בת עין - אידיש · Bas Ein - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

• גליון קנ • שנה ד
ראש השנה דבר השוה
תשפ"ז לכל נפש
אידיש
תוכן הדרוש הרה”ק ר’ איציקל פון
[א] לשון המדרש /די קשיא אויף די מדרש פשעווארסק זצ”ל האט פארציילט די
קומענדיגע מעשה וואס ער האט אליין
[ב] די עבירות וואס דער אייבישטער איז מוחל /די טעם פון געהערט פון ציעשנובער רב זצ”ל וואס ער
מחילת עוונות אין ֶֶע ֶֶר ב ֹֹראׁשׁ ַַה � � ָָּׁש ָנָ ה /די מחילה ֶֶע ֶֶר ב ֹֹראׁשׁ ַַה � � ָָּׁש ָנָ ה
האט עס געהערט פון שיניאווער רב זצ”ל
אויף די עבירה פון ֲֲע ָָריֹוֹ ת /א רמז אין פסוק אויף די מחילה ֶֶע ֶֶר ב
ׁשּׁוָּב ה /די מחילה ביום ֹֹראׁשׁ ַַה � � ָָּׁש ָנָ ה /די מחילה אין ֲֲע �ֶֶׂש ֶֶר ת ְְי ֵֵמי ְ�ְּת ָ וואס האט עס געהערט פון זיין טאטען דער
הכיפור ִִבְזְ ַַמ ן � ֶֶׁש ֵ �ֵּבית ַַה � ִִּמ ְְקָּד�ָ ׁשׁ ָָה ָָי ה ַַק ָָיים. הייליגער צאנזער רב זצ”ל וואס האט עס געהערט
פון הרה”ק מראפשיץ זצ”ל וואס האט עס געהערט
פון זיין הרה”ק דער חוזה פון לובלין וואס האט עס
[א] געהערט פון זיין רבין דער הייליגער נועם אלימלך
זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל וואס האט עס
לשון המדרש געהערט פון זיין רבין דער מגיד פון מעזריטש זי”ע
איינמאל האט דער מגיד פון מעזריטש געבעטן פון
(תנחומא אמור פכ"ב הובא בטור או"ח סימן ָָא ְְמרּו ֲֲחַזַ "ל
הימל אז ער וויל זעהן ווער עס גייט זיין שכן אין
ְך
ֹאׁש ַַהָּׁש� � ָ ָנָ ה ַַה ָ �ָּקדֹוֹ ׁׁש ָ �ָּברּוּ� הּוּא ְְמַוַ ֵ�וֵּתר תקפא) ְ �ְּב ֶֶע ֶֶרב ֹר ׁ גן עדן ,האט מען אים געוויזן עפעס א פאסטאך
ְלְ ִיִ ְְׂש� ָָר ֵֵאל ְׁש� ְ ִלִ ׁיׁש ֲֲעֹוֹ נֹוֹ ת עס שטייט אין מדרש אז 'ערב אין א ווייטער שטאדט ,איז דער מגיד אהין געפארן
און ער האט געטראפן דעם פאסטאך ביי א פעלד
ראש השנה' איז דער באשעפער מוחל פאר די יודן א
וואס האט א קליינע טייך און ער שפרינגט אהין
דריטל עבירותַּ ,וַּב ֲֲע ֶֶׂש� ֶֶרת ְיְ ֵֵמי ְ�ְּת ׁׁש ָּוָּבה ְׁש� ְ ִלִ ׁיׁש און עשרת און צוריק און ביי יעדע שפרונג שרייט ער ‘טמא
ימי תשובה איז דער באשעפער מוחל נאך א דריטל -טמא’
עבירותְּ ,וְּבהֹוֹ ַׁש� ַ ְְעָנָ א ַַר ָ �ָּבא האט אים דער מגיד געפרעגט וואס איז פשט
ָָא ְְמר ּו� ֲֲחַזַ "ל (תנחומא אמור דערפון? האט דער פאסטאך אים געזאגט אז ער
ְׁש� ְ ִלִ ׁיׁש און אין הושענא ווייסט נישט גארנישט ,און ער וויל טאהן א נחת
פכ"ב הובא בטור או"ח סימן
תקפא) ְְּב� ֶֶע ֶֶרב ֹר ֹאׁשׁ ַַה � ָָּׁשָנָ ה רבא איז דער באשעפער רוח פארן באשעפער און אזוי ווי ער קען נאר די
ְך
ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ָָּב� רּוּ� הּוּא ְְמַוַ ו ֵֵּת� ר מוחל נאך א דדריטלַַ ,עד ווארט ‘טמא’ זאגט ער עס א גאנצן טאג.
ֲֲעֹוֹנֹוֹ ת, � ְְׁשִלִ י�ׁש ְלְ ִיִ ְׂש�ְ ָָר ֵֵאל ָ�ָּכאן ביז די איז די מאמר עס האט זייער באנק געטאהן דעם מגיד פארוואס
ׁשּׁוָּבה � ְְׁשִלִ יׁשׁ ,
ּוַּב ֲֲעֶׂש�ֶ ֶֶרת ְיְ ֵֵמי ְְּת� ָ ַ ער זאגט כאטש נישט א אנדערע שענערע ווארט,
חז"ל. און ער האט אויסגעלערנט דעם פאסטאך צו זאגן
ּוְּבהֹוֹ � ַַׁש ְְעָנָ א ַַר ָָּב� א � ְְׁשִלִ יׁשׁ ַַ ,עד
ְ
ָָּכ� אן. די ווארט ‘טהור’ ,דער פאסטאך וואס איז ליידער
געווען זייער אומוויסענדיג זיך נישט געקענט
ְוְ ַַהֹּכ� ֹל ַַמ ְְק � ִִׁשים ַַעל ֶזֶ הִִ ,אם
ֵֵּכ� ן � ָָׁשֶוֶ ה ֶֶע ֶֶרב ֹר ֹאׁשׁ ַַה � ָָּׁשָנָ ה
די קשיא אויף די מדרש אויסלערנען די נייע ווארט ‘טהור’ ,און איז נעבעך
געווארן צומישט צווישן ‘טהור’ און טמא’ ,און אזוי
ְוְ ַַהֹּכ� ֹל ַַמ ְְקִׁש� ִ ים ַַעל ֶזֶ ה ִִאם האט ער ניטש געקענט מער זאגן קיין איין ווארט
ֹאׁש ַַהָּׁש� � ָ ָנָ ה ַלַ ֲֲע ֶֶׂש� ֶֶרת ְיְ ֵֵמי ְ�ְּת ׁׁש ָּוָּבה ּוְּלְ הֹוֹ ַׁש� ַ ְְעָנָ א
ֵ�ֵּכן ָׁש� ָ ֶוֶ ה ֶֶע ֶֶרב ֹר ׁ נישט ‘טהור’ און נישט ‘טמא’.
דער מגיד האט גלייך געזען אז אין הימל פעלט
-גליון זה נתנדב - שוין די נחת רוח פונעם פאסטאך און גלייך האט
ע"י הר"ר ישראל אלטר מאטיאש ני"ו
אים דער מגיד צוריקגעגעבן רשות ער זאל צוריק
לע"נ אביו הרה"ח עוסק בצרכי צבור באמונה
אנהייבן זאגן די ווארט ‘טמא’ ,ווייל ער האט געזען
הר"ר סיני בהרה’’ח ר’ נתן מאטיאש ז"ל די גרויסע נחת רוח וואס דער פאסטאך האט
נפטר ו’ תשרי געמאכט אין הימל מיט זיין זאגן די ווארט ‘טמא’
זכות רבינו המחבר יגן בעד בנו הר”ר ישראל אלטר ני”ו להתברך און נישט געוואלט עס זאל חס ושלום אפגעשטעלט
בכל מעשי ידיו ואך טוב וחסד ירדפנו וימלא השם כל משאלות ווערן.
לבו לטובה אכי”ר.
א
ַַר ָ �ָּבאא און אלע פרעגן אויף דעם איז אויב אזוי איז ֶ'ֶע ֶֶרב ֹרֹאׁש
ׁשּׁוָּבה ּוְּלְ הֹוֹ � ַַׁש ְְעָנָ א ַַר ָָּב� אא.
ַלַ ֲֲעֶׂש�ֶ ֶֶרת ְיְ ֵֵמי ְְּת� ָ
ְ 'הֹוַׁש ְְעָנָ א ַַרָּבָ א'
ַ ָּׁשָנָ ה' גלייך צו ֲ'ֲע ֶֶׂש ֶֶרת ְיְ ֵֵמי ְְּתׁשּוָבָ ה' און צו
ַַה ָ �
ְוְ ִנִ ְְר ֶֶאה ִלִ י ַַעל ֶּד�ֶ ֶֶרְך ַַמה � ֶֶׁש ָָא ְְמרּוּ ֲֲחַזַ "ל (בבא בתרא
ּוָּּל� ם ְְּב� ָלָ ׁשֹׁוֹ ן
ּוָּּב� ם ְְּב� ֶגֶ ֶזֶ לְ ,וְ כ ָ יעּוָּטן ַַּב� ֲֲע ָָריֹוֹ תְ ,וְ ר ָ
קסהִִ ).מ ָ ווייל בייי יעדע איינס איז דער באשעפער מוחל א דריטל.
ָָה ָָרע.
אֵׁשיְוְ ֶזֶ הּוּ ְְמרּוָּּמ�ָ ז ְְּב� ִִמ ַַּל� ת (ויקרא ט ,ב) ֵֵעֶגֶ ל ְלְ ַַחָּט� ָ אתָָ ,ר � ֵ
ֵֵּת� יבֹוֹ ת ֲֲע ָָריֹוֹ ת ֶ �ֶּגֶזֶ ל ָלָ ׁשֹׁוֹ ן ָָה ָָרעב. [ב]
ְוְ אֹוֹ תֹוֹ � ְְׁשִלִ יׁשׁ ַַהִּמ�ִ יעּוּט � ֶֶׁש ִִּנ� ְְכ � ְְׁשלּוּ ַַּב� ֲֲע ָָריֹוֹ תַַ ,ה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ
רּוְּך הּוּא ְְמַוַ ו ֵֵּת� ר ְְּב� ֶֶע ֶֶרב ֹר ֹאׁשׁ ַַה � ָָּׁשָנָ ה ְְּב� רֹוֹ ב ַַח ְְסּדֹּוֹ , ָָּב� ְ די עבירות וואס דער אייבישטער איז מוחל
ִִּכ� י ָָח ֵֵפץ ֶֶח ֶֶסד הּוּא.
ְוְ ִנִ ְְר ֶֶאה ִלִ י ַַעל ֶֶּד� ֶֶר ְְך ַַמה ֶׁש� ֶ ָָא ְְמרּוּ ֲֲחַזַ "ל (בבא בתרא קסהִִ ).מ ָ
יעּוָּטן
ְוְ ַַהַּט� ַ ַַעם ִִּכ� י רֹוֹ ֶֶצה ְלְ ַַחֵּד�ֵ ׁשׁ ִִּב� ְנְ ָיָ ן ָָהעֹוֹ ָלָ ם ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת
ִִּת� יּקּּוּןְ ,וְ ֶזֶ הּוּ ִִאי ֶֶא ְְפ � ָָׁשר ֶֶא ָָּל� א ַַעל ְיְ ֵֵדי � ֶֶׁש ְְּי� ת ָּוָּּק� ן ִִּב� ְְת ִִח ָָּל� ה ַ �ַּב ֲֲע ָָריֹוֹ ת און ס'זעהט מיר אויס צו זאגן אויף די וועג וואס
ֵֵח ְְטא ֲֲע ָָריֹוֹ ת. חז"ל האבן געזאגט אז ווייניג מענטשן ווערן געשטרויכלט
דּוַּע � ֶֶׁשְּפ� ְ ַגַ ם ָָא ָָדם ָָה ִִראׁשֹׁוֹ ן ָָהָיָ ה ַַעל ְיְ ֵֵדי ֲֲע ָָריֹוֹ ת, ַַּכ� ָָּי� ַ אין די עבירה פון ֲֲע ָָריֹותְ ,וְ ר ָ �ּוָּּבם ְ �ְּבֶגֶ ֶזֶ ל אבער רוב מענטשן
ווערן געשטרויכלט מיט די עבירה פון ֶגֶ ֶזֶ לְ ,וְ ָ �
כּוָּּלם ְ �ְּבָלָ ׁׁשֹוֹ ן
ָָה ָָרע און יעדער איינער ווערט געשטרויכלט אין די עבירה
עיין עוד בבית יוסף או"ח סימן תקפא ד"ה ואיכא: א.
ואיכא למידק על המדרש דאם כן ערב ראש השנה רּוָּּמז ְ �ְּב ִִמ ַ �ַּלת (ויקרא ט ,ב) ֵ'ֵעֶגֶ ל' ְלְ ַַח �ָָּטאת
פון ָלָ ׁשֹון ָָה ָָרעְ ,וְ ֶזֶ הּוּ ְְמ �ָ
חשוב כיום הכפורים ,שהרי הוא מתכפר בו שליש
העוונות כמו יום הכפורים ,והוא חשוב כמו כל תשעה און דאס איז מרומז אין די וואס די פסוק זאגט ֵ'ֵעֶגֶ ל
ימי תשובה ,שהרי בכל תשעה ימי תשובה אינו
מתכפר אלא שליש ובערב ראש השנה לבדו מתכפר
ְלְ ַַח ָָּטאת'ָָ ,ראֵׁש� ֵ י ֵ�ֵּתיבֹוֹ ת ֲֲע ָ'ָריֹוֹ ת ֶ �ֶּג'ֶזֶ ל ָלָ ׁ'ׁשֹוֹ ן ָָה ָָרעב וואס די
שליש .וי"ל דשליש ראשון קל להתכפר ,ושליש שני ווארט ֵ'ֵעֶגֶ ל' איז די ראשי תיבות פון ֲֲע ָָריֹות ֶ �ֶּגֶזֶ ל ָלָ ׁשֹון ָָה ָָרע.
קשה יותר ,ושליש אחרון קשה מכולם ,וקל להבין.
ועיין עוד בט"ז שם ריש הסימן. ְוְ אֹוֹ ת�ֹו ְׁש� ְ ִלִ ׁיׁש ַַה �ִִּמיעּוּט ֶׁש� ֶ ִ�ִּנְכְ ְׁש� ְ ל�ּו ַ �ַּב ֲֲע ָָריֹוֹ ת און די דריטל
עיין לעיל פר' חקת ד"ה זאת חקת התורה ,ובד"ה
או יאמר זאת חקת התורה ,מה שכתב רבינו בשם
ב.
וואס ווערן געשטרויכלט אין די עבירה פון ֲֲע ָָריֹותַַ ,ה ָ �ָּקדֹוֹ ׁׁש
ספר תולדות יעקב יוסף לפרש כי מחטא העגל נשאר ֹאׁש ַַהָּׁש� � ָ ָנָ ה ְ �ְּברֹוֹ ב ַַח ְְסּדֹּוֹ איז דער ָ �ָּב ְ
רּוְּך הּוּא ְְמַוַ ֵ�וֵּתר ְ �ְּב ֶֶע ֶֶרב ֹר ׁ
רשימה לדורות ,היינו ר"ת עג"ל עריות גזל לשון
הרע ,עיי"ש .ועיין עוד תולדות יעקב יוסף פרשת אייבישטער מיט זיין גרויסע חסד זיי מוחל אין ֶֶע ֶֶרב ֹרֹאׁש
שמיני אות א :לכך אמר הכתוב 'ויהי ביום השמיני
קרא משה לאהרן ולבניו וגו' קח לך עגל בן בקר ָּׁשָנָ הִּ�ִ ,כי ָָח ֵֵפץ ֶֶח ֶֶסד הּוּא ווייל דער אייבישטער וויל טאהן ַַה ָ �
לחטאת' ,ר"ל שעל כל פנים המצא ימצא בך חטא
עג"ל ,ר"ת עריות גזל לשון הרע ,וגם שאינו נמצא
חסד.
במעשה ,מכל מקום המצא בך במחשבה כאלו עשה,
כי המתגאה כאלו בא על העריות ,וכיוצא באינך.
ֹאׁש ַַהָּׁש� � ָ ָנָ ה
די טעם פון מחילת עוונות אין ֶֶע ֶֶרב ֹר ׁ
ְוְ ַַה �ַַּט ַַעם ִ�ִּכי רֹוֹ ֶֶצה ְלְ ַַח ֵֵּד� ׁׁש ִ �ִּבְנְ ָיָ ן ָָהעֹוֹ ָלָ ם ִ �ִּב ְְב ִִחיַנַ ת ִ�ִּתיּקּּוּן און די טעם פארוואס דער אייבישטער איז מוחל
ָּׁשָנָ ה איז ווייל דער אייבישטער וויל באנייען די וועלט צום נייע יאר מיט א בחינת ִִּתיּקּוןְ ,וְ ֶזֶ הּוּ ֶֶע ֶֶרב ֹרֹאׁש ַַה ָ �
ִִאי ֶֶא ְְפָׁש� ָ ר ֶֶא ָ �ָּלא ַַעל ְיְ ֵֵדי ֶׁש� ֶ ְ �ְּית ָ �ּוָּּקן ִ �ִּב ְְת ִִח ָ �ָּלה ֵֵח ְְטא ֲֲע ָָריֹוֹ ת און דאס קען נישט זיין אז די וועלט זאל באנייעט
ווערן נאר דורך אז עס זאל צום ערשט ווערן מתוקן די עבירה פון ֲֲע ָָריֹות.
זּוֲּה ַַמת ַַה ָ�ָּנ ָָח ׁׁש ,אזוי ווי עס איז באקאנט אז דיאׁשֹוֹ ן ָָהָיָ ה ַַעל ְיְ ֵֵדי ֲֲע ָָריֹוֹ ת ֲ ַ�ַּכ ָ �ָּי ַ
דּוַּע (תיקו"ז צג ,א) ֶׁש� ֶ � ְְּפַגַ ם ָָא ָָדם ָָה ִִר ׁ
עבירה פון אדם הראשון איז געקומען דורך א ְְּפַגַ ם אין ֲֲע ָָריֹות וואס איז געקומען דורך די שלעכטסקייט
פונעם נחשְ ,וְ ַנַ ֲֲע ָָׂש� ה ִִמן 'אֹוֹ ר' ְ �ְּבא' 'עֹוֹ ר' ְ �ְּבע'ג און פון די ווארט 'אֹור' מיט א 'א' איז געווארן די ווארט 'עֹור'
אזוי פרעגט אויך דער בית יוסף (או"ח סימן תקפא ד"ה ואיכא) :ואיכא למידק על המדרש [און מען דארף פארשטיין די מדרש] ,דאם כן ערב ראש השנה חשוב א
כיום הכפורים [ווייל אויב אזוי איז ערב ראש השנה חשוב אזוי ווי יום הכיפור] ,שהרי הוא מתכפר בו שליש העוונות כמו יום הכפורים [ווייל אין ערב
ראש השנה איז מען מוחל א דריטל אזוי ווי יום הכיפור] ,והוא חשוב כמו כל תשעה ימי תשובה [און ס'איז חשוב אזוי ווי די 'ניין טעג' פון די ימי
תשובה] ,שהרי בכל תשעה ימי תשובה אינו מתכפר אלא שליש [ווייל אין די גאנצע 'ניין טעג' פון תשובה איז דער אייבישטער נאר מוחל א דריטל],
ובערב ראש השנה לבדו מתכפר שליש [און אין דעם איינעם טאג פון 'ערב ראש השנה' איז דער אייבישטער שוין מוחל א דריטל].
דער בת עין האט געשריבן וועגן דעם אין באריכות אין פר' חקת ד"ה זאת חקת התורה ,און אין ד"ה או יאמר זאת חקת התורה ,אין נאמען פון ספר ב
תולדות יעקב יוסף אז פון די חטא ה'עגל' איז געבליבן א רשימה לדורות ,וואס דאס איז די ראשי תיבות פון ע'ריות ג'זל ל'שון הרע.,
אזוי שטייט אין זוהר הקדוש (ח"א לו ,ב) :לבתר אלביש לון קב"ה בלבושין דמשכא אתהני מנייהו [דער אך האט זיי דער אייבישטער אנגעטאהן מיט ג
קליידער וואס די לייב פונעם מענטש האט הנאה דערפון] ,הה"ד 'כתנות עור' [אזוי ווי עס שטייט אין פסוק 'העמעדער פון פעל'] ,בקדמיתא הוו כתנות
ב
מיט א 'ע'ִּ�ִ ,כי ע' ְְמ ַַר �ֶֶּמֶזֶ ת ַלַ ֲֲע ָָריֹוֹ ת ֶׁש� ֶ �ַַּמ ְְת ֶֶחֶלֶ ת ְ �ְּב ַַעִיִ "ן ווייל זּוֲּה ַַמת ַַה ָָּנ� ָָחׁשׁ גְ ,וְ ַנַ ֲֲעָׂש�ָ ה ִִמן 'אֹוֹ ר' ְְּב� א' 'עֹוֹ ר' ְְּב� ע'ד, ֲ
די אות 'ע' איז מרמז צו די ווארט ֲֲע ָָריֹות וואס הייבט זיך ּוְּכ � ֶֶׁש ָָמ ַַחלִִּכ� י ע' ְְמ ַַרֶּמ�ֶ ֶזֶ ת ַלַ ֲֲע ָָריֹוֹ ת � ֶֶׁשַּמ�ַ ְְת ֶֶחֶלֶ ת ְְּב� ַַעִיִ "ןְ ,
רּוְּך הּוּא ַַעל אֹוֹ תֹוֹ ָָעֹוֹ ןאן מיט א 'ע'ּ ,וְּכְ ֶׁש� ֶ ָָמ ַַחל לֹוֹ ַַה ָ �ָּקדֹוֹ ׁׁש ָ �ָּב ְ רּוְּך הּוּא ַַעל אֹוֹ תֹוֹ ָָעֹוֹן ַנַ ֲֲעָׂש�ָ ה ִִמן 'עֹוֹ ר' לֹוֹ ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ָָּב� ְ
ַנַ ֲֲע ָָׂש� ה ִִמן 'עֹוֹ ר' ְ �ְּב ַַעִיִ "ן 'אֹוֹ ר' ְ �ְּבא' און ווען דער אייבישטער ְְּב� ַַעִיִ "ן 'אֹוֹ ר' ְְּב� א'.
רּוְּך הּוּא ִִּכ� י ָָח ֵֵפץ ְוְ ַַעל ֵֵּכ� ן ְְּב� ָָכל � ָָׁשָנָ ה ְוְ � ָָׁשָנָ ה ַַה ָָּק� דֹוֹ ׁשׁ ָָּב� ְ
האט מוחל געווען פאר אדם הראשון אויף זיין עבירה איז ֶֶח ֶֶסד הּוּא ְוְ רֹוֹ ֶֶצה ְלְ ַַחֵּד�ֵ ׁשׁ ִִּב� ְנְ ָיָ ן ָָהעֹוֹ ָלָ ם מֹוֹ ֵֵחל ְְּת� ִִח ָָּל� ה ַַעל
געווארן פון די ווארט 'עֹור' מיט א ַַעִיִ "ן די ווארט 'אֹור' ֵֵח ְְטא ֲֲע ָָריֹוֹ תְ ,וְ ִיִ ָָּנ� ֵֵטל ִִמֶּמ�ֶ ּנּּוּ ָָהע' ְְּב� ִִחיַנַ ת חֹוֹ � ֶֶׁש ְְךְ ,וְ ַנַ ֲֲעָׂש�ָ ה
מיט א 'א'. אֹוֹ ר ְְּב� א'ְְּ ,ב� ִִחיַנַ ת אֹוֹ רַ' ,וַ ְיְ ִִהי אֹוֹ ר'ְ ,וְ ַַא ַַחר ָָּכ� ְְך ְְמ ַַחֵּד�ֵ ׁשׁ
ּוְּמ ַַת ֵֵּק� ן ָָהעֹוֹ ָלָ ם.
ַַה � ָָּׁשָנָ ה ְ
ְוְ ֶֶר ֶֶמז ַלַ ָּד�ָ ָָבר (ויקרא כ ,יז) 'ְוְ ָָר ָָאה ֶֶאת ֶֶע ְְרָוָ ָָתּהּ ְוְ גֹוֹ ' ֶֶח ֶֶסד
הּוּא'ְְ ,רצֹוֹ נֹוֹ לֹוֹ ַַמר � ֶֶּׁש ַַּנ� ֲֲעָׂש�ָ ה 'ְוְ ָָר ָָאה' ִִמן ֵֵּת� ַיַבת ֶ'ֶע ְְרָוָ ה',
ֹאׁש ַַהָּׁש� � ָ ָנָ ה אויף די עבירה פון ֲֲע ָָריֹוֹ ת
די מחילה ֶֶע ֶֶרב ֹר ׁ � ֶֶּׁש ַַּנ� ֲֲעָׂש�ָ ה ִִמן ע' א'ְְּ ,ב� ִִחיַנַ ת אֹוֹ ר ַַּכ� ַַּנ� "לֶֶ ,ח ֶֶסד הּוּאְְ ,רצֹוֹ נֹוֹ
רּוְּך הּוּא ִ�ִּכי ָָח ֵֵפץ ֶֶח ֶֶסד ְוְ ַַעל ֵ�ֵּכן ְ �ְּבָכָ ל ָׁש� ָ ָנָ ה ְוְ ָׁש� ָ ָנָ ה ַַה ָ �ָּקדֹוֹ ׁׁש ָ �ָּב ְ לֹוֹ ַַמר ָלָ ָּמ�ָ ה ָָעָׂש�ָ ה ֵֵכןִִּ ,כ� י ֶֶח ֶֶסד הּוּא.
הּוּא ְוְ רֹוֹ ֶֶצה ְלְ ַַח ֵֵּד� ׁׁש ִ �ִּבְנְ ָיָ ן ָָהעֹוֹ ָלָ ם מֹוֹ ֵֵחל ְ�ְּת ִִח ָ �ָּלה ַַעל ֵֵח ְְטא
ג .עיין תיקו"ז צג ,א :וחוויא בישא אעבר הכא על לא
ֲֲע ָָריֹוֹ ת און דערפאר אין א יעדע יאר און יאר איז דער תענה ברעך עד שקר ,ועל לא תרצח ,ועל לא תנאף
ָּׁשָנָ ה אויף אייבישטער צום ערשט מוחל אין ֶֶע ֶֶרב ֹרֹאׁש ַַה ָ � וכו' .ועבר על לא תנאף ,דהטיל זוהמא בחוה ,ועבר על
לא תרצח ,דקטיל לאדם ולחוה.
די עבירה פון ֲֲע ָָריֹות ווייל ער איז א ָ'ָח ֵֵפץ ֶֶח ֶֶסד' און וויל ד .זוה"ק ח"א לו ,ב :לבתר אלביש לון קב"ה בלבושין
דמשכא אתהני מנייהו ,הה"ד 'כתנות עור' ,בקדמיתא הוו
באנייען די וועלט פון דאס נייְ ,וְ ִיִ ָ�ָּנ ֵֵטל ִִמ �ֶֶּמּנּּוּ ָָהע' ְ �ְּב ִִחיַנַ ת כתנות אור דהוו משתמשין בהו כעלאין דלעילא ,בגין
חֹוֹ ֶׁש� ֶ ְְך און עס ווערט אוועק גענומען די אות 'ע' פון 'עֹור', דמלאכי עלאין הוו אתיין לאתהנא מההוא נהורא ,הה"ד
(תהלים ח ,ו) 'ותחסרהו מעט מאלהים וכבוד והדר תעטרהו',
ְוְ ַנַ ֲֲע ָָׂש� ה אֹוֹ ר ְ �ְּבא' און עס ווערט די ווארט 'אֹור' מיט א 'א', והשתא דחבו כתנות עור ,דעור אתהני מנייהו ולא נפשא.
ְ �ְּב ִִחיַנַ ת אֹוֹ ר וואס איז א בחינה פון 'אֹור'ַ' ,וַ ְיְ ִִהי אֹוֹ ר' און
עס וועט ווערן 'אֹור' -ליכטיג אזוי ווי עס שטייט 'ַוַ ְיְ ִִהי אֹור'ְ ,וְ ַַא ַַחר ָ�ָּכ ְְך ְְמ ַַח ֵֵּד� ׁׁש ַַהָּׁש� � ָ ָנָ ה ְּוְּמ ַַת ֵ �ֵּקן ָָהעֹוֹ ָלָ ם און
דערנאך באנייט ער די יאר און ער איז מתקן די וועלט.
ֹאׁש ַַהָּׁש� � ָ ָנָ ה
א רמז אין פסוק אויף די מחילה ֶֶע ֶֶרב ֹר ׁ
ְוְ ֶֶר ֶֶמז ַלַ ָָּד� ָָבר (ויקרא כ ,יז) 'ְוְ ָָר ָָאה ֶֶאת ֶֶע ְְרָוָ ָָתּהּ ְוְ גֹוֹ ' ֶֶח ֶֶסד הּוּא' און א רמז אויף דעם איז דא וואס עס שטייט אין
פסוק 'ְוְ ָָר ָָאה [און ער האט געזעהן] ֶֶאת ֶֶע ְְרָוָ ָָתּה [איר ֶֶע ְְרָוָ ה] ֶֶח ֶֶסד הּוא [ווייל עס איז א חסד'ְְ ,רצֹוֹ נֹוֹ לֹוֹ ַַמר
ֶּׁש� � ֶ ַ�ַּנ ֲֲע ָָׂש� ה 'ְוְ ָָר ָָאה' ִִמן ֵ�ֵּת ַיַבת ֶ'ֶע ְְרָוָ ה' די פסוק מיינט צו זאגן אז ס'איז געווארן פון די ווארט ֶ'ֶע ְְרָוָ ה' די צירוף
פון די ווארט 'ְוְ ָָר ָָאה'.
ֶּׁש� � ֶ ַ�ַּנ ֲֲע ָָׂש� ה ִִמן ע' א' ווייל עס איז געווארן פון די אות 'ע' א אות 'א'ְּ� ְ ,ב ִִחיַנַ ת אֹוֹ ר ַ�ַּכ ַ�ַּנ"ל וואס די צירוף
פון איבערדרייען פון אות 'ע' צו אות 'א' איז די בחינה פון 'אֹור' וואס ווי אויבענדערמאנט ווערט
איבערגעדרייט פון 'עֹור' מיט א 'ע' צו 'אֹור' מיט א 'א'ֶ'ֶ ,ח ֶֶסד הּוּא' און די פסוק ענדיגט צו 'ווייל עס איז
א חסד'ְְ ,רצֹוֹ נֹוֹ לֹוֹ ַַמר ָלָ �ָָּמה ָָע ָָׂש� ה ֵכֵ ן די פסוק מיינט צו זאגן פארוואס האט דער אייבישטער אזוי געטאהן
און מוחל געווען די עבירה פון ֲֲע ָָריֹותִּ�ִ ,כי ֶֶח ֶֶסד הּוּא ווייל עס איז א חסד פונעם באשעפער וואס איז א
ָ'ָח ֵֵפץ ֶֶח ֶֶסד'.
אור דהוו משתמשין בהו כעלאין דלעילא [ווייל פון אנפאנג איז די קליידער געווען העמעדער פון ליכטיגקייט (כתנות אור) ווייל זיי האבן זיך באנוצט מיט
די קליידער אזוי ווי די מלאכים פון אויבן] ,בגין דמלאכי עלאין הוו אתיין לאתהנא מההוא נהורא ווייל די מלאכים פון אויבן זענען געקומען הנאה האבן
פון די ליטיגקייט] ,הה"ד (תהלים ח ,ו) 'ותחסרהו מעט מאלהים וכבוד והדר תעטרהו' [אזוי ווי עס שטייט אין די פסוק אין תהלים וועגן די גרויסקייט
פון אדם הראשון פארן חטא 'און האסט אים געמאכט אביסל ווייניגער פונעם באשעפער און מיט כבוד און שיינקייט האסטו אים באצירט'] ,והשתא
דחבו כתנות עור [און יעצט ווייל זיי האבן געזינדיגט האבן זיי באקומען 'כתנות עור'] ,דעור אתהני מנייהו ולא נפשא [וואס די לייב האט הנאה דערפון
אבער נישט די נפש האדם].
ג
ׁשּׁוָּבה ְְמַוַ ו ֵֵּת� ר ַַעל ַַה � ְְּׁשִלִ יׁשׁ � ֶֶׁשל ֶֶּג� ֶזֶ ל ּוַּב ֲֲעֶׂש�ֶ ֶֶרת ְיְ ֵֵמי ְְּת� ָ
ַ
די מחילה אין ֲֲעֶׂש�ֶ ֶֶרת ְיְ ֵֵמי ְ�ְּת ׁׁשּוָּבָ ה
� ֶֶׁש ִִּנ� ְְכ � ְְׁשלּוּ ּבֹּוֹ ר ָ
ּוָּּב� ן. ַּוַּב ֲֲע ֶֶׂש� ֶֶרת ְיְ ֵֵמי ְ�ְּת ׁׁש ָּוָּבה ְְמַוַ ֵ�וֵּתר ַַעל ַַהְּׁש� � ְ ִלִ ׁיׁש ֶׁש� ֶ ל ֶ �ֶּגֶזֶ ל ֶׁש� ֶ ִ�ִּנְכְ ְׁש� ְ לּוּ ּבֹּוֹ
ָּג�
ּוְּבהֹוֹ � ַַׁש ְְעָנָ א ַַר ָָּב� א ַַעל ַַה � ְְּׁשִלִ יׁשׁ ַַה ָ דֹוֹ ל � ֶֶׁשל ָלָ ׁשֹׁוֹ ן ְ ר ָ �ּוָּּבן און אין ֲֲע ֶֶׂש ֶֶרת ְיְ ֵֵמי ְְּתׁשּוָבָ ה איז דער אייבישטער מוחל
ּכּּוָּּל� ם.
ָ ָָה ָָרע � ֶֶׁש ִִּנ� ְְכ � ְְׁשלּוּ ּבֹּוֹ
די עבירה פון ֶּגֶ ֶזֶ ל וואס רוב מענטשן ווערן געשטרויכלט
ּוִּבְזְ ַַמן � ֶֶׁש ֵֵּב� ית ַַהִּמ�ִ ְְקָּד�ָ ׁשׁ ָָהָיָ ה ַַקָיָ ים ָָהיּוּ ִנִ ְְמ ָָחִלִ ים ִ
ָָּכ� ל ָָה ֲֲעוֹוֹ נֹוֹ ת ַַעל ְיְ ֵֵדי ַַה � ָָּׂש� ִִעירְ ,וְ ִנִ ְְמ ָָחל ַַּג� ם ַַה ֵֵח ְְטא מיט דעםְּ ,וְּבהֹוֹ ַׁש� ַ ְְעָנָ א ַַר ָ �ָּבא ַַעל ַַהְּׁש� � ְ ִלִ ׁיׁש ַַה ָ �ָּגדֹוֹ ל ֶׁש� ֶ ל ָלָ ׁׁשֹוֹ ן ָָה ָָרע
ָלָ ׁשֹׁוֹ ן ָָה ָָרעְ ,וְ ַַעל ֵֵּכ� ן ִנִ ְְת ַַהֵּפ� ֵ ְְך ַַה ָָּל� ׁשֹׁוֹ ן � ֶֶׁשל ְזְ הֹוֹ ִִרית הֹוַׁש ְְעָנָ א ַַרָּבָ א איז דער אייבישטער ּכּּוָּּלם און אין ַ ֶׁש� ֶ ִ�ִּנְכְ ְׁש� ְ לּוּ ּבֹּוֹ ָ �
ְלְ ָלָ ָָבןהֶֶׁ � ,שְּמ�ְ ַַרֵּמ�ֵ ז ַַעל ִִּת� יּקּּוּן ְְּב� ִִרית ַַה ָָּל� ׁשֹׁוֹ ןְ ,וְ ִנִ ְְכ ָָּת� ִִבים מוחל אויף די גרעסערע דריטל פון די עבירה פון ָלָ ׁשֹון ָָה ָָרע
ְלְ ַַח ִִּי� ים טֹוֹ ִִבים ּוְּלְ � ָָׁשלֹוֹ םָָ ,א ֵֵמן ֵֵּכ� ן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן.
וואס יעדער ווערט געשטרויכלט מיט דעם.
ראש השנה לא ,ב :דתניא בראשונה היו קושרין ה.
לשון של זהורית על פתח אולם מבחוץ ,הלבין היו
שמחין לא הלבין היו עצבין וכו'. די מחילה ביום הכיפור ִבִ ְזְ ַַמן ֶׁש� ֶ ֵ �ֵּבית ַַה �ִִּמ ְְק ָָּד� ׁׁש ָָהָיָ ה ַַקָיָ ים
ִּוִּבְזְ ַַמן ֶׁש� ֶ ֵ �ֵּבית ַַה �ִִּמ ְְק ָָּד� ׁׁש ָָהָיָ ה ַַקָיָ ים ָָהיּוּ ִנִ ְְמ ָָחִלִ ים ָ�ָּכל ָָה ֲֲעוֹוֹ נֹוֹ ת ַַעל
ְיְ ֵֵדי ַַה � ָָּׂש� ִִעיר (ראש השנה לא ,ב ):און אין די צייט וואס די בית המקדש איז געשטאנען האט דער אייבישטער
ָּׂש ִִעיר וואס מען האט געשיקט לעזאלְ ,וְ ִנִ ְְמ ָָחל ַ �ַּגם ַַה ֵֵח ְְטא ָלָ ׁׁשֹוֹ ן ָָה ָָרע מוחל געווען אלע עבירות דורך די ָ �
ְ
און דער אייבישטער האט אויך דעמאלסט מוחל געווען די עבירה פון ָלָ ׁשֹון ָָה ָָרעְ ,וְ ַַעל ֵ�ֵּכן ִנִ ְְת ַַה � ֵֵּפְך ַַה ָ �ָּל ׁׁשֹוֹ ן
ֶׁש� ֶ ל ְזְ הֹוֹ ִִרית ְלְ ָלָ ָָבן און פארדעם איז איבערגעדרייט אין בית המקדש די רויטע בענדל צו ווייסֶׁ ,ש� ֶ �ְְּמ ַַר �ֵֵּמז ַַעל
ִ�ִּתיּקּּוּן ְ �ְּב ִִרית ַַה ָ �ָּל ׁׁשֹוֹ ן וואס די בענדל וואס ווערט אנגערופן 'ָּלָ ׁשֹון' איז איבערגעדרייט געווארן פון רויט צו
ווייס וואס ווייזט אויף די ִִּתיּקּון ְּבְ ִִרית ַַהָּלָ ׁשֹון אז דער אייבישטער האט מוחל געווען אויף וואס מען האט
געזינדיגט מיט לשון הרעְ ,וְ ִנִ ְכְ ָ�ָּת ִִבים ְלְ ַַח ִ �ִּיים טֹוֹ ִִבים ּוְּלְ ָׁש� ָ לֹוֹ ם און זיי זענען אנגעשריבן געווארן ְלְ ַַחִּיִ ים טֹוִבִ ים
ּוְלְ ָָׁשלֹוםָָ ,א ֵֵמן ֵ�ֵּכן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן.
תוכן התורה
נּוַּכל
רּוָּעה (תהלים פט ,טז)ְ .וְ ַ ַַא � ְְׁש ֵֵרי ָָה ָָעם יֹוֹ ְְד ֵֵעי ְְת ָ
לֹוֹ ַַמר ְְּב� ֶֶד ֶֶר ְְך ֶזֶ הְּ ,ד�ְ ִִה ֵֵּנ� ה ְְּכ� ִִתיב (משלי יב ,יט) 'ְׂש�ְ ַַפת [א] לשון הפסוק /די עבודה פון ֱֱא ֶֶמ ת.
יָעה ְלְ ׁשֹׁוֹ ן � ָָׁש ֶֶקר'ַַ ,הְיְ ינּוּ ֱֱא ֶֶמת ִִּת� ּכֹּוֹ ן ָלָ ַַעד ְוְ ַַעד ַַא ְְר ִִּג� ָ [ב] די עבודה פון ֵֵאִלִ ָ �ָּי ה�ּו ַַה ָ �ָּנ ִִביא ֱֱ /א ֶֶמ ת -די זיגל און 'פנים' פונעם
� ֶֶׁש ִִעי ָָּק� ר ָָה ַַע ְְבּדּּוּת הּוּא ִלִ ְְראֹוֹ ת ָָּת� ִִמיד ְלְ ִִה ְְתַנַ ֵֵהג אִתי ָָיּ-הּ ' /די רמז אין
באשעפער /פשט אין פסוק ְוְ ֶזֶ הּוּ ִ'ִמ ן ַַה � ֵֵּמיַצַ ר ָָק ָָר ִ
ֶֶאת ַַע ְְצמֹוֹ ִִּב� ְְב ִִחיַנַ ת ֱֱא ֶֶמתֶֶׁ � ,ש ִִּי� ְְהֶיֶ ה ִּפ� ִ יו ְוְ ִלִ ּבֹּוֹ � ָָׁשִוִ ין, רּוָּע ה'.
די ווארט ׁשֹׁוֹ ָָפ ר /פשט אין פסוק ַ'ַא � ְְׁש ֵֵרי ָָה ָָע ם יֹוֹ ְְד ֵֵעי ְ�ְּת ָ
ְְּכ� ֵֵדי � ֶֶׁש ִִּת� ְְתּכֹּוֹ ֵנֵ ן ְוְ ִִת ְְתרֹוֹ ֵֵמם ַַה ְְּב� ִִחיַנַ ת ֱ'ֱא ֶֶמת' � ֶֶׁש ִִהיא [א]
ְְּב� ִִחיַנַ ת ָָאבֹוֹ תֹ ,ר ֹאׁשׁ ּתֹּוֹ ְְך סֹוֹ ףא.
לשון הפסוק
בר"ר פא ,ב :מהו 'אמת' ,אמר ריש לקיש אל"ף
בראשן של אותיות ,מ"ם באמצע ,תי"ו בסוף.
א רּוָעהא (תהלים פט ,טז) וואויל איז די פאלק
יֹוְד ֵֵעי ְְת ָ
ַַא ְְׁש ֵֵרי ָָה ָָעם ְ
וואס ווייסט ווי אזוי צו באוויליגן דעם באשעפער אין ראש
השנה מיט די קול פונעם שופר.
די לשון הפסוק איז ַַאְׁשֵׁרֵ י ָהָָעָ ם ֹי ְְֹדֵעֵ י ְְתרּוָעָ ה ד' ְּּבאֹור ָּּפֶנֶ יָך ְי ְַַהֵּלּ כּון. א
ד
די עבודה פון ֱֱא ֶֶמת 'ֶׁש ֶֶקר'
ְוְ ַַה ְְּב� ִִחיַנַ ת ֱֱא ֶֶמת ֵיֵ ׁשׁ לֹוֹ ִִקּיּּוּםֲֲ ,א ָָבל ְְּב� ִִחיַנַ ת � ֶ
ְוְ נּוַּכַ ל לֹוֹ ַַמר ְ �ְּב ֶֶד ֶֶר ְְך ֶזֶ ה און אונז קענען זאגן אויף די וועג, יָתא � ֶֶׁשהּוּא אֹוֹ ִִתּיֹּוֹ ת ְְמקֹוֹ ָָרבֹוֹ ת ֵֵאין ל�ֹו ִִקּיּּוּםִִּ ,כ� ְְד ִִא ָ
'ְׂש� ַַפת ֱֱא ֶֶמת ִ�ִּתּכֹּוֹ ן ָלָ ַַעד ְוְ ַַעד ַַא ְְר ִ �ִּג ָיָעה
ְְּד� ִִה ֵ�ֵּנה ְ�ְּכ ִִתיב (משלי יב ,יט) ְ ין ֵא
ֵ (ריש מדרש אותיות דר"ע; ועי' שבת קד ,א) � ֶֶׁש ֶֶקר
לֹוֹ ַַרְגְ ַלַ ִיִ ם.
ְלְ ׁׁשֹוֹ ן ָׁש� ָ ֶֶקר' עס שטייט אין פסוק 'א אמת'דיגע שפראך יַחיַאת ֵֵאִלִ ָָּי� הּוּ ִלִ ימֹוֹ ת ַַהָּמ�ָ � ִִׁש ַ ְוְ ֶזֶ ה ִיִ ְְהֶיֶ ה ִִעי ָָּק� ר ְְּב� ִִחיַנַ ת ִִּב� ַ
וועט אייביג בלייבן און א שפראך פון ליגענט וועט נאר זיך ְלְ ָָק ֵֵרב ּוְּלְ רֹוֹ ֵֵמם ֶֶאת ַַה ְְּב� ִִחיַנַ ת ֱ'ֱא ֶֶמת'.
האלטן פאר א קורצע צייט' (א רגע)ַַ ,הְיְ ינּוּ ֶׁש� ֶ ִִע ָ �יָּקר ָָה ַַע ְְבּדּּוּת יְל ָָקאב זללה"ה ְְּכ� מֹוֹ � ֶֶׁש � ָָּׁש ַַמ ְְע ִִּת� י ֵֵמ ָָה ַַרב דק"ק ָָס ִִד ְ
הּוּא ִלִ ְְראֹוֹ ת ָ�ָּת ִִמיד ְלְ ִִה ְְתַנַ ֵֵהג ֶֶאת ַַע ְְצמ�ֹו ִ �ִּב ְְב ִִחיַנַ ת ֱֱא ֶֶמת דאס יָתא ַַּב� ְְּג� ָָמ ָָרא (עדיות פ"ח מ"ז) � ֶֶׁש ֵֵאִלִ ָָּי� הּוּ ַַעל ָָהא ְּד�ְ ִִא ָ
רּוָּח ִִקים ּוְּלְ ַַר ֵֵחק ֶֶאת ַַה ְְמקֹוֹ ָָר ִִבים, ָָּב� א ְלְ ָָק ֵֵרב ֶֶאת ַַהְּמ�ְ ָ
מיינט אז די עיקר עבודה פון א יוד דארף זיין צו זעהן זיך רּוָּחקֹוֹ תְ ,וְ ֵֵת ַיַבת ַַהְיְ ינּוּ � ֶֶׁש ֵֵּת� ַיַבת ֱ'ֱא ֶֶמת' הּוּא אֹוֹ ִִתּיֹּוֹ ת ְְמ ָ
צו פירן שטענדיג מיט די בחינה פון ֱֱא ֶֶמתֶׁ ,ש� ֶ ִ �ִּי ְְהֶיֶ ה � ִִּפיו ְוְ ִלִ ּבֹּוֹ 'ֶׁש ֶֶקר' הּוּא אֹוֹ ִִתּיֹּוֹ ת ְְמקֹוֹ ָָרבֹוֹ ת. �ֶ
ָׁש� ָ ִוִ ין אז זיין מויל און הארץ זאלן זיין גלייךְּ�ְ ,כ ֵֵדי ֶׁש� ֶ ִ�ִּת ְְתּכֹּוֹ ֵנֵ ן רּוָּח ִִקים'ַַ ,הְיְ ינּוּ ָָה ֱֱא ֶֶמ"ת � ֶֶׁשהּוּא ְוְ ֶזֶ הּוּ 'ְלְ ָָק ֵֵרב ֶֶאת ַַהְּמ�ְ ָ
ְוְ ִִת ְְתרֹוֹ ֵֵמם ַַה ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֱ'ֱא ֶֶמת' ֶׁש� ֶ ִִהיא ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ָָאבֹוֹ ת כדי ס'זאל זיך קּוָּר ִִבים'ַַ ,הְיְ ינּוּ רּוָּחקֹוֹ תּ' ,וְּלְ ַַר ֵֵחק ֶֶאת ַַה ְְמ ָ אֹוֹ ִִתּיֹּוֹ ת ְְמ ָ
ַַה � ֶֶּׁש ֶֶק"ר � ֶֶׁש ִִהיא אֹוֹ ִִתּיֹּוֹ ת ְְמקֹוֹ ָָרבֹוֹ תב.
באפעסטיגן און אויפהייבן די בחינה פון ֱֱא ֶֶמת וואס איז די
ֹאׁש ּתֹּוֹ ְְך סֹוֹ ףב בחינה פון די ָָאבֹות – אברהם יצחק יעקבֹ ,ר ׁ
ב הביאו רבינו עוד בפרשת תרומה ד"ה דבר אל בני
און די ווארט ֱ'ֱא ֶֶמת' איז צוזאמגעשטעלט פון די ערשטע ישראל.
און מיטלסטע און די לעצטע אותיות פון א"ב.
ְוְ ַַה ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֱֱא ֶֶמת ֵיֵ ׁׁש לֹוֹ ִִקּיּּוּם און די בחינה פון ֱֱא ֶֶמת האט א קיום און בלייבט שטייןֲֲ ,א ָָבל ְ �ְּב ִִחיַנַ ת 'ֶׁש� ֶ ֶֶקר'
'ֶׁש ֶֶקר' זענען נאנט 'ֶׁש ֶֶקר' וואס די אותיות פון ֶ ֶׁש� ֶ הּוּא אֹוֹ ִִתּיֹּוֹ ת ְְמקֹוֹ ָָרבֹוֹ ת ֵֵאין לֹוֹ ִִקּיּּוּם אבער די בחינה פון ֶ
יָתא (ריש מדרש אותיות דר"ע; ועי' שבת איינס צום צווייטן האט נישט קיין קיום און בלייבט נישט שטייןִּ�ִ ,כ ְְד ִִא ָ
'ֶׁש ֶֶקר האט נישט קיין פיס' וואס מיינט אז קד ,א) ֶׁש� ֶ ֶֶקר ֵֵאין לֹוֹ ַַרְגְ ַלַ ִיִ ם אזוי ווי עס שטייט אין מדרש אז ֶ
ס'וועט נישט בלייבן שטיין.
[ב]
די עבודה פון ֵֵאִלִ ָ �ָּיהּוּ ַַה ָ�ָּנִבִ יא
ְוְ ֶזֶ ה ִיִ ְְהֶיֶ ה ִִע ָ �יָּקר ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ִ �ִּב ַיַאת ֵֵאִלִ ָ �ָּיהּוּ ִלִ ימֹוֹ ת ַַה �ָָּמִׁש� ִ ַיַח ְלְ ָָק ֵֵרב ּוְּלְ רֹוֹ ֵֵמם ֶֶאת ַַה ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֱ'ֱא ֶֶמת' און דאס וועט זיין די
עיקר בחינה אויף וואס אליהו הנביא וועט קומען אין די צייט פון משיח צו דערנענטערן און אויפהייבן די
בחינה פון ֱ'ֱא ֶֶמת'.
ְ�ְּכמֹוֹ ֶׁש� ֶ ָּׁש� � ָ ַַמ ְְע ִ�ִּתי ֵֵמ ָָה ַַרב דק"ק ָָס ִִדיְלְ ָָקאב זללה"ה ַַעל ָָהא ְְּד� ִִא ָיָתא ַ �ַּב ְ �ְּג ָָמ ָָרא (עדיות פ"ח מ"ז) ֶׁש� ֶ ֵֵאִלִ ָ �ָּיהּוּ ָ �ָּבא ְלְ ָָק ֵֵרב
רּוָּח ִִקים ּוְּלְ ַַר ֵֵחק ֶֶאת ַַה ְְמקֹוֹ ָָר ִִבים אזוי ווי איך האב געהערט פון דער רב פון ָָס ִִדיְלְ ָָקאב אויף דאס ֶֶאת ַַה �ְְּמ ָ
וואס עס שטייט אין גמרא 'אז אליהו וועט קומען צו דערנענטערן די וואס זענען דערווייטערט און צו
רּוָּחקֹוֹ ת דאס מיינט צו זאגן אז די דערווייטערן די וואס זענען נאנט'ַַ ,הְיְ ינּוּ ֶׁש� ֶ ֵ�ֵּת ַיַבת ֱ'ֱא ֶֶמת' הּוּא אֹוֹ ִִתּיֹּוֹ ת ְְמ ָ
ווארט ֱ'ֱא ֶֶמת' איז צוזאמגעשטעלט פון אותיות וואס זענען ווייט אפגערוקט אין די סדר פון די א"ב איינע
'ֶׁש ֶֶקר' איז צוזאמגעשטעלט פון אותיות פון די אנדערעְ ,וְ ֵֵת ַיַבת 'ֶׁש� ֶ ֶֶקר' הּוּא אֹוֹ ִִתּיֹּוֹ ת ְְמקֹוֹ ָָרבֹוֹ ת און די ווארט ֶ
וואס זענען נאנט איינע צו די אנדערע.
רּוָּח ִִקים' און דאס איז וואס חז"ל האבן מרמז געווען מיטן זאגן אליהו קומט 'צו ְוְ ֶזֶ הּוּ 'ְלְ ָָק ֵֵרב ֶֶאת ַַה �ְְּמ ָ
רּוָּחקֹוֹ ת דאס מיינט צו דערנענטערן די דערנענטערן וואס איז דערווייטערט'ַַ ,הְיְ ינּוּ ָָה ֱֱא ֶֶמ"ת ֶׁש� ֶ הּוּא אֹוֹ ִִתּיֹּוֹ ת ְְמ ָ
קּוָּר ִִבים' און חז"ל ווארט ֱ'ֱא ֶֶמת' וואס זענען אותיות וואס זענען וויייט איינע פון די אנדערעּ' ,וְּלְ ַַר ֵֵחק ֶֶאת ַַה ְְמ ָ
אזוי שטייט אין מדרש (בר"ר פא ,ב) :מהו 'אמת' [וואס מיינט ֱֱא ֶֶמת] אמר ריש לקיש אל"ף בראשן של אותיות ,מ"ם באמצע ,תי"ו בסוף [האט ריש לקיש ב
געזאגט די אות א' איז די ערשטע אות פון א"ב ,און די אות 'מ' איז די מיטלסטע אות ,און די אות 'ת' איז די לעצטע אות פון די א"ב].
ה
ענדיגן זייערע ווערטער אז אליהו וועט קומען 'צו דערווייטערן
ּוְּב ִִחיַנַ ת ֱֱא ֶֶמת מֹוֹ ָָרה ַַעל ְְּב� ִִחיַנַ ת חֹוֹ ָָתםגְ ,וְ ֶזֶ הּוּ ְ
וואס איז נאנט'ַַ ,הְיְ ינּוּ ַַהֶּׁש� � ֶ ֶֶק"ר ֶׁש� ֶ ִִהיא אֹוֹ ִִתּיֹּוֹ ת ְְמקֹוֹ ָָרבֹוֹ תג דאס
ָ
ֵּפ� ֵ ירּוּׁשׁ ַַהָּפ� ָ סּוּק (תהלים כז ,ח) 'ְלְ ָך ָָא ַַמר ִלִ ִִּב� י
יָך ה' ֲֲא ַַב ֵֵּק� ׁשׁ 'ֵּ ,פ� ֵ ירּוּׁשׁ � ֶֶׁש ָָּת� ִִמיד ַַּב� ְְּק� ׁשּׁוּ ָָפָנָ י ֶֶאת ָּפ� ָ ֶנֶ ָ 'ֶׁש ֶֶקר' וואס איז א ווארט וואס איז געשריבן מיינט די אותיות ֶ
ָָאִנִ י ְְמ ַַב ֵֵּק� ׁשׁ ְוְ ִנִ ְְכ ְְס ָָפה ְוְ ָָכְלְ ָָתה ִלִ ִִּב� י ְוְ ַנַ ְְפ � ִִׁשי ִלִ ְְב ִִחיַנַ ת מיט אותיות וואס זענען נאנט איינע צו די אנדערע.
יָךְְּ ,ב� ִִחיַנַ ת ֱֱא ֶֶמתד. ָּפ� ָ ֶנֶ ָ
אִתי ָיָ ּהּ ָָעָנָ ִנִ י ַַבֶּמ�ֶ ְְר ָָחב ָיָ ּהּ ', ְוְ ֶזֶ הּוּ ִ'ִמן ַַהֵּמ�ֵ ַיַצר ָָק ָָר ִ
ַַהְיְ ינ ּו� ְְּב� ִִחיַנַ ת � ֶֶׁש ֶֶקר הּוּא ְְּב� ִִחיַנַ ת ֵֵמ ַַצר ,אֹוֹ ִִתּיֹּוֹ ת ֱֱא ֶֶמת -די זיגל און 'פנים' פונעם באשעפער
ּוְּב ִִחיַנַ ת ֱֱא ֶֶמת הּוּא ְְּב� ִִחיַנַ ת ְְמקֹוֹ ָָרבֹוֹ ת ֶזֶ ה ָלָ ֶזֶ הְ ,
ֶּז� ִ
רּוָּחִקין ֶזֶ ה ִִמ ֶ ה.
ֶֶמ ְְר ָָחב ,אֹוֹ ִִתּיֹּוֹ ת ְְמ ָ ְּוְּב ִִחיַנַ ת ֱֱא ֶֶמת מֹוֹ ָָרה ַַעל ְ �ְּב ִִחיַנַ ת חֹוֹ ָָתםד און די בחינה פון ֱֱא ֶֶמת
אִתי ָיָ ּהּ 'ַַ ,הְיְ ינּוּ � ֶֶׁש ֲֲאִנִ י קֹוֹ ֵֵרא 'ְוְ ֶזֶ הּוּ ִִמן ַַהֵּמ�ֵ ַיַצר ָָק ָָר ִ ירּוּׁש ַַה � ָָּפסּוּק'חֹוָתם' (זיגל)ְ ,וְ ֶזֶ ה�ּו � ֵֵּפ ׁ ָ ווייזט אויף די בחינה פון
ֶֶאת ה' ִִמ ְְּב� ִִחיַנַ ת ֵֵמ ַַצר � ֶֶׁש ֲֲאִנִ י � ָָׁשםֶֶׁ � ,ש ְְּת� ַַע ֵֵּנ� ִנִ י (תהלים כז ,ח) 'ְלְ ָָך ָָא ַַמר ִלִ ִ �ִּבי ַ �ַּב ְ�ְּק ׁׁש�ּו ָָפָנָ י ֶֶאת � ָָּפֶנֶ יָך ה' ֲֲא ַַב ֵ �ֵּק ׁׁש '
ה ָ
ַַּב� ֶּמ�ֶ ְְר ָָחב ָלָ ֹבֹא ִלִ ְְב ִִחיַנַ ת ֶֶמ ְְר ָָחבה.
און דאס איז טייטש אין די פסוק 'ְלְ ָך ָָא ַַמר ִלִ ִּבִ י -וועגן דיר
און דיין שליחות האב איך געזאגט פאר די יודן אז דער
שבת נה ,א :דאמר רבי חנינא חותמו של הקדוש ג
ברוך הוא אמת [אמצעית לאותיות ,וראשון אייבישטער זאגט ַּבַ ְְּקׁשּו ָָפָנָ י [בעטס מיין פנים] און דערפאר
ואחרון ,על שם אני ראשון ואני אחרון ואני הוא,
רש"י]. ירּוּׁש ֶׁש� ֶ ָ�ָּת ִִמיד ָָאִנִ י ְְמ ַַב ֵ �ֵּק ׁׁש ְוְ ִנִ ְכְ ְְס ָָפה
טוה איך בעטן דיין פנים'ֵֵּ � ,פ ׁ
ראה סנהדרין קב ,ב' :ויצא הרוח ויעמד לפני ה' ד יָך דאס איז טייטש אז שטענדיג ְוְ ָכָ ְלְ ָָתה ִלִ ִ �ִּבי ְוְ ַנַ ְְפִׁש� ִ י ִלִ ְְב ִִחיַנַ ת � ָָּפֶנֶ ָ
ויאמר אני אפתנו ויאמר ה' אליו במה ,ויאמר אצא
והייתי רוח שקר בפי כל נביאיו ויאמר תפתה וגם זוך איך און גלוסט און מיין הארץ און זעהל גייט אויס צו די
תוכל צא ועשה כן' (מלכים א כב ,כא-כב) כו' ,מאי 'ָּפֶנֶ יָך' – דעם אייבערשטנ'ס פניםְּ� ְ ,ב ִִחיַנַ ת ֱֱא ֶֶמתו
'צא' אמר רבינא צא ממחיצתי ,שכן כתיב (תהלים בחינה פון ָ
קא ,ז) 'דובר שקרים לא יכון לנגד עיני'. וואס ָ'ָּפֶנֶ יָך' מיינט די בחינה פון אמת.
שמתוך בחינת השקר שנמצא בה ,מתפלל לזכות ה
לבוא לבחינת אמת ,שהיא בחינת 'פניך'.
אִתי ָיָ ּ-הּ '
פשט אין פסוק ְוְ ֶזֶ הּוּ ִ'ִמן ַַה �ֵֵּמיַצַ ר ָָק ָָר ִ
אִתי ָיָ ּהּ ָָעָנָ ִנִ י ַַב �ֶֶּמ ְְר ָָחב ָיָ ּהּ ' און דאס איז פשט פונעם פסוק 'פון די ענגשאפט האב ְוְ ֶזֶ הּוּ ִ'ִמן ַַה �ֵֵּמ ַיַצר ָָק ָָר ִ
איך גערופן דעם באשעפער און דער אייבישטער האט מיר געענטפערט און אוועקגעשטעלט אין א
'ֶׁש ֶֶקר' איז א בחינה פון ֵֵמ ַַצר ,אֹוֹ ִִתּיֹּוֹ ת ברייטקייטַַ ,הְיְ ינּוּ ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֶׁש� ֶ ֶֶקר הּוּא ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֵֵמ ַַצר דאס מיינט די בחינת ֶ
'ֶׁש ֶֶקר' איז נאנט איין אות צום אנדערןְּ ,וְּב ִִחיַנַ ת ֱֱא ֶֶמת הּוּא ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֶֶמ ְְר ָָחב ְְמקֹוֹ ָָרבֹוֹ ת ֶזֶ ה ָלָ ֶזֶ ה ווייל די אותיות ֶ
רּוָּח ִִקין ֶזֶ ה ִִמ ֶ �ֶּזה וואס די אותיות פון די ווארט און די בחינה פון ֱ'ֱא ֶֶמת' איז א בחינה פון ֶ'ֶמ ְְר ָָחב' ,אֹוֹ ִִתּיֹּוֹ ת ְְמ ָ
ֱ'ֱא ֶֶמת' זענען ווייט אפגערוקט איינס פון צווייטן.
אִתי ָיָ ּהּ ' און דאס איז פשט 'פון די ענגשאפט האב איך גערופן עם באשעפער'ַַ ,הְיְ ינּוּ 'ְוְ ֶזֶ הּוּ ִִמן ַַה �ֵֵּמ ַיַצר ָָק ָָר ִ
ֶׁש� ֶ ֲֲאִנִ י קֹוֹ ֵֵרא ֶֶאת ה' ִִמ ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֵֵמ ַַצר ֶׁש� ֶ ֲֲאִנִ י ָׁש� ָ ם דאס מיינט אז איך רוף דעם באשעפער פון די בחינה פון
'ֶׁש ֶֶקר' וואס די אותיות זענען נאנט איינע ֵ'ֵמ ַַצר' – (ענגשאפט) וואס איך בין דארט וואס מיינט די בחינה פון ֶ
צו די אנדערעֶׁ ,ש� ֶ ְ�ְּת ַַע ֵ�ֵּנִנִ י ַ �ַּב �ֶֶּמ ְְר ָָחב ָלָ ֹבֹא ִלִ ְְב ִִחיַנַ ת ֶֶמ ְְר ָָחב אז דער אייבישטער זאל מיר ענטפערן אין א ֶ'ֶּמ ְְר ָָחב'
(ברייטקייט) איך זאל קענען צוקומען צו די בחינה פון ֱ'ֱא ֶֶמת' ווי די אותיות זענען ברייט אפגערוקט איינע
פון די אנדערע.
דער בת עין ברענגט אויך די ווארט אין פרשת תרומה ד"ה דבר אל בני ישראל. ג
אזוי שטייט אין גמרא מס' שבת (נה ,א) :דאמר רבי חנינא חותמו של הקדוש ברוך הוא אמת [ר' חנינא האט געזאגט אז די זיגל פון דעם באשעפער ד
איז ֱאֱֶמֶ ת – און רש"י איז דארט מסביר אז די ווארט אמת איז צוזאמגעשטעלט פון די ערשטע און מיטלסטע און לעצטע אותיות פון א"ב אלס א
רמז וואס די פסוק זאגט אויפן באשעפער 'אני ראשון ואני אחרון ואני הוא' איך בין דער ערשטער און לעצטע און איך בין דער באשעפער]
אונז האבן געטייטשט די פסוק לויט פירוש רש"י אויפן פסוק ,און דער בת עין גייט יעצט טטיטשען אז וואס דוד המלך דערמאנט אין פסוק די ה
'פנים' מיינט די בחינת 'אמת' וואס איז די פנים פונעם באשעפער.
אזוי ווי עס שטייט אין מס' סנהדרין (קב ,ב) אז דער אייבישטער האט געזאגט פאר די רוח שקר גיי ארויס פון מיין מחיצה ,ברענגט די גמרא דארט ו
די פסוק' :ויצא הרוח (מלכים א כב ,כא-כב) כו' [און די רוח איז ארויסגעגאנגען] ,מאי 'צא' [וואס מיינט 'צא'] ,אמר רבינא צא ממחיצתי [האט רבינא
געענטפערט 'גיי ארויס פון מיין מחיצה] ,שכן כתיב (תהלים קא ,ז) 'דובר שקרים לא יכון לנגד עיני' [אזוי ווי עס שטייט אין פסוק 'ווער עס רעדט שקר
קען נישט שטיין פאר מיינע אויגן].
ו
יַמ ְְט ִִר ָָּי� א
ְוְ ַַעל ֶזֶ ה ְְמ ַַרֵּמ�ֵ ז ְְּב� ִִחיַנַ ת ׁשֹׁוֹ ָָפרֶֶׁ � ,ש ֵֵּת� ַיַבת ֹׁש� ָָֹפר ִִּג� ַ
די רמז אין די ווארט ׁׁשֹוֹ ָָפר יַמ ְְט ִִר ָָּי� א ָָה ֵֵקם ֱֱא ֶֶמת. ִ�ִּתּכֹּוֹ ן ָלָ ַַעדְ ,וְ עֹוֹ ד ֵֵּת� ַיַבת ׁׁשֹוֹ ָָפר ִִּג� ַ
ָ ְ
ַַהְיְ ינּוּ � ֶֶׁשִּמ�ִ ְְצַוַ ת ׁשֹׁוֹ ָָפר ְְמ ַַרֵּמ�ֵ ז � ֶֶׁשָּצ�ָ ִִריְך ְלְ ָק ֵֵרב ֶֶאת ַַע ְְצמֹוֹ
ְוְ ַַעל ֶזֶ ה ְְמ ַַר �ֵֵּמז ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ׁׁשֹוֹ ָָפר און אויף דעם איז מרמז די
ִלִ ְְב ִִחיַנַ ת ֱֱא ֶֶמתוֶֶׁ � ,ש ִִּת� ְְתרֹוֹ ֵֵמם ְוְ ִִת ְְתּכֹּוֹ ֵנֵ ן ְְּב� ִִחיַנַ ת ֱֱא ֶֶמת
בחינה פון שופרֶׁ ,ש� ֶ ֵ�ֵּת ַיַבת 'ֹׁש� ָָֹפר' ִ �ִּג ַיַמ ְְט ִִר ָ �ָּיא ִ�'ִּתּכֹּוֹ ן ָלָ ַַעד' ווייל רּוָּעה ֵֵּת� ַיַבת ְלְ ַַמ ְְעָלָ ה ְלְ ַַמ ְְעָלָ הְ ,וְ ֶזֶ ה ִִהיא ְְּב� ִִחיַנַ ת ְְּת� ָ
די ווארט 'ֹׁש� ָָֹפר' איז בגימטריא ִ�'ִּתּכֹּוֹ ן ָלָ ַַעד'ְ ,וְ עֹוֹ ד ֵ�ֵּת ַיַבת יַמ ְְט ִִר ָָּי� א ָָרם ֱֱא ֶֶמת.
רּוָּעה ִִּג� ַ ְ�ְּת ָ
ׁ'ׁשֹוֹ ָָפר' ִ �ִּג ַיַמ ְְט ִִר ָ �ָּיא ָ'ָה ֵֵקם ֱֱא ֶֶמת' און אויך ווייל די ווארט ׁ'ׁשֹוֹ ָָפר' רּוָּעה'ַַ ,הְיְ ינּוּ � ֶֶׁשּיֹּוֹ ְְד ִִעים ְוְ ֶזֶ הּוּ ַ'ַא � ְְׁש ֵֵרי ָָה ָָעם יֹוֹ ְְד ֵֵעי ְ�ְּת ָ
רּוָּעה � ֶֶׁש ִִהיא ְְּב� ִִחיַנַ ת ְלְ ָָק ֵֵרב ֶֶאת ַַע ְְצ ָָמם ִלִ ְְב ִִחיַנַ ת ְְּת� ָ
איז בגימטריא ָ'ָה ֵֵקם ֱֱא ֶֶמת'.
ּוִּבְזְ כּוּת ֶזֶ ה ִִּב� ְְמ ֵֵה ָָרה ְְּב� ָיָ ֵֵמינּוּ ָיָ ֹבֹא ֵֵאִלִ ָָּי� הּוּ ַַה ָָּנ� ִִביא
ֱֱא ֶֶמתִ ,
יְך ְלְ ָָק ֵֵרב ֶֶאת ַַע ְְצמֹוֹ ֱֱא ֶֶמת ַַהְיְ ינּוּ ֶׁש� ֶ �ִִּמ ְְצַוַ ת ׁׁשֹוֹ ָָפר ְְמ ַַר �ֵֵּמז ֶׁש� ֶ ָּצ�ָ ִִר ְ רּוָּחק, ִוִ ַיַב � ְְּׂש� ֵֵרנּוּ ִוִ ָיָק ֵֵרב ֶֶאת ַַה ְְּב� ִִחיַנַ ת ֱֱא ֶֶמ"ת � ֶֶׁשהּוּא ְְמ ָ
דאס מיינט ווייל די מצוה פון שופר איז מרמז אז מען ָָא ֵֵמן ֵֵּכ� ן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן.
דארף זיך דערנענטערן צו די בחינה פון ֱ'ֱא ֶֶמת'ֶׁ ,ש� ֶ ִ�ִּת ְְתרֹוֹ ֵֵמם
ְוְ ִִת ְְתּכֹּוֹ ֵנֵ ן ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֱֱא ֶֶמת ְלְ ַַמ ְְעָלָ ה ְלְ ַַמ ְְעָלָ ה אז ס'זאל זיך וראה בספר תפארת שמואל לראש השנה אות ו ו
מה שכתב על פי דברי רבינו :כמבואר בסה"ק
אויפהייבן און זיך באפעסטיגן די בחינה פון ֱֱא ֶֶמת העכער שופר גימטריא הקם אמת ,ע"י מדת אמת שמקבל
רּוָּעה' ִ �ִּג ַיַמ ְְט ִִר ָ �ָּיא
רּוָּעה ֵ�ֵּת ַיַבת ְ�'ְּת ָ און העכערְ ,וְ ֶזֶ ה ִִהיא ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ְ�ְּת ָ על עצמו לעשות הכל באמת בלי פניות וגיאות ובלתי
לשם שמים ,אף איש פשוט אף שלא הגיע למעלות
רּוָעה' וואס די ָ'ָרם ֱֱא ֶֶמת' און דאס איז די בחינה פון ְ'ְּת ָ הצדיקים הק' אם יקבל ע"ע מדת אמת במחשבה
ודיבור ומעשה ,יוכל לבוא למדריגה גבוהה כאחד
רּוָעה' איז בגימטריא ָ'ָרם ֱֱא ֶֶמת' – אויפצוהייבן די ווארט ְ'ְּת ָ הצדיקים הגדולים יודעי בסתר עליון ,וכל המחזיק
ֱ'ֱא ֶֶמת' . עצמו במדת אמת תפלתו נשמעת ויוכל להיות בחי'
אמרו לפני .וזהו הפירוש במה בשופר ,היינו במדת
אמת ,וכמאמר דוד המלך ע"ה (תהלים קמה ,יח) 'קרוב
ה' לכל קוראיו לכל אשר יקראוהו באמת'.
רּוָּעה'
פשט אין פסוק ַ'ַאְׁש� ְ ֵֵרי ָָה ָָעם יֹוֹ ְְד ֵֵעי ְ�ְּת ָ
רּוָּעה' און דאס איז פשט וואס די פסוק זאגט 'וואויל איז די פאלק וואס ווייסן ְוְ ֶזֶ הּוּ ַ'ַאְׁש� ְ ֵֵרי ָָה ָָעם יֹוֹ ְְד ֵֵעי ְ�ְּת ָ
רּוָּעה' ֶׁש� ֶ ִִהיא ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֱ'ֱא ֶֶמת' דאס מיינט אז זיי ווייסן רּוָעה'ַַ ,הְיְ ינּוּ ֶׁש� ֶ ּיֹּוֹ ְְד ִִעים ְלְ ָָק ֵֵרב ֶֶאת ַַע ְְצ ָָמם ִלִ ְְב ִִחיַנַ ת ְ�'ְּת ָ די ְְּת ָ
רּוָעה' וואס דאס איז די בחינה פון ֱ'ֱא ֶֶמת'. זיך צו דערנענטערן צו די בחינה פון ְ'ְּת ָ
רּוָּחק און אין ִּוִּבְזְ כּוּת ֶזֶ ה ִ �ִּב ְְמ ֵֵה ָָרה ְ �ְּבָיָ ֵֵמינּוּ ָיָ ֹבֹא ֵֵאִלִ ָ �ָּיהּוּ ַַה ָ�ָּנ ִִביא ִוִ ַיַב � ְְּׂש� ֵֵרנּוּ ִוִ ָיָק ֵֵרב ֶֶאת ַַה ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֱֱא ֶֶמ"ת ֶׁש� ֶ הּוּא ְְמ ָ
די זכות וואס אונז וועלן זיך דערנענטערן צו די בחינה פון ֱ'ֱא ֶֶמת' וועט שנעל קומען ֵֵאִלִ ָּיָ הּו ַַהָּנָ ִבִ יא אין
אונזערע טעג און וועט אונז אנזאגן די גוטע בשורה פון משיח און וועט אונז דערנענטערן די בחינה פון
ֱ'ֱא ֶֶמת' וואס איז יעצט דערווייטערטָָ ,א ֵֵמן ֵ�ֵּכן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן.
-טוב שכן טוב -
לע"נ הרה"ק ר' יצחק אייזיק מטאלנא זי"ע
מייסד ביהכ"נ טאלנא בעיר הקודש צפת ת"ו
מגדולי תלמידי הרה"ק ר' רפאל מבערשיד זצ"ל
(באמרי פנחס מציין לכמה מאמרים בשמו)
אשר נטמן במערת רבינו ובשכינותו (מצד הימין של הערבי נחל)
נפטר ערב ראש השנה תר"ו
על מצבתו נכתב :פ"נ דורש שלום ומבקש אמת
הר"ר יצחק אייזיק מטאלנא נפטר ער"ה תר"ו
ויושר יליץ בעד מזכירי זכרו
צוליב די נאכפראגע אויף די ביכל 'דער הייליגער בת עין' טוען מיר מעלדן אז עס יעצט געווארן
נאכאמאל איבערגעדרוקט און עס איז דא צו באקומען אין וויליאמסבורג אין וויינשטאק'ס ספרים
געשעפט לעבן פאפא ביהמ"ד ,און אין בארא פארק ביי ג’ודאיקה קארנער.
לזיכוי הרבים :די גליון איז דא צו באקומען וועכנטליך אין טאהשער בית המדרש אין בארא פארק.
נעמט א חלק אין הפצת הגליון און זייט מנדב לעילוי נשמת אייערע קרובים און נאנטע
פאר הערות און מנדב זיין נא לפנות Mechonusa@gmail.com
ז
