gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דורשי יחודך רימ"ש · Dorshei Yechidchu — ראש השנה (2026-09-07)

מוציא לאור: דורשי יחודך רימ"ש · Dorshei Yechidchu

שבוע: ראש השנה (2026-09-07)

דורשי יחודך רימ"ש · Dorshei Yechidchu — ראש השנה (2026-09-07)

פתח את ה-PDF הורדה

‫סימן טוב ומזל טוב‬ ‫קדם האי גברא רבא ויקירא‪ ,‬איש ישר וטוב לב‪ ,‬אהוב למעלה ונחמד‬ ‫למטה‪ ,‬תורת חסד על לשונו‪ ,‬זכה לשתי שולחנות דקדושה‪ ,‬ה"ה‬ ‫הי"ו‬ ‫מוה"ר צבי (הערשל) קליין‬ ‫מעמודי התווך – וממקורבי מורינו הגה"צ‬ ‫שליט"א‬ ‫לרגל שמחת אירוסי נכדו החתן החשוב והיקר‬ ‫כמר מרדכי אליהו הי"ו‬ ‫בן ידידינו וידיד כל בית ישראל‬ ‫הרה"ג רבי יוא_ל ווייס שליט"א‬ ‫אב"י בעיר לעיקוואד יצ"ו‬ ‫עב"ג‬ ‫מוה"ר יחזקא_ל ק_ליינבערגער הי"ו‬ ‫ממעון הברכות יתברך שהחיתון יעשו יפות‪ ,‬ויזכה לראות רב‬ ‫תענוג ונחת דקדושה‪ ,‬שפע ברכה והצלחה במעשי ידיו לטובה‬ ‫ולברכה להרים קרן התורה‪ ,‬עץ חיים היא למחזיקים בה‪ ,‬ובודאי‬ ‫שהקב"ה ישלם לו משכורתו שלימה‪ ,‬שבזכות הרבצת תורת‬ ‫מורינו הגה"צ שליט"א יתברך בכל מילי דמיטב ברוחניות‬ ‫ובגשמיות‪ ,‬ויתברך בכל הברכות האמורות בתורה‪ ,‬עושר‬ ‫ואושר‪ ,‬חיים נצחיים ומתוקים‪ ,‬ויזכה לשתי שלחנות‬ ‫בהרחבת הדעת ומנוחת הנפש בבריאות‬ ‫איתנה ונחת דקדושה מכל יוצ"ח‬ ‫אמן‪.‬‬ ‫לשמיעת המאמר מפי מורינו הגה"צ שליט"א‪ ,‬ולהערות והארות‬ ‫קול דורשי יחודך‬ ‫‪718-586-5199‬‬ ‫בא"י ‪0765997840‬‬ ‫~~~‬ ‫ניתן לקבל מידי חודש הקונטרס באימעל‪dyyms12@gmail.com :‬‬ ‫וכן ניתן לקבל את הקונטרס דרך הדואר‪ ,‬במחיר חודשי של ‪ $20‬עבור הוצאת עריכת הקונטרסים‬ ‫נא להשאיר הודעה בקול דורשי יחודך נומער ‪9‬‬ ‫©‬ ‫כל הזכויות שמורות‬ ‫נסדר לדפוס ע"י‪:‬‬ ‫ישר‬ ‫‪Publishing & Production‬‬ ‫‪718.484.2189‬‬ ‫תוכן המאמר‬ ‫'טוב אחרית דבר מראשיתו' ‪.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬א‬ ‫ווער איז חשוב'ער? ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ג‬ ‫דערקענט די אידישע סטודענטן ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ד‬ ‫נישט טראכטן פארקערט ‪.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ז‬ ‫דער תכלית פון יעדעס שטיקל ערד ‪.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ז‬ ‫ארומגעדרייט מיט עשיו'ן ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ט‬ ‫יום המָלָ ָכָ ה ‪.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬י‬ ‫'אכלו משמנים ושתו ממתקים' ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יג‬ ‫התחדשות בכל רגע ורגע ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יד‬ ‫שוין געשטאנען העכער זיי ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬טז‬ ‫ומַּתמם עם �ְְּתמימים' ‪.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יט‬ ‫'הָּתם �ַ‬ ‫�ָ‬ ‫'יום הזכרון' ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬כא‬ ‫זען פארקערט ‪.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬כג‬ ‫פשוט אפגענארט ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬כד‬ ‫אויפגעהערט צו זען ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬כו‬ ‫'לחזות בנועם ה'' ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬כז‬ ‫געלוינט צו באשאפן ווערן ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬כח‬ ‫דער פריץ מיט'ן איד'ל ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ל‬ ‫כלליות התיקון ‪. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬לב‬ ‫חלק מהוצאות נתנדב‬ ‫לע"נ שר הצדקות והחסד‬ ‫הרה"ח ר' חיים דוב (בער) ע"ה ב"ר חנני יו"ט הי"ו‬ ‫(מיייזעלס)‬ ‫ע מ ו ד י ה ת ו וך‬ ‫בס”ד‬ ‫ברכת השיר והשבח לכבוד הני נדיבים בעם‪ ,‬אנשי חיל יראי‬ ‫אלקים‪ ,‬שנדבה לבם הטוב‪ ,‬להיות חבר ושותף מידי חודש‬ ‫בחודשו במפעל הקדוש כזה‪ ,‬להרביץ תורה ויראה טהורה‬ ‫בקרב עם סגולה‬ ‫ה”ה‬ ‫מוה”ר ישכר דוב קויפמאן הי“ו‬ ‫ואחיו מוה”ר אברהם שמעון קויפמאן הי”ו‬ ‫מוה”ר צבי קליין הי”ו‬ ‫מוה”ר שלמה פעדער הי”ו‬ ‫מוה”ר יוסף מרדכי כהנא הי”ו‬ ‫מוה”ר יוסף בנציון שווארטץ הי”ו‬ ‫מוה”ר אהרן אלימלך לעפקאוויטש הי”ו‬ ‫מוה”ר יואל הירשפעלד הי”ו‬ ‫מוה”ר יודא ארי' מיללער הי”ו‬ ‫מוה”ר מאיר מרדכי בערקאוויטש הי”ו‬ ‫ויה”ר מן קדם אבוהון דבשמיא‪ ,‬דזכות זה יעמוד להם ולזרעם‬ ‫עד עולם‪ ,‬עם רוב תענוג ונחת דקדושה כל הימים‬ ‫דורשי יחודך | א‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫'טוב אחרית דבר מראשיתו'‬ ‫ה' שפתי תפתח ופי יגיד תהילתך‪ .‬דער אויבערשטער זאל מיר‬ ‫העלפן איך זאל זאגן וואס מען דארף זאגן‪ .‬ויהי נועם ה' אלוקינו‬ ‫עלינו‪ ,‬ומעשה ידינו כוננה עלינו‪ ,‬ומעשה ידינו כוננהו‪.‬‬ ‫"בּראשׁית" ‪' -‬בזכות התורה שנקראת‬ ‫חז"ל זאגן ]א[ אויפ'ן פסוק‪ִ ֵ ְ :‬‬ ‫ראשית'; אז דער אויבערשטער האט באשאפן דער בריאה 'בזכות‬ ‫התורה' וואס דאס איז 'עלה במחשבה תחילה' ‪' -‬שנקראת ראשית';‬ ‫'ובזכות ישראל שנקראו ראשית' ‪ -‬בזכות די אידן וואס זיי גייען‬ ‫מקיים זיין דער תורה; אידן אליין זענען דאך 'עלה במחשבה תחילה';‬ ‫ראשׁית לוֹ ִכּי ָשׁם‬ ‫'ובזכות משה שנקרא ראשית‪ ,‬שנאמר ]ב[‪ְ ַ ַ :‬‬ ‫"ויּרא ֵ ִ‬ ‫מחקק ָספוּן"'‪.‬‬ ‫חלקת ְ ֹ ֵ‬ ‫ֶ ְַ‬ ‫חז"ל פירן דארטן אויס נאך זאכן‪' :‬בשביל חלה שנקראת ראשית'‬ ‫ערסתכם"; 'בשביל תרומה שנקרא‬ ‫‪ -‬אזוי ווי עס שטייט ]ג[ " ֵ ִ‬ ‫ראשׁית ֲ ִ ֹ ֵ ֶ‬ ‫בּכּוּרי‬ ‫דּגנ‪] "‬ד[; 'בזכות ביכורים' ‪ִ ֵ " -‬‬ ‫ראשׁית ִ ֵ‬ ‫ראשית' ‪ִ ֵ " -‬‬ ‫ראשׁית ְ ָ ְ‬ ‫אדמת‪] "‬ה[‪.‬‬ ‫ַ ְ ָ ְ‬ ‫א‪ .‬בראשית רבה א‪ ,‬ד‪.‬‬ ‫ב‪ .‬דברים לג‪ ,‬כא‪.‬‬ ‫ג‪ .‬במדבר טו‪ ,‬כ‪.‬‬ ‫ד‪ .‬דברים יח‪ ,‬ד‪.‬‬ ‫ה‪ .‬שמות כג‪ ,‬יט‪.‬‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫ב | דורשי יחודך‬ ‫לכאורה‪ ,‬דאס אז 'בזכות התורה שנקראת ראשית' ‪ -‬איז אוודאי‪,‬‬ ‫ולילה ‪‬חקּוֹת‬ ‫יוֹמם ָ ָ ְ ָ‬ ‫בריתי ָ‬ ‫"אם ֹלא ְ ִ ִ‬ ‫דאס איז דאך דער גאנצער בריאה‪ִ ,‬‬ ‫שׂמתּי" ]ו[‪ .‬און דאס אז 'בזכות ישראל שנקראו‬ ‫וארץ ֹלא ָ ְ ִ‬ ‫שׁמים ָ ָ ֶ‬ ‫ָ ַ ִ‬ ‫ראשית'‪ ,‬איז אויך‪ ,‬דאס איז דאך דער תכלית הבריאה וואס וועט זיין‪,‬‬ ‫די שעשועים פון אידן מיט'ן בורא עולם‪ .‬און דאס אז 'בזכות משה‬ ‫שנקרא ראשית'‪ ,‬איז אויך‪ ,‬דער צדיק ער איז דער 'נותן התורה'‪ ,‬דער‬ ‫שורש‪ ,‬סיי פון דער תורה הקדושה‪ ,‬סיי פון כלל ישראל; דאס גייט‬ ‫'יחידי הדורות'‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט ]ז[‪ָ ְ ָ ִ ְ :‬‬ ‫"בּהבּראם"‬ ‫ֵ‬ ‫אויף אלע צדיקים‬ ‫‪' -‬באברהם' ]ח[; ווייל די צדיקים‪ ,‬זיי האלטן אויף דאס יהדות פון דעם‬ ‫כלל ישראל‪.‬‬ ‫אבער בזכות 'חלה' 'ביכורים' 'תרומה' ‪ -‬לכאורה דאס איז דאך )סך‬ ‫הכל( פרטי מצוות פון דער הייליגער תורה וואס זיי גייען אריין )צווישן‬ ‫אלע אנדערע מצוות( אין די תרי"ג מצוות?‬ ‫"קדּשׁ ִלי ָכל ְבּכוֹר" ]ט[; אויב‬ ‫למעשה‪ ,‬די צדיקים ברענגען אראפ‪ֶ ַ :‬‬ ‫דער 'ראשית'‪ ,‬די 'התחלה'‪ ,‬איז גוט‪ ,‬ווערט אלעס 'נגרר בתר‬ ‫ההתחלה' ]י[‪.‬‬ ‫אזוי ווי מען זעט ביי תפילין‪ .‬עס שטייט אין שולחן ערוך סימן‬ ‫ל"ב ]יא[‪ :‬ווען מען לייגט אריין די פארמעט‪ ,‬די קלף‪ ,‬די עורות‪ ,‬אין‬ ‫ִסיד 'בתחילת העבודה'‪ ,‬זאל מען זאגן 'לשם קדושת תפילין'‪ .‬נאכדעם‬ ‫ו‪ .‬ירמיה לג‪ ,‬כה‪.‬‬ ‫ז‪ .‬בראשית ב‪ ,‬ד‪.‬‬ ‫ח‪ .‬בראשית רבה יב‪ ,‬ט‬ ‫ט‪ .‬שמות יג‪ ,‬ב‪.‬‬ ‫י‪ .‬עיין 'כתר שם טוב'‪ :‬יזהר האדם שיקדש ויטהר דיבורו הראשון‪ ,‬ויזדכך מחשבתו הראשונה‬ ‫שתהיה דבוקה בקדושה‪ ,‬כדי שימשוך אליה כל שאר הדיבורים שאחריה‪ ,‬ואחר כך כשיעמוד‬ ‫בתפילה מתוך שמחה של מצוה‪ ,‬כמו שקידש דיבורו ומחשבתו כנ"ל‪ ,‬בוודאי יענה בתפלתו;‬ ‫ועיין 'אגרא דפרקא' אות ר"ה איך שביאר זה בפסוק 'קדש לי כל בכור' עיי"ש‪.‬‬ ‫יא‪ .‬סעיף ח‪.‬‬ ‫דורשי יחודך | ג‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫קען מען אפארבעטן כמה שבועות‪ ,‬אפילו ער טראכט נאר אז ער‬ ‫וויל גוט אויסארבעטן די פעל‪.‬‬ ‫מראשׁיתוֹ"; 'ווייל' ביי דער 'ראשית'‬ ‫דּבר ֵ ֵ ִ‬ ‫אחרית ָ ָ‬ ‫ווי שטייט ]יב[‪" ,‬טוֹב ַ ֲ ִ‬ ‫האסטו אריינגעטון דיין כוונה אויף תפילין‪ ,‬קענסטו שרייבן און מאכן‬ ‫תפילין‪ ,‬אפילו די גאנצע דריי וואכן האט ער נישט געטראכט; עס‬ ‫איז 'גופא בתר רישא גריר' ]יג[‪.‬‬ ‫די התחלה‪" ,‬קדש לי כל בכור"‪ ,‬דאס איז א געוואלדיגע נקודה ]יד[‪.‬‬ ‫ווער איז חשוב'ער?‬ ‫כ'האב אמאל געזאגט א משל‪ :‬א טאטע מיט א קינד זענען געווען‬ ‫אונטערוועגנס און עס האט זיך זיי געענדיגט די עסן‪ .‬דער טאטע‬ ‫איז שטארק הונגעריג‪ ,‬און דאס קינד איז שטארק הונגעריג‪ .‬עס גייט‬ ‫אריבער נאך א האלבע טאג‪ ,‬נאך א האלבע טאג‪ ,‬נאך א נאכט‪,‬‬ ‫געוואלד‪ ,‬זיי זענען הונגעריג‪ ,‬דער טאטע מיט'ן קינד זענען הונגעריג‪.‬‬ ‫יב‪ .‬קהלת ז‪ ,‬ח‪ .‬עיין רש"י שם בפירושו השני‪ ,‬וז"ל‪ :‬דבר אחר‪' ,‬טוב אחרית דבר מראשיתו'‪,‬‬ ‫בזמן שהוא מראשיתו טוב שנתכוונו לטובה כשהתחילו בו‪.‬‬ ‫יג‪ .‬גמ' עירובין דף מא ע"א‪.‬‬ ‫יד‪ .‬עיין ספר 'בית יעקב' )אלכסנדר( פר' בראשית‪ :‬מבואר במדרש )ויק"ר ל"ו ד'(‪ :‬בראשית‬ ‫בשביל ישראל שנקראו )ירמי' ב'‪ ,‬ג'( ראשית תבואתו‪ ,‬בשביל תורה שנקראת )משלי ח'‪ ,‬כ"ב(‬ ‫ראשית דרכו )ילק"ש בראשית פ"א‪ ,‬רמז ב'(‪ ,‬בשביל ביכורים שנקרא )שמות כ"ג‪ ,‬י"ט( ראשית‬ ‫ביכורי אדמתך )ב"ר א' ו'(‪ .‬ולהבין דברי המדרש אקדים מה ששמעתי ממורי הרב הקדוש‬ ‫מפרשיסחא זצללה"ה‪ ,‬שהקשה הרי התורה היא תמידית‪ ,‬ואיך שייך בכל עת מצות ביכורים?‬ ‫ופירש שבכל יום בבוקר כאשר קם אדם משינתו מחויב לקיים מצות ביכורים לפנות ראשית‬ ‫מחשבתו לשמים‪ ,‬וראשית הזמן לשעבד רמ"ח אבריו ושס"ה גידיו לה' ב"ה‪ ,‬ואמר רמז לזה‪,‬‬ ‫"תביא בית ה' אלהיך )שמות כ"ג‪ ,‬י"ט(‪ ,‬תיבת "תביא נוטריקון ת'ביא ב'ית ה' א'לקיך‪ ,‬ואפשר‬ ‫לומר שנכלל בכונתו ג"כ שההילוך וההבאה הוא ממש כמעשה הביכורים‪ ,‬ירצה שהכוונה‬ ‫למצוה כגוף המצוה‪ .‬ובזה מובן דברי המדרש בשביל ישראל שנקראו ראשית‪ ,‬היינו כאשר‬ ‫יקיימו התורה שנקראת ראשית‪ ,‬ובמה יזכה אדם לתורה‪ ,‬הוא ע"י מצות ביכורים שנקרא‬ ‫ראשית‪ ,‬היינו להפריש ראשית ומיד כשיעור בבוקר משינתו לשמים ועל ידי זה יזכה להיות‬ ‫כל היום בקדושה‪ ,‬כי על ידי זה נקרא כל היום שיריים מקדושה‪ ,‬כאשר שמעתי כן בפירוש‬ ‫ממורי זצ"ל מווארקא‪.‬‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫ד | דורשי יחודך‬ ‫נאכדעם האט זיי דער אויבערשטער געהאלפן‪ ,‬ער האט זיי‬ ‫געמאכט וועגן פון וואו זיי זאלן האבן צו קויפן עסן‪ .‬שוין‪ .‬בעט דער‬ ‫טאטע ‪ -‬גיב מיר צו עסן‪.‬‬ ‫אויב די ערשטע זאך גיט ער דעם קינד‪ ,‬איז א סימן ער האט ליב‬ ‫דעם קינד מער ווי אים; אויב אבער ער עסט פריער‪ ,‬ער לאזט ערשט‬ ‫דעם קינד הונגערן און דערנאך גיט ער דעם קינד‪ ,‬איז א סימן אז‬ ‫ער האט זיך ליב מער ווי דעם קינד; וועמען ער גיט צו עסן פריער‪,‬‬ ‫דאס איז דער עיקר; דער 'ראשית' דאס איז א געוואלדיגע זאך‪.‬‬ ‫ביי רבי אפרים'לען ע"ה ]טו[ האט מען דאס געזען‪ ,‬ער איז געגאנגען‬ ‫עסן ‪ -‬כדי צו מאכן א 'ברכה'! ער האט געהאט א הנאה אז די עסן‬ ‫איז געשמאק ‪ -‬כדי ער זאל קענען מאכן א געשמאקע 'בורא נפשות'!‬ ‫מען האט דאס געזען בפועל ממש‪.‬‬ ‫'ראשית'‪' ,‬ראשית'‪ ,‬דאס הייסט 'געלעבט'‪ ,‬דעמאלס איז די 'גשמיות'‬ ‫‪' -‬רוחניות'‪.‬‬ ‫דערקענט די אידישע סטודענטן‬ ‫דרך אגב‪ ,‬איך האב אמאל געזען א שיינע זאך‪ ,‬עפעס א גדול‪ ,‬א‬ ‫ליטווישער גדול דאכט זיך‪ ,‬איז אמאל געפארן אויף א באן‪.‬‬ ‫טו‪ .‬ה"ה הגה"ח ר' אפרים צבי בן הג"ר אלתר בן ציון קראקאווסקי ז"ל‪ ,‬הנקרא בלשון חיבה‬ ‫ר' אפרימ'ל‪ ,‬נולד שנת תר"מ בפשעדבארז' שבפולין‪ ,‬לאביו הג"ר אלתר בן ציון ז"ל חבר‬ ‫בד"ץ פשעדבארז'‪ .‬היה דור חמישי מהרה"ק ר' דוד מלעלוב זצ"ל‪ ,‬ואחר פטירת אביו נתמנה‬ ‫רבי אפרים צבי למלאות מקום אביו‪ .‬נתקרב לרביז"ל ותלמידיו על ידי רבי נחום שוסטער‬ ‫ז"ל‪ ,‬עלה לארץ ישראל בערך בשנת תרצ"ה‪ ,‬היה גדול בתורה ביראה וקדושה‪ ,‬וענוותנותו‬ ‫וטוב לבו היו פלאות‪ ,‬תמיד היה שואל בשלום ילדים קטנים כבן גילם ממש‪ ,‬וז"ל מורינו‬ ‫הגה"צ שליט"א )אוסף מכתבים חלק ב' מכתב ע"ח( שהרה"צ רבי אפרימ'ל זצ"ל בעל ספר‬ ‫המכתבים הנקרא 'עונג שבת'‪ ,‬שכידוע היה מאנ"ש‪ ,‬היה "גאון עולם ועניו וצדיק"‪ ,‬עכ"ל‪,‬‬ ‫ועיין בספר מעינים בנחלים )מכתב ט"ו( כמה סיפורים נפלאים ששמע הגר"מ קרעמער‬ ‫שליט"א ממורנו הגה"צ שליט"א אודותיו‪ ,‬לאחר הסתלקותו נקבצו קצת ממכתביו מלאי‬ ‫גאונות ולמדנות בספר 'עונג שבת'‪' ,‬מכתבי רבי אפרימ'ל'‪ ,‬ולאחרונה נסדרו מחדש על סדר‬ ‫הפרשיות בספר הנקרא 'שערי אפרים'‪ ,‬נסתלק ט"ז טבת שנת תש"ו‪ ,‬בהיותו בן שישים‬ ‫דורשי יחודך | ה‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫אין די פריערדיגע דורות איז געווען א גרויסע מגיפה וואס בחורים‬ ‫זענען געגאנגען שטודירן‪ ,‬עס איז געווארן פון זיי 'גארנישט מיט‬ ‫גארנישט'! ווער ווייסט צו די קינדער זייערע זענען אידן היינט?! ‪-‬‬ ‫ה' ירחם די 'השכלה'!‬ ‫דער הייליגער רבי איז אזוי געווען אנטקעגן 'השכלה'‪ ,‬דער רבי‬ ‫האט כסדר גערעדט פון תמימות‪ ,‬תמימות‪ ,‬גלויבן אין בורא עולם‪.‬‬ ‫דער גדול איז געזעסן אויף דער באן‪ .‬זענען געזעסן דארט א חבורה‬ ‫פון סטודענטן‪ ,‬דעליקאט‪ ,‬און פארברענגט‪.‬‬ ‫עס איז געקומען דער זמן וואס מען דארף גיין עסן‪ ,‬האט דער‬ ‫פארשטייער דארט געעפנט א ברויט און געטיילט פאר אלעמען‬ ‫ָ‬ ‫ברויט‪ ,‬מיט א שטיקל קעז‪ ,‬צו עפעס אנדערש‪ ,‬אזוי צו יעדן איינעם‪.‬‬ ‫דער גדול איז דערווייל געזעסן און באטראכט אלעמען‪.‬‬ ‫אז זיי האבן געענדיגט עסן‪ ,‬זאגט ער זיי‪" :‬איך וועל אייך ווייזן א‬ ‫שיינע זאך; איך קען אייך זאגן ווער פון אייך עס איז געבוירן אין א‬ ‫פרייע שטוב‪ ,‬און ווער אין א אידישע שטוב"‪ .‬עס איז געווען פון זיי‬ ‫וואס זענען שוין געבוירן געווארן אין פרייע שטיבער‪ ,‬און עס איז‬ ‫געווען פון זיי וואס זענען נאך געבוירן געווארן פרום‪.‬‬ ‫)האט ער זיי אנגעהויבן אויסרעכענען‪" (:‬דו ביסט געבוירן געווארן אין א‬ ‫פרומע שטוב‪ ,‬דו אין א פרייע‪ ,‬דו אין א פרייע‪ ,‬דו אין א ערליכע"‬ ‫‪ -‬ער איז דורכגעגאנגען אלעמען‪ .‬זיי זענען ממש נתפעל געווארן ‪-‬‬ ‫ער האט צוגעטראפן ‪' -‬אלעמען'‪.‬‬ ‫דערנאך‪ ,‬אז ער איז אראפ פון באן‪ ,‬פרעגט אים דער מענטש וואס‬ ‫איז מיטגעגאנגען מיט אים‪" :‬רבי‪ ,‬פון וואנעט האט איר דערקענט‬ ‫יעדן איינעם פון וואו ער שטאמט? ‪ -‬ממש אזא 'קידוש השם'!"‪.‬‬ ‫ושש שנים‪ ,‬ומנוחתו כבוד בהר הזיתים בירושלים עיה"ק תובב"א‪.‬‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫ו | דורשי יחודך‬ ‫האט ער אים געזאגט‪.‬‬ ‫היינט ‪ -‬ברוך ה'‪' ,‬הודו לה' כי טוב'‪ ,‬איז דא מער שפע פון עסן‬ ‫און טרינקען‪ .‬אמאל‪ ,‬אינדערפרי איז געווען איין זאך פאר דער 'צום‬ ‫ברויט'‪ ,‬איין זאך‪ ,‬אדער קעז‪ ,‬אדער א שטיקל הערינג‪ ,‬אדער א‬ ‫שטיקל טאמאטע‪ ,‬דאס איז געווען אמאל‪ .‬היינט ‪' -‬הודו לה' כי טוב'‪.‬‬ ‫איז אמאל‪ ,‬אלע אידישע מאמעס האבן געוואוסט אז מען גיט א‬ ‫קינד א שטיקל ברויט מיט 'צום ברויט'‪ ,‬האט מען פארגעשטעלט‬ ‫דעם קינד‪" :‬מאך א ברכה 'המוציא'‪ ,‬נעם אריין פריער אביסל ברויט‬ ‫אין מויל ‪ -‬ווייל די ברכה גייט אויף דער ברויט‪ ,‬און דערנאך נעם‬ ‫אריין די שטיקל קעז )וכדו'("‪.‬‬ ‫אזוי איז געווען‪ ,‬אלע אידישע מאמעס האבן אזוי אויסגעלערנט‬ ‫אלעמאל; "די 'צום ברויט' גייט נאך דער ברויט" ‪ -‬אלע אידישע‬ ‫קינדער האבן אזוי געוואוסט‪.‬‬ ‫האט דער גדול געזאגט‪" :‬איך האב געגעבן א קוק ווען מען האט‬ ‫געגעבן די ברויט מיט די 'צום ברויט'‪ ,‬האב איך געזען‪ ,‬איינער לייגט‬ ‫די ערשטע זאך אריין די 'צום ברויט' אין מויל און דערנאך די ברויט‪,‬‬ ‫און ַאן אנדערער האב איך געזען לייגט אריין פריער די ברויט אין‬ ‫מויל און דערנאך די 'צום ברויט'‪.‬‬ ‫האב איך פארשטאנען‪ ,‬פארוואס ער טוט אזוי‪.‬‬ ‫לכאורה‪ ,‬א קינד האט דאך ליב די געשמאקע זאך‪ ,‬וואלט ער‬ ‫געדארפט אריינלייגן פריער אין מויל די 'צום ברויט'‪ ,‬די קעז‪ ,‬דאס‬ ‫איז דאך דער 'גוף'‪ ,‬די געשמאקע זאך‪ ,‬פארוואס לייגט ער אריין‬ ‫פריער די ברויט? נאר ווייל די מאמע פון קינדווייז ָאן ‪ -‬פופצן יאר‬ ‫נאכאנאנד ‪ -‬האט אים אויסגעלערנט אלעמאל אריינלייגן די ברויט‬ ‫אין מויל‪ ,‬איז ער געווען אזוי איינגעוואוינט‪.‬‬ ‫אזוי איז טאקע געווען‪.‬‬ ‫'בראשית'‪' ,‬בראשית'‪ ,‬דאס איז א מורא'דיגע זאך‪.‬‬ ‫דורשי יחודך | ז‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫נישט טראכטן פארקערט‬ ‫מ'האט פריער געזאגט‪ ,‬ביים אויסארבעטן די עורות‪ ,‬די פעל‪ ,‬זאגט‬ ‫מען 'לשם קדושת תפילין'; נאכדעם אז ער ארבעט אפ אפאר וואכן‬ ‫אפילו ער האט נישט אינזין נאר אז עס זאל ארויסגיין גוטע פארמעט‪,‬‬ ‫גייט עס 'בתר תחילת המחשבה' וואס די מחשבה איז געווען 'לשם‬ ‫קדושת תפילין'‪.‬‬ ‫נאר איין זאך‪ ,‬מען דארף אכטונג געבן עס זאל חלילה נישט זיין‬ ‫קיין מחשבה אויף פארקערט‪.‬‬ ‫דאס הייסט אזוי‪ ,‬אפילו ער האט נישט געטראכט פאר תפילין‪ ,‬ער‬ ‫האט נאר געטראכט אז עס זאל ארויסגיין גוטע פארמעט‪ ,‬אבער אז‬ ‫די 'התחלה' איז גוט‪ ,‬איז "טוב אחרית דבר מראשיתו"‪ ,‬דער 'אחרית'‬ ‫וועט זיין גוט‪ ,‬ער וועט קענען שרייבן און מקיים זיין די מצוה פון‬ ‫תפילין; פארוואס? ווייל דער 'ראשית' איז געווען גוט‪.‬‬ ‫נאר וואס דען‪ ,‬חלילה נישט פארקערט‪ ,‬נישט פארקערט‪ ,‬חלילה‬ ‫אז ער טראכט אינמיטן פארקערט‪ ,‬אז ער טראכט אינמיטן אז די‬ ‫עורות וועט זיין צו מאכן לעדער פאר שיך‪ ,‬איז ערלעדיגט‪ ,‬האט ער‬ ‫גע'פסל'ט די ערשטע מחשבה‪.‬‬ ‫אט דאס דארף מען אלעמאל אכטונג געבן‪ .‬א מענטש איז נישט‬ ‫קיין מלאך‪ .‬אז ער טוט נישט קיין שלעכטס‪ ,‬ער מאכט נישט קיין‬ ‫שלעכטע 'התחלה'‪ ,‬איז די גאנצע גשמיות גייט פאר רוחניות און עס‬ ‫ווערט א 'מרכבה לקדושה'‪ .‬אבער נישט פארקערט חלילה; טראכט‬ ‫מען פארקערט ‪ -‬חס־ושלום‪.‬‬ ‫דער תכלית פון יעדעס שטיקל ערד‬ ‫בּנּעלים" ]טז[; דער‬ ‫פעמי‪ִ ָ ְ ַ ‬‬ ‫דאס איז טאקע דער ענין פון ַ‬ ‫"מה ָיּפוּ ְ ָ ַ ִ‬ ‫אויבערשטער איז משבח די ערד‪ .‬אויך ביי יעקב אבינו שטייט ]יז[ אז‬ ‫טז‪ .‬שיר השירים ז‪ ,‬ב‪.‬‬ ‫יז‪ .‬חולין דף צא ע"ב‪.‬‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫ח | דורשי יחודך‬ ‫די שטיינער האבן זיך געקריגט‪" :‬עלי יניח צדיק את ראשו‪ ,‬עלי יניח‬ ‫צדיק את ראשו"‪ .‬ווייל די וועלט איז באשאפן געווארן למען רצון ה'‪.‬‬ ‫עס איז א זכות פאר א 'דומם' אז עס איז געטון געווארן מיט אים‬ ‫רצון ה'‪ ,‬וועגן דעם איז ער באשאפן געווארן‪.‬‬ ‫"מה יפו פעמייך" ‪ -‬זאגן חז"ל ]יח[; דער דרש גייט אויך אויף "מי‬ ‫מנה עפר יעקב"; אז יעדעס טריט וואס א איד איז געגאנגען עולה‬ ‫רגל זיין‪ ,‬איז די ערד האט געהאט א זכות‪ ,‬די ערד מיט די שטיינער‬ ‫האבן געהאט א זכות דארט אוואו א איד איז געשטאנען ]יט[ ‪' -‬אט‬ ‫פּני ה'"!'‪.‬‬ ‫"לראוֹת ֶאת ְ ֵ‬ ‫דא איז א איד געגאנגען ֵ ָ‬ ‫איי עס האט דאך געדויערט א וועלט מיט צייט‪ ,‬און אינמיטן דארף‬ ‫מען עסן‪ ,‬טרינקען‪ ,‬שלאפן‪ ,‬זיך אפרוען; ניין‪ ,‬עס איז א געוואלדיגער‬ ‫זכות ‪ -‬דו ביסט געווען די ערשטע מחשבה; ווייל אוואו פארסטו?‬ ‫איך פאר 'ליראות את פני ה'' ‪ -‬איז דאס א זכות פאר יעדעס שטיקל‬ ‫ערד‪.‬‬ ‫אבער איין זאך‪ ,‬טאמער הויבט מען ָאן גיין אויף צוריק‪ ,‬מען האט‬ ‫חרטה‪ ,‬איז ערלעדיגט; די ערד טראכט‪ ,‬צו וואס בין איך באשאפן‬ ‫געווארן ‪ -‬אז מען זאל גיין אויף צוריק?! ]כ[‪.‬‬ ‫יח‪ .‬סוכה דף מט ע"ב‪.‬‬ ‫יט‪ .‬עיין 'אלשיך' בספרו 'דברים נחומים' על איכה‪ ,‬עה"פ 'דרכי ציון אבילות'‪ ,‬וז"ל‪ :‬דרכי ציון‬ ‫וכו'‪ .‬במדרש )איכה רבה א ל( אמר רב הונא הכל מבקשין תפקידן כו'‪ ,‬אמר רב אבדימי דמן‬ ‫חיפא אפילו דרכים מבקשין תפקידן‪ ,‬הדא הוא דכתיב דרכי ציון אבלות מבלי באי מועד ‪...‬‬ ‫כי בשלמא דבר שיש בו רוח חיים יתכן יבקש תפקידו‪ ,‬אך הדרכים דוממים המה ואיך‬ ‫ירגישו ויתנכלו? על כן אמרו מבלי וכו'‪ .‬והוא מאמרם ז"ל בספר הזוהר‪ ,‬כי בהיות שכל‬ ‫מצוה שאדם עושה נעשה מלאך‪ ,‬גם הפסיעות לשלש רגלים בשירות ותשבחות ובכוונת‬ ‫הלב היו נבראים מלאכים בדרכים ההם‪ ,‬והן הם המתאבלים על בלי באי מועד המקנים בם‬ ‫קדושה יתירה בכל פעם שיעלו לרגל על קדושתם הקודמת‪.‬‬ ‫כ‪ .‬עיין אוסף אמרים )אמונה ותפלה מאמר ו'( וז"ל מורינו הגה"צ שליט"א‪ :‬פסוק נוסף יש בשיר‬ ‫השירים המדבר בשבחן של ישראל‪" :‬מה‪-‬יפו פעמיך בנעלים בת‪-‬נדיב" )שה"ש ז‪ ,‬ב(‪ .‬שלמה‬ ‫המלך מדבר ממעלת עולי הרגלים‪ ,‬והקב"ה משבח את עמל וכיתות הרגליים שעם ישראל‬ ‫הלך לקבל פני ה'‪ ,‬והלכו מרחקים גדולים וכתתו רגליהם‪ .‬והכתוב משבח דוקא את טלטול‬ ‫דורשי יחודך | ט‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫ארומגעדרייט מיט עשיו'ן‬ ‫דער רבי ברענגט אראפ אין ליקוטי מוהר"ן אין דער ערשטער‬ ‫"ויּעקבני" ]כב[‪.‬‬ ‫תורה ]כא[‪ ,‬וועגן 'יעקב און עשיו' ‪ִ ֵ ְ ְ ַ ַ -‬‬ ‫ווייל למעשה‪ ,‬די 'רע' האט זיך מתגבר געווען ‪ -‬אז ער איז געווארן‬ ‫דער 'ראשית'‪ .‬אז א מענטש ווערט געבוירן‪ ,‬די ערשטע זאך איז‪ ,‬עסן‪,‬‬ ‫טרינקען‪ ,‬שלאפן‪ ,‬גשמיות גשמיות גשמיות‪.‬‬ ‫אינ'אמת'ן‪ ,‬די גאנצע גשמיות איז דאך באשאפן געווארן 'להמליכו‬ ‫וליחדו'; מען זאל זיין געזונט‪ ,‬זיין פרייליך‪ ,‬צו קענען ממליך זיין דעם‬ ‫'בורא עולם' און ווערן א 'מרכבה לשכינה'‪ .‬אזוי ווי עס שטייט ]כג[ אז‬ ‫לעליוֹן" ]כד[‪ .‬אז ַאן 'אדם' ווערט‬ ‫"אדּמּה ְ ֶ ְ‬ ‫'אדמה'‪ ,‬אדער ֶ ַ ֶ‬ ‫'אדם' איז‪ ,‬אדער ָ ָ‬ ‫א 'מרכבה לשכינה'‪ ,‬איז דאס הפלא ופלא‪ ,‬דאס איז די גרעסטע‬ ‫שיינקייט אין דער וועלט ‪ -‬א גשמיות'דיגע זאך איז א 'מרכבה‬ ‫לשכינה'‪ ,‬דאס איז די גאנצע זאך‪ ,‬דער גאנצער תכלית ]כה[‪.‬‬ ‫הדרך ועייפות הרגליים‪ ,‬כי זה שאחר כך זכו לזיו השכינה להיראות פנים בפנים כביכול‪ ,‬זה‬ ‫כבר היה השכר שלהם‪ ,‬הגן‪-‬עדן שלהם‪ ,‬ואילו השי"ת משבח דוקא את 'מה יפו פעמייך' –‬ ‫את ההליכה הקשה‪ ,‬את פעמי הרגליים שטרחו ועלו לעלות ולהיראות פני ה'‪ ,‬כי יותר מכל‬ ‫דבר משבח השי"ת את האתערותא דלתתא שלנו במצוה זו של לעלות ולהיראות את פני‬ ‫ה'‪ ,‬את זה משבח שלמה המלך ברוח קדשו באמרו "מה יפו פעמייך בנעלים"‪.‬‬ ‫כא‪ .‬סי' א'‪ ,‬וזל"ש‪ :‬יעקב זכה לבכורה שהוא ראשית‪ ,‬שהוא בחינת חכמה‪) .‬תיקונים תיקון י"ד‪,‬‬ ‫זוהר משפטים קכ"א‪ ,(:‬כמו שכתוב )תהלים קי"א(‪" :‬ראשית חכמה"‪ .‬וזה בחינת )בראשית כ"ז(‪:‬‬ ‫"ויעקבני זה פעמים"‪ .‬ותרגום אונקלוס‪' :‬וחכמני'‪.‬‬ ‫כב‪ .‬בראשית כז‪ ,‬לב‪.‬‬ ‫כג‪ .‬עיין 'של"ה הקדוש' בהקדמה לתולדות אדם אות כ"ג‪' :‬ויקרא את שמם אדם'‪ ,‬זהו פירוש‬ ‫על 'תולדת אדם' וסופו‪ .‬אם דבוק הוא למעלה ומתדמה לו יתברך לילך בדרכיו‪ ,‬נקרא שמו‬ ‫בעצם 'אדם'‪ ,‬מלשון 'אדמה לעליון' )ישעיה יד‪ ,‬יד(‪' ,‬ועל דמות הכסא דמות כמראה אדם'‬ ‫)יחזקאל א‪ ,‬כו(‪ ,‬ואם הוא מפריד את עצמו מהדביקות‪ ,‬אז נקרא 'אדם' על שם האדמה אשר‬ ‫לקח ממנה‪ ,‬ועפר הוא ולעפר ישוב )עפ"י בראשית ג‪ ,‬יט(‪ .‬אמנם שם 'אדם' המורה על 'אדמה‬ ‫לעליון' זהו עיקר התכלית‪.‬‬ ‫כד‪ .‬ישעיה יד‪ ,‬יד‪.‬‬ ‫כה‪ .‬עיין 'ליקוטי הלכות' הל' פסח ה"ט אות י"א‪ :‬הצדיקים הגדולים יכולים להפוך גם החמור‬ ‫שהוא בחינת זוהמת החומר‪ ,‬להכניע הכל אל הקדושה שיהיה מרכבה להקדושה‪ ,‬בחינת מה‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫י | דורשי יחודך‬ ‫איז עשיו האט צוגענומען דעם 'ראשית'‪ .‬און דאס איז געווען די‬ ‫'וחכּמני' ]כו[; ער האט אזוי געדרייט מיט‬ ‫חכמה פון יעקב'ן; "ויעקבני" ‪ִ ַ ְ ַ ְ -‬‬ ‫אים; ווייל פון א מוחזק איז זייער שווער זיך ארויסצודרייען‪ ,‬פון א‬ ‫מוחזק איז זייער שווער ארויסצונעמען‪ ,‬מיט א מוחזק איז זייער‬ ‫שווער‪ ,‬א מוחזק איז א מוחזק; 'וחכמני' איז דער פשט‪ ,‬ער האט מיט‬ ‫אים אזוי געדרייט‪ ,‬ביז ער איז צוריק געווארן דער 'מוחזק'; אט דאס‬ ‫איז געווען די חכמה פון יעקב'ן‪.‬‬ ‫ממילא דארף מען אכטונג געבן‪ ,‬חלילה ער זאל נישט אפנארן אויף‬ ‫צוריק‪ ,‬ער קען אפנארן אויף צוריק‪ ,‬ער קען נעמען דעם 'ראשית'‬ ‫צוריק‪ ,‬דער אויבערשטער זאל אפהיטן‪.‬‬ ‫‪ÈÈ‬‬ ‫המלכה‬ ‫יום‬ ‫דער רבי זאגט ]כז[‪ :‬ראש־השנה קומען זיך צונויף דריי ראשים‪ :‬דער‬ ‫'ראש' פון דעם מענטשן‪ ,‬און 'ראש־השנה' ‪ -‬די התחלה פון דער‬ ‫בריאה‪) ,‬און דער צדיק וואס ער איז דער 'ראש בני ישראל(‪.‬‬ ‫ראש־השנה איז א 'יום' וואס מען איז ממליך דעם אויבערשטן ‪-‬‬ ‫לעוֹלם ָ ֶועד"‪ ,‬דו האסט באשאפן דער וועלט‪,‬‬ ‫ימל‪ָ ְ ‬‬ ‫מל‪ ‬ה' ִ ְ ֹ‬ ‫מל‪ ‬ה' ָ ָ‬ ‫"ה' ֶ ֶ‬ ‫עס איז דיין וועלט‪ ,‬דו פירסט דער וועלט‪ ,‬איך בין א 'נברא' ‪ -‬אט‬ ‫דאס איז ראש־השנה‪.‬‬ ‫שאמרו רז"ל 'לעולם ישים אדם את עצמו כשור לעול וכחמור למשאוי'‪ .‬כי זה עיקר המעלה‬ ‫של האדם הבעל בחירה שהוא גבוה ממלאכים‪.‬‬ ‫כו‪ .‬בתרגום שם‪.‬‬ ‫כז‪' .‬ליקוטי מוהר"ן' תניינא סי' צ"ד‪ :‬שמעתי מפיו הקדוש‪ ,‬שהיה כתוב אצלו תורה על ענין‬ ‫ראש־השנה‪ ,‬שצריכין לנסוע לצדיקים על ראש־השנה‪ .‬והיה מבואר שם מענין שלשה ראשים‬ ‫שמתקבצין בראש־השנה כשזוכין אז להיות אצל הצדיק‪ .‬כי הצדיק הוא בחינת ראש‪ ,‬כי הוא‬ ‫ראש בני ישראל‪ ,‬וראש־השנה הוא גם כן בחינת ראש‪ ,‬כי הוא ראש־השנה‪ ,‬וכל אחד בא‬ ‫עם מחו ודעתו להצדיק ומקשר דעתו ומחו שבראשו‪ ,‬שזהו גם כן בחינת ראש‪ ,‬להצדיק‬ ‫שהוא ראש בני ישראל‪ ,‬בראש־השנה‪ ,‬נמצא שנתקבצו שלשה ראשים יחד‪ .‬והיה לו בזה‬ ‫תורה שלימה‪ ,‬ולא זכיתי לקבלה‪.‬‬ ‫דורשי יחודך | יא‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫איך האב שוין כמה מאל געזאגט‪ ,‬און איינער האט מיר עס געוויזן‬ ‫אז דער חתם סופר זאגט דאס‪ ,‬אז ראש־השנה איז צוויי זאכן ]כח[‪:‬‬ ‫המלכה'‪ ,‬א טאג וואס מען איז ממליך דעם‬ ‫ָ‬ ‫ראש־השנה איז א 'יום‬ ‫בורא עולם‪ ,‬דאס איז דער טאג; דעם ערשטן טאג אין יאר ‪ -‬ממליך‬ ‫זיין! זיי ממליך אז עס איז דא א בורא עולם וואס האט באשאפן‬ ‫דער וועלט און ער פירט דער וועלט‪ ,‬מיר זענען זיינע‪ ,‬און מיר דארפן‬ ‫אים פאלגן און מיר דארפן אים דינען‪ ,‬און מיר דארפן אים בעטן אז‬ ‫מיר זאלן אים פאלגן און אים דינען‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער האט באשאפן דער בריאה ‪ -‬האבן די הכרה!‬ ‫דער קאצקער פלעגט זיין פארמאכט אסאך‪ ,‬אפילו נאך יום טוב‬ ‫האט ער געקענט זיין פארמאכט‪ ,‬ער איז געווען א פארמאכטער‪ ,‬דאס‬ ‫איז געווען זיין דרך‪ .‬אמאל פלעגט ער קענען געבן ַאן עפן דעם טיר‬ ‫און אריינגיין אין בית המדרש‪ ,‬עס פלעגט פאלן א פחד ‪ -‬א פחד‬ ‫איז געפאלן‪ ,‬ער פלעגט דערלאנגען ‪ - -‬אנדערע פלעגן אנטלויפן‪...‬‬ ‫איינמאל אינמיטן יאר גיט ער ַאן עפן אויף דער טיר פון‬ ‫בית־מדרש‪ ,‬האט ער געטראפן דארטן דריי גדולים‪ ,‬בעלי מוחות‪.‬‬ ‫]דער רבי זאגט דאך ]כט[‪ ,‬עס איז דא חסידים וואס זיי ווייסן נישט‬ ‫כח‪ .‬עיין 'דרשות חת"ס' דף שס"ז‪ :‬חדות ה' היא מעוזכם )נחמי' ח'(‪ .‬ואחז"ל אמר הקב"ה‬ ‫המליכוני עליכם כדי שיעלה זכרוניכם לפני לטובה )ר"ה ט"ז‪ .(.‬כי הנה יום ר"ה אפילו ט"ו‬ ‫בשבט שהוא ר"ה לחניטת אילנות מ"מ הוא יום שמחה ויו"ט‪ ,‬כ"כ הגהמ"י ריש הלכ' ר"ה‬ ‫ע"ש‪ ,‬והסברא נותן שהוא כעין יום כתר מלוכה‪ ,‬שבו חוזר תחלת הבריאה שחנטו האילנות‬ ‫בפעם הראשון בבריאת עולם‪ ,‬והוא כיום גנוסי' של מלכים‪ ,‬ומכ"ש א' בתשרי שהוא יום‬ ‫גנוסי' לכל עולם כולו‪ ,‬אך לעומת זה הוא יום חרדת הדין ותחילה לימי התשובה‪ ,‬ואם לא‬ ‫עכשיו אימתי‪ ,‬וראוי לבכות ולהתפלל ולבקש רחמים ותחנונים‪ .‬אך אמור אומרי' עם ה' אלו‪,‬‬ ‫אנחנו נשליך נפשינו מנגד שלא להתעצב ביום חדות ה' אלקי ישראל ויום גנוסי' שלו‪,‬‬ ‫ונשמח עמו ויעבור עלינו מה‪ .‬ואמנם זה הוא גופי' גורם רחמים יותר מכמה תעניות‪ ,‬בראות‬ ‫הקב"ה שהם אינם חסים על בקשת חייהם מפני כבודו ית"ש‪ .‬והיינו המליכוני עליכם ביום‬ ‫תחילת מלכות כדי שיעלה זכרוניכם עי"ז לפני לטובה‪ .‬והיינו אל תעצבו כי חדות ה' היא‬ ‫גורם מעוזכם‪.‬‬ ‫כט‪ .‬עיין 'חיי מוהר"ן' אות של"ה‪.‬‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫יב | דורשי יחודך‬ ‫וועגן וואס מען פארט צום רבי'ן און פארוואס מען קומט צוריק‪.[...‬‬ ‫זיי זענען אבער געווען 'בעלי־דעת'‪ ,‬זיי האבן געוואוסט צו וואס זיי‬ ‫זענען געקומען‪ ...‬גדולי הדור ‪ -‬בעלי מח‪.‬‬ ‫זאגט ער זיי‪" :‬יעדער איינער זאל זאגן א גוט ווארט" ‪ -‬אזוי האט‬ ‫ער זיי געזאגט‪.‬‬ ‫והשׁבת ֶאל‬ ‫האט זיך איינער אנגערופן‪ :‬עס שטייט ]ל[‪ָ ְ ַ ָ ְ :‬‬ ‫"וידעתּ ַהיּוֹם ַ ֲ ֵ ֹ ָ‬ ‫מתּחת ‪ֵ -‬אין עוֹד"‪.‬‬ ‫הארץ ִ ָ ַ‬‫ממּעל ְ ַועל ָ ָ ֶ‬ ‫בּשּׁמים ִ ַ ַ‬ ‫האלקים ַ ָ ַ ִ‬ ‫לבב‪ִ ‬כּי ה' הוּא ָ ֱ ִֹ‬ ‫ְָ ֶ‬ ‫דער פסוק הויבט זיך ָאן "וידעת היום"; זאגט ער‪" ,‬אין עוד" ‪ -‬עס‬ ‫איז נישטא קיין אנדערע ידיעה! ]לא[‪.‬‬ ‫אז דו האסט די ידיעה‪ ,‬האסטו אלעס אלעס אלעס! די גאנצע‬ ‫תורה איז פול מיט דער ידיעה! לעבסטו מיט דער ידיעה‪ ,‬לעבט דער‬ ‫תורה‪ ,‬אלעס לעבט ]לב[‪.‬‬ ‫אט דאס איז ראש־השנה‪ ,‬ראש־השנה איז ממליך זיין‪.‬‬ ‫איז דער חתם סופר זאגט‪ ,‬ראש־השנה איז צוויי זאכן‪) ,‬מצד אחד‬ ‫המלכה'(‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫הוא 'יום הדין'‪ ,‬ומצד שני הוא 'יום‬ ‫ל‪ .‬דברים ד‪ ,‬לט‪.‬‬ ‫לא‪ .‬עיין ספר 'מגדולי התורה וחחסידות' )עמוד ל"א( וז"ל‪ :‬ומספר רבי העניך )‪ -‬ה"ה הרה"ק‬ ‫רבי חנוך העניך הכהן לוין מאלכסנדר ז"ל(‪ :‬פעם היותי בקאצק ועמדתי בבית המדרש הגדול‬ ‫בחבורה עם החידושי הרי"ם עם הרשלי דישקס ועם ר' הירש בר גרבוביצר‪ ,‬ודיברנו דברי‬ ‫תורה וחסידות‪ ,‬פתאום שמענו קולו של הרבי שואל את משמשו; פייבל‪ ,‬מי נמצא כאן?‬ ‫שכּל‬ ‫ופייבל משיב ומונה לפניו את שמות ארבעתנו‪ .‬נכנס הרבי‪ ,‬ניגש אלינו‪ ,‬ואמר שרוצה ָ‬ ‫אחד מאתנו יאמר דבר תורה‪ .‬פתח החידושי הרי"ם ואמר וכו'‪ ,‬אחריו פתח ואמר ר' הרשלי‬ ‫דישקס‪ :‬כתוב "וידעת היום והשבות אל לבבך כי ה' הוא האלקים וגו' אין עוד" )דברים ט‪,‬‬ ‫לט(‪ ,‬כפשוטו הוא שאין עוד אל אחר‪ .‬ואני אומר כי "אין עוד" נאמר גם על "וידעת היום‬ ‫והשבות אל לבבך"‪ ,‬כי אין עוד שום ידיעה אחרת חוץ מידיעה זו‪ ,‬ע"כ‪.‬‬ ‫לב‪ .‬עיין 'אמת ואמונה' )קאצק( עמוד ע"ה‪" :‬וידעת היום וגו' אין עוד"‪ .‬הפי' שאין בכל‬ ‫מציאות העולם שום מציאות בלתי מציאותו יתברך לבד‪ ,‬וכל מה שאדם רואה בעיניו‬ ‫הגשמיות אינה מציאות כלל‪ ,‬כי רק מה שרואה בעיניו השכליות זוהי מציאות; גם עיין‬ ‫'ליקוטי הלכות' הל' מתנה ה"ב אות ב' מה שמביא מהשל"ה הקדוש ב'תולדות אדם'‪ ,‬בית‬ ‫הבחירה‪ ,‬אות רצ"ו‪ ,‬עיי"ש‪.‬‬ ‫דורשי יחודך | יג‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫דער עיקר 'וידוי' 'חרטה' מיט 'תשובה' איז ערב ראש־השנה‪.‬‬ ‫ראש־השנה זאגט מען נישט קיין תחנון‪ ,‬אפילו 'אבינו מלכינו חטאנו‬ ‫המלכה‪ ,‬עס איז א‬ ‫ָ‬ ‫לפניך' זאגט מען נישט ]לג[‪ .‬עס איז א טאג פון‬ ‫המלכה‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫טאג פון‬ ‫דערפאר זעט מען אין די פיוטים שנאמרו ברוח הקודש‪ ,‬זאגט מען‬ ‫אלץ "ה' מלך ה' מלך ה' ימלוך לעולם ועד"‪ ,‬ווייטער ֶ'מלך'‪ ,‬ווייטער‬ ‫'המלכה'‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫'המלכה'‪ ,‬א טאג פון‬ ‫ָ‬ ‫'המלכה'‬ ‫ָ‬ ‫ָ'מלך'‪ ,‬ווייטער 'ימלוך'‪,‬‬ ‫'אכלו משמנים ושתו ממתקים'‬ ‫ממתּקּים וכו'‬ ‫וּשׁתוּ ַ ְ ַ ִ‬ ‫משׁמנּים ְ‬ ‫דערפאר טאקע‪ ,‬דער פסוק ]לד[‪ְ ִ :‬‬ ‫"אכלוּ ַ ְ ַ ִ‬ ‫מעזּכם‪ ":‬גייט אויף ראש־השנה‪ ,‬מען פריידט זיך‪ ,‬מען‬ ‫חדות ה' ִהיא ָ ‪ֶ ְ ‬‬ ‫ִכּי ֶ ְ ַ‬ ‫פריידט זיך אז דער אויבערשטער האט זיך אראפגעלאזט מיט אזא‬ ‫עניוות אז איר זאלט אים ממליך זיין‪.‬‬ ‫איר ווייסט וואס דאס איז?‬ ‫איר ווייסט וואס דאס איז ‪' -‬דעם אויבערשטנ'ס עניוות' ‪ -‬איר‬ ‫המלכה‪ ,‬דאס איז מורא'דיג‬ ‫ָ‬ ‫זאלט אים ממליך זיין‪ ,‬ער דארף אייער‬ ‫אין דער וועלט ‪ -‬אזא עניוות!‬ ‫'במקום גדולתו שם אתה מוצא ענוותנותו' ]לה[‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער וואס איז העכער פון אלעס‪ ,‬ער דארף צו‬ ‫קיינעם נישט אנקומען; עם־כל־זה מחמת אהבת ישראל‪) ,‬בעט ער פון‬ ‫אונז( 'זייט מיר ממליך'‪' ,‬איך וויל זיין אייער מלך'! עס איז דאך א‬ ‫זכות עולם ממש פאר זיך און פאר דער גאנצער בריאה לעולמי עד!‬ ‫א נברא ָאן א בורא איז דאך גארנישט ווערד‪ ,‬הלואי וואלט ער‬ ‫נישט באשאפן געווארן‪' ,‬טב ליה דלא אתברי' )‪ -‬טוב לו שלא נברא(;‬ ‫לג‪ .‬עיין 'מטה אפרים' סי' תקפ"ד‪ ,‬סעי' י"א‪.‬‬ ‫לד‪ .‬נחמיה ח‪ ,‬י‪.‬‬ ‫לה‪ .‬מגילה דף לא ע"א‪.‬‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫יד | דורשי יחודך‬ ‫וועגן וואס ביסטו באשאפן געווארן? צו אפטון כל דבר און אריינגיין‬ ‫אין שאול תחתיות?!‬ ‫אז א נברא איז דבוק צום בורא‪ ,‬דאס איז דער גרעסטער 'נועם'!‬ ‫ווען נישט דער 'חושך' וואלט מען געזען וואספארא 'נועם' עס איז‬ ‫אז א נברא ווייסט פון בורא‪.‬‬ ‫המלכה; ממילא איז‬ ‫ָ‬ ‫המלכה‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫המלכה‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫דאס איז טאקע ראש־השנה‪,‬‬ ‫עס א טאג פון שמחה ‪ -‬ברוך ה'!‬ ‫אפילו רבי סעדיה גאון זאגט ]לו[‪ ,‬אז די תקיעות איז ‪ -‬מען איז‬ ‫שאלט מען פאר אים‪,‬‬‫ממליך דעם מלך‪ .‬אז מען איז ממליך א מלך‪ַ ,‬‬ ‫טרומייטערט מען פאר אים; דאס איז איינע פון די סודות פון די‬ ‫תקיעות‪.‬‬ ‫התחדשות בכל רגע ורגע‬ ‫על־כל־פנים‪ ,‬מען זעט טאקע‪ ,‬דער הייליגער רבי איז געווען א‬ ‫מציאות פון הוילע 'ראשית'‪ ,‬הוילע 'התחלה'‪' .‬כבן שלש שנים הכיר‬ ‫את בוראו'‪ ,‬עם־כל־זה האט ער זיך מחדש געווען 'כמה פעמים ביום'‪,‬‬ ‫'כמה פעמים ביום' ]לז[‪ .‬ווייל עס גייט דאך כסדר העלמה‪ ,‬העלמה;‬ ‫ממילא אז ער האט געשפירט אז עס איז נישט גוט דער 'ראשית'‪,‬‬ ‫איז געווארן ַאן 'התחדשות' ]לח[; מיט דעם דרך איז דער רבי געגאנגען‪.‬‬ ‫לו‪ .‬וז"ל‪ :‬הענין הראשון‪ ,‬מפני שהיום תחילת הבריאה שבו ברא הקב"ה העולם ומלך עליו‪,‬‬ ‫וכן עושים המלכים שתוקעין לפניהם בחצוצרות ובקרנות להודיע ולהשמיע בכל מקום תחילת‬ ‫מלכותו וכן אנו ממליכין עלינו את הבורא יתברך ביום זה‪ ,‬וכן אמר דוד בחצוצרות וקול‬ ‫שופר הריעו לפני המלך ה'‪.‬‬ ‫לז‪ .‬עיין 'שיחות הר"ן' אות מ"ח; 'שבחי הר"ן' אות ו'‪.‬‬ ‫לח‪ .‬עיין 'חיי מוהר"ן' אות תל"ז‪ :‬ממה נפשך יעשה בכל פעם התחלה ויאמר כנ"ל‪ .‬כי ממה‬ ‫נפשך אם היה מקודם טוב‪ ,‬עכשיו יהיה טוב יותר‪ ,‬ואם ח"ו מקודם לא היה טוב‪ ,‬בודאי‬ ‫צריך ומוכרח לעשות התחלה חדשה; גם עיין 'ליקוטי הלכות' הל' תפילין ה"ה אות כ"ב‪:‬‬ ‫עיקר הנפילה הוא דייקא מחמת זה כדי שיתחילו לחיות מחדש‪.‬‬ ‫דורשי יחודך | טו‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫אינטערעסאנט‪ ,‬דער רבי האט אנגעהויבן מיט 'אמונה' בתכלית‬ ‫התמימות‪ ,‬און מיט 'התבודדות' ‪ -‬רעדן צום אויבערשטן בתכלית‬ ‫התמימות; מיט דעם האט ער אנגעהויבן און מיט דעם האט ער‬ ‫געענדיגט; און אלע טאג האט ער זיך באנייט 'כמה פעמים ביום'‪,‬‬ ‫'כמה פעמים ביום' האט ער זיך באנייט‪.‬‬ ‫דער רבי האט געזאגט ]לט[‪ ,‬ער איז אזוי איינגעוואוינט מיט 'התחלה'‪,‬‬ ‫אז ער גיבט נישט ארויס קיין ָאטעם ָאן א 'התחדשות'; יעדעס אטעם‬ ‫איז ַאן התחדשות‪.‬‬ ‫דער ראשית חכמה זאגט ]מ[‪ ,‬עס איז דא תתר"פ חלקים אין א שעה‪.‬‬ ‫מען זאגט דארטן ביים 'מולד' ‪ -‬א מינוט מיט אזויפיל חלקים‪ .‬וואס‬ ‫איז 'חלקים'? ביי אונז צעטיילט זיך א שעה אויף זעכציג מינוט‪ .‬אבער‬ ‫על־פי די תוכנים‪ ,‬און מסתמא איז עס 'מסיני' שוין‪] ,‬עס איז זיכער‬ ‫'מסיני' ווייל אז עס איז דא אין דעם די צירופי הוי"ה איז עס אוודאי‬ ‫'מסיני'[‪ ,‬צעטיילט זיך א שעה אין 'תתר"פ חלקים' ‪ -‬אין ‪1,080‬‬ ‫חלקים‪ .‬איז דער 'ראשית חכמה' זאגט‪ ,‬א מענטש אטעמט אין א שעה‬ ‫תתר"פ נשימות‪.‬‬ ‫און דער הייליגער רבי האט געזאגט‪ ,‬עס איז נישטא ביי אים קיין‬ ‫נשימה ָאן א התחלה‪.‬‬ ‫אין פרדס )רמונים( פונעם רמ"ק ברענגט ער אראפ ]מא[ אז עס איז דא‬ ‫'תתר"פ צירופי הוי"ה' אין יעדער שעה‪ ,‬און ביי יעדעס אטעם שיינט‬ ‫ַאן אנדער ָגוון אין התגלות אלקות‪.‬‬ ‫לט‪' .‬חיי מוהר"ן' אות שפ"ד‪.‬‬ ‫מ‪ .‬עיין 'שער היראה' פרק עשירי‪ :‬ועוד פירשו כי יש תתר"ף חלקים בשעה וכנגדם שם בן‬ ‫ד' המתגלגל בצירוף נקודו באלפא ביתא תתר"ף צירופין‪ ,‬ואמר שתתר"ף חלקים אלו שבשעה‬ ‫הם תתר"ף נשימות שאדם מנשים‪ ,‬ועל כל נשימה ונשימה יש אות משם בן ד' הנותן בו‬ ‫חיות הנשימה ההיא‪ ,‬וזהו )דברים ח‪ ,‬ג(‪ ,‬כי על כל מוצא פי ה' יחיה האדם‪ ,‬וכיון שהשי"ת‬ ‫הוא הנותן הנשימה והחיים‪ ,‬ראוי שיהיו כל נשימותיו לעבודת הבורא‪.‬‬ ‫מא‪ .‬עיין 'פרדס רמונים' שער כא‪ ,‬פ"ב‪.‬‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫טז | דורשי יחודך‬ ‫איך האב געזען אין זוהר הקדוש‪ ,‬זאגט ער‪' :‬זכאה' איז דער וואס‬ ‫ווייסט דעם סוד פון די 'הבלים' ‪ -‬פון די אטעמס ]מב[‪.‬‬ ‫ביים הייליגן רבי'ן איז געווען א 'התחדשות' בכל עת ורגע‪ ,‬דער‬ ‫רבי איז געווען א מציאות פון 'התחדשות' ]מג[‪ ,‬הוילע 'ראש־השנה'‪.‬‬ ‫דערפאר טאקע האט דער הייליגער רבי געזאגט ]מד[‪" :‬מיין זאך איז‬ ‫ראש־השנה!" ווייל דער רבי איז געווען הוילע ראש־השנה‪ ,‬הוילע‬ ‫ראש־השנה‪ ,‬הוילע התחדשות‪ ,‬יעדעס אטעם איז געווען מיט ַאן‬ ‫התחדשות ]מה[‪.‬‬ ‫שוין געשטאנען העכער זיי‬ ‫רבי משה קרעמער האט גערעדט דעם פארגאנגענעם שבת דעם‬ ‫ענין פון 'פסיעותיו של אברהם אבינו'‪ .‬עס איז דא א מאמר פון אר"י‬ ‫הקדוש ‪" -‬פסיעותיו של אברהם אבינו" ‪ -‬א גרויסער מאמר אויף‬ ‫מב‪ .‬עיין תיקוני זוהר ‪ -‬תיקון י"ח ‪ -‬דף לה ע"ב‪.‬‬ ‫מג‪ .‬עיין עוד סוף ספר 'שבחי הר"ן‪.‬‬ ‫מד‪ .‬עיין 'חיי מוהר"ן' אותיות ר"כ‪ ,‬ת"ג‪.‬‬ ‫מה‪ .‬עיין 'ליקוטי הלכות' הל תפילין ה"ה אות כ"ג‪ ,‬ושם בהל' ספר תורה ה"ד אות כ"א‪,‬‬ ‫שעיקר ענין ראש השנה הוא התחדשות‪.‬‬ ‫עיין אוסף מכתבים )חלק א' סימן ס"ה( וז"ל מורינו הגה"צ שליט"א‪ :‬והעיקר שנזכה להתחדש‪.‬‬ ‫אמרתי פעם מליצה על מה שרבינו אמר שאצלו העיקר הוא ראש השנה‪ ,‬כי רבינו הק' הי'‬ ‫תמיד בבחי' חדש‪ ,‬והי' תמיד מתחדש כמובא שבסוף ימיו אמר שכל כך התרגל בהתחדשות‬ ‫עד שכל הבל היוצא מפיו‪ ,‬יוצא בהתחדשות‪ ,‬וזה רמז למה שאמר שאצלו העיקר ר"ה‪ ,‬מפני‬ ‫שמדתו היתה התחדשות‪ .‬וזה בחינת ראש השנה‪ ,‬בחי' התחלה וראש מחדש‪.‬‬ ‫כל זה אמרתי בדרך מליצה‪ ,‬כי השגת רבינו בראש השנה הוא נעלם מאד‪ ,‬כמובא סיפור‬ ‫שרבינו ראה בחלום כסא של אש שעשו עבורו )זה סיפור ארוך(‪ ,‬ובקיצור שאמר שיש פסוק‬ ‫שׁ'ביבין ִדּ'י נ'וּר" )הכסא ניצוצות של אש( וזה ר"ת 'שדכן'‪ .‬ואמר רבינו‪,‬‬ ‫"כּ'וּרסיהּ ְ ִ ִ‬ ‫ְ ְֵ‬ ‫)דניאל ז ט(‬ ‫שראה שם ר"ה‪ ,‬ר"ה ממש‪ .‬יה"כ‪ ,‬יה"כ ממש‪ .‬סוכות‪ ,‬סוכות ממש‪ .‬ואח"כ אמר שר"ה יה"כ‬ ‫סוכות ר"ת "כורסיה"‪ .‬מכאן אנו רואים מעט איך שהשיג את האורות של הימים טובים‬ ‫בהשגות כאלו שנעלם משכל אנושי‪.‬‬ ‫ואנו אין לנו אלא תמימות ופשיטות‪ ,‬עשיית המצות‪ ,‬התחדשות ושמחה ולימוד תורה‪ ,‬והם‬ ‫חיינו ואורך ימינו לנצח‪.‬‬ ‫דורשי יחודך | יז‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫דעם מאמר חז"ל ]מו[ 'פסיעותיו של אברהם אבינו )היו ג' מילין' ‪ -‬בעת‬ ‫הלחמו עם הד' מלכים(‪.‬‬ ‫דער ווילנער גאון האט אמאל געזען דעם מאמר‪ ,‬האט ער געזאגט‪,‬‬ ‫'ערשט האט ער זיך דערוואוסט דער גרויסקייט פון רבי חיים‬ ‫וויטאל!' ]מז[‪.‬‬ ‫רבי משה האט אנגערירט א שיינע נקודה‪ .‬וואס איז 'פסיעותיו'?‬ ‫פשוט איז דער פשט‪ ,‬די ד' מלכים זענען געווען ווייט‪ ,‬איז ער‬ ‫געגאנגען לוחם זיין מיט זיי‪ ,‬דאס איז דער ענין פון 'פסיעותיו של‬ ‫אברהם אבינו'‪ .‬חז"ל מאכן א פאראד פון דעם‪ ,‬וויסן וואס איז געווען‪.‬‬ ‫דער רבי ברענגט אבער אראפ אין תורה ס' ]מח[‪ ,‬וועגן 'זקנה דקדושה'‪,‬‬ ‫בּיּמים"‪' .‬זקנה' איז דער פשט‪ ,‬מען ווערט העכער‬ ‫זקן ָבּא ַ ָ ִ‬ ‫"ואברהם ָ ֵ‬ ‫ְ ַ ְָ ָ‬ ‫און העכער און העכער‪ ,‬דאס איז 'זקנה' ]מט[‪ .‬דאס עצם לעבן לאנג ‪-‬‬ ‫אוודאי‪ ,‬דער אויבערשטער זאל געבן 'חיים טובים ארוכים'‪ ,‬אבער דער‬ ‫עיקר לעבן איז‪ ,‬עס איז דא א סוד פון 'זקנה דקדושה'‪ ,‬מען זאל‬ ‫ווערן העכער און העכער ]נ[‪.‬‬ ‫מו‪ .‬בראשית רבה מג‪ ,‬ג‪.‬‬ ‫מז‪ .‬מובא באיגרת שכתב הגרא"ש מאמציסלאוו ז"ל מה ששמע מדודו הגר"ח מוואלאזשין‬ ‫ז"ל הנדפס בסוף ספר דעת תבונות ‪ -‬ירושלים שנת תר"מ‪.‬‬ ‫מח‪ .‬אות ב'‪.‬‬ ‫מט‪ .‬עיין 'זוהר הקדוש' פר' חיי שרה דף קכ"ט ע"א; גם עיין 'ליקוטי מוהר"ן' תניינא סי'‬ ‫נ"ט‪ ,‬וז"ל‪ :‬מי שהוא צדיק מנעוריו והולך בדרך הישר מימיו‪ ,‬מדרגא לדרגא‪ ,‬כמו שכתוב‬ ‫באברהם )בראשית כ"ד(‪" :‬ואברהם זקן בא בימים" שאברהם בא לדרגא שלו על ידי הימים‪,‬‬ ‫כמובא בזהר )חיי שרה דף קכט‪ ,(.‬כי 'בן שלש שנים הכיר את בוראו' )נדרים לב(‪ ,‬והיה הולך‬ ‫תמיד מדרגא לדרגא‪.‬‬ ‫נ‪ .‬עיין 'ליקוטי מוהר"ן' תניינא סי' ד'‪ ,‬וזל"ש בקיצור )מליקוטי עצות(‪ :‬צריך האדם כל מה‬ ‫שנתוסף ובא לו יום מימי חייו‪ ,‬להוסיף בכל יום קדושה ודעת‪ .‬כי כל יום ויום שבא אחר‬ ‫כך‪ ,‬צריך שיאיר ביותר בעבודת ה'‪ ,‬ורק זה נקרא זקן דקדושה באמת‪ .‬אבל כשפוגם את‬ ‫ימיו‪ ,‬חס ושלום‪ ,‬ואינו מוסיף קדושה בכל יום אף על פי שמזקין אינו נקרא זקן כלל‪ ,‬רק‬ ‫אדרבא‪ ,‬הוא נקרא 'קצר ימים'; גם עיין 'ליקוטי הלכות' הל' תפילין ה"ה אות כ'‪ :‬עיקר‬ ‫החיות הוא עבודת הבורא יתברך‪ ,‬כי הוא חייך‪ .‬וכשאינו מוסיף קדושה ודעת בכל יום הוא‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫יח | דורשי יחודך‬ ‫אט דאס איז 'פסיעותיו' ‪ -‬זעה ווי ער שפאנט‪ ,‬זעה וואו ער איז‪,‬‬ ‫ער לויפט אלץ העכער און העכער‪ .‬דאס איז א זאך וואס מיר קענען‬ ‫נאר גלויבן אין די צדיקים‪ ,‬זיין מקושר צו די צדיקים‪ ,‬דאס איז‬ ‫למעלה מהשגתינו‪.‬‬ ‫דער פשיסחא'ער זאגט א ווארט ‪ -‬א טייטש וואס א צדיק איז‪ .‬א‬ ‫'מלאך' איז דאך ַאן 'עומד'‪ ,‬און א 'צדיק' איז דאך א 'הולך' ]נא[‪ .‬איז‬ ‫ביי אברהם אבינו שטייט‪ ,‬גלייך ווען ער האט געזען די מלאכים ]נב[‪:‬‬ ‫עליו" ‪ -‬אז זיי זענען געווען העכער פון‬ ‫נצּבים ָ ָ‬ ‫אנשׁים ִ ָ ִ‬ ‫שׁלשׁה ֲ ָ ִ‬‫"והנּה ְ ָ‬‫ְ ִ ֵ‬ ‫אים‪ ,‬זיי זענען געווען מלאכים‪ ,‬און ער איז געווען א מענטש‪ .‬נאכדעם‬ ‫לקראתם"‪ ,‬ער איז שוין גלייך ווי זיי‪ .‬נאכדעם שטייט ]נג[‪:‬‬ ‫"ויּרץ ִ ְ ָ ָ‬ ‫שטייט‪ָ ָ ַ :‬‬ ‫עליהם"‪ ,‬ער איז שוין העכער פון זיי ]נד[‪.‬‬ ‫עמד ֲ ֵ ֶ‬ ‫ְ"והוּא ֹ ֵ‬ ‫קצר ימים‪ .‬ומי יודע אם יעלו כל שבעים שנותיו ליום אחד?! ועל כן הרשעים גמורים שאינם‬ ‫מקיימין את התורה לגמרי נקראים בחייהם מתים‪ ,‬כי בודאי הם מתים ממש‪ ,‬מאחר שאינם‬ ‫מקיימין את התורה שהיא עיקר החיים באמת‪ ,‬כמו שכתוב‪" ,‬כי הוא חייך"‪ .‬ואפילו מי שעובד‬ ‫את ה' קצת אינו נמנה בימי חייו כי אם כפי מעט העבודה ומעשים טובים שזכה לעשות‬ ‫בחייו‪ .‬ועל כן יכול להיות שכל חיותו לא יעלה כי אם יום אחד‪.‬‬ ‫נא‪ .‬עיין 'ליקוטי הלכות' הל' נטילת ידים לסעודה ה"ו אות ע"ח‪ :‬המלאך נקרא עומד שאינו‬ ‫יכול לעלות מדרגא לדרגא כמובא‪ .‬אבל האדם הבעל בחירה כשזוכה לעמוד בנסיון בזה‬ ‫העולם שנעשה צדיק יכול לעלות מדרגא לדרגא עד שיכול לבוא להשגות גדולות ועצומו‬ ‫‪ ...‬כשארז"ל עתידין צדיקים שיהיה מחיצתן לפנים ממלאכי השרת‪ .‬והמלאכים ישאלו אותם‬ ‫מה פעל אל‪ ,‬כמובא מאמר זה שם‪ ,‬היינו שהמלאכים ידעו אז שאינם יודעים מה שהצדיקים‬ ‫יודעים‪.‬‬ ‫נב‪ .‬בראשית יח‪ ,‬ב‪.‬‬ ‫נג‪ .‬שם פסוק ח‪.‬‬ ‫נד‪ .‬עיין 'בית יעקב' )אלכסנדר( פר' וירא‪ :‬ושמעתי ממורי מפרשיסחא שאמר בזה‪ ,‬שכיון‬ ‫שהכניס אברהם האורחים המלאכים‪ ,‬השיג מדריגתם בחינת עומד‪ ,‬שלא יפול ממדריגתו‪.‬‬ ‫וזהו פירוש "והוא עומד עליהם"‪ ,‬שנעשה בחינת עומד‪ .‬ופן תאמר שלא היה לו בחינת‬ ‫הליכה‪ ,‬לזה אמר הכתוב עליהם‪ ,‬שהמדריגה הטובה בחינת הליכה‪ ,‬אשר היה לו מקודם‬ ‫עליהם‪ ,‬נשאר לו; גם עיין ספר 'יחי ראובן' על מס' חגיגה‪ ,‬וזל"ש‪ :‬שמעתי בשם הה"ק שר‬ ‫שלום מבעלזא זצ"ל עה"פ 'והנה שלשה אנשים נצבים עליו וירא וירץ לקראתם ואח"כ והוא‬ ‫עומד עליהם‪ .‬כי קודם עשיית המצוה המלאך גבוה מעל ישראל‪ ,‬ובשעת הכנה למצוה הוא‬ ‫דורשי יחודך | יט‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫איר זעט וואס א צדיק איז? דאס איז נישט פאר אונזערע השגות‪,‬‬ ‫אבער אז דער אויבערשטער גיבט ַאן הארה דעם צדיק‪ ,‬איז ער‬ ‫אין־סוף‪ ,‬ער גייט אין־סוף‪ ,‬מיר קענען דאס נישט משער זיין‪.‬‬ ‫ומתּמם עם ‪À‬תּמימים'‬ ‫'התּם ‪Ç‬‬ ‫‪È‬‬ ‫על־כל־פנים‪ ,‬דאס איז דער ענין פון ראש־השנה‪ ,‬אז דער 'ראש'‬ ‫פון דעם מענטשן זאל ממליך זיין דעם אויבערשטן‪ ,‬אין דער 'ראש'‬ ‫פונעם יאר‪ .‬מען דארף גלויבן אין ראש־השנה‪ ,‬גלויבן אין ראש־השנה‪,‬‬ ‫אז דאס איז דער 'ראש'‪.‬‬ ‫עס ווערט געבראכט ]נה[‪ ,‬א יאר איז קעגן די רמ"ח איברים ושס"ה‬ ‫גידים‪ ,‬און די פנימיות האיברים דאס איז די ימים טובים‪ .‬עס איז דא‬ ‫כּבד‪ ,‬די הארץ‪ .‬עם־כל־זה‪,‬‬ ‫די פנימיות ‪ -‬די כליות‪ ,‬די ריאה‪ ,‬דער ָ ֵ‬ ‫מכסה ‪ -‬א גולגולת‪,‬‬ ‫מען זעט טאקע אז דער מוח האט א שטארקן ִ ְ ֶ‬ ‫ווייל דער מוח )שהוא הראש‪ ,‬כנגד ראש השנה( דארף האבן א שטארקע‬ ‫שמירה‪.‬‬ ‫דער רבי האט דאך געזאגט ]נו[‪" :‬דער אויבערשטער האט מיר‬ ‫געגעבן א מתנה אז איך ווייס וואס איז דאס ראש־השנה!" ‪ -‬א מתנה!‬ ‫עס איז דאך א מורא'דיגע זאך‪.‬‬ ‫במדריגת המלאך‪ .‬ואחר עשיית המצוה הוא במעלה יותר מן המלאך ‪ ...‬ולזה באברהם תחילה‬ ‫היה נצבים עליו‪ .‬וירא וירץ שעשה הכנה להכנסת אורחים‪ ,‬לקראתם‪ ,‬היה דומה למלאכי‬ ‫השרת‪ .‬אחר זה כתוב והוא עומד עליהם‪.‬‬ ‫נה‪ .‬עיין 'יושר דברי אמת' אות נ"ג‪ :‬ראש השנה‪ ,‬ר"ל שהוא הראש של השנה‪ ,‬כי יש בזמן‬ ‫כל האיברים שבגוף‪ ,‬כידוע מה שכתוב בספר יצירה עולם שנה נפש כולם בסגנון אחד‪ ,‬והוא‬ ‫ראש ; גם עיין 'סידורו של שבת' חלק שני דרוש התשיעי‪ :‬הנה ידוע אשר עולם שנה נפש‬ ‫כולם המה בענין א' להיות נמצא גם בעול' ושנה התחלקות והתפרדות אברי' כאשר בנפש‬ ‫וכדומה בשנה יום א' בתשרי נקרא ר"ה שהוא בחי' הראש שבשנה‪ .‬ויוה"כ נקרא בחי' הלב‬ ‫בשנה‪ .‬וכן שאר כל האברים‪.‬‬ ‫נו‪' .‬חיי מוהר"ן' אות ת"ה‪.‬‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫כ | דורשי יחודך‬ ‫פארקערט‪ ,‬דערפאר טאקע‪ ,‬ווייל עס איז אזא גרויסע השגה‪ ,‬דווקא‬ ‫מחמת גובה הענין‪ ,‬איז די עצה‪' ,‬תמימות'‪ .‬די העכסטע זאך איז‬ ‫'תמימות' ]נז[‪ .‬תמימות איז 'סוף מעשה במחשבה תחילה' ]נח[‪.‬‬ ‫די סגולה פון תמימות מיט אמונה איז‪ ,‬אז מיט דער פשוט'ער‬ ‫'תמימות' ביסטו מקושר צו דער 'מחשבה תחילה'‪ .‬אז דו האסט‬ ‫תמימות‪ ,‬ערלעדיגט‪.‬‬ ‫דער ענין פון ראש־השנה איז‪' ,‬זאגן'‪' ,‬גלויבן'‪' ,‬תמימות' 'תמימות'‪,‬‬ ‫דאווענען מיט תמימות ]נט[‪ ,‬צו עס שיינט ‪ -‬צו עס שיינט נישט‪ ,‬מען‬ ‫זאגט די הייליגע דיבורים; אז איך בין נישט מכוון‪ ,‬איז א צווייטער‬ ‫מכוון; די דיבורים גייען ארויף למעלה; מען זאגט דיבורים פון‬ ‫'המלכה'‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫עס שטייט אין מדרש ]ס[‪ :‬אלע נביאים האבן געזאגט מען זאל‬ ‫תשובה טון‪ ,‬אבער זיי האבן נישט געזאגט ווי מען זאל תשובה טון;‬ ‫נז‪ .‬עיין 'שיחות הר"ן' אות ק"א‪ :‬ואמר‪ ,‬שפשיטות הוא גבוה מן הכל‪ .‬כי השם יתברך ברוך‬ ‫הוא הוא בודאי גבוה מן הכל‪ .‬והוא יתברך הוא פשוט בתכלית הפשיטות‪.‬‬ ‫נח‪ .‬עיין 'שיחות הר"ן' אות ל"ב‪ :‬באמת חכמה דקדושה הוא למעלה מאמונה‪ ,‬אבל אף על‬ ‫פי כן אנו צריכים לבלי לילך בחכמות וחקירות רק באמונה לבד‪ ,‬כי אמונה הוא דבר חזק‬ ‫מאד‪ ,‬ואזי כשהולך באמונה לבד בלי חקירות וחכמות אזי זוכה לבוא לבחינת רצון שהוא‬ ‫למעלה אפילו מחכמה; גם עיין 'ליקוטי הלכות' הל' נטילת ידים שחרית ה"ג אות ה'‪ :‬בראש‬ ‫השנה בתחילתו‪ ,‬צריכין לבטל ולסלק המח לגמרי כדי שלא יתאחז בו בחינת שלא כסדר‪,‬‬ ‫בחינת דינים וכו' כנ"ל ועל כן מבטלין עצמן לגמרי‪ .‬ובשעת הביטול‪ ,‬שהוא בחינת שינה‪,‬‬ ‫דהיינו שאין אנו משתמשין בשום חכמה‪ ,‬אזי אנו נכללין למעלה מחכמת אדם‪ ,‬כי על ידי‬ ‫תמימות ופשיטות ואמונה עולין למעלה מהמח והחכמה‪ ,‬כמבואר במקום אחר בדברינו‪ .‬ואז‬ ‫אנו ממליכין אותו יתברך בתמימות בלי שום חכמות‪.‬‬ ‫נט‪ .‬עיין 'ליקוטי הלכות' הל' בית הכנסת ה"ה אות י"ז‪ :‬עיקר העבודה של כל ישראל‬ ‫בראש השנה ויום הכפורים וכל עשרת ימי תשובה הוא בפשיטות ובתמימות גמור בלי‬ ‫שום חכמות כלל‪ ,‬כי אז הכל שבין אל האמת ומתפללין וצועקין להשי"ת מעומק הלב‬ ‫בפשיטות ובתמימות בלי חכמות כלל; הל' יום הכיפורים ה"ב אות ג'; הל' רבית ה"ה‬ ‫אות ט'‪.‬‬ ‫ס‪ .‬פסיקתא רבתי פר' מד‪.‬‬ ‫דורשי יחודך | כא‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫דּברים ְושׁוּבוּ‬ ‫עמּכם ְ ָ ִ‬ ‫ביז עס איז געקומען הושע און געזאגט ]סא[‪ְ :‬‬ ‫"קחוּ ִ ָ ֶ‬ ‫ֶאל ה'"‪.‬‬ ‫אט דאס איז 'תשובה'‪ ,‬אז איך זאג "ה' מלך ה' מלך ה' ימלוך"‪ ,‬דאס‬ ‫איז דאס‪ ,‬מיט'ן מויל‪ ,‬מיט'ן דיבור ]סב[‪ ,‬תמימות‪ ,‬פשיטות‪ ,‬תמימות‪,‬‬ ‫תמימות‪ ,‬נישט אראפגיין פון די תמימות‪ .‬אט דאס איז א גוטע כלי‬ ‫פאר'ן מוח‪.‬‬ ‫דער מח איז דא‪ ,‬אין יעדן אידן איז דא א מוח‪ .‬דער הייליגער רבי‬ ‫זאגט ]סג[‪ ,‬די עניוות פון משה'ן ליגט אין יעדן אידן‪ ,‬אין יעדעס איבר‬ ‫פון יעדן אידן‪ .‬כל־שכן אין אונז וואס מיר ווייסן פון צדיק‪ ,‬און מיר‬ ‫פארן צום צדיק‪ .‬דאס איז א מורא'דיגע זאך‪ ,‬די אמונה 'על דעת'‬ ‫דעם הייליגן רבי'ן און 'על דעת' די צדיקים אמיתים וואס זיי ווייסן‬ ‫וואס ראש־השנה איז‪ .‬תמימות תמימות‪.‬‬ ‫'יום הזכרון'‬ ‫דער תולדות זאגט מפורש ]סד[‪ :‬שבת זאל מען נישט מסיח דעת זיין‪,‬‬ ‫נאר געדענקען אז עס איז שבת ‪' -‬שבת קודש' 'שבת קודש'‪ .‬אזוי‬ ‫ווי "חייב אדם למשמש בתפילין בכל שעה" ]סה[‪ ,‬ברענגט ער אפ‪ ,‬אז‬ ‫שבת איז עס נאך א 'קל וחומר'‪.‬‬ ‫סא‪ .‬הושע יד‪ ,‬ג‪.‬‬ ‫סב‪ .‬עיין 'ליקוטי הלכות' הל' קריאת שמע ה"ה אות י"ד‪ :‬עיקר התשובה על ידי הדיבור‪,‬‬ ‫כמו שכתוב )הושע יד(‪" ,‬קחו עמכם דברים ושובו אל ה'"‪ ,‬כמו שארז"ל )יומא פרק ו(‪ ,‬איני‬ ‫מבקש מכם אלא דברים‪.‬‬ ‫סג‪' .‬ליקוטי מוהר"ן' תניינא סי' ע"ב‪.‬‬ ‫סד‪ .‬עיין 'תולדות יעקב יוסף' פר' נח אות א'‪ :‬שמעתי כי היסח הדעת אסור בשבת מקל‬ ‫וחומר מתפילין וכו' ודפח"ח; גם עיין שם פר' בשלח אות ז'‪ :‬זכרתי במקום אחר ענין שבת‬ ‫הוא קדושת המחשבה‪ ,‬שאסור להסיח דעתו כל היום מקדושת שבת קל וחומר מתפילין‬ ‫שאסור בהיסח הדעת )מנחות לו ע"ב( שהוא חותמא‪ ,‬ושבת דפטור מתפילין משום דקדושתו‬ ‫הוא יותר מתפילין‪ ,‬כל שכן שצריך שלא להסיח כל היום מקדושת שבת‪.‬‬ ‫סה‪ .‬גמ' מנחות דף ל"ו ע"ב‪.‬‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫כב | דורשי יחודך‬ ‫דאס עצם געדענקען אז היינט איז ראש־השנה ‪" -‬הייליגע‬ ‫ראש־השנה" "הייליגע ראש־השנה"‪ ,‬און מען פירט זיך בתמימות‬ ‫ובפשיטות‪ ,‬דאס איז די בעסטע התחלה‪ .‬אדרבה‪ ,‬עס נאך העכער‪,‬‬ ‫וויבאלד מען האט אמונה איז מען מקושר צו דער גאנצער פנימיות‪.‬‬ ‫א זילבערנע פושקע‪ ,‬אז דו לייגסט אריין אין דעם דיאמאנטן וואס‬ ‫קאסטן מיליאנען‪ ,‬די פושקע פונדרויסן איז א זילבערנע פושקע‪ ,‬עס‬ ‫קאסט נישט קיין סאך‪ ,‬אבער אז דו האלטסט דער פושקע‪ ,‬האלטסטו‬ ‫וואס עס איז אין איר‪.‬‬ ‫'בּכּסה'‪,‬‬ ‫אט דאס איז דער ענין פון ראש־השנה‪ ,‬ראש־השנה איז ַ ֶ ֶ‬ ‫דווקא 'בכסה'‪ ,‬אלע ימים טובים זענען 'במילוי הלבנה'‪ ,‬ראש־השנה‬ ‫איז אבער 'בכסה'‪ .‬ווייל דער עיקר איז תמימות‪ ,‬תמימות‪ ,‬ממליך זיין‬ ‫'המלכה'‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫אתכּסיא ]סו[‪ ,‬מתוך העלמה‪ ,‬אט דאס איז דער ריכטיגער‬ ‫ַ‬ ‫מתוך‬ ‫דער ריכטיגער אתערותא דלתתא ]סז[‪.‬‬ ‫פון דעם ווערט 'מוחין'‪ ,‬בשעת מען איז ממליך בתכלית התמימות‪,‬‬ ‫בתכלית התמימות‪ .‬און בענקען און וועלן אז עס זאל זיין א גוטע‬ ‫התחלה‪ ,‬אז עס זאל שיינען א התחלה אמיתית‪ ,‬די בכורה אמיתית‪,‬‬ ‫דער תכלית אמיתי זאל שיינען בכל עת ורגע‪.‬‬ ‫סו‪ .‬עיין 'דגל מחנה אפרים' הפטרת כי תבא‪ ,‬וז"ל‪ :‬ראש השנה הוא בחינת 'בכסה ליום‬ ‫חגנו'‪ ,‬והוא לשון הסתרה‪ ,‬כמו במכוסה ממך‪ .‬והצדיקים ההסתרה היא להם כדי להתוסף‬ ‫להם אור גדול אור פני המלך חיים אחר אשר הם באים לפני המלך בלבבות נשברים‬ ‫וצועקים על הסתרת פני המלך כי חפצם ורצונם וחשקם לראות את פני המלך עליון להיות‬ ‫דבקים בו ובתורתו וביראתו הטהורה לכן מגלה להם המלך אור פניו אשר באורו נראה‬ ‫אור החיים‪ ,‬וזהו נכתבים ונחתמים לאלתר מספר לאלתר הוא מספר אסתר‪ .‬וזהו‪ ,‬לאלתר‬ ‫לחיים‪ ,‬והבן‪.‬‬ ‫סז‪ .‬עיין 'סוד ישרים' על ר"ה אות מ"א‪ :‬ע"י זה שישראל ממליכים עליהם את השי"ת אף‬ ‫מתוך גודל ההסתרה יצא מפורש ביותר התגלות כדי שתמליכוני עליכם נמצא שכל ענין‬ ‫מדת המלכות הוא רק כשיש העלם והסתרה בעולם ובכל זאת בוקעים ישראל אותה הסתרה‬ ‫בכח עבודתם וזה הוא כדי שתמליכוני עליכם אבל אם לא היה שום הסתרה בעולם וכבוד‬ ‫מלכותו ית' היה בהתגלות מפורש לעיני כל לא היה שום מקום לכדי שתמליכוני עליכם‪.‬‬ ‫דורשי יחודך | כג‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫זען פארקערט‬ ‫איך וויל טאקע דערמאנען נאך א נקודה‪ ,‬דער רבי האט געזאגט‬ ‫‪ -‬דער רבי'נס א דיבור ]סח[‪" :‬דאס זאלט איר פון מיר מקבל זיין‪ ,‬אז די‬ ‫אפנארן!"‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫וועלט זאל אייך נישט‬ ‫דער רבי'נס לעבן איז געווען אז די וועלט האט אים נישט‬ ‫אפגענארט‪ .‬דער אויבערשטער זאל טאקע העלפן מען זאל האבן‬ ‫ַ‬ ‫'אורך ימים ושנות חיים טובים' בפועל ממש‪ ,‬מען זאל אנפילן די יארן‬ ‫און טעג‪ ,‬מיט תורה‪ ,‬מיט תפילה‪ ,‬מיט ישועות ברוחניות ובגשמיות‪.‬‬ ‫אבער עם־כל־זה‪ ,‬דער הייליגער רבי האט געזאגט ]סט[‪" :‬מען דארף‬ ‫נישט קיין סאך‪ ,‬מען דארף נאר אביסל לעבן ‪ -‬און שיין לעבן!"‪.‬‬ ‫עס איז א מורא'דיגע זאך‪ ,‬די גשמיות האט אינגאנצן נישט‬ ‫פארנומען קיין פלאץ ביים רבי'ן‪ .‬וואס דארף ער שוין? אביסל לעבן‬ ‫‪ -‬און שיין לעבן‪ .‬די גשמיות האט ביים רבי'ן נישט פארנומען קיין‬ ‫פלאץ‪ .‬גוט‪ ,‬דאס איז געווען ביים הייליגן רבי'ן‪ .‬דער אויבערשטער‬ ‫זאל העלפן מיר זאלן האבן 'אורך ימים ושנות חיים טובים הרבה'‬ ‫ברוחניות ובגשמיות‪ .‬אבער דער רבי האט געזאגט‪ :‬דאס זאלט איר‬ ‫ביי מיר מקבל זיין‪ ,‬די וועלט זאל אייך נישט אפנארן‪ ,‬די וועלט זאל‬ ‫אייך נישט אפנארן‪.‬‬ ‫דער רבי איז געווען דא אזוי ווי דארטן ‪ -‬די זעלבע זאך ]ע[‪ ,‬די‬ ‫וועלט האט אים נישט אפגענארט‪ .‬לענינינו‪ ,‬די וועלט זאל נישט‬ ‫אפנארן‪.‬‬ ‫סח‪' .‬שיחות הר"ן' אות נ"א‪.‬‬ ‫סט‪' .‬חיי מוהר"ן' אות תקע"ו‪ :‬יכול להיות שימות אחד בן שמונים שנה ואף על פי כן מת‬ ‫בקיצור ימים לגמרי‪ ,‬כלומר מאחר שלא הטיב מעשיו בודאי כל שנותיו הבל‪ .‬אין צריכין רק‬ ‫לחיות אפילו מעט רק שיהיה יפה ונאה )מע דארף מיין ניט נאר אביסל שיין לעבין(‪.‬‬ ‫ע‪ .‬עיין 'חיי מוהר"ן' אות י"ב‪ ,‬בא"ד וז"ל‪ :‬ואחר כך בימי אלול הייתי אצלו בעצמי )כי אז‬ ‫בבואו לא הייתי בעצמי רק כל הנ"ל שהיה בעת כניסתו לביתו שמעתי מחברי שהיו אצלו אז(‪ ,‬ותיכף‬ ‫כשנכנסתי אצלו והוא זכרונו לברכה היה יושב בכבד ראש בצער‪ ,‬והתחיל לדבר תיכף מענין‬ ‫חיים ומיתה‪ ,‬ענה ואמר לי‪ :‬הלא בין חיים למיתה אין חילוק כי אם באמה אחת‪ ,‬שעכשיו‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫כד | דורשי יחודך‬ ‫שׁוא" ‪ -‬ער זאל‬‫מראוֹת ָ ְ‬ ‫עיני ֵ ְ‬ ‫דוד המלך האט געזאגט ]עא[‪ֵ ֲ ַ :‬‬ ‫"העבר ֵ ַ‬ ‫ראיה וואס מ'טאר נישט‪ ,‬האט ער‬ ‫נישט זען פאלש; ווען מען זעט א ִ‬ ‫געזען 'שוא'‪' ,‬שוא'‪ ,‬היפך התכלית‪ ,‬היפך וועגן וואס די וועלט איז‬ ‫באשאפן געווארן‪ .‬נישט אז ער האט פארגעסן דעם תכלית‪ ,‬נאר דער‬ ‫היפך‪' ,‬שאול תחתית' רחמנא ליצלן‪ ,‬כרת‪ ,‬דער אויבערשטער זאל זיין‬ ‫דער היטער‪ ,‬עס איז בלאף‪' ,‬שוא'‪ ,‬עס איז שקר‪ ,‬פאלש‪ ,‬דער‬ ‫גרעסטער פאלש ]עב[‪.‬‬ ‫עס איז 'זה לעומת זה עשה אלקים'‪ ,‬דער שקר קען אפנארן דעם‬ ‫אמת‪ ,‬ער איז אזוי שטארק‪ .‬אוודאי‪ ,‬בשורש איז ער גארנישט מיט‬ ‫נישט‪ ,‬אבער דא אין דעם עולם הגשמי איז אזוי‪ .‬אויף דעם בעט דוד‬ ‫המלך "העבר עיני מראות שוא"; 'מראות שוא'‪ ,‬געדענקען אז עס איז‬ ‫פאלש‪.‬‬ ‫פשוט אפגענארט‬ ‫אמאל איז דא דיאמאנטן וואס מען שאצט דאס פאר מיליאנען‪.‬‬ ‫שטעלט אייך פאר א דיאמאנט וואס מען שאצט עס אויף דריי מיליאן‬ ‫דאלער‪ ,‬און עס טוט זיך‪ ,‬די גרעסטע מבינים זאגן ווער עס קויפט‬ ‫עס‪ ,‬קען עס פארקויפן פאר פינעף‪ .‬און‪ ,‬איינער קויפט עס‪.‬‬ ‫והטה בידו על בית העלמין‪ ,‬כלומר‪ ,‬מי שהוא צדיק‬ ‫האדם כאן ואחר כך הוא שוכן שם‪ָ ִ .‬‬ ‫ואף במיתתו הוא חי‪ ,‬מה חילוק אצלו בין חיים למיתה?! רק מקודם היה דר בכאן ועכשיו‬ ‫קבע דירתו שם בקבר‪ ,‬והוא חי שם‪ .‬ואז התחיל לומר‪ :‬חיים נצחיים הם רק אצל ה' יתברך‬ ‫ומי שהוא נכלל בו יתברך הוא חי גם כן חיים נצחיים וכו' כמבואר כל זה אצל התורה‬ ‫עתיקא הנ"ל‪.‬‬ ‫עא‪ .‬תהלים קיט‪ ,‬לז‪.‬‬ ‫עב‪ .‬עיין 'הפלאה' על כתובות דף ב' ע"א‪ :‬וזהו שאמר דוד המלך ע"ה‪ :‬הט לבי וגו' העבר‬ ‫עיני מראות שוא בדרכך חייני‪ .‬כי העולם הזה נקרא עלמא דשקרא‪ .‬אבל יש הפרש בין‬ ‫שקר לשוא כמו שפירש"י‪ ,‬ששקר הוא שהוא באפשרי קצת להאמין אלא שנודע אחר כך‬ ‫שהוא שקר‪ .‬אבל שוא הוא אומר על העץ שהוא זהב ונודע שאינו בשעתו וכן העולם הזה‬ ‫בעיני כל ישראל מאמינים כל אחד שבבואו לעולם העליון האמיתי וקיים לנצח אז יתודע‬ ‫לו שכל הדמיונת שהיה בעולם השפל הוא שקר אבל מי שזכה לעינים הטהורים בעולם‬ ‫הזה ידמהו בשעתו לשוא ולא יתכן בו הראיה כיון שהוא שוא ואינו בשעתו‪.‬‬ ‫דורשי יחודך | כה‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫און ווען עס גייען אוועק אלע סוחרים‪ ,‬זעט ער אז עס איז בלויז‬ ‫א שטיקל גלאז‪ ,‬עס איז גארנישט‪ .‬רחמנא ליצלן‪ ,‬ער האט זיך‬ ‫גענארט‪ ,‬ער האט זיך גענארט‪.‬‬ ‫בּימי אין אלט‪-‬שטאט‪.‬‬ ‫איך געדענק אליין א זאך וואס איז געווען ְ ָ ַ‬ ‫עס איז געווען א איד א ספרדי וואס ער האט געהאנדלט מיט קופער‪.‬‬ ‫איך געדענק נאך זיין קלייט וואו עס איז געווען‪.‬‬ ‫האט ער געקויפט אמאל ביי די אראבער צען פעסער קופער‪ ,‬עס‬ ‫איז געווען גרויסע פעסער ‪ -‬ארום א דריי‪-‬פערטל מעטער‪ .‬עס איז‬ ‫'מצרף'‪ .‬קופער קומט‬ ‫ָ‬ ‫געווען גרגרים פון קופער וואס קומט גראד פון‬ ‫קודם אין גרגרים )‪ -‬קליינע ברעקלעך(‪ .‬איז דאס פלעגט ער פארקויפן‬ ‫פאר פאבריקן וואס זיי האבן דאס צעגאסן און געמאכט דערפון שיינע‬ ‫קופערנע כלים‪.‬‬ ‫ער האט געקויפט צען פעסער‪ ,‬און ער האט געצאלט א גוטן פרייז‪,‬‬ ‫עס האט אים געלוינט‪ ,‬ער האט געוואסט אז דא איז דא א גוטן‬ ‫רכוש‪.‬‬ ‫שוין‪ .‬די אלע טרעגערס און די מוכרים זענען אוועקגעפארן‪ .‬ער‬ ‫עפנט עס אויף‪ ,‬עס איז געווען דארט שיינע גרגרים‪ ,‬ער שטעקט‬ ‫אריין די האנט אביסל טיפער ‪' -‬זאמד'! אזוי איין פאס נאכ'ן צווייטן‪.‬‬ ‫ער איז געשטראבן אויפן פלאץ‪...‬‬ ‫מען האט אים אפגענארט‪.‬‬ ‫די וועלט נארט אפ‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער זאל אפהיטן‪ .‬עס איז נאר גענארט? עס איז‬ ‫'איבערגענארט'‪ .‬עס איז נישט נאר א דיאמאנט פון דריי מיליאן אויף‬ ‫גלאז‪ ,‬עס איז 'שאול תחתיות ומתחתיו' ערגער און ערגער‪ ,‬וואס ווער‬ ‫ווייסט ווען מען וועט עס פטור ווערן‪.‬‬ ‫זיך נישט לאזן נארן!‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫כו | דורשי יחודך‬ ‫אויפגעהערט צו זען‬ ‫דער עיקר איז טאקע די אויגן‪ ,‬די אויגן‪' ,‬העבר עיני'!‬ ‫"אמר רבא‪ ,‬גמירי" ‪ -‬א קבלה מסיני! ‪" -‬אין יצר הרע שולט אלא‬ ‫במה שעיניו רואות!" ]עג[ געוואלד‪ ,‬געוואלד! די ראיה! דער ראש! די‬ ‫ראיה איז דאך טאקע אין דעם 'ראש'‪ ,‬אין מוח‪.‬‬ ‫איך האב טאקע געהערט אמאל פון ר' זלמן סורוצקין א שיינע‬ ‫עיני‪" ;"‬בין עיניך" גייט דאך‬ ‫לטטפת ֵבּין ֵ ֶ‬ ‫זאך‪ .‬עס שטייט ]עד[‪ָ ְ :‬‬ ‫"והיוּ ְ ֹ ָ ֹ‬ ‫אויף דעם מח‪ ,‬דאס איז דער 'בין עיניך' ]עה[‪] .‬די זאך דארף נישט ביי‬ ‫אונז קיין הסברים‪ ,‬עס איז ַאן 'הלכה למשה מסיני'; 'תורה שבעל־פה'‬ ‫און 'תורה שבכתב' איז די זעלבע זאך; אדרבה‪ ,‬תורה שבעל־פה איז‬ ‫דער ריכטיגער תורה מסיני וואס דורכדעם ווייסן מיר ווי צו לערנען;‬ ‫'תורה שבכתב' ָאן 'תורה שבעל־פה' איז קיין תורה נישט אינגאנצן[‪.‬‬ ‫אבער‪' ,‬ימח שמם'‪ ,‬די אפיקורסים און די קראים האבן געטייטשט‪,‬‬ ‫'בין עיניך' ‪ -‬צווישן די אויגן‪.‬‬ ‫איך דערמאן זיך ערשט‪ .‬דער אויבערשטער זאל אפהיטן כלל‬ ‫ישראל פון ערשט און ווייטער מען זאל זיין באשיצט פון אלע‬ ‫שלעכטס‪ .‬איך געדענק‪ ,‬אמאל האט מיר א יונגערמאן געזאגט אז זיין‬ ‫יונגעלע האט זיך פארקלאגט נעבעך אויף דער ראיה ‪' -‬ער זעט‬ ‫נישט' 'ער זעט נישט' 'ער זעט נישט' ‪ -‬און מען זעט אז ער האט‬ ‫גוטע אויגן‪.‬‬ ‫האט ער אים געברענגט צו ַאן אויגן דאקטער‪ ,‬זעט ער אז ער‬ ‫האט גוטע אויגן‪ ,‬וואס הייסט ער זעט נישט?! אבער ער טענה'ט אז‬ ‫ער זעט נישט‪ ,‬ער מאכט זיך דען נאריש?!‬ ‫האט ער געזאגט‪ ,‬מען זאל מאכן א בדיקה אין מוח פון וואנעט‬ ‫עס קומט די ראיה‪ .‬האט מען געמאכט דארט א בדיקה‪ ,‬האט מען‬ ‫עג‪ .‬גמ' סוטה דף ח' ע"א‪.‬‬ ‫עד‪ .‬דברים ו‪ ,‬ח‬ ‫עה‪ .‬עיין גמ' מנחות דף ל"ז ע"ב‪.‬‬ ‫דורשי יחודך | כז‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫געטראפן‪ ,‬דארט איז געווען פארוואקסן א שטיקל‪ ,‬דערפאר האט ער‬ ‫אויפגעהערט צו זען נעבעך‪...‬‬ ‫ווייל דער מוח זעט‪ ,‬דער מוח זעט‪ .‬די אויגן איז נאר די ברילן‪.‬‬ ‫האב איך אמאל געהערט פון ר' זלמן סורוצקין א שיינע זאך‪,‬‬ ‫אט דאס איז דער "והיו לטוטפות בין עיניך"‪ ,‬דא איז די ריכטיגע‬ ‫אויגן ‪ -‬דער מוח; אז די תפילין זאל זיין אין מוח‪ ,‬דאס איז די‬ ‫ריכטיגע אויגן‪.‬‬ ‫'לחזות בנועם ה''‬ ‫איך האב אמאל געהערט‪ .‬דער חזון איש אליין האט געזאגט אמאל‬ ‫איינעם‪ ,‬אז ביי דער בר־מצוה האט ער זיך פארגענומען אז ער וועט‬ ‫כל ימיו לערנען תורה לשמה ]עו[‪ .‬האט איינער אים אמאל געפרעגט‪:‬‬ ‫עס איז דאך געווען נאך גדולים וואס האבן געלערנט ווי ער ‪ -‬צו‬ ‫אפילו מער ווי ער‪ ,‬פארוואס האט ער אזוי זוכה געווען?‬ ‫האט ער געזאגט‪" :‬מען דארף אבער היטן די אויגן‪ ,‬אז מען גיט א‬ ‫פארשמיר די אויגן‪ ,‬זעט מען נישט קיין פנימיות!"‪.‬‬ ‫עס איז א מפורש'ער מדרש ]עז[‪" :‬מי שבא דבר ערוה לעיניו"‪ ,‬און‬ ‫ער גיט א פארמאך די אויגן‪" ,‬זוכה לחזות בנועם ה'" ‪ -‬ער זעט 'זיו‬ ‫השכינה'‪ ,‬א מורא'דיגע זאך‪.‬‬ ‫זעה וואס ער פארבייט‪ ,‬זעה וואס ער פארבייט פאר שמוץ; 'זיו‬ ‫השכינה' איז דאך 'חיים נצחיים לעולמי עד'; פארקויפט ער עס פאר‬ ‫שאול תחתיות‪ ,‬פאר גיהנום‪ ,‬וואס ווער ווייסט ווען ער וועט עס‬ ‫אויסברענען‪.‬‬ ‫עו‪ .‬עיין 'מעשה אי"ש' ח"א עמוד ט"ו‪.‬‬ ‫עז‪ .‬עיין ויקרא רבה כג‪ ,‬יג‪.‬‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫כח | דורשי יחודך‬ ‫געלוינט צו באשאפן ווערן‬ ‫בפרט היינטיגע צייטן‪ ,‬ווען א איד ווייסט ווען די שמחה‪ ,‬ווען א‬ ‫איד ווייסט ווען די שמחה פון א גוטן פארמאך די אויגן‪ ,‬עס טרייסלען‬ ‫זיך הימלען‪ ,‬הימלען טרייסלען זיך‪ ,‬די גאנצע בריאה איז דאך צוליב‬ ‫דעם‪.‬‬ ‫בפשטות‪ ,‬די בריאה איז באשאפן געווארן פאר די 'שומרי הברית'‪.‬‬ ‫'עד היום' ‪ -‬נח האט געראטעוועט דער בריאה‪' .‬עד היום' איז דער‬ ‫וארץ ֹלא‬ ‫שׁמים ָ ָ ֶ‬ ‫ולילה ‪‬חקּוֹת ָ ַ ִ‬ ‫יוֹמם ָ ָ ְ ָ‬ ‫בריתי ָ‬ ‫"אם ֹלא ְ ִ ִ‬‫'קיום הבריאה'‪ִ ,‬‬ ‫שׂמתּי" ]עח[‪ ,‬דאס גייט אויף צוויי זאכן‪ ,‬אויף 'קדושת הברית'‪ ,‬און אויף‬ ‫ָ ְ ִ‬ ‫דער 'תורה הקדושה'‪.‬‬ ‫אט די צוויי זאכן דאס איז דער יסוד‪ ,‬בפרט ביי בחורים‪' ,‬לימוד‬ ‫התורה'‪ ,‬מיט 'שמירת הברית'‪ ,‬דעמאלס האט מען א רבונו של עולם‪,‬‬ ‫עס איז זיס דער לעבן‪ ,‬מען איז ווערד די עסן‪ ,‬מען איז ווערד די‬ ‫טרינקען‪ ,‬מען איז ווערד די שלאפן‪ ,‬ווי מ'זאגט ‪ -‬גשמיות מיט‬ ‫רוחניות‪.‬‬ ‫עס שטייט פון דעם חוזה מלובלין‪ ,‬אז א מענטש איז פוגם‪ ,‬זאל‬ ‫ער וויסן אז נישט ווערד ‪ -‬זיין ביסן ברויט איז ער נישט ווערד‪ ,‬ער‬ ‫איז נישט ווערד זיין לעבן‪ ,‬ער עסט ווייל ַאן אנדערער איז א 'שומר‬ ‫הברית'; "כל העולם כולו ניזון בשביל חנינא בני" ]עט[‪ .‬מען איז גארנישט‬ ‫ווערד‪.‬‬ ‫אבער טאמער מען איז א שומר הברית‪ ,‬איז מען ווערד‪ ,‬מען איז‬ ‫ווערד די עסן‪ ,‬די טרינקען‪ ,‬די שלאפן‪ ,‬אפילו די גשמיות‪ ,‬ווייל די‬ ‫גשמיות איז רוחניות‪ .‬אז מען האט הרחבת המוחין קען מען זיך‬ ‫שלאגן מיט'ן יצר הרע‪ ,‬מען איז נישט מרה שחורה'דיג‪ ,‬אפילו די‬ ‫גשמיות איז ער ווערד‪ ,‬עס איז איין זאך‪ ,‬איין זאך‪.‬‬ ‫עח‪ .‬ירמיה לג‪ ,‬כה‪.‬‬ ‫עט‪ .‬תענית כד ע"ב‪.‬‬ ‫דורשי יחודך | כט‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫אז מען גיט אוועק דעם אויבערשטן דער ראיה‪ ,‬דעם "ריח ניחוח‬ ‫לה'"‪ ,‬האט מען אלעס‪ .‬און ווען מען קומט אין קבר‪ ,‬אלע שדים‬ ‫אנטלויפן‪ ,‬אלע לילין אנטלויפן 'פשוטו כמשמעו'‪ ,‬דאס איז דאס‪ ,‬דאס‬ ‫איז די נקודה‪.‬‬ ‫בפרט היינטיגע צייטן‪ ,‬אין אזא מין העלמה‪ ,‬וואס די סטרא אחרא‬ ‫האט געעפנט אזא מין באר שחת‪ ,‬ווען מען ווייסט ווען די חשיבות‬ ‫פון קדושה‪ ,‬איז ממש ‪ -‬עס האט געלוינט אראפצוקומען אויף דער‬ ‫וועלט!‬ ‫איך קען זאגן וואס איך האב געהערט פון אונזערע לייט די‬ ‫פריערדיגע‪ :‬עס לוינט צו זיין אויף דער וועלט נאר כדי צו זיין ַאן‬ ‫אכזר אויף זיך אין דעם ענין ‪ -‬וועגן דעם האט געלוינט צו באשאפן‬ ‫ווערן!‬ ‫וועגן דעם האט געלוינט צו באשאפן ווערן‪.‬‬ ‫דאס האב איך דערהערט אין דעם ענין פון שמירת הברית וואס‬ ‫מען פלעגט רעדן אין מיינע יונגע יארן‪.‬‬ ‫אז נישט ‪ -‬צו וואס איז מען באשאפן געווארן?! ]פ[‪.‬‬ ‫עס איז דאך מורא'דיג‪ ,‬מען איז דאך מטהר אלע עולמות‪ ,‬אלע‬ ‫עולמות איז מען דאך מטהר‪.‬‬ ‫מען דארף נעמען דעם 'עתיד' און פארריכטן דעם 'עבר'; נישט‬ ‫נעמען דעם 'עבר' און צוברעכן דעם 'עתיד' ]פא[‪.‬‬ ‫פ‪ .‬עיין 'ליקוטי עצות' ערך 'ברית' אות ב'‪ :‬עיקרא דיצרא בישא הוא על עריין‪ ,‬והיא עיקרא‬ ‫דמסאבותא‪ .‬על כן צריכין לידע‪ ,‬שעיקר הנסיון של כל אדם בזה העולם הוא בתאוה זאת‬ ‫אשרי הזוכה לנצח המלחמה‪.‬‬ ‫פא‪ .‬עיין 'ליקוטי מוהר"ן' תניינא סי' מ"ט‪ :‬ודע‪ ,‬שעיקר התשובה השלימה היא‪ ,‬כשאדם עובר‬ ‫באלו המקומות ממש שהיה מקודם התשובה‪ ,‬כל אחד לפי מה שעבר עליו בימים הקודמים‪,‬‬ ‫וכשעובר באלו המקומות והענינים שהיה מתחילה ממש‪ ,‬ועכשיו פונה עורף מהם‪ ,‬וכופה‬ ‫יצרו לבלי לעשות עוד מה שעשה‪ ,‬זהו עיקר התשובה השלימה‪ ,‬ורק זה נקרא תשובה‪.‬‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫ל | דורשי יחודך‬ ‫א מענטש דארף וויסן‪ ,‬אז ער האט א נסיון‪ ,‬איז עס ַאן 'עת רצון'‬ ‫‪ -‬זיי מיר ממליך‪ ,‬זיי מיר ממליך‪ ,‬זיי מיר ממליך‪.‬‬ ‫דער פריץ מיט'ן איד'ל‬ ‫איך האב אמאל געהערט א מעשה ]פב[‪ ,‬אין א דארף איז געווען א‬ ‫איד‪ַ ,‬אן ערליכער איד‪ַ ,‬אן אפגעהיטענער איד‪ .‬דער פריץ האט‬ ‫געוואוסט אז ער איז ַאן אפגעהיטענער‪ַ ,‬אן ערליכער איד‪.‬‬ ‫איז געווען נאך א פריץ‪ .‬האט דער פריץ יענעם געזאגט‪" ,‬איך האב‬ ‫א איד אזא ערליכער‪ ,‬ער פאלגט וואס דער אויבערשטער הייסט‬ ‫אים"‪ .‬זאגט אים יענער‪" ,‬יא? איך קען שוין די זאכן‪ ,‬איך וועל דיר‬ ‫ווייזן"‪...‬‬ ‫עס איז געווען שבת ביים צוריקקומען פון שול‪ .‬די ארעמקייט‬ ‫אמאל איז געווען געפערליך אין דער וועלט‪ .‬האט דער פריץ‬ ‫אוועקגעלייגט אויפ'ן וועג אוואו דער איד האט געדארפט דורכגיין‪,‬‬ ‫א מקום צר‪ ,‬א גוטן בייטל מיט געלט‪ ,‬און עס האט נאך‬ ‫ארויסגעשטעקט די גוטע וואס דארטן איז דא‪...‬‬ ‫'לאמיר זען‪ ,‬לאמיר זען צו ער איז ַאן ערליכער איד ווי עס דארף‬ ‫צו זיין'‪.‬‬ ‫בּאלקאן און ווארטן ביז דער איד קומט‬ ‫שוין‪ ,‬זיי שטייען אויפ'ן ַ ָ‬ ‫מיט'ן טלית פון שול‪.‬‬ ‫דער איד קומט‪ ,‬ער האט גלייך באמערקט ‪ -‬אזא 'אפותיקי'‪ ...‬ער‬ ‫שטייט און ער קוקט‪ ,‬ארעם איז ער געווען ווי דער נאכט‪ ,‬ער זעט‬ ‫עס‪ ,‬און ער טראכט‪ ,‬ער טראכט‪ ,‬ער טראכט‪ ,‬א האלבע מינוט צו א‬ ‫מינוט‪ ,‬און‪ ,‬ער גייט ווייטער‪.‬‬ ‫פב‪ .‬לציין שבכמה ספרים מובא סיפור כעי"ז שהיה עם הצדיק הרה"ק רמ"ל מסאסוב זי"ע‬ ‫בעת הילוכו לאסוף מעות לפדיון שבויים‪.‬‬ ‫דורשי יחודך | לא‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫שוין‪ ,‬אז ער איז אוועקגעגאנגען האט דער פריץ צוריקגענומען‬ ‫דאס געלט‪.‬‬ ‫נאכדעם האט דער פריץ געטראפן דעם איד‪ ,‬האט ער אים געזאגט‪:‬‬ ‫"דו ווייסט‪ ,‬איך דארף דיר געבן א גרויסע מתנה‪ ,‬דו האסט מיר‬ ‫געראטעוועט‪ ,‬איך האב זיך געוועט מיט יענעם אנדערן פריץ אויף‬ ‫א גרויסן סכום‪ ,‬און ווען דו הויבסט עס ווען אויף‪ ,‬וואלסטו געכאפט‬ ‫אזוינע קלעפ ‪ -‬א גע'הרג'טער וואלסטו געבליבן"‪.‬‬ ‫אבער איך וויל דיר פרעגן‪ ,‬צו וואס ביסטו געשטאנען אזוי און‬ ‫געטראכט? וואס האסטו געטראכט? איך בין שיעור צעפלאצט‬ ‫געווארן‪ ,‬וואס האסטו געטראכט? איך קען דיר דאך פאר א‬ ‫תמים'דיגער מענטש?‬ ‫זאגט ער‪ ,‬ניין‪ ,‬איך האב נישט געטראכט עס אויפצוהויבן‪ ,‬איך האב‬ ‫נישט געטראכט צו מטלטל זיין שבת קיין מוקצה און דערצערענען‬ ‫דעם אויבערשטן; נאר אמאל איז דא ַאן עצה‪ ,‬מען פארדעקט דאס‪,‬‬ ‫מען פארקאטשעט דאס מיט די פיס אין א ווינקל; אבער נאכדעם‬ ‫האב איך געקלערט‪' ,‬רבונו של עולם‪ ,‬אויב דו ווילסט מיר געבן געלט‪,‬‬ ‫דארפסטו מיר עס געבן שבת מיט היתרים? אז דו ווילסט קענסטו‬ ‫מיר דאך געבן דאס געלט 'מידך הפתוחה והרחבה' אינמיטן וואך';‬ ‫האב איך געטראכט‪ ,‬דאס איז דאס‪ ,‬מען דארף דינען דעם אויבערשטן‬ ‫און נישט אויפהויבן שבת קיין געלט‪.‬‬ ‫דער פריץ איז געווען גאר צופרידן‪ ,‬און ער האט אים געגעבן א‬ ‫גרויסן פארציע‪...‬‬ ‫א מענטש ווייסט נישט ‪- -‬‬ ‫עס איז דאך א געוואלדיגער זכות‪ ,‬א געוואלדיגער זכות‪.‬‬ ‫אז א מענטש האט א נסיון‪ ,‬שטייען מלאכים עליונים און זענען‬ ‫מליצי יושר ‪' -‬שטיי!' 'זיי ממליך דעם בורא עולם אויף דיר ‪ -‬האסטו‬ ‫אונז געראטעוועט‪ ,‬מיר וועלן דיר קענען טון טובות ווי עס דארף צו‬ ‫זיין!'‪.‬‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫לב | דורשי יחודך‬ ‫יעדער איינער האט דאך מליצי יושר; יעדער איינער האט דאך א‬ ‫שורש מלמעלה; אז מען האט מקטרגים‪ ,‬האבן מיר דאך מליצי יושר‬ ‫אויך‪.‬‬ ‫כלליות התיקון‬ ‫בפרט‪ ,‬דער הייליגער רבי האט מגלה געווען ]פג[‪ ,‬אז עס איז דא‬ ‫אזעלכע באהאלטענע פלעצער ביי א מענטשן וואס עס קען אפילו‬ ‫נישט צוקומען דארט קיין תיקון‪ ,‬אבער דורך שמירת הברית גייט צו‬ ‫והדקים‪ ,‬דאס איז דאס‪ ,‬אזוי האט‬‫הצרים ַ‬‫א תיקון צו אלע מקומות ָ‬ ‫דער הייליגער רבי מגלה געווען‪.‬‬ ‫אין דעם איז כלול אלעס‪ ,‬אלע תיקונים‪ ,‬אלע תיקונים! ]פד[‬ ‫און דאס איז טאקע די עצה‪ ,‬נעמען דעם עתיד און פארריכטן דעם‬ ‫עבר‪ ,‬מאך א גוטע התחלה אויף דעם‪ ,‬א גוטע התחלה‪.‬‬ ‫שוין‪ ,‬דער אויבערשטער זאל טאקע העלפן‪ ,‬עס זאל טאקע זיין‬ ‫ביי אייך בפשטות‪" ,‬אכלו מעדנים ושתו ממתקים כי חדות ה' הוא‬ ‫מעוזכם"‪' .‬מעוזכם' איז 'בו עז' ‪' -‬בו תוקפא' ]פה[‪' ,‬קדושה'‪' ,‬קדושה' דאס‬ ‫איז 'שמחה' )חדות ה'(‪ .‬די שמחה פון ממליך זיין דעם אויבערשטן דאס‬ ‫זאל זיין ביי אייך לשם ולתפארת‪ .‬איר זאלט עסן און טרינקען‪ ,‬און‬ ‫פג‪ .‬עיין 'ליקוטי מוהר"ן' סי' כ"ט אות ג'‪ ,‬וזל"ש בקיצור )מליקוטי עצות(‪ :‬ולתקן כל העבירות‬ ‫בפרטיות הם רבים מאד וכבד על האדם ואי אפשר לתקן אותם‪ ,‬כי יש דקדוקים ופרטים‬ ‫רבים בכל לאו ולאו‪ .‬על כן צריך לתקן תיקון הכללי והוא תיקון הברית‪ ,‬ועל ידי זה נתתקנין‬ ‫ממילא כל הלאוין שעבר‪ ,‬ואפילו למקומות הצרים והדקים שאי אפשר לבוא לשם שום‬ ‫תיקון‪ ,‬על ידי תיקון הכללי זורק תיקונים גם לשם‪.‬‬ ‫פד‪ .‬עיין 'ליקוטי מוהר"ן' סי' ל"ו אות ב'‪ :‬ודע שכללות של ע' לשון של מידותיהן הרעות‬ ‫הללו‪ ,‬היא תאות ניאוף‪ .‬והוא תיקון הכללי‪ ,‬מי שמשבר התאוה הזאת‪ ,‬אזי בקל יכול לשבר‬ ‫כל התאוות‪.‬‬ ‫פה‪ .‬עיין 'תיקוני זוהר' דף עה ע"א‪ :‬צדיק ודא ברית מילה‪ ,‬דאיהו בועז‪ ,‬ב"ו ע"ז ‪ -‬תקיף על‬ ‫יצריה‪.‬‬ ‫דורשי יחודך | לג‬ ‫'התחדשות השנה'‬ ‫עס זאל אייך זיין גוט בגשמיות‪ ,‬בזכות דעם קרבן לה' וואס מען‬ ‫המלכה וואס מען איז ממליך דעם אויבערשטן‬ ‫ָ‬ ‫גיט ]פו[‪ .‬און בזכות די‬ ‫מיט דער אמונה הקדושה‪.‬‬ ‫דער רבי איז אסאך מקשר די 'אמונה הקדושה' מיט 'שמירת‬ ‫נאמנת לוֹ"; אוואו עס איז‬ ‫הברית' ]פז[‪ .‬אזוי ווי עס שטייט ]פח[‪ִ ִ ְ :‬‬ ‫"וּבריתי ֶ ֱ ֶ ֶ‬ ‫דא 'שמירת הברית' איז דא 'אמונה'‪' .‬אמונה' מיט 'קדושה' איז איין‬ ‫זאך‪ .‬אז מען האט דאס‪ ,‬האט מען אלצדינג‪" .‬בא חבקוק והעמידתן‬ ‫יחיה'" ]פט[‪ .‬מען האט 'חיים'‪' ,‬חיים נצחיים‬ ‫בּאמוּנתוֹ ִ ְ ֶ‬ ‫'וצדּיק ֶ ֱ ָ‬ ‫על אחת‪ִ ַ ְ :‬‬ ‫לעולמי עד ולנצח נצחים'‪.‬‬ ‫שׁכם"‪ .‬יעקב האט געמאכט א‬ ‫שׁלם ִעיר ְ ֶ‬ ‫יעקב ָ ֵ‬ ‫עס שטייט ]צ[‪ֹ ָ ַ :‬‬ ‫"ויּבא ַ ֲ ֹ‬ ‫נסיעה‪ ,‬ער איז געווען ביי לבן'ען‪ ,‬אין אזעלכע פלעצער‪,‬‬ ‫ארויסצונעמען אזעלכע הייליגע נשמות‪ .‬עס ווערט געבראכט פון אר"י‬ ‫הקדוש ]צא[‪ ,‬די אמהות זענען געווען אזעלכע הייליגע נשמות וואס‬ ‫זענען געווען 'נתונים בין הקליפות'‪ ,‬און מיט דעם וואס יעקב האט‬ ‫דארטן געדינט דעם אויבערשטן האט ער ארויסגענומען זיי מיט די‬ ‫שבטי י"ה ‪ -‬די מרכבה דקדושה ‪ -‬דער גרעין פון תכלית בריאת‬ ‫הבריאה‪ .‬איז ער טאקע געקומען‪" ,‬ויבא יעקב שלם עיר שכם" ‪-‬‬ ‫'שלם בגופו‪ ,‬שלם בתורתו‪ ,‬שלם בממונו'‪ .‬און נישט נאר דאס‪ ,‬נאר‬ ‫מיט א שפע ‪ -‬דעם גאנצן כלל ישראל ארויסגענומען‪.‬‬ ‫זאל דער אויבערשטער העלפן‪ ,‬מען זאל פארן געזונטערהייט‪ ,‬און‬ ‫פועל'ן אלעס גוטס‪ ,‬און האבן א פרייליכן ראש־השנה‪ ,‬מיט א גוטע‬ ‫פו‪ .‬עיין 'ליקוטי מוהר"ן' בכמה תורות שעיקר הפרנסה והשפע הם כפי תיקונו בשמירת‬ ‫הברית‪.‬‬ ‫פז‪ .‬עיין 'ליקוטי מוהר"ן' סי' לא אות ג'; גם עיין שם תניינא סי' פ"ג‪.‬‬ ‫פח‪ .‬תהלים פט‪ ,‬כט‪.‬‬ ‫פט‪ .‬מכות דף כד ע"א‪.‬‬ ‫צ‪ .‬בראשית לג‪ ,‬יח‪.‬‬ ‫צא‪ .‬עיין 'שער הגלגולים' הקדמה ל"ו‪.‬‬ ‫מאמר נ"ז‬ ‫לד | דורשי יחודך‬ ‫המלכה‪ ,‬און קומען געזונטערהייט בשמחה רבה‪ ,‬און טרעפן אלעס‬ ‫ָ‬ ‫גוטס‪ ,‬און אויספועל'ן פארן גאנצן כלל ישראל רפואות ישועות‪ ,‬חיים‬ ‫חן וחסד ורחמים‪ ,‬עלינו ועל כל ישראל‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫ה‬ ‫א‬ ‫י‬ ‫א‬ ‫י‬ ‫ד‬ ‫ג‬ ‫ו‬ ‫א‬ ‫ב‬ ‫מזלא ט‬ ‫לכבוד הני נדיבים אנשי ה' יראי אלקים‪ ,‬אשר נדבה לבם לחזק את‬ ‫מפעלינו הכביר לרגל שמחת לבם השורה במעונתם‬ ‫ה"ה‬ ‫הרב מרדכי גאלד ני"ו‬ ‫לרגל נישואי בנו הבה"ח רפאל מנחם ני"ו‬ ‫עב"ג‬ ‫מוה"ר ישראל יעקב וואנחאצקער הי"ו‬ ‫למעז"ט בשעטו"מ‬ ‫מוה"ר יואל רובין הי"ו‬ ‫לרגל נישואי בנו הבה"ח זלמן לייב ני"ו‬ ‫עב"ג‬ ‫מוה"ר שמואל וואלף שטערן שליט"א‬ ‫למעז"ט בשעטו"מ‬ ‫הרב אפרים שלמה הלברשטאם שליט"א‬ ‫לרגל הולדות בנו למעז"ט בשעטו"מ‬ ‫ויה"ר מן קדם אבוהון דבשמיא שמשמחות זו ישפע שפע רב לנו ולכל‬ ‫בני ישראל‪ ,‬ורב תענוג ונחת דקדושה כל הימים בביאת משיח צדקינו‬ ‫בב"א‬ ‫יאמץ לבך‬ ‫'המָלכה' שטארקער‬ ‫ָ‬ ‫מען דארף זיך באנייען אין דער זאך פון‬ ‫און שטארקער‪ ,‬בפרט ראש השנה‪ ,‬מיט א גרויסע שטארקע‬ ‫אמונה ‪' -‬איך האב א הייליגן גאט‪ ,‬איך האב א‬ ‫גרויסן גאט‪ ,‬ער איז מיין גאט‪ ,‬איך ווער 'נקרא‬ ‫על שמו'‪ ,‬מיין נאמען איז "ישראל"‪' ,‬שמו‬ ‫משותף בשמנו'‪.‬‬ ‫דער תיקון פון אלע עולמות‪ ,‬און דער גילוי אלוקות פון אלע‬ ‫עולמות וואס דער אויבערשטער וויל אז עס זאל נתגלה‬ ‫ווערן‪ ,‬איז נאר תלוי אין אידישע מעשים‪ ,‬נישט אין קיין‬ ‫אנדער זאך‪.‬‬ ‫עס דארף זיין אזוי חשוב ביי אונז יעדע שטארקע 'אמונה'‪,‬‬ ‫יעדע ברכה‪ ,‬יעדע הודאה‪ ,‬יעדע ּּפ ָָאר ווערטער פון תפילה‪,‬‬ ‫'המָלכה'; אט דאס איז כלפי‬ ‫ָ‬ ‫פון דארטן איז מען 'שואב' די‬ ‫אונז‪.‬‬ ‫(מתוך דרשת הכנה לראש השנה – שנת תשע"ה לפ"ק)‬