א ליכטיגן תמיד - אידיש · A Lichtigen Tumid - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

טעימה קלה פון די 'לעכטיגע גוט מארגן – אשב"ש' שמועסן
זונטאג נצבים תשפ"ב
ה' באור פניך יהלכון
(ספר העיקרים מאמר
ד פרק נ)
תוכן המאמר :ה' באור פניך יהלכון; הקבלה טובה – לשחוק! /העולם צריך לאותן שמסובבים ב'פנים מאירות'
/לומר בראש השנה 'כל מה דעביד רחמנא לטב' לסימן טוב /לא לדבר מילים שאין בהם מתיקות וחסד ורחמים
/להיות בשמחה עם הקושיים כי המה מצוות הפרטיים שלי מה' /לצעוק המלך בלב אמיתי.
אביגדור מילער האט נישט פארשטאנען די קבלה טובה – שמייכלען!
וואס ער פרעגט אים ,האט ער אים עטליכע טעג פאר ראש השנה ,איז א איד
נאכאמאל געפרעגט" :איך פרעג פונעם רב, צוגעגאנגן צו רבי אביגדור מילער זצ"ל ,און
וועלכע קבלה טובה זאל איך מקבל זיין ,אז ער האט אים געבעטן אן עצה ,וועלכע
איך זאל זוכה זיין בדין?" .האט אים רבי 'קבלה טובה' זאל ער זיך מקבל זיין אויפן
אביגדור געענטפערט" :צו שמייכלען!". נייעם יאר ,כדי דער הייליגער באשעפער
האט דער איד געטראכט :זעט אויס ,אז רבי זאל בזכות זה ,אים געבן א כתיבה וחתימה
אביגדור מילער איז שוין אויף די עלטערע טובה ,הצלחה מיט סייעתא דשמיא ,א
יארן ,ער הערט נישט אזוי גוט ,ער כאפט לעכטיגע און פרייליכע יאר.
נישט די שאלה.
האט ער אים געענטפערט" :א
שמייכל!" .דער איד האט געמיינט ,אז רבי
א
האט דער בעל הבית געזאגט פארן ר' אביגדור מילער האט פארשטאנען,
מענעדזשער :שרייב מיר אראפ די נעמען וואס דער איד טראכט ,זאגט אים רבי
פון אלע ארבעטערס ,און לאמיר אביגדור" :איך הער זייער גוט ,און איך ווייס
אויסשמועסן וועם מען גייט אוועקשיקן, זייער גוט ,און דאך ענטפער איך דיר ,זאלסט
ואון וועם מען גייט לאזן .דער בעל הבית אויף דיר מקבל זיין צו שמייכלן!" .האט זיך
האט געזאגט וועמען צו אוועקשיקן ,פאר דער איד אנגערופן" :צו וועם זאל איך
דעם מענעדזשער איז נישט אנגעגאנגן, שמייכלען? ווען? וואו?"...
וועם דער בעל הבית וויל ,וועט מען
די וועלט דארף האבן די אידן
אוועקשיקן .ווען מען איז אנגעקומען צו
וועלכע גייען ארום
איינעם ,האט זיך דער מענעדזשער מיט א 'פנים
אנגערופן" :איך בעט דיך ,אים שיק מאירות'
נישט אוועק ,ער מוז זיין אין די רבי האט
געשעפט!". אביגדור
פרעגט אים געענטפערט
עושר: דער יעדע אזוי:
איז? "וואס געשעפטסמאן ,יעדע סוף
וואס איז מיט יאר ,מאכט מען גרויסע
דער מענטש?!". חשבונות ,צו די געשעפט איז מרויח ,עס
מאכט ריוח ,אדער עס פארלירט .מען
זאגט דער מענעדזשער" :די שמייכל מאכט אלע חשבונות צו זען וואס מען
וואס דער מענטש געבט פאר די אלע קונים, דארף מתקן זיין ,וואס מען דארף מער טון,
זאלסטו וויסן ,זייער אסאך פון די וואס מען דארף משנה זיין.
קאסטומערס וואס קומען אריין ,קומען
אריין פשוט צו באקומען זיין שמייכל! זייער עס איז געווען אמאל א גרויסער עושר,
אסאך מענטשן קומען אריין ,נאר ווייל זיי וואס ער האט געהאט א קייט געשעפטן
ווילן מיט אים האנדלן! ער איז אזוי אסאך געשעפטן און פילע שטעט און
פריינטליך ,ער נעמט יעדעם אויף בסבר מדינות .איין מאל האט ער צאמגענומען
פנים יפות ,ער גריסט יעדעם איינעם ,עס אלע פירערס פון די אלע געשעפטן ,און
איז זייער א וויכטיגע זאך צו האבן דער מען האט זיך אראפגעזעצט מאכן
מענטש ,אים קען מען נישט אוועקשיקן!". חשבונות .יעדע געשעפט וואס עס ברענגט
האט דער בעל הבית מסכים געווען ,טאקע אריין ,וויפיל מען פארקויפט ,וואס מען
דער וואס שמייכלט ברענגט אריין די דארף מאכן פרישע ,וואס מען דארף
מערסטע קאסטומערס ,און אים גייט מען ארדערן ,וואס עס לוינט זיך ,וואס עס לוינט
טאקע נישט אוועקשיקן. זיך נישט .און אזוי איז מען אדורכגעגאנגן
יעדע אפטיילונג ,וויפיל ארבעטערס
זאגט רבי אביגדור מילער :איינמאל א ארבעטן דארט ,וויפיל ווערן זיי באצאלט.
יאר שטעלט מען זיך אראפ אויבן אין הימל, עס איז טאקע אויסגעקומען ביי איינע פון
מען מאכט א חשבון' ,כל באי עולם עוברין די געשעפטן ,אז עס איז דא צופיל
לפניו כבני מרון' ,יעדער באשעפעניש פון די ארבעטערס.
וועלט גייט א דורך פארן הייליגן באשעפער
ב
ווארטן זיי זאלן זיך קענען אויסגעבן זייער עקסטער ,און דער הייליגער באשעפער
שווער הארץ אויף דיר. מאכט אסאך החלטות .אזויווי מען זאגט
ביי 'ונתנה תוקף' ,אבער דער וואס ער
עס איז דא אידן וואס דורך דעם וואס זיי לייכט ,דער וואס ער שמייכלט ,דער וואס
שרייען און האבן טענות אויף דיר ,געבן זיי ער געבט א 'סבר פנים יפות' פאר אידישע
זיך אויס זייער שווער הארץ ,און דו קינדער ,אויף אים זאגן די אלע סניגורים
דארפסט זיין אויף די וועלט פאר דעם "רבוש"ע! די וועלט דארף אים! זיין שמייכל,
צוועק ,עס איז דא אסאך וועגן וויאזוי מען זיין ווארימקייט צו אידן ,אזויפיל אידן
געבט זיך אויס ,אבער די וועלט דארף דיין ווארטן אויף זיין גוט ווארט און אויף זיין
שמייכל און רואיגקייט .דאס איז די קבלה שמייכל ,אים מוז מען לאזן לעבן ,ער מוז
טובה וואס מען דארף זיך מקבל זיין ,כדי האבן פרנסה ,ער מוז האבן א גוטע יאר ,ער
מען זאל זוכה זיין בדין. זאל קענען אנגיין מיט זיין גרויסע
זאגן ראש השנה 'כל מה דעביד ארבעט!".
רחמנא לטב' אלס סימן טוב
מיר דארפן צו וויסן ,עס קומט א נייע
מיט דעם קען מען פארשטיין ,דאס וואס
יאר .דארף מען אויף זיך מקבל זיין מער צו
שטייט אין שולחן ערוך (סימן תקפ"ג ס"א),
שמייכלן ,מער ארויסווייזן אהבת הקב"ה,
דער מחבר ברענגט דארט אלע סימנים
אהבת התורה ,מער ארויסווייזן אהבת
וואס מען עסט ראש השנה אלס א סימן
ישראל ,מער זיין מיט א פנים מאירות ,עס
טוב .עס קומט אויס אין שו"ע ,אז מען
זאל באמת לייכטן ,וואו איך שטיי און גיי בין
דארף עסן גוטע און זיסע זאכן אלס א סימן
איך פרייליך ,איך בין רואיג ,איך ווער נישט
טוב ,עס זאל זיין א זיסע גוטע לעכטיגע
צענומען.
יאר .זאגט רבי שלמה קלוגער :די כוונה איז
נישט אלס א 'דרך תפילה' ,בשעת'ן עסן 'פנים מאירות' מיינט :מען ווערט נישט
דאווענט מען נישט ,עס איז נישט קיין זמן נתפעל פון איינער וואס ער זאגט מיר זאכן
תפילה בשעת א סעודה .עס איז א זמן פון וואס איך בין אטאקירט געווארן .איך ווער
בטחון און אמונה ,אז מען ווייזט פארן נישט בייז אויף קיינעם ,איך ווער נישט
הייליגן באשעפער ,עס איז טאקע ראש צעמאלן ,איך ווער נישט צענומען.
השנה ,און עס איז דא אן אימה און פחד
פונעם יום הדין ,אבער איך גלייב און איך בין עס איז דא אזויפיל מענטשן וואס האבן
פארזיכערט אינעם הייליגן באשעפער ,אז א נאטור ,אז ווען איינער זאגט עפעס ,אדער
מיר וועלן האבן א גוטע יאר .ברענגט ער פון עפעס געשעט -פאר צוויי דריי וואכן בין
איינע פון זיינע דרושים (פרשת כי תבוא איך אויס מענטש ,מען פאלט אריין אין אזא
תרי"ב) ,אז ראש השנה דארף א מענטש זיין אזא אין אראפגעלאזטקייט,
פרייליך און זאגן 'כל מה דעביד רחמנא שלאפענדיגקייט ,אין אויפגעבן ח"ו .מיר
לטב' ,אלעס וואס דער הייליגער באשעפער ווילן האבן אריכות ימים ,און איינער וואס
טוט איז גוט ,ווייל מען דארף דאך אסאך האט א 'פנים מאירות' דארף האבן אריכות
סימנים לטובה ,מען עסט ,מען זאגט יהי ימים ,ווייל די וועלט דארף האבן יעדער איד
רצון'ס ,דארף מען דורך'ן טאג ראש השנה, וואס האט א 'פנים מאירות' ,ווייל עס איז
כסדר זיך ארום דרייען בשמחה ,און זאגן, דא אזויפיל אידן וואס ווארטן אויף דיין
אלעס וואס דער הייליגער באשעפער טוט שמייכל און גוט מארגן ,אזויפיל אידן
ג
די מיט בשמחה זיין איז גוט ,און אזוי ווערט אלעס נתהפך
שוועריגקייטן ווייל עס איז לטובה .און ממילא זאגט ער ראש השנה
מיינע פערזענדליכע מצוות פון נאך שחרית ,מען ענדיגט דאווענען מוסף,
באשעפער זאל מען זאגן 'כל מה דעביד רחמנא לטב
א איד איז געווען ביי מיר ,און ער הייבט עביד -גם זו לטובה' ,מען ענדיגט מנחה,
אן פארציילן זיינע פראבלעמען ,און זיינע מען ענדיגט מעריב ,לייגט מען צו א סימן
קינדערס פראבלעמען .דער הייליגער טוב ,און מען זאל זאגן' :כל מה דעביד
באשעפער האט אזוי צוגעפירט ,אז דער רחמנא לטב עביד -גם זו לטובה' .און וועגן
איד האט קינדער וואס מוטשענען זיך ,און דעם האט מען טאקע מתקן געווען -זאגט
אויך זיינע קינדער האבן קינדער וואס ר' שלמה קלוגער -צו עסן מאכלים טובים
מוטשענען זיך .און ווען זיינע קינדער ומתוקים און זאגן די אלע יהי רצון'ס ,אז
קומען צו אים אויף יום טוב ווערט ער זייער אויב ח"ו עס איז נגזר געווארן אויף א
צעבראכן און צענומען ,ווייל ער האט אזא מענטש פארקערט -דער הייליגער
ווארים הארץ און געפילן צו זיינע קינדער, באשעפער זאל אפהיטן -דורך זאגן די
אז עס טוט אים באנעמען זייער ווערטער 'לטב ולברכה' ווערט עס נתהפך,
אפמוטשעניש וואס זיי האבן מיט זייערע און עס ווערט טאקע לטובה ולברכה ,אמן
קינדער. כן יהי רצון.
האבן מיר זיך אויסגעשמועסט מיט דעם נישט רעדן ווערטער וועלכע
איד ,און מיר זענען אריינגעגאנגן אין די האבן נישט קיין מתיקות און
ענינים ,און עס איז אויסגעקומען א חסד ורחמים
מורא'דיגע זאך: אין משך פון די גאנצן טאג ראש השנה,
זאל א מענטש קיינמאל נישט ווערן אין
עס קומט ראש השנה ,און א מענטש כעס ,און קיינמאל נישט ארויסזאגן קיין
הייבט אן טראכטן זיינע שוועריגקייטן פון שום ווערטער וואס עס איז נישט גוט.
די פאריגע יאר ,זיינע דורכגאנגן ,און גלייך זאלסט נישט שרייען ,זאלסט זיך נישט
הייבט ער אן טראכטן :עס קומט א נייע יאר רעגן ,און זאלסט נישט זאגן קיין שארפע
וואס וועט זיין מיט די אלע זאכן?... ווערטער ,און נישט קיין סטראשן ווערטער,
די אלע מחשבות זענען נישט קיין סימנא און נישט ווערטער ווי א דורכפאל .די אלע
טבא ,דאס איז דאך מחשבות פון נישט גוט, ווערטער איז נישט קיין סימנא טבא .מען
עס איז שארפע מחשבות ,זויערע מחשבות. עסט נישט קיין זויערע זאכן ,מען עסט
אונז טאר מיר דאך נישט ראש השנה עסן נישט קיין ניסלעך וואס עס איז מרמז אויף
קיין זויערס ,און זאכן וואס ווייזן אויף נישט חטא ,מען עסט נישט זאכן וואס ווייזן אויף
גוט .און די זעלבע זאך טאר מען אויך נישט גבורה ,מען עסט נאר זאכן וואס ווייזן אויף
רעדן און נישט טראכטן קיין זויערע זאכן, אהבה ,אויף מתיקות ,אויף זיסקייט ,אויף
און זאכן פון נישט גוט. חסד ,אויף רחמים ,אויף טובה ברכה – די
זעלבע זאך מיט רעדן ,מען רעדט נאר
ווען א מענטש הייבט אן טראכטן" :וואס ווערטער וואס איז מתיקות און האט אין זיך
איז מיין תפקיד אין אזא צייט?". חסד ורחמים.
ד
מיר דרויסענדיגע מענטשן דארפן אזוי די תשובה אויף דעם איז :מיין תפקיד איז
טראכטן ,מיר דארפן טאקע יא טראכטן צו טון די רצון השם .דער הייליגער
אזוי ,און בעטן און איינרייסן פאר א ישועה באשעפער האט געגעבן פאר כלל ישראל
פאר דעם איד ,און מיטשפירן און תרי"ג מצוות ,דאס איז פאר כלליות ישראל,
ארויסהעלפן מיט וואס מען קען .אבער די פארן גאנצן כלל ישראל .חז"ל האבן
אידן דארפן שפירן א לופט ,אז זיי האבן א צוגעלייגט מצוות ,מיט גזירות ,מיט מנהגים,
זכיה ,דער הייליגער באשעפער האט זיי מיט מסורה ,דאס איז אויך אלעס פאר
געגעבן מצוות ,און זיי טוען דאס בשמחה. כלליות פון כלל ישראל .אבער עס איז דא
עס איז נישט דא קיין גרעסערע בעל מצוות וואס דער הייליגער באשעפער
רחמנות ווי דער רבונו של עולם אליין ,נישט באפעלט פאר יעדער איד עקסטער .יעדער
רחמנות בעט דער אייבערשטער פון אונז איד באקומט פונעם אייבערשטן א גאנצן
אין אזא צייט .אוודאי מען דארף רשימה פון מצוות ,וואס נאר ער קען מקיים
ארויסווייזן געפילן פון רחמנות ,אבער דער זיין די מצוות .די מצוות שטייט נישט אין די
רבוש"ע פאדערט אין אזא צייט :טוט מיינע תורה בפירוש ,ווייל דאס זענען מצוות פאר
מצוות בשמחה. דעם מענטש פערזענדליך.
דאס איז אונזער עבודת הקודש אין די וואס זענען די זאכן וואס דער הייליגער
הייליגע ימים נוראים ,אין די הייליגע ימי באשעפער באפעלט פאר יעדער מענטש
הרחמים והרצון. פריוואט?
שרייען המלך מיטן אמת'דיגן דאס זענען די געשעענישן אין די לעבן
הארץ פון א מענטש ,זיינע גוטע מצבים און זיינע
דער היליגער רבי משה קאברינער זצ"ל, שווערע מצבים ,זיין בין אדם למקום ,זיין בין
פלעגט פארציילן יעדע יאר ,ראש השנה אדם לחבירו ,זיין רוחניות און גשמיות ,יעדע
פארן דאווענען ,די פאלגנדע מעשה :אין מקום יעדע זמן ,יעדע אופן וויאזוי עס זאל
רוסלאנד איז געווען יארן צוריק דער צאר, נאר זיין .די אלע זאכן זענען זיינע מצוות,
דער קייסער ,ער האט געהאט א און דער הייליגער באשעעפר בעט ביי דעם
געוואלדיגע עשירות ,און א בן יחיד .דער בן איד" :מיין קינד ,עס איז מיינע מצוות וואס
יחיד פארשטייט זיך ,האט באקומען אלעס איך באפעל נאר פאר דיר ,איך געב דיר די
וואס ער האט נאר געוואלט .ווען דער קינד מצוות ,טו עס בשמחה ,טו עס פרייליך ,זיי
איז גרויס געווארן ,ער האט אפילו נישט עס מקבל באהבה!" .און דורך דעם וואס א
געוואוסט וויפיל הכרת הטוב ער דארף איד טראכט זיך אריין אין דעם ,אז די אלע
האבן פארן צאר ,און נישט נאר דאס ,נאר שוועריגקייטן וואס א איד גייט אדורך ,וואס
ער האט זיך אסאך מתחצף געווען ,ער איז זיינע קינדער גייען אדורך ,דאס זענען
געווען א געספוילטער ,ער האט זיך נישט מצוות פונעם אייבערשטן ,דאס איז די רצון
אויפגעפירט וויאזוי עס באדארף צו זיין ,און השם ,און מיר גייען טון די מצוות מיט
ער האט אויך אנגעפאנגן פארשעמען די שמחה ,די גאנצע משפחה קומט אריין אין
גאנצע מלוכה ,און עס איז שוין געווארן א לופט "אונז טו מיר מצוות!" נישט מען
אומדערטרעגליך. קוקט זיך אן "מיר זענען א פאר'צרה'טע
שטוב ,אזויפיל צרות ,אוי רבוש"ע?! נאר
אונז?!".
ה
שטימע פון די קינד ,אז דאס קומט פון די זענען געגאנגן די שופטים פונעם מלך,
אמת'ע טיפקייט פון זיין הארץ. און זי האבן מחליט געווען ,אז מען דארף
דעם קינד ח"ו הארגענען ,ער איז א מורד
איז דער מלך געגאנגן ,און ער האט אים במלכות ,עס איז נישט שייך עפעס
פאראדאנט .די הארץ איז אים אנדערש.
אויסגעגאנגן ,אזא מין לעצטע בקשה? מען
דארף אים פאראדאנען ,מען דארף אים ווען עס איז געקומען די טאג וואס מען
פריי לאזן. האט געדארפט ארויסגעבן די משפט ,און
אמאל ווען מען האט ארויסגעגעבן די
האט דער הייליגער קאברינער משפט ,האט מען עס מקיים געווען אויפן
אויסגעפירט :אונז זאג פלאץ .די צאר מיט די
מיר ראש השנה פארן
"
מלכה מיט די גאנצע
הייליגן באשעפער ,עס ...לאמיר זיך אלע מחזק זיך האבן פמליא
קען זיין אז דורכ'ן יאר אויף ארויפגעזעצט
זיך מיר האבן זיין ,שרייען המלך ,אין
פערד און וואגן ,זיי גייען
פארזונדיגט פאר דיר, עוד מלבדו ,עס איז נישט
מיטהאלטן .די טאטע,
און עס קומט אונז א דא עפעס אנדערש' ,אמת זיין הארץ איז אים
שטארקע עונש דערויף. מלכינו אפס זולתו' און 'כל אויסגעגאנגן פאר זיין
אבער טאטע! פאר דו קינד .ער האט געזאגט
ענדיגסט די גזר דין, מה דעביד רחמנא לטב'...
פאר זיין קינד" :עס טוט
ווילן מיר שרייען מיר זייער וויי ,אבער איך
קען גארנישט טון ,עס איז דא געזעצן אין "המלך" .און דער הייליגער באשעפער זעט,
די מלוכה ,מען האט דיר דן געווען פאר א אז דאס קומט פון די טיפעניש פון הארץ,
מורד במלכות ,עס איז גארנישט דא וואס און דער הייליגער באשעפער זאגט" :נו
אונזערע טייערע קינדער ,מיין הארץ גייט מען קען טון!".
מיר אויס פאר אייך -א כתיבה וחתימה
זאגט דער קינד פארן טאטען ,דאס טובה און א גוט געבענטש יאר!".
פארשטייט ער ,אבער ער וויל האבן רשות
צו זאגן א לעצטע בקשה .האט דער מלך
לאמיר זיך אלע מחזק זיין ,שרייען המלך, געזאגט :אוודאי .האט ער געזאגט ,אז זיין
בקשה איז ,צו לויפן פאראויס פאר זיין אין עוד מלבדו ,עס איז נישט דא עפעס
טאטע ,פארן מלך און די מלכה ,און שרייען אנדערש' ,אמת מלכינו אפס זולתו' און 'כל
מיט די גאנצע הארץ" :יחי אדונינו הצאר מה דעביד רחמנא לטב' ,איך גלייב באמת,
לעולם! יחי אדוננו הצאר לעולם! לעבן זאל אלעס וואס דער הייליגער באשעפער טוט
דער צאר אויף אייביג!" .ער וויל די לעצטע איז גוט ,וועט דער הייליגער באשעפער
זאך אין די לעבן דאס טון .מען האט אים אונז פארשרייבן א כתיבה וחתימה טובה
געגעבן די רשות ,און ער האט אנגעפאנגן און א גוט געבענטשט יאר ,און א לעכטיגן
לויפן פארן מלך ,און געשריגן הויעך "לעבן תמיד ,אמן כן יהי רצון.
זאל דער צאר לעולם!" .אזויווי די טאטע
האט דאס געזען ,האט ער געהערט אין די
ו
מעשה בחסיד אחד
"יא ,דאס איז די שעיר לעזזאל! ...איר ווייסט נישט וואס איר
האט געטון מיט מיר ר' איד"...
דער צווילינג וואס איז נישט געווען אזא בעל א איד האט פארציילט ,זייער א
כשרון ,אזוי געלונגען. בעלערנדע מעשה:
דער מלמד האט זיך געמאכט אז ער ער האט געלערנט אין א כתה ,וואס אין די
הערט נישט ,און ווייטער פארגעלערנט .ווען כתה האבן געלערנט צווילינג ברודער ,זיי
עס איז געקומען פאזע ,פרעגט דער מלמד האבן אויסגעקוקט אינגאנצן די זעלבע ,זיי
פון די יונגל" :וואס האסטו זיך אנגערופן ווען האבן געהאט די זעלבע נאטורן .אבער
מען האט געלערנט פון די שעירים?!" .האט כשרונות האבן זיי נישט געהאט די זעלבע.
ער געזאגט "יא יא ,איך בין דער שעיר אין די צייט וואס איין קינד האט געהאט
לעזזאל!" .פרעגט אים דער מלמד געוואלדיגע כשרונות ,געלערנט ,געדאווענט,
"פארוואס?" .קודם האט ער נישט געוואלט התמדה ,מידות טובות ,א גוטן צינגל ,א
ענטפערן .דער מלמד האט אים זייער געשמאקע קינד ,ב'חנ'ט .איז דער אנדערע
אנגעווארימט ,האט ער געזאגט די אמת ,מיט ברודער געווען ממש להיפך ,מער א פוילער,
טרערן אין די אויגן האט ער געוויינט ,אז זיין און נישט אזוי געניצט די קאפ ,און נישט אזוי
צווילינג ברודער איז אזוי געלונגן ברוחניות באליבט ,און נישט אזוי בא'טעמ'ט ,און נישט
ובגשמיות ,און אים גייט גארנישט ,ער ארויסגעזאגט קיין קלוגע מאמרים פון זיין
שפירט זיך ממש ווי א שעיר לעזזאל ח"ו. מויל ,און עס איז געווען זייער א שווערע מצב
צווישן די צוויי צווילינג.
האט אים דער מלמד געזאגט אזוי :עס
איז דא א גרויסע חילוק צווישן דיר און די איינמאל האט דער מלמד פארגעלערנט
שעיר לעזזאל .די שעיר לעזזאל האט נישט פאר יום כיפור אז עס איז געווען אין בית
געהאט קיין בחירה ,אזויווי מען האט המקדש צוויי שעירים ,איינס איז געווען
ארויסגענומען די גורל ,און מען האט לשם ,און איינס איז געוען לעזזאל ,און עס
ארויפגעלייגט די צעטעלע ,אין די צעטעלע שטייט אין חז"ל אז די צוויי שעירים האבן
איז געשטאנען לעזזאל ,אן קיין ברירה ער געדארפט זיין די זעלבע הויעך ,די זעלבע
מוז גיין ,מען דארף טון די רצון ה' ,מען האט צורה ,ממש די זעלבע .און אויף איינעם האט
אים געצווינגן צו גיין .דו מיין טייער קינד ,דו מען ארויפגעלייגט די גורל לשם ,און אויף
האסט בוחר געווען צו זאגן אז דו ביסט א איינעם איז געווען די גורל לעזזאל .איינער
שעיר לעזזאל ,דו קענט אבער בוחר זיין ,אז איז געגאנגן אין בית המקדש ,און איינער
דו ווילסט זיין להשם ,עס איז בידך .דו קענסט האט מען אראפגעטראסקעט אויף די עזזאל.
זיך טוישן ,דו קענסט אוועקשטעלן א נייעם אזויווי דער מלמד זאגט דאס אין די כתה,
לעבן ,דו האסט כוחות .די פראבלעם איז ,אז רופט זיך אן א יונגל אויף זיך' ,איך בין דער
דו טראכסט אז דו ביסט א שעיר לעזזאל. שעיר לעזזאל!' ...דאס איז געווען נעבעך
ז
איד ,אזויווי איר האט מיר געגעבן די ווארימע וועסטו טראכטן אז דו ביסט א שיער להשם,
ווערטער און די חיזוק ,אז עס איז בידי צו זיין וועסטו שפירן אנדערש.
די שעיר להשם ,איך האב מיר אזוי
אריינגעלייגט אין תורה עבודה און יראת יארן זענען פאריבער ,דער מלמד איז שוין
שמים ,מיט אזא אמונה פשוטה אינעם פארעלטערט געווארן ,און ער איז געלאדענט
אייבערשטן אז עס איז בידי ,איך קען עס געווארן צו א חתונה .ער איז אנגעקומען צו
באווייזן ,יא! היינט פיר איך א ישיבה! איך בין די קבלת פנים ,און מען ווארט אויף דער ראש
א ראש ישיבה!". ישיבה פונעם בחור ,זאל קומען מסדר
קידושין זיין .דער ראש ישיבה קומט אריין,
יעדער איד דארף אפמאכן ביי זיך" :איך און דער עלטערע איד – דער אמאליגער
בין דער שעיר להשם ,און איך קען!" .וועט מלמד -האט אים אנגעקוקט .ער פרעגט פון
מען אנקומען .און דאס איז א סימן טוב פאר איינע פון די אנוועזנדע ,וואס די נאמען פון
די קומענדיגע יאר .נישט א גאנץ ראש השנה דעם ראש ישיבה איז ,און יענער זאגט אים
זיין פארנומען "איך האב יא אינזין געהאט, זיין נאמען .און דער ראש ישיבה זעט ,ווי דער
איך האב נישט אינזין געהאט? איך האב יא עלטערער איד קוקט אויף אים און ער
יוצא געווען ,נישט יוצא געווען?" נאר די באטראכט אים .גייט ער צו ,און ער זאגט צו
מחשבה דארף זיין" :יא ,איך קען ,איך בין כולו אים" ,יא ,דאס איז די שעיר לעזזאל! ...איר
להשם!". ווייסט נישט וואס איר האט געטון מיט מיר ר'
צו ערהאלטן דעם גליון אדער אנדערע גליונות פונעם מערכת שיקט צו:
gilyonospm@gmail.com
שיעור הכנה לסליחות-
לבחורי ישיבת
סאטמאר01 :
דרשת שבת שובה
מוקדם01 :
דברות קודש בעת רעווה
דרעווין נצבים וילך
תשפ"ד01 :
ח
גליון
מאמר :מלכיות -כדי
שתמליכוני עליכם
די ספעציעלע עבודה בזמנינו
יצא לאור
על ידי מערכת פנים
מאירות סיקסא
ב
שיעור הכנה לראש
השנה; מלכיות -כדי
שתמליכוני עליכם
די ספעציעלע עבודה בזמנינו
די לייכטקייט שטאמט ווייל אויף אלעם האבן מיר א וואו איז אונזער פחד פון די ימי הדין?
וועג ארויס הגאון רבי ישראל סאלאנטער ז"ל
עס ווערט געברענגט פון רבי ברענגט :לכאורה איז שווער א קשיא,
יחזקאל לעווינשטיין ז"ל ,אז דאס וואס אין די פריערדיגע דורות ווען מען האט
מען זעט נישט היינט ראש געבענטשט
"
וואס מען האט געזען חודש אלול ,איז די
אמאל ,איז נישט דווקא וועלט אריינגעפאלן אין די פריערדיגע
אן ענין פון ירידת
היינטיגע הדורות, אין א פחד ביז נאך די דורות ווען מען האט
הייליגע טעג ,וואס איז
צייטן ,אידן זיצן און ראש געשען מיט אונז געבענטשט
לערנען ,מען איז היינט?
כקלה מדקדק די איז , אלול חודש
כבחמורה ,מען האט די דער זיידע [כ"ק וועלט אריינגעפאלן
טייערסטע תפילין ,מען אדמו"ר הגה"ק בעל
האט טייערע ציצית ,א
די נאך ביז פחד א אין
ברכת שמים מקאשוי
כשר'ע שופר -פונקט זצוק"ל] האט מיר הייליגע טעג ,וואס איז
ביי די אימת הדין איז
געזאגט ,אז פון ווען געשען מיט אונז
מען שטעקן געבליבן?! ער איז א קינד ,איז פון
ראש חודש אלול ביז היינט?
האט דער משגיח נאך שמחת תורה איז
רבי יחזקאל לעווינשטיין געזאגט :די אריינגעקומען אין די גופים אין די
וועלט איז צוגעוואוינט ,אז יעדע ביינער ,א שינוי ,מען האט געזען אן
פראבלעם האט א רפואה .אז מען קען אלול אן תשרי ,מען האט געזען אין די
נישט עסן איז דא אינטערווינעס ,מען פעולות ,אין די מחשבה דיבור מעשה,
לייגט אריין א פייפ אין די מאגן .ער פון וועלכע טאג מען רעדט יעצט ,צי
שפירט נישט גוט ,אויף יעדע זאך איז עס איז סליחות ,ערב ראש השנה,
דא נאטורליכע רפואות ,עס איז דא עשרת ימי תשובה ,יום כיפור ,די פיר
עצות און סגולות .וואס דאס האט גורם טעג צווישן יום כיפור און סוכות,
געווען איז ,אז ווען מיר טראכטן פון די סוכות ,חול המועד ,הושענא רבה,
יום הדין ,פון די ימים נוראים -מיר שמיני עצרת ,די גופים און די צורות
האבן 'אנטיביאטיק' ...פונקט ווי עס איז האבן גערעדט.
דא אנטיביאטיק בגשמיות ,איז אויך דא
אנטיביאק ברוחניות .מיר זענען אזוי
ג
יעדע זאך ברוחניות אויך ,אבער אין רגיל ,אז אויף יעדע זאך איז דא אן עצה
רוחניות דארף מען זיך מער טיפער דערויף בגשמיות ,עס איז דא
אריינטראכטן ,אז דאס איז בידינו .אלע ארגאניזאציעס ,עס איז דא מקומות
אנדערע זאכן האט דער אייבערשטער הקדושים ,עס איז דא סגולות ,מען האט
אוועקגענומען פון אונז ,עס איז דא זיך צוגעוויינט אז פראבלעמען שטעלט
דאקטוירים און שפיטעלער ,אבער אין אונז נישט אפ ,מען גיבט זיך אן עצה
רוחניות דארפן מיר מער אריינטראכטן מיט די פראבלעם .אמאל ווען א איד
און אנערקענען ,אז דאס איז תלוי האט געהאט אן אינפעקציע אויף די
בידינו ,נישט מיין רבי ,רב ,צדיק ,סגולות לונגען ,איז אים געפאלן א פחד נורא,
אדער מקומות הקדושים ,גארנישט קען מען האט געפאסט ,מען האט געטון
מיר נישט העלפן ,עס איז בידינו ,יעדער תשובה .היינט ,אויף יעדע זאך איז דא
לויט זיינע כוחות ,יעדער לויט וויפיל אן עצה ,מיר לעבן אין א וועלט וואס
ער איז ביכולות. דער אייבערשטער האט אונז
צוגעוואוינט ברוך ה' ,אז אויף יעדע זאך
אונזער דור האט א נסיון וואס איז נישט געווען אמאל – איז דא אן עצה .ווען עס קומט די 'ימים
מען דארף זיך אליינס נעמען אין די הענט אריין
די מהלך המחשבה דארף זיין ,אז נוראים' טראכטן אונז אז מען גייט זאגן
דער הייליגער באשעפער האט טאקע סליחות ,מען גייט דאווענען לאנג,
געהאלפן אז ברוחניות ובגשמיות איז ממילא האבן אונז נישט די פחד אזויווי
זייער לייכט ,עס איז געווארן גרינג צו אמאל.
דריקן ספרים ,עס איז דא אלע מיני
מען דארף אנערקענען מיר האבן נישט קיין וועג ארויס
ספרים ,וואס דארפן אונז טון צו דעם? – עס איז תלוי בידינו
נישט חס ושלום נעמען פאר לייכט די וואס איז אונזער ארבעט? די אמת
הייליגע טעג ,נעמען פאר לייכט תשובה איז ,אז עס איז נישט קיין פראבלעם,
צו טון -נעם עס מיט אן ערנסקייט. מען דארף טאקע דאנקן דעם
אבער פון די אנדערע זייט ,מיט די אייבערשטן ,אז אין אונזער דור ,די דור
אמונה ובטחון ,דער הייליגע באשעפער פון משיח ,מיר האבן שוין נישט די
האט אן עצה אויף יעדע זאך .לאמיר כוחות דורכצוגיין אזויפיל שוועריקייטן,
נעמען די מצב הדור און זיך מתקרב זיין די רבונו של עולם ווייזט אונז א
להקדוש ברוך הוא ,תורה תשובה התגלות כבוד השכינה .אבער עס איז
תפילה וצדקה ,טאמער דער הייליגער דא אן אנדערע שוועריקייטן ,עס איז
באשעפער האט געהאלפן אז אויף דא שוועריקייטן צו לערנען און
יעדע זאך איז דא עצות ,דארף מען דאווענען בעמקות ,עס איז דא
נישט אזוי עוסק זיין אין גשמיות ,דער שוועריקייטן אין תיקון המידות ,עס איז
דאקטאר דארף נישט דיין הילף .אבער דא שוועריקייטן אין חינוך הבנים
אויף רוחניות דארף מען דיין הילף ,דאס והבנות ,מיר האבן נישט קיין צדיקים ווי
איז די נסיון וואס מיר האבן ,וואס די דער בעל שם טוב הק' ותלמידיו.
פריערדיגע דורות האבן נישט געהאט. ממילא ,עס איז טאקע דא רפואות אויף
ד
זיי אונז מוחל אויף דעם וואס אונז האבן דאנקן דעם באשעפער אז אלעס איז טאקע לייכטער
געזינדיגט קעגן דיר ,בזכות זה ,האט מיר דארפן דאנקן דעם
כלל ישראל זוכה געווען אז א כהן גדול אייבערשטן ,אז ווען א איד קומט אריין
גייט אריין אין קדשי קדשים ,און ער ראש השנה אין בית המדרש ,איז די
דאווענט פאר'ן כלל ישראל יעדן יאר, טעמפראטור פונקטליך אזויווי עס איז
און ער בעט 'כפר לעמך ישראל' .אבער גוט פאר ראש השנה פארמיטאג ,ראש
וואס האט איינס מיטן צווייטן? וואס השנה נאכמיטאג ,וואס דארפסטו טון?
האט 'מכירת יוסף' מיט די כהן גדול אין מאך א חשבון הנפש ,רעד צום
קדשי קדשים? אייבערשטן ,שטעל דיר אויס דיין סדר
היום ,שפיר אז דער אייבערשטער
די תשובה אויף מאכט אונז אזוי גרינג
דעם איז -ברענגן ברוחניות ובגשמיות,
"
ארויס די בעלי מוסר. כדי מיר זאלן ווערן
די שבטים האבן צום אבער אין רוחניות נתקרב
יוסף פארקויפט מער מיר אייבערשטן ,דאס איז דארפן
וויבאלד זיי האבן וואס אונזער דור דארף
גע'פסק'נט א שאלה און אריינטראכטן טון.
אז זיי דארפן אים אנערקענען ,אז דאס מיר דארפן מכיר זיין אז נאר
פארקויפן ,אבער וואס
עס איז געשען איז ,אז
נישט בידינו, תלוי איז קען דער הייליגער באשעפער
אונז העלפן
זיי האבן אויסגעלאזט חז"ל זאגן (מובא מיין רבי ,רב ,צדיק,
כביכול די השגחה בספר דגל המוסר עמ'
80בשם ר' חיים סגולות אדער מקומות
עליונה פונעם הייליגן
באשעפער .שפעטער זייצ'יק .ולשון חז"ל הקדושים ,גארנישט
ווען זיי האבן געזען אז הוא (ילקוט שמעוני פרשת
ויחי רמז קסב) אנא שא נא [נ ,קען מיר נישט העלפן,
אייבערשטער דער
י"ז] אמר הקדוש ברוך הוא
האט איינגעזען אין אנא עס איז בידינו אתם אמרתם בלשון
יוסף הצדיק אלס אזא עתיד כהן גדול ליכנס לבית קודש הקדשים
נשמה קדושה אז מען האט אים ומלמד סניגוריא על בניכם בלשון הזה אנא השם.
(בראשית רבתי פרשת ויחי עמוד )259א"ר אבין
געגלייבט אנצוקומען קיין מצרים ,ווערן
הלוי ,אמר הב"ה לשבטים אתם אומרים אנא,
א מלך ,און ער איז געווען דער מציל פון חייכם כי בלשון [הזה] כהן גדול עומד ומכפר
כלל ישראל עד סוף כל הדורות צו עליכם ביום הכפורים אנא ה' כפר נא( .מדרש
קענען אנהאלטן אין די שווערע גלות, תנחומא (בובר) פרשת שמות סימן ב) אמר ר' אבין
אמר הקדוש ברוך הוא אתם אמרתם בלשון הזה
האבן זיי געזאגט 'אנא שא נא פשע
אנא ,עתיד כהן גדול ליכנס לבית קדש הקדשים
אחיך' .א כהן גדול ווען ער גייט אריין ומלמד סניגוריא על בניכם בלשון הזה אנא השם),
אין קדשי קדשים ,ער טוט די עבודה פון אז די שבטים האבן געזאגט פאר יוסף
יום כיפור ,זאגט ער 'כפר נא' ,נעם די 'אנא שא נא לפשע אחיך' ,פארגעב אונז,
זעלבע עבודה וואס די שבטים האבן
ה
גשמיות'דיגע גוף איז נאר צו געטון ווען זיי האבן איבערגעבעטן
אנערקענען אז אונזער גאנצע גוף איז יוסף.
עבודת ה'.
אלע עבירות קומען פון דעם
אלע עבירות קומען דורך דעם וואס מען אנערקענט טעות אז די מענטש פארגעסט חס
נישט אין די השגחה עליונה
דאס איז אונזער ארבעט יום ושלום אין די השגחה עליונה .און דאס
כיפור ,אז אונז אנערקענען אז אלע האט אונז דער אייבערשטער געגעבן א
גוטע זאכן וואס דער אייבערשטער מתנה אז ער זאגט 'כפר נא' ,אונז
האט אונז געגעבן דורכאויס די גאנצע דערקענען די השגחה עליונה .היינט
יאר ,שרייען אונז ארויס ,דאס איז אלעס צוטאגס ,וואס דער אייבערשטער האט
השגח ה עליונה ,דאס איז די תשובה אונז געגעבן אזויפיל לייזונגען פאר
שלימה. דער פראבלעמען, אונזערע
אייבערשטער וויל אבער ,אונז זאלן
די סיבה פארוואס א מענטש מכיר זיין ,אז נישט די ארגאניזאציעס
פאלט דורך מיט עוונות ופשעים ,רעדן העלפן ,נאר דער הייליגער באשעפער
לשון הרע ,זיך קריגן מיט אנדערע אידן העלפט ,נישט די מקומות הקדושים
-דאס אלעס טוען אונז וויבאלד עס העלפן ,די מקומות הקדושים איז א
פעלט אונז די הכרה .אונזער עבודה מקום קדוש ,א מקום השראת השכינה,
איז ,צו פארשטיין און מכיר זיין און וואו מען איז מתפלל צום אייבערשטן,
אויסשרייען צום הייליגן באשעפער ,אז דאס איז אונזער עבודה אין די הייליגע
אונז אנערקענען יא אינעם הייליגן טעג ,צו אנערקענען אין די השגחה
באשעפער ,און די אלע גשמיות'דיגע עליונה.
און רוחניות'דיגע באקוועמליכקייטן
אונזער גוף איז עבודת השם
וואס דער אייבערשטער שטעלט אונז וויאזוי דערקענט מען אין די
צו ,איז צו טון עבודת ה' מיט א השגחה עליונה? עס איז דא א רשב"א
שטארקייט. (מסכת ברכות דף י) ,אז ווען א איד
שטעלט זיך דאווענען צום הייליגן
עס איז נישט דא קיין חולשת
באשעפער דארף ער מכוין זיין זיין דעת
הדורות ,עס איז דא א התגלות הדורות,
צום אייבערשטן ,נישט טראכטן פון
דער הייליגער באשעפער איז זיך
גארנישט עפעס אנדערש נאר פונעם
מתגלה צו אונז אין אונזער דור ,אונז
אייבערשטן .דער רשב"א זאגט ,אז אלע
קענען אויסנוצן יעדע תנועה קלה פאר
גשמיות'דיגע זאכן וואס אונז טוען ,עסן,
עבודת ה'.
טרינקן ,איז אונז זאלן האבן א
גלייך אנפאנג ראש השנה איז מען די מערסטע געזונטער גוף פאר עבודת ה' ,פארדעם
רוחניות און מען ווערט מער און מער מגושם שטייט מען מיט צוזאמגעלייגטע פיס
מען זאגט נאך פון צדיקים ,אז די ביי שמונה עשרה ,צו ווייזן אז אונזער
ערשטע טאג דאווענט מען נאר פאר
ו
זאגט ער אויף דעם א מורא'דיגע רוחניות .די צווייטע טאג דאווענט מען
משל ,א קינד ווען ער ווערט געבוירן אויך פאר גשמיות (עי' פרי עץ חיים
ווייסט ער גארנישט ,ווי עלטער מען שער ראש השנה פ"ד ,שבכל העולמות
ווערט ,פארשטייט מען מער ,ברוחניות יש גוף ונשמה ,פנימיות וחיצוניות,
ובגשמיות .מען זאגט אמאל פאר א וביום א דר"ה מעלין פנימיות ונשמות
קינד און א בחור' ,ווען דו וועסט העולמות ,וביום ב' דר"ה מעלין
עלטער ווערן וועסטו פארשטיין' .די חיצוניות וגוף העולמות) .מען
זעלבע זאך ,ראש השנה ביינאכט איז פארציילט איינמאל איז געקומען די
מען כתינוק שנולד ,און ער דארף שוין חסידים צום הייליגן ראפשיצער רב
אריינכאפן צו בעטן עניני רוחניות ,די זי"ע ,פרעגן ,אז לכאורה וואלט
צווייטע טאג ,ווען ער האט געדארפט זיין פארקערט ,די ערשטע
אריינגעכאפט אין זיך פון די עניני טאג איז מען נאך אריינגעטון אין
רוחניות ,קען ער בעטן אויך אויף גשמיות ,ערב יום טוב איז נאך
גשמיות ,וויבאלד יעצט וואכענדיג ,האט מען
"
קען ער איינזען אז די נאכנישט די מח צו
גאנצע גשמיות איז איין תחילת היום זה ' אויף דאווענען
שטיק רוחניות .די רוחניות ,וואלט מען מעשיך' ,ווען ראש
ערשטע טאג זאגט מען געדארפט מתקן זיין,
אים ,ווען דו וועסט
אריין קומט השנה אז די ערשטע טאג
עלטער ווערן וועסטו בריאה די דאווענט מען פאר ווערט
פארשטיין .די צווייטע גשמיות ,און די
נתחדש ,א מענטש
טאג זאגט מען ,ביסט צווייטע טאג איז
אונטערגעוואקסן ,דו ווערט אויך א נייער רוחניות.
קענסט שוין בעטן אויף
דער מענטש האט
גשמיות ,דו ווייסט שוין
וויאזוי צו נוצן גשמיות פאר רוחניות. הייליגער ראפשיצער רב געענטפערט:
מען זאגט ביים דאווענען' ,זה היום
ניצן די לייכטקייט פון אונזער דור אויף עבודת השם תחילת מעשיך' ,ווען ראש השנה קומט
מען דארף אנקוקן די וועלט אויף אריין ווערט די בריאה נתחדש ,א
א פאזעטיווע אופן .דער רבונו של עולם מענטש ווערט אויך א נייער מענטש.
איז זיך מתגלה פאר אונז אויף אן אופן שלמה המלך זאגט אין קהלת אז די
ווי קיינמאל בעפאר .יעדע זאך וואס שורש פון א מענטש איז כולו רוחניות,
מאכט גרינגער פאר א מענטש ,ער נאר דורך די יאר ווען מען האט דאגות,
פארט מיט א קאר אנשטאט גיין אויף די אדער מען טוט חס ושלום אן עבירה,
פיס ,אדער פארן מיט א פערד און וואגן, קען געשען אז מען גייט אוועק פון די
ער וואשט די וועש מיט א מאשין, שורש וואס מען איז געווען א נשמה
אנשטאט רייבן די וועש ביים טייך. הקדושה והטהורה.
דארף ער טראכטן ,אז ער דארף דאס
ז
אלעס באשאפן נאר לכבודו (ישעיהו מג אויסנוצן אין עבודת ה' ,אז ער גייט
ז – ולכבודי בראתיו יצרתיו אף עשיתיו), לערנען לכבוד דעם חסידות ומוסר,
אויב איינער איז מתפלל פאר 'בני חיי גמרא מיט אלע מפרשים ביז שולחן
ומזוני' דארף זיין דערין אן כבוד ה'. ערוך און אירע נושאי כלים.
לכאורה וואלט א מענטש בכלל נישט
געדארפט מתפלל זיין ,אבער דער אמאל איז געווען שווער זיך
אייבערשטער איז 'מתאוה לתפילתן של איינצוהאלטן פון רעדן פון לשון הרע,
צדיקים' ,מעג מען בעטן פאר פריוואטע היינט ,אלעס איז גרינג ,איז דאס אויך
צרכים ,אבער איך דאווען צו טון רצון גרינג .אלעס איז היינט גרינג ,איז אויך
ה' ,און דעמאלסט קומט אראפ אלע גרינג נישט צו שלאפן א גאנץ שבת
גוטע זאכן און השפעות טובות. נאכמיטאג ,נאר אויך לערנען אפאר
שעה ,היינט איז אסאך גרינגער נישט צו
אין די שפע פון באשעפער ליגט אויך רוחניות ווערן אין כעס ,נישט פירן קיין מחלוקת,
דער הייליגער רבי פון לובלין זי"ע עסן הונדערט פראצענט כשר.
האט געזאגט (זרע קודש פ' תולדות ד"ה
קטונתי) :ער דאווענט אויף א מענטש, מען בעט זוכה צו זיין צו א ליכטיגע לעבן פארן
אז ער זאל האבן פרנסה בריוח ,און מיט באשעפער
דער 'אור המאיר' טייטשט :אונז
די שפע זאל ער האבן יראת שמים,
בעטן 'כתבינו בספר החיים למענך
וויבאלד די שפע פונעם אייבערשטן איז
אלוקים חיים'' .ספר' איז אויך א לשון
כולו טוב ,עס איז נאר גוט ,מוז דאך
פון 'ספיר ויהלום' – לייכטן .עס איז דא
אויך דארט זיין יראת שמים אז נישט
א מענטש וואס פארברענגט די צייט
איז עס נישט טוב.
מיט גשמיות ,ארבעטן ,ער זאגט נאך ,אז
די חיות פון די גשמיות גיבט חיות אויך פאר די נשמה ער איז מקיים צדקה ,וויבאלד ער איז
ממילא ,יעדע מענטש ווען ער מפרנס אשתו ובניו .זאגט דער 'אור
שטעלט זיך דאווענען אויף צרכי הגוף, המאיר' אז נישט פארדעם ביסטו
דארף זיין נכלל צרכי הנפש .וויבאלד באשאפן געווארן ,דאס איז נישט די
טאמער נישט ,האט ער נישט באקומען עיקר .די עיקר איז ,צו טון אין עבודת ה'
א גוטע זאך' ,מזון וצידה השביע בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאודך.
לנפשינו' ,די חיות הקודש וואס ליגט ממילא זאגט דער אור המאיר' :כתבינו
אין די מזון ,דאס איז מחיה לנפשינו ,סיי בספר החיים' אונז זאלן זען די שיין און
פאר די גוף און סיי פאר די נשמה. אונז זאלן דערהערן וואס דער
אייבערשטער וויל פון אונזער לעבן.
דאס איז אונזער עבודה אין די
הייליגע טעג ,דאס איז אונזער תפילה בעטן גשמיות ווייל דאס איז כבוד שמים
בגשמיות וברוחניות ,דאס איז אונזער דוד המלך זאגט אין תהילים 'מה
עבודה אין תשרי ,דאס איז אונזער רב טובך אשר צפנת ליראיך' ,עס איז דא
תפילה צו אנערקענען אז 'אין עוד א כלל גדול ,דער אייבערשטער האט
ח
קען מען עס זאגן ברמז ,וויבאלד עס מלבדו'' ,וידע כל פעל כי אתה פעלתו
איז נאך אנהייב טאג ,מען איז כקטן ויבין כל יציר כי אתה יצרתו' איז
שנולד ,און מען קען עס דערמאנען טייטש :אז א מענטש זאל דערהערן אז
ברמז .די נשמה כאפט רמזים ,אבער טוב בגשמיות איז נאר ,ווען עס גייט
שפעטער אין טאג איז מען שוין אביסל צוזאמען מיט רוחניות.
מער מגושם ,קען מען עס נישט זאגן
ברמז. ביי מעריב די ערשטע טאג ראש השנה איז מען די
מערסטע נשמה'דיג
אין שאלות ותשובות 'שיח יצחק'
די דערהער פון 'מלכיות זכרונות שופרות'
וואס איז 'מלכיות זכרונות ברענגט ער ,אז ער וויל זאגן א נייע
ושופרות'? 'מלכיות' האבן אונז געזאגט, טעם פארוואס מען זאגט 'לדוד מזמור'
צו געדענקן אז יעדע זאך טוט מען ראש השנה ביינאכט ,עס איז אפילו דא
יתברך. לכבודו קהילות וואס מען
'זכרונות' איז ,צו זינגט ראש השנה
"
'וישאו כל לעבדך'
געדענקן ווען עס גייט 'וידע כל פעל כי אתה
שווער אדער גרינג, אזויווי עס ווערט
זאל מען געדענקן אז געברענגט אין אלף פעלתו ויבין כל יציר
עס איז דא א המגן ,די שיטה פון דער כי אתה יצרתו' איז
באשעפער אויף די 'בעל המאור' איז ,אז
וועלט ,א השגחה
מען זאל דערמאנען טייטש :אז א מענטש
עליונה .און 'שופרות' זכרונות זאל דערהערן אז טוב 'מלכיות
איז די ענין פון מתן שופרות' ביי אלע
תפילות ראש השנה ,בגשמיות איז נאר ,ווען
תורה ,גאולה ,בלאזן
ביי אונז איז 'חכמה מעריב שחרית מוסף עס גייט צוזאמען מיט
ואינה מלאכה' ,עס מנחה ,אפילו אונז
פסק'נען נישט ווי דער רוחניות
ליגט אין דעם 'ראשית
חכמה יראת ה''. בעל המאור ,אונז מאכן אבער א זכר,
אונז זאגן ביי מעריב 'לדוד מזמור' וואס
מען דארף אפהיטן שטארק די נייע נשמה וואס מיר איז דא אין דעם די פסוקים פון מלכיות,
באקומען פאר שמונה עשרה זאגט מען 'תקעו
ווען א מענטש קויפט א נייע הויז,
בחודש שופר' האט מען דערמאנט
אנפאנג היט ער עס ,אז מען זאל נישט
שופרות ,און מען זאגט 'יעלה ויבא...
אנרירן די נייע פורניטשער ,ווען מען
ויזכר זכרונינו' דאס איז זכרונות .אזוי
קויפט א נייע בעקיטשע ,פון אנפאנג
זאגט מען אויך ביי מעריב 'מלכיות
היט מען עס שטארק אפ ,אזוי איז יעדע
זכרונות שופרות'.
זאך ,ווי טייערער עס איז ,אלס
שטארקער און לענגער היט מען עס. לויט די פריערדיגע ראפשיצער
אונז דארפן עס אויך טון ברוחניות. רב שטימט עס זייער גוט ,ביי מעריב
אפהיטן די נשמה הקדושה ,די נייע
ט
קען ער דינען דעם אייבערשטן .האט נשמה וואס אונז באקומען ראש השנה
ער געבעטן דעם אייבערשטן אז ער ביינאכט .משה רבינו האט געזאגט ביי
זאל זיך קענען האלטן ביי אידישקייט. קריאת ים סוף 'התיצבו וראו את ישועת
שפעטער ער האט געזען ריכטיג וואס ה' אשר יעשה לכם היום'' ,היום' גייט
עס גייט פאר ,אז עס איז א שאלה פון ארויף אויף ראש השנה ,אלע מיני
לעבן אדער טויט ,האט ער געדאווענט ישועות פון א גאנצע יאר איז תלוי אין
אז ער זאל קענען קומען לקבר ישראל. ראש השנה ,עס איז נישטא קיין סוף און
שפעטער ווען ער האט איבערגעלעבט, גבול אין די חסדים פונעם אייבערשטן,
האט רבי יעקב געזאגט :מען דארף אונז האבן נישט קיין השגה אין דעם,
טרעפן אין יעדע זאך אן עבודת ה', אונז זענען מקבל אויף זיך די השגחה
אפילו אין די ערגסטע מצב האט ער עליונה זיך סומך צו זיין נאר אויפ'ן
געטראפן א תפילה לעבודת ה' ,ער זאל אייבערשטן.
קומען לקבר ישראל ,און פארדעם איז
ער געווארן אזא אנגענומענער מגיד אונזער אמונה און בטחון בלייבט דורך זיך האלטן צו
די מסורה
ביים כלל ישראל .ממילא האט ער וויאזוי גייט בלייבן אונזער אמונה
געזאגט :יעצט פארשטייט ער שוין ובטחון? דורכ'ן טון אלע מסורות
פארוואס מען זאגט א דאפלט לשון: ומנהגים מסורת אבות ,מיט א
'ונהיה לראש' מען זאל זיין א ראש, מורא'דיגע הכנעה צום אייבערשטן.
אבער 'ולא לזנב' ער זאל נישט ווערן א 'התיצבו וראו את ישועת היום' ,שטייט
ראש אין א מצב פון א זנב ,אין יעדע און קוקט די ישועת היום וואס דער
מצב אפילו ווען מען האט א נפילה ,קען אייבערשטער גייט טון היינט ,אונז
מען זיין א ראש. דארפן שרייען 'יתגדל ויתקדש שמיה
רבה' וויבאלד דאס איז אונזער חלק.
א תפילה מעומקא דלב ווערט אנגענומען
די גמרא זאגט (יומא נג ,):פאר אלעמאל זיך טרעפן די עבודת השם אין די מצב
דער כהן איז ארויסגעגאנגן יום כיפור פארוואס דארף מען זאגן א
פונעם קדשי קדשים ,האט ער געבעטן דאפלט לשון 'שנהיה לראש ולא לזנב',
א תפילה קצרה ,אז ווען די עוברי האסט דאך שוין געזאגט 'שנהיה
דרכים בעטן אז עס זאל נישט רעגענען, לראש'? רבי יעקב גאלינסקי ז"ל האט
זאל דער אייבערשטער נישט אננעמען געזאגט :ווען ער איז געווען אין געטא,
די תפילה .פרעגט יעדער איינער :דאס האט ער געטראפן אן עלטערע גוי וואס
איז די בעסטע תפילה וואס מען איז געווען א גרויסער מחנך אין ליטא,
דאווענט יום כיפור? וואס דארף ער רבי יענקל האט פרובירט אויפצולעבן
דאס דאווענען? ענטפערט דער דעם גוי .האט אים דער גוי געזאגט 'וואו
פאניוויזשער רב ז"ל ,אז דער איד וואס קען מען זיין בשמחה ,מען ווערט דאך
דאווענט דערויף ,איז זייער א פארברענט?' .האט ער געטראכט :אז
פראסטער איד ,ער דאווענט אפילו מען איז נאך דא צוואנציג יאר,
י
געזען אז אלקנה איר מאן ,דער צדיק, פראסטערהייט ,אבער ער דאווענט
האט שוין אויך אויפגעגעבן ,איז זי מעומקא דליבא .האט דער כהן גדול
געגאנגען וויינען צום אייבערשטן, געמוזט בעטן אין קדשי קדשים ,אז
וויבאלד נאר ער קען איר העלפן ,און דער באשעפער זאל נישט אננעמען די
דאס איז טאקע געווען די סוף ,אז זי תפילה ,וויבאלד ווען א איד דערקענט
האט געהאט א קינד. מעומקא דליבא אז קיינער קען אים
נישט העלפן נאר דער
הייליגע לעכטיגע אייבערשטער ,ווערט
"
אידישע קינדער ,עס נתקבל זיינע תפילות,
קומט די הייליגע טעג, אפילו עס איז נישט ווען א איד דערקענט
אונז גרייטן זיך מיט א מעומקא דליבא אז גוט פאר די וועלט.
געוואלדיגע הכנה צו
התגלות כבוד שמים. קיינער קען אים נישט ווען מען ווייסט אז נאר דער
באשעפער קען העלפן ווערן
אונזער דור האט זוכה דער נאר העלפן אנגענומען די תפילות
א צו געווען
מען זעט ביי די אייבערשטער ,ווערט
געוואלדיגע מעשה פון חנה,
לייכטקייט ,אבער מען אלקנה האט געהאט א נתקבל זיינע תפילות
דארף אנערקענען אין מנהג ארויפצוגיין פיר
דעם אייבערשטן .דער מאל א יאר צו די בית
הייליגער באשעפער זאל העלפן אלע המקדש ,שלוש רגלים און ראש השנה
אידן מיט א גוט געבענטש יאר ,דער אויך ,אלקנה האט געגעבן פאר חנה
הייליגער באשעפער זאל שיקן עשירות אייביג דאפלט ,וויבאלד ער האט איר
וואס איז כולו טוב ,און האט שוין יראת בעסער ליב געהאט ,מער פון פנינה.
שמים ,און אונז גייען טון אונזער חלק, אלקנה האט איר איינמאל געפרעגט:
אונז גייען אלעס טון פאר עבודת ה', איך האב דיר אזוי ליב ווי צען קינדער,
אונז וועלן לעבן מיט אמונה און בטחון, פארוואס וויינסטו? איז זי געגאנגען
אונז וועלן קענען דאווענען ,און אונז וויינען ממרת נפשה און געדאווענט
זאלן זוכה זיין צו א גוט געבענטש יאר, צום אייבערשטן אז זי זאל האבן א
און צו ביאת גואל צדק ,במהרה בימינו, קינד .וואס איז פשט? וויבאלד ווען
אמן. אלקנה האט איר דאס געזאגט ,האט זי
יא
