gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א ליכטיגן תמיד - אידיש · A Lichtigen Tumid - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

מוציא לאור: א ליכטיגן תמיד - אידיש · A Lichtigen Tumid - Yiddish

שבוע: ראש השנה (2026-09-07)

א ליכטיגן תמיד - אידיש · A Lichtigen Tumid - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

פתח את ה-PDF הורדה

‫טעימה קלה פון די 'לעכטיגע גוט מארגן – אשב"ש' שמועסן‬ ‫זונטאג נצבים תשפ"ב‬ ‫ה' באור פניך יהלכון‬ ‫(ספר העיקרים מאמר‬ ‫ד פרק נ)‬ ‫תוכן המאמר‪ :‬ה' באור פניך יהלכון; הקבלה טובה – לשחוק! ‪ /‬העולם צריך לאותן שמסובבים ב'פנים מאירות'‬ ‫‪ /‬לומר בראש השנה 'כל מה דעביד רחמנא לטב' לסימן טוב ‪ /‬לא לדבר מילים שאין בהם מתיקות וחסד ורחמים‬ ‫‪ /‬להיות בשמחה עם הקושיים כי המה מצוות הפרטיים שלי מה' ‪ /‬לצעוק המלך בלב אמיתי‪.‬‬ ‫אביגדור מילער האט נישט פארשטאנען‬ ‫די קבלה טובה – שמייכלען!‬ ‫וואס ער פרעגט אים‪ ,‬האט ער אים‬ ‫עטליכע טעג פאר ראש השנה‪ ,‬איז א איד‬ ‫נאכאמאל געפרעגט‪" :‬איך פרעג פונעם רב‪,‬‬ ‫צוגעגאנגן צו רבי אביגדור מילער זצ"ל‪ ,‬און‬ ‫וועלכע קבלה טובה זאל איך מקבל זיין‪ ,‬אז‬ ‫ער האט אים געבעטן אן עצה‪ ,‬וועלכע‬ ‫איך זאל זוכה זיין בדין?"‪ .‬האט אים רבי‬ ‫'קבלה טובה' זאל ער זיך מקבל זיין אויפן‬ ‫אביגדור געענטפערט‪" :‬צו שמייכלען!"‪.‬‬ ‫נייעם יאר‪ ,‬כדי דער הייליגער באשעפער‬ ‫האט דער איד געטראכט‪ :‬זעט אויס‪ ,‬אז רבי‬ ‫זאל בזכות זה‪ ,‬אים געבן א כתיבה וחתימה‬ ‫אביגדור מילער איז שוין אויף די עלטערע‬ ‫טובה‪ ,‬הצלחה מיט סייעתא דשמיא‪ ,‬א‬ ‫יארן‪ ,‬ער הערט נישט אזוי גוט‪ ,‬ער כאפט‬ ‫לעכטיגע און פרייליכע יאר‪.‬‬ ‫נישט די שאלה‪.‬‬ ‫האט ער אים געענטפערט‪" :‬א‬ ‫שמייכל!"‪ .‬דער איד האט געמיינט‪ ,‬אז רבי‬ ‫א‬ ‫האט דער בעל הבית געזאגט פארן‬ ‫ר' אביגדור מילער האט פארשטאנען‪,‬‬ ‫מענעדזשער‪ :‬שרייב מיר אראפ די נעמען‬ ‫וואס דער איד טראכט‪ ,‬זאגט אים רבי‬ ‫פון אלע ארבעטערס‪ ,‬און לאמיר‬ ‫אביגדור‪" :‬איך הער זייער גוט‪ ,‬און איך ווייס‬ ‫אויסשמועסן וועם מען גייט אוועקשיקן‪,‬‬ ‫זייער גוט‪ ,‬און דאך ענטפער איך דיר‪ ,‬זאלסט‬ ‫ואון וועם מען גייט לאזן‪ .‬דער בעל הבית‬ ‫אויף דיר מקבל זיין צו שמייכלן!"‪ .‬האט זיך‬ ‫האט געזאגט וועמען צו אוועקשיקן‪ ,‬פאר‬ ‫דער איד אנגערופן‪" :‬צו וועם זאל איך‬ ‫דעם מענעדזשער איז נישט אנגעגאנגן‪,‬‬ ‫שמייכלען? ווען? וואו?"‪...‬‬ ‫וועם דער בעל הבית וויל‪ ,‬וועט מען‬ ‫די וועלט דארף האבן די אידן‬ ‫אוועקשיקן‪ .‬ווען מען איז אנגעקומען צו‬ ‫וועלכע גייען ארום‬ ‫איינעם‪ ,‬האט זיך דער מענעדזשער‬ ‫מיט א 'פנים‬ ‫אנגערופן‪" :‬איך בעט דיך‪ ,‬אים שיק‬ ‫מאירות'‬ ‫נישט אוועק‪ ,‬ער מוז זיין אין די‬ ‫רבי‬ ‫האט‬ ‫געשעפט!"‪.‬‬ ‫אביגדור‬ ‫פרעגט אים‬ ‫געענטפערט‬ ‫עושר‪:‬‬ ‫דער‬ ‫יעדע‬ ‫אזוי‪:‬‬ ‫איז?‬ ‫"וואס‬ ‫געשעפטסמאן‪ ,‬יעדע סוף‬ ‫וואס איז מיט‬ ‫יאר‪ ,‬מאכט מען גרויסע‬ ‫דער מענטש?!"‪.‬‬ ‫חשבונות‪ ,‬צו די געשעפט איז מרויח‪ ,‬עס‬ ‫מאכט ריוח‪ ,‬אדער עס פארלירט‪ .‬מען‬ ‫זאגט דער מענעדזשער‪" :‬די שמייכל‬ ‫מאכט אלע חשבונות צו זען וואס מען‬ ‫וואס דער מענטש געבט פאר די אלע קונים‪,‬‬ ‫דארף מתקן זיין‪ ,‬וואס מען דארף מער טון‪,‬‬ ‫זאלסטו וויסן‪ ,‬זייער אסאך פון די‬ ‫וואס מען דארף משנה זיין‪.‬‬ ‫קאסטומערס וואס קומען אריין‪ ,‬קומען‬ ‫אריין פשוט צו באקומען זיין שמייכל! זייער‬ ‫עס איז געווען אמאל א גרויסער עושר‪,‬‬ ‫אסאך מענטשן קומען אריין‪ ,‬נאר ווייל זיי‬ ‫וואס ער האט געהאט א קייט געשעפטן‬ ‫ווילן מיט אים האנדלן! ער איז אזוי‬ ‫אסאך געשעפטן און פילע שטעט און‬ ‫פריינטליך‪ ,‬ער נעמט יעדעם אויף בסבר‬ ‫מדינות‪ .‬איין מאל האט ער צאמגענומען‬ ‫פנים יפות‪ ,‬ער גריסט יעדעם איינעם‪ ,‬עס‬ ‫אלע פירערס פון די אלע געשעפטן‪ ,‬און‬ ‫איז זייער א וויכטיגע זאך צו האבן דער‬ ‫מען האט זיך אראפגעזעצט מאכן‬ ‫מענטש‪ ,‬אים קען מען נישט אוועקשיקן!"‪.‬‬ ‫חשבונות‪ .‬יעדע געשעפט וואס עס ברענגט‬ ‫האט דער בעל הבית מסכים געווען‪ ,‬טאקע‬ ‫אריין‪ ,‬וויפיל מען פארקויפט‪ ,‬וואס מען‬ ‫דער וואס שמייכלט ברענגט אריין די‬ ‫דארף מאכן פרישע‪ ,‬וואס מען דארף‬ ‫מערסטע קאסטומערס‪ ,‬און אים גייט מען‬ ‫ארדערן‪ ,‬וואס עס לוינט זיך‪ ,‬וואס עס לוינט‬ ‫טאקע נישט אוועקשיקן‪.‬‬ ‫זיך נישט‪ .‬און אזוי איז מען אדורכגעגאנגן‬ ‫יעדע אפטיילונג‪ ,‬וויפיל ארבעטערס‬ ‫זאגט רבי אביגדור מילער‪ :‬איינמאל א‬ ‫ארבעטן דארט‪ ,‬וויפיל ווערן זיי באצאלט‪.‬‬ ‫יאר שטעלט מען זיך אראפ אויבן אין הימל‪,‬‬ ‫עס איז טאקע אויסגעקומען ביי איינע פון‬ ‫מען מאכט א חשבון‪' ,‬כל באי עולם עוברין‬ ‫די געשעפטן‪ ,‬אז עס איז דא צופיל‬ ‫לפניו כבני מרון'‪ ,‬יעדער באשעפעניש פון די‬ ‫ארבעטערס‪.‬‬ ‫וועלט גייט א דורך פארן הייליגן באשעפער‬ ‫ב‬ ‫ווארטן זיי זאלן זיך קענען אויסגעבן זייער‬ ‫עקסטער‪ ,‬און דער הייליגער באשעפער‬ ‫שווער הארץ אויף דיר‪.‬‬ ‫מאכט אסאך החלטות‪ .‬אזויווי מען זאגט‬ ‫ביי 'ונתנה תוקף'‪ ,‬אבער דער וואס ער‬ ‫עס איז דא אידן וואס דורך דעם וואס זיי‬ ‫לייכט‪ ,‬דער וואס ער שמייכלט‪ ,‬דער וואס‬ ‫שרייען און האבן טענות אויף דיר‪ ,‬געבן זיי‬ ‫ער געבט א 'סבר פנים יפות' פאר אידישע‬ ‫זיך אויס זייער שווער הארץ‪ ,‬און דו‬ ‫קינדער‪ ,‬אויף אים זאגן די אלע סניגורים‬ ‫דארפסט זיין אויף די וועלט פאר דעם‬ ‫"רבוש"ע! די וועלט דארף אים! זיין שמייכל‪,‬‬ ‫צוועק‪ ,‬עס איז דא אסאך וועגן וויאזוי מען‬ ‫זיין ווארימקייט צו אידן‪ ,‬אזויפיל אידן‬ ‫געבט זיך אויס‪ ,‬אבער די וועלט דארף דיין‬ ‫ווארטן אויף זיין גוט ווארט און אויף זיין‬ ‫שמייכל און רואיגקייט‪ .‬דאס איז די קבלה‬ ‫שמייכל‪ ,‬אים מוז מען לאזן לעבן‪ ,‬ער מוז‬ ‫טובה וואס מען דארף זיך מקבל זיין‪ ,‬כדי‬ ‫האבן פרנסה‪ ,‬ער מוז האבן א גוטע יאר‪ ,‬ער‬ ‫מען זאל זוכה זיין בדין‪.‬‬ ‫זאל קענען אנגיין מיט זיין גרויסע‬ ‫זאגן ראש השנה 'כל מה דעביד‬ ‫ארבעט!"‪.‬‬ ‫רחמנא לטב' אלס סימן טוב‬ ‫מיר דארפן צו וויסן‪ ,‬עס קומט א נייע‬ ‫מיט דעם קען מען פארשטיין‪ ,‬דאס וואס‬ ‫יאר‪ .‬דארף מען אויף זיך מקבל זיין מער צו‬ ‫שטייט אין שולחן ערוך (סימן תקפ"ג ס"א)‪,‬‬ ‫שמייכלן‪ ,‬מער ארויסווייזן אהבת הקב"ה‪,‬‬ ‫דער מחבר ברענגט דארט אלע סימנים‬ ‫אהבת התורה‪ ,‬מער ארויסווייזן אהבת‬ ‫וואס מען עסט ראש השנה אלס א סימן‬ ‫ישראל‪ ,‬מער זיין מיט א פנים מאירות‪ ,‬עס‬ ‫טוב‪ .‬עס קומט אויס אין שו"ע‪ ,‬אז מען‬ ‫זאל באמת לייכטן‪ ,‬וואו איך שטיי און גיי בין‬ ‫דארף עסן גוטע און זיסע זאכן אלס א סימן‬ ‫איך פרייליך‪ ,‬איך בין רואיג‪ ,‬איך ווער נישט‬ ‫טוב‪ ,‬עס זאל זיין א זיסע גוטע לעכטיגע‬ ‫צענומען‪.‬‬ ‫יאר‪ .‬זאגט רבי שלמה קלוגער‪ :‬די כוונה איז‬ ‫נישט אלס א 'דרך תפילה'‪ ,‬בשעת'ן עסן‬ ‫'פנים מאירות' מיינט‪ :‬מען ווערט נישט‬ ‫דאווענט מען נישט‪ ,‬עס איז נישט קיין זמן‬ ‫נתפעל פון איינער וואס ער זאגט מיר זאכן‬ ‫תפילה בשעת א סעודה‪ .‬עס איז א זמן פון‬ ‫וואס איך בין אטאקירט געווארן‪ .‬איך ווער‬ ‫בטחון און אמונה‪ ,‬אז מען ווייזט פארן‬ ‫נישט בייז אויף קיינעם‪ ,‬איך ווער נישט‬ ‫הייליגן באשעפער‪ ,‬עס איז טאקע ראש‬ ‫צעמאלן‪ ,‬איך ווער נישט צענומען‪.‬‬ ‫השנה‪ ,‬און עס איז דא אן אימה און פחד‬ ‫פונעם יום הדין‪ ,‬אבער איך גלייב און איך בין‬ ‫עס איז דא אזויפיל מענטשן וואס האבן‬ ‫פארזיכערט אינעם הייליגן באשעפער‪ ,‬אז‬ ‫א נאטור‪ ,‬אז ווען איינער זאגט עפעס‪ ,‬אדער‬ ‫מיר וועלן האבן א גוטע יאר‪ .‬ברענגט ער פון‬ ‫עפעס געשעט ‪ -‬פאר צוויי דריי וואכן בין‬ ‫איינע פון זיינע דרושים (פרשת כי תבוא‬ ‫איך אויס מענטש‪ ,‬מען פאלט אריין אין אזא‬ ‫תרי"ב)‪ ,‬אז ראש השנה דארף א מענטש זיין‬ ‫אזא‬ ‫אין‬ ‫אראפגעלאזטקייט‪,‬‬ ‫פרייליך און זאגן 'כל מה דעביד רחמנא‬ ‫שלאפענדיגקייט‪ ,‬אין אויפגעבן ח"ו‪ .‬מיר‬ ‫לטב'‪ ,‬אלעס וואס דער הייליגער באשעפער‬ ‫ווילן האבן אריכות ימים‪ ,‬און איינער וואס‬ ‫טוט איז גוט‪ ,‬ווייל מען דארף דאך אסאך‬ ‫האט א 'פנים מאירות' דארף האבן אריכות‬ ‫סימנים לטובה‪ ,‬מען עסט‪ ,‬מען זאגט יהי‬ ‫ימים‪ ,‬ווייל די וועלט דארף האבן יעדער איד‬ ‫רצון'ס‪ ,‬דארף מען דורך'ן טאג ראש השנה‪,‬‬ ‫וואס האט א 'פנים מאירות'‪ ,‬ווייל עס איז‬ ‫כסדר זיך ארום דרייען בשמחה‪ ,‬און זאגן‪,‬‬ ‫דא אזויפיל אידן וואס ווארטן אויף דיין‬ ‫אלעס וואס דער הייליגער באשעפער טוט‬ ‫שמייכל און גוט מארגן‪ ,‬אזויפיל אידן‬ ‫ג‬ ‫די‬ ‫מיט‬ ‫בשמחה‬ ‫זיין‬ ‫איז גוט‪ ,‬און אזוי ווערט אלעס נתהפך‬ ‫שוועריגקייטן ווייל עס איז‬ ‫לטובה‪ .‬און ממילא זאגט ער ראש השנה‬ ‫מיינע פערזענדליכע מצוות פון‬ ‫נאך שחרית‪ ,‬מען ענדיגט דאווענען מוסף‪,‬‬ ‫באשעפער‬ ‫זאל מען זאגן 'כל מה דעביד רחמנא לטב‬ ‫א איד איז געווען ביי מיר‪ ,‬און ער הייבט‬ ‫עביד ‪ -‬גם זו לטובה'‪ ,‬מען ענדיגט מנחה‪,‬‬ ‫אן פארציילן זיינע פראבלעמען‪ ,‬און זיינע‬ ‫מען ענדיגט מעריב‪ ,‬לייגט מען צו א סימן‬ ‫קינדערס פראבלעמען‪ .‬דער הייליגער‬ ‫טוב‪ ,‬און מען זאל זאגן‪' :‬כל מה דעביד‬ ‫באשעפער האט אזוי צוגעפירט‪ ,‬אז דער‬ ‫רחמנא לטב עביד ‪ -‬גם זו לטובה'‪ .‬און וועגן‬ ‫איד האט קינדער וואס מוטשענען זיך‪ ,‬און‬ ‫דעם האט מען טאקע מתקן געווען ‪ -‬זאגט‬ ‫אויך זיינע קינדער האבן קינדער וואס‬ ‫ר' שלמה קלוגער ‪ -‬צו עסן מאכלים טובים‬ ‫מוטשענען זיך‪ .‬און ווען זיינע קינדער‬ ‫ומתוקים און זאגן די אלע יהי רצון'ס‪ ,‬אז‬ ‫קומען צו אים אויף יום טוב ווערט ער זייער‬ ‫אויב ח"ו עס איז נגזר געווארן אויף א‬ ‫צעבראכן און צענומען‪ ,‬ווייל ער האט אזא‬ ‫מענטש פארקערט ‪ -‬דער הייליגער‬ ‫ווארים הארץ און געפילן צו זיינע קינדער‪,‬‬ ‫באשעפער זאל אפהיטן ‪ -‬דורך זאגן די‬ ‫אז עס טוט אים באנעמען זייער‬ ‫ווערטער 'לטב ולברכה' ווערט עס נתהפך‪,‬‬ ‫אפמוטשעניש וואס זיי האבן מיט זייערע‬ ‫און עס ווערט טאקע לטובה ולברכה‪ ,‬אמן‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫כן יהי רצון‪.‬‬ ‫האבן מיר זיך אויסגעשמועסט מיט דעם‬ ‫נישט רעדן ווערטער וועלכע‬ ‫איד‪ ,‬און מיר זענען אריינגעגאנגן אין די‬ ‫האבן נישט קיין מתיקות און‬ ‫ענינים‪ ,‬און עס איז אויסגעקומען א‬ ‫חסד ורחמים‬ ‫מורא'דיגע זאך‪:‬‬ ‫אין משך פון די גאנצן טאג ראש השנה‪,‬‬ ‫זאל א מענטש קיינמאל נישט ווערן אין‬ ‫עס קומט ראש השנה‪ ,‬און א מענטש‬ ‫כעס‪ ,‬און קיינמאל נישט ארויסזאגן קיין‬ ‫הייבט אן טראכטן זיינע שוועריגקייטן פון‬ ‫שום ווערטער וואס עס איז נישט גוט‪.‬‬ ‫די פאריגע יאר‪ ,‬זיינע דורכגאנגן‪ ,‬און גלייך‬ ‫זאלסט נישט שרייען‪ ,‬זאלסט זיך נישט‬ ‫הייבט ער אן טראכטן‪ :‬עס קומט א נייע יאר‬ ‫רעגן‪ ,‬און זאלסט נישט זאגן קיין שארפע‬ ‫וואס וועט זיין מיט די אלע זאכן?‪...‬‬ ‫ווערטער‪ ,‬און נישט קיין סטראשן ווערטער‪,‬‬ ‫די אלע מחשבות זענען נישט קיין סימנא‬ ‫און נישט ווערטער ווי א דורכפאל‪ .‬די אלע‬ ‫טבא‪ ,‬דאס איז דאך מחשבות פון נישט גוט‪,‬‬ ‫ווערטער איז נישט קיין סימנא טבא‪ .‬מען‬ ‫עס איז שארפע מחשבות‪ ,‬זויערע מחשבות‪.‬‬ ‫עסט נישט קיין זויערע זאכן‪ ,‬מען עסט‬ ‫אונז טאר מיר דאך נישט ראש השנה עסן‬ ‫נישט קיין ניסלעך וואס עס איז מרמז אויף‬ ‫קיין זויערס‪ ,‬און זאכן וואס ווייזן אויף נישט‬ ‫חטא‪ ,‬מען עסט נישט זאכן וואס ווייזן אויף‬ ‫גוט‪ .‬און די זעלבע זאך טאר מען אויך נישט‬ ‫גבורה‪ ,‬מען עסט נאר זאכן וואס ווייזן אויף‬ ‫רעדן און נישט טראכטן קיין זויערע זאכן‪,‬‬ ‫אהבה‪ ,‬אויף מתיקות‪ ,‬אויף זיסקייט‪ ,‬אויף‬ ‫און זאכן פון נישט גוט‪.‬‬ ‫חסד‪ ,‬אויף רחמים‪ ,‬אויף טובה ברכה – די‬ ‫זעלבע זאך מיט רעדן‪ ,‬מען רעדט נאר‬ ‫ווען א מענטש הייבט אן טראכטן‪" :‬וואס‬ ‫ווערטער וואס איז מתיקות און האט אין זיך‬ ‫איז מיין תפקיד אין אזא צייט?"‪.‬‬ ‫חסד ורחמים‪.‬‬ ‫ד‬ ‫מיר דרויסענדיגע מענטשן דארפן אזוי‬ ‫די תשובה אויף דעם איז‪ :‬מיין תפקיד איז‬ ‫טראכטן‪ ,‬מיר דארפן טאקע יא טראכטן‬ ‫צו טון די רצון השם‪ .‬דער הייליגער‬ ‫אזוי‪ ,‬און בעטן און איינרייסן פאר א ישועה‬ ‫באשעפער האט געגעבן פאר כלל ישראל‬ ‫פאר דעם איד‪ ,‬און מיטשפירן און‬ ‫תרי"ג מצוות‪ ,‬דאס איז פאר כלליות ישראל‪,‬‬ ‫ארויסהעלפן מיט וואס מען קען‪ .‬אבער די‬ ‫פארן גאנצן כלל ישראל‪ .‬חז"ל האבן‬ ‫אידן דארפן שפירן א לופט‪ ,‬אז זיי האבן א‬ ‫צוגעלייגט מצוות‪ ,‬מיט גזירות‪ ,‬מיט מנהגים‪,‬‬ ‫זכיה‪ ,‬דער הייליגער באשעפער האט זיי‬ ‫מיט מסורה‪ ,‬דאס איז אויך אלעס פאר‬ ‫געגעבן מצוות‪ ,‬און זיי טוען דאס בשמחה‪.‬‬ ‫כלליות פון כלל ישראל‪ .‬אבער עס איז דא‬ ‫עס איז נישט דא קיין גרעסערע בעל‬ ‫מצוות וואס דער הייליגער באשעפער‬ ‫רחמנות ווי דער רבונו של עולם אליין‪ ,‬נישט‬ ‫באפעלט פאר יעדער איד עקסטער‪ .‬יעדער‬ ‫רחמנות בעט דער אייבערשטער פון אונז‬ ‫איד באקומט פונעם אייבערשטן א גאנצן‬ ‫אין אזא צייט‪ .‬אוודאי מען דארף‬ ‫רשימה פון מצוות‪ ,‬וואס נאר ער קען מקיים‬ ‫ארויסווייזן געפילן פון רחמנות‪ ,‬אבער דער‬ ‫זיין די מצוות‪ .‬די מצוות שטייט נישט אין די‬ ‫רבוש"ע פאדערט אין אזא צייט‪ :‬טוט מיינע‬ ‫תורה בפירוש‪ ,‬ווייל דאס זענען מצוות פאר‬ ‫מצוות בשמחה‪.‬‬ ‫דעם מענטש פערזענדליך‪.‬‬ ‫דאס איז אונזער עבודת הקודש אין די‬ ‫וואס זענען די זאכן וואס דער הייליגער‬ ‫הייליגע ימים נוראים‪ ,‬אין די הייליגע ימי‬ ‫באשעפער באפעלט פאר יעדער מענטש‬ ‫הרחמים והרצון‪.‬‬ ‫פריוואט?‬ ‫שרייען המלך מיטן אמת'דיגן‬ ‫דאס זענען די געשעענישן אין די לעבן‬ ‫הארץ‬ ‫פון א מענטש‪ ,‬זיינע גוטע מצבים און זיינע‬ ‫דער היליגער רבי משה קאברינער זצ"ל‪,‬‬ ‫שווערע מצבים‪ ,‬זיין בין אדם למקום‪ ,‬זיין בין‬ ‫פלעגט פארציילן יעדע יאר‪ ,‬ראש השנה‬ ‫אדם לחבירו‪ ,‬זיין רוחניות און גשמיות‪ ,‬יעדע‬ ‫פארן דאווענען‪ ,‬די פאלגנדע מעשה‪ :‬אין‬ ‫מקום יעדע זמן‪ ,‬יעדע אופן וויאזוי עס זאל‬ ‫רוסלאנד איז געווען יארן צוריק דער צאר‪,‬‬ ‫נאר זיין‪ .‬די אלע זאכן זענען זיינע מצוות‪,‬‬ ‫דער קייסער‪ ,‬ער האט געהאט א‬ ‫און דער הייליגער באשעעפר בעט ביי דעם‬ ‫געוואלדיגע עשירות‪ ,‬און א בן יחיד‪ .‬דער בן‬ ‫איד‪" :‬מיין קינד‪ ,‬עס איז מיינע מצוות וואס‬ ‫יחיד פארשטייט זיך‪ ,‬האט באקומען אלעס‬ ‫איך באפעל נאר פאר דיר‪ ,‬איך געב דיר די‬ ‫וואס ער האט נאר געוואלט‪ .‬ווען דער קינד‬ ‫מצוות‪ ,‬טו עס בשמחה‪ ,‬טו עס פרייליך‪ ,‬זיי‬ ‫איז גרויס געווארן‪ ,‬ער האט אפילו נישט‬ ‫עס מקבל באהבה!"‪ .‬און דורך דעם וואס א‬ ‫געוואוסט וויפיל הכרת הטוב ער דארף‬ ‫איד טראכט זיך אריין אין דעם‪ ,‬אז די אלע‬ ‫האבן פארן צאר‪ ,‬און נישט נאר דאס‪ ,‬נאר‬ ‫שוועריגקייטן וואס א איד גייט אדורך‪ ,‬וואס‬ ‫ער האט זיך אסאך מתחצף געווען‪ ,‬ער איז‬ ‫זיינע קינדער גייען אדורך‪ ,‬דאס זענען‬ ‫געווען א געספוילטער‪ ,‬ער האט זיך נישט‬ ‫מצוות פונעם אייבערשטן‪ ,‬דאס איז די רצון‬ ‫אויפגעפירט וויאזוי עס באדארף צו זיין‪ ,‬און‬ ‫השם‪ ,‬און מיר גייען טון די מצוות מיט‬ ‫ער האט אויך אנגעפאנגן פארשעמען די‬ ‫שמחה‪ ,‬די גאנצע משפחה קומט אריין אין‬ ‫גאנצע מלוכה‪ ,‬און עס איז שוין געווארן‬ ‫א לופט "אונז טו מיר מצוות!" נישט מען‬ ‫אומדערטרעגליך‪.‬‬ ‫קוקט זיך אן "מיר זענען א פאר'צרה'טע‬ ‫שטוב‪ ,‬אזויפיל צרות‪ ,‬אוי רבוש"ע?! נאר‬ ‫אונז?!"‪.‬‬ ‫ה‬ ‫שטימע פון די קינד‪ ,‬אז דאס קומט פון די‬ ‫זענען געגאנגן די שופטים פונעם מלך‪,‬‬ ‫אמת'ע טיפקייט פון זיין הארץ‪.‬‬ ‫און זי האבן מחליט געווען‪ ,‬אז מען דארף‬ ‫דעם קינד ח"ו הארגענען‪ ,‬ער איז א מורד‬ ‫איז דער מלך געגאנגן‪ ,‬און ער האט אים‬ ‫במלכות‪ ,‬עס איז נישט שייך עפעס‬ ‫פאראדאנט‪ .‬די הארץ איז אים‬ ‫אנדערש‪.‬‬ ‫אויסגעגאנגן‪ ,‬אזא מין לעצטע בקשה? מען‬ ‫דארף אים פאראדאנען‪ ,‬מען דארף אים‬ ‫ווען עס איז געקומען די טאג וואס מען‬ ‫פריי לאזן‪.‬‬ ‫האט געדארפט ארויסגעבן די משפט‪ ,‬און‬ ‫אמאל ווען מען האט ארויסגעגעבן די‬ ‫האט דער הייליגער קאברינער‬ ‫משפט‪ ,‬האט מען עס מקיים געווען אויפן‬ ‫אויסגעפירט‪ :‬אונז זאג‬ ‫פלאץ‪ .‬די צאר מיט די‬ ‫מיר ראש השנה פארן‬ ‫"‬ ‫מלכה מיט די גאנצע‬ ‫הייליגן באשעפער‪ ,‬עס‬ ‫‪...‬לאמיר זיך אלע מחזק‬ ‫זיך‬ ‫האבן‬ ‫פמליא‬ ‫קען זיין אז דורכ'ן יאר‬ ‫אויף‬ ‫ארויפגעזעצט‬ ‫זיך‬ ‫מיר‬ ‫האבן‬ ‫זיין‪ ,‬שרייען המלך‪ ,‬אין‬ ‫פערד און וואגן‪ ,‬זיי גייען‬ ‫פארזונדיגט פאר דיר‪,‬‬ ‫עוד מלבדו‪ ,‬עס איז נישט‬ ‫מיטהאלטן‪ .‬די טאטע‪,‬‬ ‫און עס קומט אונז א‬ ‫דא עפעס אנדערש‪' ,‬אמת‬ ‫זיין הארץ איז אים‬ ‫שטארקע עונש דערויף‪.‬‬ ‫מלכינו אפס זולתו' און 'כל‬ ‫אויסגעגאנגן פאר זיין‬ ‫אבער טאטע! פאר דו‬ ‫קינד‪ .‬ער האט געזאגט‬ ‫ענדיגסט די גזר דין‪,‬‬ ‫מה דעביד רחמנא לטב'‪...‬‬ ‫פאר זיין קינד‪" :‬עס טוט‬ ‫ווילן מיר שרייען‬ ‫מיר זייער וויי‪ ,‬אבער איך‬ ‫קען גארנישט טון‪ ,‬עס איז דא געזעצן אין "המלך"‪ .‬און דער הייליגער באשעפער זעט‪,‬‬ ‫די מלוכה‪ ,‬מען האט דיר דן געווען פאר א אז דאס קומט פון די טיפעניש פון הארץ‪,‬‬ ‫מורד במלכות‪ ,‬עס איז גארנישט דא וואס און דער הייליגער באשעפער זאגט‪" :‬נו‬ ‫אונזערע טייערע קינדער‪ ,‬מיין הארץ גייט‬ ‫מען קען טון!"‪.‬‬ ‫מיר אויס פאר אייך ‪ -‬א כתיבה וחתימה‬ ‫זאגט דער קינד פארן טאטען‪ ,‬דאס טובה און א גוט געבענטש יאר!"‪.‬‬ ‫פארשטייט ער‪ ,‬אבער ער וויל האבן רשות‬ ‫צו זאגן א לעצטע בקשה‪ .‬האט דער מלך‬ ‫לאמיר זיך אלע מחזק זיין‪ ,‬שרייען המלך‪,‬‬ ‫געזאגט‪ :‬אוודאי‪ .‬האט ער געזאגט‪ ,‬אז זיין‬ ‫בקשה איז‪ ,‬צו לויפן פאראויס פאר זיין אין עוד מלבדו‪ ,‬עס איז נישט דא עפעס‬ ‫טאטע‪ ,‬פארן מלך און די מלכה‪ ,‬און שרייען אנדערש‪' ,‬אמת מלכינו אפס זולתו' און 'כל‬ ‫מיט די גאנצע הארץ‪" :‬יחי אדונינו הצאר מה דעביד רחמנא לטב'‪ ,‬איך גלייב באמת‪,‬‬ ‫לעולם! יחי אדוננו הצאר לעולם! לעבן זאל אלעס וואס דער הייליגער באשעפער טוט‬ ‫דער צאר אויף אייביג!"‪ .‬ער וויל די לעצטע איז גוט‪ ,‬וועט דער הייליגער באשעפער‬ ‫זאך אין די לעבן דאס טון‪ .‬מען האט אים אונז פארשרייבן א כתיבה וחתימה טובה‬ ‫געגעבן די רשות‪ ,‬און ער האט אנגעפאנגן און א גוט געבענטשט יאר‪ ,‬און א לעכטיגן‬ ‫לויפן פארן מלך‪ ,‬און געשריגן הויעך "לעבן תמיד‪ ,‬אמן כן יהי רצון‪.‬‬ ‫זאל דער צאר לעולם!"‪ .‬אזויווי די טאטע‬ ‫האט דאס געזען‪ ,‬האט ער געהערט אין די‬ ‫ו‬ ‫מעשה בחסיד אחד‬ ‫"יא‪ ,‬דאס איז די שעיר לעזזאל!‪ ...‬איר ווייסט נישט וואס איר‬ ‫האט געטון מיט מיר ר' איד"‪...‬‬ ‫דער צווילינג וואס איז נישט געווען אזא בעל‬ ‫א איד האט פארציילט‪ ,‬זייער א‬ ‫כשרון‪ ,‬אזוי געלונגען‪.‬‬ ‫בעלערנדע מעשה‪:‬‬ ‫דער מלמד האט זיך געמאכט אז ער‬ ‫ער האט געלערנט אין א כתה‪ ,‬וואס אין די‬ ‫הערט נישט‪ ,‬און ווייטער פארגעלערנט‪ .‬ווען‬ ‫כתה האבן געלערנט צווילינג ברודער‪ ,‬זיי‬ ‫עס איז געקומען פאזע‪ ,‬פרעגט דער מלמד‬ ‫האבן אויסגעקוקט אינגאנצן די זעלבע‪ ,‬זיי‬ ‫פון די יונגל‪" :‬וואס האסטו זיך אנגערופן ווען‬ ‫האבן געהאט די זעלבע נאטורן‪ .‬אבער‬ ‫מען האט געלערנט פון די שעירים?!"‪ .‬האט‬ ‫כשרונות האבן זיי נישט געהאט די זעלבע‪.‬‬ ‫ער געזאגט "יא יא‪ ,‬איך בין דער שעיר‬ ‫אין די צייט וואס איין קינד האט געהאט‬ ‫לעזזאל!"‪ .‬פרעגט אים דער מלמד‬ ‫געוואלדיגע כשרונות‪ ,‬געלערנט‪ ,‬געדאווענט‪,‬‬ ‫"פארוואס?"‪ .‬קודם האט ער נישט געוואלט‬ ‫התמדה‪ ,‬מידות טובות‪ ,‬א גוטן צינגל‪ ,‬א‬ ‫ענטפערן‪ .‬דער מלמד האט אים זייער‬ ‫געשמאקע קינד‪ ,‬ב'חנ'ט‪ .‬איז דער אנדערע‬ ‫אנגעווארימט‪ ,‬האט ער געזאגט די אמת‪ ,‬מיט‬ ‫ברודער געווען ממש להיפך‪ ,‬מער א פוילער‪,‬‬ ‫טרערן אין די אויגן האט ער געוויינט‪ ,‬אז זיין‬ ‫און נישט אזוי געניצט די קאפ‪ ,‬און נישט אזוי‬ ‫צווילינג ברודער איז אזוי געלונגן ברוחניות‬ ‫באליבט‪ ,‬און נישט אזוי בא'טעמ'ט‪ ,‬און נישט‬ ‫ובגשמיות‪ ,‬און אים גייט גארנישט‪ ,‬ער‬ ‫ארויסגעזאגט קיין קלוגע מאמרים פון זיין‬ ‫שפירט זיך ממש ווי א שעיר לעזזאל ח"ו‪.‬‬ ‫מויל‪ ,‬און עס איז געווען זייער א שווערע מצב‬ ‫צווישן די צוויי צווילינג‪.‬‬ ‫האט אים דער מלמד געזאגט אזוי‪ :‬עס‬ ‫איז דא א גרויסע חילוק צווישן דיר און די‬ ‫איינמאל האט דער מלמד פארגעלערנט‬ ‫שעיר לעזזאל‪ .‬די שעיר לעזזאל האט נישט‬ ‫פאר יום כיפור אז עס איז געווען אין בית‬ ‫געהאט קיין בחירה‪ ,‬אזויווי מען האט‬ ‫המקדש צוויי שעירים‪ ,‬איינס איז געווען‬ ‫ארויסגענומען די גורל‪ ,‬און מען האט‬ ‫לשם‪ ,‬און איינס איז געוען לעזזאל‪ ,‬און עס‬ ‫ארויפגעלייגט די צעטעלע‪ ,‬אין די צעטעלע‬ ‫שטייט אין חז"ל אז די צוויי שעירים האבן‬ ‫איז געשטאנען לעזזאל‪ ,‬אן קיין ברירה ער‬ ‫געדארפט זיין די זעלבע הויעך‪ ,‬די זעלבע‬ ‫מוז גיין‪ ,‬מען דארף טון די רצון ה'‪ ,‬מען האט‬ ‫צורה‪ ,‬ממש די זעלבע‪ .‬און אויף איינעם האט‬ ‫אים געצווינגן צו גיין‪ .‬דו מיין טייער קינד‪ ,‬דו‬ ‫מען ארויפגעלייגט די גורל לשם‪ ,‬און אויף‬ ‫האסט בוחר געווען צו זאגן אז דו ביסט א‬ ‫איינעם איז געווען די גורל לעזזאל‪ .‬איינער‬ ‫שעיר לעזזאל‪ ,‬דו קענט אבער בוחר זיין‪ ,‬אז‬ ‫איז געגאנגן אין בית המקדש‪ ,‬און איינער‬ ‫דו ווילסט זיין להשם‪ ,‬עס איז בידך‪ .‬דו קענסט‬ ‫האט מען אראפגעטראסקעט אויף די עזזאל‪.‬‬ ‫זיך טוישן‪ ,‬דו קענסט אוועקשטעלן א נייעם‬ ‫אזויווי דער מלמד זאגט דאס אין די כתה‪,‬‬ ‫לעבן‪ ,‬דו האסט כוחות‪ .‬די פראבלעם איז‪ ,‬אז‬ ‫רופט זיך אן א יונגל אויף זיך‪' ,‬איך בין דער‬ ‫דו טראכסט אז דו ביסט א שעיר לעזזאל‪.‬‬ ‫שעיר לעזזאל!'‪ ...‬דאס איז געווען נעבעך‬ ‫ז‬ ‫איד‪ ,‬אזויווי איר האט מיר געגעבן די ווארימע‬ ‫וועסטו טראכטן אז דו ביסט א שיער להשם‪,‬‬ ‫ווערטער און די חיזוק‪ ,‬אז עס איז בידי צו זיין‬ ‫וועסטו שפירן אנדערש‪.‬‬ ‫די שעיר להשם‪ ,‬איך האב מיר אזוי‬ ‫אריינגעלייגט אין תורה עבודה און יראת‬ ‫יארן זענען פאריבער‪ ,‬דער מלמד איז שוין‬ ‫שמים‪ ,‬מיט אזא אמונה פשוטה אינעם‬ ‫פארעלטערט געווארן‪ ,‬און ער איז געלאדענט‬ ‫אייבערשטן אז עס איז בידי‪ ,‬איך קען עס‬ ‫געווארן צו א חתונה‪ .‬ער איז אנגעקומען צו‬ ‫באווייזן‪ ,‬יא! היינט פיר איך א ישיבה! איך בין‬ ‫די קבלת פנים‪ ,‬און מען ווארט אויף דער ראש‬ ‫א ראש ישיבה!"‪.‬‬ ‫ישיבה פונעם בחור‪ ,‬זאל קומען מסדר‬ ‫קידושין זיין‪ .‬דער ראש ישיבה קומט אריין‪,‬‬ ‫יעדער איד דארף אפמאכן ביי זיך‪" :‬איך‬ ‫און דער עלטערע איד – דער אמאליגער‬ ‫בין דער שעיר להשם‪ ,‬און איך קען!"‪ .‬וועט‬ ‫מלמד ‪ -‬האט אים אנגעקוקט‪ .‬ער פרעגט פון‬ ‫מען אנקומען‪ .‬און דאס איז א סימן טוב פאר‬ ‫איינע פון די אנוועזנדע‪ ,‬וואס די נאמען פון‬ ‫די קומענדיגע יאר‪ .‬נישט א גאנץ ראש השנה‬ ‫דעם ראש ישיבה איז‪ ,‬און יענער זאגט אים‬ ‫זיין פארנומען "איך האב יא אינזין געהאט‪,‬‬ ‫זיין נאמען‪ .‬און דער ראש ישיבה זעט‪ ,‬ווי דער‬ ‫איך האב נישט אינזין געהאט? איך האב יא‬ ‫עלטערער איד קוקט אויף אים און ער‬ ‫יוצא געווען‪ ,‬נישט יוצא געווען?" נאר די‬ ‫באטראכט אים‪ .‬גייט ער צו‪ ,‬און ער זאגט צו‬ ‫מחשבה דארף זיין‪" :‬יא‪ ,‬איך קען‪ ,‬איך בין כולו‬ ‫אים‪" ,‬יא‪ ,‬דאס איז די שעיר לעזזאל!‪ ...‬איר‬ ‫להשם!"‪.‬‬ ‫ווייסט נישט וואס איר האט געטון מיט מיר ר'‬ ‫צו ערהאלטן דעם גליון אדער אנדערע גליונות פונעם מערכת שיקט צו‪:‬‬ ‫‪gilyonospm@gmail.com‬‬ ‫שיעור הכנה לסליחות‪-‬‬ ‫לבחורי ישיבת‬ ‫סאטמאר‪01 :‬‬ ‫דרשת שבת שובה‬ ‫מוקדם‪01 :‬‬ ‫דברות קודש בעת רעווה‬ ‫דרעווין נצבים וילך‬ ‫תשפ"ד‪01 :‬‬ ‫ח‬ ‫גליון‬ ‫מאמר‪ :‬מלכיות ‪ -‬כדי‬ ‫שתמליכוני עליכם‬ ‫די ספעציעלע עבודה בזמנינו‬ ‫יצא לאור‬ ‫על ידי מערכת פנים‬ ‫מאירות סיקסא‬ ‫ב‬ ‫שיעור הכנה לראש‬ ‫השנה; מלכיות ‪ -‬כדי‬ ‫שתמליכוני עליכם‬ ‫די ספעציעלע עבודה בזמנינו‬ ‫די לייכטקייט שטאמט ווייל אויף אלעם האבן מיר א‬ ‫וואו איז אונזער פחד פון די ימי הדין?‬ ‫וועג ארויס‬ ‫הגאון רבי ישראל סאלאנטער ז"ל‬ ‫עס ווערט געברענגט פון רבי‬ ‫ברענגט‪ :‬לכאורה איז שווער א קשיא‪,‬‬ ‫יחזקאל לעווינשטיין ז"ל‪ ,‬אז דאס וואס‬ ‫אין די פריערדיגע דורות ווען מען האט‬ ‫מען זעט נישט היינט‬ ‫ראש‬ ‫געבענטשט‬ ‫"‬ ‫וואס מען האט געזען‬ ‫חודש אלול‪ ,‬איז די‬ ‫אמאל‪ ,‬איז נישט דווקא‬ ‫וועלט אריינגעפאלן אין די פריערדיגע‬ ‫אן ענין פון ירידת‬ ‫היינטיגע‬ ‫הדורות‪,‬‬ ‫אין א פחד ביז נאך די דורות ווען מען האט‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬וואס איז‬ ‫צייטן‪ ,‬אידן זיצן און‬ ‫ראש‬ ‫געשען מיט אונז געבענטשט‬ ‫לערנען‪ ,‬מען איז‬ ‫היינט?‬ ‫כקלה‬ ‫מדקדק‬ ‫די‬ ‫איז‬ ‫‪,‬‬ ‫אלול‬ ‫חודש‬ ‫כבחמורה‪ ,‬מען האט די‬ ‫דער זיידע [כ"ק וועלט אריינגעפאלן‬ ‫טייערסטע תפילין‪ ,‬מען‬ ‫אדמו"ר הגה"ק בעל‬ ‫האט טייערע ציצית‪ ,‬א‬ ‫די‬ ‫נאך‬ ‫ביז‬ ‫פחד‬ ‫א‬ ‫אין‬ ‫ברכת שמים מקאשוי‬ ‫כשר'ע שופר ‪ -‬פונקט‬ ‫זצוק"ל] האט מיר הייליגע טעג‪ ,‬וואס איז‬ ‫ביי די אימת הדין איז‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז פון ווען געשען מיט אונז‬ ‫מען שטעקן געבליבן?!‬ ‫ער איז א קינד‪ ,‬איז פון‬ ‫ראש חודש אלול ביז היינט?‬ ‫האט דער משגיח‬ ‫נאך שמחת תורה איז‬ ‫רבי יחזקאל לעווינשטיין געזאגט‪ :‬די‬ ‫אריינגעקומען אין די גופים אין די‬ ‫וועלט איז צוגעוואוינט‪ ,‬אז יעדע‬ ‫ביינער‪ ,‬א שינוי‪ ,‬מען האט געזען אן‬ ‫פראבלעם האט א רפואה‪ .‬אז מען קען‬ ‫אלול אן תשרי‪ ,‬מען האט געזען אין די‬ ‫נישט עסן איז דא אינטערווינעס‪ ,‬מען‬ ‫פעולות‪ ,‬אין די מחשבה דיבור מעשה‪,‬‬ ‫לייגט אריין א פייפ אין די מאגן‪ .‬ער‬ ‫פון וועלכע טאג מען רעדט יעצט‪ ,‬צי‬ ‫שפירט נישט גוט‪ ,‬אויף יעדע זאך איז‬ ‫עס איז סליחות‪ ,‬ערב ראש השנה‪,‬‬ ‫דא נאטורליכע רפואות‪ ,‬עס איז דא‬ ‫עשרת ימי תשובה‪ ,‬יום כיפור‪ ,‬די פיר‬ ‫עצות און סגולות‪ .‬וואס דאס האט גורם‬ ‫טעג צווישן יום כיפור און סוכות‪,‬‬ ‫געווען איז‪ ,‬אז ווען מיר טראכטן פון די‬ ‫סוכות‪ ,‬חול המועד‪ ,‬הושענא רבה‪,‬‬ ‫יום הדין‪ ,‬פון די ימים נוראים ‪ -‬מיר‬ ‫שמיני עצרת‪ ,‬די גופים און די צורות‬ ‫האבן 'אנטיביאטיק'‪ ...‬פונקט ווי עס איז‬ ‫האבן גערעדט‪.‬‬ ‫דא אנטיביאטיק בגשמיות‪ ,‬איז אויך דא‬ ‫אנטיביאק ברוחניות‪ .‬מיר זענען אזוי‬ ‫ג‬ ‫יעדע זאך ברוחניות אויך‪ ,‬אבער אין‬ ‫רגיל‪ ,‬אז אויף יעדע זאך איז דא אן עצה‬ ‫רוחניות דארף מען זיך מער טיפער‬ ‫דערויף בגשמיות‪ ,‬עס איז דא‬ ‫אריינטראכטן‪ ,‬אז דאס איז בידינו‪ .‬אלע‬ ‫ארגאניזאציעס‪ ,‬עס איז דא מקומות‬ ‫אנדערע זאכן האט דער אייבערשטער‬ ‫הקדושים‪ ,‬עס איז דא סגולות‪ ,‬מען האט‬ ‫אוועקגענומען פון אונז‪ ,‬עס איז דא‬ ‫זיך צוגעוויינט אז פראבלעמען שטעלט‬ ‫דאקטוירים און שפיטעלער‪ ,‬אבער אין‬ ‫אונז נישט אפ‪ ,‬מען גיבט זיך אן עצה‬ ‫רוחניות דארפן מיר מער אריינטראכטן‬ ‫מיט די פראבלעם‪ .‬אמאל ווען א איד‬ ‫און אנערקענען‪ ,‬אז דאס איז תלוי‬ ‫האט געהאט אן אינפעקציע אויף די‬ ‫בידינו‪ ,‬נישט מיין רבי‪ ,‬רב‪ ,‬צדיק‪ ,‬סגולות‬ ‫לונגען‪ ,‬איז אים געפאלן א פחד נורא‪,‬‬ ‫אדער מקומות הקדושים‪ ,‬גארנישט קען‬ ‫מען האט געפאסט‪ ,‬מען האט געטון‬ ‫מיר נישט העלפן‪ ,‬עס איז בידינו‪ ,‬יעדער‬ ‫תשובה‪ .‬היינט‪ ,‬אויף יעדע זאך איז דא‬ ‫לויט זיינע כוחות‪ ,‬יעדער לויט וויפיל‬ ‫אן עצה‪ ,‬מיר לעבן אין א וועלט וואס‬ ‫ער איז ביכולות‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער האט אונז‬ ‫צוגעוואוינט ברוך ה'‪ ,‬אז אויף יעדע זאך‬ ‫אונזער דור האט א נסיון וואס איז נישט געווען אמאל –‬ ‫איז דא אן עצה‪ .‬ווען עס קומט די 'ימים‬ ‫מען דארף זיך אליינס נעמען אין די הענט אריין‬ ‫די מהלך המחשבה דארף זיין‪ ,‬אז‬ ‫נוראים' טראכטן אונז אז מען גייט זאגן‬ ‫דער הייליגער באשעפער האט טאקע‬ ‫סליחות‪ ,‬מען גייט דאווענען לאנג‪,‬‬ ‫געהאלפן אז ברוחניות ובגשמיות איז‬ ‫ממילא האבן אונז נישט די פחד אזויווי‬ ‫זייער לייכט‪ ,‬עס איז געווארן גרינג צו‬ ‫אמאל‪.‬‬ ‫דריקן ספרים‪ ,‬עס איז דא אלע מיני‬ ‫מען דארף אנערקענען מיר האבן נישט קיין וועג ארויס‬ ‫ספרים‪ ,‬וואס דארפן אונז טון צו דעם?‬ ‫– עס איז תלוי בידינו‬ ‫נישט חס ושלום נעמען פאר לייכט די‬ ‫וואס איז אונזער ארבעט? די אמת‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬נעמען פאר לייכט תשובה‬ ‫איז‪ ,‬אז עס איז נישט קיין פראבלעם‪,‬‬ ‫צו טון ‪ -‬נעם עס מיט אן ערנסקייט‪.‬‬ ‫מען דארף טאקע דאנקן דעם‬ ‫אבער פון די אנדערע זייט‪ ,‬מיט די‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬אז אין אונזער דור‪ ,‬די דור‬ ‫אמונה ובטחון‪ ,‬דער הייליגע באשעפער‬ ‫פון משיח‪ ,‬מיר האבן שוין נישט די‬ ‫האט אן עצה אויף יעדע זאך‪ .‬לאמיר‬ ‫כוחות דורכצוגיין אזויפיל שוועריקייטן‪,‬‬ ‫נעמען די מצב הדור און זיך מתקרב זיין‬ ‫די רבונו של עולם ווייזט אונז א‬ ‫להקדוש ברוך הוא‪ ,‬תורה תשובה‬ ‫התגלות כבוד השכינה‪ .‬אבער עס איז‬ ‫תפילה וצדקה‪ ,‬טאמער דער הייליגער‬ ‫דא אן אנדערע שוועריקייטן‪ ,‬עס איז‬ ‫באשעפער האט געהאלפן אז אויף‬ ‫דא שוועריקייטן צו לערנען און‬ ‫יעדע זאך איז דא עצות‪ ,‬דארף מען‬ ‫דאווענען בעמקות‪ ,‬עס איז דא‬ ‫נישט אזוי עוסק זיין אין גשמיות‪ ,‬דער‬ ‫שוועריקייטן אין תיקון המידות‪ ,‬עס איז‬ ‫דאקטאר דארף נישט דיין הילף‪ .‬אבער‬ ‫דא שוועריקייטן אין חינוך הבנים‬ ‫אויף רוחניות דארף מען דיין הילף‪ ,‬דאס‬ ‫והבנות‪ ,‬מיר האבן נישט קיין צדיקים ווי‬ ‫איז די נסיון וואס מיר האבן‪ ,‬וואס די‬ ‫דער בעל שם טוב הק' ותלמידיו‪.‬‬ ‫פריערדיגע דורות האבן נישט געהאט‪.‬‬ ‫ממילא‪ ,‬עס איז טאקע דא רפואות אויף‬ ‫ד‬ ‫זיי אונז מוחל אויף דעם וואס אונז האבן‬ ‫דאנקן דעם באשעפער אז אלעס איז טאקע לייכטער‬ ‫געזינדיגט קעגן דיר‪ ,‬בזכות זה‪ ,‬האט‬ ‫מיר דארפן דאנקן דעם‬ ‫כלל ישראל זוכה געווען אז א כהן גדול‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬אז ווען א איד קומט אריין‬ ‫גייט אריין אין קדשי קדשים‪ ,‬און ער‬ ‫ראש השנה אין בית המדרש‪ ,‬איז די‬ ‫דאווענט פאר'ן כלל ישראל יעדן יאר‪,‬‬ ‫טעמפראטור פונקטליך אזויווי עס איז‬ ‫און ער בעט 'כפר לעמך ישראל'‪ .‬אבער‬ ‫גוט פאר ראש השנה פארמיטאג‪ ,‬ראש‬ ‫וואס האט איינס מיטן צווייטן? וואס‬ ‫השנה נאכמיטאג‪ ,‬וואס דארפסטו טון?‬ ‫האט 'מכירת יוסף' מיט די כהן גדול אין‬ ‫מאך א חשבון הנפש‪ ,‬רעד צום‬ ‫קדשי קדשים?‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬שטעל דיר אויס דיין סדר‬ ‫היום‪ ,‬שפיר אז דער אייבערשטער‬ ‫די תשובה אויף‬ ‫מאכט אונז אזוי גרינג‬ ‫דעם איז ‪ -‬ברענגן‬ ‫ברוחניות ובגשמיות‪,‬‬ ‫"‬ ‫ארויס די בעלי מוסר‪.‬‬ ‫כדי מיר זאלן ווערן‬ ‫די שבטים האבן‬ ‫צום אבער אין רוחניות‬ ‫נתקרב‬ ‫יוסף‬ ‫פארקויפט‬ ‫מער‬ ‫מיר‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬דאס איז דארפן‬ ‫וויבאלד זיי האבן‬ ‫וואס אונזער דור דארף‬ ‫גע'פסק'נט א שאלה‬ ‫און‬ ‫אריינטראכטן‬ ‫טון‪.‬‬ ‫אז זיי דארפן אים‬ ‫אנערקענען‪ ,‬אז דאס‬ ‫מיר דארפן מכיר זיין אז נאר‬ ‫פארקויפן‪ ,‬אבער וואס‬ ‫עס איז געשען איז‪ ,‬אז‬ ‫נישט‬ ‫בידינו‪,‬‬ ‫תלוי‬ ‫איז‬ ‫קען‬ ‫דער הייליגער באשעפער‬ ‫אונז העלפן‬ ‫זיי האבן אויסגעלאזט‬ ‫חז"ל זאגן (מובא מיין רבי‪ ,‬רב‪ ,‬צדיק‪,‬‬ ‫כביכול די השגחה‬ ‫בספר דגל המוסר עמ'‬ ‫‪ 80‬בשם ר' חיים סגולות אדער מקומות‬ ‫עליונה פונעם הייליגן‬ ‫באשעפער‪ .‬שפעטער‬ ‫זייצ'יק‪ .‬ולשון חז"ל הקדושים‪ ,‬גארנישט‬ ‫ווען זיי האבן געזען אז‬ ‫הוא (ילקוט שמעוני פרשת‬ ‫ויחי רמז קסב) אנא שא נא [נ‪ ,‬קען מיר נישט העלפן‪,‬‬ ‫אייבערשטער‬ ‫דער‬ ‫י"ז] אמר הקדוש ברוך הוא‬ ‫האט איינגעזען אין‬ ‫אנא עס איז בידינו‬ ‫אתם אמרתם בלשון‬ ‫יוסף הצדיק אלס אזא‬ ‫עתיד כהן גדול ליכנס לבית קודש הקדשים‬ ‫נשמה קדושה אז מען האט אים‬ ‫ומלמד סניגוריא על בניכם בלשון הזה אנא השם‪.‬‬ ‫(בראשית רבתי פרשת ויחי עמוד ‪ )259‬א"ר אבין‬ ‫געגלייבט אנצוקומען קיין מצרים‪ ,‬ווערן‬ ‫הלוי‪ ,‬אמר הב"ה לשבטים אתם אומרים אנא‪,‬‬ ‫א מלך‪ ,‬און ער איז געווען דער מציל פון‬ ‫חייכם כי בלשון [הזה] כהן גדול עומד ומכפר‬ ‫כלל ישראל עד סוף כל הדורות צו‬ ‫עליכם ביום הכפורים אנא ה' כפר נא‪( .‬מדרש‬ ‫קענען אנהאלטן אין די שווערע גלות‪,‬‬ ‫תנחומא (בובר) פרשת שמות סימן ב) אמר ר' אבין‬ ‫אמר הקדוש ברוך הוא אתם אמרתם בלשון הזה‬ ‫האבן זיי געזאגט 'אנא שא נא פשע‬ ‫אנא‪ ,‬עתיד כהן גדול ליכנס לבית קדש הקדשים‬ ‫אחיך'‪ .‬א כהן גדול ווען ער גייט אריין‬ ‫ומלמד סניגוריא על בניכם בלשון הזה אנא השם)‪,‬‬ ‫אין קדשי קדשים‪ ,‬ער טוט די עבודה פון‬ ‫אז די שבטים האבן געזאגט פאר יוסף‬ ‫יום כיפור‪ ,‬זאגט ער 'כפר נא'‪ ,‬נעם די‬ ‫'אנא שא נא לפשע אחיך'‪ ,‬פארגעב אונז‪,‬‬ ‫זעלבע עבודה וואס די שבטים האבן‬ ‫ה‬ ‫גשמיות'דיגע גוף איז נאר צו‬ ‫געטון ווען זיי האבן איבערגעבעטן‬ ‫אנערקענען אז אונזער גאנצע גוף איז‬ ‫יוסף‪.‬‬ ‫עבודת ה'‪.‬‬ ‫אלע עבירות קומען פון דעם‬ ‫אלע עבירות קומען דורך דעם וואס מען אנערקענט‬ ‫טעות אז די מענטש פארגעסט חס‬ ‫נישט אין די השגחה עליונה‬ ‫דאס איז אונזער ארבעט יום‬ ‫ושלום אין די השגחה עליונה‪ .‬און דאס‬ ‫כיפור‪ ,‬אז אונז אנערקענען אז אלע‬ ‫האט אונז דער אייבערשטער געגעבן א‬ ‫גוטע זאכן וואס דער אייבערשטער‬ ‫מתנה אז ער זאגט 'כפר נא'‪ ,‬אונז‬ ‫האט אונז געגעבן דורכאויס די גאנצע‬ ‫דערקענען די השגחה עליונה‪ .‬היינט‬ ‫יאר‪ ,‬שרייען אונז ארויס‪ ,‬דאס איז אלעס‬ ‫צוטאגס‪ ,‬וואס דער אייבערשטער האט‬ ‫השגח ה עליונה‪ ,‬דאס איז די תשובה‬ ‫אונז געגעבן אזויפיל לייזונגען פאר‬ ‫שלימה‪.‬‬ ‫דער‬ ‫פראבלעמען‪,‬‬ ‫אונזערע‬ ‫אייבערשטער וויל אבער‪ ,‬אונז זאלן‬ ‫די סיבה פארוואס א מענטש‬ ‫מכיר זיין‪ ,‬אז נישט די ארגאניזאציעס‬ ‫פאלט דורך מיט עוונות ופשעים‪ ,‬רעדן‬ ‫העלפן‪ ,‬נאר דער הייליגער באשעפער‬ ‫לשון הרע‪ ,‬זיך קריגן מיט אנדערע אידן‬ ‫העלפט‪ ,‬נישט די מקומות הקדושים‬ ‫‪ -‬דאס אלעס טוען אונז וויבאלד עס‬ ‫העלפן‪ ,‬די מקומות הקדושים איז א‬ ‫פעלט אונז די הכרה‪ .‬אונזער עבודה‬ ‫מקום קדוש‪ ,‬א מקום השראת השכינה‪,‬‬ ‫איז‪ ,‬צו פארשטיין און מכיר זיין און‬ ‫וואו מען איז מתפלל צום אייבערשטן‪,‬‬ ‫אויסשרייען צום הייליגן באשעפער‪ ,‬אז‬ ‫דאס איז אונזער עבודה אין די הייליגע‬ ‫אונז אנערקענען יא אינעם הייליגן‬ ‫טעג‪ ,‬צו אנערקענען אין די השגחה‬ ‫באשעפער‪ ,‬און די אלע גשמיות'דיגע‬ ‫עליונה‪.‬‬ ‫און רוחניות'דיגע באקוועמליכקייטן‬ ‫אונזער גוף איז עבודת השם‬ ‫וואס דער אייבערשטער שטעלט אונז‬ ‫וויאזוי דערקענט מען אין די‬ ‫צו‪ ,‬איז צו טון עבודת ה' מיט א‬ ‫השגחה עליונה? עס איז דא א רשב"א‬ ‫שטארקייט‪.‬‬ ‫(מסכת ברכות דף י)‪ ,‬אז ווען א איד‬ ‫שטעלט זיך דאווענען צום הייליגן‬ ‫עס איז נישט דא קיין חולשת‬ ‫באשעפער דארף ער מכוין זיין זיין דעת‬ ‫הדורות‪ ,‬עס איז דא א התגלות הדורות‪,‬‬ ‫צום אייבערשטן‪ ,‬נישט טראכטן פון‬ ‫דער הייליגער באשעפער איז זיך‬ ‫גארנישט עפעס אנדערש נאר פונעם‬ ‫מתגלה צו אונז אין אונזער דור‪ ,‬אונז‬ ‫אייבערשטן‪ .‬דער רשב"א זאגט‪ ,‬אז אלע‬ ‫קענען אויסנוצן יעדע תנועה קלה פאר‬ ‫גשמיות'דיגע זאכן וואס אונז טוען‪ ,‬עסן‪,‬‬ ‫עבודת ה'‪.‬‬ ‫טרינקן‪ ,‬איז אונז זאלן האבן א‬ ‫גלייך אנפאנג ראש השנה איז מען די מערסטע‬ ‫געזונטער גוף פאר עבודת ה'‪ ,‬פארדעם‬ ‫רוחניות און מען ווערט מער און מער מגושם‬ ‫שטייט מען מיט צוזאמגעלייגטע פיס‬ ‫מען זאגט נאך פון צדיקים‪ ,‬אז די‬ ‫ביי שמונה עשרה‪ ,‬צו ווייזן אז אונזער‬ ‫ערשטע טאג דאווענט מען נאר פאר‬ ‫ו‬ ‫זאגט ער אויף דעם א מורא'דיגע‬ ‫רוחניות‪ .‬די צווייטע טאג דאווענט מען‬ ‫משל‪ ,‬א קינד ווען ער ווערט געבוירן‬ ‫אויך פאר גשמיות (עי' פרי עץ חיים‬ ‫ווייסט ער גארנישט‪ ,‬ווי עלטער מען‬ ‫שער ראש השנה פ"ד‪ ,‬שבכל העולמות‬ ‫ווערט‪ ,‬פארשטייט מען מער‪ ,‬ברוחניות‬ ‫יש גוף ונשמה‪ ,‬פנימיות וחיצוניות‪,‬‬ ‫ובגשמיות‪ .‬מען זאגט אמאל פאר א‬ ‫וביום א דר"ה מעלין פנימיות ונשמות‬ ‫קינד און א בחור‪' ,‬ווען דו וועסט‬ ‫העולמות‪ ,‬וביום ב' דר"ה מעלין‬ ‫עלטער ווערן וועסטו פארשטיין'‪ .‬די‬ ‫חיצוניות וגוף העולמות)‪ .‬מען‬ ‫זעלבע זאך‪ ,‬ראש השנה ביינאכט איז‬ ‫פארציילט איינמאל איז געקומען די‬ ‫מען כתינוק שנולד‪ ,‬און ער דארף שוין‬ ‫חסידים צום הייליגן ראפשיצער רב‬ ‫אריינכאפן צו בעטן עניני רוחניות‪ ,‬די‬ ‫זי"ע‪ ,‬פרעגן‪ ,‬אז לכאורה וואלט‬ ‫צווייטע טאג‪ ,‬ווען ער האט‬ ‫געדארפט זיין פארקערט‪ ,‬די ערשטע‬ ‫אריינגעכאפט אין זיך פון די עניני‬ ‫טאג איז מען נאך אריינגעטון אין‬ ‫רוחניות‪ ,‬קען ער בעטן אויך אויף‬ ‫גשמיות‪ ,‬ערב יום טוב איז נאך‬ ‫גשמיות‪ ,‬וויבאלד יעצט‬ ‫וואכענדיג‪ ,‬האט מען‬ ‫"‬ ‫קען ער איינזען אז די‬ ‫נאכנישט די מח צו‬ ‫גאנצע גשמיות איז איין‬ ‫תחילת‬ ‫היום‬ ‫זה‬ ‫'‬ ‫אויף‬ ‫דאווענען‬ ‫שטיק רוחניות‪ .‬די‬ ‫רוחניות‪ ,‬וואלט מען מעשיך'‪ ,‬ווען ראש‬ ‫ערשטע טאג זאגט מען‬ ‫געדארפט מתקן זיין‪,‬‬ ‫אים‪ ,‬ווען דו וועסט‬ ‫אריין‬ ‫קומט‬ ‫השנה‬ ‫אז די ערשטע טאג‬ ‫עלטער ווערן וועסטו‬ ‫בריאה‬ ‫די‬ ‫דאווענט מען פאר ווערט‬ ‫פארשטיין‪ .‬די צווייטע‬ ‫גשמיות‪ ,‬און די‬ ‫נתחדש‪ ,‬א מענטש‬ ‫טאג זאגט מען‪ ,‬ביסט‬ ‫צווייטע טאג איז‬ ‫אונטערגעוואקסן‪ ,‬דו‬ ‫ווערט אויך א נייער‬ ‫רוחניות‪.‬‬ ‫קענסט שוין בעטן אויף‬ ‫דער מענטש‬ ‫האט‬ ‫גשמיות‪ ,‬דו ווייסט שוין‬ ‫וויאזוי צו נוצן גשמיות פאר רוחניות‪.‬‬ ‫הייליגער ראפשיצער רב געענטפערט‪:‬‬ ‫מען זאגט ביים דאווענען‪' ,‬זה היום‬ ‫ניצן די לייכטקייט פון אונזער דור אויף עבודת השם‬ ‫תחילת מעשיך'‪ ,‬ווען ראש השנה קומט‬ ‫מען דארף אנקוקן די וועלט אויף‬ ‫אריין ווערט די בריאה נתחדש‪ ,‬א‬ ‫א פאזעטיווע אופן‪ .‬דער רבונו של עולם‬ ‫מענטש ווערט אויך א נייער מענטש‪.‬‬ ‫איז זיך מתגלה פאר אונז אויף אן אופן‬ ‫שלמה המלך זאגט אין קהלת אז די‬ ‫ווי קיינמאל בעפאר‪ .‬יעדע זאך וואס‬ ‫שורש פון א מענטש איז כולו רוחניות‪,‬‬ ‫מאכט גרינגער פאר א מענטש‪ ,‬ער‬ ‫נאר דורך די יאר ווען מען האט דאגות‪,‬‬ ‫פארט מיט א קאר אנשטאט גיין אויף די‬ ‫אדער מען טוט חס ושלום אן עבירה‪,‬‬ ‫פיס‪ ,‬אדער פארן מיט א פערד און וואגן‪,‬‬ ‫קען געשען אז מען גייט אוועק פון די‬ ‫ער וואשט די וועש מיט א מאשין‪,‬‬ ‫שורש וואס מען איז געווען א נשמה‬ ‫אנשטאט רייבן די וועש ביים טייך‪.‬‬ ‫הקדושה והטהורה‪.‬‬ ‫דארף ער טראכטן‪ ,‬אז ער דארף דאס‬ ‫ז‬ ‫אלעס באשאפן נאר לכבודו (ישעיהו מג‬ ‫אויסנוצן אין עבודת ה'‪ ,‬אז ער גייט‬ ‫ז – ולכבודי בראתיו יצרתיו אף עשיתיו)‪,‬‬ ‫לערנען לכבוד דעם חסידות ומוסר‪,‬‬ ‫אויב איינער איז מתפלל פאר 'בני חיי‬ ‫גמרא מיט אלע מפרשים ביז שולחן‬ ‫ומזוני' דארף זיין דערין אן כבוד ה'‪.‬‬ ‫ערוך און אירע נושאי כלים‪.‬‬ ‫לכאורה וואלט א מענטש בכלל נישט‬ ‫געדארפט מתפלל זיין‪ ,‬אבער דער‬ ‫אמאל איז געווען שווער זיך‬ ‫אייבערשטער איז 'מתאוה לתפילתן של‬ ‫איינצוהאלטן פון רעדן פון לשון הרע‪,‬‬ ‫צדיקים'‪ ,‬מעג מען בעטן פאר פריוואטע‬ ‫היינט‪ ,‬אלעס איז גרינג‪ ,‬איז דאס אויך‬ ‫צרכים‪ ,‬אבער איך דאווען צו טון רצון‬ ‫גרינג‪ .‬אלעס איז היינט גרינג‪ ,‬איז אויך‬ ‫ה'‪ ,‬און דעמאלסט קומט אראפ אלע‬ ‫גרינג נישט צו שלאפן א גאנץ שבת‬ ‫גוטע זאכן און השפעות טובות‪.‬‬ ‫נאכמיטאג‪ ,‬נאר אויך לערנען אפאר‬ ‫שעה‪ ,‬היינט איז אסאך גרינגער נישט צו‬ ‫אין די שפע פון באשעפער ליגט אויך רוחניות‬ ‫ווערן אין כעס‪ ,‬נישט פירן קיין מחלוקת‪,‬‬ ‫דער הייליגער רבי פון לובלין זי"ע‬ ‫עסן הונדערט פראצענט כשר‪.‬‬ ‫האט געזאגט (זרע קודש פ' תולדות ד"ה‬ ‫קטונתי)‪ :‬ער דאווענט אויף א מענטש‪,‬‬ ‫מען בעט זוכה צו זיין צו א ליכטיגע לעבן פארן‬ ‫אז ער זאל האבן פרנסה בריוח‪ ,‬און מיט‬ ‫באשעפער‬ ‫דער 'אור המאיר' טייטשט‪ :‬אונז‬ ‫די שפע זאל ער האבן יראת שמים‪,‬‬ ‫בעטן 'כתבינו בספר החיים למענך‬ ‫וויבאלד די שפע פונעם אייבערשטן איז‬ ‫אלוקים חיים'‪' .‬ספר' איז אויך א לשון‬ ‫כולו טוב‪ ,‬עס איז נאר גוט‪ ,‬מוז דאך‬ ‫פון 'ספיר ויהלום' – לייכטן‪ .‬עס איז דא‬ ‫אויך דארט זיין יראת שמים אז נישט‬ ‫א מענטש וואס פארברענגט די צייט‬ ‫איז עס נישט טוב‪.‬‬ ‫מיט גשמיות‪ ,‬ארבעטן‪ ,‬ער זאגט נאך‪ ,‬אז‬ ‫די חיות פון די גשמיות גיבט חיות אויך פאר די נשמה‬ ‫ער איז מקיים צדקה‪ ,‬וויבאלד ער איז‬ ‫ממילא‪ ,‬יעדע מענטש ווען ער‬ ‫מפרנס אשתו ובניו‪ .‬זאגט דער 'אור‬ ‫שטעלט זיך דאווענען אויף צרכי הגוף‪,‬‬ ‫המאיר' אז נישט פארדעם ביסטו‬ ‫דארף זיין נכלל צרכי הנפש‪ .‬וויבאלד‬ ‫באשאפן געווארן‪ ,‬דאס איז נישט די‬ ‫טאמער נישט‪ ,‬האט ער נישט באקומען‬ ‫עיקר‪ .‬די עיקר איז‪ ,‬צו טון אין עבודת ה'‬ ‫א גוטע זאך‪' ,‬מזון וצידה השביע‬ ‫בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאודך‪.‬‬ ‫לנפשינו'‪ ,‬די חיות הקודש וואס ליגט‬ ‫ממילא זאגט דער אור המאיר‪' :‬כתבינו‬ ‫אין די מזון‪ ,‬דאס איז מחיה לנפשינו‪ ,‬סיי‬ ‫בספר החיים' אונז זאלן זען די שיין און‬ ‫פאר די גוף און סיי פאר די נשמה‪.‬‬ ‫אונז זאלן דערהערן וואס דער‬ ‫אייבערשטער וויל פון אונזער לעבן‪.‬‬ ‫דאס איז אונזער עבודה אין די‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬דאס איז אונזער תפילה‬ ‫בעטן גשמיות ווייל דאס איז כבוד שמים‬ ‫בגשמיות וברוחניות‪ ,‬דאס איז אונזער‬ ‫דוד המלך זאגט אין תהילים 'מה‬ ‫עבודה אין תשרי‪ ,‬דאס איז אונזער‬ ‫רב טובך אשר צפנת ליראיך'‪ ,‬עס איז דא‬ ‫תפילה צו אנערקענען אז 'אין עוד‬ ‫א כלל גדול‪ ,‬דער אייבערשטער האט‬ ‫ח‬ ‫קען מען עס זאגן ברמז‪ ,‬וויבאלד עס‬ ‫מלבדו'‪' ,‬וידע כל פעל כי אתה פעלתו‬ ‫איז נאך אנהייב טאג‪ ,‬מען איז כקטן‬ ‫ויבין כל יציר כי אתה יצרתו' איז‬ ‫שנולד‪ ,‬און מען קען עס דערמאנען‬ ‫טייטש‪ :‬אז א מענטש זאל דערהערן אז‬ ‫ברמז‪ .‬די נשמה כאפט רמזים‪ ,‬אבער‬ ‫טוב בגשמיות איז נאר‪ ,‬ווען עס גייט‬ ‫שפעטער אין טאג איז מען שוין אביסל‬ ‫צוזאמען מיט רוחניות‪.‬‬ ‫מער מגושם‪ ,‬קען מען עס נישט זאגן‬ ‫ברמז‪.‬‬ ‫ביי מעריב די ערשטע טאג ראש השנה איז מען די‬ ‫מערסטע נשמה'דיג‬ ‫אין שאלות ותשובות 'שיח יצחק'‬ ‫די דערהער פון 'מלכיות זכרונות שופרות'‬ ‫וואס איז 'מלכיות זכרונות‬ ‫ברענגט ער‪ ,‬אז ער וויל זאגן א נייע‬ ‫ושופרות'? 'מלכיות' האבן אונז געזאגט‪,‬‬ ‫טעם פארוואס מען זאגט 'לדוד מזמור'‬ ‫צו געדענקן אז יעדע זאך טוט מען‬ ‫ראש השנה ביינאכט‪ ,‬עס איז אפילו דא‬ ‫יתברך‪.‬‬ ‫לכבודו‬ ‫קהילות וואס מען‬ ‫'זכרונות' איז‪ ,‬צו‬ ‫זינגט ראש השנה‬ ‫"‬ ‫'וישאו כל לעבדך'‬ ‫געדענקן ווען עס גייט‬ ‫'וידע כל פעל כי אתה‬ ‫שווער אדער גרינג‪,‬‬ ‫אזויווי עס ווערט‬ ‫זאל מען געדענקן אז‬ ‫געברענגט אין אלף פעלתו ויבין כל יציר‬ ‫עס איז דא א‬ ‫המגן‪ ,‬די שיטה פון דער כי אתה יצרתו' איז‬ ‫באשעפער אויף די‬ ‫'בעל המאור' איז‪ ,‬אז‬ ‫וועלט‪ ,‬א השגחה‬ ‫מען זאל דערמאנען טייטש‪ :‬אז א מענטש‬ ‫עליונה‪ .‬און 'שופרות'‬ ‫זכרונות זאל דערהערן אז טוב‬ ‫'מלכיות‬ ‫איז די ענין פון מתן‬ ‫שופרות' ביי אלע‬ ‫תפילות ראש השנה‪ ,‬בגשמיות איז נאר‪ ,‬ווען‬ ‫תורה‪ ,‬גאולה‪ ,‬בלאזן‬ ‫ביי אונז איז 'חכמה‬ ‫מעריב שחרית מוסף עס גייט צוזאמען מיט‬ ‫ואינה מלאכה'‪ ,‬עס‬ ‫מנחה‪ ,‬אפילו אונז‬ ‫פסק'נען נישט ווי דער רוחניות‬ ‫ליגט אין דעם 'ראשית‬ ‫חכמה יראת ה''‪.‬‬ ‫בעל המאור‪ ,‬אונז מאכן אבער א זכר‪,‬‬ ‫אונז זאגן ביי מעריב 'לדוד מזמור' וואס‬ ‫מען דארף אפהיטן שטארק די נייע נשמה וואס מיר‬ ‫איז דא אין דעם די פסוקים פון מלכיות‪,‬‬ ‫באקומען‬ ‫פאר שמונה עשרה זאגט מען 'תקעו‬ ‫ווען א מענטש קויפט א נייע הויז‪,‬‬ ‫בחודש שופר' האט מען דערמאנט‬ ‫אנפאנג היט ער עס‪ ,‬אז מען זאל נישט‬ ‫שופרות‪ ,‬און מען זאגט 'יעלה ויבא‪...‬‬ ‫אנרירן די נייע פורניטשער‪ ,‬ווען מען‬ ‫ויזכר זכרונינו' דאס איז זכרונות‪ .‬אזוי‬ ‫קויפט א נייע בעקיטשע‪ ,‬פון אנפאנג‬ ‫זאגט מען אויך ביי מעריב 'מלכיות‬ ‫היט מען עס שטארק אפ‪ ,‬אזוי איז יעדע‬ ‫זכרונות שופרות'‪.‬‬ ‫זאך‪ ,‬ווי טייערער עס איז‪ ,‬אלס‬ ‫שטארקער און לענגער היט מען עס‪.‬‬ ‫לויט די פריערדיגע ראפשיצער‬ ‫אונז דארפן עס אויך טון ברוחניות‪.‬‬ ‫רב שטימט עס זייער גוט‪ ,‬ביי מעריב‬ ‫אפהיטן די נשמה הקדושה‪ ,‬די נייע‬ ‫ט‬ ‫קען ער דינען דעם אייבערשטן‪ .‬האט‬ ‫נשמה וואס אונז באקומען ראש השנה‬ ‫ער געבעטן דעם אייבערשטן אז ער‬ ‫ביינאכט‪ .‬משה רבינו האט געזאגט ביי‬ ‫זאל זיך קענען האלטן ביי אידישקייט‪.‬‬ ‫קריאת ים סוף 'התיצבו וראו את ישועת‬ ‫שפעטער ער האט געזען ריכטיג וואס‬ ‫ה' אשר יעשה לכם היום'‪' ,‬היום' גייט‬ ‫עס גייט פאר‪ ,‬אז עס איז א שאלה פון‬ ‫ארויף אויף ראש השנה‪ ,‬אלע מיני‬ ‫לעבן אדער טויט‪ ,‬האט ער געדאווענט‬ ‫ישועות פון א גאנצע יאר איז תלוי אין‬ ‫אז ער זאל קענען קומען לקבר ישראל‪.‬‬ ‫ראש השנה‪ ,‬עס איז נישטא קיין סוף און‬ ‫שפעטער ווען ער האט איבערגעלעבט‪,‬‬ ‫גבול אין די חסדים פונעם אייבערשטן‪,‬‬ ‫האט רבי יעקב געזאגט‪ :‬מען דארף‬ ‫אונז האבן נישט קיין השגה אין דעם‪,‬‬ ‫טרעפן אין יעדע זאך אן עבודת ה'‪,‬‬ ‫אונז זענען מקבל אויף זיך די השגחה‬ ‫אפילו אין די ערגסטע מצב האט ער‬ ‫עליונה זיך סומך צו זיין נאר אויפ'ן‬ ‫געטראפן א תפילה לעבודת ה'‪ ,‬ער זאל‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫קומען לקבר ישראל‪ ,‬און פארדעם איז‬ ‫ער געווארן אזא אנגענומענער מגיד‬ ‫אונזער אמונה און בטחון בלייבט דורך זיך האלטן צו‬ ‫די מסורה‬ ‫ביים כלל ישראל‪ .‬ממילא האט ער‬ ‫וויאזוי גייט בלייבן אונזער אמונה‬ ‫געזאגט‪ :‬יעצט פארשטייט ער שוין‬ ‫ובטחון? דורכ'ן טון אלע מסורות‬ ‫פארוואס מען זאגט א דאפלט לשון‪:‬‬ ‫ומנהגים מסורת אבות‪ ,‬מיט א‬ ‫'ונהיה לראש' מען זאל זיין א ראש‪,‬‬ ‫מורא'דיגע הכנעה צום אייבערשטן‪.‬‬ ‫אבער 'ולא לזנב' ער זאל נישט ווערן א‬ ‫'התיצבו וראו את ישועת היום'‪ ,‬שטייט‬ ‫ראש אין א מצב פון א זנב‪ ,‬אין יעדע‬ ‫און קוקט די ישועת היום וואס דער‬ ‫מצב אפילו ווען מען האט א נפילה‪ ,‬קען‬ ‫אייבערשטער גייט טון היינט‪ ,‬אונז‬ ‫מען זיין א ראש‪.‬‬ ‫דארפן שרייען 'יתגדל ויתקדש שמיה‬ ‫רבה' וויבאלד דאס איז אונזער חלק‪.‬‬ ‫א תפילה מעומקא דלב ווערט אנגענומען‬ ‫די גמרא זאגט (יומא נג‪ ,):‬פאר‬ ‫אלעמאל זיך טרעפן די עבודת השם אין די מצב‬ ‫דער כהן איז ארויסגעגאנגן יום כיפור‬ ‫פארוואס דארף מען זאגן א‬ ‫פונעם קדשי קדשים‪ ,‬האט ער געבעטן‬ ‫דאפלט לשון 'שנהיה לראש ולא לזנב'‪,‬‬ ‫א תפילה קצרה‪ ,‬אז ווען די עוברי‬ ‫האסט דאך שוין געזאגט 'שנהיה‬ ‫דרכים בעטן אז עס זאל נישט רעגענען‪,‬‬ ‫לראש'? רבי יעקב גאלינסקי ז"ל האט‬ ‫זאל דער אייבערשטער נישט אננעמען‬ ‫געזאגט‪ :‬ווען ער איז געווען אין געטא‪,‬‬ ‫די תפילה‪ .‬פרעגט יעדער איינער‪ :‬דאס‬ ‫האט ער געטראפן אן עלטערע גוי וואס‬ ‫איז די בעסטע תפילה וואס מען‬ ‫איז געווען א גרויסער מחנך אין ליטא‪,‬‬ ‫דאווענט יום כיפור? וואס דארף ער‬ ‫רבי יענקל האט פרובירט אויפצולעבן‬ ‫דאס דאווענען? ענטפערט דער‬ ‫דעם גוי‪ .‬האט אים דער גוי געזאגט 'וואו‬ ‫פאניוויזשער רב ז"ל‪ ,‬אז דער איד וואס‬ ‫קען מען זיין בשמחה‪ ,‬מען ווערט דאך‬ ‫דאווענט דערויף‪ ,‬איז זייער א‬ ‫פארברענט?'‪ .‬האט ער געטראכט‪ :‬אז‬ ‫פראסטער איד‪ ,‬ער דאווענט‬ ‫אפילו מען איז נאך דא צוואנציג יאר‪,‬‬ ‫י‬ ‫געזען אז אלקנה איר מאן‪ ,‬דער צדיק‪,‬‬ ‫פראסטערהייט‪ ,‬אבער ער דאווענט‬ ‫האט שוין אויך אויפגעגעבן‪ ,‬איז זי‬ ‫מעומקא דליבא‪ .‬האט דער כהן גדול‬ ‫געגאנגען וויינען צום אייבערשטן‪,‬‬ ‫געמוזט בעטן אין קדשי קדשים‪ ,‬אז‬ ‫וויבאלד נאר ער קען איר העלפן‪ ,‬און‬ ‫דער באשעפער זאל נישט אננעמען די‬ ‫דאס איז טאקע געווען די סוף‪ ,‬אז זי‬ ‫תפילה‪ ,‬וויבאלד ווען א איד דערקענט‬ ‫האט געהאט א קינד‪.‬‬ ‫מעומקא דליבא אז קיינער קען אים‬ ‫נישט העלפן נאר דער‬ ‫הייליגע לעכטיגע‬ ‫אייבערשטער‪ ,‬ווערט‬ ‫"‬ ‫אידישע קינדער‪ ,‬עס‬ ‫נתקבל זיינע תפילות‪,‬‬ ‫קומט די הייליגע טעג‪,‬‬ ‫אפילו עס איז נישט ווען א איד דערקענט‬ ‫אונז גרייטן זיך מיט א‬ ‫מעומקא דליבא אז‬ ‫גוט פאר די וועלט‪.‬‬ ‫געוואלדיגע הכנה צו‬ ‫התגלות כבוד שמים‪.‬‬ ‫קיינער קען אים נישט‬ ‫ווען מען ווייסט אז נאר דער‬ ‫באשעפער קען העלפן ווערן‬ ‫אונזער דור האט זוכה‬ ‫דער‬ ‫נאר‬ ‫העלפן‬ ‫אנגענומען די תפילות‬ ‫א‬ ‫צו‬ ‫געווען‬ ‫מען זעט ביי די אייבערשטער‪ ,‬ווערט‬ ‫געוואלדיגע‬ ‫מעשה פון חנה‪,‬‬ ‫לייכטקייט‪ ,‬אבער מען‬ ‫אלקנה האט געהאט א נתקבל זיינע תפילות‬ ‫דארף אנערקענען אין‬ ‫מנהג ארויפצוגיין פיר‬ ‫דעם אייבערשטן‪ .‬דער‬ ‫מאל א יאר צו די בית‬ ‫הייליגער באשעפער זאל העלפן אלע‬ ‫המקדש‪ ,‬שלוש רגלים און ראש השנה‬ ‫אידן מיט א גוט געבענטש יאר‪ ,‬דער‬ ‫אויך‪ ,‬אלקנה האט געגעבן פאר חנה‬ ‫הייליגער באשעפער זאל שיקן עשירות‬ ‫אייביג דאפלט‪ ,‬וויבאלד ער האט איר‬ ‫וואס איז כולו טוב‪ ,‬און האט שוין יראת‬ ‫בעסער ליב געהאט‪ ,‬מער פון פנינה‪.‬‬ ‫שמים‪ ,‬און אונז גייען טון אונזער חלק‪,‬‬ ‫אלקנה האט איר איינמאל געפרעגט‪:‬‬ ‫אונז גייען אלעס טון פאר עבודת ה'‪,‬‬ ‫איך האב דיר אזוי ליב ווי צען קינדער‪,‬‬ ‫אונז וועלן לעבן מיט אמונה און בטחון‪,‬‬ ‫פארוואס וויינסטו? איז זי געגאנגען‬ ‫אונז וועלן קענען דאווענען‪ ,‬און אונז‬ ‫וויינען ממרת נפשה און געדאווענט‬ ‫זאלן זוכה זיין צו א גוט געבענטש יאר‪,‬‬ ‫צום אייבערשטן אז זי זאל האבן א‬ ‫און צו ביאת גואל צדק‪ ,‬במהרה בימינו‪,‬‬ ‫קינד‪ .‬וואס איז פשט? וויבאלד ווען‬ ‫אמן‪.‬‬ ‫אלקנה האט איר דאס געזאגט‪ ,‬האט זי‬ ‫יא‬