gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

מוציא לאור: מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish

שבוע: ראש השנה (2026-09-07)

מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

פתח את ה-PDF הורדה

‫ראש השנה‬ ‫מאמר מרדכי‬ ‫גליון‬ ‫תחל שנה וברכותיה‬ ‫שיעורי הרה”ג ר’ מרדכי הערש שפיטצער שליט”א‬ ‫האט ער געענטפערט אזוי‪ :‬וואס פארשטייט איר נישט? מיין טאטע‬ ‫ויאמרו הנה יום הדין‬ ‫דארף געבן דין וחשבון פאר’ן הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫שטייען מיר יעצט אזא הייליגע תקופה‪ ,‬אזא הייליגע זמן‪ ,‬וואס מ’קען‬ ‫האבן זיי געפרעגט‪ ,‬דיין הייליגער טאטע‪ ,‬ר’ פנחס’ל קאריצער‪ ,‬פון דעם‬ ‫ניטאמאל משער זיין די גרויסקייט פונעם זמן‪ .‬ס’ווערט געברענגט‬ ‫האסטו מורא? האט ער געזאגט אזוי‪ :‬ווי גרויס מיין טאטע איז‪ ,‬סאך‬ ‫פונעם בעלזער רב‪ ,‬דער הייליגער בעלזער רב‪ ,‬דער בעלזער רב האט‬ ‫סאך גרעסער איז דער הייליגער באשעפער‪.‬‬ ‫געברענגט פון זיין טאטן רבי יהושע’לע זכרונו לברכה‪ ,‬האט ער געזאגט‬ ‫ולפני מי אתה עתיד ליתן דין וחשבון‬ ‫אז ס’קומט ראש חודש אלול‪ ,‬איך קען אפילו נישט נעמען קיין שמעק‬ ‫טיילמאל מאכט זיך‪ ,‬א מענטש אמאל א חשבון‪ ,‬ס’קומט פאר ראש‬ ‫טאביק פאר פחד פונעם יום הדין וואס איז דא‪.‬‬ ‫השנה‪ ,‬דאס יאר איז פיין געווען‪ ,‬איך בין גוט געווען מיט’ן אויבערשטן‪.‬‬ ‫נו‪ ,‬אין די טעג וואס מיר שטייען מיר יעצט‪ ,‬איז דאך באקאנט‪ ,‬רש”י‬ ‫ס’איז געפארן גוט‪ ,‬ס’איז געווען גאנץ פיין‪ .‬איך האב געהאלטן מיין‬ ‫ברענגט עס ווייטער‪ ,‬מיר וועלן נאכזאגן דעם פסוק‪ ,‬ס’איז אין פרשת‬ ‫לימודי תורה‪ ,‬איך האב געהאלטן מיין דאווענען‪ ,‬איך בין געווען גאנץ‬ ‫עקב‪“ ,‬ואתנפל לפני השם כראשנה ארבעים יום וארבעים לילה‪ ,‬לחם‬ ‫ערליך‪ ,‬איך האב געהאלטן מיין פילטער אויף מיין טעלעפאן‪ ,‬ער איז‬ ‫לא אכלתי ומים לא שתיתי”‪ ,‬וואס די פערציג טעג פון אלול ביז נאך יום‬ ‫גאנץ פיין‪.‬‬ ‫כיפור‪ ,‬פון א’ אלול‪ ,‬פון ראש חודש אלול ביז נאך יום כיפור‪ ,‬האט מען‬ ‫דארף מען איין זאך וויסן‪ ,‬ווי גוט דו ביסט‪ ,‬איז דער רבונו של עולם‬ ‫קובע געווען לדורות ימי רצון וסליחה ומחילה‪.‬‬ ‫סאך סאך גרעסער‪ ,‬און מ’דארף נענטער ווערן צו אים‪ .‬ס’קומט יעצט‬ ‫רש”י זאגט‪“ ,‬ואתנפל לפני ה’ כראשונה ארבעים יום”‪ ,‬שנאמר‪ ,‬שטייט‬ ‫דער זמן‪ ,‬דארף מען זען וויאזוי מ’גייט נענטער צום הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫אין פסוק‪“ ,‬ואתה אעלה אל השם אולי אכפרה”‪ .‬באותה עליה‪ ,‬האט‬ ‫יעדער איד דארף קענען גיין ווייטער‪.‬‬ ‫משה רבינו געזאגט‪ ,‬נתעכבתי ארבעים יום‪ ,‬האב איך מיך מעכב געווען‬ ‫פערציג טעג‪ .‬נמצאו כלים בעשרים ותשעה‪ ,‬ס’האט זיך געענדיגט כ”ט‬ ‫סליחה וכפרה על כל עוונותינו‬ ‫באב‪ ,‬האט משה רבינו געענדיגט‪.‬‬ ‫אבער אונז דארף מען איין זאך וויסן‪ ,‬און מתפלל זיין און בעטן דעם‬ ‫שהרי עלה בשמונה עשר בתמוז‪ .‬בו יום נתרצה הקדוש ברוך הוא‬ ‫הייליגן באשעפער‪ ,‬ס’גייט יעצט אריין אין א יום טוב‪ ,‬א הייליגע יום טוב‪,‬‬ ‫לישראל ואמר למשה רבינו‪ ,‬שני לוחות עשה באותו יום‪ ,‬נמצאו כלים‬ ‫צוויי טעג‪“ ,‬חדות השם הוא מעזכם”‪ .‬און דאס וואס ס’איז געשען אין‬ ‫ביום כפורים‪ ,‬באותו יום נתרצה הקדוש ברוך הוא לישראל בשמחה‪,‬‬ ‫ראש השנה‪ ,‬ס’איז געווען מיט א געוואלדיגע שמחה‪ ,‬ס’איז א שמחה אז‬ ‫ואמר לו למשה‪“ ,‬סלחתי כדברך”‪ .‬פארדעם האט מען קובע געווען‬ ‫דער אויבערשטער האט אונז געגעבן די צוויי טעג‪.‬‬ ‫סליחה ומחילה‪.‬‬ ‫באמת‪ ,‬אז מ’טראכט דערין אריין‪ ,‬שטעלט ענק פאר ווען א מענטש‬ ‫על כל פנים‪ ,‬קומט יעצט אויס אז די טעג וואס מיר שטייען יעצט‬ ‫גייט דורך א שווערע משפט‪ ,‬און דער דזשארדזש זאגט‪ ,‬איך געב דיר א‬ ‫ווייטער‪ ,‬האט דער אויבערשטער געגעבן פאר יעדן איינעם‪ ,‬ס’איז טעג‬ ‫טאג‪ ,‬וואס אין די טאג קענסטו קומען‪ ,‬ס’גייט נישט הייסן קיין ברייבערי‪,‬‬ ‫וואס יעדער קען נענטער ווערן מיט’ן רבונו של עולם‪.‬‬ ‫ס’גייט נישט הייסן קיין שוחד‪ ,‬ס’הייסט נישט גארנישט‪ .‬און די טאג הער‬ ‫איך דיר אויס‪ ,‬און טאמער זע איך אז דו האסט אמת’דיגע חרטה וואס דו‬ ‫להחזריני בתשובה שלימה לפניך‬ ‫האסט געטון‪ ,‬איך גיי דיר פארגעבן‪.‬‬ ‫ווי דער זוהר הקדוש זאגט אז משה רבינו האט געבעטן אז דער‬ ‫נישט נאר פארגעבן‪ ,‬איך גיי נאך מאכן פון די אלע אקאונטס וואס דו‬ ‫אויבערשטער זאל געבן פאר כלל ישראל אז מ’זאל מוחל זיין די חטא‬ ‫האסט געטון‪ ,‬גייט נאך פון דעם ווערן בענעפיטס‪ ,‬ס’וועט ווערן גוטע‬ ‫העגל‪“ ,‬ובכתה את אביה ואת אמה ירח ימים‪ ,‬דאס גייט ארויף חודש‬ ‫פוינטס‪ ,‬און דו וועסט באקומען געלט אויך‪ ,‬דו גייסט אלעס באקומען‪.‬‬ ‫אלול‪.‬‬ ‫וויאזוי וואלטן מיר אויסגענוצט דעם טאג?‬ ‫ממילא דאס איז א צייט וואס משה רבינו האט מתפלל געווען אז דער‬ ‫וואלט ווען נישט יעדער איד אהינגעגאנגען מיט די גאנצע‪ ,‬איין רגע‪,‬‬ ‫אויבערשטער זאל אונז מוחל זיין‪.‬‬ ‫לאמיר אמת’דיג חרטה האבן‪ ,‬איך גיי מער קיינמאל נישט טון די עבירה‪,‬‬ ‫ווייל סתם אזוי תשובה‪ ,‬ס’איז אן אינטערעסאנטע זאך‪ ,‬וואס איז‬ ‫מ’גייט צום דזשאדזש‪ ,‬און מ’לאזט די טרערן‪ ,‬און מ’וויינט מיט אן‬ ‫תשובה? האסט געטון וואס האסט געטון‪ ,‬וואס גייסטו יעצט בעטן‬ ‫אמת’דיגקייט‪.‬‬ ‫דעם אויבערשטן נעם מיך צוריק אריין? אבער דאס האט משה רבינו‬ ‫ראיתי את דמעתך‬ ‫אויסגעבעטן‪ ,‬די זאך זאל קענען זיין‪.‬‬ ‫די דזשארדש זאגט איך זע דו מיינסט עס אמת’דיג‪.‬‬ ‫וימאן להתנחם‬ ‫ובפרט אויב ס’האט די פאר תנאים וואס דער הייליגער רמב”ם ברענגט‬ ‫נאר מ’דארף וויסן‪ ,‬זיי ברענגען נאך‪ ,‬אז דער הייליגער רבי פנחס‬ ‫אין הלכות תשובה‪ ,‬ווען א מענטש טוט עכט און ער קומט נענטער צום‬ ‫קאריצער איז נסתלק געווארן‪ ,‬מ’האט אים באגראבן און אריינגעלייגט‬ ‫הייליגן באשעפער‪ ,‬זאגט דער אויבערשטער‪ ,‬נישט פלעין איך בין דיר‬ ‫אין קבר‪ ,‬זיין זון איז דארטן געשטאנען און זייער שטארק געוויינט‪.‬‬ ‫מוחל די עבירות‪ ,‬איך געב דיר נאך אפילו צו‪ ,‬איך וועל דיר אלע זאכן‬ ‫האט אים דער הייליגער רבי חיים קאסובער געזאגט אז דיין טאטע‪,‬‬ ‫געבן‪ .‬ס’איז א געוואלדיגע זמן וואס איז דא‪.‬‬ ‫ער האט נאך געדאוונט די פרייטאג צונאכטס‪ ,‬האט ער געדאוונט דא‬ ‫ותמלך אתה הוא השם אלוקינו‬ ‫אונטן בעולם התחתון‪ .‬אין גן עדן התחתון‪ ,‬שבת אינדערפרי האט ער‬ ‫אבער וואס דען? דער ענין פון ראש השנה‪ ,‬מ’האט שוין אמאל‬ ‫שוין געדאוונט בעולם העליון‪ .‬ער איז אוועק שבת‪ ,‬ער האט ער שוין‬ ‫גערעדט‪ ,‬דער ענין פון יום כיפור איז דאך יום סליחה ומחילה‪ ,‬דער‬ ‫געדאווענט בעולם העליון‪.‬‬ ‫אויבערשטער איז מוחל יעדן איינעם‪.‬‬ ‫מיט דעם אלעם האט ער ווייטער געוויינט אויף זיין הייליגן טאטע‬ ‫דער ענין פון ראש השנה איז ממליך זיין דעם הייליגן באשעפער‪,‬‬ ‫רבי פנחס קאריצער וואס איז נסתלק געווארן‪ .‬און מ’האט אים נישט‬ ‫ארויסשרייען יעדער איינער “ותמלוך אתה ה’ אלקינו ימליכו לבדך על‬ ‫געקענט טרייסטן‪.‬‬ ‫כל מעשיך”‪ ,‬יעדער איד זאל שרייען “וידע כל פעול כי אתה פעלתו ויבין‬ ‫האט מען אים געפרעגט‪ ,‬פארוואס וויינסטו אזוי שטארק?‬ ‫הבוחר בשירי זמרה‬ ‫כל יצור כי אתה יצרתו”‪ .‬אז יעדער איד וועט גלייבן‪ ,‬מיר וועלן איין זאך‬ ‫און ס’שטייט טאקע‪ ,‬אלע ספרים ברענגען דאס אז דער עולם האט‬ ‫גלייבן‪ ,‬אז דער אויבערשטער איז “ה’ אלקי ישראל מלך ומלכותו בכל‬ ‫א טעות‪.‬‬ ‫משלה”‪.‬‬ ‫ס’שטייט אין יושר דברי אמת (פכ”ב) אז די מענטשן האבן א טעות אז‬ ‫דער אויבערשטער איז דער מלך אליינס‪ ,‬ער איז דער מלך‪ ,‬און אונז‬ ‫מ’האט אינזין‪ ,‬ביי ונתנה תוקף דארטן צו קאכן מיר זיך‪ ,‬אוודאי איז עס א‬ ‫זענען מיר אים ממליך‪ .‬איך‪ ,‬קליינע מענטש‪ ,‬ס’קומט אזא זמן ווי יעצט‬ ‫געוואלדיגע זאך‪ ,‬ס’קומט‪ ,‬מ’ווערט מעורר‪ ,‬ס’איז טאקע מעורר‪.‬‬ ‫ראש השנה‪ ,‬זאגט דער אויבערשטער‪ ,‬איך קוק ארויס אויף יעדן איינעם‪,‬‬ ‫אבער ביי פסוקי דזמרה וואס מ’דאווענט יעדן איינציגן טאג‪ ,‬מ’הייבט‬ ‫און יעדער יונגעלע‪ ,‬יעדער איד‪ ,‬יעדער פרוי‪ ,‬יעדער איינער וואס איז‬ ‫אריינגיין אין די קרבנות‪ ,‬איזהו מקומן של זבחים‪ ,‬אריינטראכטן‪ ,‬דער‬ ‫מתפלל‪ ,‬די פלאץ ווי ער זאל נאר נישט קענען זיין‪.‬‬ ‫באשעפער האט געהאט‪ ,‬אונז האבן מיר נישט היינט א בית המקדש‪,‬‬ ‫ער נעמט א מחזור‪ ,‬און ער האט אינזין‪ ,‬ער זאגט “ברוך אתה ה’ אלקינו‬ ‫ס’איז געווען א פלאץ וואו מ’האט מקריב געווען קרבנות‪ ,‬פשוט‬ ‫מלך העולם”‪ ,‬ער זאגט‪ ,‬באשעפער‪ ,‬דו ביסט דער מלך העולם‪ ,‬און איך‬ ‫אריינטראכטן וואס מ’טוט‪.‬‬ ‫בין דיך ממליך‪.‬‬ ‫מ’הייבט אריינגיין ווייטער‪ ,‬מ’גייט אריין אין די פסוקי דזמרה‪ ,‬און‬ ‫דאס איז די תפקיד‪ ,‬דאס איז די גאנצע תפקיד וואס איז יעצט דא פון‬ ‫מ’הייבט אויף די תפלות וואס מ’האט‪ ,‬איז א געוואלדיגע זכיה‪.‬‬ ‫ראש השנה‪.‬‬ ‫ווי דער רי”ף ברענגט (שלטי הגיבורים ברכות פ”ד אות א) כל הבוכה‬ ‫ואביתה תהלה מגושי עפר‬ ‫בתפלתו כוכבים ומזלות בוכים עמו ותפלתו נשמעת‪.‬‬ ‫ווי די גמרא זאגט אין מסכת ראש השנה‪ ,‬אז דער אויבערשטער‬ ‫ס’איז דאך א מורא’דיגע זאך‪ ,‬ווען א איד וויינט ביים דאווענען‪ ,‬וואס‬ ‫האט געוואלט‪ ,‬די גאנצע זאך איז דא (ראש השנה לד‪“ ):‬כדי שתמליכוני‬ ‫טייטש וויינען ביים דאווענען‪ ,‬ס’איז נישט קיין סוויטש‪ ,‬מ’געבט אן צינד‬ ‫עליכם”‪ ,‬אונז זאלן ממליך זיין דעם הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫אן איין רגע און ס’וויינט‪.‬‬ ‫פארדעם זאגט מען מלכיות זכרונות שופרות‪ ,‬דאס איז די ענין פון‬ ‫ווען דו האסט אינזין די ריכטיגע‪ ,‬דו האסט אינזין די פירוש המלות‪,‬‬ ‫בלאזן שופר‪ ,‬דאס איז די ענין פון די גאנצע זאך‪.‬‬ ‫האסט אינזין די כוונות וואס איז דא‪ ,‬און דו טראכסט איין רגע‪ ,‬ווער‬ ‫אונז שרייען מיר ארויס פאר דעם באשעפער‪ ,‬ס’איז דא א נייע מלוכה‪,‬‬ ‫בין איך?‬ ‫אפילו די גאנצע וועלט האט אכט ביליאן מענטשן‪ ,‬קיינער איז נישט‬ ‫די אלע שמי השמים‪ ,‬וכל צבאם‪ ,‬אלעס דאנקט דעם אויבערשטן‪,‬‬ ‫מכיר דיין מלוכה‪ ,‬די קליינע הייפעלע אידן‪ ,‬די ניטאמאל פראצענט אין‬ ‫ס’איז דא א גאנצע בריאה‪ ,‬אלע שטערנס‪ ,‬אלע וואלקענס‪ ,‬אלעס שטייט‬ ‫די וועלט‪.‬‬ ‫און דאנקט יעצט‪ ,‬אלעס לויבט‪ ,‬אלעס רעדט צום הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫אבער אונז האבן מיר די זכיה ממליך צו זיין דעם הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫און איך קליין מענטשעלע קען איך אויך רעדן‪ ,‬און איך בין טויזנט מאל‬ ‫מער ווי די מלאכים‪.‬‬ ‫הכנה לבא בעי‬ ‫אבער וויאזוי ס’זעט אויס אז איינער גייט ממליך זיין דעם הייליגן‬ ‫עדב יקר אחסנתיה‬ ‫באשעפער בשעת מעשה ער האט זיך גארנישט צוגעגרייט? ס’איז א‬ ‫די גמרא זאגט‪ ,‬חדשים לבקרים רבה אמונתך‪ ,‬זאגט די גמרא אז דער‬ ‫חוכא וטלולא‪ ,‬ס’איז א פורים‪ ,‬ס’איז גארנישט‪.‬‬ ‫מלאך קען נאר‪ ,‬מ’זאגט עס ביי אקדמות‪.‬‬ ‫טאמער א איד גרייט זיך אמת’דיג צו‪ ,‬ער מאכט זיך אביסל הכנה‪ ,‬ער‬ ‫דער מלאך קען נאר איינמאל זאגן קדוש‪ ,‬און ער ווערט אינגאנצן אויס‪,‬‬ ‫זעצט זיך אוועק‪ ,‬ער זאגט אויס תהלים‪ ,‬ער לערנט אפ איין רגע‪ ,‬ער‬ ‫ער ווערט אינגאנצן צוגיינגען‪.‬‬ ‫גייט זען‪ ,‬לאמיך דורכלערנען אביסל די מלכיות זכרונות שופרות‪ ,‬לאמיך‬ ‫אונז אידישע קינדער קען מען זאגן איינמאל קדוש‪ ,‬נאכאמאל קדוש‪,‬‬ ‫לערנען וואס גייט מען מתפלל זיין צום הייליגן באשעפער?‬ ‫נאכאמאל קדוש‪ ,‬און דער אויבערשטער האט הנאה דערפון‪ ,‬דער‬ ‫וואס הייסט איך גיי ממליך זיין דעם אויבערשטן? איך גיי זאגן די אלע‬ ‫אויבערשטער האט הנאה מיט יעדע ווארט וואס אונז זאגן מיר ארויס‪,‬‬ ‫פסוקים פון ממליך זיין‪ ,‬פון ארויסברענגען די מלוכה פונעם הייליגן‬ ‫איז דער זמן יעצט אז מ’זאל קענען צו גיין דערצו‪.‬‬ ‫באשעפער? קומט מען צו צו א געוואלדיגע פלאץ‪.‬‬ ‫תפלה לעני כי יעטוף‬ ‫און ראש השנה איז דייקא די זמן וואס די תפילות קענען מעלה זיין‬ ‫נאר וואס דען? ווען איינער גייט צו‪ ,‬דארף ער צוגיין מיט א לב נשבר‪.‬‬ ‫אלע תפילות וואס מ’האט געבעטן‪.‬‬ ‫וויסן אז א לב נשבר איז א זאך וואס דער אויבערשטער האט מורא’דיג‬ ‫הכל מעלין‬ ‫שטארק הנאה‪.‬‬ ‫אזוי ווי דער הייליגער תולדות ברענגט אין פרשת שלח‪ .‬זאגט דער‬ ‫דער זוהר הקדוש זאגט דאך‪ ,‬ס’איז באקאנט אין זוהר הקדוש‪.‬‬ ‫הייליגער תולדות (ד”ה עוד יש לפרש) “אם מתפלל בראש השנה בכוונה‪,‬‬ ‫דער זוהר הקדוש זאגט אין פרשת בלק (קצ”ה‪ ).‬כל צלותא דישראל‬ ‫אויב איז מען מתפלל ראש השנה מיט כוונה‪ .‬מעלה כל התפלה של‬ ‫צלותא‪ ,‬יעדע תפילה פון א איד איז א תפילה‪ ,‬אבער תפילה לעני‪ ,‬דאס‬ ‫כל השנה‪ ,‬שחרית לשחרית‪ ,‬מנחה למנחה”‪ ,‬און אזוי גייט עס ווייטער‪.‬‬ ‫איז מער פון אלעם‪ .‬מה טעם?‬ ‫אזוי שטייט אין יושר דברי אמת (קונטרס שני אות נ”ג) שטייט ווייטער‬ ‫זאגט דער זוהר הקדוש‪ ,‬איך וועל זאגן לשון הזוהר‪ ,‬ווייל דאס גייט‬ ‫אז מ’זאל אינזין האבן די מערסטע וואס מ’קען אינזין האבן די ווערטער‪.‬‬ ‫ארויף ביזן כסא הכבוד‪ ,‬ס’טוט אן א קרוין אויפ’ן אויבערשטנ’ס קאפ‪ ,‬און‬ ‫מאכט זיך א מענטש א חשבון‪ ,‬ס’איז שווער‪ ,‬מ’הייבט אן אריינקומען‪,‬‬ ‫דער אויבערשטער איז זיך משתבח מיט די תפילה פון אן עני‪.‬‬ ‫מ’קומט שוין‪ ,‬מ’הייבט אן דאווענען אכט אזייגער‪ ,‬מ’ענדיגט דאווענען‬ ‫אן עני איז ווי א צובראכענער מענטש‪ ,‬ער געבט זיך א קוק אן‪ ,‬איך‬ ‫פיר אזייגער‪ .‬ס’איז א גאנצע צוקראכעניש‪.‬‬ ‫האב נישט‪...‬‬ ‫טאמער פארשטייט מען אבער‪ ,‬ס’איז דורכגעגאנגען דריי הונדערט‬ ‫איך בין אריינגעגאנגען אין א יום טוב‪ ,‬מיינע קינדער האבן מיר‬ ‫און פינף און זעכציג טעג איז דורכגעגאנגען‪ ,‬ביסטו דא צוריק אין בית‬ ‫געבעטן‪ ,‬איך האב נישט געהאט צו קויפן קיין נייע בגד פאר מיינע‬ ‫המדרש‪.‬‬ ‫קינדערלעך‪ ,‬איך האב מיר נישט געקענט צוזאמקלויבן‪ ,‬קוים איך האב‬ ‫דו לעבסט! דער אויבערשטער האט דיר געהאלפן‪ ,‬קודם דארף מען‬ ‫צוזאמגעקראצט עפעס צו גיין עסן‪.‬‬ ‫דאנקען דעם אויבערשטן‪ ,‬מ’דארף מען דאנקען הודאה פאר דעם‪,‬‬ ‫ס’האט מיר א איד נעכטן געזאגט‪ ,‬דו וועסט מיר נישט גלייבן אז ס’גייט‬ ‫שאינו כפוי טובה‪ ,‬וויפיל גוטס האט אונז דער אויבערשטער געגעבן די‬ ‫שוין אפאר וואכן אין א צי‪.‬‬ ‫פארגאנגענע יאר‪.‬‬ ‫איך קען גיין איינקויפן אויף שבת‪ .‬זאגט ער‪ ,‬ערשט פינף אזייגער‬ ‫יעצט זענען מיר צוריק אין בית המדרש‪ ,‬און יעצט האבן אונז א‬ ‫ממש פאר די סטאר מאכט זיך‪ ,‬איך ווארט ביז פינף אזייגער ווארט איך‪,‬‬ ‫געלעגנהייט‪ .‬לאמיר אויסנוצן די געלעגנהייט וואס דער הייליגער‬ ‫באשעפער‪ ,‬שיק מיר עפעס‪ ,‬פינף אזייגער הייב איך אויף א טעלעפאן‪,‬‬ ‫תולדות זאגט‪ ,‬אונז האבן די געלעגנהייט יעדער איינער זאל קענען‬ ‫איך מוז איינעם בעטן‪ ,‬אפשר שיקסטו מיר עפעס אריין אין מיין‬ ‫אויפהייבן יעדע תפלה‪ ,‬די אלע צו’מאזיקטע תפלות‪.‬‬ ‫אקאונט‪.‬‬ ‫וויפיל כוונה האבן מיר געהאט אריינגעלייגט במשך די יארן די אלע‬ ‫א איד גייט צו מיט צובראכענערקייט‪ ,‬ס’איז א צובראכענע תפלה לעני‪,‬‬ ‫תפלות וואס מיר האבן געהאט?‬ ‫איז א מורא’דיגע זאך‪ .‬תפלה לעני כי יעטף ולפני ה’ ישפך שיחו‪ .‬זאגט‬ ‫וויפיל מאל האבן מיר חלילה פארפאסט א מנחה‪ ,‬פארפאסט א‬ ‫דער זוהר הקדוש‪ ,‬א לב נשבר‪ ,‬ווען מ’גייט צו צובראכענערהייט און‬ ‫מעריב?‬ ‫מ’דאווענט‪ ,‬איז דאך א געוואלדיגע זאך‪.‬‬ ‫יעצט קומט דער זמן‪ ,‬אין ראש השנה‪ ,‬ווען איך קען דאווענען‪ ,‬איך‬ ‫באין מליץ יושר‬ ‫פרוביר אינזין צו האבן יעדע ווארט‪ ,‬איך קויף מיר א מחזור מיט טייטש‬ ‫דער הייליגער בארדיטשובער‪ ,‬דער קדושת לוי זאגט אויף ראש השנה‬ ‫איך זאל אינזין האבן‪.‬‬ ‫דיך נישט דאווענען‪“ ,‬דו ביסט א צובראכענער מענטש‪ ,‬פון דיר וועט‬ ‫(ד”ה באין מליץ יושר) זאגט ער‪ ,‬באין מליץ יושר‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬באין‪ ,‬ווען‬ ‫שוין גארנישט ווערן”‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬דאס איז א פאלשע זאך‪.‬‬ ‫א מענטש איז אין א מצב פון אין‪ ,‬ער לאזט אפ פון אלעס‪ ,‬איך בין א‬ ‫אבער ווען ס’קומט דיר א שבירת הלב‪ ,‬הייבסטו אן טראכטן וואו איך‬ ‫צובראכענער מענטש‪ ,‬איך בין א צובראכענער מענטש‪ .‬וואו שטיי איך‬ ‫בין‪ ,‬לכבוד דעם ווערסטו נענטער צום אויבערשטן‪ ,‬דו באקומסט א קרבת‬ ‫אין רוחניות?‬ ‫אלקים‪ ,‬דו זעסט ווי גוט דער אויבערשטער איז‪ ,‬דער אויבערשטער איז‬ ‫געב דיך א שטעל אפ א רגע ביי דיין מחזור‪ ,‬וואו האב איך געוואלט‬ ‫מאריך אף‪ ,‬דער אויבערשטער האט געווארט‪“ ,‬ווארט‪ ,‬מיין טייער קינד‪,‬‬ ‫זיין ברוחניות? וויפיל מאל האב איך געזאגט‪ ,‬איך גיי מיך שלאגן מיט‬ ‫קום נאנט צו מיר‪ ,‬איך וועל דיר געבן אלעס‪.‬‬ ‫מיין יצר הרע‪ ,‬איך האב געמאכט ערנסטע קבלות‪ .‬וואו איז מיין קבלה‬ ‫קום אבער נענטער‪ ,‬קום זאג מיר ‘איך וויל זיין מיט דיר נאנט’‪ ,‬קום מיט‬ ‫געגאנגען?‬ ‫אן אמת’דיגקייט ‘איך וויל זיין נאנט’”‪ .‬דאס איז דאך א געוואלדיגע זאך‪,‬‬ ‫די צעבראכנקייט וואס איך האב‪ ,‬די צעבראכנקייט וואס קומט אריין‬ ‫דעמאלט איז אין דין למעלה‪ ,‬ס’וועט נישט זיין קיין דין‪ ,‬ס’וועט נאר זיין‬ ‫ביים מענטש‪ ,‬דאס איז מליץ יושר‪.‬‬ ‫מידת הרחמים‪.‬‬ ‫מורא’דיגע ווערטער זאגט דער הייליגער קדושת לוי‪ :‬ווען א מענטש‬ ‫זאגט דער הייליגער בית אהרן‪“ ,‬מאין”‪ ,‬ווען א מענטש איז בחינת אין‪,‬‬ ‫איז א צעבראכן‪ ,‬און ער איז צעבראכן מחמת רוחניות‪ ,‬ער איז צעבראכן‬ ‫“יבוא עזרי”‪ ,‬דארטן קען אנהייבן קומען די ישועה‪.‬‬ ‫פון גשמיות‪ ,‬וואס זאל קענען זיין‪ .‬מליץ יושר‪.‬‬ ‫לב נשבר אלקים לא תבזה‬ ‫דאס העלפט‪ ,‬ס’גייט אויבן אין הימל בשעת’ן יום הדין‪ ,‬דאס העלפט‬ ‫דאס קען דאך יעדער איינער די באקאנטע מעשה‪ ,‬דער הייליגער‬ ‫אז מ’זאל ווערן פארשריבן בספרי של צדיקים גמורים‪ ,‬און די אלע זאכן‬ ‫בעל שם טוב הקדוש‪ ,‬דער בעל תוקע איז געווען ר’ וואלף קיצס זכרונו‬ ‫וואס איז דא‪.‬‬ ‫לברכה‪.‬‬ ‫כי קרוב הוא‬ ‫ער איז געווען דער בעל תוקע ביים הייליגן בעל שם הקדוש‪ ,‬און דער‬ ‫דער זוהר הק’ ענדיגט דארטן ווייטער‪ ,‬זאגט דער זוהר ווייל דער עני‬ ‫הייליגער בעל שם טוב האט דורכגעגאנגען מיט אים אויף א צעטל‬ ‫איז נאנט צום קעניג‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬מער פון יעדן איינעם‪.‬‬ ‫פארדעם אלע כוונות וואס ער האט אינזין בשעת די תקיעות‪.‬‬ ‫שמסכנא קרוב למלכי יותר מכולי‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬ווייל ס’שטייט אין פסוק‬ ‫ווען ס’איז געקומען צו די תקיעות‪ ,‬ער עפנט אויף זיין מחזור‪ ,‬די צעטל‬ ‫והיה כי יצעק עלי ושמעתי כי חנון אני‪.‬‬ ‫איז נישט דא‪ .‬מורא’דיג צעבראכן‪ ,‬ער האט זיך צעוויינט‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫אלע אנדערע מענטשן‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬אסאך מאל הערט דער אויבערשטער‬ ‫צעוויינט‪ ,‬אזוי האט ער געמאכט די תקיעות‪.‬‬ ‫יא אויס‪ ,‬אסאך מאל הערט דער אויבערשטער נישט אויס‪.‬‬ ‫האט דער הייליגער בעל שם טוב נאכדעם געזאגט‪“ ,‬זאלסט וויסן‬ ‫וואס דען? אבער א שפל רוח‪ ,‬ווען א מענטש איז צובראכן‪ ,‬הערט אים‬ ‫אז היי יאר זענען דיינע תקיעות ארויפגעגאנגען אויבן און ס’האט‬ ‫דער אויבערשטער‪ ,‬אייביג הערט אים דער אויבערשטער אויס‪.‬‬ ‫אויפגעבראכן אלע טויערן‪ ”.‬האט ער אים געזאגט‪“ ,‬זאלסט וויסן אז‬ ‫ס’איז דא א שליסל‪ ,‬וואס יעדע שלאס האט א שליסל‪ ,‬ס’איז אבער דא‬ ‫אין דין למעלה‬ ‫א גנב שליסל‪ .‬א גנב שליסל מיינט אז ס’איז דא איין ‘מעסטער קי’‪ ,‬וואס‬ ‫נאר וואס דען‪ ,‬דארף מען איין זאך וויסן‪ ,‬דער הייליגער מאור ושמש‬ ‫דאס גייט אריין אין אלע שלעסער‪”.‬‬ ‫ברענגט אין פרשת שופטים‪ ,‬דער באקאנטער מאור ושמש זאגט‬ ‫זאגט ער‪“ ,‬וואס איז די שליסל? די שליסל איז בכיה‪.‬‬ ‫(שופטים ד”ה א”י צדק) ס’שטייט אין פסוק “צדק צדק תרדוף”‪.‬‬ ‫ווען א מענטש וויינט‪ ,‬ער דאוונט מיט בכיות‪ ,‬און ער וויינט‪ ,‬דאס עפנט‬ ‫ער רעדט וועגן די הייליגע טעג‪ ,‬זאגט ער דארטן‪ ,‬ס’איז דא א מדרש‬ ‫זיך אים אויף אלע זאכן‪ ,‬ס’איז לעכערט דורך אלע זאכן וואס קען זיין‪”.‬‬ ‫תנחומא‪“ ,‬בזמן שיש דין למטה‪ ,‬אין דין למעלה”‪.‬‬ ‫זאגט ער‪“ ,‬היינט האט ער געהאט א לב נשבר מיט בכיות‪ ,‬דאס האט‬ ‫זאגט ער‪ ,‬וואס איז די כוונה “בזמן שיש דין למטה‪ ,‬אין דין למעלה”?‬ ‫אלעס געעפנט‪ ,‬ממילא קען ארויפגיין די אלע תפילות‪”.‬‬ ‫זאגט ער‪ ,‬אז ס’גייט ארויף‪ ,‬אז ווען א מענטש איז זיך דן אליינס‪ ,‬ער זעט‬ ‫ותן בלבי הכנעה‬ ‫זיך צובראכן‪ ,‬א מענטש אליין זעט זיך צובראכן‪.‬‬ ‫די גמרא אין מסכת בבא מציעא‪ ,‬זאגט אויך אזוי‪“ ,‬כל השערים‬ ‫כשיש דין למטה‬ ‫ננעלים”‪ ,‬זאגט די גמרא‪ ,‬אלע שערים זענען פארמאכט געווארן‪“ ,‬חוץ‬ ‫האט מיר א איד געזאגט‪ ,‬ער איז געווען פאריאר‪ ,‬ער איז געשטאנען‬ ‫משערי אונאה‪ ,‬שערי דמעה (ברכות לב‪ ):‬די אלע זאכן‪.‬‬ ‫ביים דאווענען‪ ,‬אינמיטן האט ער געכאפט א צובראכנקייט‪ ,‬ער האט‬ ‫די גאונים ברענגן‪ ,‬דער רבנו בחיי (ויקרא כה יז) הטעם‪ ,‬לפי שהמתאנה‬ ‫געזאגט‪“ ,‬רבונו של עולם‪ ,‬איך שעם זיך פאר דיר‪ .‬האסט מיר געגעבן‬ ‫ומצטער ביותר‪.‬‬ ‫אזויפיל גוטע זאכן דאס יאר‪ ,‬האסטו מיר געגעבן”‪ ,‬און ער האט אים‬ ‫ווען א מענטש איז א צובראכענער מענטש‪ ,‬ער ווערט געטשעפעט‪,‬‬ ‫אנגעהויבן אויסרעכנען וואס ער האט אלעס באקומען‪.‬‬ ‫איז ער מורא’דיג בצער‪“ ,‬ומחליש דעתו”‪ ,‬ער קומט א חלישות הדעת‪,‬‬ ‫“איך בין גארנישט ווערד געווען דאס צו באקומען‪ ,‬ס’איז זיך מיר‬ ‫“ולבו נכנע על צרתו”‪ ,‬זיין הארץ ווערט אים נכנע וועגן זיין צרה‪,‬‬ ‫גארנישט געקומען‪ .‬האסט מיר געגעבן געזונט‪ ,‬האסט מיר געגעבן‬ ‫“ומתפלל מתוך דאגת לבו בכוונה ונשמע”‪.‬‬ ‫פרנסה‪ ,‬האסט מיר געגעבן מיינע קינדער האבן פארשטאנען לערנען‪.‬‬ ‫זעט מען אז א מענטש קומט צו מיט א צובראכנקייט‪ ,‬קומסט אריין‬ ‫וויאזוי האב איך מיך אויסגעפירט צו דיר? וואס וואלט ווען געווען ווען‬ ‫אין בית המדרש‪ ,‬טראסקע נישט‪ ,‬רודער נישט‪.‬‬ ‫דו זאלסט מיר באצאלן געהעריג וואס איך האב געטון? איך וואלט דאך‬ ‫טאמער איינער האט געוואקט אויף דיין זיץ‪ ,‬די אלע זאכן וואס איז‬ ‫גארנישט געקענט האבן”‪.‬‬ ‫דא‪.‬‬ ‫ווייסט איין זאך‪ ,‬דו ביסט א געבארגטער פערזאן‪.‬‬ ‫און מחמת בושה איז ער געשטאנען ביים פלאץ‪ ,‬ער האט ממש נישט‬ ‫דער אויבערשטער האט אונז געבארגט צוויי טעג‪ ,‬וואס די צוויי‬ ‫געקענט דאווענען‪ ,‬ער האט זיך געפילט ממש ווי ער פאלט צוזאם‪.‬‬ ‫טעג‪ ,‬ווי מער איינגעקנייטשט דו וועסט זיין‪ ,‬איין רגע‪ ,‬זיך מתאמץ זיין‬ ‫ער איז אנגעקומען צו אן עכטע פלאץ פון מאכן א דין למטה‪“ .‬בזמן‬ ‫בתפלתו‪ ,‬וועט מען בסייעתא דשמיא קענען אנקומען אויף זייער א‬ ‫שיש דין למטה‪ ,‬אין דין למעלה”‪ .‬ס’איז דאך מורא’דיגע ווערטער‪.‬‬ ‫ווייטע וועג‪ .‬דער אויבערשטער זאל אונז אוודאי העלפן אז מיר זאלן‬ ‫ווען דו אליינס קוקסט זיך אן שטחיות’דיג‪“ ,‬אה‪ ,‬ס’איז גוט‪ ,‬א גוטע‬ ‫קענען גיין‪.‬‬ ‫נאכט”‪ ,‬איז דא א דין למעלה רחמנא ליצלן‪ ,‬און מ’איז דן דעם מענטש‪.‬‬ ‫זאגט אבער דער הייליגער מאור ושמש‪ ,‬וואס טייטש “אין דין‬ ‫לפני השם תטהרו‬ ‫למעלה”‪ .‬אויב איז דא א דין למטה‪“ ,‬אין דין למעלה”‪ ,‬מ’איז דיך נישט‬ ‫ס’איז א זמן וואס מ’גייט זאגן תקיעת שופר‪ .‬פון רב סעדיה גאון האבן‬ ‫דן מיט מדת הדין למעלה‪ .‬איז אויבן אין הימל נעמט מען דיך במדת‬ ‫מיר די צען טעמים פארוואס מ’גייט זאגן תקיעת שופר‪ ,‬די אלע זאכן‬ ‫הרחמים‪ ,‬מ’שרייבט דיר אן אלע גוטע זאכן וואס איז דא‪.‬‬ ‫וואס איז דא‪.‬‬ ‫איך האב געזען אמאל ברענגען‪ ,‬איך האב עס געהערט‪ ,‬פון מורי ורבי‪,‬‬ ‫מאין יבא עזרי‬ ‫רבי יוסף חיים גרינוואלד זאל זיין געזונט‪ ,‬ער האט דאס נאכגעזאגט‬ ‫און די זעלבע בחינה זאגט דער הייליגער בית אהרן (שמחת בית השואבה‬ ‫פונעם הייליגן גאלאנטער רב זכרונו לברכה‪.‬‬ ‫ד”ה עוד פתח) זאגט ער‪“ ,‬מאין”‪ ,‬ווען א מענטש איז א בחינה פון אין‪ ,‬ער‬ ‫האט ער געזאגט ביי די צווייטע וועלט מלחמה‪ ,‬אויף די פסוק (תהלים‬ ‫קומט אריין אין א צובראכענעם מצב‪.‬‬ ‫סה ד) דברי עונות גברו ממני פשעינו אתה תכפרם”‪.‬‬ ‫צובראכנקייט מיינט‪ ,‬דער הייליגער תניא ברענגט דאך אויך דארטן‪,‬‬ ‫האט דער הייליגער גאלאנטער רב געזאגט ביי די צווייטע וועלט‬ ‫“כל דבר עצב”‪ .‬זאגט דער הייליגער תניא (ליקוטי אמרים פרק כ”ו) טאמער‬ ‫מלחמה‪.‬‬ ‫קומט דיר די צובראכנקייט דוקא אינמיטן דאווענען‪ ,‬דער יצר הרע לאזט‬ ‫שפך חמתו‪ ,‬על עצים ועל אבנים‬ ‫ס’איז געווען אמאל א שפחה‪ ,‬איר ארבעט איז געווען אפצווואשן די‬ ‫אונז דארפן מיר איין זאך וויסן‪ ,‬ס’קומט ראש השנה‪ ,‬אונז דארפן מיר‬ ‫קינדער פון איר הערנטע‪ ,‬זי האט געדארפט אפוואשן די קינדערלעך‬ ‫איין זאך וויסן‪.‬‬ ‫אייביג‪ ,‬דאס איז געווען איר דזשאב‪.‬‬ ‫אונז זענען מיר ממליך דעם באשעפער‪ ,‬דער הייליגער באשעפער‪,‬‬ ‫איינמאל האט די מאמע געזען זי איז אריינגעקומען‪ ,‬זעט זי ווי אלע‬ ‫וואס ער איז געווען א מלך עליון‪ ,‬א מלך עליון וואס האט אים גארנישט‬ ‫קינדער וויינען זייער שטארק‪ .‬האט זי געפרעגט‪ ,‬וואס גייט דא פאר?‬ ‫געפעלט‪.‬‬ ‫פארוואס וויינט מען אזוי שטארק?‬ ‫כדי אונז זאלן מיר קענען איבערקומען‪ ,‬איז דער אויבערשטער‬ ‫שטייט זי ווייטער‪ ,‬זעט זי וואו די דינסט שטייט דארט‪ ,‬די שפחה‬ ‫געגאנגען שפך על עצים ועל אבנים‪ ,‬דער אויבערשטער איז געגאנגען‬ ‫שטייט דארטן‪ ,‬זי וואשט אפ די קינדער וואס זענען אריינגעקומען אין א‬ ‫ער האט אויסגעגאסן דעם צארן אויפ’ן בית המקדש‪ ,‬איז דער‬ ‫קאלטע שטוב‪ ,‬מיט קאלטע געפרוירענע וואסער וואשט זיי אפ‪ ,‬מיט א‬ ‫אויבערשטער געווארן אבל מלך אביון‪.‬‬ ‫הארטן בארשט רייסט זי שטיקער‪ ,‬אן קיין זייף געהעריג‪ ,‬און די קינדער‬ ‫דער אויבערשטער איז געווארן א מלך אביון‪ ,‬ליידער איז דער‬ ‫וויינען‪.‬‬ ‫אויבערשטער געווארן א מלך אביון‪ ,‬דער בית המקדש איז נישט דא‪,‬‬ ‫פרעגט זי די שפחה‪ ,‬וואס טוסטו דא? זאגט זי‪ ,‬איך וואש אפ די‬ ‫אלעס איז נישט דא‪ ,‬די אלע זאכן וואס דער אויבערשטער האט אלעס‬ ‫קינדערלעך‪ ,‬איך וויל זיי זאלן זיין זויבער‪ ,‬ס’איז דאך מיין דזשאב‪ ,‬איך‬ ‫פארקויפט‪.‬‬ ‫דארף זיי מאכן זיין זויבער‪.‬‬ ‫כי הוא מלך על כל הארץ‬ ‫בידך לבד‬ ‫קומט יעצט דער זמן‪ ,‬ס’קומט א ראש השנה‪ ,‬ווען מ’גייט בלאזן די‬ ‫האט די מאמע געזאגט‪ ,‬פארשטייסטו דען נישט? ווען א קינד קומט‬ ‫שופר‪ ,‬מ’גייט דאווענען‪ ,‬לאמיר אונז אויסשרייען והיה ה’ למלך על כל‬ ‫פון גאס‪ ,‬ער איז געפרוירן קאלט אינדרויסן‪ ,‬לייגט אים אין א ווארימע‬ ‫הארץ‪.‬‬ ‫שטוב‪ ,‬מ’נוצט ווארימע וואסער‪ ,‬שמעקעדיגע זייף‪ ,‬מ’נוצט א ווייכע‬ ‫יעדער איד זאל פארשטיין‪ ,‬ה’ הוא אלקים‪ ,‬אין עוד מלבדו‪ ,‬דער‬ ‫בערשטל אפצווישן די אלע שמוץ‪ .‬פארשטייסטו דאס נישט? טוסטו‬ ‫אויבערשטער אליינס איז די גאנצע מציאות‪.‬‬ ‫דאס מיט די קינדער?‬ ‫און יעצט איז דער זמן וואס אונז דארפן מיר אביסל אנקומען צום‬ ‫האט דער הייליגער גאלאנטער רב געזאגט פאר מ’איז געגאנגען‬ ‫הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫דארטן ביים קריג נעבעך‪ ,‬דער גאלאנטער רב‪ ,‬אונז בעטן מיר‪ ,‬הייליגער‬ ‫מי באש‪....‬‬ ‫באשעפער‪ ,‬אמת‪ ,‬אונז זענען מיר פארשמירט‪.‬‬ ‫איך האב שוין נאכגעזאגט פאריאר‪ ,‬ס’איז געווען די דאך צוויי יאר‬ ‫ס’קומט נאך א יאר פון דורכגיין דריי הונדערט און פינף און זעכציג‬ ‫צוריק ביים טריסקער מגיד‪ ,‬האט פאסירט אמאל‪ ,‬ס’האט אפגעברענט‬ ‫טעג‪ ,‬מ’האט געענדיגט דעם גאנצן יאר‪.‬‬ ‫עפעס א הויז אינמיטן יאר‪.‬‬ ‫יעדער קומט מיט זיין פעקעלע‪ ,‬יעדער קומט מיט זיינע נסיונות וואס‬ ‫און מ’איז געקומען לויפן צום רבי’ן‪ ,‬די מענטשן זענען פארכאפט‪,‬‬ ‫מ’איז דורכגעפאלן‪ ,‬יעדער קומט מיט זיינע זאכן‪ ,‬מיט זיינע קבלות וואס‬ ‫מ’איז געקומען לויפן‪ ,‬ס’ברענט יעצט א הויז‪ ,‬ס’פלאקערט יעצט‪ ,‬יעצט‬ ‫האט זיך נישט אויסגעארבעט‪ .‬אונז זענען מיר פארשמירט‪.‬‬ ‫ברענט א הויז‪.‬‬ ‫אבער מיר בעטן דעם אויבערשטן‪ ,‬איך בעט דיר‪ ,‬הייליגער באשעפער‪,‬‬ ‫האט ער געזאגט‪ ,‬מיין טייערע קינדער‪ ,‬ניין‪ ,‬ניין‪ ,‬ניין‪ ,‬יעצט ברענט‬ ‫דו אליינס וואש אונז אפ‪.‬‬ ‫נישט קיין הויז‪ .‬די הויז האט געברענט ראש השנה‪ .‬די הויז וואס ברענט‬ ‫געב אונז נישט איבער פאר די שלעכטע מלאכים‪ ,‬זיי זאלן אונז‪.‬‬ ‫יעצט האט געברענט ראש השנה‪ .‬ראש השנה האט מען אויבן אין הימל‬ ‫“פשעינו” אונזערע פשעים “אתה תכפרם” זאלסטו אליינס וואשן‪,‬‬ ‫פונקטליך אנגעשטעלט און אפגעמאסטן וויאזוי ס’זאל גיין‪ ,‬וועלכע‬ ‫נישט קיין צווייטער זאל אונז וואשן‪.‬‬ ‫הויז זאל אפברענען‪ ,‬חלילה וועלכע צרה ס’זאל קומען‪ ,‬ווער ס’זאל נישט‬ ‫לעבן‪ ,‬מי יחיה‪ ,‬און חלילה פארקערט‪ .‬מ’האט די אלע זאכן פונקטליך‬ ‫וראה דמע עיני‬ ‫אפגעמאכט ראש השנה‪.‬‬ ‫מ’גייט צו די תקיעות‪ ,‬לערנט מען דאך ארויס די תקיעות פון אם‬ ‫עורי נא התעוררי נא‪ ,‬בעד הנפש‬ ‫סיסרא (ראש השנה לג‪ ):‬וואס זי האט געוויינט‪.‬‬ ‫ווען א מענטש זעט זיך ארום אין א מצב‪ ,‬און ער וויל אויפגעבן‪ ,‬האט‬ ‫די גמרא לערנט דארט ארויס פונקטליך וויאזוי די געוויין האט‬ ‫ער נישט קיין כח ווייטער מתפלל צו זיין‪ ,‬ווייטער צו דאווענען‪.‬‬ ‫אויסגעזען‪ ,‬גנוחי גנח‪ ,‬ילולי יליל‪ ,‬צו ביידע צוזאמען‪ ,‬וואס איז א גנוחי‪,‬‬ ‫דארף מען איין זאך וויסן‪ ,‬חלילה וחס‪ ,‬ווען ס’קומט צו שטיין ביי א‬ ‫וואס איז א ילולי‪ ,‬די אלע זאכן וואס די גמרא איז דארטן דא‪.‬‬ ‫בעט פון א קראנק קינד‪ ,‬דער אויבערשטער זאל שומר א מציל זיין‪,‬‬ ‫זעען מיר אונז אויף וואס‪ ,‬ווען א איד וויינט‪ ,‬אפילו א גוי’טע‪ .‬א‬ ‫ס’קומט צו שטיין אן אנדערע צרה וואס איז דא‪ ,‬איז דא וויפיל צייט‬ ‫גוי’טע האט געוויינט‪ ,‬אם סיסרא האט געוויינט‪ ,‬זי האט פארלוירן איר‬ ‫ס’פעלט אויס‪.‬‬ ‫קינד‪ ,‬איר העלד‪ ,‬האט פארלוירן זי געוויינט‪ .‬אויבן אין הימל האט עס‬ ‫יעצט ראש השנה קען מען עס מיט א קלייניגקייט‪ ,‬מיט א קליינע‬ ‫צעשאקלט וועלטן‪.‬‬ ‫התעוררות וואס איז דא‪ ,‬קען מען אונז אלעס אלעס אויסבעטן‪ ,‬מ’קען‬ ‫פיר טרערן וואס ערפה האט געוויינט‪ .‬די אלע זאכן‪ ,‬אונז ווייסן מיר‪,‬‬ ‫אויף אלעם מתפלל זיין‪.‬‬ ‫אונז קענען מיר פארשטיין‪ ,‬ס’שטייט א איד שטייט אין בית המדרש‬ ‫בשעת’ן דאווענען‪ ,‬ער לאזט טרערן‪ .‬ער לאזט טרערן ער איז מתפלל‬ ‫זאת חליפתי‬ ‫צום הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫ס’איז אמאל געווען דער הייליגער בארדיטשובער רב איז געשטאנען‬ ‫זאגט דער הייליגער באשעפער‪ ,‬איך וויל האבן די אלע גוטע זאכן‪.‬‬ ‫ביים בלאזן שופר‪ ,‬און דער שופר האט נישט געבלאזן‪.‬‬ ‫האט ער אראפגעלייגט דעם שופר‪ ,‬און ער האט געזאגט ריבונו של‬ ‫וואסערע עסק ווערט אויבן אין הימל פון די אלע טרערן וואס איז דא!‬ ‫עולם‪ .‬אז דו ווילסט נישט איך זאל בלאזן‪ ,‬זאל ניקאליי בלאזן‪ .‬אזוי האט‬ ‫וכל אשר לו יתן בעד נפשו‬ ‫ער געזאגט‪“ ,‬החליפם באומה אחרת”‪ .‬זאל א צווייטער אריינקומען‪,‬‬ ‫נו‪ ,‬אויבן אין הימל יעדעס יאר ראש השנה‪ ,‬דער הייליגער רבי ברענגט‬ ‫לאמיך זען‪ ,‬גיי פרוביר‪ ,‬א לימוד זכות‪.‬‬ ‫עס ביי די תורה‪ ,‬ער פלעגט דאס כסדר דערמאנען‪.‬‬ ‫דער הייליגער בארדיטשובער רב האט געזוכט א לימוד זכות‪ ,‬וואס קען‬ ‫אויבן אין הימל איז מען דן יעדעס יאר אז מ’זאל ברענגען משיח’ן‪ ,‬צו‬ ‫זיין‪ ,‬און דער הייליגער בארדיטשובער רב האט געזיגט‪ .‬זאגט ער‪ ,‬ס’איז‬ ‫משיח זאל שוין קומען‪.‬‬ ‫געקומען אזא מין זמן‪ ,‬ס’איז געקומען אזא מין צייט ווי ראש השנה‪.‬‬ ‫זאגט ער‪ ,‬ס’איז געווען צוויי חברים‪ ,‬איינעם האט מען געוואלט‬ ‫דער אויבערשטער געבט זיך א קוק ארום‪ ,‬ער קומט אריין אין בית‬ ‫הרג’ענען‪ ,‬און דער צווייטער האט פארקויפט זיין גאנצע פארמעגן אז‬ ‫המדרש‪ ,‬גאנץ כלל ישראל איז דא‪ ,‬יעדער איינער קומט ממליך זיין דעם‬ ‫מ’זאל ראטעווען זיין חבר‪ ,‬מ’זאל נישט הרג’ענען זיין חבר‪.‬‬ ‫הייליגן באשעפער‪ .‬ס’טוט זיך א געוואלדיגע זאך‪.‬‬ ‫ווען ער איז ארויסגעקומען האט יעדער איינער פארשטאנען‪ ,‬יעדער‬ ‫ספרי חיים פתוחים לפניו‬ ‫האט פארשטאנען אז לכבוד דעם וואס דער חבר האט פארקויפט‬ ‫ס’איז באקאנט דער הייליגער בני יששכר‪ ,‬ער פלעגט האבן אייביג א‬ ‫זיין גאנצע פארמעגן אז מ’זאל אים קענען ראטעווען‪ ,‬צו קענען‬ ‫סידור האר”י‪ ,‬פלעגט ער האבן ראש השנה א סידור האר”י‪.‬‬ ‫אונטערשמירן דעם שופט‪ ,‬וואס ער האט נאר געטון מיט די געלט‪ ,‬אז‬ ‫זאגט ער‪ ,‬ער פלעגט נישט אריינקוקן אין דעם סידור האר”י‪ ,‬ס’איז אפן‬ ‫ס’קומט זיין גאנצע לעבן פאר זיין חבר‪ ,‬ער האט פארקויפט אלעס‪.‬‬ ‫נא רפא נא למחלותיה תכלה שנה וקללותיה‪ ,‬גייט מען זאגן די אלע‬ ‫געווען‪ ,‬ער האט נישט אריינגעקוקט‪ .‬האט ער געענטפערט‪ ,‬פארוואס‬ ‫תפלות‪.‬‬ ‫קוק איך נישט אריין?‬ ‫מען ענדיגט די פסוק‪ ,‬ביי סליחות זאגט פחדים הם מכל צרות‪,‬‬ ‫זאגט ער אים‪ ,‬אין די הייליגע צייטן פון בעל שם הקדוש איז געווען א‬ ‫מחרפיהם ולחציהם נא אל תעזבם השם אלקי אבותיהם‪.‬‬ ‫איד‪ ,‬ער האט נישט געהאט צו באצאלן קיין רענט פאר’ן פריץ‪ ,‬ער האט‬ ‫את השנה הזאת‬ ‫נישט געקענט באצאלן פאר’ן פריץ גארנישט‪.‬‬ ‫מ’ענדיגט צו דעם יאר‪ ,‬אונז גייען מיר זאגן די לעצטע רגע זאגט דער‬ ‫איז געגאנגען דער פריץ‪ ,‬ער האט געהארגעט אים מיט זיין פרוי‪ .‬וואס‬ ‫הייליגע בארדיטשובער רב‪.‬‬ ‫ער האט געוואלט האט ער געקענט טון‪ ,‬האט ער אים געהארגעט‪.‬‬ ‫פארדעם זאגט מען נאך די לעצטע רגע ביי מנחה‪ ,‬זאגט מען נאך‬ ‫שוין‪ ,‬אזוי דערציילט ער‪ .‬און ער האט אריינגענומען דעם איינציגסטן‬ ‫“ברך עלינו ה’ אלקינו את השנה הזאת”‪ ,‬דאס יאר איז דאך יעצט ממש‬ ‫קינד‪ ,‬ער האט אריינגענומען ביי זיך‪ ,‬ער גייט אים ערציען‪ ,‬גיי זאג אים‬ ‫ביים סוף‪ ,‬דריי מינוט ארום איז סוף יאר‪ ,‬אבער אונז גלייבן אז דער‬ ‫עפעס וואס ער קען טון‪.‬‬ ‫אויבערשטער קען אין די יאר‪ ,‬אין די לעצטע מינוט‪ ,‬קען ער געבן א‬ ‫קרבן מנחה‬ ‫טויש דעם גאנצן יאר‪ ,‬ס’קען ווערן א “ברך עלינו את השנה”‪ ,‬אלעס קען‬ ‫לימים האט די קינד געזען ס’קומט ערב ראש השנה‪ ,‬די אידן פארן‬ ‫ווערן געטוישט‪ .‬גלייבט יעדער איד אין יעדן מצב‪.‬‬ ‫אריין אין שטאט‪.‬‬ ‫בעטן מיר דעם אויבערשטן‪“ ,‬קל נא רפא נא למחלתיה”‪“ ,‬תכלה שנה‬ ‫האט ער געפרעגט די אידן‪ ,‬וואו גייט עטס? האבן זיי געזאגט‪ ,‬זאלסט‬ ‫וקללותיה”‪.‬‬ ‫וויסן‪ ,‬אונז גייען מיר אין בית המדרש אריין‪ ,‬דו ביסט אויך א איד‪ .‬און דער‬ ‫שבת של בכיה‬ ‫פריץ האט געהארגעט דיין טאטע און מאמע‪ .‬אזוי האט ער געזאגט‪.‬‬ ‫מ’האט מיר גערופן‪ ,‬ס’איז דא אין ארץ ישראל די געוואלדיגע הייליגע‬ ‫און זאלסטו וויסן אז דיין טאטע מאמע האט געוואוינט אין יענע‬ ‫ארגאניזאציע פון צהר‪ ,‬וואס זענען פארנומען מיט דעם‪ ,‬פון ארויס‬ ‫און יענע גאס‪ ,‬די דריטע הויז‪ ,‬אין יענע הויז האט דיין טאטע מאמע‬ ‫אידישע קינדער וואס פאלן אוועק אביסל פונעם דרך‪“ .‬זה בכה וזה‬ ‫געוואוינט‪ ,‬און דער פריץ‪ ,‬דער רוצח‪ ,‬דער אכזר‪ ,‬האט געהארגעט דיין‬ ‫בכה”‪.‬‬ ‫טאטע מאמע‪ ,‬און דו ביסט א איד פונקט ווי אונז אלע‪.‬‬ ‫לייגן זיי אריין אזויפיל כח וואס ס’איז דא‪ ,‬אזויפיל הייליגע‬ ‫איז ער אהינגעגאנגען ביינאכט‪ ,‬ער האט זיך ארויסגעכאפט פון די‬ ‫ארגאניזאציעס איז דא‪ ,‬אידן וואס געבן זיך פאר דעם אוועק‪.‬‬ ‫פאלאץ פונעם פריץ‪ ,‬אריינגעגאנגען‪ ,‬ער האט געטראפן א וויסטע הויז‬ ‫ס’האט מיר געזאגט אן עסקן וואס טוט בענין זו‪ ,‬וואס געבט זיך‪ ,‬איך‬ ‫גארנישט‪.‬‬ ‫קען דיר איין זאך זאגן‪ ,‬איך קען דיר זאגן‪ ,‬און איך דערמאן מיך טאקע‬ ‫דארט ביים עק האט ער געטראפן א צעקנייטשטע קרבן מנחה‬ ‫יעצט‪ ,‬איך האב דאס אפילו מזכיר געווען דא א זייטיגע זאך‪ ,‬טאקע זאל‬ ‫סידור’ל‪ .‬דאס האט ער געטראפן‪ .‬א קרבן מנחה סידור’ל‪ ,‬ער הייבט אן‬ ‫עס זיין לזכות‪ ,‬לעילו נשמת יוסף יהושע בן רבי אליעזר‪.‬‬ ‫טראכטן‪ ,‬און ער זעט ווי א איד לויפט ווייטער‪ ,‬ווי לויפט מען?‬ ‫איך בין געווען אמאל רעדן ביי א שבת פאר אן ארגאניזאציע‪.‬‬ ‫מ’גייט יעצט אין בית המדרש דאווענען? איז ער מיטגעגאנגען מיט’ן‬ ‫זאגט מיר אליעזר‪ ,‬זאלסט וויסן אז פאריגע וואך איז דא געווען שבת‬ ‫קרבן מנחה סידור‪ ,‬ער איז אריינגעקומען אין בית המדרש‪.‬‬ ‫פון קשר נפשי‪ ,‬ער איז געווען דא אין דעם זאל‪ ,‬ווי דו גייסט יעצט רעדן‪.‬‬ ‫אין דעם קרבן מנחה סידור האט ער דארטן נישט פארשטאנען קיין‬ ‫אויב מיינסטו‪ ,‬זאגסטו‪ ,‬דו זעסט יעצט לבבות נשברות‪ ,‬אויב מיינסטו‬ ‫איין ווארט‪ .‬א קליין קינד איז ער געווען ווען מ’האט אים אוועקגענומען‬ ‫דו גייסט יעצט געבן חיזוק‪ ,‬דו האסט נישט קיין אנונג וואסערע טרערן‬ ‫פון זיין טאטע מאמע’ס הויז‪.‬‬ ‫און אייטער האט זיך געגאסן די פאריגע וואך‪ .‬הונדערטער טאטעס און‬ ‫ושאינו יודע לשאול‬ ‫מאמעס האבן נישט געוואוסט מאין יבוא עזרי‪ ,‬וואו גייט מיין נעקסטע‬ ‫האט ער געעפנט דעם סידור‪ ,‬אראפגעלייגט אויפ’ן טיש‪ ,‬און ער האט‬ ‫טריט?‬ ‫געזאגט אזוי‪ :‬הייליגער באשעפער‪ ,‬טאטע אין הימל‪ ,‬ווען מיין מאמע‬ ‫מיין קינד איז פארוואגלט‪ ,‬מיין קינד איז פארווארפן‪ .‬איך ווייס נישט‬ ‫לעבט ווען‪ ,‬וואלט זי געדאוונט פאר דיר אזוי שיין אין דעם סידור‪ ,‬זי‬ ‫ווען קומט ער אהיים‪ ,‬וואו איז ער?‬ ‫האט געוואוסט ווען מ’דאוונט די אלע זאכן וואס איז דא‪.‬‬ ‫איז ער א שומר שבת‪ ,‬עסט ער כשר’ס‪ .‬ווי איז ער? מ’הערט נישט פון‬ ‫איך קען עפעס אבער גארנישט‪ ,‬איך פארשטיי נישט וואס דא שטייט‪,‬‬ ‫אים שוין אזויפיל יארן‪.‬‬ ‫איך האב נישט קיין אנונג וויאזוי מ’זעצט צוזאמען די אלע ווערטער‬ ‫איינער האט נישט געהערט פון א קינד פיר יאר‪ ,‬איינער איז געווען‬ ‫וואס איז דא‪.‬‬ ‫ער האט נישט געהערט צוועלף יאר פון א קינד‪ ,‬ער איז נעלם געווארן‪,‬‬ ‫איך בעט דיך‪ ,‬הייליגער באשעפער‪ ,‬נעם מיין סידור און דאווען דו פאר‬ ‫לעבט ער‪ ,‬לעבט ער נישט‪ .‬ווי איז ער? ווי קען א טאטע מאמע דאס‬ ‫דיר‪ ,‬דו נעם די סידור‪ ,‬נעם די אלע ווערטער וואס איז דא‪ ,‬דו ווייסט‪.‬‬ ‫אויסהאלטן?‬ ‫האט דער הייליגער בני יששכר געזאגט‪ ,‬אונזערע רבי’ס האבן געקענט‬ ‫מען טראכט אביסל אריין דערין‪ ,‬ס’ווערט פארשווארצט די קאפ פון‬ ‫דאווענען די אלע תיקונים‪.‬‬ ‫דאס טראכטן‪ .‬ווי האלט מען דאס אויס?‬ ‫דער הייליגער בני יששכר‪ ,‬ברוב עוונתנתו האט ער אזוי געזאגט‪ .‬אונז‬ ‫השיבנו אבינו לביתך‬ ‫ווייסן מיר אז דער הייליגער בני יששכר האט פיין געקענט די כוונות‪,‬‬ ‫און אז מען טראכט אביסל אריין אין די מיצר און די צער פון די‬ ‫אונזערע רבי’ס האבן פארשטאנען צו די אלע כוונות‪ ,‬אבער איך קען‬ ‫קינדערלעך‪ ,‬זענען די קינדערלעך נישט אזא מין ענגשאפט‪ ,‬אזא מין‬ ‫נישט‪ ,‬איך בעט דיר הייליגער באשעפער‪ ,‬נעם דו אליינס וואס איז דא‬ ‫צער‪ .‬ער האט געטון א פעולה‪ ,‬ער וואלט שוין אזויפיל מאל געוואלט‬ ‫און זיי דאס מסדר‪.‬‬ ‫צוריקדרייען‪ ,‬און ער איז דארטן אין זיין פארקלעמטן פלאץ‪ ,‬אין זיין‬ ‫את פתח לו‬ ‫פארקלעמטן מקום וואו ער איז‪ ,‬און ער וויינט‪ .‬במסתרים תבכה נפשי‪,‬‬ ‫וויפיל פארליימטע פארשטיינערטע הערצער גייען שטיין ראש השנה‪,‬‬ ‫ער וויינט צום הייליגן באשעפער‪ ,‬ער רעדט צום באשעפער!‬ ‫מחמת אזויפיל מכות וואס איז דא‪ ,‬קען מען זיך נישט צוזאמקלויבן‪ ,‬מען‬ ‫באשעפער‪ ,‬מיט דעם וואס איך זאג אין פובליק אז איך דארף דיר‬ ‫קען זיך נישט צוזאמנעמען‪.‬‬ ‫נישט‪ ,‬איך ווייס אבער באמת‪ ,‬אז נאר דו קענסט מיר העלפן‪.‬‬ ‫מ’ווייסט נישט וויאזוי מ’נעמט זיך ווייטער‪ ,‬וויאזוי מ’רוקט זיך ווייטער‪.‬‬ ‫זיי אליין זענען אזא מין מיצר‪ ,‬מ’בעט דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬עד מה‬ ‫אונז בעטן דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬נעם דעם מחזור‪ ,‬נעם אונזערע‬ ‫תעלים עינך ותראה זרים אוכלים נחלתיה‪ ,‬תכלה שנה וקללתיה‪ .‬מיר זאלן‬ ‫הערצער‪ .‬אסאך מאל קען א איד נישט ארויסברענגען זיינע ווערטער‪,‬‬ ‫צוריק אהיימברענגען די קינדערלעך אהיים‪.‬‬ ‫ער פארשטייט ער קען נישט ארויסקומען‪.‬‬ ‫הייליגער באשעפער‪ ,‬ס’וועט זיין דאס‪ ,‬ס’וועט מקוים ווערן והשיב לב‬ ‫מרוב מכות‪ ,‬קען מען נישט ארויסגעבן אזאלכע ריכטיגע ווערטער‪,‬‬ ‫אבות על בנים‪ ,‬ס’איז נישטא קיין שטערקערע מתנה וואס דו קענסט‬ ‫מ’ווערט פארנאמט‪ .‬בעט מען הייליגער באשעפער‪ ,‬דו קענסט עס יא‪,‬‬ ‫טון פאר כלל ישראל‪.‬‬ ‫דו קענסט עס יא‪.‬‬ ‫ווער נאך ווי דו הייליגער באשעפער פארשטייט דאס‪ ,‬אונז קינדערלעך‬ ‫און ווען מ’זאל מתפלל זיין צום אויבערשטן‪ ,‬איך וועל מסיים זיין‪,‬‬ ‫זענען מיר געווארן פארטריבן פונעם טיש משלחן אביה‪ ,‬און ווי דו‬ ‫אפשר נעקסטע וואך קען מען ממשיך זיין ווייטער‪ ,‬מיר וועלן צוענדיגן‬ ‫אליין ביסט מנהמת כיונה‪ ,‬און ווי די גמרא זאגט (ברכות ג‪ ).‬אוי לי‬ ‫מיט דעם‪.‬‬ ‫שהחרבתי את ביתי‪ ,‬איך האב נישט מיינע קינדערלעך מער ביי מיר‪ .‬דער‬ ‫יעדער איד גייט שטיין אין בית המדרש נאך מנחה‪ ,‬תפלה פון ערב‬ ‫אויבערשטער אליין איז דער וואס פארשטייט די צער פון די טאטע און‬ ‫ראש השנה‪.‬‬ ‫מאמע‪ ,‬נאר דער הייליגער באשעפער אליין פארשטייט עס‪.‬‬ ‫מען ענדיגט צו די הייליגע תפלה פון אחות קטנה תפלותיה ערכה‪ ,‬קל‬ ‫פון די געוואלדיגע הייליגע ארגאניזאציע פון “לב לילד”‪ ,‬פון ידידי ר’‬ ‫אונז זענען מיר געווען אזוי נאנט צו אים‪ ,‬אזוי ריין צו אים‪ ,‬אונז זענען‬ ‫גרשון מענדל‪ ,‬וואס ער טוט מיט ר’ פנחס’ן‪ ,‬ס’איז דאך לא יאומן כי‬ ‫מיר געווארן דערווייטערט‪ ,‬אונז זענען מיר געווארן פארשיקט‪.‬‬ ‫יסופר‪ ,‬ר’ פנחס ראזענבערג‪.‬‬ ‫אונז זעען מיר זיך נישט ווי גרויס די יאר איז‪.‬‬ ‫האבן זיי געזאגט אז ס’איז געווען א קינד‪ ,‬ס’איז געווען א קינד וואס‬ ‫אבער ס’קומט ראש השנה‪ .‬וואספארא אהבה ווערט אויבן אין הימל‬ ‫מ’האט אים געטראפן‪ ,‬ער האט געלייגט אין די סטארעדזש אריין אסאך‬ ‫ווען ס’קומען זיך צוריק צוזאמען דער הייליגער באשעפער מיט עמך‬ ‫זאלץ‪ .‬ער האט זיך געלייגט זאלץ אין די זייט‪“ .‬וואס לייגסטו אזוי פיל‬ ‫ישראל‪ ,‬מיט די אידישע קינדערלעך צוזאמען?‬ ‫זאלץ?”‬ ‫הייליגער באשעפער‪ ,‬די אהבה וואס געשעט אויבן אין הימל‪ ,‬לאמיר‬ ‫האט ער געזאגט‪ ,‬ווייל ער האט געמאכט א חשבון אז אויב גייט ער‬ ‫מאכן אתערותא דלתתא‪ ,‬אויבן אין הימל ווערט‪ ,‬זאל זיין דא אויף דער‬ ‫אויפעסן זייער אסאך זאלץ‪ ,‬קען זיין ער גייט מער נישט לעבן‪ .‬אונז‬ ‫וועלט אויך‪ ,‬זאלן זיך צוריק צוזאמקומען די הערצער פון די טאטעס‬ ‫פארשטייען מיר יעצט‪ ,‬האבן מיר דאס אן השגה וואס די קינדערלעך‬ ‫מיט די קינדערלעך‪ ,‬והשיב לב אבות על בנים‪ ,‬ס’זאל שוין זיין תכלה‬ ‫גייען דורך?‬ ‫שנה וקללותיה‪.‬‬ ‫די קינדערלעך בעטן זיך ביים הייליגן באשעפער‪ ,‬ולבי קרעה‪ ,‬מיין‬ ‫ואלו הצאן מה חטאו‬ ‫הארץ איז מיר צוריסן‪ ,‬אבער ובכל זאת לא ממך נעו מעגלותיה‪ ,‬תכלה שנה‬ ‫און מ’גייט ווייטער נעבעך אריין אין אזא יאר‪ ,‬אזויווי מ’האט געדאנקט‬ ‫וקללותיה”‪.‬‬ ‫דעם אויבערשטן‪ ,‬אבער ליידער וויפיל קליינע קינדערלעך‪ ,‬וויפיל קליינע‬ ‫ומבור גלות דלנו והעלנו‬ ‫אומשולדיגע קינדערלעך‪ ,‬תינוקות של בית רבן שלא טעמו טעם חטא‪.‬‬ ‫וויפיל אידן זענען נעבעך אין תפיסות‪ ,‬זיי גייען יעצט דורך‪ ,‬דייקא‬ ‫זיי זענען זיכער נישט אוועק פון די וועלט פאר זייערע עבירות‪ ,‬זיכער‬ ‫יעצט גייען מיר ווייטער מיט די סטרייק פון די לעצטע פאר חדשים‪,‬‬ ‫נישט אוועק פון די וועלט‪.‬‬ ‫וואס די אידן זענען דורך אזעלכע יסורים אז מ’קען עס ניטאמאל משער‬ ‫זענען זיי געגאנגען דארטן‪ .‬יעדער איינער האט נעבעך פארלוירן‪,‬‬ ‫זיין‪ ,‬מ’רעדט נישט דערפון גענוג‪.‬‬ ‫ס’איז שווער אויסצורעכענען יעדן איינעם ליידער‪.‬‬ ‫ווען מ’זאל ווען רעדן גענוג וואס די צרות אידן גייען דורך פון די‬ ‫ס’איז אמאל געווען א צרה‪ ,‬מ’האט געקענט רעדן פון די צרה‪ ,‬אבער‬ ‫תפיסות‪ ,‬זיי זיצן נעבעך אפגעזונדערט עלנד‪.‬‬ ‫אזויפיל צרות‪ ,‬אזויפיל אידישע קינדערלעך זענען פארשניטן געווארן‬ ‫אין ארץ ישראל נעבעך‪ ,‬די מדינה הטמאה‪ ,‬מ’טוט דארטן מיט די גיוס‪,‬‬ ‫יונגערהייט‪ ,‬מ’האט ארויסגעקוקט זיי זאלן בויען ווייטער א שטוב‪ ,‬זיי‬ ‫מ’ארעסטירט בחורים‪ ,‬ס’לאזט זיך נישט גלייבן די אלע זאכן וואס איז‬ ‫זאלן קענען בויען זייער בוים‪ ,‬און ליידער זענען געווארן במיטב שנותם‬ ‫דא‪ .‬אידן זענען מתפלל‪ ,‬ס’קומט ראש השנה‪ ,‬זיי גייען זיין אן מנין‪ ,‬זיי‬ ‫פארשניטן די אלע זאכן‪.‬‬ ‫זענען אליינס אפגעטיילט‪ ,‬אפגעריסן פון זייערע קינדער‪“ ,‬כי בבור גלות‬ ‫לא השאירו עוללתיה‪ ,‬זיי האבן נישט איבערגעבליבן גארנישט‪ .‬בעטן‬ ‫נפשה נתכת”‪“ .‬תכלה שנה וקללותיה”‪.‬‬ ‫מיר דעם אויבערשטן‪ ,‬תכלה שנה וקללותיה‪.‬‬ ‫עד מתי‬ ‫כי אבי ואמי עזבני‬ ‫אבער ווי קען מען ענדיגן פון דעם‪ ,‬די גזירה רעה פון הימל‪ ,‬די גזירה‬ ‫וויפיל אלמנות און יתומים זענען צוגעקומען‪ ,‬פארווייטאגטע אלמנות‪,‬‬ ‫נוראה פון הימל וואס איז נעבעך דא אויף די אלטע בחורים און אלטע‬ ‫פארווייטאגטע יתומים‪ .‬קינדערלעך וואס האבן זיי ארויפגעקוקט‪ ,‬דער‬ ‫מיידלעך‪ ,‬וואס זיי זענען עלנד ווי א שטיין‪ ,‬עלנד ווי א שטיין‪ ,‬און זיי‬ ‫טאטע זאל זיי טראגן אין בית המדרש‪.‬‬ ‫בעטן זיך ביי אונז אלע‪“ ,‬פארגעס נישט פון אונז”‪.‬‬ ‫ס’איז געקומען א זמן‪ ,‬דער טאטע זאל זיי פירן‪ ,‬ס’גייט קומען ראש‬ ‫טייערער אינגערמאן‪ ,‬איך האב מיט דיר געלערנט אין ישיבה צוזאמען‪.‬‬ ‫השנה‪ ,‬אלע קינדערלעך וואקן אריין אין בית המדרש מיט א טאטע‪,‬‬ ‫אה‪ ,‬דו גייסט גיין “לשנה טובה”‪ ,‬דיין בחור גייט גיין זאגן לשנה טובה‬ ‫קינדערלעך דאווענען לעבן דעם טאטן‪.‬‬ ‫פאר דיין טאטע‪ ,‬פאר דיין שווער‪ .‬ער שטייט אין די זייט און ער קוקט‬ ‫וויפיל קליינע קינדערלעך גייען נעבעך שטיין אן א טאטע‪ ,‬אן א‬ ‫דאס צו‪ ,‬ער איז מיט דיר געזעסן צוזאמען אין ישיבה‪ ,‬ער זיצט נאך אלץ‬ ‫מאמע‪ .‬גייען זיי אריינקומען אין בית המדרש דאווענען?‬ ‫און נאך אלץ דא אין בית המדרש מיט א הוט‪.‬‬ ‫וויפיל קינדערלעך וועלן צוגיין צו א יום טוב‪ ,‬נישט קענען געבן א קוש‬ ‫זיין צעבראכן הארץ‪ ,‬ווער קען פארשטיין? זיין איינזאמע הארץ‪ ,‬ווער‬ ‫די מאמע אין די האנט‪ ,‬נישט קענען זאגן לשנה טובה תכתבו ותחתמו‬ ‫קען פארשטיין?‬ ‫פאר א מאמע?‬ ‫די אלע גרושים און גרושות וואס זענען נעבעך אזוי עלנד‪ ,‬אזוי‬ ‫וויפיל ווארעמקייט געבט עס פאר יעדן קינד ווען מ’ווייסט אז די‬ ‫איינזאם‪ ,‬בעטן זיך‪ ,‬באשעפער‪“ ,‬ושפוך חרונך באומרים ערו” תכלה שנה‬ ‫מאמע געבט א וואונטש צוריק?‬ ‫וקללותיה”‪.‬‬ ‫ס’פאלט אפאר טרערעלעך פונעם קינד‪ ,‬פונעם מאמע‪ ,‬די אהבה קומט‬ ‫ארויס זייער שטארק‪.‬‬ ‫מכאן ואילך חושבנא טבא‬ ‫ס’זענען דא נעבעך אזוי פיל איינזאמע קינדער‪ ,‬זיי גייען צו צו אזא‬ ‫אבער דער הייליגער באשעפער זאגט אונז צוזאמען‪ ,‬טייערע אידישע‬ ‫ראש השנה‪ ,‬ס’איז נישטא א מאמע זאל זיי וואונטשן‪.‬‬ ‫קינדערלעך‪:‬‬ ‫די מערסטע וואס זיי האבן‪ ,‬זיי גייען צו קברי אבות פארדעם‪ ,‬און‬ ‫ס’איז געווען א גוט יאר‪ ,‬ס’גייט אבער קומען סאך סאך א בעסערע יאר‬ ‫דארטן געזעגנט זיך פון א טאטע מיט א מאמע‪.‬‬ ‫בעזרת השם תשפ”ו‪ .‬חזקו וגילו כי שוד גמר‪ ,‬לאמיר זיך מחזק זיין‪ ,‬לאמיר‬ ‫בעטן מיר דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬ס’זאל שוין זיין לבקש אהבת‬ ‫גלייבן באמונה שלימה‪.‬‬ ‫כלולותיה‪ ,‬אונז זאלן קענען אויפזוכן די אלע וואס דארפן עס‪ ,‬ס’זאל זיין‬ ‫מיט דעם וואס אונז גיי מיר דאווענען‪ .‬אונז וועלן מיר ממליך זיין דעם‬ ‫תכלה שנה וקללותיה‪.‬‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬אונז וועלן מיר זיין נאנט צום אויבערשטן‪ ,‬אונז וועלן מיר‬ ‫ולא נטשתני לנשק לבני ולבנתי‬ ‫תשובה טון‪ ,‬אונז וועלן מיר גיין א טריט נענטער‪ ,‬אונז וועלן מיר זיך‬ ‫קינדערלעך וואס גייען דאס ווייטער דורך‪ ,‬עלטערן וואס זענען‬ ‫מקבל זיין גוטע קבלות‪.‬‬ ‫צוטיילט‪.‬‬ ‫וועט זיין תחל שנה ברכתיה‪ ,‬ס’וועט קומען א געבענטשט גוטע יאר‬ ‫קינדערלעך האבן נישט קיין טאטע‪ ,‬האבן נישט קיין מאמע‪ .‬זיי זענען‬ ‫פאר יעדן איינעם‪ ,‬יעדער וועט האבן א כתיבה וחתימה טובה‪ ,‬יעדער‬ ‫אזוי שטארק אויסגעשפילט‪ ,‬פארשעמט און צוקלאפט‪.‬‬ ‫וועט זוכה זיין פארשריבן צו ווערן בספרן של צדיקים וגמורים‪.‬‬ ‫ווער רעדט נאך פון דעם פאקט‪ ,‬ווען ס’קומט א זמן וואס די עלטערן‬ ‫א שנה טובה מתוקה‪ ,‬א זיס לעכטיג יאר‪ ,‬זיסע לעכטיגע קינדערלעך‪,‬‬ ‫נעמען די קינדערלעך און מ’נוצט זיי‪ ,‬זה בכה וזה בכה‪ ,‬איך וועל דיך נישט‬ ‫אלע קינדערלעך וועלן פארשטיין די הייליגע תורה‪.‬‬ ‫לאזן גיין צום טאטן זאגן לשנה טובה‪ ,‬איך וועל דיך נישט לאזן גיין צו די‬ ‫אונז וועלן מיר זוכה זיין די קינדערלעך זאלן גיין אויף די ערליכע‬ ‫מאמע זאגן לשנה טובה‪.‬‬ ‫חמד ‪929-295-3976‬‬ ‫אידישע וועג‪.‬‬ ‫אונטער דעם איז דא צוקלאפטע הערצער פון צוקלאפטע קינדערלעך‪,‬‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן יעדער זאל זיין געזונט און שטארק‪ ,‬די‬ ‫זיי וויינען צום הייליגן באשעפער‪ ,‬ולבי קורעה‪ ,‬זייער הארץ איז צוריסן‬ ‫קראנקע זאל אהיימקומען פון שפיטאל‪.‬‬ ‫צום באשעפער‪ ,‬ווער פארשטייט זייער צער‪ .‬ווער קען בכלל ארויסהאבן‬ ‫ווער ס’דארף א ישועה זאל האבן א ישועה‪ ,‬אונז זאלן מיר אלע זוכה‬ ‫זייער צער וואס איז דא?‬ ‫זיין צו גיין קעגן גואל צדק במהרה בימינו אמן‪ ,‬און א פרייליכן יום טוב‪.‬‬ ‫ס’איז אויסגעקומען אמאל צו רעדן צו איינע פון די עסקנים‪ ,‬פון איינע‬ ‫צו הערן די שיעורים אויפן טעלעפאן \ צו לאזן א מעסעדזש \ צו ספאנסערן א גליון רופט ‪845-777-9987‬‬