gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

אמן ואמן - אידיש · Umein Vumein - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

מוציא לאור: אמן ואמן - אידיש · Umein Vumein - Yiddish

שבוע: ראש השנה (2026-09-07)

אמן ואמן - אידיש · Umein Vumein - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזהשי"ת‬ ‫גליון‬ ‫תשרי‬ ‫ֵמן‬ ‫ָא ֵ‬ ‫ֵמןְוְ ָ‬ ‫ָא ֵ‬ ‫ָ‬ ‫רל"א‬ ‫תשפ"ז‬ ‫גליון חודשי בגודל מעלת עניית "אמן" ו"אמן‪ .‬יהא שמיה רבא"‬ ‫וקדושת בית המדרש‬ ‫ְְוָכָל ֵלֵָבָב ַּד�ָּּו �ּי ְוְָּכ �ּל ֹרֹאׁשׁ ָ‬ ‫ָלֳחֳִלִ י‬ ‫שטייענדיג ביים שוועל ארויסצוגיין פון שנת תשפ"ו און אריינשפרייזן צו שנת תשפ"ז קוקט מען דאך אויף צוריק און מ'שרייט אויס "תכלה שנה‬ ‫וקללותיה"‪ ,‬אויף אזא יאר ווי שנת תשפ"ו [כאטש דער יאר האט געהאט אין זיך אסאך גאר גוטע חלקים אויך‪ ,‬עס זענען געווען פיל מיט שמחות‬ ‫בלע"ה‪ ,‬מיט גרויסע ישועות ורפואות און ניסים גילויים ביי אידן און מיר דאנקען הקב"ה פאר דעם‪ ,‬אבער דער טבע הדברים איז צו געדענקען‬ ‫און באמערקן די נעגאטיווע און נישט גוטע טיילן]‪.‬‬ ‫ליידער איז היי יאר געווען א יאר פיל מיט שוידערליכע בשורות איינס נאכ'ן צווייטן‪ ,‬בכלל ובפרט‪ .‬אנגעהויבן מיט די ביטערע מלחמות אין‬ ‫ארץ הקודש וואס לאזן נישט יושבי אר"י וואוינען במנוחה‪ ,‬און ווייטער מיט די גזירת הגיוס וואס הויערט אויף די ארטיגע אידן‪ ,‬דער שווערע‬ ‫עקענאמישע לאגע וואס האט באטראפן כלל ישראל בכל מקומות מושבותיהם אויף אזא ביטערן פארנעם‪ ,‬עוללים שאלו לחם! די פילצאליגע‬ ‫טראגעדיעס און נאך פילע צרות‪.‬‬ ‫דאס אלעס איז אין צואב צו פולע אנדערע שוועריקייטן וואס אידישע זענען אריבער און ביטערליך געוויינט צום הייליגן באשעפער אויף א‬ ‫ישועה‪ .‬צי איז עס מיט געזונט ‪ -‬די שפיטעלער זענען ליידער פיל מיט אחינו בני ישראל‪ ,‬פון יונגע אומשולדיגע קינדערלעך שלא טעמו טעם‬ ‫חטא ביז טאטעס‪ ,‬מאמעס זיידעס און באבעס וואס וואלגערן זיך פון יסורים‪ ,‬צי איז עס די הונדערטע פארפעלקער וואס ווארטן געהאלפן‬ ‫צו ווערן בזרע של קיימא‪ ,‬און טייערע טאטעס און מאמעס וואס זייער הארץ צאפלט זיי אז זייערע קינדער זאלן אויסוואקסן ערליך און פרום‬ ‫בדרך ישראל סבא‪ ,‬צי זענען עס די אזויפיל אינגעלייט וואס מוטשענען זיך בעניני פרנסה‪ ,‬מ'האט נישט די מינימאלע הכנסה פאר די טאג‬ ‫טעגליכע געברויכן‪ ,‬אדער גאר טראגט מען אויף די פלייצעס גאר גרויסע חובות‪ ,‬און אזוי ווייטער מיט אלע אנדערע שווערקייטן און צרות מיט‬ ‫וואס מ'פלאגט זיך און מ'מוטשעט זיך ‪ -‬און מ'קוקט ארויס מיט א בליק פון האפענונג אז א שנת תשפ"ז זאל זיין א יאר פון לעכטיגקייט‪ ,‬א יאר‬ ‫פון ישועות ורפואות פאר יעדן איינעם באשר הוא שם‪.‬‬ ‫אין די יעצטיגע ערב ראש השנה טעג איז מען דאך פארנומען מיט פארשידענע עצות און סגולות זוכה צו זיין צו א גוט געבענטשט יאר‪,‬‬ ‫אבער מיר ווילן אייך צייגן א מורא'דיגער מדרש וואס שטעלט אראפ א קריסטאל קלארער בילד וואס עס ברענגט צו צרות פאר אידן‪ ,‬און וואס‬ ‫עס קען געטוהן ווערן כדי צו פארמיידן די אלע צרות ביי אידישע קינדער‪:‬‬ ‫ָּפ �ִנִים וכו'‬ ‫ַה ָ‬ ‫ָׂשָח ִלִי �‬ ‫ַׂשַר ַ‬ ‫ָמֵע ֵאל ֹּכ ֹ �ֵה ֵן ָגָדֹו ֹל �‬ ‫ַרִּב �ִי ִי ְִׁש�ְ ָ‬ ‫ָאַמַר ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי ישמעאל כהן גדול געזאגט‪ :‬דער "שר הפנים" האט מיר געזאגט וכו'‬ ‫ִּתי‬ ‫ׂשָׂרֵא ֵל‪ָ ,‬י ָ �‬ ‫ַׁשְַבְ �ִ‬ ‫ְּתֵה ֵא ַעַל ִי ִ ָ‬ ‫ָך ַמַה ְ �‬ ‫ַאִגִיד ְלְ ָ‬ ‫ְיְִדִ יִדִ י ֵׁש� ֵב ְְּב �ֵח ֵיִקִ י ְְו ַ‬ ‫"מיין פריינד‪ ,‬זעץ זיך אויף מיין שויס און איך וויל דיר פארציילן וואס עס גייט פאסירן מיט‬ ‫אידישע קינדער"‪ .‬איך האב זיך געזעצט אויף זיין שויס און ער האט מיר אנגעקוקט און‬ ‫ָמעֹו ֹת נֹו ֹפלֹו ֹת ֵמֵֵע ֵיָנ ָו‬ ‫ּוָּּב �ָכָה ְְוָהָיּוּ ַהְַדְ ָ‬ ‫ַסֵּכ�ּל ִּב �ִי ָ‬ ‫ְְּב �ֵח ֵיקֹו ֹ ְְוָהָָי ָה ִמִ ְְת ַ‬ ‫געוויינט‪ ,‬און זיינע טרערן זענען געפלאסן פון זיינע אויגן און געפאלן אויף מיין פנים‪ .‬האב איך‬ ‫ָאַמַר‬ ‫ִּתְבְ ֶכ ֶה‪ָ ,‬‬ ‫ָלָמָה �ִ‬ ‫ָמרֹו ֹם ָ‬ ‫ַהַדַר ִזִיו ָ‬ ‫ִּתי לֹו ֹ ַ‬ ‫ְְונֹו ֹפלֹו ֹת ַעַל ָּפ�ֵָנֵי‪ָ ,‬‬ ‫ָאַמְַרְ �ִ‬ ‫אים געפרעגט‪ :‬פארוואס וויינסטו? האט ער מיר געענטפערט‪" :‬מיין פריינד קום וועל איך דיר‬ ‫ָקדֹוֹׁשׁ ‪.‬‬ ‫ָרֵא ֵל ַעַם ָ‬ ‫ַע ָ‬ ‫ָך ַמַה ָג ָנּוּז ְלְ ִי ְ�ְִׂש ָ‬ ‫ָך ְְואֹו ִֹדִ י ַ‬ ‫ִלִי ְיְִדִ יִדִ י ֹּב �ֹא ְְוַאְַכְ ִנִיְסְ ָ‬ ‫ווייזן וואס עס איז באהאלטן פאר די אידישע קינדער‪ ,‬דער הייליגער פאלק"‪.‬‬ ‫ּוְּּב � ִִגְנְֵזֵי ְְגָנִָזִים‪ְּ .‬ו�ְלאֹו ֹצרֹו ֹת‬ ‫ַחָדִָרִים ְ‬ ‫ָסִנִי ְְּב �ַחְַדְ ֵר ֵי ַ‬ ‫ְּתַפְַסְ ִנִי ְוְִהִ ְכְ ִִנ ָ‬ ‫ְ�‬ ‫האט ער מיר אנגעכאפט און ער האט מיר אריינגעברענגט צו אינעווייניגסטע צימערן‬ ‫און צו גאר באהאלטענע ערטער וואו עס זענען באהאלטן פארשידענע ביכער‪ ,‬ער האט זיי‬ ‫ָצרֹו ֹת ְְּכ �תּוּבֹו ֹת ְצְ רֹוֹרֹו ֹת‬ ‫ַּכ �ָמָה ָ‬ ‫ַּפ � ְְנָקִָסִ ים ּוָּּפ�ַָתַח ְְוַהְַרְ ֵאִֵנִי ַ‬ ‫ֶׁש� ֶל ַ‬ ‫געעפענט און געוויזן ווי עס שטייט פארשידענע שרעקליכע צרות איינס אנדערשט פונעם‬ ‫ָרֵא ֵל‪,‬‬ ‫ָאַמַר ִלִי ְלְ ִי ְ�ְִׂש ָ‬ ‫ַהָלָלּוּ ְלְ ִמִ י‪ָ .‬‬ ‫ִּתי לֹו ֹ ַ‬ ‫ָאַמְַרְ �ִ‬‫ֻׁשנֹו ֹת זֹו ֹ ִמִ זֹו ֹ‪ָ .‬‬ ‫ְְמ ֻ �‬ ‫צווייטן‪ .‬האב איך אים געפרעגט "פאר וועמען זענען די צרות?" האט ער מיר געענטפערט‪:‬‬ ‫ַע ָ‬ ‫ָך‬ ‫ָמָחָר ֹּּב �א ְְואֹו ִֹדִ י ַ‬ ‫ָאַמַר ְלְ ָ‬ ‫ָּב �ֶה ֶם‪ָ .‬‬ ‫ַלעמֹו ֹד ָ‬ ‫ִּתי לֹו ֹ ְוְיכֹו ִֹלִין ַ‬ ‫ָאַמְַרְ �ִ‬ ‫ָ‬ ‫"פאר אידישע קינדער"‪ ,‬האב איך געפרעגט‪" :‬צו וועלן זיי דאס קענען אויסהאלטן?" האט ער‬ ‫מיר געענטפערט‪" :‬מארגן קום צוריק וועל איך דיר ווייזן נאך ערגערע צרות"‪.‬‬ ‫ַחָדִָרִים ְְוַהְַרְ ֵאִֵנִי‬ ‫ָסִנִי ְלְ ַחְַדְ ֵר ֵי ַ‬ ‫ָמָחָר ִהִ ְכְ ִִנ ָ‬ ‫ֻׁשנֹו ֹת ִמִ ֵאֵֶל ֶה ְלְ ָ‬ ‫ָצרֹו ֹת ְְמ ֻ �‬ ‫ָ‬ ‫צומארגנס האט ער מיר נאכאמאל אריינגעפירט צו די אינעווייניגסטע צימערן און מיר‬ ‫ָרָעָב ְְוַאֶַׁש� ֶר‬ ‫ַלֶחֶֶר ֶב ְְוַאֶַׁש� ֶר ְלְ ָ‬ ‫ָצרֹו ֹת ְְמ �ֻׁׁשנֹו ֹת ֵמֵָהִָרִאׁשֹׁוֹנֹו ֹת ַאֶַׁש� ֶר ַ‬ ‫ָ‬ ‫געוויזן צרות וועלכע זענען נאך ערגער ווי די ערשטע‪ ,‬ווער עס וועט גע'הרג'ט ווערן דורך‬ ‫ָאַמַר ִלִי‬ ‫ָרֵא ֵל ִּב �ְִלְ ַבַד ָחְָטְ אּוּ? ָ‬ ‫ַהַדַר ִִזיִו ִי ִי ְִׁש�ְ ָ‬ ‫ִּתי לֹו ֹ ַ‬ ‫ָאַמְַרְ �ִ‬ ‫ַלֶַׁש� ִֶבִי‪ָ ,‬‬ ‫א שווערד‪ ,‬ווער דורך הונגער‪ ,‬און ווער וועט געפירט ווערן אין געפענגעניש‪ .‬האב איך‬ ‫ַמֵאֵֶל ֶה‪ּ ,‬וְּכְ ֶׁש� ִֶנְִכְ ָנ ִָסִ ים‬‫ַעֵל ֵיֶה ֶם ַ‬ ‫ַרּבֹּו ֹת ַ‬ ‫ָצרֹו ֹת ַ‬ ‫ְְּב �ָכָל יֹו ֹם ִמִ ְְתַחְַדְ ׁשֹׁו ֹת ָ‬ ‫אים געפרעגט‪" :‬מיין לעכטיגקייט‪ ,‬צו דען האבן נאר די אידן געזונדיגט?" האט ער מיר‬ ‫געענטפערט‪" :‬יעדן טאג ווערן באנייט פרישע און ערגערע צרות ווי די‪ ,‬אבער ווען זיי גייען‬ ‫ַרָּב�ָא ֵא ֵין‬ ‫ָאֵמֵן‪ְְ ,‬יֵה ֵא ְׁש�ְ ֵמֵיה ַ‬ ‫ָרׁשֹׁו ֹת ְְועֹוִֹנִין ָ‬ ‫ֵּתּי ִמִ ְדְ ָ‬ ‫ָב �‬‫ָּב �ֵתֵי ְְּכ �ֵנִֵסִ יֹו ֹת ּוְּלְ ָ‬ ‫ְלְ ָ‬ ‫אריין אין בתי כנסיות און בתי מדרשות און ענטפערן "אמן‪ ,‬יהא שמיה רבא" ערלויבן מיר נישט‬ ‫ַחָדִָרִים‪.‬‬ ‫ָלֵצ ֵאת ֵמֵַחְַדְ ֵר ֵי ַ‬ ‫ָאָנּוַּמְַכְ ִנִיִסִ ים אֹוָֹתָם ָ‬ ‫אז די צרות זאלן ארויסגיין פון די באהעלטענישן‪[ .‬היכלות רבתי]‬ ‫טייערע לעכטיגע אידן! איינמאל א יאר טוט דאך יעדער מענטש באנייען זיין 'אינשורענס' אים צו פארזיכערן פון א פייער אדער אנדערע שאדן‪ ,‬אצינד איז‬ ‫די צייט צו באנייען דעם בעסטן אינשורענס וואס וועט אייך פארזיכערן ניצול צו ווערן פון אלע צרות אויפ'ן קומענדיגן יאר בעז"ה! מיטן זאגן "אמן יהא שמיה‬ ‫רבא" בכוונה האלט איר צוריק די צרות פון קומען אויף אידישע קינדער! מ'רעדט נישט דא פון קיין גרויסע השגות און שווערע אונטערנעמונגען‪ ,‬איר זענט דאך‬ ‫ממילא אין שול סך הכל לייגט צו אביסעלע קאפ און מחשבה נישט צו פארפאסן קיין איין "אמן" און "אמן יהא שמיה רבא"‪ ,‬און זיין געווארנט אין קדושת בית‬ ‫המדרש‪ ,‬און דערמיט וועט איר פארמיידן אלע צרות פון ארויסגיין‪ ,‬און איר פארזיכערט זיך א זיס לעכטיג געבענטשט יאר מיט אלעם גוטן!‬ ‫לעילוי נשמת הרה"ק רבי ישראל מאיר בן הרב רבי אריה זאב זצ"ל בעל החפץ חיים‬ ‫להשיג הגליונות היו"ל מדי חודש בחודשו‬ ‫ולע״נ הרה״ק רבי משולם פייש בן רבי מרדכי זי״ע‪ ,‬אבד״ק טאהש‬ ‫‪718-305-6886 | Umein.Vumein@gmail.com | www.UmeinVumein.org‬‬ ‫ולע"נ הרה"ק רבי חיים זאנוויל בן הר"ר משה זצ"ל‪ ,‬האדמו"ר מריבניץ‬