אמן ואמן - אידיש · Umein Vumein - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

בעזהשי"ת
גליון תשרי
ֵמן
ָא ֵ
ֵמןְוְ ָ
ָא ֵ
ָ
רל"א תשפ"ז
גליון חודשי בגודל מעלת עניית "אמן" ו"אמן .יהא שמיה רבא"
וקדושת בית המדרש
ְְוָכָל ֵלֵָבָב ַּד�ָּּו �ּי ְוְָּכ �ּל ֹרֹאׁשׁ ָ
ָלֳחֳִלִ י
שטייענדיג ביים שוועל ארויסצוגיין פון שנת תשפ"ו און אריינשפרייזן צו שנת תשפ"ז קוקט מען דאך אויף צוריק און מ'שרייט אויס "תכלה שנה
וקללותיה" ,אויף אזא יאר ווי שנת תשפ"ו [כאטש דער יאר האט געהאט אין זיך אסאך גאר גוטע חלקים אויך ,עס זענען געווען פיל מיט שמחות
בלע"ה ,מיט גרויסע ישועות ורפואות און ניסים גילויים ביי אידן און מיר דאנקען הקב"ה פאר דעם ,אבער דער טבע הדברים איז צו געדענקען
און באמערקן די נעגאטיווע און נישט גוטע טיילן].
ליידער איז היי יאר געווען א יאר פיל מיט שוידערליכע בשורות איינס נאכ'ן צווייטן ,בכלל ובפרט .אנגעהויבן מיט די ביטערע מלחמות אין
ארץ הקודש וואס לאזן נישט יושבי אר"י וואוינען במנוחה ,און ווייטער מיט די גזירת הגיוס וואס הויערט אויף די ארטיגע אידן ,דער שווערע
עקענאמישע לאגע וואס האט באטראפן כלל ישראל בכל מקומות מושבותיהם אויף אזא ביטערן פארנעם ,עוללים שאלו לחם! די פילצאליגע
טראגעדיעס און נאך פילע צרות.
דאס אלעס איז אין צואב צו פולע אנדערע שוועריקייטן וואס אידישע זענען אריבער און ביטערליך געוויינט צום הייליגן באשעפער אויף א
ישועה .צי איז עס מיט געזונט -די שפיטעלער זענען ליידער פיל מיט אחינו בני ישראל ,פון יונגע אומשולדיגע קינדערלעך שלא טעמו טעם
חטא ביז טאטעס ,מאמעס זיידעס און באבעס וואס וואלגערן זיך פון יסורים ,צי איז עס די הונדערטע פארפעלקער וואס ווארטן געהאלפן
צו ווערן בזרע של קיימא ,און טייערע טאטעס און מאמעס וואס זייער הארץ צאפלט זיי אז זייערע קינדער זאלן אויסוואקסן ערליך און פרום
בדרך ישראל סבא ,צי זענען עס די אזויפיל אינגעלייט וואס מוטשענען זיך בעניני פרנסה ,מ'האט נישט די מינימאלע הכנסה פאר די טאג
טעגליכע געברויכן ,אדער גאר טראגט מען אויף די פלייצעס גאר גרויסע חובות ,און אזוי ווייטער מיט אלע אנדערע שווערקייטן און צרות מיט
וואס מ'פלאגט זיך און מ'מוטשעט זיך -און מ'קוקט ארויס מיט א בליק פון האפענונג אז א שנת תשפ"ז זאל זיין א יאר פון לעכטיגקייט ,א יאר
פון ישועות ורפואות פאר יעדן איינעם באשר הוא שם.
אין די יעצטיגע ערב ראש השנה טעג איז מען דאך פארנומען מיט פארשידענע עצות און סגולות זוכה צו זיין צו א גוט געבענטשט יאר,
אבער מיר ווילן אייך צייגן א מורא'דיגער מדרש וואס שטעלט אראפ א קריסטאל קלארער בילד וואס עס ברענגט צו צרות פאר אידן ,און וואס
עס קען געטוהן ווערן כדי צו פארמיידן די אלע צרות ביי אידישע קינדער:
ָּפ �ִנִים וכו'
ַה ָ ָׂשָח ִלִי �
ַׂשַר ַ ָמֵע ֵאל ֹּכ ֹ �ֵה ֵן ָגָדֹו ֹל �
ַרִּב �ִי ִי ְִׁש�ְ ָ
ָאַמַר ַ
ָ האט רבי ישמעאל כהן גדול געזאגט :דער "שר הפנים" האט מיר געזאגט וכו'
ִּתי ׂשָׂרֵא ֵלָ ,י ָ �
ַׁשְַבְ �ִ ְּתֵה ֵא ַעַל ִי ִ ָ ָך ַמַה ְ � ַאִגִיד ְלְ ָ ְיְִדִ יִדִ י ֵׁש� ֵב ְְּב �ֵח ֵיִקִ י ְְו ַ "מיין פריינד ,זעץ זיך אויף מיין שויס און איך וויל דיר פארציילן וואס עס גייט פאסירן מיט
אידישע קינדער" .איך האב זיך געזעצט אויף זיין שויס און ער האט מיר אנגעקוקט און
ָמעֹו ֹת נֹו ֹפלֹו ֹת ֵמֵֵע ֵיָנ ָו ּוָּּב �ָכָה ְְוָהָיּוּ ַהְַדְ ָ
ַסֵּכ�ּל ִּב �ִי ָ ְְּב �ֵח ֵיקֹו ֹ ְְוָהָָי ָה ִמִ ְְת ַ
געוויינט ,און זיינע טרערן זענען געפלאסן פון זיינע אויגן און געפאלן אויף מיין פנים .האב איך
ָאַמַר ִּתְבְ ֶכ ֶהָ , ָלָמָה �ִ
ָמרֹו ֹם ָ ַהַדַר ִזִיו ָ ִּתי לֹו ֹ ַ ְְונֹו ֹפלֹו ֹת ַעַל ָּפ�ֵָנֵיָ ,
ָאַמְַרְ �ִ אים געפרעגט :פארוואס וויינסטו? האט ער מיר געענטפערט" :מיין פריינד קום וועל איך דיר
ָקדֹוֹׁשׁ . ָרֵא ֵל ַעַם ָ ַע ָ
ָך ַמַה ָג ָנּוּז ְלְ ִי ְ�ְִׂש ָ ָך ְְואֹו ִֹדִ י ַ ִלִי ְיְִדִ יִדִ י ֹּב �ֹא ְְוַאְַכְ ִנִיְסְ ָ ווייזן וואס עס איז באהאלטן פאר די אידישע קינדער ,דער הייליגער פאלק".
ּוְּּב � ִִגְנְֵזֵי ְְגָנִָזִיםְּ .ו�ְלאֹו ֹצרֹו ֹת ַחָדִָרִים ְ ָסִנִי ְְּב �ַחְַדְ ֵר ֵי ַ ְּתַפְַסְ ִנִי ְוְִהִ ְכְ ִִנ ָ ְ� האט ער מיר אנגעכאפט און ער האט מיר אריינגעברענגט צו אינעווייניגסטע צימערן
און צו גאר באהאלטענע ערטער וואו עס זענען באהאלטן פארשידענע ביכער ,ער האט זיי
ָצרֹו ֹת ְְּכ �תּוּבֹו ֹת ְצְ רֹוֹרֹו ֹת ַּכ �ָמָה ָ ַּפ � ְְנָקִָסִ ים ּוָּּפ�ַָתַח ְְוַהְַרְ ֵאִֵנִי ַ ֶׁש� ֶל ַ געעפענט און געוויזן ווי עס שטייט פארשידענע שרעקליכע צרות איינס אנדערשט פונעם
ָרֵא ֵל, ָאַמַר ִלִי ְלְ ִי ְ�ְִׂש ָ ַהָלָלּוּ ְלְ ִמִ יָ . ִּתי לֹו ֹ ַ ָאַמְַרְ �ִֻׁשנֹו ֹת זֹו ֹ ִמִ זֹו ָֹ . ְְמ ֻ � צווייטן .האב איך אים געפרעגט "פאר וועמען זענען די צרות?" האט ער מיר געענטפערט:
ַע ָ
ָך ָמָחָר ֹּּב �א ְְואֹו ִֹדִ י ַ ָאַמַר ְלְ ָ ָּב �ֶה ֶםָ . ַלעמֹו ֹד ָ ִּתי לֹו ֹ ְוְיכֹו ִֹלִין ַ ָאַמְַרְ �ִ ָ "פאר אידישע קינדער" ,האב איך געפרעגט" :צו וועלן זיי דאס קענען אויסהאלטן?" האט ער
מיר געענטפערט" :מארגן קום צוריק וועל איך דיר ווייזן נאך ערגערע צרות".
ַחָדִָרִים ְְוַהְַרְ ֵאִֵנִי ָסִנִי ְלְ ַחְַדְ ֵר ֵי ַ
ָמָחָר ִהִ ְכְ ִִנ ָ ֻׁשנֹו ֹת ִמִ ֵאֵֶל ֶה ְלְ ָ ָצרֹו ֹת ְְמ ֻ � ָ
צומארגנס האט ער מיר נאכאמאל אריינגעפירט צו די אינעווייניגסטע צימערן און מיר
ָרָעָב ְְוַאֶַׁש� ֶר ַלֶחֶֶר ֶב ְְוַאֶַׁש� ֶר ְלְ ָ
ָצרֹו ֹת ְְמ �ֻׁׁשנֹו ֹת ֵמֵָהִָרִאׁשֹׁוֹנֹו ֹת ַאֶַׁש� ֶר ַ ָ
געוויזן צרות וועלכע זענען נאך ערגער ווי די ערשטע ,ווער עס וועט גע'הרג'ט ווערן דורך
ָאַמַר ִלִי ָרֵא ֵל ִּב �ְִלְ ַבַד ָחְָטְ אּוּ? ָ ַהַדַר ִִזיִו ִי ִי ְִׁש�ְ ָ ִּתי לֹו ֹ ַ ָאַמְַרְ �ִ ַלֶַׁש� ִֶבִיָ , א שווערד ,ווער דורך הונגער ,און ווער וועט געפירט ווערן אין געפענגעניש .האב איך
ַמֵאֵֶל ֶהּ ,וְּכְ ֶׁש� ִֶנְִכְ ָנ ִָסִ יםַעֵל ֵיֶה ֶם ַ ַרּבֹּו ֹת ַ ָצרֹו ֹת ַ ְְּב �ָכָל יֹו ֹם ִמִ ְְתַחְַדְ ׁשֹׁו ֹת ָ אים געפרעגט" :מיין לעכטיגקייט ,צו דען האבן נאר די אידן געזונדיגט?" האט ער מיר
געענטפערט" :יעדן טאג ווערן באנייט פרישע און ערגערע צרות ווי די ,אבער ווען זיי גייען
ַרָּב�ָא ֵא ֵין ָאֵמֵןְְ ,יֵה ֵא ְׁש�ְ ֵמֵיה ַ ָרׁשֹׁו ֹת ְְועֹוִֹנִין ָ ֵּתּי ִמִ ְדְ ָ ָב �ָּב �ֵתֵי ְְּכ �ֵנִֵסִ יֹו ֹת ּוְּלְ ָ ְלְ ָ
אריין אין בתי כנסיות און בתי מדרשות און ענטפערן "אמן ,יהא שמיה רבא" ערלויבן מיר נישט
ַחָדִָרִים. ָלֵצ ֵאת ֵמֵַחְַדְ ֵר ֵי ַ ָאָנּוַּמְַכְ ִנִיִסִ ים אֹוָֹתָם ָ אז די צרות זאלן ארויסגיין פון די באהעלטענישן[ .היכלות רבתי]
טייערע לעכטיגע אידן! איינמאל א יאר טוט דאך יעדער מענטש באנייען זיין 'אינשורענס' אים צו פארזיכערן פון א פייער אדער אנדערע שאדן ,אצינד איז
די צייט צו באנייען דעם בעסטן אינשורענס וואס וועט אייך פארזיכערן ניצול צו ווערן פון אלע צרות אויפ'ן קומענדיגן יאר בעז"ה! מיטן זאגן "אמן יהא שמיה
רבא" בכוונה האלט איר צוריק די צרות פון קומען אויף אידישע קינדער! מ'רעדט נישט דא פון קיין גרויסע השגות און שווערע אונטערנעמונגען ,איר זענט דאך
ממילא אין שול סך הכל לייגט צו אביסעלע קאפ און מחשבה נישט צו פארפאסן קיין איין "אמן" און "אמן יהא שמיה רבא" ,און זיין געווארנט אין קדושת בית
המדרש ,און דערמיט וועט איר פארמיידן אלע צרות פון ארויסגיין ,און איר פארזיכערט זיך א זיס לעכטיג געבענטשט יאר מיט אלעם גוטן!
לעילוי נשמת הרה"ק רבי ישראל מאיר בן הרב רבי אריה זאב זצ"ל בעל החפץ חיים
להשיג הגליונות היו"ל מדי חודש בחודשו
ולע״נ הרה״ק רבי משולם פייש בן רבי מרדכי זי״ע ,אבד״ק טאהש
718-305-6886 | Umein.Vumein@gmail.com | www.UmeinVumein.org
ולע"נ הרה"ק רבי חיים זאנוויל בן הר"ר משה זצ"ל ,האדמו"ר מריבניץ
