א חסידישע פארברענגען - אידיש · A Chasidisha Fabrangen - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

גליון נו | ראש השנה תשפ"ז א חסידישער בסייעתא דשמיא
פארברענגען
נדבת ידידנו
מוה"ר ר' פנחס טודרוס הי"ו
לזכות הוריו הרב ברוך בנימין שי'
ולעילוי נשמת מרת מרים ע"ה
אלטהויז
א שבת'דיגער יאר
דער חידוש פון ר"ה שחל בשבת
"אין דעם ענין פון ביטול אליין זענען אבער
ראש השנה אהן קיין שופר?
די השפעה פון ראש-השנה — פאראן צוויי אופנים ",איז דער רבי ווייטער א שבת’דיגע הכתרה //א פארברענגען
"קאפ" פון יאר — דארף זיך פילן מסביר אינעם בריוו.
אין דער פולסטער מאס אין אלע "איין אופן איז ,אז ער איז טאקע אן "עבד
אנדערע "איברים" — טעג ,וואכן מלך" ,און זיין גאנצער מציאות איז טאקע דער ביטול פועל'ט ,אז דער קעניג זאל טאקע דער שפיץ פון ראש השנה ,דער העכסטער
און חדשים — פון יאר .דער שבת איבערגעגעבן בלויז צו דינען דעם מלך .אבער אננעמען די בקשה פון דעם פאלק און ווערן מאמענט פונעם יום הדין ,איז בלי שום ספק
ראש-השנה פון היינטיגן יאר פונדעסטוועגן ,שפירט ער זיך נאכאלץ פאר א זייער מלך. די דערהויבענע מינוטן פון תקיעת שופר.
דארף איינשטעלן א סדר החיים, מציאות .טאקע בלויז א מציאות פון אן עבד, דאס זעלבע איז בנוגע דער קרוינונג פון דעם דער גבאי גיבט א קלאפ אויף דער בימה און
פאר יעדן טאג פון דעם גאנצן אבער דאך א באזונדערע מציאות וואס האט אויבערשטן: ער רופט אויס 'למנצח' .א חרדת קודש נעמט
יאר ,אין פולן איינקלאנג מיט דעם זיך אליין איבערגעגעבן צום האר. עס קומט דורך דעם וואס אידן ווייזן ארויס איבער יעדן ווינקל אין ביהמ"ד .דער בעל תוקע
א העכערע מדריגה אין ביטול איז ,אז ער זייער ביטול צום אויבערשטן; דער געפיל אז שרייט אויס דעם 'מן המיצר' .מען האלט שוין
גייסט פון שבת קודש:
שפירט זיך נישט אפילו פאר א מציאות .אפילו מ'איז נישט מער ווי אן עבד פון הקב"ה. אט אט ביים בלאזן .עס שפירט זיך די הרגשה
. .יעדן טאג פון יאר דארף זיין אן נישט א מציאות פון אן עבד .ביי אים איז נישטא אזוי איז טאקע געווען גלייך ביים ערשטן פון 'שתמליכוני עליכם — ובמה? בשופר!' און
ענין פון שבת -פון דערהויבנקייט, קיין שום זאך אויסער דעם מלך אליין". ראש-השנה ווען אדם הראשון איז באשאפן די התעוררות וואס הערשט אין די לופטן איז
דורך א ספעציעלער הוספה דאס פונקט איז דער חידוש פון דער הכתרת געווארן :אדם הראשון האט אויפגעפאדערט אין לשער.
אין דעם לעבן פון א איד .צום המלך וואס געשענט ווען מיר בלאזן נישט קיין און אויסגעפירט אז אלע באשעפענישן פון די קומט אבער א קביעות ווי היי יאר ,ווען ראש
ביישפיל :א נייע הידור במצוות ,א שופר: וועלט זאלן אננעמען די הערשאפט פון דעם השנה געפאלט אום שבת קודש ,און ס'איז
נייע קביעות-עתים לתורה ,א נייע "בדרך כלל ווערט דער קרוינונג פונעם באשעפער ,און ער האט אויסגערופן "בואו נישטא קיין תקיעת שופר .עס שפירט זיך ווי
הוספה אין עבודת התפלה ,א.ד.ג. אויבערשטן אויפגעטוהן דורך די עבודה פון נשתחוה ונכרעה נברכה לפני ה' עושנו" (וואס עס פעלט ממש 'א שטיק פונעם עיקר מהות
צוזאמען דערמיט דארף יעדער א איד און זיין תקיעת שופר ("תמליכוני עליכם, כריעה און השתחוואה איז דאך דער ביטול וואס א נברא פון ראש השנה'.
איד ,מאן אדער פרוי ,יונג ובמה ,בשופר" -ר"ה טז ,א) .ווען עס קומט אבער ווייזט ארויס צום בורא) ,און דעמאלט איז טאקע וואס דארף זיין אונזער עבודה אין אזא ראש
אדער אלט ,אריינברענגען 'ראש השנה שחל להיות בשבת' און מען בלאזט דער אויבערשטער געווארן מלך (ווי מיר זאגן יעדן השנה ,ווען ס'איז נישטא די מצוה פון תקיעת
אין אויך "שבת'דיגקייט" דאך נישט קיין שופר ,איז דאס נישט-בלאזן פרייטאג בקשר מיט דער קרוינונג פון דעם אויבערשטן שופר?
מלאכות; וואכעדיגע די נישט א פאסיווער צושטאנד פון נישט טוהן, דורך אדם הראשון אויפן ערשטן פרייטאג פון דער
אריינברענגען רוחניות און קדושה נאר עס ברענגט ארויס א פיהל טיפערן ביטול באשאפונג :ה' מלך גאות לבש). א נקודה משותפת :ביטול
אין די געווענליכע און וואכעדיגע צום מלך מלכי המלכים הקב"ה: דאס איז גענוי אויך דער נקודה פון שבת: אלס הקדמה איז דער ליובאוויטשער רבי
ענינים פונעם טאג-טעגליכן לעבן, [וויבאלד די גאנצע עבודה באשטייט (נישט פון דער ענין פון שבת איז דאך אויך צו שאפן ביי מסביר — אינעם "מכתב כללי" ארויסגעגעבן
ביז אז יעדע מחשבה דיבור און זיך אריינלייגן אין א געוויסער פעולה ,נאר דוקא) א איד דעם געפיל פון ביטול צום אויבערשטן — לקראת ראש השנה תש"נ — אז ראש השנה און
מעשה זאל דורכגענומען ווערן פונעם נישט טוהן ,איז עס למעשה אן עבודה וואס דער בורא עולם (ה' עושנו) .שבת טוט איינקריצן שבת קודש טראגן אין זיך בעצם א וויכטיגע
מיט שבת'דיגקייט. שטאמט פון דער עצם הנפש ,וואס איז ממילא ביי א איד די אמונה אין חידוש העולם" ,כי ששת נקודה משותפת:
העכער פון צו קענען דערלעבט ווערן אין די ימים עשה ה' את השמים ואת הארץ". "די עיקר נקודה פון ראש השנה איז ,אז אידן
דער ברכה פון שבת מענטשליכע מחשבות און געפילן .עס איז א פלאץ טיפער גערעדט :דער קדושת השבת וואס טוען דעמאלט קרוינען דעם אויבערשטן אלס
אינעם נפש וואו עס שיינט מיט אזא קלארקייט אז שיינט אין דעם נפש פון יעדן איד (שבת מיקדשא מלך :אלס מלך ישראל און אלס מלך העולם,
אזוי ווי די קדושה פון שבת גייט
ער איז א חלק אלוק ממעל ממש ],אז דער נפש וקיימא) ,שאפט ביי יעדעם דעם געפיל אז ער ווי מיר בעטן אין אלע תפילות פון ראש-השנה
צוזאמען מיט דער ברכה פון שבת,
שפירט זיך נישט אפילו פאר א מציאות .ביי אים שטייט "קמי מלכא" — אין דער אנוועזנהייט "מלוך על העולם כולו".
ווי תורה זאגט :ויברך אלקים את
איז נאר דא איין זאך — דער אויבערשטער אליין. פונעם מלך מלכי המלכים הקב"ה — וואס דאס די קרוינונג פון א מלך איז פארבונדן מיט א
יום השביעי ויקדש אותו — וועלן
ר"ה שחל להיות בשבת ,ווען עס שיינט אט ברענגט נאטורליך ארויס א פולשטענדיגן פולשטענדיגן ביטול וואס דער פאלק ווייזט
די פעסטע באשלוסן אין דעם
דעם העכערן סארט ביטול ,איז דער ביטול ביטול ,שטייענדיג אין א מצב פון עומד לפני ארויס צום מלך ,סיי פונעם פאלק אלס א
אלעם ,תיכף אראפפערענגען המלך". כלל און סיי פון יעדן איינעם פערזענלעך.
המשך > אליין פועל די הכתרה".
ברכות ה' בכל ,ובמיוחד — א כתיבה
בדידי הוי עובדא
וחתימה טובה ,לשנה טובה ומתוקה,
בגשמיות וברוחניות גם יחד,
ובמיוחד די הויפט ברכה ,אז דער
אויבערשטער ,שומע קול תרועת איין יאר ערב ראש השנה האט ער מחליט אין כפר חב"ד האט געוואוינט א איד מיטן
עמו ישראל ברחמים ,וועט זיך געווען אז דאס יאר ראש השנה וועט ער נאמען ר' משה סלונים ז"ל .ער איז געווען
צוהערן צו תפלות עמו ישראל . . אראפלייגן אן עבודת התפילה מיט אן אמת'ע גאר א דערהויבענער ,פלאם-פייערדיגער "פאר אזא ראש השנה
און ברענגען דעם פאלק ישראל, דביקות און התרוממות הנפש ,מיט אן אריכות חסיד .במשך זיין גאנצער לעבן איז ער געווען האב איך אינגאנצן נישט
און יעדער איינעם און איינע און התבוננות ,ווי ער האט מקבל געווען איבערגעגעבן בלב ונפש לטובת די מוסדות
בפרט ,צו דעם שלימות'דיגן "שבת נאך אין זיינע ישיבה-יארן ,פונעם באקאנטן 'אהלי יוסף יצחק' ,א קייט פון חדרים און פלאנירט"
קודש" — יום שכולו שבת ומנוחה משפיע החסיד ר' שלמה חיים קסלמן ז"ל. תלמוד תורה'ס אין שטעטלעך איבער גאנץ
לחיי העולמים ,ותיכף ומיד ממש. ערב ראש השנה האט ער געבעטן אין שטוב ארץ ישראל ,געגרינדעט אויפן נאמען פונעם דערציילט דורך הרה"ג ר' טובי' זילברשטרום
המשך > אז "היי יאר זאל מען ביטע מוהריי"צ זי"ע. שליט"א ,מחשובי רבני חב"ד בירושלים
מכתב כללי ,ח"י אלול ה'תשמ"ט
פרישקייט און קלארקייט. המשך >
כל אחד ואחד מכם ישים לבו ודעתו איז גרייט צו טוהן נישט וואס איך זוך און
וואס איך וויל; נאר אז מען איז גרייט זיך צו
נישט איינלאדענען קיין אורחים ,איך וועל
קענען צוריקקומען שפעט פון דאווענען,
להשפיע על אחיו ,קרוביו ומכיריו פרעגן איין פשוט'ער שאלה :וואס וויל דער
אויבערשטער פון מיר דא ,יעצט ,און אין דעם
בערך עלף אזייגער ביינאכט".
נאכדעם וואס דער צענטראלער מנין
חלק ממכתב קודש מכ"ק אדמו"ר מוהריי"צ זי"ע לתלמידי הישיבות //י"ג אלול תרצ"ז מאמענט! ווי די ווערטער פונעם בעל התניא האט געענדיגט דאווענען און דער ציבור
(פרק מ"א)" :והוא גם הוא מקבל עליו מלכותו, איז אהיימגעגאנגען ,האט ר' משה זיך
דר"ה -מלבד בזמני התפלות -אשר "תלמידים נכבדים: להיות מלך עליו ,ולעבדו ולעשות רצונו בכל אוועקגעזעצט אין א ווינקל ,צווישן נאך
קבוצה אחת -במדת האפשרות ראוי' התלמידים שמוצאם מגזע החסידים ,או מיני עבודת עבד". עטליכע 'עובדים' ,און אנגעהויבן זיך גרייטן צו
שתהי' בת עשרה אנשים -תאמר תהלים אלו החפצים ללמוד תורת החסידות ,הנה אין איין רגע האט זיך זיין גאנצער בליק א דערהויבענעם מעריב .ער האט זיך גענומען
שעות שתים או שלש ,ואח"כ הקבוצה בשני חדשים אלו אלול ותשרי יקבעו להם געביטן" :איך האב זיי דאך נישט געזוכט—זיי פארטיעפן אין א מאמר אין לקוטי תורה און
השני' והשלישית וכו' כל הלילה וכן ביום מועד וזמן מיוחד ללמוד תורת החסידות, זענען געקומען צו מיר! דאס מוז דאך זיין די איז אריין אין דער אינערליכע וועלט פון
וגם בזמן הסעודות -ובעשי"ת ישקדו והלימוד יהי' שנים שלשה חברים יחדיו עבודה וואס דער אויבערשטער וויל פון מיר ראש השנה ,דער וועלט פון קבלת המלכות,
בלימוד דברי חסידות -וכן ביום הקדוש ילמדו מאמר אחד איזה פעמים ,ולקבוע אין דעם דאזיגן מינוט". באלויכטן מיט דעם אור פון תורת החסידות.
ישתדלו באמירת תהלים ,ובחג הסכות זמנים להתועד לשוחח בעניני חסידות. ר' משה האט זיך געטראפן אפדאווענען עס גייט קוים אריבער א פערטל שעה ,און
ירבו לשמוח בשמחת החג ושמחת התורה. בשני ימים דר"ה הבע"ל ,משעה אחת מעריב גאר שנעל .זיין דאווענען איז אפילו פלוצלינג שפירט ער א קלאפ אין פלייצע.
תלמידי הישיבות ,עמודי עולם ,הושלבו קודם תפלת המנחה של ער"ה עד תפלת נישט געווען ווי א געווענליכער ראש וואס גייט פאר? ווער דארף אים שטערן פונקט
כולכם כאחד לשקוד בתורה ביראת ערבית במוצאי ר"ה ,הנה כל אחד ואחד השנה'דיגער דאווענען ,נאר ווי א פראסטער יעצט ,ווען ער וויל זיך שטעלן פארן מלך אום
שמים ,כל אחד ואחד מכם יקבע לו לימוד, מכם ישקוד באמירת תהלים לילה ויום, מיטוואך'דיגער מעריב .ווייט פון וואס ער ראש השנה מיט א התבוננות און דבקות?
אשר יביאו לידי יראת שמים ,וכל אחד כי בשני ימים אלו צריכים להזהר מדבורי האט אזוי שטארק געגלוסט און פלאנירט. "משה!" הערט ער דעם קול פונעם אלטן חסיד
ואחד מכם ישים לבו ודעתו להשפיע על חול עד קצה האחרון ,למעט בשינה ער קומט אהיים מיט די געסט ,אבער אפילו ר' בערל קעסלמאן" .מען דארף דיר האבן".
אחיו קרוביו ומכיריו -בעלי עסקים - ולהרבות בתפלה ובתחנונים מקרב ולב
גענוג עסן פאר די געסט איז אויך נישט געווען "וואס איז?" פרעגט ר' משה .זאגט אים רבי
לקבוע עתים לתורה ,ולעוררם לעשות עמוק ,ובכל רגע פנוי לאמר תהלים.
ווייל מען האט זיך נישט גערישט אויף זייער בערל" :הער זיך צו ,עס זענען דא אנגעקומען
אגודות של לימוד ברבים. מדי דברי הנני להעיר ,אשר גם אלו
אנקום .למעשה האבן זיי זיך אן עצה געגעבן צוויי געסט ,דו מוזט זיך אפגעבן מיט זיי און
ולקראת השנה החדשה הבאה עלינו שהם מעשנים -רייכערן -כל השנה
און זיך אוועקגעזעצט מיט די געסט פאר א יום זיי העלפן".
ועל כל ישראל לטובה ולברכה ,הנני ומעשנים גם ביו"ט הנה בר"ה נמנעים
טוב'דיגע סעודה כדת וכדין .ר' משה האט זיך וואס האט דא פאסירט? עס איז געווען
לברך אתכם תלמידים אהובים ויקרים, מזה ,וראוי הדבר ,אשר הבני תורה יזהרו
גענומען שטארק פארברענגען מיט זיי ווי לאנג א פארפאלק וואס האבן זיך ליידער
ואת הוריכם אחיכם ואחיותיכם ובני בזה ,וישפיעו גם על מכיריהם.
ער האט נאר געקענט .נאך דער סעודה ,ווען ארויסגעלאזט מיט א קאר בליל התקדש החג,
משפחתם ,בתוך כלל אחינו בנ"י ,בשנה נכון הדבר ,אשר תלמידי הישיבה יעשו
טובה ומתוקה בגשמיות וברוחניות ". ביניהם משמורת בשני לילות ושני ימים עס איז שוין געווען צוויי אזייגער פארטאגס, מיט די פלאן צו פארן פון ראשון לציון קיין
האט ער זיי איבערגערעדט אז עס לוינט זיי רמלה .אויפן וועג האבן זיי געבלאנדזשעט
שוין נישט צוריקצופארן קיין ראשון לציון אום און בטעות אריינגעפארן אין כפר חב"ד .ווען
יום טוב ,נאר ענדערש איבערנעכטיגן אין כפר זיי האבן געזען א חסידישער אינגערמאן
חב"ד ביי אים אין שטוב. צוריקקומען פון בית מדרש ,האבן זיי אים
//א פארברענגען > המשך אויפצומארגנס אינדערפרי האט ר' משה אפגעשטעלט ,און געפרעגט" :מען האט
מיטגעברענגט זיינע געסט אין בית מדרש, אונז איינגעלאדנט אויף א יום-טוב סעודה
שיינט בגלוי ווי מיר זענען בכלל נישט א וואו זיי האבן זיך באטייליגט אין די תפילות אין רמלה ,וויאזוי קומט מען אן אהין?" האט
באזונדערע טייל פון אלוקות ,נאר מיר פראקטיש גערעדט און געהערט די תקיעות .דערנאך האט ער זיי יענער זיי געענטפערט :א יום טוב'דיגע סעודה
מיט דעם אויבערשטן זענען איין זאך ממש דורכאויס דעם יאר טוען אידישע ווידער אהיימגענומען מיט זיך צו פראווען קענט איר דאך פראווען אויך דא ,ס'איז א שאד
— מיר זענען איין קלארער המשך פון גילוי קינדער זיך כסדר "אוועקלייגן אין א סעודת יום טוב .וואס טוט מען אבער מיט די אז איר זאלט ווייטער פארן אום יום טוב".
מלכותו ית' אויף דער וועלט ,און דאס זייט" אויסצופירן דעם רצון ה' .אויף געסט ביז צום אווענט? בלית ברירה איז ר' זיי האבן טאקע אפגעשטעלט דעם אויטא
זעלבסט איז אונזער גאנצער מהות. טריט און שריט "גיבן מיר זיך אוועק" משה ארויסגעגאנגען מיט זיי אויף א שיינעם נעבן דעם בית מדרש ,אבער עס איז שוין
••• פארן אויבערשטן ,מיט א געוואלדיגן שפאציר איבערן גאנצן דערפל כפר חב"ד. געווען גאנץ שפעט און רוב עולם איז שוין
דער יו"ט ווערט נישט אנגערופן ביטול און קבלת עול; א בחי' פון "בטל שטעלט אייך פאר :ס'איז ראש השנה אהיים געגאנגען .ר' בערל האט באמערקט
תחילת השנה ,נאר ראש-השנה .פונקט רצונך מפני רצונו" .פונדעסטוועגן אבער, נאכמיטאג אינמיטן דעם גרויסן יום הדין וואס טוט זיך ,און איז שנעל אריין אין
ווי דער קאפ פירט אן מיטן גאנצן גוף, בלייבט נאכאלץ דער חילוק צווישן דעם ווען רוב אידן זיצן אין בית מדרש מיט א ביהמ"ד זוכן ווער עס קען נאך מכניס אורח
אזוי אויך דארפן מיר זיך א גאנץ יאר לאזן 'זיך' און דער 'רצון ה'' ,איבערלאזנדיג תהלים'ל ,און דער דערהויבענער חסיד ר' זיין און ארייננעמען דעם פארפאלק .זיינע
פירן מיט די ספעציעלע עבודה וואס מיר אמאל א געוויסע אנשטרענגונג אינעם משה שפאצירט זיך ארום מיט א נישט-פרומע אויגן זענען גלייך געפאלן אויף זיין חשוב'ן
דערגרייכן אין דעם גרויסן טאג .זאלן מיר באלאנסירן און מחבר זיין די צוויי פארפאלק איבערן דארף .ער ווייזט זיי די פלימעניק -ר' משה סלונים.
טאקע א גאנץ יאר געדענקן ווער מיר פארקערטע וועלטן. הינער-שטייגן און קוען-שטאלן ,ער דרייט זיך ר' משה האט געשפירט ווי די הימל פאלט
זענען ,און "אנערקענען אז דער אמת'ע שבת ראש השנה אבער ברענגט אונז צווישן די בינען-שטאקן און אתרוג-פרדסים, אים אראפ אויפ'ן קאפ .וואס טוה איך יעצט?
מציאות פון יעדער איד — מאן ,פרוי און אריין אין א וועלט פון מנוחה ,אין וועלכע און ביי אים איז דא איין דאגה אין קאפ :זיי צו פון איין זייט דארף מען זיכער אויפנעמען די
קינד — איז זיין חלק אלוקה ממעל ממש, מיר דארפן זיך נישט 'אוועקלייגן' און מאכן שפירן אנגענעם און באקוועם און אז אורחים ,זיי ראטעווען פון חילול יום טוב און
וואס מצד דעם איז ישראל וקודשא בריך מען דארף זיך ניטאמאל "אוועקגעבן". זיי זאלן האבן א געשמאקע יום-טוב'דיגע זיי אריינברענגען אין א ווארימע ,חסידישע
הוא כולא חד". דער 'ראש השנה שחל להיות בשבת' דערלעבונג אין א סביבה פון ערליכע אידן. אטמאספערע; פון די צווייטע זייט אבער,
לחיים אידן ,לחיים ולברכה! איז מגלה א פלאץ אינעם נפש ,וואו עס [די פירות פון יענעם ראש השנה האבן זיך טאקע האב איך דאך אזוי שטארק געוואלט "זיך
אנגעזעהן א תקופה דערנאך .דאס פארפאלק האבן אויסדאווענען" ,מיט ישוב הדעת און מנוחת
חוזר געווען בתשובה ,און זיך אריבערגעצויגן אין הנפש .ער האט נישט געוואוסט וואס צו טוהן.
הגליון מוקדש ע"י ידידנו החשוב שליט"א הרוצה בעילום שמו אן ערליכע סביבה וואו זיי וואוינען ביז צום היינטיגן פלוצלינג גיבט ער זיך א כאפ :דער גאנצער
זכות הרבצת תורת החסידות יעמוד לו ולבני ביתו שיחיו להתברך בכל מילי דמיטב טאג .זייערע קינדער און אייניקלעך זענען פרומע ענין פון ראש השנה איז דאך הכתרת המלך!
מנפש ועד בשר ,בגשמיות וברוחניות — ובטוב הנראה והנגלה!
ערליכע אידן ,זרע ברך ה']. דער יסוד פון קבלת המלכות איז דאך אז מען
* להקל על הקורא ,מובא כאן עם שינויי לשון קלים — ע"פ יוצא לאור ע"י 'נרות להאיר'
סגנון שפה המדוברת היום — ועל אחריות המערכת בלבד.
gilyon@Lehuir.com | (845) 600-0229
נא לשמור על קדושת הגליון צו באקומען דעם גליון יעדע וואך אויף אימעיל ,אדער פאר סיי וועלכע הערות ,ביטע שיקט א מעסעדזש צו די מערכת.
