מיין יו"ט אוצר · Mein Yom Tov Otzar — ראש השנה (2026-09-07)

השנה ָ
אֹוצרר
אֹוצ ָ ראש השנה
יין ראש
ַ ַממיין בס“ד
מיט ווערטער שיינע ,פאר גרויסע און קליינע.
פ .מאזעסזאהן “ -המחנה החרדי“
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
וועלנדיג ארויס זאגן א דבר שקר האט ער געוואלט את עצמו ואת כל העולם כולו חציו זכאי וחציו E
זיכער מאכן אז מ'האט טאקע געטוען תשובה .ווען חייב .עשה מצוה אחת אשריו שהכריע את עצמו
דער קהל האט געהערט די רייד פון ראפשיצער ואת כל העולם לכף זכות".דאס אז א מענטש זאל Jמאוצרות רבוה“ק מבעלזא L
• ערב ראש השנה •
רב זענען אלע ערוועקט געווארן צו טוען תשובה האלטן ביי זיך אז ער האט מקיים געווען א מצוה
שלימה בלב ובנפש פאר'ן הייליגן באשעפער.(כ"ק בשלימות ,איז זייער א שווערע זאך ,אבער ער קען
מרן מהר"י מבעלזא זי"ע שנת תרמ"ו בימי הרחמים והרצון) האלטן אז די וועלט איז "חציו זכאי" ,און וויאזוי
• תשועת ה‘ כהרף עין פארט אןזיין מצוה זאל נאר אויסזעהן איז דאס ָ הליכות בקודש
הכרעה לכף זכות ,ווייל "רב חסד מטה כלפי חסד".
• כ“ק מרן מהר״ש זי“ע :אין די לעצטע מינוטן
דעריבער בעהטן מיר" :אם אמנם שבו כולם בלב
בערב ראש השנה הייבט מען זיך אויף
פונעם יאהר ,ביי תפילת מנחה ערב ראש השנה, פרי...מ'זאגט אסאך סליחות און מ'זאל דאס
ונפש לחלותך"—,כאטש איך האב ליידער נישט אזוי
בעהטן מיר ביים באשעפער ״ברך עלינו את השנה זאגן במתון ובהכנעה ובשברון לב[ ...מטה
געטוען ווי זיי ,דאך בעהט איך" :נא כל מדה נכונה", אפרים]...
הזאת״—,באשעפער בענטש אונז דאס יאהר.
די מדה פון "מטה כלפי חסד"—,אז דער באשעפער
כאטש ביז געציילטע מינוטן ענדיגט זיך שוין דאס
• ער האט געזאגט ‘זכור ברית‘ דארף ער זאל מצרף זיין מיין תשובה צו זייער תשובה ,וואס
יאהר ,און ס‘קומט א נייע יאהר ,אויב אזוי פארוואס
בעהטן מיר אז דער באשעפער זאל אונז בענטשן
פון גארנישט מורא האבן.
דאס יאהר? נאר מיר זעהן פון דעם ווי גרויס זענען איבער די מואר'דיגע געהויבנקייט פון די
די רייד פון אונזערע חכמים ז“ל וואס זאגן :תשועת סליחות ערב ראש השנה פון "זכור ברית" אין
ה׳ כהרף עין“—די הילף פון באשעפער קומט אזוי בעלזא ,קען מען זעהן פון די פאלגענדע מעשה:
שנעל ווי אן אויגן בליק .דעריבער דארף מען ווען מרן מהרי"ד זי"ע האט געוויילט אין
בעהטן אפילו אויף איין מינוט. די שטאט מונקאטש בשעת די ערשטע וועלט
מלחמה איז דעמאלט נפטר געווארן דער בעל
• בקודש פנימה • תפילה הגה“ח רבי יוס‘לע שטערוויצער ז"ל ,וואס
הרב יצחק לאנדא ז"ל משמש בקודש ,שילדערט האט אויך געווען דער בעל תפילה אסאך יאהרן צו
אין זיין ספר "בקודש פנימה" דעם סדר פון די ימים סליחות ערב ראש השנה ,נאך ביי כ"ק מרן מהר"י
דארף נאר א קליינע הכרעה לטובה ,און "תסכים נוראים ביי כ"ק מרן מהר"א מבעלזא זי"ע אין אר"י זי"ע .בשעת די לוי' וואס איז פארגעקומען זונטאג
פ' שמות ,האט מען אדורך געפיהרט די מטה ,ביים
עמם במחילתך"—,וועט ממילא ארויסקומען אן • טהרת הרגל פענצטער פון די שטוב פון מרן זי“ע אין מונקאטש.
הכרעה לכף זכות.(כ"ק מרן מהר"י מבעלזא זי"ע)
אין די תקופה ווען ר' יצחק לאנדא ז"ל ,איז מרן זי“ע איז צוגעגאנגען צום פענסטער און
געווען משמש בקודש ,איז מרן זי"ע געגאנגען זיך תשובה שלימה בלב ובנפש", • געזאגט :זאגט אים ער זאל זיך דערמאנען אז ער
איז געווען א בעל תפילה ביים טאט‘ן ז“ל [מרן
אם אמנם שבו כולם בלב ונפש לחלותך( ...סליחות
טובל'ן אין מקוה פאר יעדן יום טוב .ווי פאר פסח,
שבועות ראש השנה ,יום כיפור ,חנוכה ,פורים. מהר“י זי“ע] אז ער האט געזאגט ‘זכור ברית‘ דארף
לערב ר"ה)
צומאהל האט זיך מרן זי"ע גע'טובל'ט א טאג פאר ער פון גארנישט מורא האבן .מ'זעהט פון דעם ווי
צווישן די דברי התעוררות בימי הרחמים יום טוב ,און צומאהל צוויי טעג פאר יום טוב[ .אין ווייט מרן מהרי"ד זי"ע האט מחשיב געווען דאס
והרצון האט כ"ק מרן מהר"י זי"ע דערציילט אזוי :די ערשטע יאהרן אין ארץ ישראל האט זיך מרן זאגן פון די סליחות ,אז ס'האט א כח צו שיצן אויף
אמאהל ביי די סליחות ערב ראש השנה ,ווען דער גע'טובל'ט נאר פאר יום כיפור]. א נשמה וואס קומט ארוף אויפ'ן עולם עהעליון.
ראפשיצער רב זי"ע האט געהאלטן ביים שטיקל
"אם אמנם שבו כולם בלב ונפש לחלותך"—,כאטש • ערב ראש השנה די מדה פון "מטה כלפי חסד" •
ערב ראש השנה איז מרן זי"ע אריינגעקומען אם אמנם שבו כולם בלב ונפש לחלותך ,נא כל מדה איך האב ליידער נישט אזוי געטוען ווי זיי ,דאך
בעהט איך [פונעם פזמון שלש עשרה מדות] האט זאגן סליחות מיט'ן עולם צוזאמען .און דער נכונה תסכים עמם במחילתך( ...סליחות לערב ר"ה)
משמש בקודש הרה"ח ר' גרשון רייווער ז"ל, "האט געפרעגט: און קהל צום אויסגעדרייט זיך ער חז"ל (קידושין מ ).זאגן" :לעולם יראה אדם
>>>>> נישט ובנפש?! בלב געטוען תשובה אלע טאקע איר
ברכת כתיבה וחתימה טובה לכל קוראינו ולכל בית ישראל ,תזכו לשנה טובה ומבורכת ,ושנת גאולה וישועה
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר א ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
>>>>>>>
• תפילתאבינו מלכנו •
איז געווען דער שליח ציבור .נאך סליחות איז
מרן זי"ע צוריק אריין אין זיין צימער און דארט
“אבינו מלכנו ...אין לנו מלך אלא אתה״ געדאווענט שחרית.
מ'האט מתקן געווען אין די הייליגע טעג צו ב"ירח האיתנים" פון שנת תש"ט איז מרן
זאגן די תפלה פון ״אבינו מלכנו“ ווייל די גמרא זי"ע געווען אויף די הייליגע טעג אין תל אביב.
ברענגט אז אמאהל איז נישט געקומען קיין רעגן ס'איז נישט געווען אזא גרויסער עולם ,בשעת'ן
א לענגערע צייט האט מען גוזר תענית געווען און זאגן די סליחות ערב ראש השנה ,אבער דאס
מתפלל געווען ,און ווען אויך נאכ‘ן תענית איז נישט געדרענג איז געווען גרויס ,ווייל אלע האבן זיך
געגאנגען קיין רעגן ,איז דער הייליגער תנא רבי געשטופט ארום מרן זי"ע .פלוצלינג האט זיך מרן
עקיבא צוגעגאנגען אלס שליח ציבור און געזאגט אים געגעבן א שיינע פארציע פונעם עוף ער זאל זי"ע געגעבן א דריי אויס צום עולם ,און געזאגט:
״אבינו מלכנו חטאנו לפניך ,אבינו מלכנו אין לנו מלך דאס צוטיילן פאר די ישיבה בחורים ,און ער האט "איך ווייס נישט פארוואס דער עולם שטופט זיך
אלא אתה״—מיר האבן נישט קיין קעניג אויסער דערביי געזאגט" :ס'איז א סגולה פאר יראת שמים". אזוי אהער ,ס'איז דא אזא שיינע לעכטיגע שטוב,
דיר ,און ס‘האט באלד אנגעהויבן צו רעגענען .אזוי פארוואס קען מען נישט שטיין פונדערווייטענס.
• ערב ר"ה על קברי אבותיו די געשעהניש איז ביי יעדן געווען א רעטעניש און
דער בילגורייער רב שרייבט :דער זיידע כ"ק העכער פון אונזער מענטשליכע פארשטאנד .ווייל
מרן מהר"י זי"ע פלעגט פוקד זיין דעם ציון פון זיין מ'האט פון מרן זי"ע קיינמאהל נישט געהערט
טאטע כ"ק מרן מהר"ש זי"ע ערב ראש השנה. אזעלכע וועטער.
דער נאראלער רב זצ"ל האט דערציילט אז ער • התרת נדרים
ווי מען איז דעמאלט איבערצייגט געווארן אינעם האט געזעהן איין יאהר ערב ראש השנה ווי כ"ק
חשיבות פון די תפלה ,האט מען דערצו צוגעלייגט ערב ראש השנה נאכ'ן דאווענען ,האט מען מרן מהר"א זי"ע גייט ארויס פון זיין שטוב צום בית
נאך תפלות און בקשות און מ'האט דאס באשטימט אריינגערופן צעהן מכובד'יגע אידן אין צימער החיים אין די שטאט בעלזא פוקד צו זיין די ציוני
צו זאגן אין די הייליגע טעג( .ב״י סי׳ תקפ״ד בשם הכל בו) פון מרן זי"ע ,צו מאכן התרת נדרים מיט א מנין .אבותיו הק' אין דעם טאג.
E
דער מנין איז געזיצן אויף צוויי בענק וואס מ'האט
“אבינו מלכנו ...כלה כל צר...סתם פיות“... אריינגעברענגט אין צימער און מרן זי"ע איז
מיר בעהטן ביים באשעפער ער זאל פארלענדן
די פיינט וואס ווילן מאכן צרות און קריגערייען פון Jמאוצרות הצדיקים L געשטאנען ,און געזאגט דעם גאנצן סדר פון התרת
נדרים אריינגערעכנט התרת נידויים וקללות וואס
• ערב ראש השנה •
אונז ,און דערנאך בעהטן מיר ״אבינו מלכנו סתם איז געדריקט אין די סידורים .און דער מנין האט
פיות משטינינו ומקטריגנו“—באשעפער פארמאך
מתיר נדר געווען מיט'ן געדריקט'ן נוסח.
די מיילער פון אונזערע מקטריגים און שטערער ,די
שלעכטע מלאכים וואס רעדן־אהן שלעכטס אויף • ערב ר“ה איז מוכשר אויף תשובה • עירוב תבשילין
אונז .אייגענטליך איז דאס א דאפעלטע בקשה,
• חידושי הרי״ם :ערב ר"ה איז א צייט וואס איז ווען יום טוב איז געפאלן ערב שבת ,אדער
נאר ס‘קען זיין אזוי ,אז פריער בעטן מיר אז די אלע
מוכשר אויף תשובה ,אויף אלע טעג פונעם יאהר דער ערשטער טאג ראש השנה איז געפאלן
שלעכטע מלאכים וואס מיר האבן אליין באשאפן
דורך אונזערע זינד זאלן פארלענד ווערן ,דאס טייטש וואס מען האט געזינדיגט .ווייל די גמרא (ר״ה י): דאנערשטאג ,האט מרן זי"ע געמאכט אן 'עירוב
״ומשטין מעלינו״—אונזערע אייגענע באשאפענע זאגט :איין טאג פון יאהר ,ווערט גערעכנט ווי א תבשילין' אויף חלה [א שלימה] ,און א גאנצן
מקטריגים ,און דערנאך בעטן מיר אז די מלאכים גאנץ יאהר ,און א טייל פון א טאג ווערט גערעכנט געקאכטער עוף .מרן זי"ע האט געמאכט די ברכת
וואס זענען נישט באשאפן געווארן דורך אונז נאר ווי א גאנצן טאג ,דערפאר אויב מען טוהט תשובה העירוב ,און געזאגט דעם נוסח" :בהדין עירובא"...
דורכ‘ן שטן דער יצר הרע ,זאל דער באשעפער זיין דעם לעצטן טאג פונעם יאהר איז גלייך ווי מ'וואלט דערנאך האט ער דאס איבערגעגעבן פאר אן
מויל פארמאכן ער זאל נישט קענען מקטרג זיין אויף תשובה געטוען א גאנץ יאהר. אנדערן וואס איז נישט געווען סמוך על שלחנו ,אז
•
אונז( .חוות דעת) יענער זאל דאס מזכה זיין פאר אנדערע און פאר
די בעסטע צייט צו טוען תשובה
“אבינו מלכנו ...הפר עצת אויבינו“ די בני העיר .דערנאך שבת בייטאג ביי די סעודה
די חכמי האמת שרייבן ,אז די זמנים וואס זענען האט מרן זי"ע געגעסן פונעם עוף פון עירוב .איך
״אויב“ ווערט אנגערופן דערוואס פארדעקט זיין
פיינדשאפט ,אפילו בשעת ווען ער טוט אפ יענעם א געדענק אז אמאהל האט מרן זי"ע געהייסן רופן מער מסוגל פאר’ן מענטש תשובה צו טוען ,זענען
ווייטאג מאכט ער זיך גאר אומשולדיג ,אז ער האט הרה"ח ר' שלמה פרידמאן ז"ל [מרן זי"ע פלעגט ביים סוף פון יעדן זמן .צום ביישפיל ,דער זמן פון
נישט געוואוסט אז דאס וועט זיין שלעכט פאר אים רופן בלשון חיבה 'שלמה'לע דער מנהל'] און תפילת מנחה ,וואס איז ביים ענדע טאג; ערב שבת,
>>>>> >>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר ב ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך..
• תפילתאבינו מלכנו • איך האב מיר אויסגעבעהטן נאך א יאהר
יענעם ,ער וואלט יענעם קיינמאל נישט געוואלט
טוען קיין שלעכט חלילה .דערפאר בעהטן מיר ״הפר
עצת אובינו״—דער “אויב“ וואס פארדעקט זיינע
זי"ע פלעגט זיך אויף אים אהנלאנען בשעת ער
איז געגאנגען .יענעם טאג האט מען געענדיגט
זייער שפעט צו דאווענען און ס'איז שוין נישט
ין די אונטערשטע צוויי יאהרן פון
זיין לעבן איז כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע א
געווען זייער שוואך .אין שנת תרפ"ו דעם
שלעכטע מעשים ,זאל דער באשעפער צושטערן אז געווען קיין צייט צו זאגן תשליך. ערשטן טאג ראש השנה ,ווען מרן מהרי"ד
ער זאל נישט קענען אויספיהרן זיינע בייזע מחשבות. דעם צווייטן טאג ראש השנה איז מרן זי"ע איז אריינגעקומען צו תקיעת שופר
(דרש אב דרוש קס״ז)
זי"ע אריינגעקומען צו די תקיעות 3אזייגער האט ער נישט געקענט בלאזן ,ס'איז פשוט
“אבינו מלכנו ...הרם קרן ישראל עמך“ נאכמיטאג ,און ער האט גוט נישט געגאנגען ,וויפוהל ער
די גמרא (פסחים פז ).זאגט :דער באשעפער געבלאזן .נאכ'ן דאווענען ווען האט פרובירט איז דאס בלאזן
האט נישט פארטריבן אידן אין גלות צווישן גוים ,נאר מרן זי"ע איז אהיים געגאנגען שופר נישט געגאנגען .האט
כדי ס‘זאל פארמערט ווערן גרים צווישן אידן ,אבער אהנגעלאנט אויף הרה"ח רבי מרן זי"ע באפוילן אז מ'זאל
ליידער זעהן מיר היינט די גרויסע צרות וואס אידן מרדכי הערש ז"ל ,האט רבי אויסליידיגן דעם מזרח טייל
מאכן מיט ,אז נישט נאר ס‘קומט נישט צו קיין גרים, מרדכי הערש ,געזאגט פאר פון די שוהל און אלע זאלן
נאד ליידער בלייבט פון אידן וואס ווייניגער ,ווייל מרן זי"ע "היינט האט דער רבי זיך ריקן צום מעריב זייט ביז
ס‘איז זייער שווער צו זיין אן ערליכער איד ,אין די
גוט געבלאזן "...האט מרן זי"ע נאך די בימה אויף וואס מרן
שווערע צייטן ,דערפאר בעהטן מיר ביים באשעפער
געענטפערט" :ניין! די נעכטיגע תקיעות זענען זי"ע איז געשטאנען .און אויך אויף די בימה זאל
דו זעסט דאך אז דאס גאנצע געשעפט איז נישט
ווערד ,ווארט נישט אויף קיין רווחים אז כלל ישראל געווען בעסער...איך האב מיך אויסגעבעהטן נאך קיינער נישט שטיין אויסער דער חסיד רבי יעקב
זאל ווערן מער דורך די גרים ,ראטעווע קודם דעם קרן א יאהר( "...מפי הרה"ח ר' ברך מאנדלבוים ע"ה ,מלוס אנדזשעליס) בעריש ז"ל וואס איז געווען דער בעל מקריא.
פון אידן אז ס‘זאל חלילה נישט ווערן ווייניגער ,מיר צי ער זאל אהיים פאהרן? מרן זי"ע איז אזוי געשטאנען אויף די בימה
אלע זאלן בלייבן עהרליך און דינען דעם באשעפער פון 3אזייגער ביז 4:30ביז ער האט מצליח
מיט אן אמת( .עבודת ישראל)
אבינו מלכנו ...החזירנו בתשובה שלמה לפניך
אך האט ר' ברך ע"ה דערציילט :אז ער
געדענקט ווען מ'האט איין יאהר אהיים
באגלייט מרן מהרי"ד זי"ע ערב ראש השנה
נ געווען צו בלאזן .מ'קען זיך נישט פארשטעלן
דאס געדרענג וואס האט געהערשט אין די שוהל
בשעת די תקיעות ווען די גאנצער מזרח טייל
וואס איז די כוונה פון באטאנען אז די תשובה אינדערפרי פונעם דאווענען ,איז איינער פון די איז געווען ליידיג און אלע האבן זיך געדארפט
זאל זיין שלימה ,אודאי דארף מען געהעריג תשובה חסידים צוגעגאנגען און געפרעגט ,צי ער זאל שטופן צום אונטערשט'ן טייל פון די שוהל .און
טוען .נאר מיר בעהטן ,זוכה צו זיין צו טוען תשובה אהיים פאהרן? האט אים מרן זי"ע געענטפערט: אזוי איז מען געשטאנען אנדערהאלבן שעה ביז
פון ליעבשאפט צום באשעפער וואס דעמאלט ווערן יא! יא! האט זיך דער חסיד אנגערופן און
פון די עבירות וואס מ'האט עובר געווען במזיד אויך
מרן זי"ע האט מצליח געווען צו קענען בלאזן
געזאגט" :אויב אזוי מיינט דער רבי אז איך זאל שופר .נאך תפילת מוסף איז מרן זי"ע ארויס
גערעכנט ווי זיי זענען געווארן מצוות ,דאס מיינט
בלייבן דא צו די תקיעות ווייל דעמאלט זאגט מען געגאנגען פון די שוהל און אנגעטראפן הרה"ח
תשובה שלמה( .דרש אב דרוש קס״ז)
"מן המיצר קראתי 'י-ה' ענני במרחב 'י-ה'" ,האט זיך
אבינו מלכנו כתבנו בספר פרנסה וכלכלה מרן זי"ע צעשמייכלט און גארנישט געענטפערט.
רבי מרדכי הערש ריביטשובער ז"ל וואס איז
געווען א הויך געוואקסענער מענטש און מרן
מיר בעהטן ביים באשעפער ער זאל אונז געבן ***
די מעגליכקייט אז מיר זאלן קענען מקיים זיין ביידע >>>>>
צוזאמען ,סיי ״בספר״—,מיר זאלן קענען לערנען איז די ענדע פון די וואך; ערב ראש חודש ,די ענדע זצוק״ל ,האט געזאגט אז יעדער איינער זאל קויפן
תורה ,און אויך ״פרנסה וכלכלה״—,מיר זאלן האבן פון פארגאנגענעם חודש ,און ערב ראש השנה ,איז ערב ראש השנה א נייעם מעסער און זאל דאס
פרנסה בריוח כדי מ‘זאל קענען לערנען תורה מיט די ענדע פונעם יאהר .אזוי אז ס'איז גאר א גוטער אויסשארפן ,ווייל דאס איז מסוגל אויף פרנסה אויף
הרחבת הדעת( .תפארת שלמה) א גאנץ יאהר! ("ילקוט מהרי״א" זידישטוב) זמן תשובה צו טוען( .אגרא דכלה ,פ’ במדבר)
אז ס‘איז געווען א גרויסע קטרוג אין הימל ,בין • סליחות מיט לעקעך און ברוינפן • סגולה לפרנסה
איך ארויס זייער פרי פון שטוב ,מיט לעקעך און ס‘איז ערב ראש השנה פארטאגס ,דער זייגער מ'פיהרט זיך צו קויפן יעדער יאהר ערב
בראנפין ,און געטראפן א אידיש אינגל ,און אים ריקט זיך און דער הייליגער בארדיטשובער זי"ע, ראש השנה א נייע מעסער ,א רמז דערויף וואס
געפרעגט ,ווילסטו אביסל לעקעך און בראנפין? איז נאך נישט אריין געקומען צו סליחות .שפעטער מ'זאגט “החותך חיים לכל חי“—אז דער באשעפער
האט ער זיך פריער געוואשן די הענט ,געזאגט איז ער אריין געקומען מיט א פלעשל בראנפין און שניידט און טיילט צו לעבן פאר אלע לעבעדיגע
ברכת התורה ,און נאכדעם געמאכט א שיינע מיט לעקעך .נאכן דאווענען האט ער דערציילט, באשעפנישן .הגה״ק מרן מהרי״א מזידיטשוב
>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר ב ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
>>>>>>>
• פערל ווערטער ר"ה •
דער באוואוסטער חסיד ר' ישראל משה מאנדל ברכה ,און געגעסן .דערנאך בין איך ווייטער
ז"ל פון טעגלאש ,פלעגט בקביעות פאהרן צו כ"ק געגאנגען און געטראפן א גוי‘שע קינד ,און אים
מרן מהרי"ד זי"ע אויף ראש השנה .איין יאהר ,איז געפרעגט די זעלבע ,און פארשטייט זיך ער האט
• די שנה טובה זאל זיין זיס... געבוירן געווארן א אינגל ,ביי זיינ'ס שוואגער ,און דאס זאפארט אויפגעגעסן ,נישט געוואשן ,נישט
יהי רצון שתחדש עלינו שנה טובה ומתוקה דער טאטע פונעם קינד האט מכבד געווען ר'ישראל ברכות נישט גארנישט...האב איך דערנאך געזאגט:
ס'איז נישט גענוג צו בעהטן בלויז אויף א "שנה
משה מיט סנדקאות ביים ברית מילה וואס וועט “רבונו של עולם ,קוק א אונטערשייד צווישן א איד
טובה" אליין ,ווייל מיר ווייסן אז אפילו אויף נישט פארקומען ראש השנה ,אין זיין וואוינשטאט .ווי און א גוי“ און אזוי האב איך געקענט צושטערן די
גוטע זאכן דארף מען שטענדיג זאגן און גלייבן אז באקאנט איז סנדקאות א טייערע און חשוב'ע כיבוד, שלעכטע גזירה.
"גם זו לטובה" און דעריבער בעהטן מיר אז דאס און ס'איז מסוגל צו אסאך גוטע זאכן ,דערפאר האט
ער געטראכט ,אויב ער זאל אהננעמען דעם כיבוד
• אנדערש וועלן די זינד אנקומען ביז
יאהר זאל זיין א "שנה טובה ומתוקה" אויסער דעם
וואס אלעס איז גוט ,זאל דאס נאך זיין 'זיס' פאר פון סנדקאות און מוותר זיין אויף זיין נסיעה קיין איבערן קאפ
אונז ,און מיר זאלן קענען זעהן און שפיהרן די חסדים בעלזא אויף ראש השנה ,אדער ער זאל פאהרן קיין דער “עטרת יהושע“ פון דז‘יקוב זצוק“ל האט
פונעם באשעפער( .הרה"ק רבי שלמה לייב מלענטשנא זצוק"ל) דערציילט :אמאהל בין איך געווען אין וויען ,און
• צו טוען דעם רצון פון באשעפער ... איך האב געזעהן א גאסן קערער וואס רייניגט
די גאסן .האב איך אים געפרעגט" ,פארוואס
יהי רצון שנהיה לראש ולא לזנב דארף מען קעהרן ,ווען אין א קורצע צייט ווערט
די ראשי תיבות פון "לראש" איז ל'עשות ר'צון די גאס ווידער שמוציג? האט דער קעהרער
א'בינו ש'בשמים .מיר בעהטן פון באשעפער אז מיר געענטפערט :הער ראבינער! ווען מיר וואלטן
זאלן זוכה זיין צו טוען דעם ווילן פון אונזער טאט'ן נישט אויסגעקעהרט די גאסן יעדער שטיק צייט,
אין הימל( .הרה"ק רבי אליעזר מדזיקוב זצוק"ל) וואלט שוין די שמוץ אנגעקומען איבערן קאפ!.
• אויף די טענה וואס וועלן מיר ענטפערן? דער נמשל דערצו איז פארשטענדליך :כאטש
נאכ‘ן תשובה טוען קעהרן מיר זיך ליידער צוריק
המלך היושב על כסא רם ונשא (שחרית ר"ה) צו אונזערע זינד ,פונדעסטוועגן זאל א איד
הרה"ק בעל "בית אברהם" מסלאנים זצוק"ל זיך נישט צוריקהאלטן פון תשובה טוען .ווייל
האט אמאהל געזאגט :ווען א איד שרייט ראש השנה אנדערש ,וועלן די זינד אנקומען איבערן קאפ ...בעלזא ,אזוי ווי אלע יאהרן? אזוי ווי א געטרייער
"המלך" ווערט ערוועקט אויף אים א טענה ח"ו ,און
מ'פרעגט אים פון הימל (לויט די גמרא גיטין נו" ).אי
חסיד ,האט ער געשיקט פרעגן זיין שאלה צו
מרן מהרי"ד זי"ע ,און מרן זי"ע האט אים צוריק
E
מלכא אנא עד האידנא אמאי לא אתית לגבאי"—,
אויב דער באשעפער איז טאקע דער קעניג ,וואו
ביסטו געווען ביז היינט ,און פארוואס ביסטו נישט
געענטפערט מיט א זעלטענעם אויסדרוק" :מ'דארף
האבן גאר ברייטע פלייצעס צו זאגן פאר א איד ,ער Jמאוצרות רבוה“ק מבעלזא L
• ראש השנה •
געקומען צו אים ביז יעצט? באמת אויף דעם קען זיך זאל נישט זיין ראש השנה אין בעלזא"...
נאך א איד פארענטפערן און זאגן אז ער האט נישט • ביי ‘מן המיצר‘ איז שוין צו שפעהט
געקענט נעמען די דרייסטקייט צו קומען צום טויער
כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע האט אמאהל
פונעם קעניג מיט זיינע שמוציגע קליידער ,וויסנדיג
די נידריגע מדריגה און שווערע מצב אין וועלכע ער אין חודש אלול געפרעגט דעם משמש ר‘ שמואל • ראש השנה איןבעלזא...
געפונט זיך צוליעב זיינע זינד .אבער די תשובה איז צאליס ז“ל ווען ער ווערט נתעורר צו תשובה ,פאר אין די ספרים הק' ווערט געברענגט ,אז ס'איז
נאר גוט אויף וואס ס'איז געווען ביז היינט ,אבער חשבון הנפש ותיקון המעשים? האט ר‘ שמואל א גרויס ענין צו זיין ביי א צדיק ראש השנה.
אויב מ'וועט אים פרעגן אויך להבא" ,יעצט אז דו געענטפערט מיט א תמימות“ :ווען דער רבי צדיקים האבן צוגעלייגט א טעם און געזאגט ,אז
שרייסט שוין יא המלך ,און די דערנענטערסט דיך צום זאגט “מן המיצר“ פאר תקיעת שופר ,דעמאלט ביים 'ראש' פון יאהר ,דארף מען זיין ביים 'ראש'
באשעפער ,וועסטו אזוי בלייבן א גאנץ יאהר?! און ווערט ער נתעורר צו תשובה“ .האט אים מרן זי“ע פונעם דור.חסידים פלעגן טאקע שטענדיג פאהרן
אויף די טענה וואס וועלן מיר ענטפערן? (בית אברהם) געזאגט“ :שמואל! ביי “מן המיצר“ איז שוין אביסל מיט מסירות נפש צו זייער רבי'ן אויף ראש השנה.
• פריער זאלן מיר האבן יראת שמים צו שפעט!“ בפשטות איז די כוונה געווען אז ער ס'איז מקובל ,אז ביי א צדיק קען מען זוכה זיין צו
דארף שוין נתעורר ווערן צו תשובה אין חודש
ובכן תן פחדך (מוסף לר"ה)
א שנה טובה ומתוקה .אסאך חסידים זענען מקפיד
אלול ,און נישט ווארטן ביז תקיעת שופר אינעם נישט צו פארפאסן אפילו איין יאהר פון צו זיין
דער הייליגער “דברי חיים“ פון צאנז זי"ע יום הדין .אבער חסידים האבן אויסגעטייטשט די ביים צדיק ראש השנה.
>>>>> >>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר ג ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
>>>>>>>
• פערל ווערטער ר"ה •
פשעמיש ז"ל (וואס איז נאך יונגערהייט געזיצן אין כוונה פון מרן זי“ע :אז א איד דארף תשובה טוען
בעלזא אלס יושב אסאך יאהרן) ,אז ווען כ"ק מרן ווען ס‘איז ביי אים ב"ה אלעס בהרחבה און ס'איז
מהר"א זי"ע איז געווען א קינד פלעגן זיך חסידים אים גוט ב“ה ,און נישט ווארטן מיט תשובה טוען
האט געפרעגט :פארוואס בעהטן מיר ראש השנה
מיט אים משתעשע זיין ,אזוי ווי מ'איז געוואוינט “מן המיצר“—,ווען ער ליידט פון ענגשאפט און
ביים דאווענען “ובכן תן פחדך“ ,אז די פעלקער
זאלן פארכטן דעם באשעפער .זענען מיר דען אזוי מיט די קינדער פון אדמורי"ם ,און איינער פון די ס‘דריקט אים פון צרות ח“ו ,וואס דעמאלט איז
שטארק אויסגעארבעט אין די מידה פון “יראת חסידים האט אים געפרעגט וואס ער וועט טוען שוין אביסל צו שפעט.
שמים“ ,אז מיר האבן נישט קיין אנדערע זארג ,נאר ווען ער וועט אויפוואקסן מיט וואס וועט ער זיך • ער וועט נאך שרייען 'וכל מאמינים שהוא
אז די פעלקער זאלן האבן “יראת שמים“? ...איז דער מתפרנס זיין? האט אים מרן זי"ע געענטפערט מיט כל יכול' מיט טויזענטער אידן אינאיינעם.
תירוץ :די גמרא (בבא קמא צב ):זאגט “המתפלל על
וואונדער" :פרנסה? דער באשעפער איז א כל יכול
חבירו והוא צריך לאותו דבר ,הוא נענה תחילה“—, הרה"ח ר' משה פשעמיש ז"ל מפשווארסק-
און ער קען מיך אויך מפרנס זיין" .ווען מ'האט דאס
דערוואס דאווענט פאר א צווייטן ,און ער אליין איסט זייד .האט דערציילט וואס ער האט געהערט
נויטיגט זיך אין יענע זאך ,ווערט ער געהאלפן צום דערציילט פאר'ן זיידן מרן מהר"י זי"ע האט ער זיך
פון זיין טאטע החסיד המפורסם רבי יעקב
ערשט .דערפאר בעהטן מיר אויף די פעלקער פריער, >>>>>>>
כדי מיר זאלן צום ערשט צוקומען צו “יראת שמים“...
מ'דארף קומען אפילו מיט מסירות נפש
• פון 'חיים' ווערט 'כל-חי'
החותך חיים לכל חי( .פיוט וכל מאמינים)
אז דו וועסט צוטיילן דאס ווארט “חיים“ ,וועט
יין יאהר ערב ראש השנה נאך סליחות ,ווען כ“ק מרן מהר“ש זי“ע איז אהיים געקומען פון
שוהל ,האט ער געזאגט פאר די רעבעצין מלכה ע“ה :“וואס זאגסטו רעבעצין ,ר' משה
כהן איז היי יאהר צו אונז נישט געקומען אויף ראש השנה“! ר' משה איז געווען א חסיד וואס
א
ווערן צוויי ווערטער“ :חי“ ,מיט “ים“ .די גימטריא פון איז געקומען יעדן ראש השנה קיין בעלזא צו מרן מהר“ש זי“ע און איז פארבליבן ביז איבער יום
'ים' איז אזוי ווי 'כל' ( .)50דאס מיינט“ ,החותך“— דער כיפור .רעבעצין מלכה ע“ה האט גענומען מלמד זכות זיין אויף ר‘ משה און זיך אנגערופן“ :אפשר
וואס צושניידט ,דאס ווארט “חיים“ אין העלפט ,קומט האט זיך עפעס געמאכט אן אורזאך פארוואס ער האט נישט געקענט קומען .אפשר איז איינער
ארויס פון דעם “כל-חי“( .הרה"ק רבי ישראל מרוזשין זצוק"ל) נישט געזונט געווארן אדער עפעס אנדערש וואס ס‘האט אים געטראפן פארוואס ער איז נישט
• גוט צו אלעמען געקומען?“ ס‘איז קיין תירוץ נישט" ,האט איר מרן זי“ע געענטפערט" .קיין שום זאך דארף נישט
אפהאלטן א חסידפון צו קומען אויף ראש-השנה צום רבי‘ן .אט וועל איך דירדערציילן א מעשה
הטוב ומטיב לרעים ולטובים (פיוט וכל מאמינים) וואס ס‘האט פאסיהרט ביים הייליג‘ן “חוזה“ פון לובלין:אמאהל איז געקומען א פשוט‘ער איד צום
אויב דער באשעפער איז א מטיב לרעים איז ער “חוזה“ ,און אים געגעבן א קוויטל מיט א פדיון נפש .שטייענ‘דיג
דאך מיט די טובים אוודאי מטיב ,איז פארוואס דארף
אין צימער האט ער געזעהן ווי די בעקעטשע פונעם "חוזה" איז
מען דערמאנען ״ולטובים״? נאר מ׳קען זאגן אזוי:
צעריסן און גלאטעט א לאטע אויף א לאטע.דער איד האט דאס
״לרעים״—,פאר די וואס ווייסן אז זיי זענען רעים
נישט געקענט צוקוקן ,איז ער ארויס אין גאס און געקויפט א
און זינדיג ,איז נישט נאר פאר אזעלכע איז גוט דער
באשעפער ,נאר אפילו ״לטובים״ די וואס האלטן זיך שטיק סחורה ,און באצאהלט פאר א שניידער ער זאל אויפנייען
פאר טובים ,און ווייסן גארנישט אז זיי זענען גאר א נייע בעקעטשע .דער “חוזה“ האט שטארק הנאה געהאט פון
רעים ,פאר זיי איז דער באשעפער אויך גוט( .הרה"ק רבי די נייע בעקעטשע און באשלאסן דאס אנצוטוהן נאר צו די
הערש'לע זידיטשויבער זצוק״ל) סעודת ראש חודש וואס ער האט געפראוועט יעדן חודש .מיט א וואך שפעטער איז דער איד ל“ע
• לעבן צוליעב'ן באשעפער'ס כבוד נפטר געווארן .ווען דער "חוזה" האט דאס געהערט ,האט ער געגעבן א קרעכטץ און געזאגט" :איך
זעה דעם איד אויפ‘ן עולם האמת און זיין מצב איז נישט גוט ,ער ליידט זייער און מ'שטראפט אים
וכתבנו בספר החיים למענך אלוקים חיים. שווער" .ווען ס‘איז אנגעקומען ראש-חודש האט דער “חוזה“ אנגעטוהן צום ערשטן מאהל ,די נייע
רבוש״ע! ס'איז ריכטיג אז מיר זענען דיר בעקעטשע וואס דער איד האט געלאזט מאכן פאר אים ,און געפראוועט די ראש חודש סעודה .די
שולדיג אסאך חובות ,אבער די וועלט פיהרט בעקעטשע איז געווען זייער פאסיג און בכבוד‘יג פאר‘ן “חוזה“ .פלוצלינג האט דעם “חוזה‘ס געזיכט
זיך ,אז ווען א סוחר זעהט ,אז זיין קליענט שטייט אויפגעשטראלט ,און מיט א פרייליכקייט רופט ער זיך אהן“ .איך זעה אצינד דעם איד אויף יענע
שמאהל און האלט ביי גיין באנקראט ,טוהט ער אים וועלט ווי זיין געזיכט שיינט ווי די זון אין מיט‘ן טאג““ .נו“ ,האט זיך מרן מהר"ש זי"ע אנגערופן צו די
אונטערשטיצן און לאזט אים נישט פאלן ,כדי ער רעבעצין“ ,דאס איז ווען א איד ברענגט פאר‘ן רבי‘ן נאר א בעקעטשע ,יעצט קענסטו פארשטיין ווי
זאל זיך קענען צוריק כאפן ,און דעמאלט וועט ער
אזוי מ'זעהט אויס אויף יענער וועלט אז מ'ברענגט זיך אינגאנצן אליין פאר‘ן רבי‘ן ,וויאזוי מ'לייכט
קענען אפצאהלן ,וואס ער איז שולדיג ...בעהטן מיר
דערפאר אויבן אין הימל“ .און מרן זי"ע האט אויסגעפיהרט" :א איד דארף היטן אויף די צייטן וואס
דיך באשעפער ,״כתבנו בספר החיים״—,געב אונז
ער פאהרט צום רבי‘ן ,בפרט ראש השנה ,און מ'דארף קומען אפילו מיט מסירות נפש“.
>>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר ד ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
>>>>>>>
• פערל ווערטער ר"ה • • חכמה ואינה מלאכה
מ'קען זאגן א כוונה אין די ווערטער "תקיעת
אנגערופן און געזאגט" :יא ,יא ,ער וועט נאך שרייען
'וכל מאמינים שהוא כל יכול' מיט טויזענטער אידן
אויף בארג נאך א ביסל "חיים" ,כאטש מיר זענען דיר אינאיינעם"( .לקט שפתי קודש עמוד קע)
שופר חכמה ואינה מלאכה" ,אז צו בלאזן שופר איז
גרויסע בעלי חובות ,און דו דארפסט דאס טוען פאר
דיינעטוועגן"—,למענך אלוקים חיים״—,כדי מיר
קיין מלאכה נישט .דער עיקר איז די חכמה דערפון E
די כוונה וואס מ'האט אינזין בשעת מ'בלאזט שופר.
זאלן דיר קענען אויף אזא אופן אפצאהלן די אלטע
חובות( .הרה"ק רבי יחזקאל מקוזמיר זצוק״ל)
(הרה"ק רבי שלמה לייב מלענטשנא זצ"ל)
Jמאוצרות הצדיקים L
• ש'וטה ט'יפש נ'ער
• ראש השנה •
• ס'זאל מקוים ווערן 'חיים כלכם היום'
הרה“ק רבי אליעזר פון דזשיקוב זצ"ל ,האט
זכרנו לחיים מלך חפץ בחיים וכתבנו בספר אמאהל פאר תקיעת שופר געזאגט“ :שטן“ איז די
החיים למענך אלקים חיים ראשי תיבות :ש'וטה ,ט'יפש ,נ'ער .ווייל איז דען דא א
די גמרא (עבורה זרה ה ).זאגט אז פיהר סארט
א בחינה פון א ראש
מענטשן ווערן אנגערופן מתים .א ארימאן און אזו ווי ס'איז דא א בנין קומה ביי א מענטש
א בלינדער ,א מצורע און איינער וואס האם נישט אזוי איז דא בנין קומה אינעם יאהר ,און דערפאר
קיין קינרער ל"ע ,דעריבער דערמאנען מיר דא פיהר הייסט דער יו"ט ראש השנה ,ווייל ס'איז א בחינה
מאהל דאס ווארט "חיים" ווייל מיר בעהטן דעם פון א ראש ,און אזוי ווי דער ראש איז דאס חיות
באשעפער ער זאל אפטוען פון אונז די פיהר סארט פונעם גאנצן קערפער ,אזוי דארף מען מקבל זיין
מיתה ,און ס'זאל מקוים ווערן ביי אונז חיים כלכם ראש השנה חיות אויפ'ן גאנצן יאהר( .בית אהרן)
היום אכי"ר( .בית אשר)
•עקידת יצחק
• "פחד"" ,אימה" און "יראה"
• של“ה הק‘:ראש השנה דערמאנט מען דעם
ובכן תן פחדך ה' אלהינו על כל מעשיך ואימתך גרעסערע נארישקייט און שטות פון רעדן שלעכטס
זכות פון עקידת יצחק ,וואס יצחק אבינו האט
על כל מה שבראת וייראוך כל המעשים פאר‘ן באשעפער אויף זיינע באליעבטע קינדער דאס
זיך געלאזט בינדן די הענט און די פיס פאר‘ן
אידישע פאלק? ס‘איז זיכער אז דער באשעפער הערט
דא ווערט דערמאנט דריי לשונות פון מורא, באשעפער .אזוי דארפן מיר נתעורר ווערן אז
אים נישט צו ,און שטופט אים אינגאנצען אוועק!
"פחד"" ,אימה" און "יראה .",פארוואס בעהטן מיר מ‘זאל זיך בינדן די הענט און די פיס ,אויך די הארץ
דוקא אין ראש השנה און אין יום כפור אויף יראת ה'. ס'זאל זיך דערקענען די קדושה פון און אלע חושים און איברים נאר פאר‘ן באשעפער.
ווייל אין ראש השנה בעהטן מיר אז מיר זאלן האבן באשעפער אין אלע באשעפינישן
א גוט געבענשט יאהר ,מוזן מיר דעריבער בעהטן דער ראש פונעם יאהר
באלד אנהויב יאהר ,מיר זאלן האבן אין זיך די דריי "וידע כל פעול כי אתה פעלתו ויבין כל יצור
כי אתה יצרתו" .בפשטות מיינט "כי אתה יצרתו" איך האב געהערט פון האדמו"ר מסאדיגורא
בחינות פון יראה" ,פ'חד"" ,א'ימה" און "י'ראה" וואס זצלה"ה אויף דעם וואס ס'שטייט (קהלת ב:יד)
די ראשי תיבות איז "פא"י" ,וואס איז אויך די ראשי מ'זאל וויסן אז דער באשעפער האט אים באשאפן.
קען מען זאגן אז אונזער בקשה איז :וויבאלד "החכם עינו בראשו" ,מ'דארף שטענדיג אכטונג
תיבות פונעם פסוק "פ'ותח א'ת י'דיך" ,וואס איז דער
דער באשעפער האט אונז באשאפן ,זאל זיך געבן אז דער ראש פון יעדער זאך זאל זיין גוט.
שם פון פרנסה ,קומט אויס אז דורכדעם וואס מיר
וועלן האבן אין זיך יראת ה' ,וועלן מיר שוין ממילא דערקענען די קדושה פון באשעפער אין אלע דהיינו ראש השנה ,ראש חודש ,אנהייב וואך און
געבענטשט ווערן מיט אלעס גוטס( .בית אשר) באשעפענישן ,פונקט אזוי ווי ,ווען א גרויסער אנהייב פונעם טאג .און אז דער ראש איז גוט איז
אלעס גוט( .בית יעקב)
• אלעס איז פון באשעפער' מומחה מאכט א זאך דערקענט זיך אינעם זאך
ווער ס'האט דאס געמאכט ,איז אונזער בקשה, • מ'זאל קענען קוקן אין א ספר
ישא ברכה מאת ה' וצדקה מאלקי ישעו אז ס'זאל זיך דערקענען דער כוח הפועל בנפעל.
פארוואס בעהטן מיר “כתבנו בספר חיים טובים,
ס'זענען דא מענטשן ,וואס ,ווען זיי האבן א אזוי אויך "ויבין כל יצור כי אתה יצרתו" ,ס'זאל זיך
ברכה אין געלט אדער הצלחה אין תורה ,מיינען זיי אז
כתבנו בספר פרנסה וכלכלה“—,ס'וואלט געווען
דערקענען אין יעדער "יציר" ,אז דער באשעפער
'כוחי ועוצם ידי עשה לי' ,אז די הצלחה איז געקומען גענוג מ'זאל בעהטן מיט'ן לשון “כתכנו לחיים
האט אים באשאפן( ...הרה"ק רבי העניך מאלכסנדר זצ"ל)
פון זיי אליין .דעריבער זאגט דוד המלך "ישא ברכה", טובים ,כתבנו לפרנסה וכלכלה“?נאר מיר בעהטן ,אז
ווען א מענטש האט אויף זיך א ברכה ,זאל ער וויסן ווען מיר וועלן זוכה זיין צו האבן א חיים טובים און • ווען אלעס ווערט פון דאסניי באשאפן
"מאת ה'" ,אז דאס איז פון באשעפער און נישט ח"ו ראש השנה איז דער טאג ווען אלע וועלטן ווערן פרנסה וכלכלה ,זאלן מיר קענען אריינקוקן מתוך
"כוחי ועוצם ידי ",און אפילו ער ווייסט שוין ביי זיך הרחבה אין א אידיש ספר( .תפארת שלמה)
פון דאסניי באשאפן ,און לויט ווי דער מענטש איז
>>>>> >>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר ו ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
>>>>>>>
• פערל ווערטער ר"ה • שבת בראשית.
[דער בילגורייער רב זי"ע האט נאכגעזאגט
זיך מקדש און מטהר ,אז זיין רעדן זאל זיין הייליג
און ריין ,און זיין מויל און הארץ זאל זיין אייניג,
אז די ברכה איז פון באשעפער זאל ער נישט טראכטן פונעם טאט'ן ,מרן מהרי"ד זי"ע ,אז אלעס האט אזוי איז מען ממשיך אויף זיך א לעבן פון שפע
אז ער איז ווערד צו באקומען די ברכה צוליעב זיינע ער זיך געפיהרט לויט ווי ס'איז גע'פסק'נט אין און ברכה אויפ'ן גאנצן יאהר ,אויף זיין גאנצע
מעשים טובים ,זאגט דער פסוק ווייטער "'וצדקה' שלחן ערוך אויסער דריי זאכן )1 :ער האט נישט שטוב און אויף אלע עולמות ,וואס ווערן באנייט
מאלהי ישעו" ,אז די ברכה וואס ער האט באקומען געגעסן ראש השנה ביינאכט עפל געטונקען אין דורך אים ,ווייל דער באשעפער באראט זיך מיט
פון באשעפער ,איז נאר בתורת צדקה ,און נישט ווייל האניג )2 .ער איז נישט געשלאפן אין די סוכה)3 . די נשמות פון די צדיקים( .בית אהרן)
ער איז ווערד געווען דערצו צוליעב זיינע מעשים
טובים( .כ"ק מרן מהר"ש מבעלזא זי"ע)
ער האט נישט געגעסן שמיני עצרת אין די סוכה].
נאך שרייבט דער בילגורייער רב זי"ע :איך האב
E
אריינגייין קיין אר"י בקדושה וטהרה. געהערט פונעם ברודער מרן מהר"א זי"ע ,אז דער
Jמאוצרות רבוה"ק מבעלזא L
לדוד מזמור...כי הוא על ימים יסדה ועל נהרות מאכל 'רעדעלעך' ,שטיקלעך עפל געפרעגלט אין
יכוננה.
ס'שטייט אין מדרש :אז דער באשעפער האט
ארום גענומען ארץ ישראל מים ימים ונהרות[ .אין
• סימנא מילתא •
מדרש תהלים כ"ד שטייט "כי על ימים יסדה"—,דאס
איז אר"י וואס זיצט אויף זיבן ימים ,ימא רבא ,ימא
הליכות בקודש
דטברי' ,ימא דמילחא ,וימא דסביכי ,וימא דחולתא, מנהג ישראל תורה מרבה צו זיין אנהייב יאהר
וימא דשכיית וימא דאפניא" .ועל נהרות יכוננה", מיט עסן פארשידענע מאכלים פאר א גוטער
פיהר טייכן ,ירדנה ופיגה וירמוך וקריון ].כדי מרמז סימן 'שתתחדש עלינו שנה טובה וברוכה
צו זיין אז מ'קען נישט זוכה זיין צו ארץ ישראל נאר האניג ,וואס מ'האט געגעסן סוכות ,איז געווען שנה טובה ומתוקה' .ס'זענען דא אין דעם
דורך קדושה וטהרה .אויב דער מענטש וויל אריינגיין אנשטאט עסן עפל געטונקען אין האניג וואס אין פארשידענע מנהגים ונהרא נהר ופשטא .מיר
קיין אר"י דארף ער זיך פריער מטהר זיין פון די זוהמה בעלזא האט מען נישט געגעסן ליל ראש השנה].
ברענגען עטליכע מנהגי רבוה"ק מבעלזא.
און טומאה דורך זיך טובל'ן אין די נהרות [מרן זי"ע
האט דעמאלט אויך אנגעוויזן אז ס'זאל קיינעם • עפל מיט האניג אנפאנג סעודה: • קאליכיגע חלות:
נישט דאכטן אז טבילה במקוה קען שאדטן פאר'ן ס'שטייט אין טור (או"ח סי' תקפ"ג) אז אנפאנג ביי די סעודות פון ראש השנה האט מען געגעסן
מענטש צוליעב די קעלט ,ווייל קיינער איז נאך נישט קאליכיגע [ראדיש] חלות .אויך ביי די סעודות ערב סעודה עסט מען א עפל איינגעטונקען אין האניג
געשעדיגט געווארן דורך איין טבילה כדי זיך מטהר ומוצאי יום כיפור .ביי די סעודת הושענא רבה איז און מ'זאגט "שתתחדש עלינו שנה טובה ומתוקה".
צו זיין] .דעריבער ווען אידן זענען ארויס פון מצרים דער מנהג צו עסן געפלאכטענע קאליכיגע חלות .און אזוי ווערט געפסק'נט אין רמ"א (שם ס"א).
שטייט" :ויסב אלקים את העם דרך המדבר ים סוף", [ספר 'שיר מעון' להגאון רבי שמעון סופר זצ"ל
כאטש די אידן האבן געקענט גיין אויף די טריקעניש, • ראש כבש :במשך'ן חודש תשרי האט מען
אב"ד ערלוי ובעמח"ס שו"ת התעוררות תשובה,
האט דער באשעפער געוואלט אז זיי זאלן אדורכגיין צום פלייש אויך דערלאנגט 'ראש כבש' געפרעגלט
שרייבט א טעם בדרך רמז :דער טעם אויפ'ן מנהג
דעם ים סוף ,זיי זאלן זיך אפוואשן פון טומאת מצרים אין האניג ,זכר 'לאילו של יצחק' און פאר א סימן
בני ישראל אין מדינת אשכנז אז פון ראש השנה
און אריינגייין קין ארץ ישראל בקדושה וטהרה( .כ"ק 'שנהיה לראש ולא לזנב'.
ביז הושענא רבה ווערן די חלות געבאקן רונדיג
מרן מהר"ש מבעלזא זי"ע) • רוביא :פאר א סימן "שירבו זכיותנו".
קען זיין דער טעם ווייל א רונדיגע זאך האט נישט
• פארשנייד דעם 'מגיד פשע'... • כרתי :פאר א סימן "שיכרתו שונאינו" .און דער קיין ענדע און א סוף וואס איז א גוטער סימן פאר
באין מליץ יושר מול מגיד פשע...וצדקנו במשפט אריכת ימים אהן א סוף ,און בלי ספק איז די זאכן מנהג אעיז צו קאכן די סימנים אין האניג.
'מול' איז פונעם לשון "וימל" ,פארשניידן" .באין • מייערן צימעס :פאר א סימן "שירבו וואס ווערן געגעסן מאכן א פועל לטובה .עכ"ל].
זכיותינו"'.מייערן ,ס'זאל זיך מעהרן' .ביי כ"ק מרן
מליץ יושר" אויב ס'איז ח"ו נישטא ווער ס'זאל פאר
אדמו"ר שליט"א ברענגט מען אויך אין די צוויי
• חלה איינגעטונקען אין האניג:
אונז זאגן גוטס ,בעהטן מיר דיך "מול" מגיד פשע',
פארשנייד די מקטריגים וואס זאגן שלעכטס אויף רבותינו הק' האבן נישט געגעסן עפל נעכט פון ראש השנה די אנדערע סימנים וואס
אונז .דערויף פיהרן מיר אויס "וצדקנו במשפט" ,ווייל איינגעטונקען אין האניג ,צוליעב א ספק ברכה .ווערן דערמאנט אין שו"ע.
דאס פארשניידן די מקטריגים איז על פי תורה .ווייל • סילקא :פאר א סימן "שיסתלקו שונאינו". אבער מ'האט איינגעטונקען די 'מוציא' אין
די גמרא (סנהדרין יז-.רמב"ם הל' סנהדרין פ"ט ה"א ) האניג ,אויף א חלת דבש .און געזאגט "תהא
זאגט :סנהדרין שראו כולם לחובה פוטרין אותו מיד, • קרא :פאר א סימן "שיקרע גזר דיננו ויקראו
השנה הבאה עלינו מתוקה וטובה לנו" .אזוי האט
>>>>>> >>>>>>> מען זיך געפיהרט גאנץ חודש תשרי ,ביז נאך
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר ז ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
>>>>>>>
• פערל ווערטער ר"ה • געהאט קינדער אסאך יאהרן האט זיך שטענדיג
מזכיר זיין ביי כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע לדבר ישועה
לפניו ית' זכיותינו" .מ'האט נישט געטונקען די
פלייש אין חריין אדער זויערע איגרעקיס נאר
ווייל כולו חייב ,איז זכאי .דעריבער "וצדקנו במשפט", ורחמים .איין יאהר ראש השנה ביינאכט ,האט מרן אנשטאט געגעסן די פלייש מיט די סימנים[ .זעה
ס'איז קומט לויט'ן דין אז מיר זאלן ארויסגיין פון זי"ע ביים עסן "רוביא" פלוצלינג געהייסן דעם ווייטער ווי אזוי די סימנים הייסן בלע"ז].
משפט אינגאנצן גערעכט( .כ"ק מרן מהר"ש מבעלזא זי"ע) גבאי ,אויסרופן דעם נאמען פון יענעם חסיד ,און • כרות'לעך פיש :במשך דעם חודש תשרי
יענער האט באקומען פון מרן זי"ע שיריים פון די
• א בכיה מתוך שמחה... איז מנהג רבוה"ק צו עסן א ספעציעלן פיש
"רוביא" און אין יענעם יאהר איז ביי אים געבוירן וואס הייסט 'כרת' (כרות'לעך) פאר א גוטער
ב'שמך י'גילון כ'ל ה'יום( ...תפילת מוסף) געווארן א מיידעלע"( .הליכות הצדיקים" שב"ק ח"ג עמוד קעט) סימן 'שיכרתו שונאינו' .דער פיש האט געהאט
ב'שמך י'גילון כ'ל ה'יום ,איז די ראשי תיבות 'בכיה'. • דאכט זיך מיר ס'איז אביסל זיסער" א ספעציעלע חשיבות ביי רבוה"ק ,וואס האבן
אז די בכיה פון ראש השנה דארף זיין מתוך שמחה מקפיד געווען אז מ'זאל ארויף געבן דעם פיש
און נישט ח"ו מתוך עצבות( .כ"ק מרן מהר"ש מבעלזא זי"ע) איין יאהר פאר ראש השנה האט מרן מהר"א ביי עריכת השלחן הטהור אין חודש תשרי.
זי"ע געבעהטן פונעם משמש בקודש הרה"ח
• ולו המלוכה... ר' יצחק לאנדא ז"ל ,אז דעם 'בראנפין' וואס • געהאלפן געווארן פון שיריים פון "רוביא"
וכל מאמינים ...הממליך מלכים ולו המלוכה... איינער פון די חסידים וואס האט נישט
>>>>>>>
די כוונה דערפון קען זיין,כאטש דער באשעפער
איז ממליך און מושיב מלכים ,אבער ער גיט זיי נישט
דעם גאנצן רשות און מעגליכקייט צו טוען וואס
• גע'חלומ'ט און געברענגט כרת'לעך פיש
זיי ווילן ,נאר דער באשעפער האלט כביכול אין זיין ווען הרה"צ רבי יצחק רובין מיאברוב זצ"ל האט פארציילט פאר כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע אז ער
האנט די הנהגה כי לו המלוכה" .הממליך מלכים" האט געמאכט א סעודת יאהרצייט אין די שטאט ראצפערד לכבוד הילולת אביו הרה"ק רבי אלימלך
דער באשעפער איז טאקע ממליך מלכים ,אבער "ולו מיאברוב זצ"ל .האט אים מרן זי"ע געפרעגט אויב מ'האט געגעבן פיש ביי די סעודה? האט ער געזאגט
המלוכה" די הנהגה און ממשלה איז ינס און בלייבט יא! האט מרן זי"ע געזאגט אז אין ראצפערד איז דא א שפע פון פיש און ער האט דערציילט :ווען ער
ביים אים( ,כ"ק מרן מהר"י מבעלזא זי"ע) איז געקומען וואוינען קיין ראצפערד [ביי די ערשטע וועלט מלחמה] האט ער פאר ראש השנה זיך
מחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה אנגעהויבן אינטערעסירן ,אויב ס'איז דא צו באקומען כרת'לעך פיש פאר די סעודות פון ראש השנה,
בחודש השביעי באחד לחודש יהיה לכם שבתון אזוי ווי ס'איז מנהג אין בעלזא? האט מען געזאגט אז אין די גאנצע געגענט איז נישטא אזעלכע
זכרון תרועה מקרא קודש (ויקרא כג:כד) פיש צו באקומען .פלוצלונג ערב ראש השנה איז אנגעקומען
אן אלמנה ,פון א דערפל נעבן ראצפערד צו מרן זי"ע אין שטוב,
אייגענטליך פארוואס שטייט "בחודש השביעי
און געברענגט א גאנצער קארב מיט כרת'לעך פיש .ווען מ'האט
באחד לחודש" און נישט "באחד לחודש השביעי"?
נאר דא ליגט א טיעפע כוונה .ווייל דער באשעפער איר געפרעגט ,ווי זי האט געטראפן אזעלכע פיש ,און בכלל
מיט זיין גרויס רחמנות,איז זיך מרחם אויף אידישע וואס עפעס האט זי אהער געברענגט די פיש? האט די פרוי
קינדער ביום הדין פון ראש השנה ,און אפילו דערציילט :זי איז אן אלמנה און האט א טאכטער אין שטוב וואס דארף שוין חתונה האבן אבער
ווען די וואגשאהל וועט זיך איבערבייגן צו חוב, ס'טרעפט זיך איר נישט קיין פאסיגער שידוך .נעכטן נאכט האט זיך איר מאן באוויזן צו איר אין א
צוליעב אונזערע זינד אינעם פארגאנגענעם יאהר, חלום און דערציילט ,אז יעצט וויילט דער בעלזער רב אין די נאנטע שטאט ראצפערד ,און אויב זי
וועלן די מלאכי רחמים גלייך ברענגען די פוהלע וועט זיך באמיעהן צו ברענגען פאר'ן בעלזער רב כרת'לעך פיש פאר ראש השנה ,וועט ער איר זיכער
וואס מיר גייען מקיים זיין אין מצוות ומנהגים ָ בענטשן ,אז דער באשעפער זאל גרינגערהייט צושיקן א פאסיגער שידוך פאר אונזער טאכטער.
חודש תשרי ,און זיי וועלן דאס ארויפלייגן אויף די אינדערפרי ווען זי איז אויפגעשטאנען האט זי גוט געדענקט דעם חלום און באלד אנגעהויבן
וואגשאהל ,און דער באשעפער וועט אונז רעכענען, ָ טוען אין דעם .זי האט מיטגענומען עטליכע פלעשער בראנפין ,און געגאנגען צום מארק פון די פיש
וואלטן שוין מקיים געווען די אלע מצוות ווי מיר ָ כאפער זיי זאלן איר שאפן כרת'לעך פיש .אלע האבן איר אויסגעלאכט ,זאגנ'דיג ,ס'איז נישטא וואס
פונעם גאנצן חודש ,ווייל "מחשבה טובה הקב"ה
צו זוכן ווייל אין די גאנצע געגנט ארום איז נישטא אין די טייכן אזעלכע פיש .אבער זי האט נישט
מצרפה למעשה" .ווייל מיר זענען מקיים די אלע
אויפגעגעבן און געבעהטן אז זיי זאלן פרובירן אויסשפרייטן זייערע נעצן אפשר וועלן זיי פארט
מצוות מיט פרייד און מיט'ן גאנצן שלימות ,און די
וואגשאהל וועט זיך בייגן צו אונזער זכות ,מיר זאלן
כאפן כרת'לעך פיש ,און זי האט זיי געטיילט פון די פלעשער בראנפין ,און אויך צוגעזאגט א מתן
ֿארזיגלט ווערן לאלתר לחיים טובים פארשריבן און פ ַ שכרו בצידו .די פיש כאפער האבן זיך נאכאמאהל ארויסגעלאזט צום וואסער צו כאפן פאר איר
ולשלום .דאס איז פשט "בחודש השביעי" אלע פיש ,און בס"ד איז זיי דאס געלונגען ,און זיי האבן געפאנגען זייער אסאך פון די כרת'לעך פיש .זי
וואס מיר גייען מקיים זיין אינעם גרויסן און
מצוות ָ האט אלעס גענומען און גלייך געברענגט צום שטוב פון מרן זי"ע .און אין א קורצע צייט האט איר
דער באשעפער אויך צוגעשיקט א פאסיגער שידוך פאר איר טאכטער.
>>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר ח ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
>>>>>>>
• פערל ווערטער ר"ה • צו באקומען געהעריגע שיינע 'עפל' .זאגט אים
דער באבובער רב זצ"ל :איך וויל דיך עצה'ן אז דו
מ'דערלאנגט צום טיש ראש השנה נאכ'ן עסן
די פיש ,זאל זיין קארשין ליקער [שרי בראנדי]
געהויבענער חודש ,רעכנט שוין דער באשעפער זאלסט מיטנעמען מיט דיר ,א שיינע צאהל פון אנדערש ווי א גאנץ יאהר ווען מ'האט דערלאנגט
"באחד לחודש" ,ווי מיר האבן שוין מקיים געווען די שיינע 'עפל' ,און דאס אריינברענגען צום בעלזער באנאנע ליקער ,און מרן זי"ע האט צוגעלייגט און
אלע מצות היינט ,און דעריבער זענען מיר זיכער און רב פאר ראש השנה ,דאס וועט זיכער האבן א געזאגט" :דאכט זיך מיר אז ס'איז א ביסל זיסער".
פרייען זיך אין דעם גרויסן חסד וואס דער באשעפער גרויס חשיבות! דער אינגערמאן האט געפאלגט, (מועדי קדשיך רמא)
טוהט מיט אונז און מיר מאכן דעם טאג פאר "מקרא און מיטגענומען א צאהל ,שיינע 'עפל' ,און ער • וואו איז דער אינגערמאן מיט די פירות
קודש" ,א יום טוב( .לפי רבוה"ק מבעלזא זי"ע) האט דאס אריינגעברענגט אל הקודש פנימה צו
אין די ערשטע יאהרן וואס כ"ק אדמו"ר ה'דברי
• מיט די זעלבע מאס אמונה... שלמה' מבאבוב זצ"ל איז געווען אין 'אמעריקע',
הוודאי שמו כן תהלתו( ...פיוט וכל מאמינים) איז צו אים אריינגעקומען א אינגערמאן ,וואס
די תפילה פון א איד ווענדט זיך אין דעם ווי האט שוין געווארט עטליכע יאהר ,זוכה צו זיין,
שטארק ס'איז ביי אים די אמונה אין מציאת הבורא צו האבן קינדער ,און ער האט דערציילט אז
יתברך .דאס זאגן מיר "הוודאי שמו" ,לויט ווי א ער פאהרט אויף ראש השנה ,קיין ארץ ישראל
מענטש באשטימט ביי זיך מיט א זיכערקייט די צו כ"ק מרן מהר"א מבעלזא זי"ע .אין יענע
גרויסקייט פון דעם באשעפער "כן תהלתו" אזוי זעהט צייטן ,איז די פלאנצונג אין ארץ ישראל געווען
אויס זיין תפילה .ער דאוונט מיט די זעלבע מאס זייער שוואך ,ס'איז נאכנישט געווען מעגליך
"כרתי"-שיכרתו שונאינו
אמונה וואס ער האט( .הרה"ק רבי פנחס מקאריץ זצוק"ל)
• ווען מ'האלט זיך קליין איז מ'זוכה בדין... כ"ק מרן זי"ע ,ער האט דערמיט געשאפן פאר מרן
כי לא יזכו בעניך בדין(...פיוט ונתנה תוקף) זי"ע א גרויסע נחת רוח .די צווייטע נאכט ראש אין די יאהרן פון "צנע" ,ווען ס'איז געווען א
ווען מ'איז ביי זיך שפל'דיג און קליין ,מ'האט השנה ,ביים טיש ,נאך די 'שהחיינו' ,האט מרן זי"ע שטארקער מאנגל אין גרינצייג אין ארץ ישראל,
א צובראכן הארץ ,קען מען זיך דערנענטערן צום געטיילט פאר'ן עולם פון די שיינע עפל .אפאהר האט מען נישט געקענט טרעפן דעם גרינצייג
באשעפער ,אזוי ווי דער פסוק (תהלים (לד) זאגט: מאהל אינמיטן טיש ,ווען מ'האט געטיילט שיריים, "כרתי" פאר די "סימנים" פון חודש תשרי .האבן
"קרוב ה' לנשברי לב"—,דער באשעפער איז נאענט האט מרן זי"ע געפרעגט" ,וואו איז דער אינגערמאן די משמשים בקודש געבעהטן פון ר' נחום
צו א מענטש ,וואס האט א צובראכן הארץ ,און ווען מיט די פירות"? און מרן זי"ע האט אים געשיקט ראבינאוויטש ,א געבוירענער אין די אלטע
ער טוהט תשובה ,ווערט זיין תשובה אנגענומען .דאס שיריים .עטליכע אידן ,וואס האבן געוואוסט אז שטאט ירושלים ,ער זאל גיין זוכן דעם גרינצייג
איז דער רמז" :כי לא" ווען מ'איז ביי זיך אין די בחינה דער אינגערמאן ,ווארט אויף א ישועה ,האבן אים "כרתי" .ר' נחום איז געגאנגען צום גרעניץ פון
פון "לא" ,מ'האלט זיך קליין און מ'איז גארנישט" ,יזכו געזאגט" :זאלסט וויסן ,אז אויב דער הייליגער די אלטע שטאט ירושלים,
בעניך בדין" ,ווערט זיין תשובה נתקבל ברצון ,און וואו די אראבער פון ירדן
רב האט געזאגט" :וואו איז דער אינגערמאן מיט
מ'איז אים מזכה במשפט( .עטרת יהושע) פלעגן קומען פארקויפן
די פירות" ,וועסטו בעז"ה בקרוב געהאלפן ווערן
זיין תפילה ווערט אומעטום אנגענומען מיט בנים ובני בנים .וכך הוה ,דער איד האט ב"ה זייער גרינצוויג ,און דארט
מי יעלה בהר ה' ומי יקום במקום קדשו .נקי אויפגעשטעלט שיינע דורות פון ישרים ומבורכים, האט ער געטראפן ביי זיי "כרתי" .האט ער דאס
כפיים ובר לבב ( ...פזמון "לדוד מזמור") עוסקים בתורה ובמצוות( .ספר 'נר יהושע' מפי הגה"ח רבי חיים געקויפט און געברענגט אין שטוב פון מרן זי"ע.
ברוך פינק ז"ל ,שהיה נוכח שם) דורכאויס אלע טישן פון חודש תשרי ,ווען מרן
צומאהל ווערן די תפילות פון א מענטש
אנגענומען נאר ווען ער דאוונט אויף א מקום קדוש, • זוכה געווען צו גרויס הצלחה וסייעתא דשמיא זי"ע האט געטיילט "שיריים" פון די "כרתי",
האבן די גבאים ,אין נאמען פון מרן זי"ע גערופן
ווייל די קדושה פונעם פלאץ העלפט אז די תפילות איין יאהר ביים טיש ראש השנה ביינאכט אין
זאלן אנגענומען ווערן אין הימל .אויך איז דא ווער ר' נחום ,ער זאל צוקומען נעמען שיריים פון די
מונקאטש בשעת די ערשטע וועלט מלחמה ,האט
ס'איז זוכה אז זיינע תפילות ווערן אנגענומען אויף "כרתי" .מרן זי"ע האט אים געשיקט די שיריים
מרן זי"ע נאכ'ן אויפשניידן די מוציא' געהייסן
יעדן פלאץ ווי ער געפונט זיך ,ווייל צוליעב זיין אלס א צייכן פון הכרת הטוב .דאס קומענדיגע
מ'זאל צורופן החסיד המפורסם ר' דוד לייב
קדושה ,ווערט אויך אויף יעדן ארט נמשך פון זיין יאהר ,ערב ר"ה ,האט מרן זי"ע גערופן ר' נחום
יעקבוביץ ז"ל הי"ד ,פון די גרויסע עסקנים ,וואס
גרויסע קדושה ,און זיינע תפילות ווערן נתקבל" .מי און אים געזאגט" ,וויבאלד דו האסט א 'חזקה'
האט במסירות געזארגט פאר די שטוב פון מרן
יעלה בהר ה'" ,באדייט דער וואס זיינע תפילות ווערן פון פאראיאהר צו קויפן "כרתי" ,זיי מוחל און
אנגענומען ,נאר ווען ער דאוונט אויף א הייליג פלאץ.
זי"ע ,די גאנצע צייט וואס מרן זי"ע האט געוויילט
האלט אהן די חזקה אויך היי-יאהר און קויף די
אין מונקאטש ,און מרן זי"ע האט גענומען א
"כרתי" פאר מיר".
>>>>>>> >>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר ט ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
>>>>>>>
• פערל ווערטער ר"ה • גרויסע שטיק חלה איינגעטונקען פון אלע זייטן אשביעך״ ,און איך וועל דיך זאט מאכן מיט האניג ,איז
מיט אסאך האניג ,און דאס געגעבן פאר ר' דוד דאס א רמז אז מ'זאל די ״חלה" ,וואס קומט פון ווייץ
"ומי יקום במקום קדשו" ,באדייט איינער וואס אין לייב .ווערט דערציילט ,אז דעם יאהר דערנאך איינטונקן אין האניג( .ליקוטי מהרי"ח)
יעדן פלאץ ווערט זיין תפילה אנגענומען ,צוליעב האט ר' דוד לייב זוכה געווען צו א באזונדערע 'תפוח' בגימטריא 'פרו ורבו'
זיין גרויסע קדושה וואס ער איז ממשיך דארט ווי ער הצלחה און סייעתא דשמיא אין זיינע געשעפטן
איז" .נקי כפים ובר לבב אשר לא נשא לשוא נפשי"... 'תפוח' באטרעפט ( )494אזוי ווי "פרו רבו" מער ווי געוועהנליך ,און פיהל מער ווי ער האט
ווייל ווער ס'איז אין אזא מדריגה ,איז זוכה אז ווי ער ( )494דעריבער עסן מיר ראש השנה ביינאכט עפל ערווארט ,אז יעדער האט גערעדט דערפון.
געפונט זיך ווערט נמשך די קדושה און זיינע תפילות ('תפוח') ,מעורר צו זיין דעם זכות פון "פרו ורבו"
ווערן אומעטום אנגענומען"( ".כ“ק מרן מהר״א מבעלזא פאר די יעניגע אידן וואס דארפן געהאלפן ווערן מיט E
Jמאוצרות הצדיקים L
זי“ע) קינדער ,וואס ראש השנה איז מסוגל פאר דעם ,ווי
זיי ציטערן פון זאגן עפעס נישט גוט די גמרא (ראש השנה יח ).זאגט :אז אין ראש השנה
ומלאכים יחפזון וחיל ורעדה יאחזון( .ונתנה תוקף
מוסף) • סימנא מילתא •
אייגענטליך פארוואס פארכטן און ציטערן די
מלאכים? נאר דער באשעפער וויל אז די מלאכים • פארוואס מ'עסט סימנים ר"ה ביינאכט?
זאלן מלמד זכות זיין אויף אידן ,און די מלאכים אביי האט ערקלעהרט :לויט ווי די גמרא
ווייסן ,אז ס'איז דער רצון פון באשעפער ,זיי זאלן
(כריתות ו ).זאגט ,אז ווען מ'מאכט סימנים זענען זיי
זאגן אויף אידן נאר גוט'ס און נישט מקטרג זיין אויף
א באווייז אז ס'וועט באמת אזוי פאסירן ,דערפאר
זיינע קינדער .דערפאר פארכטן די מלאכים ,אויב
וועלן זיי זיין געצוואונגען צו זאגן עפעס נישט גוט
זאל דער מענטש זיין געוואוינט אנהויב יאהר
אויף כלל ישראל ,זיי וועלן נישט קענען מלמד זכות [ראש השנה] צו מאכן אזעלכע סימנים וואס ווייזן
זיין ווי ס'דארף צו זיין .מיט דעם האט דער 'לב שמח' אז מ'וועט געבענטשט ווערן מיט א גוט יאהר ,און
פון אלעסק ערקלעהרט וואס מיר זאגן בליל שב"ק, דערפאר זאל מען עסן די מאכלים :״קרא״ [לאנגע
"וברוכים הם מלאכיך הקדושים והטהורים שעושים ליכטיגע גרינע סקוואש ,]SNAKE SQUASH״רוביא״
רצוניך" ,געבענטשט זענען די הייליגע מלאכים וואס זענען שרה ,רחל ,און חנה געדענקט געווארן פאר'ן באנדליך וואס האבן א שווארץ פינטל [ווייסע ָ
זיי טוען דיין ווילן ,צו מלמד זכות זיין אויף אידישע באשעפער געהאלפן צו ווערן מיט זרע של קיימא, אינדערמיט ,]BLACK EYED PEAS״כרתי״ [ליעק
קינדער"( .לב שמח"'בשם חותנו כ“ק מרן מהר״ש מבעלזא זי“ע) און דערפאר ליינען מיר ראש השנה אין פרשת וירא .]LEEK״סילקא״ [גרינע בלעטער וואס מ'רופט
תשובה העלפט אויף חילול ה' "וה' פקד את שרה כאשר אמר"( .אמרי נועם ,ראש השנה) סוועסטשארט .]SWISS CHARD״תמרי״ [טייטלן].
בחודש השביעי באחד לחודש יהיה לכם שבתון • פארוואס מ'טינקט איין עפל אין האניג? • א גוט מזל...
זכרון תרועה (אמור כג:כד). די שכינה הקדושה ווערט אנגערופן ״חקל דער קאזשניצער מגיד זי"ע האט געזאגט בדרך
מדרש" :אמר רבי יאשיה כתיב (תהילים פט) תפוחין״—,א פעלד פון עפל .דערפאר מאכן מיר א צחות ,א טעם פארוואס מ'טינקט איין אין האניג,
"אשרי העם יודעי תרועה ...וכי אין אומות העולם יודעים סימן ,אויף זיס צו מאכן כביכול די שכינה הקדושה. ווייל אין די פוילישע שפראך ווען מ'וואונטשט א
להריע?! כמה קרנות יש להם...אלא שהן מכירין לפתות דאס מיינט אז די הייליגע שכינה זאל אריבערגיין גוט מזל זאגט מען ״ד׳י ב׳אזיע ש׳צנשצי״ ,וואם די
את בוראן בתרועה והוא עומד מכסא הדין לכסא רחמים". פון מדת הדין צו מדת הרחמים( .אלף המגן) ראשי תיבות איז דב"ש ,דערפאר טינקט מען איין
חז"ל (יומא פו ).זאגן :ס'איז דא פיהר חילוקי כפרה, אין האניג ראש השנה( .תולדות המגיד מקוזשניץ)
און די שווערסטע פון זיי ,איז דער זינד פון חילול ה', • א זיס יאהר
וואס אויף די עבירה איז נישטא קיין כפרה ,נאר דורך פארוואס עסט מען ראש השנה דוקא א עפל
• איינטינקען די 'מוציא' אין האניג
מיתה .אין ספר "נהר שלום" פון הרה"ק רבי שלום א רמז איינצוטינקען די חלה אין האניג .טרעפן
איינגעטונקען אין האניג און נישט קיין אנדערע
שרעבי זי"ע ,שטייט ,אז דורך תשובה טוען ביי תקיעות
פרוכט? ווייל ס'ווערט געברענגט (חדושי הגאונים מיר אין ״שיר של יום״ פון דאנערשטאג (תהלים
שופר פון ראש השנה קען מען מתקן זיין די זינד פון
“עין יעקב“ ברכות פרק הרואה) אז איינער זעהט פ״א) ,וואס רעדט פון ראש השנה ,״תקעו בחודש
חילול הש' .ס'שטייט (מדרש ויקרא רבה כט:יב) :אמר
ר' תחליפא קיסרא ,ביי אלע קרבנות מוספין פון די אין חלום אז ער עסט עפל ,וועט ער האבן א גוט שופר״ ,בלאזט מיט׳ן שופר ,״בכסה ליום חגנו״ ,ווען
ימים טובים שטייט" :והקרבתם" ,און דא ביי די קרבנות לעבן און צוקומען צו א הויכע מדריגה ,איז דערפאר דער טאג איז באשטימט פאר אונזער יום טוב ,און
פון ראש השנה שטייט" :ועשיתם"" .אמר להן הקב"ה אלס סימנא טבא—א גוטער צייכן ,עסט מען עפל. ס'ענדיגט זיך מיט'ן פסוק ,״ויאכילהו מחלב חטה",
>>>>>>> >>>>>>> ער וועט אים געבן צו עסן פעטע ווייץ ,״ומצור דבש
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר י ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
>>>>>>>
• פערל ווערטער ר"ה • כדי צו שטייגן לגדולה ,און האבן א גוט און זיס וואס באדייט ״לעבעדיג״ ,אן אנדייטונג אז מיר זאלן
פארשריבן ווערן צום לעבן( .מדרש פנחס) יאהר( .אמרי שאול)
לישראל—,"...דער באשעפער זאגט פאר די אידן, • פארוואס מ'טינקט איין די חלה אין האניג? • פארוואס מ'נעמט דוקא האניג פון בינען
מיינע קינדער ביי מיר ווערט איר גערעכנט ,אזוי ווי איך
וואלט אייך היינט פון ניי באשאפן ,און איר ווערט אין די פוסקים זאגן אז האניג ווירקט אויף אלעס ווייל פונקט ווי דער בין גיט פריער א ביס און
ראש השנה א בריה חדשה ,און ביי א נייעם מענטש, וואס פאלט אריין דערין אז ס'זאל זיין ווי האניג. דערנאך גיט ער דעם זיסן האניג ,אזוי זענען מיר
ווערן אלע זיינע פריער'דיגע זינד פארגעבן ,און אויך די דעריבער טינקט מען איין אין האניג די עפל און מתפלל ארויסצוגיין פונעם מדת הדין—,וואס איז
זינד פון חילול ה' ,ווייל ער איז גארנישט דער זעלבער חלה ,מרמז צו זיין אז אלעס זאל איבערגעדרייט ווי דער בין ,צום מדת הרחמים—,וואס איז גלייך ווי
מענטש וואס האט געזינדיגט .דאס זאגט דער מדרש: ווערן אין ראש השנה צו זיס ,און מיר זאלן האבן א דער האניג .דערפאר דארף מען נעמען רויע האניג
אלא שהן מכירין לפתות את בוראן בתרועה' ,אז דורכ'ן גוט און זיס יאהר( .שם משמואל) ווייל ״רוי״ ווערט אין לשון הקודש אנגערופן ״חי״,
שופר בלאזן ,דורך די תשובה וואס אידישע קינדער
טוען ביי תקיעת שופר ,ווערט דער מענטש אזוי ווי
א בריה חדשה ,און אלע זיינע פריער'דיגע זינד ווערן • שיריים פון א 'פיינאפעל' פרוכט
מתוקן בשלימות ,דאס איז דער מדרש מדייק "את
הגה"ח רבי משה ניישלאס זצ"ל אב"ד
בוראן" דאס ווייזט אז דער באשעפער באשאפט זיי
סערדיהעלי זצ"ל [שפעטער רב אין שיכון
יעצטי ,דורך די תקיעה ,א בריה חדשה ,ממילא קען
מען אלעס מתקן זיין ,אפילו דעם חטא פון חילול ה', סקווירא] האט דערציילט :ביי זיין ערשטע
נסיעה קיין בעלזא אויף ראש השנה ,האט ער
וואס אין א אנדערן זמן ,העלפט נישט קיין תשובה זכרנו לחיים מלך חפץ בחיים באמערקט אז א איד וואס איז געקומען פון
אויף דעם( .כ"ק מרן אדמו"ר מהרי"ד מבעלזא זי"ע)
וכתבנו בספר החיים למענך אלוקים חיים אמעריקא ,האט מיט געברענגט פיינאפעל
• אבות הק' ערוועקן צו תשובה פרוכט ,צו שענקען ביכורים פאר כ"ק מרן
הפותח שער לדופקי בתשובה (תפילת ר"ה) • צו דערמאנען דעם זכות פון די עקידה מהר"א זי"ע אויף ראש
"הפותח שער לדופקי בתשובה" .די 'דופקי א טעם פארוואס מ'עסט עפל ראש השנה השנה .האט רבי משה ביי
בתשובה' ,דאס זענען די אבות הקדושים ,וואס קומען ביינאכט .ווייל אין בית המקדש פלעגט דער מזבח זיך געטראכט וויבאלד ער
אין די הייליגע טעג קלאפן אויף אידישע הערצער זיין אויפגעהויפנט מיט אש אינעם פארם פון א האט שוין געמאכט אין שטוב
און ערוועקן זיי צו תשובה .און דער באשעפער איז עפל ,און אין יוצר ווערט דאס אנגערופן "שה א ברכת 'שהחיינו' אויף די
דער 'פותח שער' פאר די 'דופקי בתשובה' ,ער עפנט עקידה" ,וואס דאס באטרעפט פונקט אזויפיהל פרוכט וואס איז דעמאלט
אויף דעם טויער אין זכות פון די אבות הקדושים. געווען אין בעלזא [אויסער
ווי "תפוח" ,עפל .דעריבער עסט מען א עפל ראש
(ליקוטי יהודה -בשם החידושי הרי"ם זצוק"ל)
השנה ביינאכט כדי צו דערמאנען דעם זכות פון די פיינאפעל וואס איז געווען א גאר זעלטענע
• די וועסט דיך אליין פרייען... עקידה( .אמרי נועם לר"ה) פרוכט בימים הם] ווי פאסיג וואלט געווען
ער זאל קענען באקומען א שטיקל פיינאפעל
חמול על מעשיך ותשמח במעשיך( .תפילת ר"ה) • פארוואם מ'עסט א קאפ פון א שעפס פרוכט די צווייטע נאכט ר"ה כדי ער זאל קענען
די גמרא (סנהדרין מו ).זאגט :בשעה שאדם
ווייל דאס איז א זֵכר צום וויעדער [דער איל] מאכן דערויף א 'שהחיינו'.
מצטער שכינה מה לשון אומרת" ,קלני מראשי קלני
וואס אברהם אבינו האט געברענגט אנשטאט זיין ראש השנה ביינאכט ביים "לדוד מזמור
מזרועי" .דאם זעלבע קענען מיר אויך דא זאגן" :חמול
זוהן יצחק ,און דער באשעפער האט צוגעזאגט אז טיש" איז רבי משה געשטאנען אונטער די
על מעשיך" ,אויב דו וועסט רחמנות האבן אויף דיינע
באשעפענישן" ,ותשמח במעשיך" ,וועסטו אליין זיך ווען ער וועט געדענקען דאס אש פונעם וויעדער שטיהל פון מרן זי"ע .מרן זי"ע האט דערלאנגט
אויך פרייען ,ווייל ווען א איד איז ח"ו בצער ,איז דער וועט ער רחמנות האבן אויף זיינע קינדער. פירות פאר'ן גבאי רבי משה איסר ז"ל ,ער
באשעפער כביכול אויך בצער( .תורת אבות-ראש השנה) • מ'עסט ר"ה זיסע מייערן זאל דאס טיילן פאר די חסידים וואס שטייען
ארום אים .האט זיך רבי משה אויך געשטופט
• א 'מליץ יושר' מיט די זעלבע מאס ווייל ״מייערן״ איז א לשון פון ״מעהרן״ ,אן וועלנדיג באקומען שיריים פון די פירות .אבער
באין מליץ יושר( .תפילת ר"ה) אנדייטונג אז אונזערע זכותים זאלן זיך מעהרן צו זיין וואונדער ,ווען רבי משה איסר האט אים
אום ראש השנה. געוואלט געבן א פרי ,האט פלוצלינג מרן זי"ע
דער מענטש דארף וויסן אז ער האט געזינדיגט
און בעהטן דעם באשעפער ער זאל אים מוחל זיין. • פארוואס עסן מיר מילגרוים גענומען א שטיקל פון די פיינאפעל פרוכט ,זיך
"באין"—,ווען א מענטש אנערקענט זיין שפלות ,זיין אויסגעדרייט צו רבי משה און אים געזאגט 'דא
מיר ווילן דערמיט מעורר זיין אויף אידישע
האסטו' ויהי לפלא.
>>>>>>> >>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר יא ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
>>>>>>>
• פערל ווערטער ר"ה • קינדער דעם זכות וואס די גמרא דרשנ׳ט אויפ׳ן באשעפער ,וואס דעמאלט ווערן די זינד גערעכענט
פסוק (שיר השירים י:ג) ״כפלח הרמון רקתך" —,ווי מיר וואלטן מקיים געווען מצות ,און דורכדעם
נישטיגקייט און זיין "אין"—,דאס אליין איז זיין מליץ דיין שטערן איז אזוי שיין ווי דער שפאלט אין וועלן אונזערע זכויות פארמערט ווערן( .תורת חיים)
יושר אינעם יום הדין" .באין" ,אין די זעלבע מאס דעם מילגרוים .אז אפילו די אידישע קינדער וואס • זעהן אלעמאהל די גוטע זייט
וואס א מענטש האלט זיך פאר גארנישט" ,מליץ זענען ליידיג פון מצוות ומעשים טובים ,זענען
יושר" ,מיט די זעלבע מאס איז מען מליץ יושר פאר צווישן די מינים וואס מ'עסט ראש השנה פארט אזוי פיהל מיט מצות ,ווי דער מילגרוים איז
אים אין הימל( .קדושת לוי) ביינאכט לסימנא טבא ,געפינען זיך אויך “רוביא“ פוהל מיט קערנדלעך( .אמרות צדיקים)
און “סילקא“ .כאטש די פרוכט אליין האט נישט קיין
• תקיעת שופר צורייסט דעם מדת דין גוט‘ן טעם ,אבער וויבאלד דער נאמען ווייזט אויף • שנהיה לראש ולא לזנב
תקעו בחדש שופר בכםה ליום חגנו( .תפילת ר"ה) פארוואס בעהטן מיר ״שנהיה לראש ולא עפעס גוטס ,עסט מען דאס לסימנא טבא.אזוי אויך
'תקעו בחדש שפר בכסה' .אינעם פסוק איז לזנב״—,ווייל מיט דעם בעהטן מיר ,מיר זאלן זוכה
מרומז אז דורך תקיעת שופר ווערט צוריסן דער זיין צו זיין תלמידים און אנהענגערס פונעם צדיק
קטרוג פון מדת הדין .די אותיות פאר "חדש" זענען און מנהיג אמת וואם ווערט אנגערופן ראש( .רמתים
"זגר" (גזר) .די אותיות פאר "שפר" זענען "רעק" צופים פרק ט״ז אות מ״ה)
(קרע) .די אותיות פאר "כסה" זענען "ינד" (דין).
צוזאמען איז "קרע גזר דין" ,מרמז צו זיין אז דורך
• "כרתי" ,שיכרתו שונאינו
תקיעת שופר ווערט צוריסן דער דין( .בעל הפלאה זצוק"ל) מ'פיהרט זיך צו עסן ״כרתי״ און מ'בעהט "יהי
רצון מלפני אבינו שבשמים ,שיכרתו שונאינו״,
פון מדת הדין צו מדת הרחמים דער באשעפער זאל פארשניידן אונזערע פיינט.
עלה אלהים בתרועה ה' בקול שופר וואס מיינט דער ריכטיגער פיינט ,דער שטן מיט
חז"ל זאגן אז ווען אידן בלאזן מיט'ן שופר ,גייט זיין גאנצע גרופע וואס זענען אין הימל ראש השנה
דער באשעפער פונעם כסא דין צום כסא רחמים .דאס מקטרג אויף אידן ,בעהטן מיר פון באשעפער
איז מרומז אינעם פסוק "עלה אלקים בתרועה" ,דער אז זיי זאלן פארשניטן ווערן כדי זיי זאלן נישט
שם אלקים וואס ווייזט אויף דין ,האט אן עלי'" ,ה' בקול דארף מען ביי יעדן איינעם געפונען עפעס גוט'ס,
קענען רעדן קיין שום שלעכטס אויף אידן( .אלף
שופר" ,און ער ווערט אנגערופן מיט'ן נאמען ה' וואס וואס מ'זאל דורכדעם יענעם ליעב האבן און לעבן המגן סי׳ תקפ״ג סקט״ו)
ווייזט אויף רחמים ,בשעת תקיעת שופר( .קדושת לוי) מיט אים מיט ברודערשאפט[ .זר זהב]
• ל'עשות ר'צון א'ביך ש'בשמים
• היינט ווערט די וועלט באשאפן E ״לראש״ איז די ראשי תיבות ל׳עשות ר׳צון
היום הרת עולם( .תקיעת שופר)
מיר זאגן נישט מיט א לשון עבר ,היום "היה"
Jמאוצרות רבוה"ק מבעלזא L א׳ביך ש׳בשמים״ ,מיר זאלן זוכה זיין צו טוען און
ערפוהלן דעם ווילן פון אונזער טאט'ן אין הימל.
Jשבתון זכרון תרועה
הרת עולם ,נאר א לשון הוה ,היום "הרת" עולם ,ווייל (ייטב לב פ׳ במדבר)
יעדער יאר ראש השנה ווערט באנייט די בריאה פון
די וועלט און ס'טטערט נאכאמאהל באשעפן איזס
L •״יהי רצון שירבו זכיותינו״
די גמרא (קידושין מ ).זאגט :אז א איד דארף
דאס דאך באמת "היום הרת עולם"( .יערות דבש)
• א צובראכן הארץ מתוך שמחה הליכות בקודש שטענדיג זעהן ווי די וועלט איז העלפט אויף
העלפט ,א העלפט זכאי און א העלפט חייב ,און
כאטש מ'בלאזט נישט קיין שופר ראש השנה
אשרי העם יודע תרועה( .תפילת מוסף) שחל בשבת כגזירת חכמינו ז"ל ,האבן זיך רבותינו
דורך טוען א מצוה איז ער מזכה די וועלט צום
גוטן .דעריבער זענען מיר מתפלל ראש השנה
"תרועה" איז א לשון פון צובראכן און הכנעה. הק' געפיהרט צו זאגן דברי כיבושין והתעוררות
ביינאכט "יהי רצון שירבו זכיותינו" ,אז די זכיות
אידישע קינדער ווייסן ווי אזוי צו האבן א צובראכן פאר'ן ציבור נאך די הפסקה פון קריאת התורה
איידער מ'האט געדאוונט תפילת מוסף .נאך די פון די גאנצע וועלט זאלן זיך מעהרן דורכ'ן זכות
האר .ווייל ביי אלע פעלקער איז זייער צובראכנקייט
דרשה זאגט מען יקום פורקן ,דערנאך זינגט דער פון א יחיד וואס טוהט מסתמא יעצט א מצוה.
זייער טויט ,ווייל זייער הארץ ווערט געפאלן און
("תורת אמת" להרה"ק רבי לייבל אייגר מלובלין זצ"ל)
זיי האבן נישט קיין שמחה .אבער אידישע קינדער ש"ץ אשרי יושבי ביתך כנהוג ראש השנה .א
כאטש זייער הארץ איז צובראכן איז אבער "ה' באור ברית מילה ר"ה שחל בשבת מאכט מען נאך די •״שירבו זכיותינו״
פניך יהלכון" האבן זיי שמחה( .תורת אבות -ראש השנה)
הפסקה פאר די דרשה
מיר בעהטן מיר זאלן זוכה זיין צו די מדריגה
>>>>>>> פון ״תשובה מאהבה״ ,פון ליעבשאפט צום
>>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר יב ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
>>>>>>>
• פערל ווערטער ר"ה • אויף מיר שיינען ,האב איך כאטש זוכה געווען צו
זעיהן זיין פנים כאילו קיבלתי פני השכינה.
• דער לעצטער ר"ה ביי מרן מהר"ש זי"ע
הגאון רבי יחיאל מיכל היבנער זצ"ל אב"ד
• זיך שעהמען מיט די מעשים... • ס'וועט זיכער זיין א גוט יאהר ניזנוב שילדערט די דרשה פון כ"ק מרן מהר"ש
בחצוצרות וקול שופר הריעו( .תקיעת שופר) אמאהל ווען ראש השנה איז געפאלן אין מבעלזא זי"ע דעם לעצטן ראש השנה בחייו
שבת האט זיך הרה"ק רבי לוי יצחק מבארדיטשוב אין שנת תרט"ו ווען ס'איז דעמאלט געפאלן א'
די ראשי תיבות פון ב'חצוצרות ו'קול ש'ופר
אויסגעדריקט און געזאגט אז ער איז זיכער און ער דראש השנה אין שבת .ער שרייבט אזוי :ברוך ה'
ה'ריעו איז בוש"ה ,מרמז צו זיין אז דער עיקר וועג
האט בטחון אין באשעפער ,אז דאס קומענדיגע איך האב זוכה געווען לקבל אור פניו דעם לעצטן
צוצוגיין צו תקיעת שופר איז זיך צו שעהמען מיט די
יאהר וועט זיין א שנה טובה ומבורכת ,באגלייט מיט ראש השנה ,און זוכה געווען צו הערן די תפילות
מעשים וואס מ'האט געטוען אינעם פארגאנגענעם
אלעס גוטס .און דער באשעפער וועט פארשרייבן און תקיעות וואס זענען געווען מיט א פלאם
יאהר ,און דעמאלט קען מען בלאזן שופר "לפני
פייער'דיגע התלהבות .דער ערשטער טאג ראש
המלך ה'"( .הרה"ק רבי אברהם המלאך זצוק"ל)
השנה איז געווען אין שבת און מרן זי"ע האט
*** געזאגט א דרוש פון דברי מוסר מיט א צעבראכען
האט שפעטער געזאגט אז ס'איז דעמאלט געווען הארץ ווען טייכן טרערן פליסן פון זיינע הייליגע
א זמן מלחמה אין ארץ ישראל ,און דעריבער קען אויגן ,וואס האט צונומען יעדנ'ס הארץ .דעם
זיין אז מרן זי"ע האט געוואלט זאגן "מן המיצר". צווייטן טאג ווען מרן זי"ע האט אליין געבלאזן
(מפי נכדו הדומ"ץ הגאון רבי שמאי קהת הכהן גראס שליט"א) שופר האט ער נישט געזאגט קיין דרשה...און
כאטש ער איז שוין געווען א סגי נהור און איך האב
E נישט זוכה געווען אז זיינע הייליגע אויגן זאלן
Jמאוצרות הצדיקים L • דברי תורה פונעם 'חתם סופר'
Jשבתון זכרון תרועה
און אפזיגלען אידישע קינדער פאר א לחיים טובים הרה"ג רבי אברהם גאטעסמאן ז"ל האט
L ולשלום ,ווייל שרייבן אין שבת איז דאך איינע
פון ל"ט מלאכות וואס איז אסור מדאורייתא און
דערציילט אז אין די שטאט חוסט האט
געוואוינט א איד א זקן פון די תלמידים פון
הייליג'ן "חתם סופר" זי"ע ,וואס איז געפאהרן
הליכות בקודש מ'טאהר נישט שרייבן נאר אויב ס'איז א פיקוח נפש,
דעריבער וועט דער באשעפער זיכער נישט שרייבן צו מרן מהר"י מבעלזא זי"ע .האט דער
די משנה (ראש השנה כט ):זאגט :יום טוב של אויף אידישע קינדער נאר גוט'ס וואס דאס איז א זקן פארציילט ,אז ער איז
ראש השנה שחל להיות בשבת ,במקדש היו בחינה פון 'פיקוח נפש'( .כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א סעודה ב' פ' אמאהל געווען ראש השנה
תוקעין אבל לא במדינה ,אויב דער יום טוב פון נצבים וילך שבת סליחות תשל"ט) אין בעלזא ,און מ'האט
ראש השנה איז אויסגעפאלן שבת ,האט מען
געבלאזן שופר נאר אין בית המקדש ,אבער • אוודאי זאגט מען 'מן המיצר' געווארט אז מרן מהר"י
זי"ע זאל אריינקומען צו
נישט אין גאנצן לאנד. אין שנת תשי"ג אין תל אביב ,ביי כ"ק מרן תקיעת שופר .און ווען מרן
מהר"א זי"ע ,איז ראש השנה געפאלן אין שבת,
• דער באשעפער בלאזט שופר פאר אונז זי"ע איז אריין געקומען,
ווען מ'זאגט געוועהנליך נישט "מן המיצר" .ווען איז ער אריבער געגאנגען יענעם זקן ,און אים
א טעם פארוואס ווען ראש השנה פאלט אויס מרן זי"ע האט געענדיגט די דרשה ,האט מרן זי"ע אנגעכאפט מיט די האנט און געזאגט" :איר
אום שבת איז דאס א גרויסער יום טוב ,וויבאלד געפרעגט פון די משמשים צו מ'זאגט "מן המיצר"? זענט דאך א תלמיד פונעם 'חתם סופר' ,זאגט מיר
מיר טאהרן דעמאלט נישט בלאזן ,בלאזט דער האבן זיי געענטפערט "ניין!" האט מרן זי"ע ווייטער א תורה פון הייליג'ן 'חתם סופר' ,איידער איך גיי
באשעפער פאר אונז ,און ער קען דאך גאר גוט געפרעגט ביז ער האט געהייסן רופן הרה"ח ר' חיים צו די תקיעות" .האט דער זקן געזאגט א דבר
אלע כוונות פון די תקיעות ,ממילא פועל'ט דעם נטע כ"ץ ז"ל .און מרן זי"ע פרעגט אזוי" :איז וואהר תורה פונעם 'חתם סופר' וואס איז נאכנישט
באשעפער'ס תקיעת שופר אלעס גוטס פאר אונז, אז מ'זאגט מן המיצר?" ר' חיים נטע האט באלד געווען געדרוקט אין זיינע ספרים ,און באלד
ווייל ער איז דאך דער מקור הרחמים .דאס איז די פארשטאנען לויט'ן נוסח פון די שאלה אז מרן דערנאך וואס מרן זי"ע האט געהערט די דבר
כוונה פון די תפילה וואס מיר זאגן "תקע בשופר זי"ע וויל דאס מאהל יא זאגן "מן המיצר" ,האט ער תורה ,האט ער זיך אנגערופן" :יעצט אז כ'האב
גדול לחרותנו" ,אז ווען דער באשעפער וועט געענפערט" :אוודאי"! האט זיך מרן זי"ע אנגערופן: געהערט די תורה פונעם הייליג'ן 'חתם סופר',
בלאזן ,וועט די תקיעת שופר האבן די געהעריגע "עטס זעהטס אז ער ווייסט" .ויהי לפלא .ר' חיים נטע קען איך גיין צו די תקיעות"( .שיח זקנים ח"ה)
>>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר יג ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
>>>>>>>
די קריאה פון ר"ה [דער בילגורייא רב זי"ע האט געגעבן א טעם
לשבח אז דאס איז כדי ס'זאל זיך דערקענען די
ווערן צו באפרייט זיין זוכה וועלן מיר און פעולה
פונעם עול הגלות( .הרה"ק ר' ישראל מרוזין זצ"ל)
כל אשר תאמר אליך שרה שמע בקולה התגברות פון 'סטרא דימין' אויף 'סטרא דשמאל' • א תיקון פאר נפש רוח ונשמה
(בראשית כא:יב) (ספר יד כהן בשם הגה"צ בעל ויחי יוסףך מפאפא
דער באשעפער האט געזאגט צו אברהם ,אז שבת איז דאך א צייכן צווישן דעם באשעפער
ער זאל צוהערן וואס שרה וועט אים זאגן .דער און די אידן ,ווי דער פסוק זאגט "כי אות הוא ביני
טעם איז מרומז אין פסוק ,ווייל שרה איז פוהל וביניכם לדורותיכם" ,ממילא איז דאס גענוג אז
מיט יראת שמים“ :שמע בקולה“—איר קול איז מיר זאלן זוכה זיין בדין ,אהן תקיעת שופר( .ערבי
פוהל מיט דביקות ,ס‘איז “שמע“ ,דער “שמע נחל פ' אמור דרוש ג')
ישראל“—איר קול איז אנגעזאפט מיט אמונה • א תיקון פאר נפש רוח ונשמה
אין באשעפער“( .תפארת שלמה“)
ווען ראש השנה פאלט אויס אום שבת איז
ולך לך אל ארץ המוריה והעלהו שם לעולה דאס א גוטער טאג ,ווייל ראש השנה איז א תיקון
על אחד ההרים( ...בראשית כב:ב)
ווען מ'טוהט א זאך פון קידוש השם ברבים, פארן נפש; יום טוב איז א תיקון פארן רוח ,און
שבת איז א תיקון פאר די נשמה .דעריבער ,ווען זצ"ל)] .אויך איז א מנהג אז איינער פון די משמשים
קען זיך אמאהל אריינכאפן אינעם מענטש ,א
ראש השנה געפאלט אין שבת ,איז דער תיקון האלט א פלעשל וואסער.
געפיהל פון זעלבסט צופרידנקייט ,און אזוי ארום,
ווערט די מצוה נישט געטוען בשלימות .דערפאר [ביי כ"ק מרן מהר"א זי"ע און שפעטער ביי כ"ק בשלימות ,פאר אלע דריי זאכן ,נפש רוח ונשמה,
האט דער באשעפער געזאגט צו אברהם אבינו: מרן אדמו"ר שליט"א איז דאס געווען די חזקה פון צוזאמען( .הרה"ק רבי חנוך העניך מאלכסנדר זצ"ל)
הרה"ח ר' אברהם מינסקי ז"ל .און היינט איז דאס די
“והעלהו לעולה על אחד ההרים“—ברענג אים
ווייט פון שטאט ,און ווען ער איז געגאנגען צו חזקה פון הרה"ח ר' עקיבא אשר פאדווא שליט"א. E
Jמאוצרות רבוה"ק מבעלזא L
די עקידה ,האט אברהם געזאגט צו די נערים: אין בעלזא האט מען געזאגט א טעם בפשטות
“שבו לכם פה“—,און קיינער זאל נישט זיין ביי די כדי מ'זאל קענען אויסשווענקען דעם שופר מיט
עקידה( .הגאון רבי שמחה זיסל פון קעלם זצ“ל) וואסער אויב דער שופר וועט נישט בלאזן געהעריג.
כי ברך אברכך והרבה ארבה את זרעך (וירא כב:יז)
די ברכות וואס דער באשעפער האט
געבענטשט אברהם אבינו נאכדעם וואס ער האט
אבער אנדערע האבן געזאגט אז רבוה"ק האבן
געהאט א טיעפערן טעם דערין ,ווייל 'מים' זענען
מרומז אויף 'חסד'].
L Jתקיעת שופר
געוואלט ברענגען זיין זוהן יצחק אלס קרבן אויף הליכות בקודש
די עקידה ,זענען געווען נאר "כי ברך אברכך" ,אהן הליכות בקודש רבותינו הק' זענען אריינגעקומען צו תקיעת
קיין תנאי ,בלויז אין זכות פון די עקידה .דאס פאר די תקיעות זאגן רבוה"ק ,די בעלי תקיעה,
זאגן מיר אים די תפילה פון 'והוא רחום'" ,קולינו
שופר אנגעטוהן מיט א ווייסע קיטל אויף די
די תפילה פאר'ן בעל תוקע פון אר"י הק' ז"ל. בעקיטשע ,און מיט'ן טלית אויפ'ן שטריימל.
תשמע ותחון...זכור אשר נשבעת לאבותינו אויך זאגן זיי מזמור "מזמור שירו לה' שיר חדש",
ככוכבי השמים ארבה את זרעכם" ,אהן קיין שום בשעת די תקיעות איז געליגן א זעקל מיט זיבן
(תהלים צ"ח) ,ווייל ס'שטייט דארט "בחצוצרות שופרות צווישן זיי א שופר פון א לינקער קרן פון
תנאי פון פריער אפילו אויב מיר זענען ח"ו נישט וקול שופר הריעו[ "...כתבי מהר"ם מבילגורייא
ראוי צו די ברכה בענטשט אונז דער באשעפער אן איל ,כאטש דער מנהג איז צו בלאזן מיט א
זי"ע] דעם צווייטער טאג ר"ה איז דער מנהג צו
אין זכות פון אונזערע גרויסע אבות( .חפץ חיים עה"ת) שופר פון א רעכטער קרן.
נעמען א נייע טיכל מיט די שופרות כדי מ'זאל
ואת גחם ואת תחש ואת מעכה (וירא כב:כד). קענען מאכן א ברכת "שהחיינו" אהן קיין פקפוק. [ס'איז מקובל אז אין בעלזא איז אריבער בירושה
דעם צווייטן טאג ראש השגה לייגט מען מדור דור א זיידענע בגד פונעם מגיד הרה"ק
פרשת וירא ,די פרשה פון די עקידה ,און מ'ענדיגט [ס'איז מערקווירדיג אז ביי שמחת נשואין
פון רבוה"ק בחצר הקודש בעלזא ,האט מען זיך רבי ר' בער ממעזריטש זי"ע ,וואס רבותינו הק'
סוף פרשה מיט די ווערטער "ו ְֶאת ַּג ַחם ו ְֶאת ַּת ַחׁש האבן אנגעטוהן צוויי מאהל א יאהר ,בשעת
ו ְֶאת ַמ ֲעכָה" .הרה"ק רבי יצחק מווארקא זצוק"ל געפיהרט צו נוצן די טיכל פון תקיעת שופר פאר א
צודעק פאר די כלה פאר די חופה אזוי האט אויך תקיעת שופר און ביי מצות באקן ער"פ .הרה"ח
האט געזאגט אז די ווערטער האבן א שייכות מיט רבי שלמה זלמן קאטה האט דערציילט אז ווער
ענינא דיומא און זענען מרמז אויף תשובה ,ווייל כ"ק מרן מהר"א זי"ע געהייסן טוען פאר די חופה
פון הרה"צ רבי אברהם פאלאק זצ"ל האדמו"ר ער איז געווען אין בעלזא האט ער זוכה געווען
"ואת מעכה" איז ראשי תיבות ו'רבותינו א'ומרים צו זעהן דעם הייליגן בגד ,אבער פון שטארקע
ת'שובה מ'געת ע'ד כ'סא ה'כבוד( .אהל יצחק)
מבערגסאז ,און אזוי האט מרן אדמו"ד שליט"א
געטוען ביי די חתונה פון הרה"צ רבי אהרן מרדכי אלטקייט האט דאס פארלוירן די ווייסע קאליר
*** און באקומען א געהלע קאליר].
>>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר יד ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
>>>>>>>
כח הרבים ,דעם פארזאמעלטן ציבור עכלה“ק. וואס האבן געהערט די תקיעות( .כ“ק מרן מהרי“ד שליט"א און ביי די חתונות פון די אייניקלעך
האבן חסידים געטייטשט וואס שטייט ווייטער אין זי“ע האט דערויף באמערקט ,אז צוליעב זיין גרויס שיחיו].
פסוק“ .ויסעו ממקהלות ויחנו בתחת“—אז ס‘איז עניוות ,איז דעם זיידן מרן מהר“ש זי“ע ,גארנישט
גאר געווען אין זכות וואס מרן זי“ע איז דארט איינגעפאלען אז ווייל ער איז דארט געשטאנען • די תקיעות וואס האבן בוקע שחקים געווען
געשטאנען “בתחת“—אונטער‘ן ביהמ“ד. האבן די תקיעות בוקע שחקים געווען). אמאהל אין די שטאט סקאהל איז כ“ק מרן
• "וואו איז נאך דא איינער וואס ווייסט מיט דעם האט מרן הגה“ק מבילגורייא זי“ע מהר“ש זי“ע אדורך געגאנגען ראש השנה אונטער
געטייטשט פשט אין פסוק“ :ויסעו מהר שפר“—ער א ביהמ“ד און געהערט ווי דער בעל תוקע איז
אזוי גוט אז מ'דארף תשובה טוען ווי יעך"
האט געצויגן [=תולה געווען] אז די (תקיעת) ‘שופר‘ “בוקע שחקים“ ,ער שפאלט הימלען מיט זיין
הרה"ג ר' חיים ברוך פינק ז"ל ,האט דערציילט איז אזוי גרויס ווי א בארג ,און מאכט אן איינדרוק שופר בלאזן וואס האט יעדן ערציטערט און אריין
וואס ער האט געהערט פון הגה"צ רבי יצחק (אין הימל)“ .ויחנו בחרדה“ —איז ער ערציטערט געברענגט א הרהור תשובה אינעם גאנצן ציבור.
מראדיוויץ זצ"ל ,וואס איז געווען דערביי ווען געווארן (ווייל ער האט געוואוסט אז דער בעל מרן זי“ע האט דערנאך געזאגט :אז דאס איז נישט
כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע ,האט אנגעהויבן זאגן די תוקע און בעל מקריא זענען פשוטע אידן)“ .ויסעו געווען אין זכות פונעם בעל תוקע אדער בעל
דברי התעוררות פאר די תקיעות ראש השנה ,און מחרדה“—האט ער אנגעהאנגען דעם ציטענערניש מקריא ווייל ביידע זענען געווען פשוט‘ע אידן,
דערמאנט די גמרא' ,יחיד ששב מוחלין לו ולכל און התעוררות“ ,ויחנו במקהלות“—אינעם זכות פון נאר ס'איז געווען צוליעב‘ן כח פונעם ציבור אידן
>>>>>>>
דורש טוב לעמו ,ודובר שלום לכל זרעו
דעם פארגאנגענעם ראש השנה איז געווען אין יעדן געווען א גרויסער וואונדער און קיינער האט איין יאהר ראש השנה ווען כ"ק מרן מהר"ש
הימל א שטארקער קיטרוג (ר"ל) אויף אידן ,אז נישט פארשטאנען דעם גאנצן ענין און וואס פארא זי"ע איז ארויף אויף די בימה צו זאגן דברי
ס'זאל קומען א מגפה (ר"ל) אויף ערוואקסענע שייכות האבן די פסוקים מיט תקיעת שופר. התעוררות פאר תקיעת שופר ,האט ער אנגעהויבן
מענטשן און קינדער ,האט דער בעלזער רב מיט איינער פון די חסידים החסיד רבי אלימלך צו דערציילן די מעשה פון יציאת מצרים צום
זיינע טענות ,מיט די רייד וואס משה רבינו האט פון טלוסט ז"ל וואס פלעגט פאהרן קין בעלזא וואונדער פונעם גאנצן ציבור .מרן זי"ע האט
געזאגט צו פרעה ,אפגעווארפן אלע גזירות .צום אויף ראש השנה און דערנאך אויף יום הקדוש געשילדערט דעם סדר פון די געשעהנישן אין
לעצט האט דער שטן געוואלט ס'זאל כאטש צו הרה"ק רבי מאיר'ל קיין פרעמישלאן ,איז אויך מצרים ,ווען משה רבינו איז געגאנגען צו פרעה,
קומען א מגפה ח"ו אויף אידישע בהמות שאף ער זאל באפרייען די אידן מתחת סבלות מצרים,
און רינדער .אויך דערצו האט דער בעלזער רב און פרעה האט געענטפערט" :לכו עבדו את ה'
נישט מסכים געווען ,ער האט גע'טענה'ט" ,גם אלוקיכם מי ומי ההולכים" ,האט משה רבינו
מקנינו ילך עמנו לא תשאר פרסה כי ממנו נקח געענטפערט "בנערינו ובזקנינו נלך ,בבנינו
לעבוד את ה' אלקינו" ,אידן מוזן האבן די אלע ובבנותינו ,בצאננו ובבקרנו נלך כי חג ה' לנו".
בהמות שאף און רינדער ,ווייל דערפון מאכן אבער פרעה האט נישט מסכים געווען און
זיי א לעבן ,פרנסה ...כדי צו קענען דינען דעם געזאגט" :יהי כן ה' עמכם כאשר אשלח אתכם
באשעפער .אין די ענדע ,האט הרה"ק רבי מאיר'ל ואת טפכם...לא כן לכו נא הגברים ועבדו את ה'"
אויסגעפיהרט ,אזוי ווי דער בעלזער רב האט (שמותי:ח-יא) .און נאך מכת חושך ,ווען פרעה
נישט דערמאנט אין זייע רייד די עופות און זיי האט גערופן משה רבינו האט ער געזאגט (שם
נישט אריינגערעכנט אינעם משא ומתן מיט'ן יעצט נאך ראש השנה געפאהרן קיין פרעמישלאן. כד-כו) "לכו עבדו את ה' רק צאנכם ובקרכם
שטן ,האט דער שטן מצליח געווען אויסצופיהרן אריינקומענדיג צו רבי מאיר'ל און נאך איידער ער יוצג גם טפכם ילך עמכם" .אבער משה רבינו איז
א גזירה אויף די עופות .און אין יענעם יאהר האט האט געקענט נעמען שלו' ,רופט זיך רבי מאיר'ל אהן נישט געווען צופרידן און געזאגט" :גם אתה תתן
א שטארקע מגפה באטראפן די אידישע עופות צו און זאגט" :אלימלך ,זאג מיר איבער די תורה וואס בידינו זבחים ועולות ועשינו לה' אלוקינו וגם
און מאסן עופות זענען געשטארבן אין די מגפה, דער בעלזער רב האט געזאגט פאר תקיעת שופר"? מקננו ילך עמנו לא תשאר פרסה כי ממנו נקח
אבער ס'האט זיך נישט צושפרייט צווישן די ר' אלימלך האט איבערגעזאגט די ווערטער פון מרן לעבוד את ה' אלוקינו" .די אלע פסוקים האט
מענטשן און אויך נישט צווישן די בהמות אזוי ווי זי"ע ,צולייגנדיג אז קיינער האט נישט פארשטאנען מרן זי"ע איבערגעטייטשט אין אידיש ,און מער
דער בעלזער רב האט גע'פועל'ט מיט זיין פקחות די כוונה פון די דברי תורה. האט ער נישט געזאגט ,נאר באלד אנגעהויבן
און קדושה( .אור המאיר -פרעמישלאן ,דף ט"ו) האט אים הרה"ק רבי מאיר'ל ערקלעהרט מיט גרויס התעוררות "למנצח לבני קורח מזמור"
דער באדייט פון די תורה און אים דערציילט. און געבלאזן שופר מיט גרויס התלהבות .ס'איז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר טו ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
>>>>>>>
רב ...דער בעל תפילה האט טאקע אזוי געטוען ,און העולם כולו '.האט מרן זי"ע געזאגט בזה הלשון:
ג' ספרים נפתחין... ביי די תקיעות איז ער אריינגעקומען מיט'ן טלית "וואו איז נאך דא איינער וואס ווייסט אזוי גוט אז
ג' ספרים נפתחין בראש השנה אחד של איבערגעדעקט אויפ‘ן פנים ,אזוי ווי דער מנהג ביי מ'דארף תשובה טוען ווי יעך!" און דער גאנצער
רשעים גמורים ,ואחד של צדיקים גמורים די בעלזער רבי‘ס .ער האט געזאגט דעם קאפיטל עולם האט אויסגעבראכן אין אזא געוויין ,אז מ'האט
ואחד של בינונים( ...ראש השנה טו): “למנצח“ און “מן המיצר“ מיט‘ן זעלבן קרעכץ און מער נישט געקענט הערן וואס מרן זי"ע זאגט
די מפרשים פרעגן :וואס איז דער חילוק נוסח ווי מרן זי“ע .אבער ווען ער האט גענומען דעם ווייטער[ .שיח זקנים ח"ג]
צווישן רשעים און בינונים? אויב די בינונים שופר אין זיין האנט און פראבירט צו בלאזן ,האט ער
וועלן נישט תשובה טוען ביז יום כיפור ,וועלן • “איך בין נישט בעלזער רב!“
נישט געקענט ארויסגעבן אפילו איין תקיעה ...ווען
זיי אויך ח"ו נידון ווערן למיתה ,ווידער אויב די ער האט פראבירט עטליכע מאהל און געזעהן אז אין די שטאט בעלזא איז געווען איינגעפיהרט,
רשעים וועלן יא תשובה טוען איז דאך "אין לך ס‘גייט נישט ,האט ער אויסגעשריגן מיט פארדרוס: אז ראש השנה און יום כיפור איז נישט פארגעקומען
דבר העומד בפני התשובה" ,וואו כאפט די נפקא "וואס מיינט איר דען אז איך בין דער בעלזער רב?! נאך א מנין ,אויסער דער מנין אין די גרויסע
מינא? דער הייליגער באשעפער איז עושה ניין! איך בין נישט בעלזער רב!" און באלד האט דער בעלזער שוהל ביי מרן זי“ע .איין יאהר האבן זיך די
חסד עם בריותיו און ער וויל זיי זאלן זוכה זיין שופר אנגעהויבן צו בלאזן ווי ס‘וואלט גארנישט אזוי גערופענע חברה “ישרי לב“ (חסידים פלעגן
בדין .חז"ל (קידושין מ) זאגן "שהעולם נידון פאסיהרט .ווען די מעשה איז אנגעקומען צו כ“ק זיי רופן “שברי לב“ ווייל מ'האט פון זיי געליטן
אחר רובו" .אויך זאגט שלמה המלך (קהלת ט') מרן מהרי“ד זי“ע ,האט ער געזאגט“ :ס‘קען זיין אין צוליעב זייער קעגנערשאפט) ,צוזאם גענומען,
"חוטא אחד יאבד טובה הרבה" .דעריבער אויב דעם צוויי סיבות .איינס :ווייל דער בעל תפילה האט און באשלאסן צו מאכן א באזונדערע מנין .זיי
די רשעים גמורים וועלן אויך אריינקומען אין צובראכן זיין גאוה און געזאגט אז ער איז נישט דער האבן געדינגען א בעל תפילה ,און זיך מיט אים
די צאהל פונעם חשבון הכללי ,קענען זיי מכריע בעלזער רב .און צוליעב די ענוה האט ער מצליח אויסגענומען אז ער מוז דאווענען און אויך בלאזן
זיין די גאנצע וועלט לכף חובה .דעריבער געווען .צווייטנס :ווייל ער האט ארויס געזאגט דאס שופר גענוי מיט‘ן זעלבן נוסח ווי דער בעלזער
מאכט דער באשעפער א באזונדערן ספר פאר
די רשעים גמורים ביים יום הדין ,און זיי ווערן
באלד גע'חתמ'עט למיתה ,כדי שלא יזכרו ולא הזכירו לפניו תורה ומעשים טובים
יפקדן ווען ס'קומט דער חשבון הכללי ביום צומאהל האבן רבותינו הק' געבעהטן מ'זאל זיי דערמאנען פאר די תקיעות ,פארשידענע מעשים
הכיפורים ,אויב זיי וועלן נישט תשובה טוען פון צדקה וחסד פון אידן אנשי צדקה וחסד ,מיט וואס רבוה"ק האבן געוואלט ערוועקן א מליצה
אינצווישן .ווידער אויב זיי וועלן יא תשובה ישרה אויף אידישע קינדער אין אזא געהויבענע צייט .איינס אזא מעשה איז פארגעקומען ביי כ"ק
טוען דעמאלט קען נאך די וועלט האבן א קיום מרן מהרי"ד זי"ע ,ווען ער פאר די תקיעות צוגערופן צוויי חסידים און זיי געבעהטן צו דערציילן
דורך זיי( .בנין אריאל) די מעשה וואס זיי האבן געהאט מיט'ן צדיק ר' נחמן פויגל זצ"ל[ .רבי נחמן זצ"ל איז געווען פון די
ווארט ‘בעלזא‘“... גרויסע חסידים ביי כ"ק מרן מהר"י זי"ע .אין גאליציע האט מ'געזאגט אויף אים אז ער איז א בעל
רוח הקודש און איינע פון די ל"ו צדיקים אינעם דור .מרן
"מקיים געווען מצוות השבת אבידה"!... מהר"ד זי"ע האט געזאגט וועגן אים" :עטץ מיינט אז א ל"ו
יאהר ,ווען מרן ֿפון מהר"א זי"ע איז איין ָ צדיק דארף זיין א רבי ,ניין ,א ל"ו צדיק איז איינער וואס איז
הא ט ערַא ריינגעקומען צו תקיעות שופרָ , זיך משלים אין א געוויסע מצוה ,וואס ער איז זיך שטענדיג
וואס
גארטל די ערדָ , באמערקט ,ווי ס'ליגט א ַ ַ מוסר נפש דאס מקיים צו זיין בשלימות .און ר' נחמן געווען
וואס
געפ ַאלן פון איינע ֿפון די חסידים ָ
רא ּפ ֿ
איז ַא ָ א גרויסער בעל חסד ,און האט זוכה געווען צו די אלע מדריגות ווייל ער האט זיך משלים געווען
האט זיך
געשטופט .מרן זי"ע ָ
ּ האט זיך דארט אין די מצוה פון גמילות חסדים]
אויפהייבן
ֿ מ'זאל
ָא ּפגעשטעלט און געבעהטןָ , האבן די צוויי חסידים "גבאי צדקה" ,דערציילט אז אמאהל האבן זיי זיך גענויטיגט אין א סכום
אויסרופ ן ,אז מ'האט
ֿ גא רטל ,און הויך
דעם ַ געלט פאר א וויכטיגע צדקה צוועק .זענען זיי ארום געגאנגען צווישן די חסידים צו שאפן די געלט.
"גארטל" .און באלד איז צוגעקומען געפונען א ַ ווען זיי האבן באגעגנט ר' נחמן און אים געבעהטן געלט פאר די וויכטיגע צדקה ,האט ער זיי געזאגט
דער בעל אבידה וואס האט פארלוירן דעם אז ער האט נישט ביי זיך אפילו א גרייצער זיי צו געבן ,אבער ער האט נאך ביי זיך א "יאלעווקא" ,א
גארטל צו נעמען דעם גארטל .האט זיך מרן זי"ע קעלבל פון א פאר חדשים אלט .האט ר' נחמן זיי געבעהטן זיי זאלן צו ווארטן ביז ער גייט אין מארק
אנגערופן און געזאגט" :ברוך השם אז איך האב צו פארקויפן דאס קעלבל ,און אזוי וועט ער האבן געלט זיי צו קענען געבן פאר'ן צדקה צוועק.
זוכה געווען מקיים צו זיין די מצוות פון השבת אומר ועושה ,איז ר' נחמן געגאנגען אין מארק ,פארקויפט דאס קעלבל ֿפ ַאר ַא שיינע סומע געלט,
אבידה פאר תקיעות שופר!" באקומען ֿפ ַאר'ן
האט ַ
וואס ער ָהאט ער זיי געגעבן די גאנצע געלט ָ און ווען ער איז צוריקגעקומעןָ ,
רקויפן דאס קעלבל.ֿ ֿפ ַא
>>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר טז ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...
>>>>>>>
שטיין און ממליץ טוב אויף די אידן ,האב איך אים דער ברודער געמיינט מיט'ן דערציילן די גאנצע • גע'פסל'ט ממליץ טוב צו זיין אויף די אידן
אינגאנצען אפגעשטופט ,ווייל איך בין נישט געווען זאך פונקט יעצט ,אין אזא געהויבענער זמן פאר
איין יאהר ראש השנה ,זענען די גבאים און
גרייט אז דער "מגיד פשע" זאל זיין פאר אונז א תקיעת שופר? ביז איך האב זיך דערמאנט אז
די שטוב מענטשן ערשטוינט געווארן צו זעהן ווי
"מליץ יושר" ,און אזוי ווי ראיך האב אים געוואלט אמאהל ווען איך בין געשטאנען נאענט צום טאט'ן
ביי די הפסקה פאר תקיעת שופר ,האט כ"ק מרן
פסל'ן פאר עדות על פי דין ,האב איך געלערנט אין ז"ל [מרן מהרי"ד זי"ע] אויפ'ן באלעמער פאר
מהר"י זי"ע עוסק געווען אין לערנען שו"ע חושן
שו"ע "חושן משפט" ,כדי צו טרעפן א גוטע תירוץ תקיעת שופר .האב איך געהערט ווי דער טאטע
לויט די הלכה. משפט בעיון רב .ס'איז ביי יעדן געווען א וואונדער
ז"ל זאגט' :נחמן הערש האט מיך געפרעגט ,דער
ווייל ס'איז נישט געווען דער דרך פון מרן זי"ע אין
אזוי שרייבט הגאון רבי יחיאל מיכל הובנער רבי פסק'נט שאלות ,אבער ווען לערנט דער רבי
די פריער'דיגע יאהרן צו לערנען 'חושן משפט'
זצ"ל אב"ד ניזנוב ,אין זיין ספר "אמת ויציב" וועגן די דינים?' האב איך אים געענטפערט" :בשעת'ן
פאר תקיעת שופר .ווען מרן זי"ע האט באמערקט
מרן מהר"י זי"ע :איך האב געהערט אז איין מאהל לייענען די קוויטלעך ,האב איך א באשטימטן
זייער וואונדער האט ער זיי געענטפערט און
האט מען געזעהן ווי פאר תקיעת שופר ראש השנה שיעור אין חושן משפט".
האט מרן מהר"י זי"ע געלערנט שולחן ערוך "חושן אנטפלעקט ,אז דער רוסישער שר אין הימל איז
"האב איך פון דעם פארשטאנען" ,האט דער
געקומען צו אים און פארגעשלאגן אז ער וויל
בילגורייער רב זי"ע אויסגעפיהרט" :אז ס'איז א
רבי'שע ענין צו רעדןפאר תקיעת שופר וועגן דיני דער גרעסטער לימוד זכות
תורה און עניני חושן משפט.("מועדי קדשיך")
ותראה לפניך עקידה שעקד אברהם
• ממתיק געווען דינים אין הימל את יצחק בנו...
דארף מען פארשטיין" :עקידה" איז דאך
אויך ווערט דערציילט אז מרן מהר"ש זי"ע
טייטש בינדן פארוואס דערמאנט מען אז
האט פאר תקיעות שופר געלערנט ,שו"ע חושן
אברהם אבינו האט אים געבונדן ,דער עיקר
משפט ,וואס האט זיכער ממתיק געווען דינים אין
איז דאך געווען אז ער איז געווען גרייט אים צו
הימל'( .קבוצת אמת' עמ' מג)
שחט'ן נישט קיין נפקא מינא יא געבונדן אדער
• א קינד דארף זיין אנגעהאנגען אין טאט'ן נישט געבונדן.
משפט" ,און ער האט זיכער ממתיק געווען דורכן דער מדרש (פ' וירא) זאגט אז יצחק אבינו
אמאהל אין ארץ ישראל ,ווען מרן מהר"א זי"ע
לערנען דינים אין הימל .עכ"ל( .מועדי קדשיך)
איז אריינגעקומען צו תקיעת שופר ,האט מרן זי"ע האט געבעהטן פון זיין טאטן אז ער זאל אים
באמערקט ווי דאס קליינע אינגל פונעם גבאי'ן • עניני דין תורה פאר תקיעת שופר בינדן ווייל ער האט מורא געהאט אז דער
הרה"ח רבי שלום פויגל ז"ל [הרה"ח ר' מאיר משה שטן וועט זיך שטארקן אויף אים ,און וועט
דער בילגורייער רב זי"ע האט דערציילט :ראש
הי"ו] גייט נאכ'ן טאט'ן און האלט אהן זיין האנט, נֶאך באווייזן אים ֶאפצוהאלטן פון מקיים זיין
השנה[אין פעסט תש"ד] פאר די תקיעות האט מיך
האט מרן זי"ע זיך אנגערופן און געזאגט" :א קינד די מצוה און זיך לאזן מוסר נפש זיין פאר'ן
דער ברודער[ ,מרן מהר"א זי"ע] צוגערופן ביי די
דארף זיין אנגעהאנגען אין טאט'ן" .די אלע ארום באשעפער ,דעריבער האט ער געבעהטן
הפסקה און מיך געפרעגט :אויב איך האב געקענט
האבן געשפיהרט אז מיט די ווערטער האט מרן מ'זאל אים בינדן .קומט אויס אז דאס איז דער
דעם יושב הגאון החסיד רבי ישראל ראווער? ווען
זי"ע געוואלט אין אזא הויכער צייט פון תקיעת גרעסטער לימוד זכות פאר אידישע קינדער.
איך האב געענטפערט יא ,אז איך האב אים געקענט!
שופר מעורר זיין דעם קשר פון אידישע קינדער ווייל אויב אזא צדיק ווי יצחק אבינו האט מורא
האט מיר דער ברודער געזאגט :רבי ישראל איז
צו די אבות העולם'( .מועדי קדשיך') געהאט אז ער וועט נישט קענען עומד זיין
געווען א דיין וואס האט גע'פסק'נט דיני תורה ,האב
בנסיון ,וויסנדיג אז א מענטש איז נישט מער
• ממתיק צו זיין דינים פאר תקיעת שופר איך אים געזאגט אזער זאל נישט פסק'נען קיין דין
ווי א מענטש ,נו ,איז דען נאך א וואונדער אז
תורה ,איידער ער פרעגט מיך פריער ,און ער האט
אמאהל איז א בחור פון דרייצן יאהר פון די מיר פשוט'ע מענטשן קענען זיך נישט מתגבר
אזוי געטוען .אמאהל איז אים אונטער געקומען
שטאט סקאהל ,געפאהרן אויף ר"ה קיין בעלזא. זיין אויף אונזער יצר הרע ,און מיר זענען
א דין תורה וואס ער האט געקענט פארדינען גאר
פלוצלינג באקומט ער א טעלעגראם אז זיין מאמע אונטערדריקט אונטער אים .דעריבער זענען
אסאך געלט ,און ווען ער האט מיך געפרעגט ,האב
איז נישט געזונט .איז ער אריין אל הקודש פנימה מיר מתפלל אז דער באשעפער זאל בעיקר
אים געזאגט ער זאל נישט אהנעמען די דין תורה,
צו מרן מהר"א זי"ע מזכיר זיין די מאמע לרפו"ש, זעהן די "עקידה שעקד אברהם אבינו את יצחק
און ער האט מיך געפאלגט .עכד"ק.
האט ער געזעהן ווי מרן זי"ע לערנט שו"ע חושן בנו" ,אז ס'האט געמוזט צוקומען צו דעם אז
"ווען איך בין ארויס פון ברודער'ס צימער",
משפט מיט'ן ש"ך ,אלס אן הכנה צו תקיעת שופר, מ'זאל אים בינדן; און דאס דארף זיין פאר אונז
האט דער בילגורייער רב זי"ע פארגעזעצט :האב
און ס'איז אוודאי געווען א ענין פנימי ממתיק צו דער גרעסטער לימוד זכות'( .קרן לדוד' ,בשם אחיו
איך צו מיר געקלעהרט מיט וואונדער ,וואס האט ה'ערוגת הבשם')
>>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר יז ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך ...צום גדלי' ...עשי"ת...
>>>>>>>
טובל'ן אין די מקוה פאר תקיעת שופר .ווען ער וואנעט ווייסטו?" האט ער געענטפערט ,אז ער זיין דינים וכדו'"'( .תכין לבם' עמ' עד)
איז אנגעקומען צו די מקוה ,האט ער געטראפן א האט דאס געהערט פון מרן זי"ע זעלבסט ווען ער • דער ניגון פון תקיעת שופר איז דער
יונגערמאן ,א בנש"ק ,וואס איז זיך אויך געקומען האט אריינגעווארפן דעם צאהן אין זיין ארבעל.
טובל'ן פאר תקיעת שופר .האט אים מרן מהרי"ד
זעלבער ווי 'על מקרא מגילה'...
זי"ע געפרעגט" :פארוואס ביסטו געקומען זיך ווען הגה"צ מווייטצן זצ"ל איז געווען אין
טובל'ן יעצט ,האסט דיך דען נישט גע'טובל'ט פאר ראצפערט ביי כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע ,האט אים
תפילה שחרית?" און מרן זי"ע האט באמערקט אז מרן זי"ע געפרעגט ,צי ער ווייסט דעם מקור
דער יונגערמאן וואונדערט זיך אויף די פראגע, פונעם ניגון מיט וואס מ'זאגט די ברכהפון תקיעת
ווייל מרן זי"ע אליין איז דאך אויך געקומען יעצט שופר? האט ער נישט געענטפערט .האט אים מרן
זיך טובל'ן .האט אים מרן זי"ע געענטפערט: זי"ע געזאגט" :א פלא ,דער ניגון איזדער זעלבער
"מילא איך ,איך בין געקומען זיך טובל'ן ווייל איך ווי ביי די ברכה "על מקרא מגילה" .און דער טעם
שוויץ שטארק פון תפילת שחרית ,און אזוי ווי אין איז ,ווייל דער רמב"ם שרייבט ,אז כאטשתקיעת
שטוב איז אצינד דא א גרויס פארקער מיט אסאך הערנ'דיג דאס ,האט אים מרן זי"ע געזאגט":אזוי, שופר איז א גזירת הכתוב ,איז דאס אבער אלס
מענטשן ,האב איך נישט ווי זיך צו טוישן די בגדים דו האסט געהערט ,איז ביי מיר זייער חשוב .דו האסט וועגן "עורו ישנים" ,זיך צו ערוועקן צו תשובה .און
דעריבער בין איך געקומען אין מקוה צו טוישן די גוט געכאפט"( .מפי הרה"ח ר' ברוך ווינד שליט"א ששמע מפי כ"ק שופר ערוועקט צו תשובה ,און תשובה איז דאך
בגדים ,אבער דו פארוואס ביזטו געקומען .מיט האדמו"ר מיברוב זצ"ל בנו של הרה"ק רבי אלימלך זצ"ל) מיט געוויין ,קען מען נאך אינגאנצען פארגעסן
דעם האט אים מרן זי"ע געוואלט ווייזן א הוראה אינזין האבן די צוויי כוונות. אז די מצות תקיעת שופר איז ווי אלע אנדערע
לרבים אז ס'איז נישט דער מנהג זיך צו טובל'ן מצוות עשה וואס מ'דארף מקיים זיין מיט שמחה.
א חסיד וואס וואס איז באשטימט געווארן אין א דעריבער דערמאנט מען דעם ניגון פון פורים ,צו
פאר תקיעת שופר.
געוויסע שטאט צו זיין דער בעל תוקע ראש השנה,
E איז געקומען צו מרן מהר"ד זי"ע ,און אויסגערעדט
ערוועקן און דעמאנען שמחה ,כדי מקיים צו זיין
מצות תקיעת שופר מיט שמחה"( .מפיהם ומפי כתבם")
Jמאוצרות הצדיקים L
זיין הארץ און געבעהטן אן עצה ,וואס אויסער וואס
ער שפיהרט נישט צו זיין פאסיג צו זיין א בעל תוקע, • ארויסגעפאלן א צאהן פון פחד
שטייט דאך אין די ספרים אז דער בעל תוקע דארף אמאהל ווען כ"ק מרן מהר"י זי"ע איז געטאנען
• תקיעת שופר •
זיין באקאנט אין דער כוונות פון די תקיעות ,א זאך אויף די בימה איידער ער האט געמאכט די ברכות,
וואס איז ווייט פון זיין באגריף .האט אים מרן זי"ע האבן חסידים באמערקט ,ווי מרן זי"ע לייגט צו זיין
געענטפערט :ס'איז רעכט ער אל אינזין האבן די צוויי האנט צום מויל און ס'האט אויסגעזעהן ווי ער זאגט
כוונות .א) 'רחמנא אמר תקעו'—,די תורה הייסט • למה תוקעין -רחמנא אמר תקעו עפעס שטיל אין זיין ארבעל אריין ,וואס איז ביי יעדן
מ'זאל בלאזן שופר ראש השנה .ב) ער אל געדענקן א געווען א וואונדער .הרה"ק רבי אלימלך יאברובער
די גמרא (ראש השנה טז ).פרעגט ,למה
גאנץ יאהר אז ער איז א בעל תוקע ראש השנה[.וועט זצוק"ל וואס איז געשטאנען נאענט צו מרן זי"ע,
תוקעין? פארוואס בלאזט מען? ענטפערט די
ער זיך שוין אויפפיהרן ווי ס'דארף צו זיין]. האט באלד פארשטאנען וואס דא איז געווען ,נאכ'ן
גמרא" :רחמנא אמר תקעו" ,ווייל די תורה האט
געהייסן בלאזן שופר .לכאורה איז שווער ,ס'איז הערן וואו מרן זי"ע זאגט שטילערהייט" :פאר פחד
דאך א פשוט'ע זאך אז מ'דארף בלאזן שופר אין
הליכות בקודש ה' והדר גאונו איז מיר ארויסגעפאלן א צאהן" .און
נאכ'ן לייענען אין די ספר תורה ,גייט דער בעל ראש השנה ,ווייל די תורה האט געהייסן בלאזן, מרן זי"ע האט אריינגעווארפן דעם צאהן אין זיין
תוקע ,דער בעל מקריא און דער שליח ציבור וואס דאס איז דאך דער טעם אויך פאר אנדערע ארבעל .נאכ'ן דאווענען ווען מרן זי"ע איז אריין
פון זיך טובל'ן פאר א טהרה יתרה .ס'איז מצוות וואס מיר זענען זיי מקיים ,ווייל די תורה אין זיין צימער ,האט ער זיך אראפגעזעצט און זיך
האט אזוי געהייסן טוען ,אויב אזוי ,מיט וואס איז
נישט געווען דער מנהג אז די חסידים האבן אפגערוהט ,זייענדיג אפגעשוואכט פונעם עבודת
תקיעת שופר אנדערש פון אנדערע מצוות ,וואס
זיך גע'טובל'ט ביי די הפסקה ,וויבאלד מ'האט הקודש .האט מרן דעמאלט איבער גע'חזר'ט און
זיך שוין געהאט געטובל'ט פאר תפלת שחרית. געזאגט אז צוליעב פחד ה' והדר גאונו איז מיר
[ס'זענען אבער געווען געהויבענע חסידים וואס נאר ביי שופר פרעגן די חז"ל אזא שאלה? נאר דאס
האבן זיך גע'טובל'ט נאכאמאהל פאר תוספת איז כדי מעורר רחמים צו זיין אויף אידן ,אז זיי ארויסגעפאלן א צאהן" ,און ב"ה קיינער האט דאס
זענען מקיים די מצוה בלויז ווייל דער באשעפער נישט מרגיש געווען.
טהרה וקדושה] האט זיך הרה"ק רבי אלימלך יאברובער וואס
האט אזוי געהייסן ,און צוליב דעם טעם אליין
אלס יונגערמאן בחייו אביו כ"ק מרן מהר"י איז שוין גענוג אז דער מדת הדין זאל פאר אונז איז געווען אנוועזנד אנגערופן ,אז ער ווייסט
זי"ע ,איז מרן מהרי"ד זי"ע אמאהל געגאנגען זיך איבערגעדרייט ווערן צו מדת הרחמים אין דעם וואס ס'איז געשעהן .פרעגט אים מרן זי"ע "פון
>>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר יח ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך ...צום גדלי' ...עשי"ת...
>>>>>>>
ש׳טן ו׳אין פ׳גע ר׳ע, די תקיעות?“ ,מוסר‘ט אים ליעבליך זיין טאטע .דער יום הדין'( .מאור ושמש' ,בשם רבו הרה"ק רבי אלימלך מליזענסק זי"ע)
קליינער האט זיך נישט דערשראקן און געענטפערט:
״שופר״ .איז די ראשי תיבות ש׳טן ו׳אין פ׳גע • מ‘האט נאר אינזין פאר די פרנסה
דאך ,טאטע ,פארשידענע מיטלן ,כדי צו "מיר זוכן ָ
ר׳ע .דורך די מצוה פון שופר איז מען זוכה אז פארמישן דעם שטן .און צוליעב דעם בלאזן מיר אמאהל דעם ערשטן טאג ראש השנה ווען
ס'זאל נישט זיין קיין שום שטן און קיין שום דער רבי ר‘ שמעלקא פון ניקולשבורג איז
שופר .נו ,איז מיר איינגעפאלן א גוט מיטל ...ווען דער
פגע רע וואס זאל רעדן שלעכטס אויף אידישע שטן וועט זעהן ,אז איך עס ,וועט ער אוועק גיין און אריינגעקומען אין בית המדרש צו תקיעות שופר,
קינדער( .טו״ז סי׳ תק״פ) האט ארומגענומען דעם גאנצן עולם א גרויס
מעהר נישט מקטרג זיין .ווייל ער וועט זיכער מיינען,
•״למנצה לבני קרח״ ,זיבן מאהל, אז מיר האלטן שוין נאך שופר בלאזן! ...התעוררות און אלע האבן אויסגעבראכן אין א
געוויין .און מיט דעם זעלבן התעוררות האבן זיי
מ'זאגט דעם קאפיטל ״למנצה לבני קרח״, אויך געדאווענט מוסף ,און דאס זעלבע האט זיך • טרערן צו שווענקען דעם שופר
זיבן מאהל .ווייל די צאהל ווערטער פון זאגן זיבן דער הייליגער ברדיטשובער רב זי"ע איז איבער געחזר‘ט אין דעם צווייטן טאג .האט זיך
מאהל דעם מזמור ,צוזאמען מיט די די פסוקים פון דער צדיק אנגערופן :ס‘שטייט אין פסוק (שמואל
״מן המצד״ ביז ״ומשפטיך למדני״ באטרעפט פינף א‘ כ-כז) "מדוע לא בא בן ישי גם תמול גם היום
הונדעדט מיט זיבן און אכציג ,פונקט די זעלבע ווי אל הלחם“—,פארוואס איז בן ישי נישט געקומען
דאס ווארט ״שופר״ באטרעפט ,אינאיינעם מיט׳ן היינט און נעכטן צו די סעודה .קען מען מרמז זיין,
ווארט [מיט'ן כולל]( .טעמי המנהגים אות תשט״ז)
אז דער פסוק פרעגט" :מדוע לא בא בן ישי"—,
E פארוואס איז משיח נאך נישט געקומען ,נאכדעם
וואס ס'איז געווען אזא גרויסע התעוררות? דער
Jמאוצרות רבוה"ק מבעלזא L תירוץ איז" ,גם תמול גם היום"—,ווייל סיי נעכטן
און סיי היינט“ ,אל הלחם“ —,דאווענט מען נאר
• יו"ט שני של ר"ה •
פאר די ברויט ,מ‘האט נאר אינזינען די אייגענע
פרנסה און די אייגענע געברויכן .ס'ווייטאגט
גארנישט פארוואס דער גלות דויערט אזוי לאנג ,אמאהל געקומען אין שוהל צו תקיעת שופר ,און
הליכות בקודש און מען פארלאנגט גארנישט פון באשעפער אז געשפיהרט אז ס'זענען דא גרויסע קטרוגים .האט
ער זיך געוואנדן צו די ווייבער שוהל און געשריגן: משיח זאל קומען!
מנהג רבוה"ק צו עסן א נייע פרי נאך קידוש "ווייבער ,גיט אביסל טרעהרן צו שווענקען דעם
• א ריכטיגע און גוטע תקיעת...
כדי יוצא צו זיין דעם ספק אויב מ'דארף מאכן שופר"! אלע פרויען האבן אויסגעבראכן אין א
א שהחיינו על עיצומו של יום טוב שני פון ראש ווען הרה“ק רבי דוד‘ל לעלובער זי"ע איז גרויס געוויין ,און ס'איז געווארן לייכטער פאר'ן
השנה ,וויבאלד טייל האלטן אז ביידע טעג ר"ה געווען אויף ראש השנה ביים רבי‘ן פון לובלין זי"ע ,בארדיטשובער רב ,אז ער האט געקענט צוגיין צו
האט איין קדושה און ס'איז ווי איין טאג. האט מען באמערקט ווי פאר תקיעת שופר איז רבי תקיעת שופר.
דוד‘ל פארשוואונדן פון בית המדרש .דער רבי פון
• געברענגט אלע סארט פירות לובלין האט געשיקט מ'זאל אים אויפזוכן ,האט •' לשוב"ע ולא לרזי"ן'
דער מנהג ביי רבוה"ק אז מ'ברענגט פון אלע איידער הרה"ק רבי ישעי'לע קערעסטירער מען אים געטראפן אין א שטאהל ווי ער פיטערט
סארט פירות נייע און אלטע ביי עריכת השלחן די פערד ...און ער האט דערציילט אז אזוי ווי דער זצוק"ל איז געגאנגען צו תקיעת שופר פלעגט ער
אשר לפני ה' .און זיי האבן מכוון געווען ביים די בעל עגלה האט זיך געיאגט צו תקיעת שופר ,האט שניידן לעקעך און דאס אנגרייטן ס'זאל זיין וואס
ברכת "שהחיינו" ,אויפ'ן מאכל 'חבושים'—,קיטן ער פארגעסן די געבן די פערד צו עסן ווי ס'דארף צו עסן נאכ'ן דאווענען מוסף .און ער האט געזאגט:
עפל וואס זענען געקאכט געווארן צוזאמען מיט צו זיין .ווען רבי דוד‘ל איז צוריק געקומען אין בית "אנדערע זענען יעצט עוסק אין רזין דרזין ,מסדר
צימעס קאמפאט וואס מ'עסט ביי די סעודה. המדרש ,האט דער רבי פון לובלין זיך אנגערופן :צו זיין די סודות פון תקיעת שופר ,און איך בין עוסק
חסידים ואנשי מעשה האבן זיך געפיהרט "רבי דוד'ל האט אונז צוגעגרייט א ריכטיגע און גוטע אינעם 'לשוב"ע ולא לרזי"ן'".
צו ברענגען פארשידענע פרוכט אלס א דורון ש'רש פ'רה ר'אש ו'לענה. תקיעת שופר!"
לרבוה"ק לקראת ראש השנה ,און דאס ארויפגעבן
די ראשי תיבות פון ׳שופר״ ,איז ש'רש פ'רה ר'אש •א גוטער מיטל
בעת עריכת השלחן הטהור די צווייטע נאכט ראש
השנה .אזוי ווי חז"ל (כתובות קה ).זאגן" :כל המביא ווען דער רבי ר‘ העשיל פון קראקא איז געווען ו'לענה .אפילו מ'איז שוין אזוי ווייט אריין געפאלן
דורון לתלמיד חכם ,כאילו הקריב בכורים". א קליין אינגל האט אים דער טאטע אמאהל צו די סטרא אחרא ,פונדעסטוועגן דורכ'ן שופר
>>>>>>> געטראפן אין א ווינקעל עסן פאר די תקיעות" .פאר קען מען צוריק דערהויבן ווערן( .הרה"ק מפרשיסחא זי"ע)
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר יט ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך ...צום גדלי' ...עשי"ת...
>>>>>>>
דערויף ווייל דאס קאפיטל “לדוד מזמור לה‘ הארץ • איך וועל זיי קיינמאהל נישט פארגעסן... • דער צווייטער טאג איז גרינגער...
ומלואה“ .איז מסוגל צו פרנסה.
די צווייטע נאכט ראש השנה פון שנת תנש"א כ"ק מהר"ם מבילגורייא זי"ע שרייבט :וואס
האט כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א דערציילט אט די • זכרנו בזכרון טוב לפניך ער האט געהערט פונעם ברודער כ"ק מרן מהר"א
מעשה אינמיטן די דברות קודש און מוסיף געווען כ"ק מהר"ם מבילגורייא זי"ע שרייבט אין די זי"ע ,אז זייער טאטע כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע האט
און געזאגט" :כאטש איך בין נישט אין די מדריגה כתבי הקודש א וואונדערליכע געשיכטע וואס זיך אמאהל אויסגעדרוקט און געזאגט :אז די
פונעם עלטער זיידן ז"ל און נישט אין די מדריגה כ"ק מרן מהר"י זי"ע האט דערציילט זאגנ'דיג: עבודה פונעם צווייטן טאג ראש השנה איז גרינגער
פונעם זיידן ז"ל און נישט אין די מדריגה פונעם "מ'האט נישט געדארפט האבן אמונה ,נאר מ'האט ווי דער ערשטער טאג צולעב צוויי טעמים .א)
פעטער ז"ל אבער ס'איז באקאנט פאר יעדן און אנגעקוקט דעם טאטן ז"ל האט מען געזעהן אז פון ווייל מ'דארף נישט אריינקוקן און מעיין זיין אין
סהדי במרומים אז איך האב נישט געקענט צוגיין 'זכור ברית' ביז די אנדערע נאכט ראש השנה איז ער סידור "נהר שלום" פון הגה"ק רבי שלום שרעבי
צו די הייליגע טעג און צום דאווענען ,נאר מיט'ן כח נישט געווען אויף דעם עולם .פונדעסטוועגן האט זי"ע פאר תקיעת שופר ,און מ'דארף אויך נישט
פון די אנשי שלומינו וואס האבן זיך אנגעשטרענגט זאגן דעם מאמר הזוהר הקדוש פאר די תקיעות .ב)
און צוגעהאלפן צום בנין בית המדרש למעלה מכוחם ווייל ביי תפילת מוסף פונעם צווייטן טאג איז דא
ויכולתם ,און דערפאר וועל איך זיי קיינמאהל ווייניגער פיוטים צו זאגן ווי דער ערשטער טאג.
נישט פארגעסן "...עהנליך ווערט דערציילט
אז איין יאהר האט מרן מהרי"ד זי"ע געבעהטן
E
פון די גבאים אז זיי זאלן אים דערמאנען ביים
טיש ראש השנה ביינאכט ,צו שיקן שיריים פאר Jמאוצרות רבוה"ק מבעלזא L
החסיד רבי ישראל משה מאנדל ז"ל וואס האט
• לדוד מזמור טיש •
זיך איבערגעגעבן פאר אלע צרכי בית מרן זי"ע .
E
הליכות בקודש
איינע פון די העכסטע און הייליגסטע מאמענטן צווייטע נאכט ראש השנה ,צוויי חסידים הרה"ח ר' Jמאוצרות רבוה"ק מבעלזא L
מרן מהר"ש זי"ע געדענקט צו רופן צו 'שיריים' די
מתתי' פאווליבער ז"ל און הרה"ח ר' זלמן אברהם פון ראש השנה אין בעלזא ,איז ביים “לדוד
• צום גדלי' •
צעשינאווער ז"ל .ס'איז געווען א וואונדער ביי די מזמור טיש“ פון די צווייטע נאכט ר"ה .וואס
חסידים וואס איז אייגענטליך די גרויסקייט און נאך אן עבודה פון א גאנצן טאג בתפילה
אייגנארטיגקייט פון די צוויי חסידים ,אז אינעם ובתחנונים ,קומט מען זיך צוזאמען אינמיטן די
הליכות בקודש הייליגן טאג פון ראש השנה האט זיין מרן מהר"ש
זי"ע אינזין געהאט ,מיט געבן זיי שיריים .ביז מ'האט
נאכט און מיט א הייליגע התלהבות זאגט מען
אינאיינעם דאס קאפיטל “לדוד מזמור לה‘
די סליחות "זכור ברית" זאגט דער שליח ציבור זיך דערוואוסט אז א שטיק צייט פריער האט מרן הארץ ומלואה“ (תהילים כד).
מיט'ן קהל צוזאמען •.צום גדלי' נאך נפילת זי"ע געדארפט האבן א גרויסע סומע געלט פאר א
אפים ביי תפלות שחרית און מנחה ,זאגט מען דבר מצוה ,האבן זיך די צוויי חסידים אנגעשטרענגט
ממליך זיין דעם הייליג'ן באשעפער
"אבינו מלכנו" למעלה מכוחותם און טראץ וואס זיי אליין זענען אויף דעם בעלזער מנהג ,האט הגאון רבי
נישט געווען בעלי יכולות האבן זיי געגעבן פאר מרן יוסף שאול נאטאנזאהן דער לעמבערגער רב זצ“ל
• שאלות וועגן דארפן פאסטן זי"ע די גאנצע סומע וואס ס'האט זיך געפאדערט. געזאגט" :איך בין שטארק מקנא דעם בעלזער רב
צום גדלי' נאך תפלת שחרית ,זענען רבותינו כ"ק מרן מהר"א זי"ע האט ערקלעהרט וויבאלד [מרן מהר“י זי“ע] וואס ער איז אומשטאנד צונויף
הק' געבליבן אביסל אין שוהל ,און די וואס האבן די צוויי חסידים האבן זיך אנגעשטרעגט העכער צו זאמלען טויזענטער אידן ראש השנה ביינאכט
זיך געשפיהרט שוואך ,זענען צוגעגאנגען בעהטן זייערע כוחות ולמעלה מדרך הטבע ,דעריבער נאך חצות ,און מיט א פאראייניגטע גרויסע שטימע
א היתר אויב זיי דארפן פאסטן[ .אין אר"י האט האט מרן מהר"ש זי"ע זיי געקענט אינזין האבן אויך זענען זיי ממליך דעם באשעפער אויף דער וועלט
מרן מהר"א ז"ע געשטעלט דעם פרעמיסלער רב, אין א צייט ווען ער איז אליין געווען למעלה מן און אויף אלע וועלטן".
הגה"צ רבי נח שטאקמאן זצ"ל ער זאל פסק'ענען העולם און געדינט דעם הייליגן באשעפער למעלה • מסוגל אוף פרנסה
פאר די שוואכע וואס קענען נישט פאסטן וואס מכוחות הטבע והגוף ,און ער האט זיי צוגערופן
זיי זאלן טוען]. נעמען שיריים. דער בילגורייא רב זי”ע שרייבט אז ער האט
געהערט פונעם ברודער מרן מהר”א זי”ע א טעם
>>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר כ ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך ...צום גדלי' ...עשי"ת...
>>>>>>>
שמים...גיי און פאסט!" .דערנאך פרעגט מרן זי"ע ֿפון מרן זי"ע. כ"ק מרן מהר"י זי"ע פלעגט יעדער יאהר
דעם מענטש וואס איז געשטאנען פאר אים וואס • נישט מקיל געווען אין תעניתים פיהרן א "לעקיך און בראנפין" און טיילן 'תיקון'
ער וויל? האט יענער געענטפערט :ער וויל נישט מוצאי צום גדלי' ,לכבוד די יארצייט פון זיין זיידע
קורץ נאך די "בר מצוה" פונעם בילגורייער פארסטן ווייל זיין בויך טוהט אים וויי .האט אים מרן הרה"ק רבי אלעזר רוקח זצ"ל ,דער טאטע פון כ"ק
זי"ע געזאגט :דערפאר פאסט מען אז דער בויך און רב זי"ע אין שנת תרע"ה ,איז ער אנגעשטעקט מרן מהר"ש זי"ע ,וואס איז אונגעקומען ,ג' תשרי,
דער קאפ זאלן וויי טוען ,זאלסט ווייטער פאסטן .געווארן ל"ע מיט די טיפוס קראנקהייט ,און אזוי צום גדלי' ,ביי די פאגראמען אין די שטאט פראגא
דערנאך פרעגט מרן זי"ע פון ר' וואלף וואס איז מיט האט ער געליטן אסאך טעג .נאך א שטיק צייט, די פארשטאט פון ווארשא[ .ספר 'יחיד בדורו' שרייבט ,אז רבי
דיר? האט ער געענטפערט ,אז די אויגן טוען אים האט ער זיך אנגעהויבן צו ערהוילן און צוביסלעך אלעזר איז אומגעקומען אין עלטער פון צוויי און דרייסיג יאהר ,ביי די
זענען אים די כוחות צוריק געקומען .כאטש ער פאגראמען אין פראגא און ווארשיינליך איז ער דארט געווארן באגראבן
וויי" .אויב אזוי ,גיי עסן". אין א קבר אחים].
האט זיך נאך אלץ געדארפט היטן און אכטונג געבן
אויף זיין שוואכער קערפער ,ביז ער איז צוריק • גדליה בן אחיקם
געקומען צו זיינע פריער'דיגע כוחות. כ"ק מרן מהר"ש זי"ע אמר אמאהל געזאגט ,אז
"צום גדליה" פון שנת תרע"ו ,איז געווען דאס גדליה בן אחיקם האט זיך פאר אים אנטפלעקט.
ערשטע מאהל וואס ער האט געדארפט פאסטן, האט ער אים געפרעגט ווי לאנג וועלן נאך אידישע
נאכ'ן זיך טיילווייז ערהוילן פון זיין קראנקהייט. קינדער ליידן צוליעב אים[ ,דארפן פאסטן ווייל
אבער ,וויבאלד אין זיבן טעג ארום וועט זיין יום מ'האט אים דעמאלט גע'הרג'ט] און ס'איז מקובל
כיפור ,און ער וועט דעמאלט דארפן פאסטן ,האט אז פון דעמאלט אהן האט מרן זי"ע אביסל מקיל
ער געטראכט אז אפשר וואלט בעסער געווען • "זאלסט האבן גוטע תעניתים" געווען אין דעם תענית.
נישט צו פאסטן צום גדלי' ,ווייל ס'קען אים
אפשוואכן און ער וועט נישט קענען פאסטן יום
הרה"ח רבי אברהם קלאנג ז"ל פון גריידינג ,וואס • "נו ,פארדעם פאסט מען דאך"...
האט זיך מסתופף געווען בצל כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע
כיפור .האט ער געפרעגט דעם טאט'ן ,כ"ק מרן החסיד הרה"ג ר' יהושע וויינבערגער ז"ל פון
אויף די ימים נוראים אין האלאשיץ ,האט דערציילט,
מהרי"ד זי"ע ,וואס ער זאל טוען? האט אים מרן דינוב איז אמאהל צוגעגאנגען צום גדלי' צו כ"ק
אז ער האט געזעהן צום גדלי' ,ווי מענטשן זענען
זי"ע קלאהר באפוילן ער זאל פאסטן צום גדלי' ווי מרן מהרי"ד זי"ע ,און געבעהטן א היתר נישט צו
צוגעגאנגען צו מרן זי"ע און געבעהטן רשות נישט
געוועהנליך ,און אים אויך געזאגט פארוואס ,כדי דארפן פאסטן ,ווייל ער האט געהאט שטארקע
צו דארפן פאסטן .רבי אברהם ,וואס האט אויך
מענטשן זאלן נישט זאגן אז מ'איז מיקל אין בעלזא קאפ ווייטאג .האט אים מרן זי"ע געענפערט:
געוואלט עפעס רעדן ,אפילו נאר א פאר ווערטער,
אין הלכות תענית ציבור .צום גדלי' אינדערפרי ביי "נו ,פארדעם פאסט מען דאך ."...האט ר' יהושע
מיט מרן זי"ע .האט ער באשלאסן צו גיין בעהטן
תפילת שחרית האט מרן זי"ע געהייסן מ'זאל אים געזאגט" :איך האב מורא אז אויב איך וועל פאסטן
רשות נישט צו דארפן פאסטן ,כאטש ער האט זיך
געבן אן עלי' ביי די ספר תורה ,און נאכאמאהל היינט ביז ביינאכט ,וועל איך שוין נישט קענען
נישט געשפיהרט באזונדער שוואך .ווען מרן זי"ע
געבן אן עלי' ביי קריאת 'ויחל' פון תפילת מנחה. פאסטן יום כיפור" .האט אים מרן זי"ע געענפערט:
האט געהערט זיין פארלאנג ,האט ער אים געפרעגט
די חסידים ארום האבן זיך געוואונדערט ,פארוואס "אויב דיין כוונה איז טאקע כדי דו זאלסט קענען
פארוואס ער וויל נישט פאסטן .האט רבי אברהם
מרן זי"ע האט מכבד געווען זיין יונגען זוהן מיט אן פאסטן ים הקדוש ,קענסטו אויפהערן פאסטן
געענטפערט ,ווייל ער וויל פאסטן גרינג יום כיפור.
עלי' ביי די תורה צוויי מאהל אין זעלבן טאג? ווען און טועם זיין".
האט אים מרן זי"ע געפרעגט" :אויב ער פאסטף ביי
מרן זי"ע האט באמערקט זייער איבערראשונג,
האב געהייסן מ'זאל געזאגט" :איך ָָ האט ער זיי
אלע תעניתים?" ווען ער האט געענטפערט אז ביז "אויב אזוי ,גיי עסן".
אצינד האט ער געפאסט אלע תעניתים געווענליך.
אים אויפרופן צו די תורה סיי ביי שחרית און סיי הרה"ח ר' וואלף דרעזנער ז"ל ,האט
האט אים מרן זי"ע געהייסן פאסטן אויך דאס מאהל.
זאלן הערן און זעהן ,אפילו די ביי מנחה ,כדי ַאלע ָ דערציילט :איין יאהר ,צום גדלי' אינדערפרי ,איז
מרן זי"ע האט ארויף געלייגט זיין הייליגע האנט
דארט ביים דאווענען, וואס זענען נישט געווען ָ ָ ער געשטאנען אין די שורה ,צו בעהטן א היתר
אויף רבי אברהם'ס פלייצעס און אים געוואונטשן:
ַאז מאטעלע האט היינט געפאסט ,און ַאז איך בין פון מרן מהרי"ד זי"ע ,נישט צו דארפן פאסטן.
"זאלסט האבן גוטע תעניתים" .און טאקע ,פון
פאסטן!"אינגאנצן נישט מקיל אין ענינים פון ַ שטייענדיג אין די שורה זעהט ער ווי מרן זי"ע
דעמאלט אהן ,האט רבי אברהם זוכה געווען צו
פרעגט דעם צווייטן מענטש פאראוס פון אים,
פאסטן גרינג אלע תעניתים ,אפילו אין זיינע •"צוליעב דעם פאסט מען דאך"... פארוואס ער בעהט נישט צו דארפן פאסטן? האט
אמאהל צום גדלי' אין די שטאט בעלזא האט א לאגט מיטגעפ ָ
עלטערע יאהרן ,ווען ער איז געווען ּ
יענער געענפערט ווייל דער קאפ טוהט אים וויי.
געפ ַאסט בחור געבעהטן פון מרן מהר"א זי"ע ,א היתר נישט קראנקהייטן ,האט ער גרינג ֿ ֿפ ַארשידענע ַ
האט אים מרן זי"ע אנגעשריגן און געזאגט" :דער
צו דארפן פאסטן ,כאטש ער איז בכלל נישט געווען ברכה הייליגע די נק דא
ַ א שוועריקייטן, ָאהן קיין
קאפ טוהט דיר נישט וויי ,נאר ס'פעהלט דיר יראת
>>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר כא ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...ראש השנה ...תקיעת שופר ...תשליך...צום גדלי' ...עשי"ת...
>>>>>>>
באשעפער .אבער דאס איז בתנאי אז ס‘איז פון קראנק ,נאר צוליעב די מידיקייט וואס האט אים פון עשרת ימי תשובה ,איז דאס נאכמער חשוב און
פנימיות הלב באמת ,אזוי ווי ס‘שטייט (תהלים געכאפט פון לאנג דאווענען אין די צוויי טעג ראש ווערט באלד אנגענומען ,אפילו די תפלה פון א יחיד“.
קמה:יח) “קרוב ה‘ לכל קוראיו“ ,אין יעדער
השנה ,וואו ער האט געפאסט כמעט ביז פארנאכט • ,די אונגארישע קיכלעך".
צייט און בפרט אין די עשרת ימי תשובה ,אבער האט ער זיך געשפיהרט שוואך און געבעהטן
די קריאה דארף זיין מיט אן אמת“ ,לכל אשר הרה"ח ר' יונה בערלאו ז"ל האט אמאהל צום רשות נישט צו דארפן פאסטן .האט אים מרן
יקראוהו באמת“ .כ"ק מרן אדמו"ר שלט"א מתוך דברות קודש זי"ע געפרעגט" :פארוואס ווילסטו נישט דארפן גדלי' געפרעגט פון מרן מהר"א זי"ע ,אויב ער מעג
מוצאי צום גדלי‘ תשנ“ט) פאסטן?" האט דער בחור געענטפערט" :ווייל עסן ,ווייל ער האט קאפ ווייטאג .האט אים מרן
מיין הארץ איז מיר שוואך פונעם פאסטן ".האט זי"ע ערלויבט צו עסן צוויי קיכלעך און גארנישט
• פארוואס עשי”ת איז נאך ר“ה
אים מרן זי"ע געענטפערט" :צוליעב דעם פאסט מער .אבער אזוי ווי אין בעלזא האט מען געבאקן
כ”ק מרן מהר”י ז”יע האט געזאגט :ס’איז מען דאך" .און ווען געוועהנליך פאר די אנדערע גרויסע קיכלעך ,און אין אונגארן זענען די קיכלעך
נישטא א איד ,אין די טעג ,וואס האט נישט א וואס האבן געפרעגט ,וועגן נישט דארפן פאסטן געווען פיהל פיל קלענער .האט ר' יונה געמיינט אז
התעוררות צו תשובה ,דער עיקר תכלית איז ,אז מרן זי"ע האט געמיינט צוויי גרויסע קיכלעך אזוי
די התעוררות זאל בלייבן אויך אויף ווייטער ,און ווי מ'באקט אין בעלזא .אבער אינצווישן האט אים
יעדער יאהר דארף א איד געדענקען ,וויאזוי ער מרן זי"ע צוריק גערופן און אים געזאגט" :איך האב
האט אפגעפיהרט די ימי נוראים ,און ממשיך זיין געמיינט די אונגארישע קיכלעך".
די קדושה פון די ימי הנוראים ,אויף א גאנץ יאהר.
(ירח האיתנים) E
• א געוויין פון תשובה
הגאון רבי אפרים זלמן מרגליות אבד“ק לאנקא
Jמאוצרות רבוה"ק מבעלזא L
• עשרת ימי תשובה •
זצ“ל ,א יושב אין בעלזא ביי כ“ק מרן מהר“י זי“ע,
האט אין איינע פון די ימי נוראים געטראפן כ“ק
מרן מהר“א זי“ע ,זייענדיג א אינגל פון פיהר יאהר
אלט ,ווי ער זיצט אויף די שטיגן פון די שטוב און הליכות בקודש
ער וויינט .פרעגט אים רבי אפרים זלמן פארוואס
ער וויינט? אפשר האט אים עמיצער וויי געטוען
אין די וואכן טעג פון די עשרת ימי תשובה,
אויסער ‘צום גדלי’ ערב שבת און ערב יום
הכיפורים ,זאגט מען יעדן טאג נאכ’ן דאווענען אדער געטשעפעט .האט דאס קינד געענטפערט:
א ספר תהלים ,פון די פינף ספרים פון תהלים ,קיינער האט אים גארנישט געטוען .רבי אפרים צוליעב א קראנקהייט ,פלעגט זיי מרן זי"ע ערלויבן
און אזוי ענדיגט מען גאנץ תהלים במשך די זלמן האט אבער פארט געוואלט וויסן פארוואס עפעס טועם צו זיין ,אדער זיי געשיקט פרעגן א
עשי”ת ,אויסער דעם וואס מ’זאגט גאנץ ספר ער וויינט .ענדליך זאגט אים דאס קינד [מרן דיין ,אבער פאר דעם בחור האט מרן זי"ע געהייסן
תהלים ביום י”ג מדות .אידישע קינדער פיהרן מהר“א זי“ע] ,אז ער וויינט צוליעב דעם ווייל פאסטן ערשט ביז פיהר אזייגער נאכמיטאג ,און
זיך מרבה צו זיין בצדקה ובמעשים טובים אלע מענטשן וויינען .זאגט רבי אפרים זלמן אויב ער שפיהרט זיך נאך שוואך ,זאל ער גיין פרעגן
און עוסק זיין במצוות פון ראש השנה ביז יום פאר‘ן קינד“ :מילא זיי וויינען ווייל זיי זענען ר' הערשל'ע דיין[ ,הגאון ר' הערשל'ע שענקער,
ערוואקסענע מענטשן און האבן געזינדיגט, כיפור ,מער ווי א גאנץ יאהר. דיין ומורה צדק אין בעלזא באקאנט אלס דער
דארפן זיי תשובה צו טוען .אבער דו ביזט דאך "שעברעשינער דיין"] אויב ער מעג עסן.
נאך א קליין קינד און ריין פון א זינד ,איז פארוואס
• דאווענען מיט אן אמת‘ע כוונה
...אין די געהויבענע טעג פון עשרת ימי תשובה וויינסטו? האט דאס קינד צוריק געענטפערט,
• עשי”ת-א באזונדערע צייט פאר תשובה
ווען דער באשעפער איז נאענט צו יעדן איינעם[ ,אזוי “אויב אזוי ,פארוואס וויינט אויך מיין זיידע [מרן דרשו ה‘ בהמצאו קראוהו בהיותו קרוב...
ווי ס‘שטייט (ישעי‘ נה:ו) “דרשו ה‘ בהמצאו קראוהו מהר“י זי“ע]?! (ישעי’ נח:ו)[ .הפטורה לצום גדלי‘]
דער רמב“ם (הלכות תשובה פ“ב ,ה“ו)
בהיותו קרוב ,וואס באדייט אויף די עשרת ימי תשובה • געבענטשט די חסידים מיט‘ן לייגן די
“אע“פ שהתשובה והצעקה יפה היא לעולם,
אזוי ווי חז“ל (ראש השנה יח:א) זאגן ].איז ווען א איד הייליגע הענט אויף יענעמ‘ס קאפ מכל מקום בימים אלו שבין ראש השנה ליום
דאווענט איין שמונה עשרה מיט כוונה ,אדער ער
חסידים וואס זענען אריין געגאנגען בימי לערנט א בלאט גמרא ווי מ‘דארף ,און אפילו נאר איין הכיפורים ,יפה היא ביותר ומתקבלת היא מיד“
קרעכטץ וואס א איד גיט פאר‘ן הייליגן באשעפער פון התשובה אל הקודש פנימה צו כ“ק מרן מהר“י זי“ע במה דברים אמורים ,ביחיד“—,כאטש דאווענען
די טיפעניש פונעם הארץ ווערט ער שוין נאענט צום געבענטשט צו ווערן מפי קדשו צום נייעם יאהר צום באשעפער איז אייביג חשוב ,דאך אין די טעג
>>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר כב ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...עשרת ימי תשובה ...שלש עשרה מדות...
>>>>>>>
געווען אראפצואווארפן פון זיך דעם יצר הרע ,נאר הלומדים .רבי אברהם שמואל האט אנגעמערקט אז הבאהלטובה ,האבן געהאט א באזונדערע זכי‘ וואס
ברבים צוזאמען מיט‘ן גאנצן ציבור אינאיינעם קען ווען מ‘איז געזיצן און געלערנט אין די שוהל האט מען מרן זי“ע האט ארויף געלייגט זיינע הייליגע הענט
מען אזוי זאגן ,דעריבער וויל איך גיין זאגן די סליחות
געמוזט גיין אנגעטוהן א ווינטער מלבוש צוליעב די אויף זייער קאפ און זיי געבענטשט מברכת קדשו
אין שוהל דייקא ברב עם( .כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א)
קעלט וואס האט אריינגדרינגען אין די ביינער ,ווייל לרוב פאר א שנה טובה ומבורכת וכל טוב .אבער
אין די שוהל איז נישט געווען קיין הייצונג ,אבער דאס געזארגט פאר די ארעמעלייט לעת זקנתו האט מרן זי“ע דאס אויפגעהערט
ווארעמקייט אין בעלזא האט זיך געשטארקט אויף די ווארשיינליך צוליעב זיין שוואכקייט( .מרשימות הרה“ח
רבותינו הק’ ,וואס האבן א גאנץ יאהר קעלט און אנגעצינדן א פייער פון א געהויבענע קרבת ר‘ ברוך ווינד שליט“א מפי הגבאי ר‘ שלו‘ פויגל ז“ל)
געזארגט פאר די ארעמעלייט פון זייער שטאט, אלקים אין די רמ“ח איברים( .אור הצפון קובץ ק‘) • לערנען תורה מיט די קינדער אין חדר
פאר זייער וואוילזיין און צו טוען מיט זיי נאר
גוטס ,האבן יעדן ערב שבת געשיקט געלט צו די
• געלערנט אין ספר “ברית אברהם“ עשרת ימי תשובה
ווען מרן מהר“א זי“ע האט זיך געפונען אין היימען פון די ארעמע און נויטבאדארפיגע ,האבן איין יאהר האט זיך מרן מהרי“ד זי“ע
ירושלים האט ער אמאהל געבעהטן בימי התשובה ,אין די ימים טובים טעג ,ספעציעל פארמעהרט דערוואוסט אז דער מלמד אין בעלזא הרה“ח ר‘
זייער געלט שטיצע צו העלפן די ארעמעלייט. יוסף הערש ז“ל לערנט נישט מיט זיינע תלמידים
זיי האבן אנגעוויזן פאר די גבאי צדקה ,צו טיילן אין די עשרת ימי תשובה .האט אים מרן זי“ע
און געבן מער פאר די נצרכים ,זיי זאלן האבן וואס געלאזט רופן און געפרעגט פארוואס ער לערנט
זיי דארפן ,זיי זאלן קענען פייערן רוהיג די ימים נישט מיט די תלמידים אין די טעג ,אזוי ווי א גאנץ
טובים מיט שמחה און מנוחת הדעת ,און נישט יאהר? האט ר‘ יוסף הערש געענטפערט :וויבאלד
דארפן גאנץ יום טוב זארגן פון ווי זיי וועלן נעבן ער האט געזעהן אז הרה“ח ר‘ משה אייזיק כ“ץ
געלט אויף נאך יום טוב. און הרה“ח ר‘ אלי‘ מאגרובער ז“ל ,ביידע מלמדי
תשב“ר ,געפונען זיך אצינד אין בעלזא האט ער
• ער ווערט א בעל אויף תשובה פארשטאנען אז אין די עשרת ימי תשובה דארף
אמר רבי אבוהו מקום שבעלי תשובה עומדים מען נישט לערנען מיט תלמידים ,דעריבער לערנט
צדיקים גמורים אינם עומדים( .ברכות לד): ער אויך נישט אצינד מיט די תלמידים.
כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט געטייטשט האט אים מרן זי“ע געזאגט“ :מילא זיי האבן
“במקום שבעלי תשובה עומדם“—,דער וואס איז א היתר ,זיי זענען דאך געקומען צו מיר ,אבער
פון די משמשים בקודש מ‘זאל זעהן אים פארשאפן מחזיר בתשובה אנדערע צום גוט‘ן וועג ,ווערט דו ביזט דאך סייווי דא ,איז פארוואס לערנסטו
דאס ספר “ברית אברהם“ וואס איז אסאך עוסק גערופן א“בעל“ תשובה אזוי ווי “בעל בית“ “בעל נישט מיט די תלמידים? און מרן זי“ע האט אים
בעניני תשובה [וואס ס‘האט מחבר געווען הגה“ק השדה“ ווייל ער איז מחזיר אנדערע לתשובה. געהייסן צוריק גיין אין חדר און ווייטער לערנען
רבי אברהם הורוויץ זי“ע דער טאטע פונעם של“ה (מאקאווא חיבור) מיט די קיינדער אזוי ווי פריער“( .מועדי קדשיך“ מפי
הק‘ זי“ע ].ווען מרן זי“ע האט זיך דערוואוסט • מרבה בצדקה ביום י"ג מדות הרה“ח רבי חיים נטע כ“ץ ז“ל)
• לערנען תורה מיט די קינדער אין חדר אז איינער האט ביי זיך דאס ספר האט מרן זי“ע
אידישע קינדער פיהרן זיך מרבה צו זיין
בצדקה ובמעשים טובים און עוסק זיין במצוות פון
געשיקט א שליח דאס צו בארגען און ער האט דערין עשרת ימי תשובה
געלערנט במשך די עשרת ימי תשובה.
ראש השנה ביז יום כיפור ,מער ווי א גאנץ יאהר. הרה“ח רבי אברהם שמואל גראס ז“ל איז געווען
• איך וועל אויסהיילן זייערע תשובה שאור“ רוע השלכנו לעשור כסא “בין • שנת תרצ“ז אין בעלזא אויף די ימים הקדושים .און ער
אין שנת תרפ“ז דאס אונטערשטע יאהר פון במשך האט געשילדערט ווי דער היכל בית המדרש
שובה ישראל עד ה‘ אלקיך( ...הושע יד:ה)
די עשרת ימי תשובה איז געווען פוהל מפה לפה .די כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע ,זייענדיג זייער שוואך און
[הפטורה לשבת שובה]
התמדת התורה איז געווען מיט אזא יגיעה עצומה ,אז נישט האבנ'דיג קיין כח ,האבן די בני הבית געוואלט
דער נביא בעהט זיך ביי די אידן זיי זאלן
דער עשן התורה איז גלייך ארויף אין הימל און מזכיר אפהאלטן מרן זי“ע פון צו גיין אין שוהל צו זאגן די
תשובה טוען צום באשעפער ,און אפילו די
געווען זכותן של ישראל .דאס בית המדרש דעמאלט סליחות פון יום שני עשרת ימי תשובה ,נאר ער זאל זאגן
תשובה איז נישט אזוי ווי ס‘באדארף צו זיין ,זאלן
איז געווען אזוי פוהל אז מ‘האט געמוזט עפענען די די סליחות אינדערהיים צוליעב זיין גרויס שוואכקייט.
זיי אנהויבן תשובה צו טוען ,און דער באשעפער
טויערן פון די הייליגע שוהל פאר‘ן גרויסער ציבור האט זיי מרן זי“ע געזאגט אין די סליחות פון יום שני פון
זאגט צו“ ,ארפא משובתם“—,דער באשעפער
לומדים ,טראץ וואס במשך‘ן יאהר איז נישט געווען עשרת ימי תשובה זאגט מען“ :בין כסא לעשור השלכנו
דער רופא כל בשר“ ,ארפא“ וועט אויסהיילן די
קיין ספרים אין די שוהל ,אבער פאר די עשרת ימי רוע שאור“ ,און מ‘זאגט נישט בלשון יחיד “השלכתי רוע
תשובה אזוי ווי ער היילט אויס יעדער קראנקהייט,
>>>>>>> תשובה האט מען אריינגעברענגט ספרים לטובת שאור“ ווייל ווער קען זאגן אויך זיך אז ער האט מצליח
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר כג ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...עשרת ימי תשובה ...שלש עשרה מדות...
>>>>>>>
דער מנהג אין בעלזא איז אויסצוזאגן גאנץ ספר האט געקענט אריינקומען פריה ,אבער איך קען דאס “משובתם“—אז זייער תשובה זאל ווערן גוט און
תהלים אינעם טאג פון "שלש עשרה מדות" ,נישט באווייזן“[.שוין איז געווען אן ענין פון מזכיר אנגענומען פאר‘ן באשעפער .כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע)
E
רבוה"ק זענען אבער נישט אריינגעקומען אין זיין זכות אבות!].
דער מנהג איז געווען אז די רעבעצין האט די שוהל צו זאגן דעם תהלים מיט‘ן עולם.ווען
יום כיפור געפאלט מאנטאג ,פעדערט מען אריינברענגען די לעכט צו מרן זי“ע אין שטוב.
דאס זאגן תהלים פון "שלש עשרה מדות" אויף וויבאלד די גאנצע פאמיליע פון מרן זי“ע זענען
Jמאוצרות הצדיקים L
• עשרת ימי תשובה •
ליידער אומגעקומען עקה“ש הי“ד ,האט אינעם דאנערשטאג פאר שבת שובה.
ערשטן יאהר צוגעגרייט די וואקסענע נשמה
לעכט ,מרת אסתר ראצע ע“ה ,די פרוי פון הרה“ח
• צוגרייטן די נשמה לעכט
דער טאג פון 'שלש עשרה מדות' (ווען מ‘זאגט רבי נפתלי ווינער (ג-טעסמאן) ז“ל ,וואס זי איז • דער כח פון עשי"ת ,ווען די תפילות ווערן
די סליחות פון י“ג מידות פאר יום כיפור) ,איז געווען אן אייניקל פון מרן מהר“ש זי“ע .ווען זי מער באוויליגט פון א גאנץ יאהר
האט אריינגעברענגט די פערטיגע לעכט ,האט
מרן זי“ע אויסגערעכנט אלע נעמען פוו די די הויפט אויפגאבע פונעם מענטש איז מתקן
משפחה מיטגלידער פאר וועמען מ‘דארף צינדן צו זיין זיינע מעשים אין זיבעטן חודש ,וואס איז
א נר-נשמה .די נעמען פון די אייגענע קינדער חודש תשרי ,ווייל דעמאלט ווערן זיינע תפילות
און אייניקלעך האט ער נישט אויסגערעכנט, מער באוויליגט ווי א גאנץ יאהר אזוי ווי חז“ל
אויסער דעם נאמען פון זיין טאכטער מירל ע“ה ,די (ראש השנה יח ).דרש‘ענען “דרשו ה‘ בהמצאו“—,
רעבעצין פון הרה“צ רבי משה אליקים בריעה ז“ק דאס זענען די עשרת ימי תשובה ,וואס דעמאלט
זצ“ל .וואס זי איז נפטר געווארן פאר די מלחמה. איז דער השראת הקדושה שטערקער( .נועם אלימלך,
פ‘ נח ,ד“ה ותנח התיבה)
מ‘האט געזעהן דערביי דאס ענין וואס מרן זי“ע
האט געהאלטן אז די קרבנות פון די מלחמה הי“ד
די גרייטע נשמה לעכט מיט די נעמען פון די נפטרים
• די עשרת ימי תשובה גלייך נאך ר“ה
געווען אין בעלזא איינע פון די גרויסע טעג פון די זענען געווען אין גאר א הויכע מדריגה. די עשרת ימי תשובה זענען גלייך נאך ראש
ימי נוראים .ס‘איז באקאנט דער הייליגער מנהג,
הקדוש“ .פון בעהמען און מעהרן ביז סאן פראנסיסקא“ צו מאכן לעכט אין דעם טאג לכבוד יום
השנה ,ווייל אין ראש השנה טוהט יעדער איינער
תשובה נאר במחשבה ,אבער וויבאלד מ‘דארף
ס‘איז אינטערעסאנט צו שילדערין א פארכטיגע דאס צוגרייטן די לעכט איז שטענדיג געווען א
אויך תשובה טוען במעשה און דאס קען מען נישט
פארכטיגער און געהויבענער מעמד ,געמישט עפיזאדע איבער'ן גרויסן התעוררות‘דיגן טאג פון
טוען אין ראש השנה ווייל ס‘איז יום טוב ,דערפאר
מיט בכיות און גרויס התעוררות .מ‘האט דערביי 'שלש עשרה מדות' ביי רבוה“ק מבעלזא ,און וויאזוי
זענען מיר אלעס מתקן אין די עשרת ימי תשובה
אויסגערכנט די נעמען פון די משפחות פאר די הייליגע עבודה פון כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע ,האט
וואס זענען וואכנדיגע טעג( .אבני נזר)
וועמען מ‘האט געמאכט 'געזונטע לעכט' און פאר צוגעברענגט ,א איד זאל תשובה טוען מיט זעכציג
זיי מתפלל געווען און מ‘האט דערביי אויסגערכנט יאהר שפעטער. E
ס‘האט דערציילט דער שלוחא דרחמנא, די נשמות פאר וועמען מ‘האט געמאכט 'נשמה
לעכט' און דערמאנט זייער זכות און קדושה .די וואס פלעגט ארומפאהרן אין די ווייטע שטעט
Jמאוצרות רבוה"ק מבעלזאL
• שלש עשרה מדות •
נשים צדקניות ,בנות המשפחה ,וואס האבן געמאכט אין אמעריקא צו זאמל‘ן געלט פאר די הייליגע
די לעכט האבן דערביי פארגאסן טייכן טרערן און בעלזער מוסדות אין ארץ ישראל .איינמאהל
זיך אויסגעבעהטן הארציגע תחנות .אזוי איז אויך האט אים די השגחה געפיהרט ,צו די שטאט
געווען דער מנהג ביי כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע ,און “סאן פראנציסקו“ ,וואס איז אין קאליפארניע אין
נאר די נאענטע מענשטן האט מען אריינגעלאזט אמעריקא .צו זיין גרויס וואונדער האט ער דארט הליכות בקודש
געטראפן אן אלט‘ן איד וואס מיט א קורצע צייט צו דעם מעמד. דער טאג פאר ערב יום כיפור הייסט "שלש
אין יאהר תש"ה ,איז מרן זי"ע געווען אויף די צוריק איז ער געווארן א בעל תשובה .דער שלוחא עשרה מידות" ,ווייל מ'זאגט אינעם סדר
ימים נוראים אין די שטאט צפת .ווען מרן זי"ע איז דרחמנא האט זיך אביסל געוואונדערט ,ווייל הסליחות דעם פזמון "שלש עשרה מידות
אריינגעקומען צו זיין עבודה פון מאכן די לעכט אין מ‘הערט נישט צופיהל אז א איד אויף די עלטער האמירות בחנינה" .דער טאג איז א טאג פון
טאג פון שלש עשרה מדות ,איז שוין געווען גאנץ זאל אליין ווערן א בעל תשובה ,און ספעציעל ווען
התעוררות ,לקראת יום הכיפורים וואס קומט.
ווען יום כיפור פאלט מאנטאג ,און א טאג פאר
שפעט ,ער האט זיך אויסגעדרייט צו די אנוועזנדע דארט אין שטאט איז נישט געווען ארגעניזאציעס
ערב יום כיפור איז שבת קודש ,זאגט מען די
און געזאגט“ :דער טאטע ז“ל איז געווען א מלאך און פון קירוב רחוקים .פון גרויס נייגער איז ער סליחות פון "שלש עשרה מידות" פרייטאג.
>>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר כד ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...שבת שובה ...עשרת ימי תשובה...
>>>>>>>
יעצט און ווייטער ,וויל איך זיך פיהרן אזוי ווי מייןדערציילט ווייטער דער אלטער איד :נאכ'ן צוגעגאנגען צו דעם איד און אים געפרעגט וואס
טאטע האט זיך געפיהרט ,און אזוי ווי איך האב אדורכמאכן די ביטערע צווייטע וועלט קריג ,בין ער טוהט און וואס ס'האט אים געברענגט צו
צוגעזעהן ביים בעלזער רב .איך האב אנגעהויבן צו איך געבליבן איינער אליין פון מיין גאנצע פאמיליע. טוען אזא דראסטישע און וויכטיגער שריט אויף
היטן תורה און מצוות און געווארן א בעל תשובה. דער גורל האט מיך פארשיקט צו א קליין שטעטל די עלטער? האט דער אלטער געענטפערט :קום
נעבן ‘סאן פראנציסקו‘ ,א פלאץ וואו ס‘איז נישט הייליגע שמועסן פון רבוה"ק ביים וועל איך דיר פארציילן וואס איז געשעהן וועסטו
געווען קיין תורה און אידישקייט ,און דעריבער צוגרייטן די לעכט ,שלש עשרה מדות: שוין אליין פארשטיין וואס האט מיך געברענגט
האב איך אלעס פארגעסן און נישט געהיטן תורה דערצו :ס‘איז באקאנט דער הייליגער מנהג אין
א) כ"ק מרן מהר"א זי"ע האט דערציילט :איין און מצוות .ביז ס‘איז מיר אויסגעקומען צו זיין, בעלזא צו מאכן לעכט אינעם טאג פון שלש עשרה
צוליעב מיינע געשעפטן ,אין ‘סאן פראנציסקו‘ ,און יאהר ווען מ'האט צוגעגרייט די לעכט י"ג מדות מדות לכבוד יום הקדוש .דאס צוגרייטן די לעכט
גייענדיג אין איינע פון די גאסן זעה איך א שוהל ,פון די מאמע פון כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע ,הרבנית אין בעלזא איז שטענדיג געווען א פארכטיגער
האב איך ביי מיר געטראכט ,איך בין דאך א איד ,און הצדקת מרת רבקה מרים ע"ה ,די רעבעצין פון כ"ק און געהויבענער מעמד ,געמישט מיט גרויסע
מרן מהר"י זי"ע ,האט מרן מהרי"ד זי"ע געזאגט: בכיות און פיהל התעוררות ,און לויט‘ן חשבון
"די מאמע ע"ה האט זייער פיינט געהאט שקר" .און וויפיהל לעכט מ‘האט געדארפט האבן ,אזויפיהל
מרן מהר"א זי"ע האט אויסגעפיהרט" :ווען דער קנויטן האט מען געדארפט מאכן ,באגלייט מיט
טאטע ז"ל האט געזאגט די דאזיגע רייד ,האט זיך די הארציגע תחנות פון די פרויען וכדו‘.
געגעבן א טרייסל אלע ביינער"... אזוי איז אויך געווען דער מנהג ביי כ“ק
ב) ווען מ'האט צוגעגרייט די לעכט י"ג מדות מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע ,און נאר די נאענטע
אין שנת תרפ"ה ,האט מרן מהרי"ד זי"ע זיך מענטשן האט מען אריינגעלאזט אין צימער צו זיין
אויסגעדרוקט וועען זיין זוהן מרן מהר"א זי"ע: אנוועזנד ביים מעמד .מיין טאטע ,דערציילט דער
"איך ווער בטל פאר זיין יראת שמים! אלטער איד ,איז געווען א שוחט און א איש מכובד
ג) הגאון רבי חנוך העניך פאדווא זצ"ל גאב"ד אין בעלזא ,האט מען אים דעריבער אריינגעלאזט
לונדון האט דערציילט :שנת תרפ"ז ווען מ'האט ביים מאכן די לעכט .איך בין געווען א קליין אינגל
כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א איז מאציל ברכותיו ביי די גרייטע נשמה לעכט צוגעגרייט די לעכט ביום י"ג מדות ביי כ"ק מרן האב איך זיך מיטגעכאפט מיט מיין טאטע און
כאטש איך האב שוין יאהרן לאנג אלעס אפגעלאזט ,מהרי"ד זי"ע ,און ווען מ'האט אים דערמאנט דעם צוגעזעהן די הייליגע און פארכטיגע עבודה.
פונדעסטוועגן וועל איך כאפן א בליק וואס ס‘טוהט נאמען פון זיין זוהן כ"ק מרן מהר"א זי"ע ביים איך געדענק נאך ווי דער בעלזער רב האט
זיך אין דעם שוהל .ביים אריינקומען אין שוהל האב מאכן פאר אים דעם 'נר החיים' ,האט זיך מרן זי"ע צוגעגרייט די לעכט ,יעדעס איינס לויט‘ן חשבון,
איך געזעהן אן אינטערעסאנטע זאך ,דער גאנצער אנגערופן און געזאגט" :איך ווייס נישט ווי אזוי איך 'געזונטע לעכט' פאר יעדער משפחה' ,נשמה
ציבור שטייט איינגעהילט אין ווייסן און אנגעטוהן האב זוכה געווען צו אזא הייליגע נשמה"! לעכט' פאר נפטרים ,און אזוי ווייטער .ביים ענדע
ד) כ"ק הגה"צ מנאראל זצ"ל ,וואס איז געווען מיט טליתים. האב איך געהערט ווי דער בעלזער רב גרייט
בין איך צוגעגאנגען צו איינעם און געפרעגט אנוועזנד בקודש פנימה ביי כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע אהן נאך איין לעכט פאר די אידן וואס דינען אין
וואס דאס איז? האט ער מיר געזאגט אז היינט אין האלאשיץ ווען מ'האט צוגעגרייט די לעכט מיליטער און קענען נישט דארט מקיים זיין די
ביינאכט איז יום כיפור .אין יענע מינוט ,איז מיר ביום י"ג מדות האט דערציילט אזוי" :ווי דער מצוות פון יום הכיפורים ,דעריבער זאל דאס לעכט
ארויפגעשווימען די אלטע זכרונות וואס איך האב מנהג האט די רעבעצין ע"ה דערלאנגט די קנויטן, פאר זיי זיין א זכות און א שמירה.
מיטגעלעבט מיט זעכציג יאהר צוריק ביים בעלזער און מרן זי"ע ,האט פארלאזט טייכן טרערן און דערנאך האט דער בעלזער רב גענומען נאך
רב זי“ע ,וויאזוי ער האט צוגעגרייט די לעכט אויף געוויינט בכיות עצומות ,ווען די רעבעצין שטייט א לעכט און געזאגט“ :דאס לעכט זאל זיין פאר
צו צינדן ‘יום הקדוש‘ פאר'ן זכות פון די אידן אין אין די זייט און איז מזכיר די בני המשפחה צוזאמען די אידן פון ‘בעהמען און מעהרן‘ (לענדער וואס
‘סאן פראנציסקו‘ וואס ווייסן נישט פון יום כיפור .מיט אנדערע הזכרות .און ווען מ'האט דערמאנט זענען היינט פאראייניגט אלס טשעכיי ,און שוין
אט דעמאלט שטייענדיג אינעם שוהל ,האט איז זיך א געוויסע הזכרה פון איינע פון די בני המשפחה דעמאלס איז דאס אידישקייט דארט געווען כמעט
דערמאנט א זאך וואס איז האב שוין געהאט זייער וואס האט זיך דעמאלט נישט גוט געפונען ,האט אינגאנצן אויסגעריסן) ביז ‘סאן פראנציסקו‘,
אסאך יאהרן פארגעסן ,און איך האב געטראכט זיך מרן זי"ע אנגערופן און הויך געזאגט" :וואס וואס ווייסן נישט אז ס‘איז יום הכיפורים אויף די
אז זיכער האט דער בעלזער רב פאר מיר אויך פעהלט אים דען ,ער זאל זיך נאר וועלן בייגן צו ג-ט וועלט“ .אזוי האב איך געהערט אלס קליין קינד,
דעמאלט געצינדן א לעכט ,און אט שטיי איך דא ברוך הוא'ס תורה ,וועט אים גארנישט פעהלן!''... ווי דער בעלזער רב האט פאר די פארווייטערטע
אין די שטאט ‘סאן פראנציסקו‘ .איך האב באלד און די גאנצע צייט איז כ"ק מרן מהר"א זי"ע אידן צוגעגרייט א לעכט צו צינדן יום הקדוש
באשלאסן אפצולאזן די פארגאנגענהייט ,און פון געשטאנען אין ווינקעל פון צימער ,מיט זיינע ס‘זאל זיין פאר זיי א זכות.
>>>>>>>
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר כה ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...עשרת ימי תשובה ...שלש עשרה מדות...
>>>>>>>
E הערש שמערלער ז“ל ,אז ער האט אסאך יאהרן
נישט זוכה געווען צו האבן א בן זכר .ווען דער זיידע
הענט משולב איינע אין די אנדערע און זיך
געשאקלט אהין און צוריק כדרכו בקודש.
Jמאוצרות רבוה"ק מבעלזא L הרה“ק ר‘ נחום איז אנגעקומען קיין ארץ ישראל,
און ער איז דאס ערשטע מאהל געפאהרן קיין חברון
ה) הרה"צ רבי שלום יחזקאל שרגא רובין-
הלברשטאם זצ"ל מצעשינוב האט דערציילט:
• תשליך •
מתפלל זיין ,איז ר‘ מרדכי הערש מיטגעפאהרן .נאכ‘ן אמאהל האט כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע דערציילט
ענדיגן די מזמורי תהלים ,האט ר‘ מרדכי הערש ביים צוגרייטן די לעכט י"ג מדות ,פאר יום כיפור,
ז“ל געפרעגט ,אויב ער קען געבן א קוויטל .האט אז זיין טאטע כ"ק מרן מהר"י זי"ע האט אים
הליכות בקודש דער זיידע געענטפערט :נו נו ,און ער האט דאס
איבערגעגעבן .האט אים דער זיידע געבענטשט מיט
אמאהל אויפגעוועקט אינמיטן די נאכט און
צאים געזאגט" :קום ,לאמיר מעורר זיין אידן
אין ארץ ישראל האט זיך מרן מהר"א זי"ע א בן זכר .יענעם יאהר איז אים געבוירן געווארן זיין צו תשובה" ,און איבערגעזאגט" ,לאמיר מעורר
געפיהרט צו גיין צו 'תשליך' שלש עשרה בן יחיד הרה“ח ר‘ משה מאיר ז“ל. זיין אידן צו תשובה ביז אמעריקא" .נאכ'ן דאס
מדות [א טאג פאר ערב יום כיפור] און אזוי דערציילן האט זיך מרן מהרי"ד זי"ע ,געקלאפט
אויך אין די לעצטע יאהרן פיהרט זיך כ"ק אויפ'ן קאפ און געזאגט" :און יעצט ,געוואלד ,זיץ
מרן אדמו"ר שליט"א .דער מנהג איז צו איך אויף זיין שטיהל"...
זינגען א ניגון שמחה און צו טאנצן נאכ'ן זאגן
דעם סדר "תשליך". • “מיר האבן א גרויסער זכות
איין יאהר ביים מאכן די לעכט שלש עשרה
• ער וויל זעהן די 'עבירות' פון בעלזער רב מדות ווען מרן מהר"א זי"ע האט מזכעיר געווען
בנש"ק רבי משה לייב ארבליך ז"ל ,וועלכער די נעמען פון אבותיו הקדטשוים האט ער אזוי
האט געוואוינט אין קטמון ,איז אמאהל געגאנגען געזאגט :מיר האבן א גרויסער זכות ,דאס איז
דער טאטע ז"ל [מרן מהרי"ד זי"ע ,דער זיידע
זעהן די עבודת הקודש פון מרן מהר"א זי"ע ביים • “יעדן געוואונטשן כל טוב... ז"ל [מרן מהר"י זי"ע] און דער עלטער זיידע ז"ל
זאגן תשליך שלש עשרה מדות ,און ער האט
מיטגענומען זיין קליינעם אייניקל יוסף ירוחם הרה"ח ר' יחזקאל קאצבורג ז"ל האט דערציילט: [מרן מהר"ש זי"ע] .דערנאך האט מרן זי"ע מוסיף
פישל ,דער בן יחיד פון זיין זוהן רבי חיים מרדכי ליל 'שלש עשרה מדות' פון שנת תש"ד אין געווען און געזאגט:כ"ק דער טאטע ז"ל [מרן
ז"ל .בשעת'ן זאגן תשליך איז געווען א גרויסער בודאפעסט ,האט ער געווארט צוזאמען מיט זיין מהרי"ד זי"ע] האט געזאגט" :דער זיידע ז"ל [מרן
געדרענג צוליעבן גרויסן עולם וואס האט זיך טאטע ר' משולם ז"ל אריינצוגיין אל הקודש צו מהר"ש זי"ע] האט אוועק געשטעלט א ווינקעל
דארט פארזאמלט ,צווישן זיי אסאך ירושלים'ער מרן מהר"א זי"ע ,אפצוגעבן א קוויטל .דריי אזייגער פאר תורה און יראת שמים ביז משיח וועט קומען"...
פארטאגס האט זיך געעפענט די טיהר און מ'האט
אידן .האט דער קליינער יוסף אפרים פישל זיך • “שלש עשרה מדות” אין חברון
אנגערופן הויך צום זייד'ן ,און אים געבעהטן אריינגעלאזט פיהר שורות מיט מענטשן .און איין
שורה איז געגאנגען נאך די צווייטע .ווען די דריטע כ”ק האדמו”ר מראחמיסטריווקא ב”פ זצ”ל
ער זאל אים אויפהייבן הויך זאגנ'דיג "איך וויל
שורה איז צוגעגאנגען האט מרן זיע געגעבן געשריי האט דערציילט :דער זיידע הרה“ק רבי מנחם
אריינקוקן אינעם וואסער גרוב צו זעהן די עבירות
אויפן גבאי'ן "ביי מיר איז אויף שלש עשרי מדות", נחום מראחמיסטריווקא זצוק“ל פלעגט פאהרן
פון בעלזער רב" ...מרן זי"ע האט געהערט די
און מרן זי"ע האט נישט געוואלט מער נעמען צום מערת המכפלה אין טאג פון שלש עשרה
תמימות'דיגע ווערטער פונעם קינד ,און א שמייכל
>>>>>>> קוויטלעך ,און יעדן געוואונטשן כל טוב. מדות .ס‘האט מיר דערציילט הרה“ח ר‘ מרדכי
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח *גליון השבוע נתנדב ע"י בני המשפחה לעי”נ
ר‘ אברהם אליעזר איגל הי“ו לעי“נ אמו ר‘ יעקב יחזקי' גראס הי“ו ר‘ יוסף יונתן וועבער הי“ו לעי“נ הרה”ח ר‘ פסח ב“ר צבי אלימלך ז”ל
מרת פייגא פערל ב“ר נחמן ע“ה לעי“נ חותנו ר‘ מרדכי ב“ר אפרים ע"ה חמותו מרת ליפשא ב“ר יהודא ע"ה לאנגסאם • נפטר א’ דראש השנה תש”ב
• נפטר ו' תשרי תשמ“ח • נפטר ה' תשרי תשס“ג • נפטרה ב' תשרי תשפ"ד בגלות סיביר
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח
ר‘ יחיאל שימעל הי“ו לעי“נ זקינו ר‘ אליעזר בר"ש איגל הי“ו ר‘ אברהם ברוך פערבער הי“ו ר‘ דוד שפירא הי“ו לעי“נ אמו
הרה"ג ר‘ חיים שמואל ב“ר מנחם מענדל ז"ל לעי“נ זקנתו מרת פייגא פערל ב“ר נחמן ע“ה לעי“נ חותנו ר‘ מרדכי ב“ר אפרים ע"ה מרת ליפשא ב“ר יהודא ע"ה
שימעל • נפטר ז' תשרי תשנ“ז איגל • נפטר ו' תשרי תשמ“ח • נפטר ה' תשרי תשס“ג • נפטרה ב' תשרי תשפ"ד
גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח ר‘ אברהם *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח
הכהן לעווענשטיין הי“ו ליומא דהילולא ר‘ שמואל ארי' איגל הי“ו ,מונטריאל ר‘ שלמה ברי"ש וועבער הי“ו ר‘ חיים בר"נ קליין הי“ו ,לעי"נ זקנתו
הרה“ק רבי יהודה ארי' לייב ב"ר ברוך זי“ע לעי“נ זקנתו מרת פייגא פערל ב“ר נחמן ע“ה לעי“נ חותנו ר‘ מרדכי ב“ר אפרים ע"ה מרת ליפשא ב“ר יהודא ע"ה
דער “שפאלער זיידע“ • נלב"ע ו‘ תשרי תקע“ב איגל • נפטר ו' תשרי תשמ“ח • נפטר ה' תשרי תשס“ג שפירא • נפטרה ב' תשרי תשפ"ד
גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ המחנכת גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ
הרה“ח ר‘ משה אלעזר הדגולה והחשובה אשה יראת ה‘ מרת ברכה הילדה התמימה מינצא לאה ע“ה ר‘ ישראל צבי ( הירשל) ב“ר ר‘ אברהם יודא ב“ר
ב“ר צבי ע“ה לעמבערגער ב“ר דוד מנשה ע“ה ביגעלאייזן בת יבלחט“א ר‘ לוי יצחק הכהן הי“ו יוסף יונה ע“ה קליין ישעי‘ עקיבא ע“ה פיינער
• נפטר ח' אדר תשנ“ח ת.נ.צ.ב.ה. נפטרה ה‘ תמוז תשפ“ג • ת.נ.צ.ב.ה. נפטרה כ“ד טבת תשפ“ב • ת.נ.צ.ב.ה. • נפטר ג‘ טבת תשע“ז ת.נ.צ.ב.ה. • נפטר כ“ג אלול תשע“ח ת.נ.צ.ב.ה.
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר כו ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...שבת שובה ...עשרת ימי תשובה ...
>>>>>>>
געווען גאנץ חודש תשרי אין צפת,איז געווען א האט אריינגעווארפן אינעם וואסער .מרן זי"ע האט האט זיך באוויזן אויף זיין הייליג פנים .און מרן
געהויבענער און התעוררות‘דיגע מעמד אינעם דערויף געזאגט א רמז פון (דברי הימים א' טז, זי"ע האט געהייסן מ'זאל זאגן פאר רבי משה לייב
טאג פון 'שלש עשרה מדות' ביים זאגן 'תשליך', כז) "הוד והדר לפניו ,עוז וחדוה במקומו"" .הוד" ער זאל אריינקומען צו אים מיט'ן אייניקל ,ווייל
ווען מרן זי“ע האט געזאגט די פסוקים מיט א מיינט די מצוות און מעשים טובים" .כבוד" מיינט ער וויל אים געבן א מטבע .פארנאכט'ס איז דער
חרדת קודש און מיט‘ן בעלזער קרעכטץ .און די צדיקים וואס זענען מתקן די זינד פון אידישע זיידע מיט'ן אייניקל אריינגעגאנגען אל הקודש
כאטש מרן זי“ע איז געווען אין א בחינה פון קינדער ,און מאכן פון זיי מצוות ,וואס דורכדעם פנימה און מרן זי"ע האט זיי געגעבן ַא מטבע .און
ווערט געשאפן א שמחה ,אין הימל "עוז ותפארת מרן זי"ע האט דערציילט :הרה"ק רבי נפתלי פון
במקומו". ראפשיץ זי"ע ,איז אמאהל געגאנגען צום וואסער
ברונעם ,נאכדעם וואס זיין רבי דער 'חוזה' פון
• די 'חזקה' פון צודעקן דעם וואסער גרוב לובלין זי"ע האט דארט געזאגט תשליך ,זאגנ'דיג
ירח האיתנים שנת תש"ה ווען מרן זי"ע איז אז ער גייט ארויסשעפן די עבירות וואס זיין רבי
• ער בעהט דער באשעפער זאל ראטעווען די וועלט...
אמאהל רשא השנה אין די שטאט ראצפערד ווען כ"ק מרן מהרי"ד זי“ע איז געגאנגען ראש השנה
צום טייך זאגן תשליך ,זענען די חסידים מיטגעגאנגען צוזאמען מיט שטעטישע אידן .צווישן די חסידים
“ראשי מגיע השמימה“ ,פארטיעפט אין זיינע זענען געווען בחורים וואס האבן זיך באהאלטן פון מיליטער דינסט .אויפ‘ן וועג צו תשליך איז זיי אקעגן
הימלישע געדאנקען ,האט ער אבער שטארק געקומען א הויכער מיליטערישע אפיציר .ס‘האט יעדן באפאלן א שרעק אז דער גוי זאל נישט גיין מסר‘ן
אויפגעפאסט אויף עטליכע קינדער וואס זענען פאר'ן מיליטער אז דער ראבינאר באהאלט אויס בחורים פון מיליטער דינסט .ווען מ‘האט פראבירט דעם
דארט געשטאנען און זיי געווארנט זיך נישט אפיציר צו פארקירעווען דעם וועג האט ער זיך נישט געלאזט ,און ער האט געפרעגט :ווי מ'גייט און וואס
צו דערנענטערן צום אפענעם וואסער גרוב. מ'טוהט דא? האט זיך הרה"ח ר‘ ישראל משה טעגלאשער אנגערופן צום אפיציר“ :אזוי ווי ס‘איז שוין א
נאכ‘ן זאגן דעם סדר “תשליך“ איז איינער פון לאנגע צייט וואס צוליעב די מלחמות גיסט זיך בלוט אין די וועלט ,גייט דער ראבינאר צום טייך און בעהט
די אנוועזענדע צוגעגאנגען צום גרוב און דאס אז דער באשעפער זאל שוין העלפן און ראטעווען די וועלט...דער גוי איז מיטגעגאנגען ,און איז שטארק
צוגעדעקט מיט‘ן דעקל. באאיינדרוקט געווארן פון די תפילות און זיך אונטערגענומען צו טוען אסאך גוטס פאר די אידן!!...
>>>>>>>
*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח *זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח *זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח
ר‘ הערשל בר"ש קליין הי“ו ר‘ הערשל ביגעלאייזן הי“ו ר‘ מרדכי פריד הי“ו
לכבוד ראש השנה לכבוד ראש השנה לכבוד ראש השנה
בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה
ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה
זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח *זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח *זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח
ר‘ הערשל זילבערשטיין הי“ו ר‘ שמואל פארגעס הי“ו ר‘ נפתלי הירצקא הכהן ענגעל הי“ו
לכבוד ראש השנה לכבוד ראש השנה לכבוד ראש השנה
בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה
ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה
*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח *זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח *זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח
ר‘ יוסף שטרוסבורג הי“ו ציריך ר‘ ישראל יעקב כהנא הי“ו ר‘ אברהם צבי חיים רייז הי“ו
לכבוד ראש השנה לכבוד ראש השנה לכבוד ראש השנה
בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה
ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר כז ראש השנה תשפ"ז
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר
ַמיין ׁאו ָצר ...שבת שובה ...עשרת ימי תשובה...
>>>>>>>
מיך ממש מחי' געווען". • חזקה אפילו נאר ביי איינמאהל
•“ביז תשליך וועט נישט זיין דארט א יאהר שפעטער תש“ו ,ווען מרן זי“ע איז
אפילו איין גוי!“ געווען ב'ירח האיתנים' אין די 'בית וגן' געגענט
א וואונדערליכע פאסיהרונג איז געווען ווען אין ירושלים ,איז געווען ביי תשליך הרה"ג ר' משה
דער בילגורייא רב זי"ע איז געווען שנת תש"ט חרז ז"ל ,וואס האט נאך תשליך צוגעדעקט דעם
אין קיבוץ “שאר ישוב“ אין אוסטיא ,איטאליע וואסער גרוב .דאס אנדערע יאהר איז ר' משה
אויף ראש השנה( .ר"ה איז געפאלן שבת און אויך געווען ביי תשליך ,האט מרן זי“ע נאך תשליך
זונטאג) פאר מוסף האט מען געזאגט פאר‘ן געפרעגט“ :ווער האט פאראיאהר צוגעדעקט דעם
בילגורייא רב אז ביים וואסער ווי מ'וויל גיין זאגן פשוטער איד ,א וואסער טרעגער ,געוואונטשן ער בור ,כדי אים מכבד צו זיין אויך דאס יאהר .האט זיך
תשליך ,געפונען זיך אצינד טויזענטער גוים און זאל זוכה זיין צו א גוט געבענטשט יאהר מיט א ר' משה געוואונדערט :וואס פאר א כיבוד איז דאס
ס‘איז אומעגליך דארט אהין צו גיין .האט דער כתיבה וחתימה טובה און ער זאל זעהן א סאך נחת צודעקן דעם בור? און אפילו ס'איז א כיבוד ,האב
בילגורייא רב זיי בארוהיגט“ :עה ,ביז תשליך וועט דק' פון זיינע קינדער .אויף די חסידם וואס זענען איך דאך נישט קיין 'חזקה' דערויף ,ווייל איך האב
זיך נישט געפונען דארט אפילו איין גוי!“ פלוצלינג געשטאנען ארום האט זיך אנגעזעהן א געלעכטער, דאך דאס נישט געטוען דריי מאהל? און אזוי ווי
אינמיטן דאווענען מוסף האט זיך אראפגעלאזט א הערנ'דיג א זאך וואס זיי זענען נישט געוואוינט ,אז דער געדאנק לויפט אים אדורך אין קאפ ,זאגט אים
שטורעם רעגן און ס'האט געגאסן אז מ'האט נישט א פשוטער איד זאל וואונטשן דעם רבי'ן... מרן זי"ע“ ,צודעקן א וואסער גרוב איז דאך א מצוה
געקענט גיין אין גאס .די גוים ביים וואסער ברעג ווען מרן זי"ע האט דאס באמערקט האט ער פון מניעת היזק ,און ס'איז דא פוסקים וואס האלטן
זענען אלע אנטלאפן אהיים ,און ביז ענדע מוסף זיי געפרעגט פארוואס זיי לאכן פון דעם מענטש: אז ביי א מצוה איז דא א חזקה אפילו ביי איינמאהל".
איז שוין נישט געבליבן דארט איין גוי .דער רעגן "גאנץ חודש אלול וואונטשן זיך אידן איינער דעם • ער האט מיך ממש מחי' געווען...
האט דערנאך אויפגעהערט און מ'איז געגאנגען אנדערן מיט א גוט געבענטשט יאהר ,און ס'פאלט
צום וואסער ברעג זאגן תשליך. איין יאהר ראש השנה ווען כ"ק מרן מהרי"ד קיינעם נישט איין ,צו קומען און מיר אויך וואונטשן,
כתיבה וגמר חתימה טוב לכל בית ישראל זי"ע איז צוריק געקומען פון תשליך ,האט אים א אצינד ווען דער איד האט מיר געוואונטשן האט ער
*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח *זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח *זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח
ר‘ צבי יעקב שווייצער הי“ו קליין שיחיו ר‘ אהרן פיינער ור' אהרן EXPRESSWAYהי"ו
PRINTINGאוסאיבל
דפוס חיים
שמעון
בעלי
ר‘
בעלי דפוס ‘גרפציק‘ ירושלים
לכבוד ראש השנה לכבוד ראש השנה לכבוד ראש השנה
בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה
בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה
ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה
*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח *זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח *זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח
ר‘ אהרן ברש"ח פרידמאן הי“ו ר‘ אלי' צבי הלוי פינק הי“ו ר‘ אליעזר צבי שפירא הי“ו
לכבוד ראש השנה לכבוד ראש השנה לכבוד ראש השנה
בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה
ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה
ברכת כתיבה וחתימה טובה ברכת כתיבה וחתימה טובה *זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח
לאחי היקר מוה”ר הערשל הי”ו ומשפ’ ירושת”ו לבני משפחתנו מחותננו החשובים
ר‘ אליעזר בר"ש איגל הי“ו
גיסיי ומשפ’ ש”ב ידידיי ומכירי שיחיו ש“ב לקוחותי ידידיי ומכירי שיחיו
תזכו לשנה טובה ומבורכת שנת גאולה וישועה תזכו לשנה טובה ומבורכת שנת גאולה וישועה לכבוד ראש השנה
וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה ולברכה וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה ולברכה בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה
מאחלים פסח לעמבערגער ומשפ' מאחלים יצחק אבערלענדער ומשפ' ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה
ַמיין ראש השנה ָ
אֹוצר כח ראש השנה תשפ"ז
