gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מיין יו"ט אוצר · Mein Yom Tov Otzar — ראש השנה (2026-09-07)

מוציא לאור: מיין יו"ט אוצר · Mein Yom Tov Otzar

שבוע: ראש השנה (2026-09-07)

מיין יו"ט אוצר · Mein Yom Tov Otzar — ראש השנה (2026-09-07)

פתח את ה-PDF הורדה

‫השנה ָ‬ ‫אֹוצרר‬ ‫אֹוצ ָ‬ ‫ראש השנה‬ ‫יין ראש‬ ‫ַ ַממיין‬ ‫בס“ד‬ ‫מיט ווערטער שיינע‪ ,‬פאר גרויסע און קליינע‪.‬‬ ‫פ‪ .‬מאזעסזאהן ‪“ -‬המחנה החרדי“‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫וועלנדיג ארויס זאגן א דבר שקר האט ער געוואלט‬ ‫את עצמו ואת כל העולם כולו חציו זכאי וחציו‬ ‫‪E‬‬ ‫זיכער מאכן אז מ'האט טאקע געטוען תשובה‪ .‬ווען‬ ‫חייב‪ .‬עשה מצוה אחת אשריו שהכריע את עצמו‬ ‫דער קהל האט געהערט די רייד פון ראפשיצער‬ ‫ואת כל העולם לכף זכות"‪.‬‏דאס אז א מענטש זאל‬ ‫‪ J‬מאוצרות רבוה“ק מבעלזא ‪L‬‬ ‫• ערב ראש השנה •‬ ‫רב זענען אלע ערוועקט געווארן צו טוען תשובה‬ ‫האלטן ביי זיך אז ער האט מקיים געווען א מצוה‬ ‫שלימה בלב ובנפש פאר'ן הייליגן באשעפער‪.‬‏(כ"ק‬ ‫בשלימות‪ ,‬איז זייער א שווערע זאך‪ ,‬אבער ער קען‬ ‫מרן מהר"י מבעלזא זי"ע שנת תרמ"ו בימי הרחמים והרצון)‬ ‫האלטן אז די וועלט איז "חציו זכאי"‪ ,‬און וויאזוי‬ ‫• תשועת ה‘ כהרף עין‬ ‫פארט אן‬‫זיין מצוה זאל נאר אויסזעהן איז דאס ָ‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫הכרעה לכף זכות‪ ,‬ווייל "רב חסד מטה כלפי חסד"‪.‬‬ ‫• כ“ק מרן מהר״ש זי“ע‪ :‬אין די לעצטע מינוטן‬ ‫‏דעריבער בעהטן מיר‪" :‬אם אמנם שבו כולם בלב‬ ‫בערב ראש השנה הייבט מען זיך אויף‬ ‫פונעם יאהר‪ ,‬ביי תפילת מנחה ערב ראש השנה‪,‬‬ ‫פרי‪...‬מ'זאגט אסאך סליחות און מ'זאל דאס‬ ‫ונפש לחלותך"‪—,‬כאטש איך האב ליידער נישט אזוי‬ ‫בעהטן מיר ביים באשעפער ״ברך עלינו את השנה‬ ‫זאגן במתון ובהכנעה ובשברון לב‪[ ...‬מטה‬ ‫געטוען ווי זיי‪ ,‬דאך בעהט איך‪" :‬נא כל מדה נכונה"‪,‬‬ ‫אפרים]‪...‬‬ ‫הזאת״‪—,‬באשעפער בענטש אונז דאס יאהר‪.‬‬ ‫די מדה פון "מטה כלפי חסד"‪—,‬אז דער באשעפער‬ ‫כאטש ביז געציילטע מינוטן ענדיגט זיך שוין דאס‬ ‫• ער האט געזאגט ‘זכור ברית‘ דארף ער זאל מצרף זיין מיין תשובה צו זייער תשובה‪ ,‬וואס‬ ‫יאהר‪ ,‬און ס‘קומט א נייע יאהר‪ ,‬אויב אזוי פארוואס‬ ‫בעהטן מיר אז דער באשעפער זאל אונז בענטשן‬ ‫פון גארנישט מורא האבן‪.‬‬ ‫דאס יאהר? נאר מיר זעהן פון דעם ווי גרויס זענען‬ ‫איבער די מואר'דיגע געהויבנקייט פון די‬ ‫די רייד פון אונזערע חכמים ז“ל וואס זאגן‪ :‬תשועת‬ ‫סליחות ערב ראש השנה פון "זכור ברית" אין‬ ‫ה׳ כהרף עין“—די הילף פון באשעפער קומט אזוי‬ ‫בעלזא‪ ,‬קען מען זעהן פון די פאלגענדע מעשה‪:‬‬ ‫שנעל ווי אן אויגן בליק‪ .‬דעריבער דארף מען‬ ‫ווען מרן מהרי"ד זי"ע האט געוויילט אין‬ ‫בעהטן אפילו אויף איין מינוט‪.‬‬ ‫די שטאט מונקאטש בשעת די ערשטע וועלט‬ ‫מלחמה איז דעמאלט נפטר געווארן דער בעל‬ ‫• בקודש פנימה •‬ ‫תפילה הגה“ח רבי יוס‘לע שטערוויצער ז"ל‪ ,‬וואס‬ ‫הרב יצחק לאנדא ז"ל משמש בקודש‪ ,‬שילדערט‬ ‫האט אויך געווען דער בעל תפילה אסאך יאהרן צו‬ ‫אין זיין ספר "בקודש פנימה" דעם סדר פון די ימים‬ ‫סליחות ערב ראש השנה‪ ,‬נאך ביי כ"ק מרן מהר"י‬ ‫דארף נאר א קליינע הכרעה לטובה‪ ,‬און "תסכים נוראים ביי כ"ק מרן מהר"א מבעלזא זי"ע אין אר"י‬ ‫זי"ע‪ .‬בשעת די לוי' וואס איז פארגעקומען זונטאג‬ ‫פ' שמות‪ ,‬האט מען אדורך געפיהרט די מטה‪ ,‬ביים‬ ‫עמם במחילתך"‪—,‬וועט ממילא ארויסקומען אן • טהרת הרגל‬ ‫פענצטער פון די שטוב פון מרן זי“ע אין מונקאטש‪.‬‬ ‫הכרעה לכף זכות‪.‬‏(כ"ק מרן מהר"י מבעלזא זי"ע)‬ ‫אין די תקופה ווען ר' יצחק לאנדא ז"ל‪ ,‬איז‬ ‫מרן זי“ע איז צוגעגאנגען צום פענסטער און‬ ‫געווען משמש בקודש‪ ,‬איז מרן זי"ע געגאנגען זיך‬ ‫תשובה שלימה בלב ובנפש"‪,‬‬ ‫•‬ ‫געזאגט‪ :‬זאגט אים ער זאל זיך דערמאנען אז ער‬ ‫איז געווען א בעל תפילה ביים טאט‘ן ז“ל [מרן‬ ‫אם אמנם שבו כולם בלב ונפש לחלותך‪( ...‬סליחות‬ ‫טובל'ן אין מקוה פאר יעדן יום טוב‪ .‬ווי פאר פסח‪,‬‬ ‫שבועות ראש השנה‪ ,‬יום כיפור‪ ,‬חנוכה‪ ,‬פורים‪.‬‬ ‫מהר“י זי“ע] אז ער האט געזאגט ‘זכור ברית‘ דארף‬ ‫לערב ר"ה)‬ ‫צומאהל האט זיך מרן זי"ע גע'טובל'ט א טאג פאר‬ ‫ער פון גארנישט מורא האבן‪ .‬מ'זעהט פון דעם ווי‬ ‫צווישן די דברי התעוררות בימי הרחמים יום טוב‪ ,‬און צומאהל צוויי טעג פאר יום טוב‪[ .‬אין‬ ‫ווייט מרן מהרי"ד זי"ע האט מחשיב געווען דאס‬ ‫והרצון האט כ"ק מרן מהר"י זי"ע דערציילט אזוי‪ :‬די ערשטע יאהרן אין ארץ ישראל האט זיך מרן‬ ‫זאגן פון די סליחות‪ ,‬אז ס'האט א כח צו שיצן אויף‬ ‫אמאהל ביי די סליחות ערב ראש השנה‪ ,‬ווען דער גע'טובל'ט נאר פאר יום כיפור‪].‬‬ ‫א נשמה וואס קומט ארוף אויפ'ן עולם עהעליון‪.‬‬ ‫ראפשיצער רב זי"ע האט געהאלטן ביים שטיקל‬ ‫"אם אמנם שבו כולם בלב ונפש לחלותך"‪—,‬כאטש • ערב ראש השנה‬ ‫די מדה פון "מטה כלפי חסד"‬ ‫•‬ ‫ערב ראש השנה איז מרן זי"ע אריינגעקומען‬ ‫אם אמנם שבו כולם בלב ונפש לחלותך‪ ,‬נא כל מדה איך האב ליידער נישט אזוי געטוען ווי זיי‪ ,‬דאך‬ ‫בעהט איך [פונעם פזמון שלש עשרה מדות] האט זאגן סליחות מיט'ן עולם צוזאמען‪ .‬און דער‬ ‫נכונה תסכים עמם במחילתך‪( ...‬סליחות לערב ר"ה)‬ ‫משמש בקודש הרה"ח ר' גרשון רייווער ז"ל‪,‬‬ ‫"האט‬ ‫געפרעגט‪:‬‬ ‫און‬ ‫קהל‬ ‫צום‬ ‫אויסגעדרייט‬ ‫זיך‬ ‫ער‬ ‫‏חז"ל (קידושין מ‪ ).‬זאגן‪" :‬לעולם יראה אדם‬ ‫>>>>>‬ ‫נישט‬ ‫ובנפש?!‬ ‫בלב‬ ‫געטוען‬ ‫תשובה‬ ‫אלע‬ ‫טאקע‬ ‫איר‬ ‫ברכת כתיבה וחתימה טובה לכל קוראינו ולכל בית ישראל‪ ,‬תזכו לשנה טובה ומבורכת‪ ,‬ושנת גאולה וישועה‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫א‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫• תפילת‏אבינו מלכנו •‬ ‫איז געווען דער שליח ציבור‪ .‬נאך סליחות איז‬ ‫מרן זי"ע צוריק אריין אין זיין צימער און דארט‬ ‫“אבינו מלכנו‪ ...‬אין לנו מלך אלא אתה״‬ ‫געדאווענט שחרית‪.‬‬ ‫מ'האט מתקן געווען אין די הייליגע טעג צו‬ ‫ב"ירח האיתנים" פון שנת תש"ט איז מרן‬ ‫זאגן די תפלה פון ״אבינו מלכנו“ ווייל די גמרא‬ ‫זי"ע געווען אויף די הייליגע טעג אין תל אביב‪.‬‬ ‫ברענגט אז אמאהל איז נישט געקומען קיין רעגן‬ ‫ס'איז נישט געווען אזא גרויסער עולם‪ ,‬בשעת'ן‬ ‫א לענגערע צייט האט מען גוזר תענית געווען און‬ ‫זאגן די סליחות ערב ראש השנה‪ ,‬אבער דאס‬ ‫מתפלל געווען‪ ,‬און ווען אויך נאכ‘ן תענית איז נישט‬ ‫געדרענג איז געווען גרויס‪ ,‬ווייל אלע האבן זיך‬ ‫געגאנגען קיין רעגן‪ ,‬איז דער הייליגער תנא רבי‬ ‫געשטופט ארום מרן זי"ע‪ .‬פלוצלינג האט זיך מרן‬ ‫עקיבא צוגעגאנגען אלס שליח ציבור און געזאגט‬ ‫אים געגעבן א שיינע פארציע פונעם עוף ער זאל‬ ‫זי"ע געגעבן א דריי אויס צום עולם‪ ,‬און געזאגט‪:‬‬ ‫״אבינו מלכנו חטאנו לפניך‪ ,‬אבינו מלכנו אין לנו מלך‬ ‫דאס צוטיילן פאר די ישיבה בחורים‪ ,‬און ער האט‬ ‫"איך ווייס נישט פארוואס דער עולם שטופט זיך‬ ‫אלא אתה״—מיר האבן נישט קיין קעניג אויסער‬ ‫דערביי געזאגט‪" :‬ס'איז א סגולה פאר יראת שמים"‪.‬‬ ‫אזוי אהער‪ ,‬ס'איז דא אזא שיינע לעכטיגע שטוב‪,‬‬ ‫דיר‪ ,‬און ס‘האט באלד אנגעהויבן צו רעגענען‪ .‬אזוי‬ ‫פארוואס קען מען נישט שטיין פונדערווייטענס‪.‬‬ ‫• ערב ר"ה על קברי אבותיו‬ ‫די געשעהניש איז ביי יעדן געווען א רעטעניש און‬ ‫דער בילגורייער רב שרייבט‪ :‬דער זיידע כ"ק‬ ‫העכער פון אונזער מענטשליכע פארשטאנד‪ .‬ווייל‬ ‫מרן מהר"י זי"ע פלעגט פוקד זיין דעם ציון פון זיין‬ ‫מ'האט פון מרן זי"ע קיינמאהל נישט געהערט‬ ‫טאטע כ"ק מרן מהר"ש זי"ע ערב ראש השנה‪.‬‬ ‫אזעלכע וועטער‪.‬‬ ‫דער נאראלער רב זצ"ל האט דערציילט אז ער‬ ‫• התרת נדרים‬ ‫ווי מען איז דעמאלט איבערצייגט געווארן אינעם‬ ‫האט געזעהן איין יאהר ערב ראש השנה ווי כ"ק‬ ‫חשיבות פון די תפלה‪ ,‬האט מען דערצו צוגעלייגט‬ ‫ערב ראש השנה נאכ'ן דאווענען‪ ,‬האט מען מרן מהר"א זי"ע גייט ארויס פון זיין שטוב צום בית‬ ‫נאך תפלות און בקשות און מ'האט דאס באשטימט‬ ‫אריינגערופן צעהן מכובד'יגע אידן אין צימער החיים אין די שטאט בעלזא פוקד צו זיין די ציוני‬ ‫צו זאגן אין די הייליגע טעג‪( .‬ב״י סי׳ תקפ״ד בשם הכל בו)‬ ‫פון מרן זי"ע‪ ,‬צו מאכן התרת נדרים מיט א מנין‪ .‬אבותיו הק' אין דעם טאג‪.‬‬ ‫‪E‬‬ ‫דער מנין איז געזיצן אויף צוויי בענק וואס מ'האט‬ ‫“אבינו מלכנו‪ ...‬כלה כל צר‪...‬סתם פיות“‪...‬‬ ‫אריינגעברענגט אין צימער און מרן זי"ע איז‬ ‫מיר בעהטן ביים באשעפער ער זאל פארלענדן‬ ‫די פיינט וואס ווילן מאכן צרות און קריגערייען פון‬ ‫‪ J‬מאוצרות הצדיקים ‪L‬‬ ‫געשטאנען‪ ,‬און געזאגט דעם גאנצן סדר פון התרת‬ ‫נדרים אריינגערעכנט התרת נידויים וקללות וואס‬ ‫• ערב ראש השנה •‬ ‫אונז‪ ,‬און דערנאך בעהטן מיר ״אבינו מלכנו סתם‬ ‫איז געדריקט אין די סידורים‪ .‬און דער מנין האט‬ ‫פיות משטינינו ומקטריגנו“—באשעפער פארמאך‬ ‫מתיר נדר געווען מיט'ן געדריקט'ן נוסח‪.‬‬ ‫די מיילער פון אונזערע מקטריגים און שטערער‪ ,‬די‬ ‫שלעכטע מלאכים וואס רעדן־אהן שלעכטס אויף‬ ‫• ערב ר“ה איז מוכשר אויף תשובה‬ ‫• עירוב תבשילין‬ ‫אונז‪ .‬אייגענטליך איז דאס א דאפעלטע בקשה‪,‬‬ ‫• חידושי הרי״ם‪ :‬ערב ר"ה איז א צייט וואס איז‬ ‫ווען יום טוב איז געפאלן ערב שבת‪ ,‬אדער‬ ‫נאר ס‘קען זיין אזוי‪ ,‬אז פריער בעטן מיר אז די אלע‬ ‫מוכשר אויף תשובה‪ ,‬אויף אלע טעג פונעם יאהר‬ ‫דער ערשטער טאג ראש השנה איז געפאלן‬ ‫שלעכטע מלאכים וואס מיר האבן אליין באשאפן‬ ‫דורך אונזערע זינד זאלן פארלענד ווערן‪ ,‬דאס טייטש‬ ‫וואס מען האט געזינדיגט‪ .‬ווייל די גמרא (ר״ה י‪):‬‬ ‫דאנערשטאג‪ ,‬האט מרן זי"ע געמאכט אן 'עירוב‬ ‫״ומשטין מעלינו״—אונזערע אייגענע באשאפענע‬ ‫זאגט‪ :‬איין טאג פון יאהר‪ ,‬ווערט גערעכנט ווי א‬ ‫תבשילין' אויף חלה [א שלימה]‪ ,‬און א גאנצן‬ ‫מקטריגים‪ ,‬און דערנאך בעטן מיר אז די מלאכים‬ ‫גאנץ יאהר‪ ,‬און א טייל פון א טאג ווערט גערעכנט‬ ‫געקאכטער עוף‪ .‬מרן זי"ע האט געמאכט די ברכת‬ ‫וואס זענען נישט באשאפן געווארן דורך אונז נאר‬ ‫ווי א גאנצן טאג‪ ,‬דערפאר אויב מען טוהט תשובה‬ ‫העירוב‪ ,‬און געזאגט דעם נוסח‪" :‬בהדין עירובא"‪...‬‬ ‫דורכ‘ן שטן דער יצר הרע‪ ,‬זאל דער באשעפער זיין‬ ‫דעם לעצטן טאג פונעם יאהר איז גלייך ווי מ'וואלט‬ ‫דערנאך האט ער דאס איבערגעגעבן פאר אן‬ ‫מויל פארמאכן ער זאל נישט קענען מקטרג זיין אויף‬ ‫תשובה געטוען א גאנץ יאהר‪.‬‬ ‫אנדערן וואס איז נישט געווען סמוך על שלחנו‪ ,‬אז‬ ‫•‬ ‫אונז‪( .‬חוות דעת)‬ ‫יענער זאל דאס מזכה זיין פאר אנדערע און פאר‬ ‫די בעסטע צייט צו טוען תשובה‬ ‫“אבינו מלכנו‪ ...‬הפר עצת אויבינו“‬ ‫די בני העיר‪ .‬דערנאך שבת בייטאג ביי די סעודה‬ ‫די חכמי האמת שרייבן‪ ,‬אז די זמנים וואס זענען‬ ‫האט מרן זי"ע געגעסן פונעם עוף פון עירוב‪ .‬איך‬ ‫״אויב“ ווערט אנגערופן דערוואס פארדעקט זיין‬ ‫פיינדשאפט‪ ,‬אפילו בשעת ווען ער טוט אפ יענעם א‬ ‫געדענק אז אמאהל האט מרן זי"ע געהייסן רופן מער מסוגל פאר’ן מענטש תשובה צו טוען‪ ,‬זענען‬ ‫ווייטאג מאכט ער זיך גאר אומשולדיג‪ ,‬אז ער האט‬ ‫הרה"ח ר' שלמה פרידמאן ז"ל [מרן זי"ע פלעגט ביים סוף פון יעדן זמן‪ .‬צום ביישפיל‪ ,‬דער זמן פון‬ ‫נישט געוואוסט אז דאס וועט זיין שלעכט פאר‬ ‫אים רופן בלשון חיבה 'שלמה'לע דער מנהל'] און תפילת מנחה‪ ,‬וואס איז ביים ענדע טאג; ערב שבת‪,‬‬ ‫>>>>>‬ ‫>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ב‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪..‬‬ ‫• תפילת‏אבינו מלכנו •‬ ‫איך האב מיר אויסגעבעהטן נאך א יאהר‬ ‫יענעם‪ ,‬ער וואלט יענעם קיינמאל נישט געוואלט‬ ‫טוען קיין שלעכט חלילה‪ .‬דערפאר בעהטן מיר ״הפר‬ ‫עצת אובינו״—דער “אויב“ וואס פארדעקט זיינע‬ ‫זי"ע פלעגט זיך אויף אים אהנלאנען בשעת ער‬ ‫איז געגאנגען‪ .‬יענעם טאג האט מען געענדיגט‬ ‫זייער שפעט צו דאווענען און ס'איז שוין נישט‬ ‫ין די אונטערשטע צוויי יאהרן פון‬ ‫זיין לעבן איז כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע‬ ‫א‬ ‫געווען זייער שוואך‪ .‬אין שנת תרפ"ו דעם‬ ‫שלעכטע מעשים‪ ,‬זאל דער באשעפער צושטערן אז‬ ‫געווען קיין צייט צו זאגן תשליך‪.‬‬ ‫ערשטן טאג ראש השנה‪ ,‬ווען מרן מהרי"ד‬ ‫ער זאל נישט קענען אויספיהרן זיינע בייזע מחשבות‪.‬‬ ‫דעם צווייטן טאג ראש השנה איז מרן‬ ‫זי"ע איז אריינגעקומען צו תקיעת שופר‬ ‫(דרש אב דרוש קס״ז)‬ ‫זי"ע אריינגעקומען צו די תקיעות ‪ 3‬אזייגער‬ ‫האט ער נישט געקענט בלאזן‪ ,‬ס'איז פשוט‬ ‫“אבינו מלכנו‪ ...‬הרם קרן ישראל עמך“‬ ‫נאכמיטאג‪ ,‬און ער האט גוט‬ ‫נישט געגאנגען‪ ,‬וויפוהל ער‬ ‫די גמרא (פסחים פז‪ ).‬זאגט‪ :‬דער באשעפער‬ ‫געבלאזן‪ .‬נאכ'ן דאווענען ווען‬ ‫האט פרובירט איז דאס בלאזן‬ ‫האט נישט פארטריבן אידן אין גלות צווישן גוים‪ ,‬נאר‬ ‫מרן זי"ע איז אהיים געגאנגען‬ ‫שופר נישט געגאנגען‪ .‬האט‬ ‫כדי ס‘זאל פארמערט ווערן גרים צווישן אידן‪ ,‬אבער‬ ‫אהנגעלאנט אויף הרה"ח רבי‬ ‫מרן זי"ע באפוילן אז מ'זאל‬ ‫ליידער זעהן מיר היינט די גרויסע צרות וואס אידן‬ ‫מרדכי הערש ז"ל‪ ,‬האט רבי‬ ‫אויסליידיגן דעם מזרח טייל‬ ‫מאכן מיט‪ ,‬אז נישט נאר ס‘קומט נישט צו קיין גרים‪,‬‬ ‫מרדכי הערש‪ ,‬געזאגט פאר‬ ‫פון די שוהל און אלע זאלן‬ ‫נאד ליידער בלייבט פון אידן וואס ווייניגער‪ ,‬ווייל‬ ‫מרן זי"ע "היינט האט דער רבי‬ ‫זיך ריקן צום מעריב זייט ביז‬ ‫ס‘איז זייער שווער צו זיין אן ערליכער איד‪ ,‬אין די‬ ‫גוט געבלאזן‪ "...‬האט מרן זי"ע‬ ‫נאך די בימה אויף וואס מרן‬ ‫שווערע צייטן‪ ,‬דערפאר בעהטן מיר ביים באשעפער‬ ‫געענטפערט‪" :‬ניין! די נעכטיגע תקיעות זענען‬ ‫זי"ע איז געשטאנען‪ .‬און אויך אויף די בימה זאל‬ ‫דו זעסט דאך אז דאס גאנצע געשעפט איז נישט‬ ‫ווערד‪ ,‬ווארט נישט אויף קיין רווחים אז כלל ישראל‬ ‫געווען בעסער‪...‬איך האב מיך אויסגעבעהטן נאך‬ ‫קיינער נישט שטיין אויסער דער חסיד רבי יעקב‬ ‫זאל ווערן מער דורך די גרים‪ ,‬ראטעווע קודם דעם קרן‬ ‫א יאהר‪( "...‬מפי הרה"ח ר' ברך מאנדלבוים ע"ה‪ ,‬מלוס אנדזשעליס)‬ ‫בעריש ז"ל וואס איז געווען דער בעל מקריא‪.‬‬ ‫פון אידן אז ס‘זאל חלילה נישט ווערן ווייניגער‪ ,‬מיר‬ ‫צי ער זאל אהיים פאהרן?‬ ‫מרן זי"ע איז אזוי געשטאנען אויף די בימה‬ ‫אלע זאלן בלייבן עהרליך און דינען דעם באשעפער‬ ‫פון ‪ 3‬אזייגער ביז ‪ 4:30‬ביז ער האט מצליח‬ ‫מיט אן אמת‪( .‬עבודת ישראל)‬ ‫אבינו מלכנו‪ ...‬החזירנו בתשובה שלמה לפניך‬ ‫אך האט ר' ברך ע"ה דערציילט‪ :‬אז ער‬ ‫געדענקט ווען מ'האט איין יאהר אהיים‬ ‫באגלייט מרן מהרי"ד זי"ע ערב ראש השנה‬ ‫נ‬ ‫געווען צו בלאזן‪ .‬מ'קען זיך נישט פארשטעלן‬ ‫דאס געדרענג וואס האט געהערשט אין די שוהל‬ ‫בשעת די תקיעות ווען די גאנצער מזרח טייל‬ ‫וואס איז די כוונה פון באטאנען אז די תשובה‬ ‫אינדערפרי פונעם דאווענען‪ ,‬איז איינער פון די‬ ‫איז געווען ליידיג און אלע האבן זיך געדארפט‬ ‫זאל זיין שלימה‪ ,‬אודאי דארף מען געהעריג תשובה‬ ‫חסידים צוגעגאנגען און געפרעגט‪ ,‬צי ער זאל‬ ‫שטופן צום אונטערשט'ן טייל פון די שוהל‪ .‬און‬ ‫טוען‪ .‬נאר מיר בעהטן‪ ,‬זוכה צו זיין צו טוען תשובה‬ ‫אהיים פאהרן? האט אים מרן זי"ע געענטפערט‪:‬‬ ‫אזוי איז מען געשטאנען אנדערהאלבן שעה ביז‬ ‫פון ליעבשאפט צום באשעפער וואס דעמאלט ווערן‬ ‫יא! יא! האט זיך דער חסיד אנגערופן און‬ ‫פון די עבירות וואס מ'האט עובר געווען במזיד אויך‬ ‫מרן זי"ע האט מצליח געווען צו קענען בלאזן‬ ‫געזאגט‪" :‬אויב אזוי מיינט דער רבי אז איך זאל‬ ‫שופר‪ .‬נאך תפילת מוסף איז מרן זי"ע ארויס‬ ‫גערעכנט ווי זיי זענען געווארן מצוות‪ ,‬דאס מיינט‬ ‫בלייבן דא צו די תקיעות ווייל דעמאלט זאגט מען‬ ‫געגאנגען פון די שוהל און אנגעטראפן הרה"ח‬ ‫תשובה שלמה‪( .‬דרש אב דרוש קס״ז)‬ ‫"מן המיצר קראתי 'י‪-‬ה' ענני במרחב 'י‪-‬ה'"‪ ,‬האט זיך‬ ‫אבינו מלכנו כתבנו בספר פרנסה וכלכלה‬ ‫מרן זי"ע צעשמייכלט און גארנישט געענטפערט‪.‬‬ ‫רבי מרדכי הערש ריביטשובער ז"ל וואס איז‬ ‫געווען א הויך געוואקסענער מענטש און מרן‬ ‫מיר בעהטן ביים באשעפער ער זאל אונז געבן‬ ‫***‬ ‫די מעגליכקייט אז מיר זאלן קענען מקיים זיין ביידע‬ ‫>>>>>‬ ‫צוזאמען‪ ,‬סיי ״בספר״‪—,‬מיר זאלן קענען לערנען‬ ‫איז די ענדע פון די וואך; ערב ראש חודש‪ ,‬די ענדע זצוק״ל‪ ,‬האט געזאגט אז יעדער איינער זאל קויפן‬ ‫תורה‪ ,‬און אויך ״פרנסה וכלכלה״‪—,‬מיר זאלן האבן‬ ‫פון פארגאנגענעם חודש‪ ,‬און ערב ראש השנה‪ ,‬איז ערב ראש השנה א נייעם מעסער און זאל דאס‬ ‫פרנסה בריוח כדי מ‘זאל קענען לערנען תורה מיט‬ ‫די ענדע פונעם יאהר‪ .‬אזוי אז ס'איז גאר א גוטער אויסשארפן‪ ,‬ווייל דאס איז מסוגל אויף פרנסה אויף‬ ‫הרחבת הדעת‪( .‬תפארת שלמה)‬ ‫א גאנץ יאהר! ("ילקוט מהרי״א" זידישטוב)‬ ‫זמן תשובה צו טוען‪( .‬אגרא דכלה‪ ,‬פ’ במדבר)‬ ‫אז ס‘איז געווען א גרויסע קטרוג אין הימל‪ ,‬בין‬ ‫• סליחות מיט לעקעך און ברוינפן‬ ‫• סגולה לפרנסה‬ ‫איך ארויס זייער פרי פון שטוב‪ ,‬מיט לעקעך און‬ ‫ס‘איז ערב ראש השנה פארטאגס‪ ,‬דער זייגער‬ ‫מ'פיהרט זיך צו קויפן יעדער יאהר ערב‬ ‫בראנפין‪ ,‬און געטראפן א אידיש אינגל‪ ,‬און אים‬ ‫ריקט זיך און דער הייליגער בארדיטשובער זי"ע‪,‬‬ ‫ראש השנה א נייע מעסער‪ ,‬א רמז דערויף וואס‬ ‫געפרעגט‪ ,‬ווילסטו אביסל לעקעך און בראנפין?‬ ‫איז נאך נישט אריין געקומען צו סליחות‪ .‬שפעטער‬ ‫מ'זאגט “החותך חיים לכל חי“—אז דער באשעפער‬ ‫האט ער זיך פריער געוואשן די הענט‪ ,‬געזאגט‬ ‫איז ער אריין געקומען מיט א פלעשל בראנפין און‬ ‫שניידט און טיילט צו לעבן פאר אלע לעבעדיגע‬ ‫ברכת התורה‪ ,‬און נאכדעם געמאכט א שיינע‬ ‫מיט לעקעך‪ .‬נאכן דאווענען האט ער דערציילט‪,‬‬ ‫באשעפנישן‪ .‬הגה״ק מרן מהרי״א מזידיטשוב‬ ‫>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ב‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫• פערל ווערטער ר"ה •‬ ‫‏דער באוואוסטער חסיד ר' ישראל משה מאנדל‬ ‫ברכה‪ ,‬און געגעסן‪ .‬דערנאך בין איך ווייטער‬ ‫ז"ל פון טעגלאש‪ ,‬פלעגט בקביעות פאהרן צו כ"ק‬ ‫געגאנגען און געטראפן א גוי‘שע קינד‪ ,‬און אים‬ ‫מרן מהרי"ד זי"ע אויף ראש השנה‪ .‬איין יאהר‪ ,‬איז‬ ‫געפרעגט די זעלבע‪ ,‬און פארשטייט זיך ער האט‬ ‫• די שנה טובה זאל זיין זיס‪...‬‬ ‫געבוירן געווארן א אינגל‪ ,‬ביי זיינ'ס שוואגער‪ ,‬און‬ ‫דאס זאפארט אויפגעגעסן‪ ,‬נישט געוואשן‪ ,‬נישט‬ ‫יהי רצון שתחדש עלינו שנה טובה ומתוקה‬ ‫דער טאטע פונעם קינד האט מכבד געווען ר'‏ישראל‬ ‫ברכות נישט גארנישט‪...‬האב איך דערנאך געזאגט‪:‬‬ ‫ס'איז נישט גענוג צו בעהטן בלויז אויף א "שנה‬ ‫משה מיט סנדקאות ביים ברית מילה וואס וועט‬ ‫“רבונו של עולם‪ ,‬קוק א אונטערשייד צווישן א איד‬ ‫טובה" אליין‪ ,‬ווייל מיר ווייסן אז אפילו אויף נישט‬ ‫פארקומען ראש השנה‪ ,‬אין זיין וואוינשטאט‪ .‬‏ווי‬ ‫און א גוי“ און אזוי האב איך געקענט צושטערן די‬ ‫גוטע זאכן דארף מען שטענדיג זאגן און גלייבן אז‬ ‫באקאנט איז סנדקאות א טייערע און חשוב'ע כיבוד‪,‬‬ ‫שלעכטע גזירה‪.‬‬ ‫"גם זו לטובה" און דעריבער בעהטן מיר אז דאס‬ ‫און ס'איז מסוגל צו אסאך גוטע זאכן‪ ,‬דערפאר האט‬ ‫ער געטראכט‪ ,‬אויב ער זאל אהננעמען דעם כיבוד‬ ‫• אנדערש וועלן די זינד אנקומען ביז‬ ‫יאהר זאל זיין א "שנה טובה ומתוקה" אויסער דעם‬ ‫וואס אלעס איז גוט‪ ,‬זאל דאס נאך זיין 'זיס' פאר‬ ‫פון סנדקאות און מוותר זיין אויף זיין נסיעה קיין‬ ‫איבערן קאפ‬ ‫אונז‪ ,‬און מיר זאלן קענען זעהן און שפיהרן די חסדים‬ ‫בעלזא אויף ראש השנה‪ ,‬אדער ער זאל פאהרן קיין‬ ‫דער “עטרת יהושע“ פון דז‘יקוב זצוק“ל האט‬ ‫פונעם באשעפער‪( .‬הרה"ק רבי שלמה לייב מלענטשנא זצוק"ל)‬ ‫דערציילט‪ :‬אמאהל בין איך געווען אין וויען‪ ,‬און‬ ‫• צו טוען דעם רצון פון באשעפער ‪...‬‬ ‫איך האב געזעהן א גאסן קערער וואס רייניגט‬ ‫די גאסן‪ .‬האב איך אים געפרעגט‪" ,‬פארוואס‬ ‫יהי רצון שנהיה לראש ולא לזנב‬ ‫דארף מען קעהרן‪ ,‬ווען אין א קורצע צייט ווערט‬ ‫די ראשי תיבות פון "לראש" איז ל'עשות ר'צון‬ ‫די גאס ווידער שמוציג? האט דער קעהרער‬ ‫א'בינו ש'בשמים‪ .‬מיר בעהטן פון באשעפער אז מיר‬ ‫געענטפערט‪ :‬הער ראבינער! ווען מיר וואלטן‬ ‫זאלן זוכה זיין צו טוען דעם ווילן פון אונזער טאט'ן‬ ‫נישט אויסגעקעהרט די גאסן יעדער שטיק צייט‪,‬‬ ‫אין הימל‪( .‬הרה"ק רבי אליעזר מדזיקוב זצוק"ל)‬ ‫וואלט שוין די שמוץ אנגעקומען איבערן קאפ!‪.‬‬ ‫• אויף די טענה וואס וועלן מיר ענטפערן?‬ ‫דער נמשל דערצו איז פארשטענדליך‪ :‬כאטש‬ ‫נאכ‘ן תשובה טוען קעהרן מיר זיך ליידער צוריק‬ ‫המלך היושב על כסא רם ונשא (שחרית ר"ה)‬ ‫צו אונזערע זינד‪ ,‬פונדעסטוועגן זאל א איד‬ ‫הרה"ק בעל "בית אברהם" מסלאנים זצוק"ל‬ ‫זיך נישט צוריקהאלטן פון תשובה טוען‪ .‬ווייל‬ ‫האט אמאהל געזאגט‪ :‬ווען א איד שרייט ראש השנה‬ ‫אנדערש‪ ,‬וועלן די זינד אנקומען איבערן קאפ‪ ...‬בעלזא‪ ,‬אזוי ווי אלע יאהרן? ‏אזוי ווי א געטרייער‬ ‫"המלך" ווערט ערוועקט אויף אים א טענה ח"ו‪ ,‬און‬ ‫מ'פרעגט אים פון הימל (לויט די גמרא גיטין נו‪" ).‬אי‬ ‫חסיד‪ ,‬האט ער געשיקט פרעגן זיין שאלה צו‬ ‫מרן מהרי"ד זי"ע‪ ,‬און מרן זי"ע האט אים צוריק‬ ‫‪E‬‬ ‫מלכא אנא עד האידנא אמאי לא אתית לגבאי"‪—,‬‬ ‫אויב דער באשעפער איז טאקע דער קעניג‪ ,‬וואו‬ ‫ביסטו געווען ביז היינט‪ ,‬און פארוואס ביסטו נישט‬ ‫געענטפערט מיט א זעלטענעם אויסדרוק‪" :‬מ'דארף‬ ‫האבן גאר ברייטע פלייצעס צו זאגן פאר א איד‪ ,‬ער‬ ‫‪ J‬מאוצרות רבוה“ק מבעלזא ‪L‬‬ ‫• ראש השנה •‬ ‫געקומען צו אים ביז יעצט? באמת אויף דעם קען זיך‬ ‫זאל נישט זיין ראש השנה אין בעלזא"‪...‬‬ ‫נאך א איד פארענטפערן און זאגן אז ער האט נישט‬ ‫• ביי ‘מן המיצר‘ איז שוין צו שפעהט‬ ‫געקענט נעמען די דרייסטקייט צו קומען צום טויער‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע האט אמאהל‬ ‫פונעם קעניג מיט זיינע שמוציגע קליידער‪ ,‬וויסנדיג‬ ‫די נידריגע מדריגה און שווערע מצב אין וועלכע ער‬ ‫אין חודש אלול געפרעגט דעם משמש ר‘ שמואל‬ ‫• ראש השנה אין‏בעלזא‪...‬‬ ‫געפונט זיך צוליעב זיינע זינד‪ .‬אבער די תשובה איז‬ ‫צאליס ז“ל ווען ער ווערט נתעורר צו תשובה‪ ,‬פאר‬ ‫‏אין די ספרים הק' ווערט געברענגט‪ ,‬אז ס'איז‬ ‫נאר גוט אויף וואס ס'איז געווען ביז היינט‪ ,‬אבער‬ ‫חשבון הנפש ותיקון המעשים? האט ר‘ שמואל‬ ‫א גרויס ענין צו זיין ביי א צדיק ראש השנה‪.‬‬ ‫אויב מ'וועט אים פרעגן אויך להבא‪" ,‬יעצט אז דו‬ ‫געענטפערט מיט א תמימות‪“ :‬ווען דער רבי‬ ‫צדיקים האבן צוגעלייגט א טעם און געזאגט‏‪ ,‬אז‬ ‫שרייסט שוין יא המלך‪ ,‬און די דערנענטערסט דיך צום‬ ‫זאגט “מן המיצר“ פאר תקיעת שופר‪ ,‬דעמאלט‬ ‫ביים 'ראש' פון יאהר‪ ,‬דארף מען זיין ביים 'ראש'‬ ‫באשעפער‪ ,‬וועסטו אזוי בלייבן א גאנץ יאהר?! און‬ ‫ווערט ער נתעורר צו תשובה“‪ .‬האט אים מרן זי“ע‬ ‫פונעם דור‪.‬‏חסידים פלעגן טאקע שטענדיג פאהרן‬ ‫אויף די טענה וואס וועלן מיר ענטפערן? (בית אברהם)‬ ‫געזאגט‪“ :‬שמואל! ביי “מן המיצר“ איז שוין אביסל‬ ‫מיט מסירות נפש צו זייער רבי'ן אויף ראש השנה‪.‬‬ ‫• פריער זאלן מיר האבן יראת שמים‬ ‫צו שפעט!“ בפשטות איז די כוונה געווען אז ער‬ ‫ס'איז מקובל‪ ,‬אז ביי א צדיק קען מען זוכה זיין צו‬ ‫דארף שוין נתעורר ווערן צו תשובה אין חודש‬ ‫ובכן תן פחדך (מוסף לר"ה)‬ ‫א שנה טובה ומתוקה‪ .‬אסאך חסידים זענען מקפיד‬ ‫אלול‪ ,‬און נישט ווארטן ביז תקיעת שופר אינעם‬ ‫נישט צו פארפאסן אפילו איין יאהר פון צו זיין‬ ‫דער הייליגער “דברי חיים“ פון צאנז זי"ע‬ ‫יום הדין‪ .‬אבער חסידים האבן אויסגעטייטשט די‬ ‫ביים צדיק ראש השנה‪.‬‬ ‫>>>>>‬ ‫>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ג‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫• פערל ווערטער ר"ה •‬ ‫פשעמיש ז"ל (וואס איז נאך יונגערהייט געזיצן אין‬ ‫כוונה פון מרן זי“ע‪ :‬אז א איד דארף תשובה טוען‬ ‫בעלזא אלס יושב אסאך יאהרן)‪ ,‬אז ווען כ"ק מרן‬ ‫ווען ס‘איז ביי אים ב"ה אלעס בהרחבה און ס'איז‬ ‫מהר"א זי"ע איז געווען א קינד פלעגן זיך חסידים‬ ‫אים גוט ב“ה‪ ,‬און נישט ווארטן מיט תשובה טוען‬ ‫האט געפרעגט‪ :‬פארוואס בעהטן מיר ראש השנה‬ ‫מיט אים משתעשע זיין‪ ,‬אזוי ווי מ'איז געוואוינט‬ ‫“מן המיצר“‪—,‬ווען ער ליידט פון ענגשאפט און‬ ‫ביים דאווענען “ובכן תן פחדך“‪ ,‬אז די פעלקער‬ ‫זאלן פארכטן דעם באשעפער‪ .‬זענען מיר דען אזוי‬ ‫מיט די קינדער פון אדמורי"ם‪ ,‬און איינער פון די‬ ‫ס‘דריקט אים פון צרות ח“ו‪ ,‬וואס דעמאלט איז‬ ‫שטארק אויסגעארבעט אין די מידה פון “יראת‬ ‫חסידים האט אים געפרעגט וואס ער וועט טוען‬ ‫שוין אביסל צו שפעט‪.‬‬ ‫שמים“‪ ,‬אז מיר האבן נישט קיין אנדערע זארג‪ ,‬נאר‬ ‫ווען ער וועט אויפוואקסן מיט וואס וועט ער זיך‬ ‫• ער וועט נאך שרייען 'וכל מאמינים שהוא‬ ‫אז די פעלקער זאלן האבן “יראת שמים“?‪ ...‬איז דער‬ ‫מתפרנס זיין? האט אים מרן זי"ע געענטפערט מיט‬ ‫כל יכול' מיט טויזענטער אידן אינאיינעם‪.‬‬ ‫תירוץ‪ :‬די גמרא (בבא קמא צב‪ ):‬זאגט “המתפלל על‬ ‫וואונדער‪" :‬פרנסה? דער באשעפער איז א כל יכול‬ ‫חבירו והוא צריך לאותו דבר‪ ,‬הוא נענה תחילה“‪—,‬‬ ‫הרה"ח ר' משה פשעמיש ז"ל מפשווארסק‪-‬‬ ‫און ער קען מיך אויך מפרנס זיין"‪ .‬ווען מ'האט דאס‬ ‫דערוואס דאווענט פאר א צווייטן‪ ,‬און ער אליין‬ ‫איסט זייד‪ .‬האט דערציילט וואס ער האט געהערט‬ ‫נויטיגט זיך אין יענע זאך‪ ,‬ווערט ער געהאלפן צום‬ ‫דערציילט פאר'ן זיידן מרן מהר"י זי"ע האט ער זיך‬ ‫פון זיין טאטע החסיד המפורסם רבי יעקב‬ ‫ערשט‪ .‬דערפאר בעהטן מיר אויף די פעלקער פריער‪,‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫כדי מיר זאלן צום ערשט צוקומען צו “יראת שמים“‪...‬‬ ‫מ'דארף קומען אפילו מיט מסירות נפש‬ ‫• פון 'חיים' ווערט 'כל‪-‬חי'‬ ‫החותך חיים לכל חי‪( .‬פיוט וכל מאמינים)‬ ‫אז דו וועסט צוטיילן דאס ווארט “חיים“‪ ,‬וועט‬ ‫יין יאהר ערב ראש השנה נאך סליחות‪ ,‬ווען כ“ק מרן מהר“ש זי“ע איז אהיים געקומען פון‬ ‫שוהל‪ ,‬האט ער געזאגט פאר די רעבעצין מלכה ע“ה‪ :‬‏“וואס זאגסטו רעבעצין‪ ,‬ר' משה‬ ‫כהן איז היי יאהר צו אונז נישט געקומען אויף ראש השנה“! ר' משה איז געווען א חסיד וואס‬ ‫א‬ ‫ווערן צוויי ווערטער‪“ :‬חי“‪ ,‬מיט “ים“‪ .‬די גימטריא פון‬ ‫איז געקומען יעדן ראש השנה קיין בעלזא צו מרן מהר“ש זי“ע און איז פארבליבן ביז איבער יום‬ ‫'ים' איז אזוי ווי 'כל' (‪ .)50‬דאס מיינט‪“ ,‬החותך“— דער‬ ‫כיפור‪ .‬‏רעבעצין מלכה ע“ה האט גענומען מלמד זכות ‏זיין אויף ר‘ משה און זיך אנגערופן‪“ :‬אפשר‬ ‫וואס צושניידט‪ ,‬דאס ווארט “חיים“ אין העלפט‪ ,‬קומט‬ ‫האט זיך ‏עפעס געמאכט אן אורזאך פארוואס ער האט נישט געקענט קומען‪ .‬אפשר איז איינער‬ ‫ארויס פון דעם “כל‪-‬חי“‪( .‬הרה"ק רבי ישראל מרוזשין זצוק"ל)‬ ‫נישט געזונט געווארן אדער עפעס אנדערש וואס ס‘האט אים געטראפן פארוואס ער איז נישט‬ ‫• גוט צו אלעמען‬ ‫געקומען?“ ס‘איז קיין תירוץ נישט"‪ ,‬האט איר מרן זי“ע געענטפערט‪" .‬קיין שום זאך דארף נישט‬ ‫אפהאלטן א חסיד‏פון צו קומען אויף ראש‪-‬השנה צום רבי‘ן‪ .‬אט וועל איך דיר‏דערציילן א מעשה‬ ‫הטוב ומטיב לרעים ולטובים (פיוט וכל מאמינים)‬ ‫וואס ס‘האט פאסיהרט ביים הייליג‘ן “חוזה“ פון לובלין‪:‬‏אמאהל איז געקומען א פשוט‘ער איד צום‬ ‫אויב דער באשעפער איז א מטיב לרעים איז ער‬ ‫“חוזה“‪ ,‬און אים געגעבן א קוויטל מיט א פדיון נפש‪ .‬שטייענ‘דיג‬ ‫דאך מיט די טובים אוודאי מטיב‪ ,‬איז פארוואס דארף‬ ‫אין צימער האט ער געזעהן ווי די בעקעטשע פונעם "חוזה" איז‬ ‫מען דערמאנען ״ולטובים״? נאר מ׳קען זאגן אזוי‪:‬‬ ‫צעריסן און גלאטעט א לאטע אויף א לאטע‪.‬‏דער איד האט דאס‬ ‫״לרעים״‪—,‬פאר די וואס ווייסן אז זיי זענען רעים‬ ‫נישט געקענט צוקוקן‪ ,‬איז ער ארויס אין גאס און געקויפט א‬ ‫און זינדיג‪ ,‬איז נישט נאר פאר אזעלכע איז גוט דער‬ ‫באשעפער‪ ,‬נאר אפילו ״לטובים״ די וואס האלטן זיך‬ ‫שטיק סחורה‪ ,‬און באצאהלט פאר א שניידער ער זאל אויפנייען‬ ‫פאר טובים‪ ,‬און ווייסן גארנישט אז זיי זענען גאר‬ ‫א נייע בעקעטשע‪ .‬דער “חוזה“ האט שטארק הנאה געהאט פון‬ ‫רעים‪ ,‬פאר זיי איז דער באשעפער אויך גוט‪( .‬הרה"ק רבי‬ ‫די נייע בעקעטשע און באשלאסן דאס אנצוטוהן נאר צו די‬ ‫הערש'לע זידיטשויבער זצוק״ל)‬ ‫סעודת ראש חודש וואס ער האט געפראוועט יעדן חודש‪ .‬מיט א וואך שפעטער איז דער איד ל“ע‬ ‫• לעבן צוליעב'ן באשעפער'ס כבוד‬ ‫נפטר געווארן‪ .‬ווען דער "חוזה" האט דאס געהערט‪ ,‬האט ער געגעבן א קרעכטץ און געזאגט‪" :‬‏איך‬ ‫זעה דעם איד אויפ‘ן עולם האמת און זיין מצב איז נישט גוט‪ ,‬ער ליידט זייער און מ'שטראפט אים‬ ‫וכתבנו בספר החיים למענך אלוקים חיים‪.‬‬ ‫שווער"‪ .‬ווען ס‘איז אנגעקומען ראש‪-‬חודש האט דער “חוזה“ אנגעטוהן צום ערשטן מאהל‪ ,‬די נייע‬ ‫רבוש״ע! ס'איז ריכטיג אז מיר זענען דיר‬ ‫בעקעטשע וואס דער איד האט געלאזט מאכן פאר אים‪ ,‬און געפראוועט די ראש חודש סעודה‪ .‬די‬ ‫שולדיג אסאך חובות‪ ,‬אבער די וועלט פיהרט‬ ‫בעקעטשע איז געווען זייער פאסיג און בכבוד‘יג פאר‘ן “חוזה“‪ .‬פלוצלינג האט דעם “חוזה‘ס געזיכט‬ ‫זיך‪ ,‬אז ווען א סוחר זעהט‪ ,‬אז זיין קליענט שטייט‬ ‫אויפגעשטראלט‪ ,‬און מיט א פרייליכקייט רופט ער זיך אהן‪“ .‬איך זעה אצינד דעם איד אויף יענע‬ ‫שמאהל און האלט ביי גיין באנקראט‪ ,‬טוהט ער אים‬ ‫וועלט ווי זיין געזיכט שיינט ווי די זון אין מיט‘ן טאג“‪“ .‬נו“‪ ,‬האט זיך מרן מהר"ש זי"ע אנגערופן צו די‬ ‫אונטערשטיצן און לאזט אים נישט פאלן‪ ,‬כדי ער‬ ‫רעבעצין‪“ ,‬דאס איז ווען א איד ברענגט פאר‘ן רבי‘ן נאר א בעקעטשע‪ ,‬יעצט קענסטו פארשטיין ווי‬ ‫זאל זיך קענען צוריק כאפן‪ ,‬און דעמאלט וועט ער‬ ‫אזוי מ'זעהט אויס אויף יענער וועלט אז מ'ברענגט זיך אינגאנצן אליין פאר‘ן רבי‘ן‪ ,‬וויאזוי מ'לייכט‬ ‫קענען אפצאהלן‪ ,‬וואס ער איז שולדיג‪ ...‬בעהטן מיר‬ ‫דערפאר אויבן אין הימל“‪ .‬און מרן זי"ע האט אויסגעפיהרט‪" :‬‏א איד דארף היטן אויף די צייטן וואס‬ ‫דיך באשעפער‪ ,‬״כתבנו בספר החיים״‪—,‬געב אונז‬ ‫ער פאהרט צום רבי‘ן‪ ,‬בפרט ראש השנה‪ ,‬און מ'דארף קומען אפילו מיט מסירות נפש“‪.‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ד‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫• פערל ווערטער ר"ה •‬ ‫• חכמה ואינה מלאכה‬ ‫מ'קען זאגן א כוונה אין די ווערטער "תקיעת‬ ‫אנגערופן און געזאגט‪" :‬יא‪ ,‬יא‪ ,‬ער וועט נאך שרייען‬ ‫'וכל מאמינים שהוא כל יכול' מיט טויזענטער אידן‬ ‫אויף בארג נאך א ביסל "חיים"‪ ,‬כאטש מיר זענען דיר‬ ‫אינאיינעם"‪( .‬לקט שפתי קודש עמוד קע)‬ ‫שופר חכמה ואינה מלאכה"‪ ,‬אז צו בלאזן שופר איז‬ ‫גרויסע בעלי חובות‪ ,‬און דו דארפסט דאס טוען פאר‬ ‫דיינעטוועגן‪"—,‬למענך אלוקים חיים״‪—,‬כדי מיר‬ ‫קיין מלאכה נישט‪ .‬דער עיקר איז די חכמה דערפון‬ ‫‪E‬‬ ‫די כוונה וואס מ'האט אינזין בשעת מ'בלאזט שופר‪.‬‬ ‫זאלן דיר קענען אויף אזא אופן אפצאהלן די אלטע‬ ‫חובות‪( .‬הרה"ק רבי יחזקאל מקוזמיר זצוק״ל)‬ ‫(הרה"ק רבי שלמה לייב מלענטשנא זצ"ל)‬ ‫‪ J‬מאוצרות הצדיקים ‪L‬‬ ‫• ש'וטה ט'יפש נ'ער‬ ‫• ראש השנה •‬ ‫• ס'זאל מקוים ווערן 'חיים כלכם היום'‬ ‫הרה“ק רבי אליעזר פון דזשיקוב זצ"ל‪ ,‬האט‬ ‫זכרנו לחיים מלך חפץ בחיים וכתבנו בספר‬ ‫אמאהל פאר תקיעת שופר געזאגט‪“ :‬שטן“ איז די‬ ‫החיים למענך אלקים חיים‬ ‫ראשי תיבות‪ :‬ש'וטה‪ ,‬ט'יפש‪ ,‬נ'ער‪ .‬ווייל איז דען דא א‬ ‫די גמרא (עבורה זרה ה‪ ).‬זאגט אז פיהר סארט‬ ‫א בחינה פון א ראש‬ ‫מענטשן ווערן אנגערופן מתים‪ .‬א ארימאן און‬ ‫אזו ווי ס'איז דא א בנין קומה ביי א מענטש‬ ‫א בלינדער‪ ,‬א מצורע און איינער וואס האם נישט‬ ‫אזוי איז דא בנין קומה אינעם יאהר‪ ,‬און דערפאר‬ ‫קיין קינרער ל"ע‪ ,‬דעריבער דערמאנען מיר דא פיהר‬ ‫הייסט דער יו"ט ראש השנה‪ ,‬ווייל ס'איז א בחינה‬ ‫מאהל דאס ווארט "חיים" ווייל מיר בעהטן דעם‬ ‫פון א ראש‪ ,‬און אזוי ווי דער ראש איז דאס חיות‬ ‫באשעפער ער זאל אפטוען פון אונז די פיהר סארט‬ ‫פונעם גאנצן קערפער‪ ,‬אזוי דארף מען מקבל זיין‬ ‫מיתה‪ ,‬און ס'זאל מקוים ווערן ביי אונז חיים כלכם‬ ‫ראש השנה חיות אויפ'ן גאנצן יאהר‪( .‬בית אהרן)‬ ‫היום אכי"ר‪( .‬בית אשר)‬ ‫•‏עקידת יצחק‬ ‫• "פחד"‪" ,‬אימה" און "יראה"‬ ‫• של“ה הק‘‪:‬‏ראש השנה דערמאנט מען דעם‬ ‫ובכן תן פחדך ה' אלהינו על כל מעשיך ואימתך‬ ‫גרעסערע נארישקייט און שטות פון רעדן שלעכטס‬ ‫זכות פון עקידת יצחק‪ ,‬וואס יצחק אבינו האט‬ ‫על כל מה שבראת וייראוך כל המעשים‬ ‫פאר‘ן באשעפער אויף זיינע באליעבטע קינדער דאס‬ ‫זיך געלאזט בינדן די הענט און די פיס פאר‘ן‬ ‫אידישע פאלק? ס‘איז זיכער אז דער באשעפער הערט‬ ‫דא ווערט דערמאנט דריי לשונות פון מורא‪,‬‬ ‫באשעפער‪ .‬אזוי דארפן מיר נתעורר ווערן אז‬ ‫אים נישט צו‪ ,‬און שטופט אים אינגאנצען אוועק!‬ ‫"פחד"‪" ,‬אימה" און "יראה‪ .",‬פארוואס בעהטן מיר‬ ‫מ‘‏זאל זיך בינדן די הענט און די פיס‪ ,‬אויך די הארץ‬ ‫דוקא אין ראש השנה און אין יום כפור אויף יראת ה'‪.‬‬ ‫ס'זאל זיך דערקענען די קדושה פון‬ ‫און אלע חושים און איברים נאר פאר‘ן באשעפער‪.‬‬ ‫ווייל אין ראש השנה בעהטן מיר אז מיר זאלן האבן‬ ‫באשעפער אין אלע באשעפינישן‬ ‫א גוט געבענשט יאהר‪ ,‬מוזן מיר דעריבער בעהטן‬ ‫דער ראש פונעם יאהר‬ ‫באלד אנהויב יאהר‪ ,‬מיר זאלן האבן אין זיך די דריי‬ ‫"וידע כל פעול כי אתה פעלתו ויבין כל יצור‬ ‫כי אתה יצרתו"‪ .‬בפשטות מיינט "כי אתה יצרתו"‬ ‫איך האב געהערט פון האדמו"ר מסאדיגורא‬ ‫בחינות פון יראה‪" ,‬פ'חד"‪" ,‬א'ימה" און "י'ראה" וואס‬ ‫זצלה"ה אויף דעם וואס ס'שטייט (קהלת ב‪:‬יד)‬ ‫די ראשי תיבות איז "פא"י"‪ ,‬וואס איז אויך די ראשי‬ ‫מ'זאל וויסן אז דער באשעפער האט אים באשאפן‪.‬‬ ‫קען מען זאגן אז אונזער בקשה איז‪ :‬וויבאלד‬ ‫"החכם עינו בראשו"‪ ,‬מ'דארף שטענדיג אכטונג‬ ‫תיבות פונעם פסוק "פ'ותח א'ת י'דיך"‪ ,‬וואס איז דער‬ ‫דער באשעפער האט אונז באשאפן‪ ,‬זאל זיך‬ ‫געבן אז דער ראש פון יעדער זאך זאל זיין גוט‪.‬‬ ‫שם פון פרנסה‪ ,‬קומט אויס אז דורכדעם וואס מיר‬ ‫וועלן האבן אין זיך יראת ה'‪ ,‬וועלן מיר שוין ממילא‬ ‫דערקענען די קדושה פון באשעפער אין אלע‬ ‫דהיינו ראש השנה‪ ,‬ראש חודש‪ ,‬אנהייב וואך און‬ ‫געבענטשט ווערן מיט אלעס גוטס‪( .‬בית אשר)‬ ‫באשעפענישן‪ ,‬פונקט אזוי ווי‪ ,‬ווען א גרויסער‬ ‫אנהייב פונעם טאג‪ .‬און אז דער ראש איז גוט איז‬ ‫אלעס גוט‪( .‬בית יעקב)‬ ‫• אלעס איז פון באשעפער'‬ ‫מומחה מאכט א זאך דערקענט זיך אינעם זאך‬ ‫ווער ס'האט דאס געמאכט‪ ,‬איז אונזער בקשה‪,‬‬ ‫• מ'זאל קענען קוקן אין א ספר‬ ‫ישא ברכה מאת ה' וצדקה מאלקי ישעו‬ ‫אז ס'זאל זיך דערקענען דער כוח הפועל בנפעל‪.‬‬ ‫פארוואס בעהטן מיר “כתבנו בספר חיים טובים‪,‬‬ ‫ס'זענען דא מענטשן‪ ,‬וואס‪ ,‬ווען זיי האבן א‬ ‫אזוי אויך "ויבין כל יצור כי אתה יצרתו"‪ ,‬ס'זאל זיך‬ ‫ברכה אין געלט אדער הצלחה אין תורה‪ ,‬מיינען זיי אז‬ ‫כתבנו בספר פרנסה וכלכלה“‏‪—,‬ס'וואלט געווען‬ ‫דערקענען אין יעדער "יציר"‪ ,‬אז דער באשעפער‬ ‫'כוחי ועוצם ידי עשה לי'‪ ,‬אז די הצלחה איז געקומען‬ ‫גענוג מ'זאל בעהטן מיט'ן לשון “כתכנו לחיים‬ ‫האט אים באשאפן‪( ...‬הרה"ק רבי העניך מאלכסנדר זצ"ל)‬ ‫פון זיי אליין‪ .‬דעריבער זאגט דוד המלך "ישא ברכה"‪,‬‬ ‫טובים‪ ,‬כתבנו לפרנסה וכלכלה“?‏נאר מיר בעהטן‪ ,‬אז‬ ‫ווען א מענטש האט אויף זיך א ברכה‪ ,‬זאל ער וויסן‬ ‫ווען מיר וועלן זוכה זיין צו האבן א חיים טובים און • ווען אלעס ווערט פון דאסניי באשאפן‬ ‫"מאת ה'"‪ ,‬אז דאס איז פון באשעפער און נישט ח"ו‬ ‫ראש השנה איז דער טאג ווען אלע וועלטן ווערן‬ ‫פרנסה וכלכלה‪ ,‬זאלן מיר קענען אריינקוקן מתוך‬ ‫"כוחי ועוצם ידי‪ ",‬און אפילו ער ווייסט שוין ביי זיך‬ ‫הרחבה אין א אידיש ספר‪( .‬תפארת שלמה)‬ ‫פון דאסניי באשאפן‪ ,‬און לויט ווי דער מענטש איז‬ ‫>>>>>‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ו‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫• פערל ווערטער ר"ה •‬ ‫שבת בראשית‪.‬‬ ‫[דער בילגורייער רב זי"ע האט נאכגעזאגט‬ ‫זיך מקדש און מטהר‪ ,‬אז זיין רעדן זאל זיין הייליג‬ ‫און ריין‪ ,‬און זיין מויל און הארץ זאל זיין אייניג‪,‬‬ ‫אז די ברכה איז פון באשעפער זאל ער נישט טראכטן‬ ‫פונעם טאט'ן‪ ,‬מרן מהרי"ד זי"ע‪ ,‬אז אלעס האט‬ ‫אזוי איז מען ממשיך אויף זיך א לעבן פון שפע‬ ‫אז ער איז ווערד צו באקומען די ברכה צוליעב זיינע‬ ‫ער זיך געפיהרט לויט ווי ס'איז גע'פסק'נט אין‬ ‫און ברכה אויפ'ן גאנצן יאהר‪ ,‬אויף זיין גאנצע‬ ‫מעשים טובים‪ ,‬זאגט דער פסוק ווייטער "'וצדקה'‬ ‫שלחן ערוך אויסער דריי זאכן‪ )1 :‬ער האט נישט‬ ‫שטוב און אויף אלע עולמות‪ ,‬וואס ווערן באנייט‬ ‫מאלהי ישעו"‪ ,‬אז די ברכה וואס ער האט באקומען‬ ‫געגעסן ראש השנה ביינאכט עפל געטונקען אין‬ ‫דורך אים‪ ,‬ווייל דער באשעפער באראט זיך מיט‬ ‫פון באשעפער‪ ,‬איז נאר בתורת צדקה‪ ,‬און נישט ווייל‬ ‫האניג‪ )2 .‬ער איז נישט געשלאפן אין די סוכה‪)3 .‬‬ ‫די נשמות פון די צדיקים‪( .‬בית אהרן)‬ ‫ער איז ווערד געווען דערצו צוליעב זיינע מעשים‬ ‫טובים‪( .‬כ"ק מרן מהר"ש מבעלזא זי"ע)‬ ‫ער האט נישט געגעסן שמיני עצרת אין די סוכה‪].‬‬ ‫נאך שרייבט דער בילגורייער רב זי"ע‪ :‬איך האב‬ ‫‪E‬‬ ‫אריינגייין קיין אר"י בקדושה וטהרה‪.‬‬ ‫געהערט פונעם ברודער מרן מהר"א זי"ע‪ ,‬אז דער‬ ‫‪ J‬מאוצרות רבוה"ק מבעלזא ‪L‬‬ ‫לדוד מזמור‪...‬כי הוא על ימים יסדה ועל נהרות‬ ‫מאכל 'רעדעלעך'‪ ,‬שטיקלעך עפל געפרעגלט אין‬ ‫יכוננה‪.‬‬ ‫ס'שטייט אין מדרש‪ :‬אז דער באשעפער האט‬ ‫ארום גענומען ארץ ישראל מים ימים ונהרות‪[ .‬אין‬ ‫• סימנא מילתא •‬ ‫מדרש תהלים כ"ד שטייט "כי על ימים יסדה"‪—,‬דאס‬ ‫איז אר"י וואס זיצט אויף זיבן ימים‪ ,‬ימא רבא‪ ,‬ימא‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫דטברי'‪ ,‬ימא דמילחא‪ ,‬וימא דסביכי‪ ,‬וימא דחולתא‪,‬‬ ‫מנהג ישראל תורה מרבה צו זיין אנהייב יאהר‬ ‫וימא דשכיית וימא דאפניא‪" .‬ועל נהרות יכוננה"‪,‬‬ ‫מיט עסן פארשידענע מאכלים פאר א גוטער‬ ‫פיהר טייכן‪ ,‬ירדנה ופיגה וירמוך וקריון‪ ].‬כדי מרמז‬ ‫סימן 'שתתחדש עלינו שנה טובה וברוכה‬ ‫צו זיין אז מ'קען נישט זוכה זיין צו ארץ ישראל נאר‬ ‫האניג‪ ,‬וואס מ'האט געגעסן סוכות‪ ,‬איז געווען‬ ‫שנה טובה ומתוקה'‪ .‬ס'זענען דא אין דעם‬ ‫דורך קדושה וטהרה‪ .‬אויב דער מענטש וויל אריינגיין‬ ‫אנשטאט עסן עפל געטונקען אין האניג וואס אין‬ ‫פארשידענע מנהגים ונהרא נהר ופשטא‪ .‬מיר‬ ‫קיין אר"י דארף ער זיך פריער מטהר זיין פון די זוהמה‬ ‫בעלזא האט מען נישט געגעסן ליל ראש השנה‪].‬‬ ‫ברענגען עטליכע מנהגי רבוה"ק מבעלזא‪.‬‬ ‫און טומאה דורך זיך טובל'ן אין די נהרות [מרן זי"ע‬ ‫האט דעמאלט אויך אנגעוויזן אז ס'זאל קיינעם‬ ‫• עפל מיט האניג אנפאנג סעודה‪:‬‬ ‫• קאליכיגע חלות‪:‬‬ ‫נישט דאכטן אז טבילה במקוה קען שאדטן פאר'ן‬ ‫ס'שטייט אין טור (או"ח סי' תקפ"ג) אז אנפאנג‬ ‫ביי די סעודות פון ראש השנה האט מען געגעסן‬ ‫מענטש צוליעב די קעלט‪ ,‬ווייל קיינער איז נאך נישט‬ ‫קאליכיגע [ראדיש] חלות‪ .‬אויך ביי די סעודות ערב סעודה עסט מען א עפל איינגעטונקען אין האניג‬ ‫געשעדיגט געווארן דורך איין טבילה כדי זיך מטהר‬ ‫ומוצאי יום כיפור‪ .‬ביי די סעודת הושענא רבה איז און מ'זאגט "שתתחדש עלינו שנה טובה ומתוקה"‪.‬‬ ‫צו זיין]‪ .‬דעריבער ווען אידן זענען ארויס פון מצרים‬ ‫דער מנהג צו עסן געפלאכטענע קאליכיגע חלות‪ .‬און אזוי ווערט געפסק'נט אין רמ"א (שם ס"א)‪.‬‬ ‫שטייט‪" :‬ויסב אלקים את העם דרך המדבר ים סוף"‪,‬‬ ‫[ספר 'שיר מעון' להגאון רבי שמעון סופר זצ"ל‬ ‫כאטש די אידן האבן געקענט גיין אויף די טריקעניש‪,‬‬ ‫• ראש כבש‪ :‬במשך'ן חודש תשרי האט מען‬ ‫אב"ד ערלוי ובעמח"ס שו"ת התעוררות תשובה‪,‬‬ ‫האט דער באשעפער געוואלט אז זיי זאלן אדורכגיין‬ ‫צום פלייש אויך דערלאנגט 'ראש כבש' געפרעגלט‬ ‫שרייבט א טעם בדרך רמז‪ :‬דער טעם אויפ'ן מנהג‬ ‫דעם ים סוף‪ ,‬זיי זאלן זיך אפוואשן פון טומאת מצרים‬ ‫אין האניג‪ ,‬זכר 'לאילו של יצחק' און פאר א סימן‬ ‫בני ישראל אין מדינת אשכנז אז פון ראש השנה‬ ‫און אריינגייין קין ארץ ישראל בקדושה וטהרה‪( .‬כ"ק‬ ‫'שנהיה לראש ולא לזנב'‪.‬‬ ‫ביז הושענא רבה ווערן די חלות געבאקן רונדיג‬ ‫מרן מהר"ש מבעלזא זי"ע)‬ ‫• רוביא‪ :‬פאר א סימן "שירבו זכיותנו"‪.‬‬ ‫קען זיין דער טעם ווייל א רונדיגע זאך האט נישט‬ ‫• פארשנייד דעם 'מגיד פשע'‪...‬‬ ‫• כרתי‪ :‬פאר א סימן "שיכרתו שונאינו"‪ .‬און דער‬ ‫קיין ענדע און א סוף וואס איז א גוטער סימן פאר‬ ‫באין מליץ יושר מול מגיד פשע‪...‬וצדקנו במשפט‬ ‫אריכת ימים אהן א סוף‪ ,‬און בלי ספק איז די זאכן מנהג אעיז צו קאכן די סימנים אין האניג‪.‬‬ ‫'מול' איז פונעם לשון "וימל"‪ ,‬פארשניידן‪" .‬באין‬ ‫• מייערן צימעס‪ :‬פאר א סימן "שירבו‬ ‫וואס ווערן געגעסן מאכן א פועל לטובה‪ .‬עכ"ל‪].‬‬ ‫זכיותינו"‪'.‬מייערן‪ ,‬ס'זאל זיך מעהרן'‪ .‬ביי כ"ק מרן‬ ‫מליץ יושר" אויב ס'איז ח"ו נישטא ווער ס'זאל פאר‬ ‫אדמו"ר שליט"א ברענגט מען אויך אין די צוויי‬ ‫• חלה איינגעטונקען אין האניג‪:‬‬ ‫אונז זאגן גוטס‪ ,‬בעהטן מיר דיך "מול" מגיד פשע'‪,‬‬ ‫פארשנייד די מקטריגים וואס זאגן שלעכטס אויף‬ ‫רבותינו הק' האבן נישט געגעסן עפל נעכט פון ראש השנה די אנדערע סימנים וואס‬ ‫אונז‪ .‬דערויף פיהרן מיר אויס "וצדקנו במשפט"‪ ,‬ווייל‬ ‫איינגעטונקען אין האניג‪ ,‬צוליעב א ספק ברכה‪ .‬ווערן דערמאנט אין שו"ע‪.‬‬ ‫דאס פארשניידן די מקטריגים איז על פי תורה‪ .‬ווייל‬ ‫• סילקא‪ :‬פאר א סימן "שיסתלקו שונאינו"‪.‬‬ ‫אבער מ'האט איינגעטונקען די 'מוציא' אין‬ ‫די גמרא (סנהדרין יז‪-.‬רמב"ם הל' סנהדרין פ"ט ה"א )‬ ‫האניג‪ ,‬אויף א חלת דבש‪ .‬און געזאגט "תהא‬ ‫זאגט‪ :‬סנהדרין שראו כולם לחובה פוטרין אותו מיד‪,‬‬ ‫• קרא‪ :‬פאר א סימן "שיקרע גזר דיננו ויקראו‬ ‫השנה הבאה עלינו מתוקה וטובה לנו"‪ .‬אזוי האט‬ ‫>>>>>>‬ ‫>>>>>>>‬ ‫מען זיך געפיהרט גאנץ חודש תשרי‪ ,‬ביז נאך‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ז‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫• פערל ווערטער ר"ה •‬ ‫געהאט קינדער אסאך יאהרן האט זיך שטענדיג‬ ‫מזכיר זיין ביי כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע לדבר ישועה‬ ‫לפניו ית' זכיותינו"‪ .‬מ'האט נישט געטונקען די‬ ‫פלייש אין חריין אדער זויערע איגרעקיס נאר‬ ‫ווייל כולו חייב‪ ,‬איז זכאי‪ .‬דעריבער "וצדקנו במשפט"‪,‬‬ ‫ורחמים‪ .‬איין יאהר ראש השנה ביינאכט‪ ,‬האט מרן‬ ‫אנשטאט געגעסן די פלייש מיט די סימנים‪[ .‬זעה‬ ‫ס'איז קומט לויט'ן דין אז מיר זאלן ארויסגיין פון‬ ‫זי"ע ביים עסן "רוביא" פלוצלינג געהייסן דעם‬ ‫ווייטער ווי אזוי די סימנים הייסן בלע"ז]‪.‬‬ ‫משפט אינגאנצן גערעכט‪( .‬כ"ק מרן מהר"ש מבעלזא זי"ע)‬ ‫גבאי‪ ,‬אויסרופן דעם נאמען פון יענעם חסיד‪ ,‬און‬ ‫• כרות'לעך פיש‪ :‬במשך דעם חודש תשרי‬ ‫יענער האט באקומען פון מרן זי"ע שיריים פון די‬ ‫• א בכיה מתוך שמחה‪...‬‬ ‫איז מנהג רבוה"ק צו עסן א ספעציעלן פיש‬ ‫"רוביא" און אין יענעם יאהר איז ביי אים געבוירן‬ ‫וואס הייסט 'כרת' (כרות'לעך) פאר א גוטער‬ ‫ב'שמך י'גילון כ'ל ה'יום‪( ...‬תפילת מוסף)‬ ‫געווארן א מיידעלע‪"( .‬הליכות הצדיקים" שב"ק ח"ג עמוד קעט)‬ ‫סימן 'שיכרתו שונאינו'‪ .‬דער פיש האט געהאט‬ ‫ב'שמך י'גילון כ'ל ה'יום‪ ,‬איז די ראשי תיבות 'בכיה'‪.‬‬ ‫• דאכט זיך מיר ס'איז אביסל זיסער"‬ ‫א ספעציעלע חשיבות ביי רבוה"ק‪ ,‬וואס האבן‬ ‫אז די בכיה פון ראש השנה דארף זיין מתוך שמחה‬ ‫מקפיד געווען אז מ'זאל ארויף געבן דעם פיש‬ ‫און נישט ח"ו מתוך עצבות‪( .‬כ"ק מרן מהר"ש מבעלזא זי"ע)‬ ‫איין יאהר פאר ראש השנה האט מרן מהר"א‬ ‫ביי עריכת השלחן הטהור אין חודש תשרי‪.‬‬ ‫זי"ע געבעהטן פונעם משמש בקודש הרה"ח‬ ‫• ולו המלוכה‪...‬‬ ‫ר' יצחק לאנדא ז"ל‪ ,‬אז דעם 'בראנפין' וואס‬ ‫• געהאלפן געווארן פון שיריים פון "רוביא"‬ ‫וכל מאמינים ‪...‬הממליך מלכים ולו המלוכה‪...‬‬ ‫איינער פון די חסידים וואס האט נישט‬ ‫>>>>>>>‬ ‫די כוונה דערפון קען זיין‪,‬כאטש דער באשעפער‬ ‫איז ממליך און מושיב מלכים‪ ,‬אבער ער גיט זיי נישט‬ ‫דעם גאנצן רשות און מעגליכקייט צו טוען וואס‬ ‫• גע'חלומ'ט און געברענגט כרת'לעך פיש‬ ‫זיי ווילן‪ ,‬נאר דער באשעפער האלט כביכול אין זיין‬ ‫ווען הרה"צ רבי יצחק רובין מיאברוב זצ"ל האט פארציילט פאר כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע אז ער‬ ‫האנט די הנהגה כי לו המלוכה‪" .‬הממליך מלכים"‬ ‫האט געמאכט א סעודת יאהרצייט אין די שטאט ראצפערד לכבוד הילולת אביו הרה"ק רבי אלימלך‬ ‫דער באשעפער איז טאקע ממליך מלכים‪ ,‬אבער "ולו‬ ‫מיאברוב זצ"ל‪ .‬האט אים מרן זי"ע געפרעגט אויב מ'האט געגעבן פיש ביי די סעודה? האט ער געזאגט‬ ‫המלוכה" די הנהגה און ממשלה איז ינס און בלייבט‬ ‫יא! האט מרן זי"ע געזאגט אז אין ראצפערד איז דא א שפע פון פיש און ער האט דערציילט‪ :‬ווען ער‬ ‫ביים אים‪( ,‬כ"ק מרן מהר"י מבעלזא זי"ע)‬ ‫איז געקומען וואוינען קיין ראצפערד [ביי די ערשטע וועלט מלחמה] האט ער פאר ראש השנה זיך‬ ‫מחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה‬ ‫אנגעהויבן אינטערעסירן‪ ,‬אויב ס'איז דא צו באקומען כרת'לעך פיש פאר די סעודות פון ראש השנה‪,‬‬ ‫בחודש השביעי באחד לחודש יהיה לכם שבתון‬ ‫אזוי ווי ס'איז מנהג אין בעלזא? האט מען געזאגט אז אין די גאנצע געגענט איז נישטא אזעלכע‬ ‫זכרון תרועה מקרא קודש (ויקרא כג‪:‬כד)‬ ‫פיש צו באקומען‪ .‬פלוצלונג ערב ראש השנה איז אנגעקומען‬ ‫אן אלמנה‪ ,‬פון א דערפל נעבן ראצפערד צו מרן זי"ע אין שטוב‪,‬‬ ‫אייגענטליך פארוואס שטייט "בחודש השביעי‬ ‫און געברענגט א גאנצער קארב מיט כרת'לעך פיש‪ .‬ווען מ'האט‬ ‫באחד לחודש" און נישט "באחד לחודש השביעי"?‬ ‫נאר דא ליגט א טיעפע כוונה‪ .‬ווייל דער באשעפער‬ ‫איר געפרעגט‪ ,‬ווי זי האט געטראפן אזעלכע פיש‪ ,‬און בכלל‬ ‫מיט זיין גרויס רחמנות‪,‬איז זיך מרחם אויף אידישע‬ ‫וואס עפעס האט זי אהער געברענגט די פיש? האט די פרוי‬ ‫קינדער ביום הדין פון ראש השנה‪ ,‬און אפילו‬ ‫דערציילט‪ :‬זי איז אן אלמנה און האט א טאכטער אין שטוב וואס דארף שוין חתונה האבן אבער‬ ‫ווען די וואגשאהל וועט זיך איבערבייגן צו חוב‪,‬‬ ‫ס'טרעפט זיך איר נישט קיין פאסיגער שידוך‪ .‬נעכטן נאכט האט זיך איר מאן באוויזן צו איר אין א‬ ‫צוליעב אונזערע זינד אינעם פארגאנגענעם יאהר‪,‬‬ ‫חלום און דערציילט‪ ,‬אז יעצט וויילט דער בעלזער רב אין די נאנטע שטאט ראצפערד‪ ,‬און אויב זי‬ ‫וועלן די מלאכי רחמים גלייך ברענגען די פוהלע‬ ‫וועט זיך באמיעהן צו ברענגען פאר'ן בעלזער רב כרת'לעך פיש פאר ראש השנה‪ ,‬וועט ער איר זיכער‬ ‫וואס מיר גייען מקיים זיין אין‬ ‫מצוות ומנהגים ָ‬ ‫בענטשן‪ ,‬אז דער באשעפער זאל גרינגערהייט צושיקן א פאסיגער שידוך פאר אונזער טאכטער‪.‬‬ ‫חודש תשרי‪ ,‬און זיי וועלן דאס ארויפלייגן אויף די‬ ‫אינדערפרי ווען זי איז אויפגעשטאנען האט זי גוט געדענקט דעם חלום און באלד אנגעהויבן‬ ‫וואגשאהל‪ ,‬און דער באשעפער וועט אונז רעכענען‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫טוען אין דעם‪ .‬זי האט מיטגענומען עטליכע פלעשער בראנפין‪ ,‬און געגאנגען צום מארק פון די פיש‬ ‫וואלטן שוין מקיים געווען די אלע מצוות‬ ‫ווי מיר ָ‬ ‫כאפער זיי זאלן איר שאפן כרת'לעך פיש‪ .‬אלע האבן איר אויסגעלאכט‪ ,‬זאגנ'דיג‪ ,‬ס'איז נישטא וואס‬ ‫פונעם גאנצן חודש‪ ,‬ווייל "מחשבה טובה הקב"ה‬ ‫צו זוכן ווייל אין די גאנצע געגנט ארום איז נישטא אין די טייכן אזעלכע פיש‪ .‬אבער זי האט נישט‬ ‫מצרפה למעשה"‪ .‬ווייל מיר זענען מקיים די אלע‬ ‫אויפגעגעבן און געבעהטן אז זיי זאלן פרובירן אויסשפרייטן זייערע נעצן אפשר וועלן זיי פארט‬ ‫מצוות מיט פרייד און מיט'ן גאנצן שלימות‪ ,‬און די‬ ‫וואגשאהל וועט זיך בייגן צו אונזער זכות‪ ,‬מיר זאלן‬ ‫כאפן כרת'לעך פיש‪ ,‬און זי האט זיי געטיילט פון די פלעשער בראנפין‪ ,‬און אויך צוגעזאגט א מתן‬ ‫ֿארזיגלט ווערן לאלתר לחיים טובים‬ ‫פארשריבן און פ ַ‬ ‫שכרו בצידו‪ .‬די פיש כאפער האבן זיך נאכאמאהל ארויסגעלאזט צום וואסער צו כאפן פאר איר‬ ‫ולשלום‪ .‬דאס איז פשט "בחודש השביעי" אלע‬ ‫פיש‪ ,‬און בס"ד איז זיי דאס געלונגען‪ ,‬און זיי האבן געפאנגען זייער אסאך פון די כרת'לעך פיש‪ .‬זי‬ ‫וואס מיר גייען מקיים זיין אינעם גרויסן און‬ ‫מצוות ָ‬ ‫האט אלעס גענומען און גלייך געברענגט צום שטוב פון מרן זי"ע‪ .‬און אין א קורצע צייט האט איר‬ ‫דער באשעפער אויך צוגעשיקט א פאסיגער שידוך פאר איר טאכטער‪.‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ח‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫• פערל ווערטער ר"ה •‬ ‫צו באקומען געהעריגע שיינע 'עפל'‪ .‬זאגט אים‬ ‫דער באבובער רב זצ"ל‪ :‬איך וויל דיך עצה'ן אז דו‬ ‫מ'דערלאנגט צום טיש ראש השנה נאכ'ן עסן‬ ‫די פיש‪ ,‬זאל זיין קארשין ליקער [שרי בראנדי]‬ ‫געהויבענער חודש‪ ,‬רעכנט שוין דער באשעפער‬ ‫זאלסט מיטנעמען מיט דיר‪ ,‬א שיינע צאהל פון‬ ‫אנדערש ווי א גאנץ יאהר ווען מ'האט דערלאנגט‬ ‫"באחד לחודש"‪ ,‬ווי מיר האבן שוין מקיים געווען די‬ ‫שיינע 'עפל'‪ ,‬און דאס אריינברענגען צום בעלזער‬ ‫באנאנע ליקער‪ ,‬און מרן זי"ע האט צוגעלייגט און‬ ‫אלע מצות היינט‪ ,‬און דעריבער זענען מיר זיכער און‬ ‫רב פאר ראש השנה‪ ,‬דאס וועט זיכער האבן א‬ ‫געזאגט‪" :‬דאכט זיך מיר אז ס'איז א ביסל זיסער"‪.‬‬ ‫פרייען זיך אין דעם גרויסן חסד וואס דער באשעפער‬ ‫גרויס חשיבות! דער אינגערמאן האט געפאלגט‪,‬‬ ‫(מועדי קדשיך רמא)‬ ‫טוהט מיט אונז און מיר מאכן דעם טאג פאר "מקרא‬ ‫און מיטגענומען א צאהל‪ ,‬שיינע 'עפל'‪ ,‬און ער‬ ‫• וואו איז דער אינגערמאן מיט די פירות‬ ‫קודש"‪ ,‬א יום טוב‪( .‬לפי רבוה"ק מבעלזא זי"ע)‬ ‫האט דאס אריינגעברענגט אל הקודש פנימה צו‬ ‫אין די ערשטע יאהרן וואס כ"ק אדמו"ר ה'דברי‬ ‫• מיט די זעלבע מאס אמונה‪...‬‬ ‫שלמה' מבאבוב זצ"ל איז געווען אין 'אמעריקע'‪,‬‬ ‫הוודאי שמו כן תהלתו‪( ...‬פיוט וכל מאמינים)‬ ‫איז צו אים אריינגעקומען א אינגערמאן‪ ,‬וואס‬ ‫די תפילה פון א איד ווענדט זיך אין דעם ווי‬ ‫האט שוין געווארט עטליכע יאהר‪ ,‬זוכה צו זיין‪,‬‬ ‫שטארק ס'איז ביי אים די אמונה אין מציאת הבורא‬ ‫צו האבן קינדער‪ ,‬און ער האט דערציילט אז‬ ‫יתברך‪ .‬דאס זאגן מיר "הוודאי שמו"‪ ,‬לויט ווי א‬ ‫ער פאהרט אויף ראש השנה‪ ,‬קיין ארץ ישראל‬ ‫מענטש באשטימט ביי זיך מיט א זיכערקייט די‬ ‫צו כ"ק מרן מהר"א מבעלזא זי"ע‪ .‬אין יענע‬ ‫גרויסקייט פון דעם באשעפער "כן תהלתו" אזוי זעהט‬ ‫צייטן‪ ,‬איז די פלאנצונג אין ארץ ישראל געווען‬ ‫אויס זיין תפילה‪ .‬ער דאוונט מיט די זעלבע מאס‬ ‫זייער שוואך‪ ,‬ס'איז נאכנישט געווען מעגליך‬ ‫"כרתי"‪-‬שיכרתו שונאינו‬ ‫אמונה וואס ער האט‪( .‬הרה"ק רבי פנחס מקאריץ זצוק"ל)‬ ‫• ווען מ'האלט זיך קליין איז מ'זוכה בדין‪...‬‬ ‫כ"ק מרן זי"ע‪ ,‬ער האט דערמיט געשאפן פאר מרן‬ ‫כי לא יזכו בעניך בדין‪(...‬פיוט ונתנה תוקף)‬ ‫זי"ע א גרויסע נחת רוח‪ .‬די צווייטע נאכט ראש‬ ‫אין די יאהרן פון "צנע"‪ ,‬ווען ס'איז געווען א‬ ‫ווען מ'איז ביי זיך שפל'דיג און קליין‪ ,‬מ'האט‬ ‫השנה‪ ,‬ביים טיש‪ ,‬נאך די 'שהחיינו'‪ ,‬האט מרן זי"ע‬ ‫שטארקער מאנגל אין גרינצייג אין ארץ ישראל‪,‬‬ ‫א צובראכן הארץ‪ ,‬קען מען זיך דערנענטערן צום‬ ‫געטיילט פאר'ן עולם פון די שיינע עפל‪ .‬אפאהר‬ ‫האט מען נישט געקענט טרעפן דעם גרינצייג‬ ‫באשעפער‪ ,‬אזוי ווי דער פסוק (תהלים (לד) זאגט‪:‬‬ ‫מאהל אינמיטן טיש‪ ,‬ווען מ'האט געטיילט שיריים‪,‬‬ ‫"כרתי" פאר די "סימנים" פון חודש תשרי‪ .‬האבן‬ ‫"קרוב ה' לנשברי לב"‪—,‬דער באשעפער איז נאענט‬ ‫האט מרן זי"ע געפרעגט‪" ,‬וואו איז דער אינגערמאן‬ ‫די משמשים בקודש געבעהטן פון ר' נחום‬ ‫צו א מענטש‪ ,‬וואס האט א צובראכן הארץ‪ ,‬און ווען‬ ‫מיט די פירות"? און מרן זי"ע האט אים געשיקט‬ ‫ראבינאוויטש‪ ,‬א געבוירענער אין די אלטע‬ ‫ער טוהט תשובה‪ ,‬ווערט זיין תשובה אנגענומען‪ .‬דאס‬ ‫שיריים‪ .‬עטליכע אידן‪ ,‬וואס האבן געוואוסט אז‬ ‫שטאט ירושלים‪ ,‬ער זאל גיין זוכן דעם גרינצייג‬ ‫איז דער רמז‪" :‬כי לא" ווען מ'איז ביי זיך אין די בחינה‬ ‫דער אינגערמאן‪ ,‬ווארט אויף א ישועה‪ ,‬האבן אים‬ ‫"כרתי"‪ .‬ר' נחום איז געגאנגען צום גרעניץ פון‬ ‫פון "לא"‪ ,‬מ'האלט זיך קליין און מ'איז גארנישט‪" ,‬יזכו‬ ‫געזאגט‪" :‬זאלסט וויסן‪ ,‬אז אויב דער הייליגער‬ ‫די אלטע שטאט ירושלים‪,‬‬ ‫בעניך בדין"‪ ,‬ווערט זיין תשובה נתקבל ברצון‪ ,‬און‬ ‫וואו די אראבער פון ירדן‬ ‫רב האט געזאגט‪" :‬וואו איז דער אינגערמאן מיט‬ ‫מ'איז אים מזכה במשפט‪( .‬עטרת יהושע)‬ ‫פלעגן קומען פארקויפן‬ ‫די פירות"‪ ,‬וועסטו בעז"ה בקרוב געהאלפן ווערן‬ ‫זיין תפילה ווערט אומעטום אנגענומען‬ ‫מיט בנים ובני בנים‪ .‬וכך הוה‪ ,‬דער איד האט ב"ה‬ ‫זייער גרינצוויג‪ ,‬און דארט‬ ‫מי יעלה בהר ה' ומי יקום במקום קדשו‪ .‬נקי‬ ‫אויפגעשטעלט שיינע דורות פון ישרים ומבורכים‪,‬‬ ‫האט ער געטראפן ביי זיי "כרתי"‪ .‬האט ער דאס‬ ‫כפיים ובר לבב ‪( ...‬פזמון "לדוד מזמור")‬ ‫עוסקים בתורה ובמצוות‪( .‬ספר 'נר יהושע' מפי הגה"ח רבי חיים‬ ‫געקויפט און געברענגט אין שטוב פון מרן זי"ע‪.‬‬ ‫ברוך פינק ז"ל‪ ,‬שהיה נוכח שם)‬ ‫דורכאויס אלע טישן פון חודש תשרי‪ ,‬ווען מרן‬ ‫צומאהל ווערן די תפילות פון א מענטש‬ ‫אנגענומען נאר ווען ער דאוונט אויף א מקום קדוש‪,‬‬ ‫• זוכה געווען צו גרויס הצלחה וסייעתא דשמיא‬ ‫זי"ע האט געטיילט "שיריים" פון די "כרתי"‪,‬‬ ‫האבן די גבאים‪ ,‬אין נאמען פון מרן זי"ע גערופן‬ ‫ווייל די קדושה פונעם פלאץ העלפט אז די תפילות‬ ‫איין יאהר ביים טיש ראש השנה ביינאכט אין‬ ‫זאלן אנגענומען ווערן אין הימל‪ .‬אויך איז דא ווער‬ ‫ר' נחום‪ ,‬ער זאל צוקומען נעמען שיריים פון די‬ ‫מונקאטש בשעת די ערשטע וועלט מלחמה‪ ,‬האט‬ ‫ס'איז זוכה אז זיינע תפילות ווערן אנגענומען אויף‬ ‫"כרתי"‪ .‬מרן זי"ע האט אים געשיקט די שיריים‬ ‫מרן זי"ע נאכ'ן אויפשניידן די מוציא' געהייסן‬ ‫יעדן פלאץ ווי ער געפונט זיך‪ ,‬ווייל צוליעב זיין‬ ‫אלס א צייכן פון הכרת הטוב‪ .‬דאס קומענדיגע‬ ‫מ'זאל צורופן החסיד המפורסם ר' דוד לייב‬ ‫קדושה‪ ,‬ווערט אויך אויף יעדן ארט נמשך פון זיין‬ ‫יאהר‪ ,‬ערב ר"ה‪ ,‬האט מרן זי"ע גערופן ר' נחום‬ ‫יעקבוביץ ז"ל הי"ד‪ ,‬פון די גרויסע עסקנים‪ ,‬וואס‬ ‫גרויסע קדושה‪ ,‬און זיינע תפילות ווערן נתקבל‪" .‬מי‬ ‫און אים געזאגט‪" ,‬וויבאלד דו האסט א 'חזקה'‬ ‫האט במסירות געזארגט פאר די שטוב פון מרן‬ ‫יעלה בהר ה'"‪ ,‬באדייט דער וואס זיינע תפילות ווערן‬ ‫פון פאראיאהר צו קויפן "כרתי"‪ ,‬זיי מוחל און‬ ‫אנגענומען‪ ,‬נאר ווען ער דאוונט אויף א הייליג פלאץ‪.‬‬ ‫זי"ע‪ ,‬די גאנצע צייט וואס מרן זי"ע האט געוויילט‬ ‫האלט אהן די חזקה אויך היי‪-‬יאהר און קויף די‬ ‫אין מונקאטש‪ ,‬און מרן זי"ע האט גענומען א‬ ‫"כרתי" פאר מיר‪".‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ט‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫• פערל ווערטער ר"ה •‬ ‫גרויסע שטיק חלה איינגעטונקען פון אלע זייטן אשביעך״‪ ,‬און איך וועל דיך זאט מאכן מיט האניג‪ ,‬איז‬ ‫מיט אסאך האניג‪ ,‬און דאס געגעבן פאר ר' דוד דאס א רמז אז מ'זאל די ״חלה"‪ ,‬וואס קומט פון ווייץ‬ ‫"ומי יקום במקום קדשו"‪ ,‬באדייט איינער וואס אין‬ ‫לייב‪ .‬ווערט דערציילט‪ ,‬אז דעם יאהר דערנאך איינטונקן אין האניג‪( .‬ליקוטי מהרי"ח)‬ ‫יעדן פלאץ ווערט זיין תפילה אנגענומען‪ ,‬צוליעב‬ ‫האט ר' דוד לייב זוכה געווען צו א באזונדערע 'תפוח' בגימטריא 'פרו ורבו'‬ ‫זיין גרויסע קדושה וואס ער איז ממשיך דארט ווי ער‬ ‫הצלחה און סייעתא דשמיא אין זיינע געשעפטן‬ ‫איז‪" .‬נקי כפים ובר לבב אשר לא נשא לשוא נפשי‪"...‬‬ ‫'תפוח' באטרעפט (‪ )494‬אזוי ווי "פרו רבו"‬ ‫מער ווי געוועהנליך‪ ,‬און פיהל מער ווי ער האט‬ ‫ווייל ווער ס'איז אין אזא מדריגה‪ ,‬איז זוכה אז ווי ער‬ ‫(‪ )494‬דעריבער עסן מיר ראש השנה ביינאכט עפל‬ ‫ערווארט‪ ,‬אז יעדער האט גערעדט דערפון‪.‬‬ ‫געפונט זיך ווערט נמשך די קדושה און זיינע תפילות‬ ‫('תפוח')‪ ,‬מעורר צו זיין דעם זכות פון "פרו ורבו"‬ ‫ווערן אומעטום אנגענומען‪"( ".‬כ“ק מרן מהר״א מבעלזא‬ ‫פאר די יעניגע אידן וואס דארפן געהאלפן ווערן מיט‬ ‫‪E‬‬ ‫‪ J‬מאוצרות הצדיקים ‪L‬‬ ‫זי“ע)‬ ‫קינדער‪ ,‬וואס ראש השנה איז מסוגל פאר דעם‪ ,‬ווי‬ ‫זיי ציטערן פון זאגן עפעס נישט גוט‬ ‫די גמרא (ראש השנה יח‪ ).‬זאגט‪ :‬אז אין ראש השנה‬ ‫ומלאכים יחפזון וחיל ורעדה יאחזון‪( .‬ונתנה תוקף‬ ‫מוסף)‬ ‫• סימנא מילתא •‬ ‫אייגענטליך פארוואס פארכטן און ציטערן די‬ ‫מלאכים? נאר דער באשעפער וויל אז די מלאכים‬ ‫• פארוואס מ'עסט סימנים ר"ה ביינאכט?‬ ‫זאלן מלמד זכות זיין אויף אידן‪ ,‬און די מלאכים‬ ‫אביי האט ערקלעהרט‪ :‬לויט ווי די גמרא‬ ‫ווייסן‪ ,‬אז ס'איז דער רצון פון באשעפער‪ ,‬זיי זאלן‬ ‫(כריתות ו‪ ).‬זאגט‪ ,‬אז ווען מ'מאכט סימנים זענען זיי‬ ‫זאגן אויף אידן נאר גוט'ס און נישט מקטרג זיין אויף‬ ‫א באווייז אז ס'וועט באמת אזוי פאסירן‪ ,‬דערפאר‬ ‫זיינע קינדער‪ .‬דערפאר פארכטן די מלאכים‪ ,‬אויב‬ ‫וועלן זיי זיין געצוואונגען צו זאגן עפעס נישט גוט‬ ‫זאל דער מענטש זיין געוואוינט אנהויב יאהר‬ ‫אויף כלל ישראל‪ ,‬זיי וועלן נישט קענען מלמד זכות‬ ‫[ראש השנה] צו מאכן אזעלכע סימנים וואס ווייזן‬ ‫זיין ווי ס'דארף צו זיין‪ .‬מיט דעם האט דער 'לב שמח'‬ ‫אז מ'וועט געבענטשט ווערן מיט א גוט יאהר‪ ,‬און‬ ‫פון אלעסק ערקלעהרט וואס מיר זאגן בליל שב"ק‪,‬‬ ‫דערפאר זאל מען עסן די מאכלים‪ :‬״קרא״ [לאנגע‬ ‫"וברוכים הם מלאכיך הקדושים והטהורים שעושים‬ ‫ליכטיגע גרינע סקוואש ‪ ,]SNAKE SQUASH‬״רוביא״‬ ‫רצוניך"‪ ,‬געבענטשט זענען די הייליגע מלאכים וואס‬ ‫זענען שרה‪ ,‬רחל‪ ,‬און חנה געדענקט געווארן פאר'ן‬ ‫באנדליך וואס האבן א שווארץ פינטל‬ ‫[ווייסע ָ‬ ‫זיי טוען דיין ווילן‪ ,‬צו מלמד זכות זיין אויף אידישע‬ ‫באשעפער געהאלפן צו ווערן מיט זרע של קיימא‪,‬‬ ‫אינדערמיט ‪ ,]BLACK EYED PEAS‬״כרתי״ [ליעק‬ ‫קינדער‪"( .‬לב שמח"'בשם חותנו כ“ק מרן מהר״ש מבעלזא זי“ע)‬ ‫און דערפאר ליינען מיר ראש השנה אין פרשת וירא‬ ‫‪ .]LEEK‬״סילקא״ [גרינע בלעטער וואס מ'רופט‬ ‫תשובה העלפט אויף חילול ה'‬ ‫"וה' פקד את שרה כאשר אמר"‪( .‬אמרי נועם‪ ,‬ראש השנה)‬ ‫סוועסטשארט ‪ .]SWISS CHARD‬״תמרי״ [טייטלן]‪.‬‬ ‫בחודש השביעי באחד לחודש יהיה לכם שבתון‬ ‫• פארוואס מ'טינקט איין עפל אין האניג?‬ ‫• א גוט מזל‪...‬‬ ‫זכרון תרועה (אמור כג‪:‬כד)‪.‬‬ ‫די שכינה הקדושה ווערט אנגערופן ״חקל‬ ‫דער קאזשניצער מגיד זי"ע האט געזאגט בדרך‬ ‫מדרש‪" :‬אמר רבי יאשיה כתיב (תהילים פט)‬ ‫תפוחין״‪—,‬א פעלד פון עפל‪ .‬דערפאר מאכן מיר א‬ ‫צחות‪ ,‬א טעם פארוואס מ'טינקט איין אין האניג‪,‬‬ ‫"אשרי העם יודעי תרועה‪ ...‬וכי אין אומות העולם יודעים‬ ‫סימן‪ ,‬אויף זיס צו מאכן כביכול די שכינה הקדושה‪.‬‬ ‫ווייל אין די פוילישע שפראך ווען מ'וואונטשט א‬ ‫להריע?! כמה קרנות יש להם‪...‬אלא שהן מכירין לפתות‬ ‫דאס מיינט אז די הייליגע שכינה זאל אריבערגיין‬ ‫גוט מזל זאגט מען ״ד׳י ב׳אזיע ש׳צנשצי״‪ ,‬וואם די‬ ‫את בוראן בתרועה והוא עומד מכסא הדין לכסא רחמים"‪.‬‬ ‫פון מדת הדין צו מדת הרחמים‪( .‬אלף המגן)‬ ‫ראשי תיבות איז דב"ש‪ ,‬דערפאר טינקט מען איין‬ ‫חז"ל (יומא פו‪ ).‬זאגן‪ :‬ס'איז דא פיהר חילוקי כפרה‪,‬‬ ‫אין האניג ראש השנה‪( .‬תולדות המגיד מקוזשניץ)‬ ‫און די שווערסטע פון זיי‪ ,‬איז דער זינד פון חילול ה'‪,‬‬ ‫• א זיס יאהר‬ ‫וואס אויף די עבירה איז נישטא קיין כפרה‪ ,‬נאר דורך‬ ‫‏פארוואס עסט מען ראש השנה דוקא א עפל‬ ‫• איינטינקען די 'מוציא' אין האניג‬ ‫מיתה‪ .‬אין ספר "נהר שלום" פון הרה"ק רבי שלום‬ ‫א רמז איינצוטינקען די חלה אין האניג‪ .‬טרעפן‬ ‫איינגעטונקען אין האניג און נישט קיין אנדערע‬ ‫שרעבי זי"ע‪ ,‬שטייט‪ ,‬אז דורך תשובה טוען ביי תקיעות‬ ‫פרוכט? ווייל ס'ווערט געברענגט (חדושי הגאונים‬ ‫מיר אין ״שיר של יום״ פון דאנערשטאג (תהלים‬ ‫שופר פון ראש השנה קען מען מתקן זיין די זינד פון‬ ‫“עין יעקב“ ברכות פרק הרואה) אז איינער זעהט‬ ‫פ״א)‪ ,‬וואס רעדט פון ראש השנה‪ ,‬״תקעו בחודש‬ ‫חילול הש'‪ .‬ס'שטייט (מדרש ויקרא רבה כט‪:‬יב)‪ :‬אמר‬ ‫ר' תחליפא קיסרא‪ ,‬ביי אלע קרבנות מוספין פון די‬ ‫אין חלום אז ער עסט עפל‪ ,‬וועט ער האבן א גוט‬ ‫שופר״‪ ,‬בלאזט מיט׳ן שופר‪ ,‬״בכסה ליום חגנו״‪ ,‬ווען‬ ‫ימים טובים שטייט‪" :‬והקרבתם"‪ ,‬און דא ביי די קרבנות‬ ‫לעבן און צוקומען צו א הויכע מדריגה‪ ,‬איז דערפאר‬ ‫דער טאג איז באשטימט פאר אונזער יום טוב‪ ,‬און‬ ‫פון ראש השנה שטייט‪" :‬ועשיתם"‪" .‬אמר להן הקב"ה‬ ‫אלס סימנא טבא—א גוטער צייכן‪ ,‬עסט מען עפל‪.‬‬ ‫ס'ענדיגט זיך מיט'ן פסוק‪ ,‬״ויאכילהו מחלב חטה"‪,‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ער וועט אים געבן צו עסן פעטע ווייץ‪ ,‬״ומצור דבש‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫י‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫• פערל ווערטער ר"ה •‬ ‫כדי צו שטייגן לגדולה‪ ,‬און האבן א גוט און זיס וואס באדייט ״לעבעדיג״‪ ,‬אן אנדייטונג אז מיר זאלן‬ ‫פארשריבן ווערן צום לעבן‪( .‬מדרש פנחס)‬ ‫יאהר‪( .‬אמרי שאול)‬ ‫לישראל‪—,"...‬דער באשעפער זאגט פאר די אידן‪,‬‬ ‫• פארוואס מ'טינקט איין די חלה אין האניג?‬ ‫• פארוואס מ'נעמט דוקא האניג פון בינען‬ ‫מיינע קינדער ביי מיר ווערט איר גערעכנט‪ ,‬אזוי ווי איך‬ ‫וואלט אייך היינט פון ניי באשאפן‪ ,‬און איר ווערט אין‬ ‫די פוסקים זאגן אז האניג ווירקט אויף אלעס‬ ‫ווייל פונקט ווי דער בין גיט פריער א ביס און‬ ‫ראש השנה א בריה חדשה‪ ,‬און ביי א נייעם מענטש‪,‬‬ ‫וואס פאלט אריין דערין אז ס'זאל זיין ווי האניג‪.‬‬ ‫דערנאך גיט ער דעם זיסן האניג‪ ,‬אזוי זענען מיר‬ ‫ווערן אלע זיינע פריער'דיגע זינד פארגעבן‪ ,‬און אויך די‬ ‫דעריבער טינקט מען איין אין האניג די עפל און‬ ‫מתפלל ארויסצוגיין פונעם מדת הדין‪—,‬וואס איז‬ ‫זינד פון חילול ה'‪ ,‬ווייל ער איז גארנישט דער זעלבער‬ ‫חלה‪ ,‬מרמז צו זיין אז אלעס זאל איבערגעדרייט‬ ‫ווי דער בין‪ ,‬צום מדת הרחמים‪—,‬וואס איז גלייך ווי‬ ‫מענטש וואס האט געזינדיגט‪ .‬דאס זאגט דער מדרש‪:‬‬ ‫ווערן אין ראש השנה צו זיס‪ ,‬און מיר זאלן האבן א‬ ‫דער האניג‪ .‬דערפאר דארף מען נעמען רויע האניג‬ ‫אלא שהן מכירין לפתות את בוראן בתרועה'‪ ,‬אז דורכ'ן‬ ‫גוט און זיס יאהר‪( .‬שם משמואל)‬ ‫ווייל ״רוי״ ווערט אין לשון הקודש אנגערופן ״חי״‪,‬‬ ‫שופר בלאזן‪ ,‬דורך די תשובה וואס אידישע קינדער‬ ‫טוען ביי תקיעת שופר‪ ,‬ווערט דער מענטש אזוי ווי‬ ‫א בריה חדשה‪ ,‬און אלע זיינע פריער'דיגע זינד ווערן‬ ‫• שיריים פון א 'פיינאפעל' פרוכט‬ ‫מתוקן בשלימות‪ ,‬דאס איז דער מדרש מדייק "את‬ ‫הגה"ח רבי משה ניישלאס זצ"ל אב"ד‬ ‫בוראן" דאס ווייזט אז דער באשעפער באשאפט זיי‬ ‫סערדיהעלי זצ"ל [שפעטער רב אין שיכון‬ ‫יעצטי‪ ,‬דורך די תקיעה‪ ,‬א בריה חדשה‪ ,‬ממילא קען‬ ‫מען אלעס מתקן זיין‪ ,‬אפילו דעם חטא פון חילול ה'‪,‬‬ ‫סקווירא] האט דערציילט‪ :‬ביי זיין ערשטע‬ ‫נסיעה קיין בעלזא אויף ראש השנה‪ ,‬האט ער‬ ‫וואס אין א אנדערן זמן‪ ,‬העלפט נישט קיין תשובה‬ ‫זכרנו לחיים מלך חפץ בחיים‬ ‫באמערקט אז א איד וואס איז געקומען פון‬ ‫אויף דעם‪( .‬כ"ק מרן אדמו"ר מהרי"ד מבעלזא זי"ע)‬ ‫וכתבנו בספר החיים למענך אלוקים חיים‬ ‫אמעריקא‪ ,‬האט מיט געברענגט פיינאפעל‬ ‫• אבות הק' ערוועקן צו תשובה‬ ‫פרוכט‪ ,‬צו שענקען ביכורים פאר כ"ק מרן‬ ‫הפותח שער לדופקי בתשובה (תפילת ר"ה)‬ ‫• צו דערמאנען דעם זכות פון די עקידה‬ ‫מהר"א זי"ע אויף ראש‬ ‫"הפותח שער לדופקי בתשובה"‪ .‬די 'דופקי‬ ‫א טעם פארוואס מ'עסט עפל ראש השנה‬ ‫השנה‪ .‬האט רבי משה ביי‬ ‫בתשובה'‪ ,‬דאס זענען די אבות הקדושים‪ ,‬וואס קומען‬ ‫ביינאכט‪ .‬ווייל אין בית המקדש פלעגט דער מזבח‬ ‫זיך געטראכט וויבאלד ער‬ ‫אין די הייליגע טעג קלאפן אויף אידישע הערצער‬ ‫זיין אויפגעהויפנט מיט אש אינעם פארם פון א‬ ‫האט שוין געמאכט אין שטוב‬ ‫און ערוועקן זיי צו תשובה‪ .‬און דער באשעפער איז‬ ‫עפל‪ ,‬און אין יוצר ווערט דאס אנגערופן "שה‬ ‫א ברכת 'שהחיינו' אויף די‬ ‫דער 'פותח שער' פאר די 'דופקי בתשובה'‪ ,‬ער עפנט‬ ‫עקידה"‪ ,‬וואס דאס באטרעפט פונקט אזויפיהל‬ ‫פרוכט וואס איז דעמאלט‬ ‫אויף דעם טויער אין זכות פון די אבות הקדושים‪.‬‬ ‫געווען אין בעלזא [אויסער‬ ‫ווי "תפוח"‪ ,‬עפל‪ .‬דעריבער עסט מען א עפל ראש‬ ‫(ליקוטי יהודה ‪ -‬בשם החידושי הרי"ם זצוק"ל)‬ ‫השנה ביינאכט כדי צו דערמאנען דעם זכות פון די‬ ‫פיינאפעל וואס איז געווען א גאר זעלטענע‬ ‫• די וועסט דיך אליין פרייען‪...‬‬ ‫עקידה‪( .‬אמרי נועם לר"ה)‬ ‫פרוכט בימים הם] ווי פאסיג וואלט געווען‬ ‫ער זאל קענען באקומען א שטיקל פיינאפעל‬ ‫חמול על מעשיך ותשמח במעשיך‪( .‬תפילת ר"ה)‬ ‫• פארוואם מ'עסט א קאפ פון א שעפס‬ ‫פרוכט די צווייטע נאכט ר"ה כדי ער זאל קענען‬ ‫די גמרא (סנהדרין מו‪ ).‬זאגט‪ :‬בשעה שאדם‬ ‫ווייל דאס איז א זֵכר צום וויעדער [דער איל]‬ ‫מאכן דערויף א 'שהחיינו'‪.‬‬ ‫מצטער שכינה מה לשון אומרת‪" ,‬קלני מראשי קלני‬ ‫וואס אברהם אבינו האט געברענגט אנשטאט זיין‬ ‫ראש השנה ביינאכט ביים "לדוד מזמור‬ ‫מזרועי"‪ .‬דאם זעלבע קענען מיר אויך דא זאגן‪" :‬חמול‬ ‫זוהן יצחק‪ ,‬און דער באשעפער האט צוגעזאגט אז‬ ‫טיש" איז רבי משה געשטאנען אונטער די‬ ‫על מעשיך"‪ ,‬אויב דו וועסט רחמנות האבן אויף דיינע‬ ‫באשעפענישן‪" ,‬ותשמח במעשיך"‪ ,‬וועסטו אליין זיך‬ ‫ווען ער וועט געדענקען דאס אש פונעם וויעדער‬ ‫שטיהל פון מרן זי"ע‪ .‬מרן זי"ע האט דערלאנגט‬ ‫אויך פרייען‪ ,‬ווייל ווען א איד איז ח"ו בצער‪ ,‬איז דער‬ ‫וועט ער רחמנות האבן אויף זיינע קינדער‪.‬‬ ‫פירות פאר'ן גבאי רבי משה איסר ז"ל‪ ,‬ער‬ ‫באשעפער כביכול אויך בצער‪( .‬תורת אבות‪-‬ראש השנה)‬ ‫• מ'עסט ר"ה זיסע מייערן‬ ‫זאל דאס טיילן פאר די חסידים וואס שטייען‬ ‫ארום אים‪ .‬האט זיך רבי משה אויך געשטופט‬ ‫• א 'מליץ יושר' מיט די זעלבע מאס‬ ‫ווייל ״מייערן״ איז א לשון פון ״מעהרן״‪ ,‬אן‬ ‫וועלנדיג באקומען שיריים פון די פירות‪ .‬אבער‬ ‫באין מליץ יושר‪( .‬תפילת ר"ה)‬ ‫אנדייטונג אז אונזערע זכותים זאלן זיך מעהרן‬ ‫צו זיין וואונדער‪ ,‬ווען רבי משה איסר האט אים‬ ‫אום ראש השנה‪.‬‬ ‫געוואלט געבן א פרי‪ ,‬האט פלוצלינג מרן זי"ע‬ ‫דער מענטש דארף וויסן אז ער האט געזינדיגט‬ ‫און בעהטן דעם באשעפער ער זאל אים מוחל זיין‪.‬‬ ‫• פארוואס עסן מיר מילגרוים‬ ‫גענומען א שטיקל פון די פיינאפעל פרוכט‪ ,‬זיך‬ ‫"באין"‪—,‬ווען א מענטש אנערקענט זיין שפלות‪ ,‬זיין‬ ‫אויסגעדרייט צו רבי משה און אים געזאגט 'דא‬ ‫מיר ווילן דערמיט מעורר זיין אויף אידישע‬ ‫האסטו' ויהי לפלא‪.‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫יא‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫• פערל ווערטער ר"ה •‬ ‫קינדער דעם זכות וואס די גמרא דרשנ׳ט אויפ׳ן באשעפער‪ ,‬וואס דעמאלט ווערן די זינד גערעכענט‬ ‫פסוק (שיר השירים י‪:‬ג) ״כפלח הרמון רקתך"‪ —,‬ווי מיר וואלטן מקיים געווען מצות‪ ,‬און דורכדעם‬ ‫נישטיגקייט און זיין "אין"‪—,‬דאס אליין איז זיין מליץ‬ ‫דיין שטערן איז אזוי שיין ווי דער שפאלט אין וועלן אונזערע זכויות פארמערט ווערן‪( .‬תורת חיים)‬ ‫יושר אינעם יום הדין‪" .‬באין"‪ ,‬אין די זעלבע מאס‬ ‫דעם מילגרוים‪ .‬אז אפילו די אידישע קינדער וואס • זעהן אלעמאהל די גוטע זייט‬ ‫וואס א מענטש האלט זיך פאר גארנישט‪" ,‬מליץ‬ ‫זענען ליידיג פון מצוות ומעשים טובים‪ ,‬זענען‬ ‫יושר"‪ ,‬מיט די זעלבע מאס איז מען מליץ יושר פאר‬ ‫‏צווישן די מינים וואס מ'עסט ראש השנה‬ ‫פארט אזוי פיהל מיט מצות‪ ,‬ווי דער מילגרוים איז‬ ‫אים אין הימל‪( .‬קדושת לוי)‬ ‫ביינאכט לסימנא טבא‪ ,‬געפינען זיך אויך “רוביא“‬ ‫פוהל מיט קערנדלעך‪( .‬אמרות צדיקים)‬ ‫און “סילקא“‪ .‬כאטש די פרוכט אליין האט נישט קיין‬ ‫• תקיעת שופר צורייסט דעם מדת דין‬ ‫גוט‘ן טעם‪ ,‬אבער וויבאלד דער נאמען ווייזט אויף‬ ‫• שנהיה לראש ולא לזנב‬ ‫תקעו בחדש שופר בכםה ליום חגנו‪( .‬תפילת ר"ה)‬ ‫פארוואס בעהטן מיר ״שנהיה לראש ולא עפעס גוטס‪ ,‬עסט מען דאס לסימנא טבא‪.‬אזוי אויך‬ ‫'תקעו בחדש שפר בכסה'‪ .‬אינעם פסוק איז‬ ‫לזנב״‪—,‬ווייל מיט דעם בעהטן מיר‪ ,‬מיר זאלן זוכה‬ ‫מרומז אז דורך תקיעת שופר ווערט צוריסן דער‬ ‫זיין צו זיין תלמידים און אנהענגערס פונעם צדיק‬ ‫קטרוג פון מדת הדין‪ .‬די אותיות פאר "חדש" זענען‬ ‫און מנהיג אמת וואם ווערט אנגערופן ראש‪( .‬רמתים‬ ‫"זגר" (גזר)‪ .‬די אותיות פאר "שפר" זענען "רעק"‬ ‫צופים פרק ט״ז אות מ״ה)‬ ‫(קרע)‪ .‬די אותיות פאר "כסה" זענען "ינד" (דין)‪.‬‬ ‫צוזאמען איז "קרע גזר דין"‪ ,‬מרמז צו זיין אז דורך‬ ‫• "כרתי"‪ ,‬שיכרתו שונאינו‬ ‫תקיעת שופר ווערט צוריסן דער דין‪( .‬בעל הפלאה זצוק"ל)‬ ‫מ'פיהרט זיך צו עסן ״כרתי״ און מ'בעהט "יהי‬ ‫רצון מלפני אבינו שבשמים‪ ,‬שיכרתו שונאינו״‪,‬‬ ‫פון מדת הדין צו מדת הרחמים‬ ‫דער באשעפער זאל פארשניידן אונזערע פיינט‪.‬‬ ‫עלה אלהים בתרועה ה' בקול שופר‬ ‫וואס מיינט דער ריכטיגער פיינט‪ ,‬דער שטן מיט‬ ‫חז"ל זאגן אז ווען אידן בלאזן מיט'ן שופר‪ ,‬גייט‬ ‫זיין גאנצע גרופע וואס זענען אין הימל ראש השנה‬ ‫דער באשעפער פונעם כסא דין צום כסא רחמים‪ .‬דאס‬ ‫מקטרג אויף אידן‪ ,‬בעהטן מיר פון באשעפער‬ ‫איז מרומז אינעם פסוק "עלה אלקים בתרועה"‪ ,‬דער‬ ‫אז זיי זאלן פארשניטן ווערן כדי זיי זאלן נישט‬ ‫שם אלקים וואס ווייזט אויף דין‪ ,‬האט אן עלי'‪" ,‬ה' בקול‬ ‫דארף מען ביי יעדן איינעם געפונען עפעס גוט'ס‪,‬‬ ‫קענען רעדן קיין שום שלעכטס אויף אידן‪( .‬אלף‬ ‫שופר"‪ ,‬און ער ווערט אנגערופן מיט'ן נאמען ה' וואס‬ ‫וואס מ'זאל דורכדעם יענעם ליעב האבן און לעבן‬ ‫המגן סי׳ תקפ״ג סקט״ו)‬ ‫ווייזט אויף רחמים‪ ,‬בשעת תקיעת שופר‪( .‬קדושת לוי)‬ ‫מיט אים מיט ברודערשאפט‪[ .‬‏זר זהב]‬ ‫• ל'עשות ר'צון א'ביך ש'בשמים‬ ‫• היינט ווערט די וועלט באשאפן‬ ‫‪E‬‬ ‫״לראש״ איז די ראשי תיבות ל׳עשות ר׳צון‬ ‫היום הרת עולם‪( .‬תקיעת שופר)‬ ‫מיר זאגן נישט מיט א לשון עבר‪ ,‬היום "היה"‬ ‫‪ J‬מאוצרות רבוה"ק מבעלזא ‪L‬‬ ‫א׳ביך ש׳בשמים״‪ ,‬מיר זאלן זוכה זיין צו טוען און‬ ‫ערפוהלן דעם ווילן פון אונזער טאט'ן אין הימל‪.‬‬ ‫‪ J‬שבתון זכרון תרועה‬ ‫הרת עולם‪ ,‬נאר א לשון הוה‪ ,‬היום "הרת" עולם‪ ,‬ווייל‬ ‫(ייטב לב פ׳ במדבר)‬ ‫יעדער יאר ראש השנה ווערט באנייט די בריאה פון‬ ‫די וועלט און ס'טטערט נאכאמאהל באשעפן איזס‬ ‫‪L‬‬ ‫•״יהי רצון שירבו זכיותינו״‬ ‫די גמרא (קידושין מ‪ ).‬זאגט‪ :‬אז א איד דארף‬ ‫דאס דאך באמת "היום הרת עולם"‪( .‬יערות דבש)‬ ‫• א צובראכן הארץ מתוך שמחה‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫שטענדיג זעהן ווי די וועלט איז העלפט אויף‬ ‫העלפט‪ ,‬א העלפט זכאי און א העלפט חייב‪ ,‬און‬ ‫כאטש מ'בלאזט נישט קיין שופר ראש השנה‬ ‫אשרי העם יודע תרועה‪( .‬תפילת מוסף)‬ ‫שחל בשבת כגזירת חכמינו ז"ל‪ ,‬האבן זיך רבותינו‬ ‫דורך טוען א מצוה איז ער מזכה די וועלט צום‬ ‫גוטן‪ .‬דעריבער זענען מיר מתפלל ראש השנה‬ ‫"תרועה" איז א לשון פון צובראכן און הכנעה‪.‬‬ ‫הק' געפיהרט צו זאגן דברי כיבושין והתעוררות‬ ‫ביינאכט "יהי רצון שירבו זכיותינו"‪ ,‬אז די זכיות‬ ‫אידישע קינדער ווייסן ווי אזוי צו האבן א צובראכן‬ ‫פאר'ן ציבור נאך די הפסקה פון קריאת התורה‬ ‫איידער מ'האט געדאוונט תפילת מוסף‪ .‬נאך די‬ ‫פון די גאנצע וועלט זאלן זיך מעהרן דורכ'ן זכות‬ ‫האר‪ .‬ווייל ביי אלע פעלקער איז זייער צובראכנקייט‬ ‫דרשה זאגט מען יקום פורקן‪ ,‬דערנאך זינגט דער‬ ‫פון א יחיד וואס טוהט מסתמא יעצט א מצוה‪.‬‬ ‫זייער טויט‪ ,‬ווייל זייער הארץ ווערט געפאלן און‬ ‫("תורת אמת" להרה"ק רבי לייבל אייגר מלובלין זצ"ל)‬ ‫זיי האבן נישט קיין שמחה‪ .‬אבער אידישע קינדער‬ ‫ש"ץ אשרי יושבי ביתך כנהוג ראש השנה‪ .‬א‬ ‫כאטש זייער הארץ איז צובראכן איז אבער "ה' באור‬ ‫ברית מילה ר"ה שחל בשבת מאכט מען נאך די‬ ‫•״שירבו זכיותינו״‬ ‫פניך יהלכון" האבן זיי שמחה‪( .‬תורת אבות ‪ -‬ראש השנה)‬ ‫הפסקה פאר די דרשה‬ ‫מיר בעהטן מיר זאלן זוכה זיין צו די מדריגה‬ ‫>>>>>>>‬ ‫פון ״תשובה מאהבה״‪ ,‬פון ליעבשאפט צום‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫יב‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫• פערל ווערטער ר"ה •‬ ‫אויף מיר שיינען‪ ,‬האב איך כאטש זוכה געווען צו‬ ‫זעיהן זיין פנים כאילו קיבלתי פני השכינה‪.‬‬ ‫• דער לעצטער ר"ה ביי מרן מהר"ש זי"ע‬ ‫הגאון רבי יחיאל מיכל היבנער זצ"ל אב"ד‬ ‫• זיך שעהמען מיט די מעשים‪...‬‬ ‫• ס'וועט זיכער זיין א גוט יאהר‬ ‫ניזנוב שילדערט די דרשה פון כ"ק מרן מהר"ש‬ ‫בחצוצרות וקול שופר הריעו‪( .‬תקיעת שופר)‬ ‫אמאהל ווען ראש השנה איז געפאלן אין‬ ‫מבעלזא זי"ע דעם לעצטן ראש השנה בחייו‬ ‫שבת האט זיך הרה"ק רבי לוי יצחק מבארדיטשוב‬ ‫אין שנת תרט"ו ווען ס'איז דעמאלט געפאלן א'‬ ‫די ראשי תיבות פון ב'חצוצרות ו'קול ש'ופר‬ ‫אויסגעדריקט און געזאגט אז ער איז זיכער און ער‬ ‫דראש השנה אין שבת‪ .‬ער שרייבט אזוי‪ :‬ברוך ה'‬ ‫ה'ריעו איז בוש"ה‪ ,‬מרמז צו זיין אז דער עיקר וועג‬ ‫האט בטחון אין באשעפער‪ ,‬אז דאס קומענדיגע‬ ‫איך האב זוכה געווען לקבל אור פניו דעם לעצטן‬ ‫צוצוגיין צו תקיעת שופר איז זיך צו שעהמען מיט די‬ ‫יאהר וועט זיין א שנה טובה ומבורכת‪ ,‬באגלייט מיט‬ ‫ראש השנה‪ ,‬און זוכה געווען צו הערן די תפילות‬ ‫מעשים וואס מ'האט געטוען אינעם פארגאנגענעם‬ ‫אלעס גוטס‪ .‬און דער באשעפער וועט פארשרייבן‬ ‫און תקיעות וואס זענען געווען מיט א פלאם‬ ‫יאהר‪ ,‬און דעמאלט קען מען בלאזן שופר "לפני‬ ‫פייער'דיגע התלהבות‪ .‬דער ערשטער טאג ראש‬ ‫המלך ה'"‪( .‬הרה"ק רבי אברהם המלאך זצוק"ל)‬ ‫השנה איז געווען אין שבת און מרן זי"ע האט‬ ‫***‬ ‫געזאגט א דרוש פון דברי מוסר מיט א צעבראכען‬ ‫האט שפעטער געזאגט אז ס'איז דעמאלט געווען‬ ‫הארץ ווען טייכן טרערן פליסן פון זיינע הייליגע‬ ‫א זמן מלחמה אין ארץ ישראל‪ ,‬און דעריבער קען‬ ‫אויגן‪ ,‬וואס האט צונומען יעדנ'ס הארץ‪ .‬דעם‬ ‫זיין אז מרן זי"ע האט געוואלט זאגן "מן המיצר"‪.‬‬ ‫צווייטן טאג ווען מרן זי"ע האט אליין געבלאזן‬ ‫(מפי נכדו הדומ"ץ הגאון רבי שמאי קהת הכהן גראס שליט"א)‬ ‫שופר האט ער נישט געזאגט קיין דרשה‪...‬און‬ ‫כאטש ער איז שוין געווען א סגי נהור און איך האב‬ ‫‪E‬‬ ‫נישט זוכה געווען אז זיינע הייליגע אויגן זאלן‬ ‫‪ J‬מאוצרות הצדיקים ‪L‬‬ ‫• דברי תורה פונעם 'חתם סופר'‬ ‫‪ J‬שבתון זכרון תרועה‬ ‫און אפזיגלען אידישע קינדער פאר א לחיים טובים‬ ‫הרה"ג רבי אברהם גאטעסמאן ז"ל האט‬ ‫‪L‬‬ ‫ולשלום‪ ,‬ווייל שרייבן אין שבת איז דאך איינע‬ ‫פון ל"ט מלאכות וואס איז אסור מדאורייתא און‬ ‫דערציילט אז אין די שטאט חוסט האט‬ ‫געוואוינט א איד א זקן פון די תלמידים פון‬ ‫הייליג'ן "חתם סופר" זי"ע‪ ,‬וואס איז געפאהרן‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫מ'טאהר נישט שרייבן נאר אויב ס'איז א פיקוח נפש‪,‬‬ ‫דעריבער וועט דער באשעפער זיכער נישט שרייבן‬ ‫צו מרן מהר"י מבעלזא זי"ע‪ .‬האט דער‬ ‫די משנה (ראש השנה כט‪ ):‬זאגט‪ :‬יום טוב של‬ ‫אויף אידישע קינדער נאר גוט'ס וואס דאס איז א‬ ‫זקן פארציילט‪ ,‬אז ער איז‬ ‫ראש השנה שחל להיות בשבת‪ ,‬במקדש היו‬ ‫בחינה פון 'פיקוח נפש'‪( .‬כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א סעודה ב' פ'‬ ‫אמאהל געווען ראש השנה‬ ‫תוקעין אבל לא במדינה‪ ,‬אויב דער יום טוב פון‬ ‫נצבים וילך שבת סליחות תשל"ט)‬ ‫אין בעלזא‪ ,‬און מ'האט‬ ‫ראש השנה איז אויסגעפאלן שבת‪ ,‬האט מען‬ ‫געבלאזן שופר נאר אין בית המקדש‪ ,‬אבער‬ ‫• אוודאי זאגט מען 'מן המיצר'‬ ‫געווארט אז מרן מהר"י‬ ‫זי"ע זאל אריינקומען צו‬ ‫נישט אין גאנצן לאנד‪.‬‬ ‫אין שנת תשי"ג אין תל אביב‪ ,‬ביי כ"ק מרן‬ ‫תקיעת שופר‪ .‬און ווען מרן‬ ‫מהר"א זי"ע‪ ,‬איז ראש השנה געפאלן אין שבת‪,‬‬ ‫• דער באשעפער בלאזט שופר פאר אונז‬ ‫זי"ע איז אריין געקומען‪,‬‬ ‫ווען מ'זאגט געוועהנליך נישט "מן המיצר"‪ .‬ווען‬ ‫איז ער אריבער געגאנגען יענעם זקן‪ ,‬און אים‬ ‫א טעם פארוואס ווען ראש השנה פאלט אויס‬ ‫מרן זי"ע האט געענדיגט די דרשה‪ ,‬האט מרן זי"ע‬ ‫אנגעכאפט מיט די האנט און געזאגט‪" :‬איר‬ ‫אום שבת איז דאס א גרויסער יום טוב‪ ,‬וויבאלד‬ ‫געפרעגט פון די משמשים צו מ'זאגט "מן המיצר"?‬ ‫זענט דאך א תלמיד פונעם 'חתם סופר'‪ ,‬זאגט מיר‬ ‫מיר טאהרן דעמאלט נישט בלאזן‪ ,‬בלאזט דער‬ ‫האבן זיי געענטפערט "ניין!" האט מרן זי"ע ווייטער‬ ‫א תורה פון הייליג'ן 'חתם סופר'‪ ,‬איידער איך גיי‬ ‫באשעפער פאר אונז‪ ,‬און ער קען דאך גאר גוט‬ ‫געפרעגט ביז ער האט געהייסן רופן הרה"ח ר' חיים‬ ‫צו די תקיעות"‪ .‬האט דער זקן געזאגט א דבר‬ ‫אלע כוונות פון די תקיעות‪ ,‬ממילא פועל'ט דעם‬ ‫נטע כ"ץ ז"ל‪ .‬און מרן זי"ע פרעגט אזוי‪" :‬איז וואהר‬ ‫תורה פונעם 'חתם סופר' וואס איז נאכנישט‬ ‫באשעפער'ס תקיעת שופר אלעס גוטס פאר אונז‪,‬‬ ‫אז מ'זאגט מן המיצר?" ר' חיים נטע האט באלד‬ ‫געווען געדרוקט אין זיינע ספרים‪ ,‬און באלד‬ ‫ווייל ער איז דאך דער מקור הרחמים‪ .‬דאס איז די‬ ‫פארשטאנען לויט'ן נוסח פון די שאלה אז מרן‬ ‫דערנאך וואס מרן זי"ע האט געהערט די דבר‬ ‫כוונה פון די תפילה וואס מיר זאגן "תקע בשופר‬ ‫זי"ע וויל דאס מאהל יא זאגן "מן המיצר"‪ ,‬האט ער‬ ‫תורה‪ ,‬האט ער זיך אנגערופן‪" :‬יעצט אז כ'האב‬ ‫גדול לחרותנו"‪ ,‬אז ווען דער באשעפער וועט‬ ‫געענפערט‪" :‬אוודאי"! האט זיך מרן זי"ע אנגערופן‪:‬‬ ‫געהערט די תורה פונעם הייליג'ן 'חתם סופר'‪,‬‬ ‫בלאזן‪ ,‬וועט די תקיעת שופר האבן די געהעריגע‬ ‫"עטס זעהטס אז ער ווייסט"‪ .‬ויהי לפלא‪ .‬ר' חיים נטע‬ ‫קען איך גיין צו די תקיעות"‪( .‬שיח זקנים ח"ה)‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫יג‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫‏די קריאה פון ר"ה‬ ‫[דער בילגורייא רב זי"ע האט געגעבן א טעם‬ ‫לשבח אז דאס איז כדי ס'זאל זיך דערקענען די‬ ‫ווערן‬ ‫צו‬ ‫באפרייט‬ ‫זיין‬ ‫זוכה‬ ‫וועלן‬ ‫מיר‬ ‫און‬ ‫פעולה‬ ‫פונעם עול הגלות‪( .‬הרה"ק ר' ישראל מרוזין זצ"ל)‬ ‫כל אשר תאמר אליך שרה שמע בקולה‬ ‫התגברות פון 'סטרא דימין' אויף 'סטרא דשמאל'‬ ‫• א תיקון פאר נפש רוח ונשמה‬ ‫(בראשית כא‪:‬יב)‬ ‫(ספר יד כהן בשם הגה"צ בעל ויחי יוסףך מפאפא‬ ‫דער באשעפער האט געזאגט צו אברהם‪ ,‬אז‬ ‫שבת איז דאך א צייכן צווישן דעם באשעפער‬ ‫ער זאל צוהערן וואס שרה וועט אים זאגן‪ .‬דער‬ ‫און די אידן‪ ,‬ווי דער פסוק זאגט "כי אות הוא ביני‬ ‫טעם איז מרומז אין פסוק‪ ,‬ווייל שרה איז פוהל‬ ‫וביניכם לדורותיכם"‪ ,‬ממילא איז דאס גענוג אז‬ ‫מיט יראת שמים‪“ :‬שמע בקולה“—איר קול איז‬ ‫מיר זאלן זוכה זיין בדין‪ ,‬אהן תקיעת שופר‪( .‬ערבי‬ ‫פוהל מיט דביקות‪ ,‬ס‘איז “שמע“‪ ,‬דער “שמע‬ ‫נחל פ' אמור דרוש ג')‬ ‫ישראל“—איר קול איז אנגעזאפט מיט אמונה‬ ‫• א תיקון פאר נפש רוח ונשמה‬ ‫אין באשעפער‪“( .‬תפארת שלמה“)‬ ‫ווען ראש השנה פאלט אויס אום שבת איז‬ ‫ולך לך אל ארץ המוריה והעלהו שם לעולה‬ ‫דאס א גוטער טאג‪ ,‬ווייל ראש השנה איז א תיקון‬ ‫על אחד ההרים‪( ...‬בראשית כב‪:‬ב)‬ ‫ווען מ'טוהט א זאך פון קידוש השם ברבים‪,‬‬ ‫פארן נפש; יום טוב איז א תיקון פארן רוח‪ ,‬און‬ ‫שבת איז א תיקון פאר די נשמה‪ .‬דעריבער‪ ,‬ווען זצ"ל)]‪ .‬אויך איז א מנהג אז איינער פון די משמשים‬ ‫קען זיך אמאהל אריינכאפן אינעם מענטש‪ ,‬א‬ ‫ראש השנה געפאלט אין שבת‪ ,‬איז דער תיקון האלט א פלעשל וואסער‪.‬‬ ‫געפיהל פון זעלבסט צופרידנקייט‪ ,‬און אזוי ארום‪,‬‬ ‫ווערט די מצוה נישט געטוען בשלימות‪ .‬דערפאר‬ ‫[ביי כ"ק מרן מהר"א זי"ע און שפעטער ביי כ"ק‬ ‫בשלימות‪ ,‬פאר אלע דריי זאכן‪ ,‬נפש רוח ונשמה‪,‬‬ ‫האט דער באשעפער געזאגט צו אברהם אבינו‪:‬‬ ‫מרן אדמו"ר שליט"א איז דאס געווען די חזקה פון‬ ‫צוזאמען‪( .‬הרה"ק רבי חנוך העניך מאלכסנדר זצ"ל)‬ ‫הרה"ח ר' אברהם מינסקי ז"ל‪ .‬און היינט איז דאס די‬ ‫“והעלהו לעולה על אחד ההרים“—ברענג אים‬ ‫ווייט פון שטאט‪ ,‬און ווען ער איז געגאנגען צו‬ ‫חזקה פון הרה"ח ר' עקיבא אשר פאדווא שליט"א‪.‬‬ ‫‪E‬‬ ‫‪ J‬מאוצרות רבוה"ק מבעלזא ‪L‬‬ ‫די עקידה‪ ,‬האט אברהם געזאגט צו די נערים‪:‬‬ ‫אין בעלזא האט מען געזאגט א טעם בפשטות‬ ‫“שבו לכם פה“‪—,‬און קיינער זאל נישט זיין ביי די‬ ‫כדי מ'זאל קענען אויסשווענקען דעם שופר מיט‬ ‫עקידה‪( .‬הגאון רבי שמחה זיסל פון קעלם זצ“ל)‬ ‫וואסער אויב דער שופר וועט נישט בלאזן געהעריג‪.‬‬ ‫כי ברך אברכך והרבה ארבה את זרעך (וירא כב‪:‬יז)‬ ‫די ברכות וואס דער באשעפער האט‬ ‫געבענטשט אברהם אבינו נאכדעם וואס ער האט‬ ‫אבער אנדערע האבן געזאגט אז רבוה"ק האבן‬ ‫געהאט א טיעפערן טעם דערין‪ ,‬ווייל 'מים' זענען‬ ‫מרומז אויף 'חסד']‪.‬‬ ‫‪L‬‬ ‫‪ J‬תקיעת שופר‬ ‫געוואלט ברענגען זיין זוהן יצחק אלס קרבן אויף‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫די עקידה‪ ,‬זענען געווען נאר "כי ברך אברכך"‪ ,‬אהן‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫רבותינו הק' זענען אריינגעקומען צו תקיעת‬ ‫קיין תנאי‪ ,‬בלויז אין זכות פון די עקידה‪ .‬דאס‬ ‫פאר די תקיעות זאגן רבוה"ק‪ ,‬די בעלי תקיעה‪,‬‬ ‫זאגן מיר אים די תפילה פון 'והוא רחום'‪" ,‬קולינו‬ ‫שופר אנגעטוהן מיט א ווייסע קיטל אויף די‬ ‫די תפילה פאר'ן בעל תוקע פון אר"י הק' ז"ל‪.‬‬ ‫בעקיטשע‪ ,‬און מיט'ן טלית אויפ'ן שטריימל‪.‬‬ ‫תשמע ותחון‪...‬זכור אשר נשבעת לאבותינו‬ ‫אויך זאגן זיי מזמור "מזמור שירו לה' שיר חדש"‪,‬‬ ‫ככוכבי השמים ארבה את זרעכם"‪ ,‬אהן קיין שום‬ ‫בשעת די תקיעות איז געליגן א זעקל מיט זיבן‬ ‫(תהלים צ"ח)‪ ,‬ווייל ס'שטייט דארט "בחצוצרות‬ ‫שופרות צווישן זיי א שופר פון א לינקער קרן פון‬ ‫תנאי פון פריער אפילו אויב מיר זענען ח"ו נישט‬ ‫וקול שופר הריעו‪[ "...‬כתבי מהר"ם מבילגורייא‬ ‫ראוי צו די ברכה בענטשט אונז דער באשעפער‬ ‫אן איל‪ ,‬כאטש דער מנהג איז צו בלאזן מיט א‬ ‫זי"ע] דעם צווייטער טאג ר"ה איז דער מנהג צו‬ ‫אין זכות פון אונזערע גרויסע אבות‪( .‬חפץ חיים עה"ת)‬ ‫שופר פון א רעכטער קרן‪.‬‬ ‫נעמען א נייע טיכל מיט די שופרות כדי מ'זאל‬ ‫ואת גחם ואת תחש ואת מעכה (וירא כב‪:‬כד)‪.‬‬ ‫קענען מאכן א ברכת "שהחיינו" אהן קיין פקפוק‪.‬‬ ‫[ס'איז מקובל אז אין בעלזא איז אריבער בירושה‬ ‫דעם צווייטן טאג ראש השגה לייגט מען‬ ‫מדור דור א זיידענע בגד פונעם מגיד הרה"ק‬ ‫פרשת וירא‪ ,‬די פרשה פון די עקידה‪ ,‬און מ'ענדיגט‬ ‫[ס'איז מערקווירדיג אז ביי שמחת נשואין‬ ‫פון רבוה"ק בחצר הקודש בעלזא‪ ,‬האט מען זיך‬ ‫רבי ר' בער ממעזריטש זי"ע‪ ,‬וואס רבותינו הק'‬ ‫סוף פרשה מיט די ווערטער "ו ְֶאת ַּג ַחם ו ְֶאת ַּת ַחׁש‬ ‫האבן אנגעטוהן צוויי מאהל א יאהר‪ ,‬בשעת‬ ‫ו ְֶאת ַמ ֲעכָה"‪ .‬הרה"ק רבי יצחק מווארקא זצוק"ל‬ ‫געפיהרט צו נוצן די טיכל פון תקיעת שופר פאר א‬ ‫צודעק פאר די כלה פאר די חופה אזוי האט אויך‬ ‫תקיעת שופר און ביי מצות באקן ער"פ‪ .‬הרה"ח‬ ‫האט געזאגט אז די ווערטער האבן א שייכות מיט‬ ‫רבי שלמה זלמן קאטה האט דערציילט אז ווער‬ ‫ענינא דיומא און זענען מרמז אויף תשובה‪ ,‬ווייל‬ ‫כ"ק מרן מהר"א זי"ע געהייסן טוען פאר די חופה‬ ‫פון הרה"צ רבי אברהם פאלאק זצ"ל האדמו"ר‬ ‫ער איז געווען אין בעלזא האט ער זוכה געווען‬ ‫"ואת מעכה" איז ראשי תיבות ו'רבותינו א'ומרים‬ ‫צו זעהן דעם הייליגן בגד‪ ,‬אבער פון שטארקע‬ ‫ת'שובה מ'געת ע'ד כ'סא ה'כבוד‪( .‬אהל יצחק)‬ ‫מבערגסאז‪ ,‬און אזוי האט מרן אדמו"ד שליט"א‬ ‫געטוען ביי די חתונה פון הרה"צ רבי אהרן מרדכי‬ ‫אלטקייט האט דאס פארלוירן די ווייסע קאליר‬ ‫***‬ ‫און באקומען א געהלע קאליר‪].‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫יד‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫כח הרבים‪ ,‬דעם פארזאמעלטן ציבור עכלה“ק‪.‬‬ ‫וואס האבן געהערט די תקיעות‪( .‬כ“ק מרן מהרי“ד‬ ‫שליט"א און ביי די חתונות פון די אייניקלעך‬ ‫האבן חסידים געטייטשט וואס שטייט ווייטער אין‬ ‫זי“ע האט דערויף באמערקט‪ ,‬אז צוליעב זיין גרויס‬ ‫שיחיו]‪.‬‬ ‫פסוק‪“ .‬ויסעו ממקהלות ויחנו בתחת“—אז ס‘איז‬ ‫עניוות‪ ,‬איז דעם זיידן מרן מהר“ש זי“ע‪ ,‬גארנישט‬ ‫גאר געווען אין זכות וואס מרן זי“ע איז דארט‬ ‫איינגעפאלען אז ווייל ער איז דארט געשטאנען‬ ‫• די תקיעות וואס האבן בוקע שחקים געווען‬ ‫געשטאנען “בתחת“—אונטער‘ן ביהמ“ד‪.‬‬ ‫האבן די תקיעות בוקע שחקים געווען)‪.‬‬ ‫אמאהל אין די שטאט סקאהל איז כ“ק מרן‬ ‫• "וואו איז נאך דא איינער וואס ווייסט‬ ‫מיט דעם האט מרן הגה“ק מבילגורייא זי“ע‬ ‫מהר“ש זי“ע אדורך געגאנגען ראש השנה אונטער‬ ‫געטייטשט פשט אין פסוק‪“ :‬ויסעו מהר שפר“—ער‬ ‫א ביהמ“ד און געהערט ווי דער בעל תוקע איז‬ ‫אזוי גוט אז מ'דארף תשובה טוען ווי יעך"‬ ‫האט געצויגן [=תולה געווען] אז די (תקיעת) ‘שופר‘‬ ‫“בוקע שחקים“‪ ,‬ער שפאלט הימלען מיט זיין‬ ‫הרה"ג ר' חיים ברוך פינק ז"ל‪ ,‬האט דערציילט‬ ‫איז אזוי גרויס ווי א בארג‪ ,‬און מאכט אן איינדרוק‬ ‫שופר בלאזן וואס האט יעדן ערציטערט און אריין‬ ‫וואס ער האט געהערט פון הגה"צ ‏רבי יצחק‬ ‫(אין הימל)‪“ .‬ויחנו בחרדה“ —איז ער ערציטערט‬ ‫געברענגט א הרהור תשובה אינעם גאנצן ציבור‪.‬‬ ‫מראדיוויץ זצ"‏ל‪ ,‬וואס איז געווען דערביי ווען‬ ‫געווארן (ווייל ער האט געוואוסט אז דער בעל‬ ‫מרן זי“ע האט דערנאך געזאגט‪ :‬אז דאס איז נישט‬ ‫כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע‪ ,‬האט אנגעהויבן זאגן די‬ ‫תוקע און בעל מקריא זענען פשוטע אידן)‪“ .‬ויסעו‬ ‫געווען אין זכות פונעם בעל תוקע אדער בעל‬ ‫דברי התעוררות פאר די תקיעות ראש השנה‪ ,‬און‬ ‫מחרדה“—האט ער אנגעהאנגען דעם ציטענערניש‬ ‫מקריא ווייל ביידע זענען געווען פשוט‘ע אידן‪,‬‬ ‫דערמאנט די גמרא‪' ,‬יחיד ששב מוחלין לו ולכל‬ ‫און התעוררות‪“ ,‬ויחנו במקהלות“—אינעם זכות פון‬ ‫נאר ס'איז געווען צוליעב‘ן כח פונעם ציבור אידן‬ ‫>>>>>>>‬ ‫דורש טוב לעמו‪ ,‬ודובר שלום לכל זרעו‬ ‫דעם פארגאנגענעם ראש השנה איז געווען אין‬ ‫יעדן געווען א גרויסער וואונדער און קיינער האט‬ ‫איין יאהר ראש השנה ווען כ"ק מרן מהר"ש‬ ‫הימל א שטארקער קיטרוג (ר"ל) אויף אידן‪ ,‬אז‬ ‫נישט פארשטאנען דעם גאנצן ענין און וואס פארא‬ ‫זי"ע איז ארויף אויף די בימה צו זאגן דברי‬ ‫ס'זאל קומען א מגפה (ר"ל) אויף ערוואקסענע‬ ‫שייכות האבן די פסוקים מיט תקיעת שופר‪.‬‬ ‫התעוררות פאר תקיעת שופר‪ ,‬האט ער אנגעהויבן‬ ‫מענטשן און קינדער‪ ,‬האט דער בעלזער רב מיט‬ ‫איינער פון די חסידים החסיד רבי אלימלך‬ ‫צו דערציילן די מעשה פון יציאת מצרים צום‬ ‫זיינע טענות‪ ,‬מיט די רייד וואס משה רבינו האט‬ ‫פון טלוסט ז"ל וואס פלעגט פאהרן קין בעלזא‬ ‫וואונדער פונעם גאנצן ציבור‪ .‬מרן זי"ע האט‬ ‫געזאגט צו פרעה‪ ,‬אפגעווארפן אלע גזירות‪ .‬צום‬ ‫אויף ראש השנה און דערנאך אויף יום הקדוש‬ ‫געשילדערט דעם סדר פון די געשעהנישן אין‬ ‫לעצט האט דער שטן געוואלט ס'זאל כאטש‬ ‫צו הרה"ק רבי מאיר'ל קיין פרעמישלאן‪ ,‬איז אויך‬ ‫מצרים‪ ,‬ווען משה רבינו איז געגאנגען צו פרעה‪,‬‬ ‫קומען א מגפה ח"ו אויף אידישע בהמות שאף‬ ‫ער זאל באפרייען די אידן מתחת סבלות מצרים‪,‬‬ ‫און רינדער‪ .‬אויך דערצו האט דער בעלזער רב‬ ‫און פרעה האט געענטפערט‪" :‬לכו עבדו את ה'‬ ‫נישט מסכים געווען‪ ,‬ער האט גע'טענה'ט‪" ,‬גם‬ ‫אלוקיכם מי ומי ההולכים"‪ ,‬האט משה רבינו‬ ‫מקנינו ילך עמנו לא תשאר פרסה כי ממנו נקח‬ ‫געענטפערט "בנערינו ובזקנינו נלך‪ ,‬בבנינו‬ ‫לעבוד את ה' אלקינו"‪ ,‬אידן מוזן האבן די אלע‬ ‫ובבנותינו‪ ,‬בצאננו ובבקרנו נלך כי חג ה' לנו"‪.‬‬ ‫בהמות שאף און רינדער‪ ,‬ווייל דערפון מאכן‬ ‫אבער פרעה האט נישט מסכים געווען און‬ ‫זיי א לעבן‪ ,‬פרנסה‪ ...‬כדי צו קענען דינען דעם‬ ‫געזאגט‪" :‬יהי כן ה' עמכם כאשר אשלח אתכם‬ ‫באשעפער‪ .‬אין די ענדע‪ ,‬האט הרה"ק רבי מאיר'ל‬ ‫ואת טפכם‪...‬לא כן לכו נא הגברים ועבדו את ה'"‬ ‫אויסגעפיהרט‪ ,‬אזוי ווי דער בעלזער רב האט‬ ‫(שמותי‪:‬ח‪-‬יא)‪ .‬און נאך מכת חושך‪ ,‬ווען פרעה‬ ‫נישט דערמאנט אין זייע רייד די עופות און זיי‬ ‫האט גערופן משה רבינו האט ער געזאגט (שם‬ ‫נישט אריינגערעכנט אינעם משא ומתן מיט'ן‬ ‫יעצט נאך ראש השנה געפאהרן קיין פרעמישלאן‪.‬‬ ‫כד‪-‬כו) "לכו עבדו את ה' רק צאנכם ובקרכם‬ ‫שטן‪ ,‬האט דער שטן מצליח געווען אויסצופיהרן‬ ‫אריינקומענדיג צו רבי מאיר'ל און נאך איידער ער‬ ‫יוצג גם טפכם ילך עמכם"‪ .‬אבער משה רבינו איז‬ ‫א גזירה אויף די עופות‪ .‬און אין יענעם יאהר האט‬ ‫האט געקענט נעמען שלו'‪ ,‬רופט זיך רבי מאיר'ל אהן‬ ‫נישט געווען צופרידן און געזאגט‪" :‬גם אתה תתן‬ ‫א שטארקע מגפה באטראפן די אידישע עופות‬ ‫צו און זאגט‪" :‬אלימלך‪ ,‬זאג מיר איבער די תורה וואס‬ ‫בידינו זבחים ועולות ועשינו לה' אלוקינו וגם‬ ‫און מאסן עופות זענען געשטארבן אין די מגפה‪,‬‬ ‫דער בעלזער רב האט געזאגט פאר תקיעת שופר"?‬ ‫מקננו ילך עמנו לא תשאר פרסה כי ממנו נקח‬ ‫אבער ס'האט זיך נישט צושפרייט צווישן די‬ ‫ר' אלימלך האט איבערגעזאגט די ווערטער פון מרן‬ ‫לעבוד את ה' אלוקינו"‪ .‬די אלע פסוקים האט‬ ‫מענטשן און אויך נישט צווישן די בהמות אזוי ווי‬ ‫זי"ע‪ ,‬צולייגנדיג אז קיינער האט נישט פארשטאנען‬ ‫מרן זי"ע איבערגעטייטשט אין אידיש‪ ,‬און מער‬ ‫דער בעלזער רב האט גע'פועל'ט מיט זיין פקחות‬ ‫די כוונה פון די דברי תורה‪.‬‬ ‫האט ער נישט געזאגט‪ ,‬נאר באלד אנגעהויבן‬ ‫און קדושה‪( .‬אור המאיר ‪ -‬פרעמישלאן‪ ,‬דף ט"ו)‬ ‫האט אים הרה"ק רבי מאיר'ל ערקלעהרט‬ ‫מיט גרויס התעוררות "למנצח לבני קורח מזמור"‬ ‫דער באדייט פון די תורה און אים דערציילט‪.‬‬ ‫און געבלאזן שופר מיט גרויס התלהבות‪ .‬ס'איז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫טו‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫רב‪ ...‬דער בעל תפילה האט טאקע אזוי געטוען‪ ,‬און‬ ‫העולם כולו‪ '.‬האט מרן זי"ע געזאגט בזה הלשון‪:‬‬ ‫ג' ספרים נפתחין‪...‬‬ ‫ביי די תקיעות איז ער אריינגעקומען מיט'ן טלית‬ ‫‏"וואו איז נאך דא איינער וואס ווייסט אזוי גוט אז‬ ‫ג' ספרים נפתחין בראש השנה אחד של‬ ‫איבערגעדעקט אויפ‘ן פנים‪ ,‬אזוי ווי דער מנהג ביי‬ ‫‏מ'דארף תשובה טוען ווי יעך!" און דער גאנצער‬ ‫רשעים גמורים‪ ,‬ואחד של צדיקים גמורים‬ ‫די בעלזער רבי‘ס‪ .‬ער האט געזאגט דעם קאפיטל‬ ‫עולם האט אויסגעבראכן אין אזא געוויין‪ ,‬אז מ'האט‬ ‫ואחד של בינונים‪( ...‬ראש השנה טו‪):‬‬ ‫“למנצח“ און “מן המיצר“ מיט‘ן זעלבן קרעכץ און‬ ‫מער נישט געקענט הערן וואס מרן זי"ע זאגט‬ ‫די מפרשים פרעגן‪ :‬וואס איז דער חילוק‬ ‫נוסח ווי מרן זי“ע‪ .‬אבער ווען ער האט גענומען דעם‬ ‫ווייטער‪[ .‬שיח זקנים ח"ג]‬ ‫צווישן רשעים און בינונים? אויב די בינונים‬ ‫שופר אין זיין האנט און פראבירט צו בלאזן‪ ,‬האט ער‬ ‫וועלן נישט תשובה טוען ביז יום כיפור‪ ,‬וועלן‬ ‫• “איך בין נישט בעלזער רב!“‬ ‫נישט געקענט ארויסגעבן אפילו איין תקיעה‪ ...‬ווען‬ ‫זיי אויך ח"ו נידון ווערן למיתה‪ ,‬ווידער אויב די‬ ‫ער האט פראבירט עטליכע מאהל און געזעהן אז‬ ‫אין די שטאט בעלזא איז געווען איינגעפיהרט‪,‬‬ ‫רשעים וועלן יא תשובה טוען איז דאך "אין לך‬ ‫ס‘גייט נישט‪ ,‬האט ער אויסגעשריגן מיט פארדרוס‪:‬‬ ‫אז ראש השנה און יום כיפור איז נישט פארגעקומען‬ ‫דבר העומד בפני התשובה"‪ ,‬וואו כאפט די נפקא‬ ‫"וואס מיינט איר דען אז איך בין דער בעלזער רב?!‬ ‫נאך א מנין‪ ,‬אויסער דער מנין אין די גרויסע‬ ‫מינא? דער הייליגער באשעפער איז עושה‬ ‫ניין! איך בין נישט בעלזער רב!" און באלד האט דער‬ ‫בעלזער שוהל ביי מרן זי“ע‪ .‬איין יאהר האבן זיך די‬ ‫חסד עם בריותיו און ער וויל זיי זאלן זוכה זיין‬ ‫שופר אנגעהויבן צו בלאזן ווי ס‘וואלט גארנישט‬ ‫אזוי גערופענע חברה “ישרי לב“ (חסידים פלעגן‬ ‫בדין‪ .‬חז"ל (קידושין מ) זאגן "שהעולם נידון‬ ‫פאסיהרט‪ .‬ווען די מעשה איז אנגעקומען צו כ“ק‬ ‫זיי רופן “שברי לב“ ווייל מ'האט פון זיי געליטן‬ ‫אחר רובו"‪ .‬אויך זאגט שלמה המלך (קהלת ט')‬ ‫מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬האט ער געזאגט‪“ :‬ס‘קען זיין אין‬ ‫צוליעב זייער קעגנערשאפט)‪ ,‬צוזאם גענומען‪,‬‬ ‫"חוטא אחד יאבד טובה הרבה"‪ .‬דעריבער אויב‬ ‫דעם צוויי סיבות‪ .‬איינס‪ :‬ווייל דער בעל תפילה האט‬ ‫און באשלאסן צו מאכן א באזונדערע מנין‪ .‬זיי‬ ‫די רשעים גמורים וועלן אויך אריינקומען אין‬ ‫צובראכן זיין גאוה און געזאגט אז ער איז נישט דער‬ ‫האבן געדינגען א בעל תפילה‪ ,‬און זיך מיט אים‬ ‫די צאהל פונעם חשבון הכללי‪ ,‬קענען זיי מכריע‬ ‫בעלזער רב‪ .‬און צוליעב די ענוה האט ער מצליח‬ ‫אויסגענומען אז ער מוז דאווענען און אויך בלאזן‬ ‫זיין די גאנצע וועלט לכף חובה‪ .‬דעריבער‬ ‫געווען‪ .‬צווייטנס‪ :‬ווייל ער האט ארויס געזאגט דאס‬ ‫שופר גענוי מיט‘ן זעלבן נוסח ווי דער בעלזער‬ ‫מאכט דער באשעפער א באזונדערן ספר פאר‬ ‫די רשעים גמורים ביים יום הדין‪ ,‬און זיי ווערן‬ ‫באלד גע'חתמ'עט למיתה‪ ,‬כדי שלא יזכרו ולא‬ ‫הזכירו לפניו תורה ומעשים טובים‬ ‫יפקדן ווען ס'קומט דער חשבון הכללי ביום‬ ‫צומאהל האבן רבותינו הק' געבעהטן מ'זאל זיי דערמאנען פאר די תקיעות‪ ,‬פארשידענע מעשים‬ ‫הכיפורים‪ ,‬אויב זיי וועלן נישט תשובה טוען‬ ‫פון צדקה וחסד פון אידן אנשי צדקה וחסד‪ ,‬מיט וואס רבוה"ק האבן געוואלט ערוועקן א מליצה‬ ‫אינצווישן‪ .‬ווידער אויב זיי וועלן יא תשובה‬ ‫ישרה אויף אידישע קינדער אין אזא געהויבענע צייט‪ .‬איינס אזא מעשה איז פארגעקומען ביי כ"ק‬ ‫טוען דעמאלט קען נאך די וועלט האבן א קיום‬ ‫מרן מהרי"ד זי"ע‪ ,‬ווען ער פאר די תקיעות צוגערופן צוויי חסידים און זיי געבעהטן צו דערציילן‬ ‫דורך זיי‪( .‬בנין אריאל)‬ ‫די מעשה וואס זיי האבן געהאט מיט'ן צדיק ר' נחמן פויגל זצ"ל‪[ .‬רבי נחמן זצ"ל איז געווען פון די‬ ‫ווארט ‘בעלזא‘‪“...‬‬ ‫גרויסע חסידים ביי כ"ק מרן מהר"י זי"ע‪ .‬אין גאליציע האט מ'געזאגט אויף אים אז ער איז א בעל‬ ‫רוח הקודש און איינע פון די ל"ו צדיקים אינעם דור‪ .‬מרן‬ ‫"מקיים געווען מצוות השבת אבידה‪"!...‬‬ ‫מהר"ד זי"ע האט געזאגט וועגן אים‪" :‬עטץ מיינט אז א ל"ו‬ ‫יאהר‪ ,‬ווען מרן ֿפון מהר"א זי"ע איז‬ ‫איין ָ‬ ‫צדיק דארף זיין א רבי‪ ,‬ניין‪ ,‬א ל"ו צדיק איז איינער וואס איז‬ ‫הא ט ער‬‫ַא ריינגעקומען צו תקיעות שופר‪ָ ,‬‬ ‫זיך משלים אין א געוויסע מצוה‪ ,‬וואס ער איז זיך שטענדיג‬ ‫וואס‬ ‫גארטל די ערד‪ָ ,‬‬ ‫באמערקט‪ ,‬ווי ס'ליגט א ַ‬ ‫ַ‬ ‫מוסר נפש דאס מקיים צו זיין בשלימות‪ .‬און ר' נחמן געווען‬ ‫וואס‬ ‫געפ ַאלן פון איינע ֿפון די חסידים ָ‬ ‫רא ּפ ֿ‬ ‫איז ַא ָ‬ ‫א גרויסער בעל חסד‪ ,‬און האט זוכה געווען צו די אלע מדריגות ווייל ער האט זיך משלים געווען‬ ‫האט זיך‬ ‫געשטופט‪ .‬מרן זי"ע ָ‬ ‫ּ‬ ‫האט זיך דארט‬ ‫אין די מצוה פון גמילות חסדים]‬ ‫אויפהייבן‬ ‫ֿ‬ ‫מ'זאל‬ ‫ָא ּפגעשטעלט און געבעהטן‪ָ ,‬‬ ‫האבן די צוויי חסידים "גבאי צדקה"‪ ,‬דערציילט אז אמאהל האבן זיי זיך גענויטיגט אין א סכום‬ ‫אויסרופ ן‪ ,‬אז מ'האט‬ ‫ֿ‬ ‫גא רטל‪ ,‬און הויך‬ ‫דעם ַ‬ ‫געלט פאר א וויכטיגע צדקה צוועק‪ .‬זענען זיי ארום געגאנגען צווישן די חסידים צו שאפן די געלט‪.‬‬ ‫"גארטל"‪ .‬און באלד איז צוגעקומען‬ ‫געפונען א ַ‬ ‫ווען זיי האבן באגעגנט ר' נחמן און אים געבעהטן געלט פאר די וויכטיגע צדקה‪ ,‬האט ער זיי געזאגט‬ ‫דער בעל אבידה וואס האט פארלוירן דעם‬ ‫אז ער האט נישט ביי זיך אפילו א גרייצער זיי צו געבן‪ ,‬אבער ער האט נאך ביי זיך א "יאלעווקא"‪ ,‬א‬ ‫גארטל צו נעמען דעם גארטל‪ .‬האט זיך מרן זי"ע‬ ‫קעלבל פון א פאר חדשים אלט‪ .‬האט ר' נחמן זיי געבעהטן זיי זאלן צו ווארטן ביז ער גייט אין מארק‬ ‫אנגערופן און געזאגט‪" :‬ברוך השם אז איך האב‬ ‫צו פארקויפן דאס קעלבל‪ ,‬און אזוי וועט ער האבן געלט זיי צו קענען געבן פאר'ן צדקה צוועק‪.‬‬ ‫זוכה געווען מקיים צו זיין די מצוות פון השבת‬ ‫אומר ועושה‪ ,‬איז ר' נחמן געגאנגען אין מארק‪ ,‬פארקויפט דאס קעלבל ֿפ ַאר ַא שיינע סומע געלט‪,‬‬ ‫אבידה פאר תקיעות שופר!"‬ ‫באקומען ֿפ ַאר'ן‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס ער ָ‬‫האט ער זיי געגעבן די גאנצע געלט ָ‬ ‫און ווען ער איז צוריקגעקומען‪ָ ,‬‬ ‫רקויפן דאס קעלבל‪.‬‬‫ֿ‬ ‫ֿפ ַא‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫טז‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫שטיין און ממליץ טוב אויף די אידן‪ ,‬האב איך אים דער ברודער געמיינט מיט'ן דערציילן די גאנצע‬ ‫• גע'פסל'ט ממליץ טוב צו זיין אויף די אידן‬ ‫אינגאנצען אפגעשטופט‪ ,‬ווייל איך בין נישט געווען זאך פונקט יעצט‪ ,‬אין אזא געהויבענער זמן פאר‬ ‫איין יאהר ראש השנה‪ ,‬זענען די גבאים און‬ ‫גרייט אז דער "מגיד פשע" זאל זיין פאר אונז א תקיעת שופר? ביז איך ‏האב זיך דערמאנט אז‬ ‫די שטוב מענטשן ערשטוינט געווארן צו זעהן ווי‬ ‫"מליץ יושר"‪ ,‬און אזוי ווי ראיך האב אים געוואלט אמאהל ווען איך בין געשטאנען נאענט צום טאט'ן‬ ‫ביי די הפסקה פאר תקיעת שופר‪ ,‬האט כ"ק מרן‬ ‫פסל'ן פאר עדות על פי דין‪ ,‬האב איך געלערנט אין ז"ל [מרן מהרי"ד זי"ע] אויפ'ן באלעמער פאר‬ ‫מהר"י זי"ע עוסק געווען אין לערנען שו"ע חושן‬ ‫שו"ע "חושן משפט"‪ ,‬כדי צו טרעפן א גוטע תירוץ תקיעת שופר‪ .‬האב איך געהערט ווי דער טאטע‬ ‫לויט די הלכה‪.‬‬ ‫משפט בעיון רב‪ .‬ס'איז ביי יעדן געווען א וואונדער‬ ‫ז"ל זאגט‪' :‬נחמן הערש האט מיך געפרעגט‪ ,‬דער‬ ‫ווייל ס'איז נישט געווען דער דרך פון מרן זי"ע אין‬ ‫אזוי שרייבט הגאון רבי יחיאל מיכל הובנער רבי פסק'נט שאלות‪ ,‬אבער ווען לערנט דער רבי‬ ‫די פריער'דיגע יאהרן צו לערנען 'חושן משפט'‬ ‫זצ"ל אב"ד ניזנוב‪ ,‬אין זיין ספר "אמת ויציב" וועגן די דינים?' האב ‏איך אים געענטפערט‪" :‬בשעת'ן‬ ‫פאר תקיעת שופר‪ .‬ווען מרן זי"ע האט באמערקט‬ ‫מרן מהר"י זי"ע‪ :‬איך האב געהערט אז איין מאהל לייענען די קוויטלעך‪ ,‬האב איך א באשטימטן‬ ‫זייער וואונדער האט ער זיי געענטפערט און‬ ‫האט מען געזעהן ווי פאר תקיעת שופר ראש השנה ‏שיעור אין חושן משפט‪".‬‏‬ ‫האט מרן מהר"י זי"ע געלערנט שולחן ערוך "חושן‬ ‫אנטפלעקט‪ ,‬אז דער רוסישער שר אין הימל איז‬ ‫"האב איך פון דעם פארשטאנען"‪ ,‬האט דער‬ ‫געקומען צו אים און פארגעשלאגן אז ער וויל‬ ‫בילגורייער רב זי"ע אויסגעפיהרט‪" :‬אז ס'איז א‬ ‫רבי'שע ענין צו רעדן‏פאר תקיעת שופר וועגן דיני‬ ‫דער גרעסטער לימוד זכות‬ ‫תורה און עניני חושן משפט‪.‬‏("מועדי קדשיך")‬ ‫ותראה לפניך עקידה שעקד אברהם‬ ‫• ממתיק געווען דינים אין הימל‬ ‫את יצחק בנו‪...‬‬ ‫דארף מען פארשטיין‪" :‬עקידה" איז דאך‬ ‫אויך ווערט דערציילט אז מרן מהר"ש זי"ע‬ ‫טייטש בינדן פארוואס דערמאנט מען אז‬ ‫האט פאר תקיעות שופר געלערנט‪ ,‬שו"ע חושן‬ ‫אברהם אבינו האט אים געבונדן‪ ,‬דער עיקר‬ ‫משפט‪ ,‬וואס האט זיכער ממתיק געווען דינים אין‬ ‫איז דאך געווען אז ער איז געווען גרייט אים צו‬ ‫הימל‪'( .‬קבוצת אמת' עמ' מג)‬ ‫שחט'ן נישט קיין נפקא מינא יא געבונדן אדער‬ ‫• א קינד דארף זיין אנגעהאנגען אין טאט'ן‬ ‫נישט געבונדן‪.‬‬ ‫משפט"‪ ,‬און ער האט זיכער ממתיק געווען דורכן‬ ‫דער מדרש (פ' וירא) זאגט אז יצחק אבינו‬ ‫אמאהל אין ארץ ישראל‪ ,‬ווען מרן מהר"א זי"ע‬ ‫לערנען דינים אין הימל‪ .‬עכ"ל‪( .‬מועדי קדשיך)‬ ‫איז אריינגעקומען צו תקיעת שופר‪ ,‬האט מרן זי"ע‬ ‫האט געבעהטן פון זיין טאטן אז ער זאל אים‬ ‫באמערקט ווי דאס קליינע אינגל פונעם גבאי'ן‬ ‫• עניני דין תורה פאר תקיעת שופר‬ ‫בינדן ווייל ער האט מורא געהאט אז דער‬ ‫הרה"ח רבי שלום פויגל ז"ל [הרה"ח ר' מאיר משה‬ ‫שטן וועט זיך שטארקן אויף אים‪ ,‬און וועט‬ ‫דער בילגורייער רב זי"ע האט דערציילט‪ :‬ראש‬ ‫הי"ו] גייט נאכ'ן טאט'ן און האלט אהן זיין האנט‪,‬‬ ‫נֶאך באווייזן אים ֶאפצוהאלטן פון מקיים זיין‬ ‫השנה‏[אין פעסט תש"ד] פאר די תקיעות הא‏ט מיך‬ ‫האט מרן זי"ע זיך אנגערופן און געזאגט‪" :‬א קינד‬ ‫די מצוה און זיך לאזן מוסר נפש זיין פאר'ן‬ ‫דער ברודער‪[ ,‬מרן מהר"א זי"ע] צוגערופן ביי די‬ ‫דארף זיין אנגעהאנגען אין טאט'ן"‪ .‬די אלע ארום‬ ‫באשעפער‪ ,‬דעריבער האט ער געבעהטן‬ ‫הפסקה און מיך געפרעגט‪ :‬אויב איך האב געקענט‬ ‫האבן געשפיהרט אז מיט די ווערטער האט מרן‬ ‫מ'זאל אים בינדן‪ .‬קומט אויס אז דאס איז דער‬ ‫דעם יושב הגאון החסיד רבי ישראל רא‏ווער? ווען‬ ‫זי"ע געוואלט אין אזא הויכער צייט פון תקיעת‬ ‫גרעסטער לימוד זכות פאר אידישע קינדער‪.‬‬ ‫איך האב געענטפערט יא‪ ,‬אז איך האב אים געקענט!‬ ‫שופר מעורר זיין דעם קשר פון אידישע קינדער‬ ‫ווייל אויב אזא צדיק ווי יצחק אבינו האט מורא‬ ‫האט מיר דער ברודער געזאגט‪ :‬רבי ישראל איז‬ ‫צו די אבות העולם‪'( .‬מועדי קדשיך')‬ ‫געהאט אז ער וועט נישט קענען עומד זיין‬ ‫געווען א דיין וואס האט גע'פסק'נט דיני תורה‪ ,‬האב‬ ‫בנסיון‪ ,‬וויסנדיג אז א מענטש איז נישט מער‬ ‫• ממתיק צו זיין דינים פאר תקיעת שופר‬ ‫איך אים געזאגט אז‏ער זאל נישט פסק'נען קיין דין‬ ‫ווי א מענטש‪ ,‬נו‪ ,‬איז דען נאך א וואונדער אז‬ ‫תורה‪ ,‬איידער ער פרעגט מיך פריער‪ ,‬און ער האט‬ ‫אמאהל איז א בחור פון דרייצן יאהר פון די‬ ‫מיר פשוט'ע מענטשן קענען זיך נישט מתגבר‬ ‫אזוי געטוען‪ .‬אמאה‏ל איז אים אונטער געקומען‬ ‫שטאט סקאהל‪ ,‬געפאהרן אויף ר"ה קיין בעלזא‪.‬‬ ‫זיין אויף אונזער יצר הרע‪ ,‬און מיר זענען‬ ‫א דין תורה וואס ער הא‏ט געקענט פארדינען גאר‬ ‫פלוצלינג באקומט ער א טעלעגראם אז זיין מאמע‬ ‫אונטערדריקט אונטער אים‪ .‬דעריבער זענען‬ ‫אסאך געלט‪ ,‬און ווען ער האט מיך געפרעגט‪ ,‬האב‬ ‫איז נישט געזונט‪ .‬איז ער אריין אל הקודש פנימה‬ ‫מיר מתפלל אז דער באשעפער זאל בעיקר‬ ‫אים געזאגט ער זאל נישט אהנעמען די דין תורה‪,‬‬ ‫צו מרן מהר"א זי"ע מזכיר זיין די מאמע לרפו"ש‪,‬‬ ‫זעהן די "עקידה שעקד אברהם אבינו את יצחק‬ ‫און ער האט מיך געפאלגט‪ .‬עכד"ק‪.‬‬ ‫האט ער געזעהן ווי מרן זי"ע לערנט שו"ע חושן‬ ‫בנו"‪ ,‬אז ס'האט געמוזט צוקומען צו דעם אז‬ ‫"ווען איך בין ארויס פון ברודער'ס צימער"‪,‬‬ ‫משפט מיט'ן ש"ך‪ ,‬אלס אן הכנה צו תקיעת שופר‪,‬‬ ‫מ'זאל אים בינדן; און דאס דארף זיין פאר אונז‬ ‫האט דער בילגורייער רב זי"ע פארגעזעצט‪ :‬האב‬ ‫און ס'איז אוודאי געווען א ענין פנימי ממתיק צו‬ ‫דער גרעסטער לימוד זכות‪'( .‬קרן לדוד'‪ ,‬בשם אחיו‬ ‫איך צו מיר געקלעהרט מיט וואונדער‪ ,‬וואס ‏האט‬ ‫ה'ערוגת הבשם')‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫יז‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪ ...‬צום גדלי'‪ ...‬עשי"ת‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫טובל'ן אין די מקוה פאר תקיעת שופר‪ .‬ווען ער‬ ‫וואנעט ווייסטו?" האט ער געענטפערט‪ ,‬אז ער‬ ‫זיין דינים וכדו'"‪'( .‬תכין לבם' עמ' עד)‬ ‫איז אנגעקומען צו די מקוה‪ ,‬האט ער געטראפן א‬ ‫האט דאס געהערט פון מרן זי"ע זעלבסט ווען ער‬ ‫• דער ניגון פון תקיעת שופר איז דער‬ ‫יונגערמאן‪ ,‬א בנש"ק‪ ,‬וואס איז זיך אויך געקומען‬ ‫האט אריינגעווארפן דעם צאהן אין זיין ארבעל‪.‬‬ ‫טובל'ן פאר תקיעת שופר‪ .‬האט אים מרן מהרי"ד‬ ‫זעלבער ווי 'על מקרא מגילה'‪...‬‬ ‫זי"ע געפרעגט‪" :‬פארוואס ביסטו געקומען זיך‬ ‫ווען ‏הגה"צ מווייטצן זצ"ל איז געווען אין‬ ‫טובל'ן יעצט‪ ,‬האסט דיך דען נישט גע'טובל'ט פאר‬ ‫רא‏צפערט ביי כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע‪ ,‬האט אים‬ ‫תפילה שחרית?" און מרן זי"ע האט באמערקט אז‬ ‫מרן זי"ע געפרעגט‪ ,‬צי ער ווייסט דעם מקור‬ ‫דער יונגערמאן וואונדערט זיך אויף די פראגע‪,‬‬ ‫פונעם ניגון מיט וואס מ'זאגט די ברכה‏פון תקיעת‬ ‫ווייל מרן זי"ע אליין איז דאך אויך געקומען יעצט‬ ‫שופר? האט ער נישט געענטפערט‪ .‬האט אים מרן‬ ‫זיך טובל'ן‪ .‬האט אים מרן זי"ע געענטפערט‪:‬‬ ‫זי"ע געזאגט‪" :‬א פלא‪ ,‬דער ניגון איז‏דער זעלבער‬ ‫"מילא איך‪ ,‬איך בין געקומען זיך טובל'ן ווייל איך‬ ‫ווי ביי די ברכה "על מקרא מגילה"‪ .‬און דער טעם‬ ‫שוויץ שטארק פון תפילת שחרית‪ ,‬און אזוי ווי אין‬ ‫איז ‪ ,‬ווייל דער רמב"ם שרייבט‪ ,‬אז כאטש‏תקיעת‬ ‫שטוב איז אצינד דא א גרויס פארקער מיט אסאך‬ ‫הערנ'דיג דאס‪ ,‬האט אים מרן זי"ע געזאגט‪":‬אזוי‪,‬‬ ‫שופר איז א ‏גזירת הכתוב‪ ,‬איז דאס אבער אלס‬ ‫מענטשן‪ ,‬האב איך נישט ווי זיך צו טוישן די בגדים‬ ‫דו האסט געהערט‪ ,‬איז ביי מיר זייער חשוב‪ .‬דו האסט‬ ‫וועגן "עורו ישנים"‪ ,‬זיך צו ערוועקן צו תשובה‪ .‬און‬ ‫דעריבער בין איך געקומען אין מקוה צו טוישן די‬ ‫גוט געכאפט"‪( .‬מפי הרה"ח ר' ברוך ווינד שליט"א ששמע מפי כ"ק‬ ‫שופר ערוועקט צו תשובה‪ ,‬און תשובה איז דאך‬ ‫בגדים‪ ,‬אבער דו פארוואס ביזטו געקומען‪ .‬מיט‬ ‫האדמו"ר מיברוב זצ"ל בנו של הרה"ק רבי אלימלך זצ"ל)‬ ‫מיט געוויין‪ ,‬קען מען נאך אינגאנצען פארגעסן‬ ‫דעם האט אים מרן זי"ע געוואלט ווייזן א הוראה‬ ‫אינזין האבן די צוויי כוונות‪.‬‬ ‫אז די מצות תקיעת שופר איז ווי אלע אנדערע‬ ‫לרבים אז ס'איז נישט דער מנהג זיך צו טובל'ן‬ ‫מצוות עשה וואס מ'דארף מקיים זיין מיט שמחה‪.‬‬ ‫א חסיד וואס וואס איז באשטימט געווארן אין א‬ ‫דעריבער דערמאנט מען דעם ניגון פון פורים‪ ,‬צו‬ ‫פאר תקיעת שופר‪.‬‬ ‫געוויסע שטאט צו זיין דער בעל תוקע ראש השנה‪,‬‬ ‫‪E‬‬ ‫איז געקומען צו מרן מהר"ד זי"ע‪ ,‬און אויסגערעדט‬ ‫ערוועקן און דעמאנען שמחה‪ ,‬כדי מקיים צו זיין‬ ‫מצות תקיעת שופר מיט שמחה‪"( .‬מפיהם ומפי כתבם")‬ ‫‪ J‬מאוצרות הצדיקים ‪L‬‬ ‫זיין הארץ און געבעהטן אן עצה‪ ,‬וואס אויסער וואס‬ ‫ער שפיהרט נישט צו זיין פאסיג צו זיין א בעל תוקע‪,‬‬ ‫• ארויסגעפאלן א צאהן פון פחד‬ ‫שטייט דאך אין די ספרים אז דער בעל תוקע דארף‬ ‫אמאהל ווען כ"ק מרן מהר"י זי"ע איז געטאנען‬ ‫• תקיעת שופר •‬ ‫זיין באקאנט אין דער כוונות פון די תקיעות‪ ,‬א זאך‬ ‫אויף די בימה איידער ער האט געמאכט די ברכות‪,‬‬ ‫וואס איז ווייט פון זיין באגריף‪ .‬האט אים מרן זי"ע‬ ‫האבן חסידים באמערקט‪ ,‬ווי מרן זי"ע לייגט צו זיין‬ ‫געענטפערט‪ :‬ס'איז רעכט ער אל אינזין האבן די צוויי‬ ‫האנט צום מויל און ס'האט אויסגעזעהן ווי ער זאגט‬ ‫כוונות‪ .‬א) 'רחמנא אמר תקעו'‪—,‬די תורה הייסט • למה תוקעין ‪ -‬רחמנא אמר תקעו‬ ‫עפעס שטיל אין זיין ארבעל אריין‪ ,‬וואס איז ביי יעדן‬ ‫מ'זאל בלאזן שופר ראש השנה‪ .‬ב) ער אל געדענקן א‬ ‫געווען א וואונדער‪ .‬הרה"ק רבי אלימלך יאברובער‬ ‫די גמרא (ראש השנה טז‪ ).‬פרעגט‪ ,‬למה‬ ‫גאנץ יאהר אז ער איז א בעל תוקע ראש השנה‪[.‬וועט‬ ‫זצוק"ל וואס איז געשטאנען נאענט צו מרן זי"ע‪,‬‬ ‫תוקעין? פארוואס בלאזט מען? ענטפערט די‬ ‫ער זיך שוין אויפפיהרן ווי ס'דארף צו זיין]‪.‬‬ ‫האט באלד פארשטאנען וואס דא איז געווען‪ ,‬נאכ'ן‬ ‫גמרא‪" :‬רחמנא אמר תקעו"‪ ,‬ווייל די תורה האט‬ ‫געהייסן בלאזן שופר‪ .‬לכאורה איז שווער‪ ,‬ס'איז‬ ‫הערן וואו מרן זי"ע זאגט שטילערהייט‪" :‬פאר פחד‬ ‫דאך א פשוט'ע זאך אז מ'דארף בלאזן שופר אין‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫ה' והדר גאונו איז מיר ארויסגעפאלן א צאהן"‪ .‬און‬ ‫נאכ'ן לייענען אין די ספר תורה‪ ,‬גייט דער בעל ראש השנה‪ ,‬ווייל די תורה האט געהייסן בלאזן‪,‬‬ ‫מרן זי"ע האט אריינגעווארפן דעם צאהן אין זיין‬ ‫תוקע‪ ,‬דער בעל מקריא און דער שליח ציבור וואס דאס איז דאך דער טעם אויך פאר אנדערע‬ ‫ארבעל‪ .‬נאכ'ן דאווענען ווען מרן זי"ע איז אריין‬ ‫פון זיך טובל'ן פאר א טהרה יתרה‪ .‬ס'איז מצוות וואס מיר זענען זיי מקיים‪ ,‬ווייל די תורה‬ ‫אין זיין צימער‪ ,‬האט ער זיך אראפגעזעצט און זיך‬ ‫האט אזוי געהייסן טוען‪ ,‬אויב אזוי‪ ,‬מיט וואס איז‬ ‫נישט געווען דער מנהג אז די חסידים האבן‬ ‫אפגערוהט‪ ,‬זייענדיג אפגעשוואכט פונעם עבודת‬ ‫תקיעת שופר אנדערש פון אנדערע מצוות‪ ,‬וואס‬ ‫זיך גע'טובל'ט ביי די הפסקה‪ ,‬וויבאלד מ'האט‬ ‫הקודש‪ .‬האט מרן דעמאלט איבער גע'חזר'ט און‬ ‫זיך שוין געהאט געטובל'ט פאר תפלת שחרית‪.‬‬ ‫געזאגט אז צוליעב פחד ה' והדר גאונו איז מיר‬ ‫[ס'זענען אבער געווען געהויבענע חסידים וואס נאר ביי שופר פרעגן די חז"ל אזא שאלה? נאר דאס‬ ‫האבן זיך גע'טובל'ט נאכאמאהל פאר תוספת איז כדי מעורר רחמים צו זיין אויף אידן‪ ,‬אז זיי‬ ‫ארויסגעפאלן א צאהן"‪ ,‬און ב"ה קיינער האט דאס‬ ‫זענען מקיים די מצוה בלויז ווייל דער באשעפער‬ ‫נישט מרגיש געווען‪.‬‬ ‫טהרה וקדושה]‬ ‫האט זיך הרה"ק רבי אלימלך יאברובער וואס‬ ‫האט אזוי געהייסן‪ ,‬און צוליב דעם טעם אליין‬ ‫אלס יונגערמאן בחייו אביו כ"ק מרן מהר"י איז שוין גענוג אז דער מדת הדין זאל פאר אונז‬ ‫איז געווען אנוועזנד אנגערופן‪ ,‬אז ער ווייסט‬ ‫זי"ע‪ ,‬איז מרן מהרי"ד זי"ע אמאהל געגאנגען זיך איבערגעדרייט ווערן צו מדת הרחמים אין דעם‬ ‫וואס ס'איז געשעהן‪ .‬פרעגט אים מרן זי"ע "פון‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫יח‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪ ...‬צום גדלי'‪ ...‬עשי"ת‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ש׳טן ו׳אין פ׳גע ר׳ע‪,‬‬ ‫די תקיעות?“‪ ,‬מוסר‘ט אים ליעבליך זיין טאטע‪ .‬דער‬ ‫יום הדין‪'( .‬מאור ושמש'‪ ,‬בשם רבו הרה"ק רבי אלימלך מליזענסק זי"ע)‬ ‫קליינער האט זיך נישט דערשראקן און געענטפערט‪:‬‬ ‫״שופר״‪ .‬איז די ראשי תיבות ש׳טן ו׳אין פ׳גע‬ ‫• מ‘האט נאר אינזין פאר די פרנסה‬ ‫דאך‪ ,‬טאטע‪ ,‬פארשידענע מיטלן‪ ,‬כדי צו‬ ‫"מיר זוכן ָ‬ ‫ר׳ע‪ .‬דורך די מצוה פון שופר איז מען זוכה אז‬ ‫פארמישן דעם שטן‪ .‬און צוליעב דעם בלאזן מיר‬ ‫אמאהל דעם ערשטן טאג ראש השנה ווען‬ ‫ס'זאל נישט זיין קיין שום שטן און קיין שום‬ ‫דער רבי ר‘ שמעלקא פון ניקולשבורג איז‬ ‫שופר‪ .‬נו‪ ,‬איז מיר איינגעפאלן א גוט מיטל‪ ...‬ווען דער‬ ‫פגע רע וואס זאל רעדן שלעכטס אויף אידישע‬ ‫שטן וועט זעהן‪ ,‬אז איך עס‪ ,‬וועט ער אוועק גיין און‬ ‫אריינגעקומען אין בית המדרש צו תקיעות שופר‪,‬‬ ‫קינדער‪( .‬טו״ז סי׳ תק״פ)‬ ‫האט ארומגענומען דעם גאנצן עולם א גרויס‬ ‫מעהר נישט מקטרג זיין‪ .‬ווייל ער וועט זיכער מיינען‪,‬‬ ‫•״למנצה לבני קרח״‪ ,‬זיבן מאהל‪,‬‬ ‫אז מיר האלטן שוין נאך שופר בלאזן! ‪...‬‬‫התעוררות און אלע האבן אויסגעבראכן אין א‬ ‫געוויין‪ .‬און מיט דעם זעלבן התעוררות האבן זיי‬ ‫מ'זאגט דעם קאפיטל ״למנצה לבני קרח״‪,‬‬ ‫אויך געדאווענט מוסף‪ ,‬און דאס זעלבע האט זיך • טרערן צו שווענקען דעם שופר‬ ‫זיבן מאהל‪ .‬ווייל די צאהל ווערטער פון זאגן זיבן‬ ‫דער הייליגער ברדיטשובער רב זי"ע איז‬ ‫איבער געחזר‘ט אין דעם צווייטן טאג‪ .‬האט זיך‬ ‫מאהל דעם מזמור‪ ,‬צוזאמען מיט די די פסוקים פון‬ ‫דער צדיק אנגערופן‪ :‬ס‘שטייט אין פסוק (שמואל‬ ‫״מן המצד״ ביז ״ומשפטיך למדני״ באטרעפט פינף‬ ‫א‘ כ‪-‬כז) "מדוע לא בא בן ישי גם תמול גם היום‬ ‫הונדעדט מיט זיבן און אכציג‪ ,‬פונקט די זעלבע ווי‬ ‫אל הלחם“‪—,‬פארוואס איז בן ישי נישט געקומען‬ ‫דאס ווארט ״שופר״ באטרעפט‪ ,‬אינאיינעם מיט׳ן‬ ‫היינט און נעכטן צו די סעודה‪ .‬קען מען מרמז זיין‪,‬‬ ‫ווארט [מיט'ן כולל]‪( .‬טעמי המנהגים אות תשט״ז)‬ ‫אז דער פסוק פרעגט‪" :‬מדוע לא בא בן ישי"‪—,‬‬ ‫‪E‬‬ ‫פארוואס איז משיח נאך נישט געקומען‪ ,‬נאכדעם‬ ‫וואס ס'איז געווען אזא גרויסע התעוררות? דער‬ ‫‪ J‬מאוצרות רבוה"ק מבעלזא ‪L‬‬ ‫תירוץ איז‪" ,‬גם תמול גם היום"‪—,‬ווייל סיי נעכטן‬ ‫און סיי היינט‪“ ,‬אל הלחם“‪ —,‬דאווענט מען נאר‬ ‫• יו"ט שני של ר"ה •‬ ‫פאר די ברויט‪ ,‬מ‘האט נאר אינזינען די אייגענע‬ ‫פרנסה און די אייגענע געברויכן‪ .‬ס'ווייטאגט‬ ‫גארנישט פארוואס דער גלות דויערט אזוי לאנג‪ ,‬אמאהל געקומען אין שוהל צו תקיעת שופר‪ ,‬און‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫און מען פארלאנגט גארנישט פון באשעפער אז געשפיהרט אז ס'זענען דא גרויסע קטרוגים‪ .‬האט‬ ‫ער זיך געוואנדן צו די ווייבער שוהל און געשריגן‪:‬‬ ‫משיח זאל קומען!‬ ‫מנהג רבוה"ק צו עסן א נייע פרי נאך קידוש‬ ‫"ווייבער‪ ,‬גיט אביסל טרעהרן צו שווענקען דעם‬ ‫• א ריכטיגע און גוטע תקיעת‪...‬‬ ‫כדי יוצא צו זיין דעם ספק אויב מ'דארף מאכן‬ ‫שופר"! אלע פרויען האבן אויסגעבראכן אין א‬ ‫א שהחיינו על עיצומו של יום טוב שני פון ראש‬ ‫ווען הרה“ק רבי דוד‘ל לעלובער זי"ע איז גרויס געוויין‪ ,‬און ס'איז געווארן לייכטער פאר'ן‬ ‫השנה‪ ,‬וויבאלד טייל האלטן אז ביידע טעג ר"ה‬ ‫געווען אויף ראש השנה ביים רבי‘ן פון לובלין זי"ע‪ ,‬בארדיטשובער רב‪ ,‬אז ער האט געקענט צוגיין צו‬ ‫האט איין קדושה און ס'איז ווי איין טאג‪.‬‬ ‫האט מען באמערקט ווי פאר תקיעת שופר איז רבי תקיעת שופר‪.‬‬ ‫דוד‘ל פארשוואונדן פון בית המדרש‪ .‬דער רבי פון‬ ‫• געברענגט אלע סארט פירות‬ ‫לובלין האט געשיקט מ'זאל אים אויפזוכן‪ ,‬האט •' לשוב"ע ולא לרזי"ן'‬ ‫דער מנהג ביי רבוה"ק אז מ'ברענגט פון אלע‬ ‫איידער הרה"ק רבי ישעי'לע קערעסטירער‬ ‫מען אים געטראפן אין א שטאהל ווי ער פיטערט‬ ‫סארט פירות נייע און אלטע ביי עריכת השלחן‬ ‫די פערד‪ ...‬און ער האט דערציילט אז אזוי ווי דער זצוק"ל איז געגאנגען צו תקיעת שופר פלעגט ער‬ ‫אשר לפני ה'‪ .‬און זיי האבן מכוון געווען ביים די‬ ‫בעל עגלה האט זיך געיאגט צו תקיעת שופר‪ ,‬האט שניידן לעקעך און דאס אנגרייטן ס'זאל זיין וואס‬ ‫ברכת "שהחיינו"‪ ,‬אויפ'ן מאכל 'חבושים'‪—,‬קיטן‬ ‫ער פארגעסן די געבן די פערד צו עסן ווי ס'דארף צו עסן נאכ'ן דאווענען מוסף‪ .‬און ער האט געזאגט‪:‬‬ ‫עפל וואס זענען געקאכט געווארן צוזאמען מיט‬ ‫צו זיין‪ .‬ווען רבי דוד‘ל איז צוריק געקומען אין בית "אנדערע זענען יעצט עוסק אין רזין דרזין‪ ,‬מסדר‬ ‫צימעס קאמפאט וואס מ'עסט ביי די סעודה‪.‬‬ ‫המדרש‪ ,‬האט דער רבי פון לובלין זיך אנגערופן‪ :‬צו זיין די סודות פון תקיעת שופר‪ ,‬און איך בין עוסק‬ ‫חסידים ואנשי מעשה האבן זיך געפיהרט‬ ‫"רבי דוד'ל האט אונז צוגעגרייט א ריכטיגע און גוטע אינעם 'לשוב"ע ולא לרזי"ן'"‪.‬‬ ‫צו ברענגען פארשידענע פרוכט אלס א דורון‬ ‫ש'רש פ'רה ר'אש ו'לענה‪.‬‬ ‫תקיעת שופר!"‬ ‫לרבוה"ק לקראת ראש השנה‪ ,‬און דאס ארויפגעבן‬ ‫די ראשי תיבות פון ׳שופר״‪ ,‬איז ש'רש פ'רה ר'אש‬ ‫•‏א גוטער מיטל‬ ‫בעת עריכת השלחן הטהור די צווייטע נאכט ראש‬ ‫השנה‪ .‬אזוי ווי חז"ל (כתובות קה‪ ).‬זאגן‪" :‬כל המביא‬ ‫ווען דער רבי ר‘ העשיל פון קראקא איז געווען ו'לענה‪ .‬אפילו מ'איז שוין אזוי ווייט אריין געפאלן‬ ‫דורון לתלמיד חכם‪ ,‬כאילו הקריב בכורים"‪.‬‬ ‫א קליין אינגל האט אים דער טאטע אמאהל צו די סטרא אחרא‪ ,‬פונדעסטוועגן דורכ'ן שופר‬ ‫>>>>>>>‬ ‫געטראפן אין א ווינקעל עסן פאר די תקיעות‪" .‬פאר קען מען צוריק דערהויבן ווערן‪( .‬הרה"ק מפרשיסחא זי"ע)‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫יט‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪ ...‬צום גדלי'‪ ...‬עשי"ת‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫דערויף ווייל דאס קאפיטל “לדוד מזמור לה‘ הארץ • איך וועל זיי קיינמאהל נישט פארגעסן‪...‬‬ ‫• דער צווייטער טאג איז גרינגער‪...‬‬ ‫ומלואה“‪ .‬איז מסוגל צו פרנסה‪.‬‬ ‫די צווייטע נאכט ראש השנה פון שנת תנש"א‬ ‫כ"ק מהר"ם מבילגורייא זי"ע שרייבט‪ :‬וואס‬ ‫האט כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א דערציילט אט די‬ ‫• זכרנו בזכרון טוב לפניך‬ ‫ער האט געהערט פונעם ברודער כ"ק מרן מהר"א‬ ‫מעשה אינמיטן די דברות קודש און מוסיף געווען‬ ‫כ"ק מהר"ם מבילגורייא זי"ע שרייבט אין די‬ ‫זי"ע‪ ,‬אז זייער טאטע כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע האט‬ ‫און געזאגט‪" :‬כאטש איך בין נישט אין די מדריגה‬ ‫כתבי הקודש א וואונדערליכע געשיכטע וואס‬ ‫זיך אמאהל אויסגעדרוקט און געזאגט‪ :‬אז די‬ ‫פונעם עלטער זיידן ז"ל און נישט אין די מדריגה‬ ‫כ"ק מרן מהר"י זי"ע האט דערציילט זאגנ'דיג‪:‬‬ ‫עבודה פונעם צווייטן טאג ראש השנה איז גרינגער‬ ‫פונעם זיידן ז"ל און נישט אין די מדריגה פונעם‬ ‫"מ'האט נישט געדארפט האבן אמונה‪ ,‬נאר מ'האט‬ ‫ווי דער ערשטער טאג צולעב צוויי טעמים‪ .‬א)‬ ‫פעטער ז"ל אבער ס'איז באקאנט פאר יעדן און‬ ‫אנגעקוקט דעם טאטן ז"ל האט מען געזעהן אז פון‬ ‫ווייל מ'דארף נישט אריינקוקן און מעיין זיין אין‬ ‫סהדי במרומים אז איך האב נישט געקענט צוגיין‬ ‫'זכור ברית' ביז די אנדערע נאכט ראש השנה איז ער‬ ‫סידור "נהר שלום" פון הגה"ק רבי שלום שרעבי‬ ‫צו די הייליגע טעג און צום דאווענען‪ ,‬נאר מיט'ן כח‬ ‫נישט געווען אויף דעם עולם‪ .‬פונדעסטוועגן האט‬ ‫זי"ע פאר תקיעת שופר‪ ,‬און מ'דארף אויך נישט‬ ‫פון די אנשי שלומינו וואס האבן זיך אנגעשטרענגט‬ ‫זאגן דעם מאמר הזוהר הקדוש פאר די תקיעות‪ .‬ב)‬ ‫און צוגעהאלפן צום בנין בית המדרש למעלה מכוחם‬ ‫ווייל ביי תפילת מוסף פונעם צווייטן טאג איז דא‬ ‫ויכולתם‪ ,‬און דערפאר וועל איך זיי קיינמאהל‬ ‫ווייניגער פיוטים צו זאגן ווי דער ערשטער טאג‪.‬‬ ‫נישט פארגעסן‪ "...‬עהנליך ווערט דערציילט‬ ‫אז איין יאהר האט מרן מהרי"ד זי"ע געבעהטן‬ ‫‪E‬‬ ‫פון די גבאים אז זיי זאלן אים דערמאנען ביים‬ ‫טיש ראש השנה ביינאכט‪ ,‬צו שיקן שיריים פאר‬ ‫‪ J‬מאוצרות רבוה"ק מבעלזא ‪L‬‬ ‫החסיד רבי ישראל משה מאנדל ז"ל וואס האט‬ ‫• לדוד מזמור טיש •‬ ‫זיך איבערגעגעבן פאר אלע צרכי בית מרן זי"ע ‪.‬‬ ‫‪E‬‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫איינע פון די העכסטע און הייליגסטע מאמענטן צווייטע נאכט ראש השנה‪ ,‬צוויי חסידים הרה"ח ר' ‪ J‬מאוצרות רבוה"ק מבעלזא ‪L‬‬ ‫מרן מהר"ש זי"ע געדענקט צו רופן צו 'שיריים' די‬ ‫מתתי' פאווליבער ז"ל און הרה"ח ר' זלמן אברהם‬ ‫פון ראש השנה אין בעלזא‪ ,‬איז ביים “לדוד‬ ‫• צום גדלי' •‬ ‫צעשינאווער ז"ל‪ .‬ס'איז געווען א וואונדער ביי די‬ ‫מזמור טיש“ פון די צווייטע נאכט ר"ה‪ .‬וואס‬ ‫חסידים וואס איז אייגענטליך די גרויסקייט און‬ ‫נאך אן עבודה פון א גאנצן טאג בתפילה‬ ‫אייגנארטיגקייט פון די צוויי חסידים‪ ,‬אז אינעם‬ ‫ובתחנונים‪ ,‬קומט מען זיך צוזאמען אינמיטן די‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫הייליגן טאג פון ראש השנה האט זיין מרן מהר"ש‬ ‫זי"ע אינזין געהאט‪ ,‬מיט געבן זיי שיריים‪ .‬ביז מ'האט‬ ‫נאכט און מיט א הייליגע התלהבות זאגט מען‬ ‫אינאיינעם דאס קאפיטל “לדוד מזמור לה‘‬ ‫די סליחות "זכור ברית" זאגט דער שליח ציבור‬ ‫זיך דערוואוסט אז א שטיק צייט פריער האט מרן‬ ‫הארץ ומלואה“ (תהילים כד)‪.‬‬ ‫מיט'ן קהל צוזאמען‪ •.‬צום גדלי' נאך נפילת‬ ‫זי"ע געדארפט האבן א גרויסע סומע געלט פאר א‬ ‫אפים ביי תפלות שחרית און מנחה‪ ,‬זאגט מען‬ ‫דבר מצוה‪ ,‬האבן זיך די צוויי חסידים אנגעשטרענגט‬ ‫ממליך זיין דעם הייליג'ן באשעפער‬ ‫"אבינו מלכנו"‬ ‫למעלה מכוחותם און טראץ וואס זיי אליין זענען‬ ‫אויף דעם בעלזער מנהג‪ ,‬האט הגאון רבי‬ ‫נישט געווען בעלי יכולות האבן זיי געגעבן פאר מרן‬ ‫יוסף שאול נאטאנזאהן דער לעמבערגער רב זצ“ל‬ ‫• שאלות וועגן דארפן פאסטן‬ ‫זי"ע די גאנצע סומע וואס ס'האט זיך געפאדערט‪.‬‬ ‫געזאגט‪" :‬איך בין שטארק מקנא דעם בעלזער רב‬ ‫צום גדלי' נאך תפלת שחרית‪ ,‬זענען רבותינו‬ ‫כ"ק מרן מהר"א זי"ע האט ערקלעהרט וויבאלד‬ ‫[מרן מהר“י זי“ע] וואס ער איז אומשטאנד צונויף‬ ‫הק' געבליבן אביסל אין שוהל‪ ,‬און די וואס האבן‬ ‫די צוויי חסידים האבן זיך אנגעשטרעגט העכער‬ ‫צו זאמלען טויזענטער אידן ראש השנה ביינאכט‬ ‫זיך געשפיהרט שוואך‪ ,‬זענען צוגעגאנגען בעהטן‬ ‫זייערע כוחות ולמעלה מדרך הטבע‪ ,‬דעריבער‬ ‫נאך חצות‪ ,‬און מיט א פאראייניגטע גרויסע שטימע‬ ‫א היתר אויב זיי דארפן פאסטן‪[ .‬אין אר"י האט‬ ‫האט מרן מהר"ש זי"ע זיי געקענט אינזין האבן אויך‬ ‫זענען זיי ממליך דעם באשעפער אויף דער וועלט‬ ‫מרן מהר"א ז"ע געשטעלט דעם פרעמיסלער רב‪,‬‬ ‫אין א צייט ווען ער איז אליין געווען למעלה מן‬ ‫און אויף אלע וועלטן"‪.‬‬ ‫הגה"צ רבי נח שטאקמאן זצ"ל ער זאל פסק'ענען‬ ‫העולם און געדינט דעם הייליגן באשעפער למעלה‬ ‫• מסוגל אוף פרנסה‬ ‫פאר די שוואכע וואס קענען נישט פאסטן וואס‬ ‫מכוחות הטבע והגוף‪ ,‬און ער האט זיי צוגערופן‬ ‫זיי זאלן טוען‪].‬‬ ‫נעמען שיריים‪.‬‬ ‫דער בילגורייא רב זי”ע שרייבט אז ער האט‬ ‫געהערט פונעם ברודער מרן מהר”א זי”ע א טעם‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫כ‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪ ...‬צום גדלי'‪ ...‬עשי"ת‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫שמים‪...‬גיי און פאסט!"‪ .‬דערנאך פרעגט מרן זי"ע ֿפון מרן זי"ע‪.‬‬ ‫כ"ק מרן מהר"י זי"ע פלעגט יעדער יאהר‬ ‫דעם מענטש וואס איז געשטאנען פאר אים וואס • נישט מקיל געווען אין תעניתים‬ ‫פיהרן א "לעקיך און בראנפין" און טיילן 'תיקון'‬ ‫ער וויל? האט יענער געענטפערט‪ :‬ער וויל נישט‬ ‫מוצאי צום גדלי'‪ ,‬לכבוד די יארצייט פון זיין זיידע‬ ‫קורץ נאך די "בר מצוה" פונעם בילגורייער‬ ‫פארסטן ווייל זיין בויך טוהט אים וויי‪ .‬האט אים מרן‬ ‫הרה"ק רבי אלעזר רוקח זצ"ל‪ ,‬דער טאטע פון כ"ק‬ ‫זי"ע געזאגט‪ :‬דערפאר פאסט מען אז דער בויך און רב זי"ע אין שנת תרע"ה‪ ,‬איז ער אנגעשטעקט‬ ‫מרן מהר"ש זי"ע‪ ,‬וואס איז אונגעקומען‪ ,‬ג' תשרי‪,‬‬ ‫דער קאפ זאלן וויי טוען‪ ,‬זאלסט ווייטער פאסטן‪ .‬געווארן ל"ע מיט די טיפוס קראנקהייט‪ ,‬און אזוי‬ ‫צום גדלי'‪ ,‬ביי די פאגראמען אין די שטאט פראגא‬ ‫דערנאך פרעגט מרן זי"ע פון ר' וואלף וואס איז מיט האט ער געליטן אסאך טעג‪ .‬נאך א שטיק צייט‪,‬‬ ‫די פארשטאט פון ווארשא‪[ .‬ספר 'יחיד בדורו' שרייבט‪ ,‬אז רבי‬ ‫דיר? האט ער געענטפערט‪ ,‬אז די אויגן טוען אים האט ער זיך אנגעהויבן צו ערהוילן און צוביסלעך‬ ‫אלעזר איז אומגעקומען אין עלטער פון צוויי און דרייסיג יאהר‪ ,‬ביי די‬ ‫זענען אים די כוחות צוריק געקומען‪ .‬כאטש ער‬ ‫פאגראמען אין פראגא און ווארשיינליך איז ער דארט געווארן באגראבן‬ ‫וויי‪" .‬אויב אזוי‪ ,‬גיי עסן"‪.‬‬ ‫אין א קבר אחים‪].‬‬ ‫האט זיך נאך אלץ געדארפט היטן און אכטונג געבן‬ ‫אויף זיין שוואכער קערפער‪ ,‬ביז ער איז צוריק‬ ‫• גדליה בן אחיקם‬ ‫געקומען צו זיינע פריער'דיגע כוחות‪.‬‬ ‫כ"ק מרן מהר"ש זי"ע אמר אמאהל געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫"צום גדליה" פון שנת תרע"ו‪ ,‬איז געווען דאס‬ ‫גדליה בן אחיקם האט זיך פאר אים אנטפלעקט‪.‬‬ ‫ערשטע מאהל וואס ער האט געדארפט פאסטן‪,‬‬ ‫האט ער אים געפרעגט ווי לאנג וועלן נאך אידישע‬ ‫נאכ'ן זיך טיילווייז ערהוילן פון זיין קראנקהייט‪.‬‬ ‫קינדער ליידן צוליעב אים‪[ ,‬דארפן פאסטן ווייל‬ ‫אבער‪ ,‬וויבאלד אין זיבן טעג ארום וועט זיין יום‬ ‫מ'האט אים דעמאלט גע'הרג'ט] און ס'איז מקובל‬ ‫כיפור‪ ,‬און ער וועט דעמאלט דארפן פאסטן‪ ,‬האט‬ ‫אז פון דעמאלט אהן האט מרן זי"ע אביסל מקיל‬ ‫ער געטראכט אז אפשר וואלט בעסער געווען‬ ‫• "זאלסט האבן גוטע תעניתים"‬ ‫געווען אין דעם תענית‪.‬‬ ‫נישט צו פאסטן צום גדלי'‪ ,‬ווייל ס'קען אים‬ ‫אפשוואכן און ער וועט נישט קענען פאסטן יום‬ ‫הרה"ח רבי אברהם קלאנג ז"ל פון גריידינג‪ ,‬וואס‬ ‫• "נו‪ ,‬פארדעם פאסט מען דאך‪"...‬‬ ‫האט זיך מסתופף געווען בצל כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע‬ ‫כיפור‪ .‬האט ער געפרעגט דעם טאט'ן‪ ,‬כ"ק מרן‬ ‫החסיד הרה"ג ר' יהושע וויינבערגער ז"ל פון‬ ‫אויף די ימים נוראים אין האלאשיץ‪ ,‬האט דערציילט‪,‬‬ ‫מהרי"ד זי"ע‪ ,‬וואס ער זאל טוען? האט אים מרן‬ ‫דינוב איז אמאהל צוגעגאנגען צום גדלי' צו כ"ק‬ ‫אז ער האט געזעהן צום גדלי'‪ ,‬ווי מענטשן זענען‬ ‫זי"ע קלאהר באפוילן ער זאל פאסטן צום גדלי' ווי‬ ‫מרן מהרי"ד זי"ע‪ ,‬און געבעהטן א היתר נישט צו‬ ‫צוגעגאנגען צו מרן זי"ע און געבעהטן רשות נישט‬ ‫געוועהנליך‪ ,‬און אים אויך געזאגט פארוואס‪ ,‬כדי‬ ‫דארפן פאסטן‪ ,‬ווייל ער האט געהאט שטארקע‬ ‫צו דארפן פאסטן‪ .‬רבי אברהם‪ ,‬וואס האט אויך‬ ‫מענטשן זאלן נישט זאגן אז מ'איז מיקל אין בעלזא‬ ‫קאפ ווייטאג‪ .‬האט אים מרן זי"ע געענפערט‪:‬‬ ‫געוואלט עפעס רעדן‪ ,‬אפילו נאר א פאר ווערטער‪,‬‬ ‫אין הלכות תענית ציבור‪ .‬צום גדלי' אינדערפרי ביי‬ ‫"נו‪ ,‬פארדעם פאסט מען דאך‪ ."...‬האט ר' יהושע‬ ‫מיט מרן זי"ע‪ .‬האט ער באשלאסן צו גיין בעהטן‬ ‫תפילת שחרית האט מרן זי"ע געהייסן מ'זאל אים‬ ‫געזאגט‪" :‬איך האב מורא אז אויב איך וועל פאסטן‬ ‫רשות נישט צו דארפן פאסטן‪ ,‬כאטש ער האט זיך‬ ‫געבן אן עלי' ביי די ספר תורה‪ ,‬און נאכאמאהל‬ ‫היינט ביז ביינאכט‪ ,‬וועל איך שוין נישט קענען‬ ‫נישט געשפיהרט באזונדער שוואך‪ .‬ווען מרן זי"ע‬ ‫געבן אן עלי' ביי קריאת 'ויחל' פון תפילת מנחה‪.‬‬ ‫פאסטן יום כיפור"‪ .‬האט אים מרן זי"ע געענפערט‪:‬‬ ‫האט געהערט זיין פארלאנג‪ ,‬האט ער אים געפרעגט‬ ‫די חסידים ארום האבן זיך געוואונדערט‪ ,‬פארוואס‬ ‫"אויב דיין כוונה איז טאקע כדי דו זאלסט קענען‬ ‫פארוואס ער וויל נישט פאסטן‪ .‬האט רבי אברהם‬ ‫מרן זי"ע האט מכבד געווען זיין יונגען זוהן מיט אן‬ ‫פאסטן ים הקדוש‪ ,‬קענסטו אויפהערן פאסטן‬ ‫געענטפערט‪ ,‬ווייל ער וויל פאסטן גרינג יום כיפור‪.‬‬ ‫עלי' ביי די תורה צוויי מאהל אין זעלבן טאג? ווען‬ ‫און טועם זיין"‪.‬‬ ‫האט אים מרן זי"ע געפרעגט‪" :‬אויב ער פאסטף ביי‬ ‫מרן זי"ע האט באמערקט זייער איבערראשונג‪,‬‬ ‫האב געהייסן מ'זאל‬ ‫געזאגט‪" :‬איך ָ‬‫ָ‬ ‫האט ער זיי‬ ‫אלע תעניתים?" ווען ער האט געענטפערט אז ביז‬ ‫"אויב אזוי‪ ,‬גיי עסן"‪.‬‬ ‫אצינד האט ער געפאסט אלע תעניתים געווענליך‪.‬‬ ‫אים אויפרופן צו די תורה סיי ביי שחרית און סיי‬ ‫הרה"ח ר' וואלף דרעזנער ז"ל‪ ,‬האט‬ ‫האט אים מרן זי"ע געהייסן פאסטן אויך דאס מאהל‪.‬‬ ‫זאלן הערן און זעהן‪ ,‬אפילו די‬ ‫ביי מנחה‪ ,‬כדי ַאלע ָ‬ ‫דערציילט‪ :‬איין יאהר‪ ,‬צום גדלי' אינדערפרי‪ ,‬איז‬ ‫מרן זי"ע האט ארויף געלייגט זיין הייליגע האנט‬ ‫דארט ביים דאווענען‪,‬‬ ‫וואס זענען נישט געווען ָ‬ ‫ָ‬ ‫ער געשטאנען אין די שורה‪ ,‬צו בעהטן א היתר‬ ‫אויף רבי אברהם'ס פלייצעס און אים געוואונטשן‪:‬‬ ‫ַאז מאטעלע האט היינט געפאסט‪ ,‬און ַאז איך בין‬ ‫פון מרן מהרי"ד זי"ע‪ ,‬נישט צו דארפן פאסטן‪.‬‬ ‫"זאלסט האבן גוטע תעניתים"‪ .‬און טאקע‪ ,‬פון‬ ‫פאסטן!"‬‫אינגאנצן נישט מקיל אין ענינים פון ַ‬ ‫שטייענדיג אין די שורה זעהט ער ווי מרן זי"ע‬ ‫דעמאלט אהן‪ ,‬האט רבי אברהם זוכה געווען צו‬ ‫פרעגט דעם צווייטן מענטש פאראוס פון אים‪,‬‬ ‫פאסטן גרינג אלע תעניתים‪ ,‬אפילו אין זיינע •"צוליעב דעם פאסט מען דאך‪"...‬‬ ‫פארוואס ער בעהט נישט צו דארפן פאסטן? האט‬ ‫אמאהל צום גדלי' אין די שטאט בעלזא האט א‬ ‫לאגט מיט‬‫געפ ָ‬ ‫עלטערע יאהרן‪ ,‬ווען ער איז געווען ּ‬ ‫יענער געענפערט ווייל דער קאפ טוהט אים וויי‪.‬‬ ‫געפ ַאסט בחור געבעהטן פון מרן מהר"א זי"ע‪ ,‬א היתר נישט‬ ‫קראנקהייטן‪ ,‬האט ער גרינג ֿ‬ ‫ֿפ ַארשידענע ַ‬ ‫האט אים מרן זי"ע אנגעשריגן און געזאגט‪" :‬דער‬ ‫צו דארפן פאסטן‪ ,‬כאטש ער איז בכלל נישט געווען‬ ‫ברכה‬ ‫הייליגע‬ ‫די‬ ‫נק‬ ‫דא‬ ‫ַ‬ ‫א‬ ‫שוועריקייטן‪,‬‬ ‫ָאהן קיין‬ ‫קאפ טוהט דיר נישט וויי‪ ,‬נאר ס'פעהלט דיר יראת‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫כא‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬ראש השנה‪ ...‬תקיעת שופר‪ ...‬תשליך‪...‬צום גדלי'‪ ...‬עשי"ת‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫באשעפער‪ .‬אבער דאס איז בתנאי אז ס‘איז פון‬ ‫קראנק‪ ,‬נאר צוליעב די מידיקייט וואס האט אים פון עשרת ימי תשובה‪ ,‬איז דאס נאכמער חשוב און‬ ‫פנימיות הלב באמת‪ ,‬אזוי ווי ס‘שטייט (תהלים‬ ‫געכאפט פון לאנג דאווענען אין די צוויי טעג ראש ווערט באלד אנגענומען‪ ,‬אפילו די תפלה פון א יחיד“‪.‬‬ ‫קמה‪:‬יח) “קרוב ה‘ לכל קוראיו“‪ ,‬אין יעדער‬ ‫השנה‪ ,‬וואו ער האט געפאסט כמעט ביז פארנאכט‪ • ,‬די אונגארישע קיכלעך‪".‬‬ ‫צייט און בפרט אין די עשרת ימי תשובה‪ ,‬אבער‬ ‫האט ער זיך געשפיהרט שוואך און געבעהטן‬ ‫די קריאה דארף זיין מיט אן אמת‪“ ,‬לכל אשר‬ ‫הרה"ח ר' יונה בערלאו ז"ל האט אמאהל צום‬ ‫רשות נישט צו דארפן פאסטן‪ .‬האט אים מרן‬ ‫יקראוהו באמת“‪ .‬כ"ק מרן אדמו"ר שלט"א מתוך דברות קודש‬ ‫זי"ע געפרעגט‪" :‬פארוואס ווילסטו נישט דארפן גדלי' געפרעגט פון מרן מהר"א זי"ע‪ ,‬אויב ער מעג‬ ‫מוצאי צום גדלי‘ תשנ“ט)‬ ‫פאסטן?" האט דער בחור געענטפערט‪" :‬ווייל עסן‪ ,‬ווייל ער האט קאפ ווייטאג‪ .‬האט אים מרן‬ ‫מיין הארץ איז מיר שוואך פונעם פאסטן‪ ".‬האט זי"ע ערלויבט צו עסן צוויי קיכלעך און גארנישט‬ ‫• פארוואס עשי”ת איז נאך ר“ה‬ ‫אים מרן זי"ע געענטפערט‪" :‬צוליעב דעם פאסט מער‪ .‬אבער אזוי ווי אין בעלזא האט מען געבאקן‬ ‫כ”ק מרן מהר”י ז”יע האט געזאגט‪ :‬ס’איז‬ ‫מען דאך"‪ .‬און ווען געוועהנליך פאר די אנדערע גרויסע קיכלעך‪ ,‬און אין אונגארן זענען די קיכלעך‬ ‫נישטא א איד‪ ,‬אין די טעג‪ ,‬וואס האט נישט א‬ ‫וואס האבן געפרעגט‪ ,‬וועגן נישט דארפן פאסטן געווען פיהל פיל קלענער‪ .‬האט ר' יונה געמיינט אז‬ ‫התעוררות צו תשובה‪ ,‬דער עיקר תכלית איז‪ ,‬אז‬ ‫מרן זי"ע האט געמיינט צוויי גרויסע קיכלעך אזוי‬ ‫די התעוררות זאל בלייבן אויך אויף ווייטער‪ ,‬און‬ ‫ווי מ'באקט אין בעלזא‪ .‬אבער אינצווישן האט אים‬ ‫יעדער יאהר דארף א איד געדענקען‪ ,‬וויאזוי ער‬ ‫מרן זי"ע צוריק גערופן און אים געזאגט‪" :‬איך האב‬ ‫האט אפגעפיהרט די ימי נוראים‪ ,‬און ממשיך זיין‬ ‫געמיינט די אונגארישע קיכלעך‪".‬‬ ‫די קדושה פון די ימי הנוראים‪ ,‬אויף א גאנץ יאהר‪.‬‬ ‫(ירח האיתנים)‬ ‫‪E‬‬ ‫• א געוויין פון תשובה‬ ‫הגאון רבי אפרים זלמן מרגליות אבד“ק לאנקא‬ ‫‪ J‬מאוצרות רבוה"ק מבעלזא ‪L‬‬ ‫• עשרת ימי תשובה •‬ ‫זצ“ל‪ ,‬א יושב אין בעלזא ביי כ“ק מרן מהר“י זי“ע‪,‬‬ ‫האט אין איינע פון די ימי נוראים געטראפן כ“ק‬ ‫מרן מהר“א זי“ע‪ ,‬זייענדיג א אינגל פון פיהר יאהר‬ ‫אלט‪ ,‬ווי ער זיצט אויף די שטיגן פון די שטוב און‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫ער וויינט‪ .‬פרעגט אים רבי אפרים זלמן פארוואס‬ ‫ער וויינט? אפשר האט אים עמיצער וויי געטוען‬ ‫אין די וואכן טעג פון די עשרת ימי תשובה‪,‬‬ ‫אויסער ‘צום גדלי’ ערב שבת און ערב יום‬ ‫הכיפורים‪ ,‬זאגט מען יעדן טאג נאכ’ן דאווענען אדער געטשעפעט‪ .‬האט דאס קינד געענטפערט‪:‬‬ ‫א ספר תהלים‪ ,‬פון די פינף ספרים פון תהלים‪ ,‬קיינער האט אים גארנישט געטוען‪ .‬רבי אפרים‬ ‫צוליעב א קראנקהייט‪ ,‬פלעגט זיי מרן זי"ע ערלויבן‬ ‫און אזוי ענדיגט מען גאנץ תהלים במשך די זלמן האט אבער פארט געוואלט וויסן פארוואס‬ ‫עפעס טועם צו זיין‪ ,‬אדער זיי געשיקט פרעגן א‬ ‫עשי”ת‪ ,‬אויסער דעם וואס מ’זאגט גאנץ ספר ער וויינט‪ .‬ענדליך זאגט אים דאס קינד [מרן‬ ‫דיין‪ ,‬אבער פאר דעם בחור האט מרן זי"ע געהייסן‬ ‫תהלים ביום י”ג מדות‪ .‬אידישע קינדער פיהרן מהר“א זי“ע]‪ ,‬אז ער וויינט צוליעב דעם ווייל‬ ‫פאסטן ערשט ביז פיהר אזייגער נאכמיטאג‪ ,‬און‬ ‫זיך מרבה צו זיין בצדקה ובמעשים טובים אלע מענטשן וויינען‪ .‬זאגט רבי אפרים זלמן‬ ‫אויב ער שפיהרט זיך נאך שוואך‪ ,‬זאל ער גיין פרעגן‬ ‫און עוסק זיין במצוות פון ראש השנה ביז יום פאר‘‏ן קינד‪“ :‬מילא זיי וויינען ווייל זיי זענען‬ ‫ר' הערשל'ע דיין‪[ ,‬הגאון ר' הערשל'ע שענקער‪,‬‬ ‫ערוואקסענע מענטשן און האבן געזינדיגט‪,‬‬ ‫כיפור‪ ,‬מער ווי א גאנץ יאהר‪.‬‬ ‫דיין ומורה צדק אין בעלזא באקאנט אלס דער‬ ‫דארפן זיי תשובה צו טוען‪ .‬אבער דו ביזט דאך‬ ‫"שעברעשינער דיין"] אויב ער מעג עסן‪.‬‬ ‫נאך א קליין קינד און ריין פון א זינד‪ ,‬איז פארוואס‬ ‫• דאווענען מיט אן אמת‘ע כוונה‬ ‫‪...‬אין די געהויבענע טעג פון עשרת ימי תשובה וויינסטו? האט דאס קינד צוריק געענטפערט‪,‬‬ ‫• עשי”ת‪-‬א באזונדערע צייט פאר תשובה‬ ‫ווען דער באשעפער איז נאענט צו יעדן איינעם‪[ ,‬אזוי “אויב אזוי‪ ,‬פארוואס וויינט אויך מיין זיידע [מרן‬ ‫דרשו ה‘ בהמצאו קראוהו בהיותו קרוב‪...‬‬ ‫ווי ס‘שטייט (ישעי‘ נה‪:‬ו) “דרשו ה‘ בהמצאו קראוהו מהר“י זי“ע]?!‬ ‫(ישעי’ נח‪:‬ו)‪[ .‬הפטורה לצום גדלי‘]‬ ‫דער רמב“ם (הלכות תשובה פ“ב‪ ,‬ה“ו)‬ ‫בהיותו קרוב‪ ,‬וואס באדייט אויף די עשרת ימי תשובה • געבענטשט די חסידים מיט‘ן לייגן די‬ ‫“אע“פ שהתשובה והצעקה יפה היא לעולם‪,‬‬ ‫אזוי ווי חז“ל (ראש השנה יח‪:‬א) זאגן‪ ].‬איז ווען א איד הייליגע הענט אויף יענעמ‘ס קאפ‬ ‫מכל מקום בימים אלו שבין ראש השנה ליום‬ ‫דאווענט איין שמונה עשרה מיט כוונה‪ ,‬אדער ער‬ ‫חסידים וואס זענען אריין געגאנגען בימי‬ ‫לערנט א בלאט גמרא ווי מ‘דארף‪ ,‬און אפילו נאר איין‬ ‫הכיפורים‪ ,‬יפה היא ביותר ומתקבלת היא מיד“‬ ‫קרעכטץ וואס א איד גיט פאר‘ן הייליגן באשעפער פון התשובה אל הקודש פנימה צו כ“ק מרן מהר“י זי“ע‬ ‫במה דברים אמורים‪ ,‬ביחיד“‪—,‬כאטש דאווענען‬ ‫די טיפעניש פונעם הארץ ווערט ער שוין נאענט צום געבענטשט צו ווערן מפי קדשו צום נייעם יאהר‬ ‫צום באשעפער איז אייביג חשוב‪ ,‬דאך אין די טעג‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫כב‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬עשרת ימי תשובה‪ ...‬שלש עשרה מדות‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫געווען אראפצואווארפן פון זיך דעם יצר הרע‪ ,‬נאר‬ ‫הלומדים‪ .‬רבי אברהם שמואל האט אנגעמערקט אז‬ ‫הבאהלטובה‪ ,‬האבן געהאט א באזונדערע זכי‘ וואס‬ ‫ברבים צוזאמען מיט‘ן גאנצן ציבור אינאיינעם קען‬ ‫ווען מ‘איז געזיצן און געלערנט אין די שוהל האט מען‬ ‫מרן זי“ע האט ארויף געלייגט זיינע הייליגע הענט‬ ‫מען אזוי זאגן‪ ,‬דעריבער וויל איך גיין זאגן די סליחות‬ ‫געמוזט גיין אנגעטוהן א ווינטער מלבוש צוליעב די‬ ‫אויף זייער קאפ און זיי געבענטשט מברכת קדשו‬ ‫אין שוהל דייקא ברב עם‪( .‬כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א)‬ ‫קעלט וואס האט אריינגדרינגען אין די ביינער‪ ,‬ווייל‬ ‫לרוב פאר א שנה טובה ומבורכת וכל טוב‪ .‬אבער‬ ‫אין די שוהל איז נישט געווען קיין הייצונג‪ ,‬אבער דאס געזארגט פאר די ארעמעלייט‬ ‫לעת זקנתו האט מרן זי“ע דאס אויפגעהערט‬ ‫ווארעמקייט אין בעלזא האט זיך געשטארקט אויף די‬ ‫ווארשיינליך צוליעב זיין שוואכקייט‪( .‬מרשימות הרה“ח‬ ‫רבותינו הק’‪ ,‬וואס האבן א גאנץ יאהר‬ ‫קעלט און אנגעצינדן א פייער פון א געהויבענע קרבת‬ ‫ר‘ ברוך ווינד שליט“א מפי הגבאי ר‘ שלו‘ פויגל ז“ל)‬ ‫געזארגט פאר די ארעמעלייט פון זייער שטאט‪,‬‬ ‫אלקים אין די רמ“ח איברים‪( .‬אור הצפון קובץ ק‘)‬ ‫• לערנען תורה מיט די קינדער אין חדר‬ ‫פאר זייער וואוילזיין און צו טוען מיט זיי נאר‬ ‫גוטס‪ ,‬האבן יעדן ערב שבת געשיקט געלט צו די‬ ‫• געלערנט אין ספר “ברית אברהם“‬ ‫עשרת ימי תשובה‬ ‫ווען מרן מהר“א זי“ע האט זיך געפונען אין היימען פון די ארעמע און נויטבאדארפיגע‪ ,‬האבן‬ ‫איין יאהר האט זיך מרן מהרי“ד זי“ע‬ ‫ירושלים האט ער אמאהל געבעהטן בימי התשובה‪ ,‬אין די ימים טובים טעג‪ ,‬ספעציעל פארמעהרט‬ ‫דערוואוסט אז דער מלמד אין בעלזא הרה“ח ר‘‬ ‫זייער געלט שטיצע צו העלפן די ארעמעלייט‪.‬‬ ‫יוסף הערש ז“ל לערנט נישט מיט זיינע תלמידים‬ ‫זיי האבן אנגעוויזן פאר די גבאי צדקה‪ ,‬צו טיילן‬ ‫אין די עשרת ימי תשובה‪ .‬האט אים מרן זי“ע‬ ‫און געבן מער פאר די נצרכים‪ ,‬זיי זאלן האבן וואס‬ ‫געלאזט רופן און געפרעגט פארוואס ער לערנט‬ ‫זיי דארפן‪ ,‬זיי זאלן קענען פייערן רוהיג די ימים‬ ‫נישט מיט די תלמידים אין די טעג‪ ,‬אזוי ווי א גאנץ‬ ‫טובים מיט שמחה און מנוחת הדעת‪ ,‬און נישט‬ ‫יאהר? האט ר‘ יוסף הערש געענטפערט‪ :‬וויבאלד‬ ‫דארפן גאנץ יום טוב זארגן פון ווי זיי וועלן נעבן‬ ‫ער האט געזעהן אז הרה“ח ר‘ משה אייזיק כ“ץ‬ ‫געלט אויף נאך יום טוב‪.‬‬ ‫און הרה“ח ר‘ אלי‘ מאגרובער ז“ל‪ ,‬ביידע מלמדי‬ ‫תשב“ר‪ ,‬געפונען זיך אצינד אין בעלזא האט ער‬ ‫• ער ווערט א בעל אויף תשובה‬ ‫פארשטאנען אז אין די עשרת ימי תשובה דארף‬ ‫אמר רבי אבוהו מקום שבעלי תשובה עומדים‬ ‫מען נישט לערנען מיט תלמידים‪ ,‬דעריבער לערנט‬ ‫צדיקים גמורים אינם עומדים‪( .‬ברכות לד‪):‬‬ ‫ער אויך נישט אצינד מיט די תלמידים‪.‬‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט געטייטשט‬ ‫האט אים מרן זי“ע געזאגט‪“ :‬מילא זיי האבן‬ ‫“במקום שבעלי תשובה עומדם“‪—,‬דער וואס איז‬ ‫א היתר‪ ,‬זיי זענען דאך געקומען צו מיר‪ ,‬אבער‬ ‫פון די משמשים בקודש מ‘זאל זעהן אים פארשאפן מחזיר בתשובה אנדערע צום גוט‘ן וועג‪ ,‬ווערט‬ ‫דו ביזט דאך סייווי דא‪ ,‬איז פארוואס לערנסטו‬ ‫דאס ספר “ברית אברהם“ וואס איז אסאך עוסק גערופן א“בעל“ תשובה אזוי ווי “בעל בית“ “בעל‬ ‫נישט מיט די תלמידים? און מרן זי“ע האט אים‬ ‫בעניני תשובה [וואס ס‘האט מחבר געווען הגה“ק השדה“ ווייל ער איז מחזיר אנדערע לתשובה‪.‬‬ ‫געהייסן צוריק גיין אין חדר און ווייטער לערנען‬ ‫רבי אברהם הורוויץ זי“ע דער טאטע פונעם של“ה (מאקאווא חיבור)‬ ‫מיט די קיינדער אזוי ווי פריער‪“( .‬מועדי קדשיך“ מפי‬ ‫הק‘ זי“ע‪ ].‬ווען מרן זי“ע האט זיך דערוואוסט • מרבה בצדקה ביום י"ג מדות‬ ‫הרה“ח רבי חיים נטע כ“ץ ז“ל)‬ ‫• לערנען תורה מיט די קינדער אין חדר אז איינער האט ביי זיך דאס ספר האט מרן זי“ע‬ ‫אידישע קינדער פיהרן זיך מרבה צו זיין‬ ‫בצדקה ובמעשים טובים און עוסק זיין במצוות פון‬ ‫געשיקט א שליח דאס צו בארגען און ער האט דערין‬ ‫עשרת ימי תשובה‬ ‫געלערנט במשך די עשרת ימי תשובה‪.‬‬ ‫ראש השנה ביז יום כיפור‪ ,‬מער ווי א גאנץ יאהר‪.‬‬ ‫הרה“ח רבי אברהם שמואל גראס ז“ל איז געווען‬ ‫• איך וועל אויסהיילן זייערע תשובה‬ ‫שאור“‬ ‫רוע‬ ‫השלכנו‬ ‫לעשור‬ ‫כסא‬ ‫“בין‬ ‫•‬ ‫שנת תרצ“ז אין בעלזא אויף די ימים הקדושים‪ .‬און ער‬ ‫אין שנת תרפ“ז דאס אונטערשטע יאהר פון‬ ‫במשך‬ ‫האט געשילדערט ווי דער היכל בית המדרש‬ ‫שובה ישראל עד ה‘ אלקיך‪( ...‬הושע יד‪:‬ה)‬ ‫די עשרת ימי תשובה איז געווען פוהל מפה לפה‪ .‬די כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬זייענדיג זייער שוואך און‬ ‫[הפטורה לשבת שובה]‬ ‫התמדת התורה איז געווען מיט אזא יגיעה עצומה‪ ,‬אז נישט האבנ'דיג קיין כח‪ ,‬האבן די בני הבית געוואלט‬ ‫דער נביא בעהט זיך ביי די אידן זיי זאלן‬ ‫דער עשן התורה איז גלייך ארויף אין הימל און מזכיר אפהאלטן מרן זי“ע פון צו גיין אין שוהל צו זאגן די‬ ‫תשובה טוען צום באשעפער‪ ,‬און אפילו די‬ ‫געווען זכותן של ישראל‪ .‬דאס בית המדרש דעמאלט סליחות פון יום שני עשרת ימי תשובה‪ ,‬נאר ער זאל זאגן‬ ‫תשובה איז נישט אזוי ווי ס‘באדארף צו זיין‪ ,‬זאלן‬ ‫איז געווען אזוי פוהל אז מ‘האט געמוזט עפענען די די סליחות אינדערהיים צוליעב זיין גרויס שוואכקייט‪.‬‬ ‫זיי אנהויבן תשובה צו טוען‪ ,‬און דער באשעפער‬ ‫טויערן פון די הייליגע שוהל פאר‘ן גרויסער ציבור האט זיי מרן זי“ע געזאגט אין די סליחות פון יום שני פון‬ ‫זאגט צו‪“ ,‬ארפא משובתם“‪—,‬דער באשעפער‬ ‫לומדים‪ ,‬טראץ וואס במשך‘ן יאהר איז נישט געווען עשרת ימי תשובה זאגט מען‪“ :‬בין כסא לעשור השלכנו‬ ‫דער רופא כל בשר‪“ ,‬ארפא“ וועט אויסהיילן די‬ ‫קיין ספרים אין די שוהל‪ ,‬אבער פאר די עשרת ימי רוע שאור“‪ ,‬און מ‘זאגט נישט בלשון יחיד “השלכתי רוע‬ ‫תשובה אזוי ווי ער היילט אויס יעדער קראנקהייט‪,‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫תשובה האט מען אריינגעברענגט ספרים לטובת שאור“ ווייל ווער קען זאגן אויך זיך אז ער האט מצליח‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫כג‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬עשרת ימי תשובה‪ ...‬שלש עשרה מדות‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫דער מנהג אין בעלזא איז אויסצוזאגן גאנץ ספר האט געקענט אריינקומען פריה‪ ,‬אבער איך קען דאס‬ ‫“משובתם“—אז זייער תשובה זאל ווערן גוט און‬ ‫תהלים אינעם טאג פון "שלש עשרה מדות"‪ ,‬נישט באווייזן“‪[.‬שוין איז געווען אן ענין פון מזכיר‬ ‫אנגענומען פאר‘ן באשעפער‪ .‬כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע)‬ ‫‪E‬‬ ‫רבוה"ק זענען אבער נישט אריינגעקומען אין זיין זכות אבות!]‪.‬‬ ‫דער מנהג איז געווען אז די רעבעצין האט‬ ‫די שוהל צו זאגן דעם תהלים מיט‘ן עולם‪.‬ווען‬ ‫יום כיפור געפאלט מאנטאג‪ ,‬פעדערט מען אריינברענגען די לעכט צו מרן זי“ע אין שטוב‪.‬‬ ‫דאס זאגן תהלים פון "שלש עשרה מדות" אויף וויבאלד די גאנצע פאמיליע פון מרן זי“ע זענען‬ ‫‪ J‬מאוצרות הצדיקים ‪L‬‬ ‫• עשרת ימי תשובה •‬ ‫ליידער אומגעקומען עקה“ש הי“ד‪ ,‬האט אינעם‬ ‫דאנערשטאג פאר שבת שובה‪.‬‬ ‫ערשטן יאהר צוגעגרייט די וואקסענע נשמה‬ ‫לעכט‪ ,‬מרת אסתר ראצע ע“ה‪ ,‬די פרוי פון הרה“ח‬ ‫• צוגרייטן די נשמה לעכט‬ ‫דער טאג פון 'שלש עשרה מדות' (ווען מ‘זאגט רבי נפתלי ווינער (ג‪-‬טעסמאן) ז“ל‪ ,‬וואס זי איז‬ ‫• דער כח פון עשי"ת‪ ,‬ווען די תפילות ווערן‬ ‫די סליחות פון י“ג מידות פאר יום כיפור)‪ ,‬איז געווען אן אייניקל פון מרן מהר“ש זי“ע‪ .‬ווען זי‬ ‫מער באוויליגט פון א גאנץ יאהר‬ ‫האט ‏אריינגעברענגט די פערטיגע לעכט‪ ,‬האט‬ ‫מרן זי“ע אויסגערעכנט אלע נעמען פוו די‬ ‫די הויפט אויפגאבע פונעם מענטש איז מתקן‬ ‫משפחה מיטגלידער פאר וועמען מ‘דארף צינדן‬ ‫צו זיין זיינע מעשים אין זיבעטן חודש‪ ,‬וואס איז‬ ‫א נר‪-‬נשמה‪ .‬די נעמען פון די אייגענע קינדער‬ ‫חודש תשרי‪ ,‬ווייל דעמאלט ווערן זיינע תפילות‬ ‫און אייניקלעך האט ער נישט אויסגערעכנט‪,‬‬ ‫מער באוויליגט ווי א גאנץ יאהר אזוי ווי חז“ל‬ ‫אויסער דעם נאמען פון זיין טאכטער מירל ע“ה‪ ,‬די‬ ‫(ראש השנה יח‪ ).‬דרש‘‏ענען “דרשו ה‏‘ בהמצאו“‪—,‬‬ ‫רעבעצין פון הרה“צ רבי משה אליקים בריעה ז“ק‬ ‫דאס זענען די עשרת ימי תשובה‪ ,‬וואס דעמאלט‬ ‫זצ“ל‪ .‬וואס זי איז נפטר געווארן פאר די מלחמה‪.‬‬ ‫איז דער השראת הקדושה שטערקער‪( .‬נועם אלימלך‪,‬‬ ‫פ‏‘ נח‪ ,‬ד“ה ותנח התיבה)‬ ‫מ‘האט געזעהן דערביי דאס ענין וואס מרן זי“ע‬ ‫האט געהאלטן אז די קרבנות פון די מלחמה הי“ד‬ ‫די גרייטע נשמה לעכט מיט די נעמען פון די נפטרים‬ ‫• די עשרת ימי תשובה גלייך נאך ר“ה‬ ‫געווען אין בעלזא איינע פון די גרויסע טעג פון די זענען געווען אין גאר א הויכע מדריגה‪.‬‬ ‫די עשרת ימי תשובה זענען גלייך נאך ראש‬ ‫ימי נוראים‪ .‬ס‘איז באקאנט דער הייליגער מנהג‪,‬‬ ‫הקדוש‪“ .‬פון בעהמען און מעהרן ביז סאן פראנסיסקא“‬ ‫צו מאכן לעכט אין דעם טאג לכבוד יום‬ ‫השנה‪ ,‬ווייל אין ראש השנה טוהט יעדער איינער‬ ‫תשובה נאר במחשבה‪ ,‬אבער וויבאלד מ‘דארף‬ ‫ס‘איז אינטערעסאנט צו שילדערין א פארכטיגע‬ ‫דאס צוגרייטן די לעכט איז שטענדיג געווען א‬ ‫אויך תשובה טוען במעשה און דאס קען מען נישט‬ ‫פארכטיגער און געהויבענער מעמד‪ ,‬געמישט עפיזאדע איבער'ן גרויסן התעוררות‘דיגן טאג פון‬ ‫טוען אין ראש השנה ווייל ס‘איז יום טוב‪ ,‬דערפאר‬ ‫מיט בכיות און גרויס התעוררות‪ .‬מ‘האט דערביי 'שלש עשרה מדות' ביי רבוה“ק מבעלזא‪ ,‬און וויאזוי‬ ‫זענען מיר אלעס מתקן אין די עשרת ימי תשובה‬ ‫אויסגערכנט די נעמען פון די משפחות פאר די הייליגע עבודה פון כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬האט‬ ‫וואס זענען וואכנדיגע טעג‪( .‬אבני נזר)‬ ‫וועמען מ‘האט געמאכט 'געזונטע לעכט' און פאר צוגעברענגט‪ ,‬א איד זאל תשובה טוען מיט זעכציג‬ ‫זיי מתפלל געווען און מ‘האט דערביי אויסגערכנט יאהר שפעטער‪.‬‬ ‫‪E‬‬ ‫ס‘האט דערציילט דער שלוחא דרחמנא‪,‬‬ ‫די נשמות פאר וועמען מ‘האט געמאכט 'נשמה‬ ‫לעכט' און דערמאנט זייער זכות און קדושה‪ .‬די וואס פלעגט ארומפאהרן אין די ווייטע שטעט‬ ‫‪ J‬מאוצרות רבוה"ק מבעלזא‪L‬‬ ‫• שלש עשרה מדות •‬ ‫נשים צדקניות‪ ,‬בנות המשפחה‪ ,‬וואס האבן געמאכט אין אמעריקא צו זאמל‘ן געלט פאר די הייליגע‬ ‫די לעכט האבן דערביי פארגאסן טייכן טרערן און בעלזער מוסדות אין ארץ ישראל‪ .‬איינמאהל‬ ‫זיך אויסגעבעהטן הארציגע תחנות‪ .‬אזוי איז אויך האט אים די השגחה געפיהרט‪ ,‬צו די שטאט‬ ‫געווען דער מנהג ביי כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬און “סאן פראנציסקו“‪ ,‬וואס איז אין קאליפארניע אין‬ ‫נאר די נאענטע מענשטן האט מען אריינגעלאזט אמעריקא‪ .‬צו זיין גרויס וואונדער האט ער דארט‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫געטראפן אן אלט‘ן איד וואס מיט א קורצע צייט‬ ‫צו דעם מעמד‪.‬‬ ‫דער טאג פאר ערב יום כיפור הייסט "שלש‬ ‫אין יאהר תש"ה‪ ,‬איז מרן זי"ע געווען אויף די צוריק איז ער געווארן א בעל תשובה‪ .‬דער שלוחא‬ ‫עשרה מידות"‪ ,‬ווייל מ'זאגט אינעם סדר‬ ‫ימים נוראים אין די שטאט צפת‪ .‬ווען מרן זי"ע איז דרחמנא האט זיך אביסל געוואונדערט‪ ,‬ווייל‬ ‫הסליחות דעם פזמון "שלש עשרה מידות‬ ‫אריינגעקומען צו זיין עבודה פון מאכן די לעכט אין מ‘הערט נישט צופיהל אז א איד אויף די עלטער‬ ‫האמירות בחנינה"‪ .‬דער טאג איז א טאג פון‬ ‫טאג פון שלש עשרה מדות‪ ,‬איז שוין געווען גאנץ זאל אליין ווערן א בעל תשובה‪ ,‬און ספעציעל ווען‬ ‫התעוררות‪ ,‬לקראת יום הכיפורים וואס קומט‪.‬‬ ‫ווען יום כיפור פאלט מאנטאג‪ ,‬און א טאג פאר‬ ‫שפעט‪ ,‬ער האט זיך אויסגעדרייט צו די אנוועזנדע דארט אין שטאט איז נישט געווען ארגעניזאציעס‬ ‫ערב יום כיפור איז שבת קודש‪ ,‬זאגט מען די‬ ‫און געזאגט‪“ :‬דער טאטע ז“ל איז געווען א מלאך און פון קירוב רחוקים‪ .‬פון גרויס נייגער איז ער‬ ‫סליחות פון "שלש עשרה מידות" פרייטאג‪.‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫כד‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬שבת שובה‪ ...‬עשרת ימי תשובה‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫יעצט און ווייטער‪ ,‬וויל איך זיך פיהרן אזוי ווי מיין‬‫דערציילט ווייטער דער אלטער איד‪ :‬נאכ'ן‬ ‫צוגעגאנגען צו דעם איד און אים געפרעגט וואס‬ ‫טאטע האט זיך געפיהרט‪ ,‬און אזוי ווי איך האב‬ ‫אדורכמאכן די ביטערע צווייטע וועלט קריג‪ ,‬בין‬ ‫ער טוהט און וואס ס'האט אים געברענגט צו‬ ‫צוגעזעהן ביים בעלזער רב‪ .‬איך האב אנגעהויבן צו‬ ‫איך געבליבן איינער אליין פון מיין גאנצע פאמיליע‪.‬‬ ‫טוען אזא דראסטישע און וויכטיגער שריט אויף‬ ‫היטן תורה און מצוות און געווארן א בעל תשובה‪.‬‬ ‫דער גורל האט מיך פארשיקט צו א קליין שטעטל‬ ‫די עלטער? האט דער אלטער געענטפערט‪ :‬קום‬ ‫נעבן ‘סאן פראנציסקו‘‪ ,‬א פלאץ וואו ס‘איז נישט הייליגע שמועסן פון רבוה"ק ביים‬ ‫וועל איך דיר פארציילן וואס איז געשעהן וועסטו‬ ‫געווען קיין תורה און אידישקייט‪ ,‬און דעריבער צוגרייטן די לעכט‪ ,‬שלש עשרה מדות‪:‬‬ ‫שוין אליין פארשטיין וואס האט מיך געברענגט‬ ‫האב איך אלעס פארגעסן און נישט געהיטן תורה‬ ‫דערצו‪ :‬ס‘איז באקאנט דער הייליגער מנהג אין‬ ‫א) כ"ק מרן מהר"א זי"ע האט דערציילט‪ :‬איין‬ ‫און מצוות‪ .‬ביז ס‘איז מיר אויסגעקומען צו זיין‪,‬‬ ‫בעלזא צו מאכן לעכט אינעם טאג פון שלש עשרה‬ ‫צוליעב מיינע געשעפטן‪ ,‬אין ‘סאן פראנציסקו‘‪ ,‬און יאהר ווען מ'האט צוגעגרייט די לעכט י"ג מדות‬ ‫מדות לכבוד יום הקדוש‪ .‬דאס צוגרייטן די לעכט‬ ‫גייענדיג אין איינע פון די גאסן זעה איך א שוהל‪ ,‬פון די מאמע פון כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע‪ ,‬הרבנית‬ ‫אין בעלזא איז שטענדיג געווען א פארכטיגער‬ ‫האב איך ביי מיר געטראכט‪ ,‬איך בין דאך א איד‪ ,‬און הצדקת מרת רבקה מרים ע"ה‪ ,‬די רעבעצין פון כ"ק‬ ‫און געהויבענער מעמד‪ ,‬געמישט מיט גרויסע‬ ‫מרן מהר"י זי"ע‪ ,‬האט מרן מהרי"ד זי"ע געזאגט‪:‬‬ ‫בכיות און פיהל התעוררות‪ ,‬און לויט‘ן חשבון‬ ‫"די מאמע ע"ה האט זייער פיינט געהאט שקר"‪ .‬און‬ ‫וויפיהל לעכט מ‘האט געדארפט האבן‪ ,‬אזויפיהל‬ ‫מרן מהר"א זי"ע האט אויסגעפיהרט‪" :‬ווען דער‬ ‫קנויטן האט מען געדארפט מאכן‪ ,‬באגלייט מיט‬ ‫טאטע ז"ל האט געזאגט די דאזיגע רייד‪ ,‬האט זיך‬ ‫די הארציגע תחנות פון די פרויען וכדו‘‪.‬‬ ‫געגעבן א טרייסל אלע ביינער"‪...‬‬ ‫אזוי איז אויך געווען דער מנהג ביי כ“ק‬ ‫ב) ווען מ'האט צוגעגרייט די לעכט י"ג מדות‬ ‫מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע‪ ,‬און נאר די נאענטע‬ ‫אין שנת תרפ"ה‪ ,‬האט מרן מהרי"ד זי"ע זיך‬ ‫מענטשן האט מען אריינגעלאזט אין צימער צו זיין‬ ‫אויסגעדרוקט וועען זיין זוהן מרן מהר"א זי"ע‪:‬‬ ‫אנוועזנד ביים מעמד‪ .‬מיין טאטע‪ ,‬דערציילט דער‬ ‫"איך ווער בטל פאר זיין יראת שמים!‬ ‫אלטער איד‪ ,‬איז געווען א שוחט און א איש מכובד‬ ‫ג) הגאון רבי חנוך העניך פאדווא זצ"ל גאב"ד‬ ‫אין בעלזא‪ ,‬האט מען אים דעריבער אריינגעלאזט‬ ‫לונדון האט דערציילט‪ :‬שנת תרפ"ז ווען מ'האט‬ ‫ביים מאכן די לעכט‪ .‬איך בין געווען א קליין אינגל‬ ‫כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א איז מאציל ברכותיו ביי די גרייטע נשמה לעכט צוגעגרייט די לעכט ביום י"ג מדות ביי כ"ק מרן‬ ‫האב איך זיך מיטגעכאפט מיט מיין טאטע און‬ ‫כאטש איך האב שוין יאהרן לאנג אלעס אפגעלאזט‪ ,‬מהרי"ד זי"ע‪ ,‬און ווען מ'האט אים דערמאנט דעם‬ ‫צוגעזעהן די הייליגע און פארכטיגע עבודה‪.‬‬ ‫פונדעסטוועגן וועל איך כאפן א בליק וואס ס‘טוהט נאמען פון זיין זוהן כ"ק מרן מהר"א זי"ע ביים‬ ‫איך געדענק נאך ווי דער בעלזער רב האט‬ ‫זיך אין דעם שוהל‪ .‬ביים אריינקומען אין שוהל האב מאכן פאר אים דעם 'נר החיים'‪ ,‬האט זיך מרן זי"ע‬ ‫צוגעגרייט די לעכט‪ ,‬יעדעס איינס לויט‘ן חשבון‪,‬‬ ‫איך געזעהן אן אינטערעסאנטע זאך‪ ,‬דער גאנצער אנגערופן און געזאגט‪" :‬איך ווייס נישט ווי אזוי איך‬ ‫'געזונטע לעכט' פאר יעדער משפחה‪' ,‬נשמה‬ ‫ציבור שטייט איינגעהילט אין ווייסן און אנגעטוהן האב זוכה געווען צו אזא הייליגע נשמה"!‬ ‫לעכט' פאר נפטרים‪ ,‬און אזוי ווייטער‪ .‬ביים ענדע‬ ‫ד) כ"ק הגה"צ מנאראל זצ"ל‪ ,‬וואס איז געווען‬ ‫מיט טליתים‪.‬‬ ‫האב איך געהערט ווי דער בעלזער רב גרייט‬ ‫בין איך צוגעגאנגען צו איינעם און געפרעגט אנוועזנד בקודש פנימה ביי כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע‬ ‫אהן נאך איין לעכט פאר די אידן וואס דינען אין‬ ‫וואס דאס איז? האט ער מיר געזאגט אז היינט אין האלאשיץ ווען מ'האט צוגעגרייט די לעכט‬ ‫מיליטער און קענען נישט דארט מקיים זיין די‬ ‫ביינאכט איז יום כיפור‪ .‬אין יענע מינוט‪ ,‬איז מיר ביום י"ג מדות האט דערציילט אזוי‪" :‬ווי דער‬ ‫מצוות פון יום הכיפורים‪ ,‬דעריבער זאל דאס לעכט‬ ‫ארויפגעשווימען די אלטע זכרונות וואס איך האב מנהג האט די רעבעצין ע"ה דערלאנגט די קנויטן‪,‬‬ ‫פאר זיי זיין א זכות און א שמירה‪.‬‬ ‫מיטגעלעבט מיט זעכציג יאהר צוריק ביים בעלזער און מרן זי"ע‪ ,‬האט פארלאזט טייכן טרערן און‬ ‫דערנאך האט דער בעלזער רב גענומען נאך‬ ‫רב זי“ע‪ ,‬וויאזוי ער האט צוגעגרייט די לעכט אויף געוויינט בכיות עצומות‪ ,‬ווען די רעבעצין שטייט‬ ‫א לעכט און געזאגט‪“ :‬דאס לעכט זאל זיין פאר‬ ‫צו צינדן ‘יום הקדוש‘ פאר'ן זכות פון די אידן אין אין די זייט און איז מזכיר די בני המשפחה צוזאמען‬ ‫די אידן פון ‘בעהמען און מעהרן‘ (לענדער וואס‬ ‫‘סאן פראנציסקו‘ וואס ווייסן נישט פון יום כיפור‪ .‬מיט אנדערע הזכרות‪ .‬און ווען מ'האט דערמאנט‬ ‫זענען היינט פאראייניגט אלס טשעכיי‪ ,‬און שוין‬ ‫אט דעמאלט שטייענדיג אינעם שוהל‪ ,‬האט איז זיך א געוויסע הזכרה פון איינע פון די בני המשפחה‬ ‫דעמאלס איז דאס אידישקייט דארט געווען כמעט‬ ‫דערמאנט א זאך וואס איז האב שוין געהאט זייער וואס האט זיך דעמאלט נישט גוט געפונען‪ ,‬האט‬ ‫אינגאנצן אויסגעריסן) ביז ‘סאן פראנציסקו‘‪,‬‬ ‫אסאך יאהרן פארגעסן‪ ,‬און איך האב געטראכט זיך מרן זי"ע אנגערופן און הויך געזאגט‪" :‬וואס‬ ‫וואס ווייסן נישט אז ס‘איז יום הכיפורים אויף די‬ ‫אז זיכער האט דער בעלזער רב פאר מיר אויך פעהלט אים דען‪ ,‬ער זאל זיך נאר וועלן בייגן צו ג‪-‬ט‬ ‫וועלט“‪ .‬אזוי האב איך געהערט אלס קליין קינד‪,‬‬ ‫דעמאלט געצינדן א לעכט‪ ,‬און אט שטיי איך דא ברוך הוא'ס תורה‪ ,‬וועט אים גארנישט פעהלן!'‪'...‬‬ ‫ווי דער בעלזער רב האט פאר די פארווייטערטע‬ ‫אין די שטאט ‘סאן פראנציסקו‘‪ .‬איך האב באלד און די גאנצע צייט איז כ"ק מרן מהר"א זי"ע‬ ‫אידן צוגעגרייט א לעכט צו צינדן יום הקדוש‬ ‫באשלאסן אפצולאזן די פארגאנגענהייט‪ ,‬און פון געשטאנען אין ווינקעל פון צימער‪ ,‬מיט זיינע‬ ‫ס‘זאל זיין פאר זיי א זכות‪.‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫כה‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬עשרת ימי תשובה‪ ...‬שלש עשרה מדות‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫‪E‬‬ ‫הערש שמערלער ז“ל‪ ,‬אז ער האט אסאך יאהרן‬ ‫נישט זוכה געווען צו האבן א בן זכר‪ .‬ווען דער זיידע‬ ‫הענט משולב איינע אין די אנדערע און זיך‬ ‫געשאקלט אהין און צוריק כדרכו בקודש‪.‬‬ ‫‪ J‬מאוצרות רבוה"ק מבעלזא ‪L‬‬ ‫הרה“ק ר‘ נחום איז אנגעקומען קיין ארץ ישראל‪,‬‬ ‫און ער איז דאס ערשטע מאהל געפאהרן קיין חברון‬ ‫ה) הרה"צ רבי שלום יחזקאל שרגא רובין‪-‬‬ ‫הלברשטאם זצ"ל מצעשינוב האט דערציילט‪:‬‬ ‫• תשליך •‬ ‫מתפלל זיין‪ ,‬איז ר‘ מרדכי הערש מיטגעפאהרן‪ .‬נאכ‘ן‬ ‫אמאהל האט כ"ק מרן מהרי"ד זי"ע דערציילט‬ ‫ענדיגן די מזמורי תהלים‪ ,‬האט ר‘ מרדכי הערש‬ ‫ביים צוגרייטן די לעכט י"ג מדות‪ ,‬פאר יום כיפור‪,‬‬ ‫ז“ל געפרעגט‪ ,‬אויב ער קען געבן א קוויטל‪ .‬האט‬ ‫אז זיין טאטע כ"ק מרן מהר"י זי"ע האט אים‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫דער זיידע געענטפערט‪ :‬נו נו‪ ,‬און ער האט דאס‬ ‫איבערגעגעבן‪ .‬האט אים דער זיידע געבענטשט מיט‬ ‫אמאהל אויפגעוועקט אינמיטן די נאכט און‬ ‫צאים געזאגט‪" :‬קום‪ ,‬לאמיר מעורר זיין אידן‬ ‫אין ארץ ישראל האט זיך מרן מהר"א זי"ע‬ ‫א בן זכר‪ .‬יענעם יאהר איז אים געבוירן געווארן זיין‬ ‫צו תשובה"‪ ,‬און איבערגעזאגט‪" ,‬לאמיר מעורר‬ ‫געפיהרט צו גיין צו 'תשליך' שלש עשרה‬ ‫בן יחיד הרה“ח ר‘ משה מאיר ז“ל‪.‬‬ ‫זיין אידן צו תשובה ביז אמעריקא"‪ .‬נאכ'ן דאס‬ ‫מדות [א טאג פאר ערב יום כיפור] און אזוי‬ ‫דערציילן האט זיך מרן מהרי"ד זי"ע‪ ,‬געקלאפט‬ ‫אויך אין די לעצטע יאהרן פיהרט זיך כ"ק‬ ‫אויפ'ן קאפ און געזאגט‪" :‬און יעצט‪ ,‬געוואלד‪ ,‬זיץ‬ ‫מרן אדמו"ר שליט"א‪ .‬דער מנהג איז צו‬ ‫איך אויף זיין שטיהל"‪...‬‬ ‫זינגען א ניגון שמחה און צו טאנצן נאכ'ן זאגן‬ ‫דעם סדר "תשליך"‪.‬‬ ‫• “מיר האבן א גרויסער זכות‬ ‫איין יאהר ביים מאכן די לעכט שלש עשרה‬ ‫• ער וויל זעהן די 'עבירות' פון בעלזער רב‬ ‫מדות ווען מרן מהר"א זי"ע האט מזכעיר געווען‬ ‫בנש"ק רבי משה לייב ארבליך ז"ל‪ ,‬וועלכער‬ ‫די נעמען פון אבותיו הקדטשוים האט ער אזוי‬ ‫האט געוואוינט אין קטמון‪ ,‬איז אמאהל געגאנגען‬ ‫געזאגט‪ :‬מיר האבן א גרויסער זכות‪ ,‬דאס איז‬ ‫דער טאטע ז"ל [מרן מהרי"ד זי"ע ‪ ,‬דער זיידע‬ ‫זעהן די עבודת הקודש פון מרן מהר"א זי"ע ביים‬ ‫• “יעדן געוואונטשן כל טוב‪...‬‬ ‫ז"ל [מרן מהר"י זי"ע] און דער עלטער זיידע ז"ל‬ ‫זאגן תשליך שלש עשרה מדות‪ ,‬און ער האט‬ ‫מיטגענומען זיין קליינעם אייניקל יוסף ירוחם‬ ‫הרה"ח ר' יחזקאל קאצבורג ז"ל האט דערציילט‪:‬‬ ‫[מרן מהר"ש זי"ע]‪ .‬דערנאך האט מרן זי"ע מוסיף‬ ‫פישל‪ ,‬דער בן יחיד פון זיין זוהן רבי חיים מרדכי‬ ‫ליל 'שלש עשרה מדות' פון שנת תש"ד אין‬ ‫געווען און געזאגט‪:‬כ"ק דער טאטע ז"ל [מרן‬ ‫ז"ל‪ .‬בשעת'ן זאגן תשליך איז געווען א גרויסער‬ ‫בודאפעסט‪ ,‬האט ער געווארט צוזאמען מיט זיין‬ ‫מהרי"ד זי"ע] האט געזאגט‪" :‬דער זיידע ז"ל [מרן‬ ‫געדרענג צוליעבן גרויסן עולם וואס האט זיך‬ ‫טאטע ר' משולם ז"ל אריינצוגיין אל הקודש צו‬ ‫מהר"ש זי"ע] האט אוועק געשטעלט א ווינקעל‬ ‫דארט פארזאמלט‪ ,‬צווישן זיי אסאך ירושלים'ער‬ ‫מרן מהר"א זי"ע‪ ,‬אפצוגעבן א קוויטל‪ .‬דריי אזייגער‬ ‫פאר תורה און יראת שמים ביז משיח וועט קומען‪"...‬‬ ‫פארטאגס האט זיך געעפענט די טיהר און מ'האט‬ ‫אידן‪ .‬האט דער קליינער יוסף אפרים פישל זיך‬ ‫• “שלש עשרה מדות” אין חברון‬ ‫אנגערופן הויך צום זייד'ן‪ ,‬און אים געבעהטן‬ ‫אריינגעלאזט פיהר שורות מיט מענטשן‪ .‬און איין‬ ‫שורה איז געגאנגען נאך די צווייטע‪ .‬ווען די דריטע‬ ‫כ”ק האדמו”ר מראחמיסטריווקא ב”פ זצ”ל‬ ‫ער זאל אים אויפהייבן הויך זאגנ'דיג "איך וויל‬ ‫שורה איז צוגעגאנגען האט מרן זיע געגעבן געשריי‬ ‫האט דערציילט‪ :‬דער זיידע הרה“ק רבי מנחם‬ ‫אריינקוקן אינעם וואסער גרוב צו זעהן די עבירות‬ ‫אויפן גבאי'ן "ביי מיר איז אויף שלש עשרי מדות"‪,‬‬ ‫נחום מראחמיסטריווקא זצוק“ל פלעגט פאהרן‬ ‫פון בעלזער רב"‪ ...‬מרן זי"ע האט געהערט די‬ ‫און מרן זי"ע האט נישט געוואלט מער נעמען‬ ‫צום מערת המכפלה אין טאג פון שלש עשרה‬ ‫תמימות'דיגע ווערטער פונעם קינד‪ ,‬און א שמייכל‬ ‫>>>>>>>‬ ‫קוויטלעך‪ ,‬און יעדן געוואונטשן כל טוב‪.‬‬ ‫מדות‪ .‬ס‘האט מיר דערציילט הרה“ח ר‘ מרדכי‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*גליון השבוע נתנדב ע"י בני המשפחה לעי”נ‬ ‫ר‘ אברהם אליעזר איגל הי“ו לעי“‏נ אמו‬ ‫ר‘ יעקב יחזקי' גראס הי“ו‬ ‫ר‘ יוסף יונתן וועבער הי“ו לעי“‏נ‬ ‫הרה”ח ר‘ פסח ב“ר צבי אלימלך ז”ל‬ ‫מרת פייגא פערל ב“ר נחמן ע“‏ה‬ ‫לעי“‏נ חותנו ר‘ מרדכי ב“ר אפרים ע"ה‬ ‫חמותו מרת ליפשא ב“ר יהודא ע"ה‬ ‫לאנגסאם • נפטר א’ דראש השנה תש”ב‬ ‫• נפטר ו' תשרי תשמ“ח‬ ‫• נפטר ה' תשרי תשס“ג‬ ‫• נפטרה ב' תשרי תשפ"ד‬ ‫בגלות סיביר‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫ר‘ יחיאל שימעל הי“ו לעי“‏נ זקינו‬ ‫ר‘ אליעזר בר"ש איגל הי“ו‬ ‫ר‘ אברהם ברוך פערבער הי“ו‬ ‫ר‘ דוד שפירא הי“ו לעי“‏נ אמו‬ ‫הרה"ג ר‘ חיים שמואל ב“ר מנחם מענדל ז"ל‬ ‫לעי“‏נ זקנתו מרת פייגא פערל ב“ר נחמן ע“‏ה‬ ‫לעי“‏נ חותנו ר‘ מרדכי ב“ר אפרים ע"ה‬ ‫מרת ליפשא ב“ר יהודא ע"ה‬ ‫שימעל • נפטר ז' תשרי תשנ“ז‬ ‫איגל • נפטר ו' תשרי תשמ“ח‬ ‫• נפטר ה' תשרי תשס“ג‬ ‫• נפטרה ב' תשרי תשפ"ד‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח ר‘ אברהם‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫הכהן לעווענשטיין הי“ו ליומא דהילולא‬ ‫ר‘ שמואל ארי' איגל הי“ו‪ ,‬מונטריאל‬ ‫ר‘ שלמה ברי"ש וועבער הי“ו‬ ‫ר‘ חיים בר"נ קליין הי“ו‪ ,‬לעי"נ זקנתו‬ ‫הרה“‏ק רבי יהודה ארי' לייב ב"ר ברוך זי“ע‬ ‫לעי“‏נ זקנתו מרת פייגא פערל ב“ר נחמן ע“‏ה‬ ‫לעי“‏נ חותנו ר‘ מרדכי ב“ר אפרים ע"ה‬ ‫מרת ליפשא ב“ר יהודא ע"ה‬ ‫דער “שפאלער זיידע“ • נלב"ע ו‘ תשרי תקע“ב‬ ‫איגל • נפטר ו' תשרי תשמ“ח‬ ‫• נפטר ה' תשרי תשס“ג‬ ‫שפירא • נפטרה ב' תשרי תשפ"ד‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ המחנכת‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫הרה“ח ר‘ משה אלעזר‬ ‫הדגולה והחשובה אשה יראת ה‘ מרת ברכה‬ ‫הילדה התמימה מינצא לאה ע“ה‬ ‫ר‘‏ ישראל צבי ( הירשל) ב“ר‬ ‫ר‘‏ אברהם יודא ב“ר‬ ‫ב“ר צבי ע“ה לעמבערגער‬ ‫ב“ר דוד מנשה ע“ה ביגעלאייזן‬ ‫בת יבלחט“א ר‘‏ לוי יצחק הכהן הי“ו‬ ‫יוסף יונה ע“ה קליין‬ ‫ישעי‘ עקיבא ע“ה פיינער‬ ‫• נפטר ח' אדר תשנ“ח ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫נפטרה ה‘ תמוז תשפ“ג • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫נפטרה כ“ד טבת תשפ“ב • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫• נפטר ג‘ טבת תשע“ז ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫• נפטר כ“ג אלול תשע“ח ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫כו‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬שבת שובה‪ ...‬עשרת ימי תשובה ‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫געווען גאנץ חודש תשרי אין צפת‪,‬‏איז געווען א‬ ‫האט אריינגעווארפן אינעם וואסער‪ .‬מרן זי"ע האט‬ ‫האט זיך באוויזן אויף זיין הייליג פנים‪ .‬און מרן‬ ‫געהויבענער און התעוררות‘דיגע מעמד אינעם‬ ‫דערויף געזאגט א רמז פון (דברי הימים א' טז‪,‬‬ ‫זי"ע האט געהייסן מ'זאל זאגן פאר רבי משה לייב‬ ‫טאג פון 'שלש עשרה מדות' ביים זאגן 'תשליך'‪,‬‬ ‫כז) "הוד והדר לפניו‪ ,‬עוז וחדוה במקומו"‪" .‬הוד"‬ ‫ער זאל אריינקומען צו אים מיט'ן אייניקל‪ ,‬ווייל‬ ‫ווען מרן זי“ע האט געזאגט די פסוקים מיט א‬ ‫מיינט די מצוות און מעשים טובים‪" .‬כבוד" מיינט‬ ‫ער וויל אים געבן א מטבע‪ .‬פארנאכט'ס איז דער‬ ‫חרדת קודש און מיט‘ן בעלזער קרעכטץ‪ .‬און‬ ‫די צדיקים וואס זענען מתקן די זינד פון אידישע‬ ‫זיידע מיט'ן אייניקל אריינגעגאנגען אל הקודש‬ ‫כאטש מרן זי“ע איז געווען אין א בחינה פון‬ ‫קינדער‪ ,‬און מאכן פון זיי מצוות‪ ,‬וואס דורכדעם‬ ‫פנימה און מרן זי"ע האט זיי געגעבן ַא מטבע‪ .‬און‬ ‫ווערט געשאפן א שמחה‪ ,‬אין הימל "עוז ותפארת‬ ‫מרן זי"ע האט דערציילט‪ :‬הרה"ק רבי נפתלי פון‬ ‫במקומו"‪.‬‬ ‫ראפשיץ זי"ע‪ ,‬איז אמאהל געגאנגען צום וואסער‬ ‫ברונעם‪ ,‬נאכדעם וואס זיין רבי דער 'חוזה' פון‬ ‫• די 'חזקה' פון צודעקן דעם וואסער גרוב‬ ‫לובלין זי"ע האט דארט געזאגט תשליך‪ ,‬זאגנ'דיג‬ ‫ירח האיתנים שנת תש"ה ווען מרן זי"ע איז‬ ‫אז ער גייט ארויסשעפן די עבירות וואס זיין רבי‬ ‫• ער בעהט דער באשעפער זאל ראטעווען די וועלט‪...‬‬ ‫אמאהל רשא השנה אין די שטאט ראצפערד ווען כ"ק מרן מהרי"ד זי“ע איז געגאנגען ראש השנה‬ ‫צום טייך זאגן תשליך‪ ,‬זענען די חסידים מיטגעגאנגען צוזאמען מיט שטעטישע אידן‪ .‬צווישן די חסידים‬ ‫“ראשי מגיע השמימה“‪ ,‬פארטיעפט אין זיינע‬ ‫זענען געווען בחורים וואס האבן זיך באהאלטן פון מיליטער דינסט‪ .‬אויפ‘‏ן וועג צו תשליך איז זיי אקעגן‬ ‫הימלישע געדאנקען‪ ,‬האט ער אבער שטארק‬ ‫געקומען א הויכער מיליטערישע אפיציר‪ .‬ס‘‏האט יעדן באפאלן א שרעק אז דער גוי זאל נישט גיין מסר‘‏ן‬ ‫אויפגעפאסט אויף עטליכע קינדער וואס זענען‬ ‫פאר'ן מיליטער אז דער ראבינאר באהאלט אויס בחורים פון מיליטער דינסט‪ .‬ווען מ‘‏האט פראבירט דעם‬ ‫דארט געשטאנען און זיי געווארנט זיך נישט‬ ‫אפיציר צו פארקירעווען דעם וועג האט ער זיך נישט געלאזט‪ ,‬און ער האט געפרעגט‪ :‬ווי מ'גייט און וואס‬ ‫צו דערנענטערן צום אפענעם וואסער גרוב‪.‬‬ ‫מ'טוהט דא? האט זיך הרה"ח ר‘‏ ישראל משה טעגלאשער אנגערופן צום אפיציר‪“ :‬אזוי ווי ס‘‏איז שוין א‬ ‫‏נאכ‘ן זאגן דעם סדר “תשליך“ איז איינער פון‬ ‫לאנגע צייט וואס צוליעב די מלחמות גיסט זיך בלוט אין די וועלט‪ ,‬גייט דער ראבינאר צום טייך און בעהט‬ ‫די אנוועזענדע צוגעגאנגען צום גרוב און דאס‬ ‫אז דער באשעפער זאל שוין העלפן און ראטעווען די וועלט‪...‬דער גוי איז מיטגעגאנגען‪ ,‬און איז שטארק‬ ‫צוגעדעקט מיט‘ן דעקל‪.‬‬ ‫באאיינדרוקט געווארן פון די תפילות און זיך אונטערגענומען צו טוען אסאך גוטס פאר די אידן!!‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫ר‘ הערשל בר"ש קליין הי“ו‬ ‫ר‘ הערשל ביגעלאייזן הי“ו‬ ‫ר‘ מרדכי פריד הי“ו‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫ר‘ הערשל זילבערשטיין הי“ו‬ ‫ר‘ שמואל פארגעס הי“ו‬ ‫ר‘ נפתלי הירצקא הכהן ענגעל הי“ו‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫ר‘ יוסף שטרוסבורג הי“ו ציריך‬ ‫ר‘ ישראל יעקב כהנא הי“ו‬ ‫ר‘ אברהם צבי חיים רייז הי“ו‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫כז‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬שבת שובה‪ ...‬עשרת ימי תשובה‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫מיך ממש מחי' געווען"‪.‬‬ ‫• חזקה אפילו נאר ביי איינמאהל‬ ‫•“ביז תשליך וועט נישט זיין דארט‬ ‫א יאהר שפעטער תש“ו‪ ,‬ווען מרן זי“ע איז‬ ‫אפילו איין גוי!“‬ ‫געווען ב'ירח האיתנים' אין די 'בית וגן' געגענט‬ ‫א וואונדערליכע פאסיהרונג איז געווען ווען‬ ‫אין ירושלים‪ ,‬איז געווען ביי תשליך הרה"ג ר' משה‬ ‫דער בילגורייא רב זי"ע איז געווען שנת תש"ט‬ ‫חרז ז"ל‪ ,‬וואס האט נאך תשליך צוגעדעקט דעם‬ ‫אין קיבוץ “שאר ישוב“ אין אוסטיא‪ ,‬איטאליע‬ ‫וואסער גרוב‪ .‬דאס אנדערע יאהר איז ר' משה‬ ‫אויף ראש השנה‪( .‬ר"ה איז געפאלן שבת און‬ ‫אויך געווען ביי תשליך‪ ,‬האט מרן זי“ע נאך תשליך‬ ‫זונטאג) פאר מוסף האט מען געזאגט פאר‘‏ן‬ ‫געפרעגט‪“ :‬ווער האט פאראיאהר צוגעדעקט דעם‬ ‫בילגורייא רב אז ביים וואסער ווי מ'וויל גיין זאגן‬ ‫פשוטער איד‪ ,‬א וואסער טרעגער‪ ,‬געוואונטשן ער‬ ‫בור‪ ,‬כדי אים מכבד צו זיין אויך דאס יאהר‪ .‬האט זיך‬ ‫תשליך‪ ,‬געפונען זיך אצינד טויזענטער גוים און‬ ‫זאל זוכה זיין צו א גוט געבענטשט יאהר מיט א‬ ‫ר' משה געוואונדערט‪ :‬וואס פאר א כיבוד איז דאס‬ ‫ס‘‏איז אומעגליך דארט אהין צו גיין‪ .‬האט דער‬ ‫כתיבה וחתימה טובה און ער זאל זעהן א סאך נחת‬ ‫צודעקן דעם בור? און אפילו ס'איז א כיבוד‪ ,‬האב‬ ‫בילגורייא רב זיי בארוהיגט‪“ :‬עה‪ ,‬ביז תשליך וועט‬ ‫דק' פון זיינע קינדער‪ .‬אויף די חסידם וואס זענען‬ ‫איך דאך נישט קיין 'חזקה' דערויף‪ ,‬ווייל איך האב‬ ‫זיך נישט געפונען דארט אפילו איין גוי!“ פלוצלינג‬ ‫געשטאנען ארום האט זיך אנגעזעהן א געלעכטער‪,‬‬ ‫דאך דאס נישט געטוען דריי מאהל? און אזוי ווי‬ ‫אינמיטן דאווענען מוסף האט זיך אראפגעלאזט א‬ ‫הערנ'דיג א זאך וואס זיי זענען נישט געוואוינט‪ ,‬אז‬ ‫דער געדאנק לויפט אים אדורך אין קאפ‪ ,‬זאגט אים‬ ‫שטורעם רעגן און ס'האט געגאסן אז מ'האט נישט‬ ‫א פשוטער איד זאל וואונטשן דעם רבי'ן‪...‬‬ ‫מרן זי"ע‪“ ,‬צודעקן א וואסער גרוב איז דאך א מצוה‬ ‫געקענט גיין אין גאס‪ .‬די גוים ביים וואסער ברעג‬ ‫ווען מרן זי"ע האט דאס באמערקט האט ער‬ ‫פון מניעת היזק‪ ,‬און ס'איז דא פוסקים וואס האלטן‬ ‫זענען אלע אנטלאפן אהיים‪ ,‬און ביז ענדע מוסף‬ ‫זיי געפרעגט פארוואס זיי לאכן פון דעם מענטש‪:‬‬ ‫אז ביי א מצוה איז דא א חזקה אפילו ביי איינמאהל"‪.‬‬ ‫איז שוין נישט געבליבן דארט איין גוי‪ .‬דער רעגן‬ ‫"גאנץ חודש אלול וואונטשן זיך אידן איינער דעם‬ ‫• ער האט מיך ממש מחי' געווען‪...‬‬ ‫האט דערנאך אויפגעהערט און מ'איז געגאנגען‬ ‫אנדערן מיט א גוט געבענטשט יאהר‪ ,‬און ס'פאלט‬ ‫צום וואסער ברעג זאגן תשליך‪.‬‬ ‫איין יאהר ראש השנה ווען כ"ק מרן מהרי"ד קיינעם נישט איין‪ ,‬צו קומען און מיר אויך וואונטשן‪,‬‬ ‫כתיבה וגמר חתימה טוב לכל בית ישראל‬ ‫זי"ע איז צוריק געקומען פון תשליך‪ ,‬האט אים א אצינד ווען דער איד האט מיר געוואונטשן האט ער‬ ‫*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫ר‘ צבי יעקב שווייצער הי“ו‬ ‫קליין שיחיו‬ ‫ר‘ אהרן פיינער ור' אהרן‬ ‫‪EXPRESSWAY‬הי"ו‬ ‫‪PRINTING‬אוסאיבל‬ ‫דפוס חיים‬ ‫שמעון‬ ‫בעלי‬ ‫ר‘‬ ‫בעלי דפוס ‘גרפציק‘ ירושלים‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫ר‘ אהרן ברש"ח פרידמאן הי“ו‬ ‫ר‘ אלי' צבי הלוי פינק הי“ו‬ ‫ר‘ אליעזר צבי שפירא הי“ו‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫ברכת כתיבה וחתימה טובה‬ ‫ברכת כתיבה וחתימה טובה‬ ‫*זכות הדפסת הגליון נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫לאחי היקר מוה”ר הערשל הי”ו ומשפ’ ירושת”ו‬ ‫לבני משפחתנו מחותננו החשובים‬ ‫ר‘ אליעזר בר"ש איגל הי“ו‬ ‫גיסיי ומשפ’ ש”ב ידידיי ומכירי שיחיו‬ ‫ש“ב לקוחותי ידידיי ומכירי שיחיו‬ ‫תזכו לשנה טובה ומבורכת שנת גאולה וישועה‬ ‫תזכו לשנה טובה ומבורכת שנת גאולה וישועה‬ ‫לכבוד ראש השנה‬ ‫וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה ולברכה‬ ‫וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה ולברכה‬ ‫בזכות זיכוי הרבים תזכו לכתיבה וחתימה טובה‬ ‫מאחלים פסח לעמבערגער ומשפ'‬ ‫מאחלים יצחק אבערלענדער ומשפ'‬ ‫ושנה טובה ומבורכת וימלא ה' כל משאלותיכם לטובה‬ ‫ַמיין ראש השנה ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫כח‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬