gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — ראש השנה (2026-09-07)

מוציא לאור: א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen

שבוע: ראש השנה (2026-09-07)

א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — ראש השנה (2026-09-07)

פתח את ה-PDF הורדה

‫ראש השנה‬ ‫יוֹ ם ְּתר ּו ָעה יִ ְהיֶ ה ָל ֶכם‪:‬‬ ‫וועגן‪„ .‬מיין טייער קינד‪ “,‬האט דער מלך געזאגט‪„ ,‬דו ביזט מיר‬ ‫אין א ווייטן לאנד‪ ,‬ארומגענומען מיט הויכע בערג און ברייטע‬ ‫טייערער פון אלעס‪ .‬אבער כדי דו זאלסט אמאל קענען פירן א‬ ‫טייכן‪ ,‬איז געשטאנען א געוואלדיגער קעניגרייך‪ .‬אין צענטער‬ ‫מלוכה‪ ,‬דארפסטו זען מער ווי נאר די מויערן פונעם פאלאץ‪ .‬דו‬ ‫פונעם לאנד האט זיך אויפגעהויבן דער קעניגליכער פאלאץ‪ ,‬מיט‬ ‫דארפסט זיך באקענען מיט אנדערע לענדער‪ ,‬לערנען זייערע‬ ‫הויכע שטיינערנע מויערן‪ ,‬גאלדענע טויערן און לאנגע שורות‬ ‫חכמות און פארשטיין ווי אזוי מענטשן לעבן אינדרויסן פון‬ ‫זעלנער וועלכע זענען געשטאנען אויף דער וואך טאג און נאכט‪.‬‬ ‫אונזער מלוכה‪“.‬‬ ‫פון אלע שטעט און דערפער זענען מענטשן געקומען צום‬ ‫דער בן‪-‬מלך האט אראפגעלאזט די אויגן‪ .‬ער האט נאך‬ ‫פאלאץ‪ ,‬איינער צו בעטן א טובה‪ ,‬א צווייטער צו ברענגען א‬ ‫קיינמאל נישט פארלאזט זיין טאטן אויף א לאנגע צייט‪ .‬דער מלך‬ ‫מתנה‪ ,‬און א דריטער צו הערן דעם משפט פונעם גרויסן מלך‪.‬‬ ‫האט געלייגט זיין האנט אויף דער פלייצע פונעם זון און געזאגט‪:‬‬ ‫„דו פארסט ווייט‪ ,‬אבער געדענק‪ :‬דו בלייבסט אלעמאל מיין זון‪.‬‬ ‫דער מלך איז געווען באקאנט איבער דער גאנצער וועלט‬ ‫פארגעס נישט פון וואו דו קומסט‪ ,‬פארגעס נישט פארוואס דו‬ ‫אלס א קלוגער און רחמנות׳דיגער קעניג‪ .‬ער האט געהאט פיל‬ ‫פארסט‪ ,‬און פארגעס נישט דעם וועג צוריק אהיים‪“.‬‬ ‫שרים‪ ,‬גענעראלן און ראטגעבער‪ ,‬אבער טייערער פון אלעמען‬ ‫איז אים געווען זיין איינציגער זון ‪ -‬דער בן‪-‬יחיד‪ ,‬אויף וועמען‬ ‫מען האט צוגעגרייט פארן פרינץ א קעניגליכע וואגן‪,‬‬ ‫ער האט געקוקט ווי אויף זיין גאנצן לעבן‪ .‬דער מלך האט אים‬ ‫שטארקע פערד‪ ,‬טייערע קליידער און עטליכע זעקלעך מיט‬ ‫אויפגעצויגן אינעם פאלאץ‪ ,‬געלערנט מיט אים‪ ,‬שפאצירט מיט‬ ‫גאלדענע מטבעות‪ .‬דער מלך האט אים אויך געגעבן בריוו פאר‬ ‫אים אין די קעניגליכע גערטנער‪ ,‬און אים צוגעגרייט אז ער זאל‬ ‫די הערשער פון די ווייטע לענדער‪ ,‬און א קעניגליכן צייכן‪ ,‬כדי‬ ‫אמאל קענען פירן דעם ריזיגן קעניגרייך‪.‬‬ ‫יעדער זאל וויסן אז ער איז דער זון פונעם גרויסן מלך‪.‬‬ ‫דער זון איז אויפגעוואקסן צווישן די שענסטע צימערן‬ ‫אין דעם באשטימטן אינדערפרי איז דער גאנצער פאלאץ‬ ‫פונעם פאלאץ‪ .‬ער האט געקענט יעדן ווינקל‪ ,‬יעדן דורכגאנג‬ ‫ארויסגעקומען אים באגלייטן‪ .‬די זעלנער האבן געבלאזן מיט‬ ‫און יעדע באהאלטענע טיר‪ .‬ער האט געקענט די שטימע פון זיין‬ ‫זייערע טרומפייטן‪ ,‬די קנעכט האבן אריינגעלייגט די לעצטע‬ ‫טאטן‪ ,‬און דער מלך האט געקענט זיין שטימע אפילו ווען ער‬ ‫פעקלעך אינעם וואגן‪ ,‬און דער מלך איז געשטאנען נעבן דעם‬ ‫האט גערעדט שטיל‪ .‬ווען דער יונגער פרינץ איז אריינגעלאפן‬ ‫טויער מיט א פארווייטאגטן פנים‪.‬‬ ‫אינעם גרויסן זאל און גערופן‪„ :‬טאטע!“ האט דער מלך זיך גלייך‬ ‫דער בן‪-‬מלך האט זיך נאך איין מאל אויסגעדרייט‪ .‬זיין‬ ‫אויסגעדרייט‪ ,‬אפילו ווען הונדערטער מענטשן זענען דארט‬ ‫טאטע איז דארט געשטאנען‪ ,‬מיט די האנט אויפגעהויבן צום‬ ‫געשטאנען‪.‬‬ ‫געזעגענען‪„ .‬איך וועל צוריקקומען‪ ,‬טאטע!“ האט דער זון‬ ‫מיט די יארן איז דער בן‪-‬מלך עלטער געווארן‪ .‬איין טאג‬ ‫אויסגערופן‪„ .‬איך וועל נישט פארגעסן!“‬ ‫האט אים דער מלך אריינגערופן אין זיין פריוואטן צימער‪ .‬אויפן‬ ‫דער וואגן האט זיך ארויסגעלאזט אויפן לאנגן וועג‪ .‬אין‬ ‫טיש איז געלעגן א גרויסע מאפע‪ ,‬און דערויף זענען געווען‬ ‫אנהייב האט דער בן‪-‬מלך טאקע געדענקט יעדעס ווארט פונעם‬ ‫אנגעצייכנט ווייטע לענדער‪ ,‬פרעמדע שטעט און אומבאקאנטע‬ ‫די גאלדענע מטבעות זענען געווארן ווייניגער און ווייניגער‪.‬‬ ‫פאטער‪ .‬אין יעדער שטאט האט ער באזוכט די בתי‪-‬חכמה‪,‬‬ ‫ער האט פארקויפט איינער פון די פערד‪ ,‬נאכדעם דעם וואגן‪ ,‬און‬ ‫גערעדט מיט די קלוגע מענטשן און פארשריבן אין זיינע ביכער‬ ‫שפעטער אפילו טייל פון די טייערע קליידער וואס דער מלך‬ ‫וואס ער האט געלערנט‪ .‬יעדע פאר וואכן האט ער געשיקט א‬ ‫האט אים געגעבן‪ .‬יעדעס מאל האט ער צו זיך געזאגט דאס איז‬ ‫בריוו אהיים‪ ,‬און ווען עס איז צוריקגעקומען א בריוו פונעם מלך‪,‬‬ ‫נאר צייטווייליג‪„ .‬איך וועל נאך אלץ קענען צוריקגיין‪ .‬מיין טאטע‬ ‫האט ער עס געליינט נאכאמאל און נאכאמאל‪.‬‬ ‫איז דאך א גרויסער מלך‪ “.‬אבער ווען א מענטש גייט אראפ‪ ,‬גייט‬ ‫אבער דער וועג איז געווען לאנג‪ ,‬און די פרעמדע לענדער‬ ‫ער נישט אלעמאל אראפ מיט איין גרויסן פאל‪ .‬אמאל פאלט‬ ‫זענען געווען פול מיט זאכן וואס דער יונגער פרינץ האט נאך‬ ‫ער מיט איין קליינעם טריט‪ ,‬און דערנאך מיט נאך איינעם‪ ,‬ביז‬ ‫קיינמאל נישט געזען‪ .‬אין איין גרויסער שטאט זענען די גאסן‬ ‫ער דרייט זיך ארום און דערקענט שוין נישט דעם ארט וואו ער‬ ‫געווען באלויכטן ביז שפעט אין דער נאכט‪ .‬מוזיק האט געשפילט‬ ‫שטייט‪.‬‬ ‫פון די גרויסע הייזער‪ ,‬טייערע מאלצייטן זענען סערווירט‬ ‫דער בן‪-‬מלך‪ ,‬וועלכער איז אמאל געזעסן נעבן דעם קעניגליכן‬ ‫געווארן אין די אכסניות‪ ,‬און יונגע לייט האבן פארברענגט גאנצע‬ ‫טיש‪ ,‬האט זיך איצט געדארפט בעטן ביי פרעמדע מענטשן פאר‬ ‫נעכט מיט שפילן און פארוויילונגען‪.‬‬ ‫א שטיקל ברויט‪ .‬די נייע חברים זענען פארשוואונדן געווארן‪.‬‬ ‫„דו קענסט מארגן גיין לערנען‪ “,‬האבן אים זיינע נייע חברים‬ ‫קיינער האט מער נישט געוואלט וויסן פון אים‪ .‬ווען ער האט‬ ‫געזאגט‪„ .‬דו האסט גענוג צייט‪ .‬דו ביזט דאך דער זון פון א רייכן‬ ‫אנגעקלאפט אין די הייזער וואו מען האט אים אמאל אויפגענומען‬ ‫מלך‪ .‬וואס דארפסטו זיך אזוי יאגן?“ אין אנהייב האט ער מסכים‬ ‫מיט כבוד‪ ,‬האט מען פארמאכט די טיר פאר זיין פנים‪.‬‬ ‫געווען צו בלייבן נאר איין אוונט‪ .‬נאכדעם נאך א נאכט‪ .‬שפעטער‬ ‫די יארן זענען דורכגעגאנגען‪ .‬דער פרינץ האט זיך‬ ‫נאך א גאנצע וואך‪ .‬דער בריוו וואס ער האט געדארפט שיקן צום‬ ‫ארומגעשלעפט פון שטאט צו שטאט‪ ,‬געטון שווערע ארבעט‬ ‫מלך איז געלעגן פארמאכט אויפן טיש‪ .‬די ביכער זענען געבליבן‬ ‫פאר אביסל עסן‪ ,‬און געשלאפן אין אכסניות‪ ,‬שייערן און‬ ‫אין א שטויביגן קאסטן‪ .‬און דער בן‪-‬מלך האט זיך בארואיגט‪:‬‬ ‫פארלאזטע בנינים‪ .‬זיינע הענט זענען געווארן גראב‪ ,‬זיין פנים‬ ‫„מארגן וועל איך זיך צוריקנעמען צו מיינע שטודיעס‪“.‬‬ ‫פארברענט פון דער זון‪ ,‬און זיינע קליידער צוריסן‪ .‬ער האט‬ ‫אבער דער מארגן איז געקומען און אוועקגעגאנגען‪ .‬נאכדעם‬ ‫אנגעהויבן רעדן די שפראך פונעם פרעמדן לאנד‪.‬‬ ‫נאך א מארגן‪ ,‬נאך א וואך און נאך א חודש‪ .‬יעדעס מאל וואס‬ ‫אין אנהייב האט ער נאך גערעדט דערצו אויך די קעניגליכע‬ ‫ער האט זיך דערמאנט אינעם פאלאץ‪ ,‬האט ער תיכף געזוכט אן‬ ‫שפראך פון זיין היימלאנד‪ .‬אבער צוביסלעך האט ער פארגעסן‬ ‫אנדער פארוויילונג‪ ,‬כדי נישט צו טראכטן דערפון‪.‬‬ ‫ווערטער‪ .‬ער האט פארגעסן ווי אזוי מען רעדט צו שרים‪ ,‬ווי‬ ‫איינער פון די באגלייטער וועלכע דער מלך האט‬ ‫אזוי מען גריסט דעם מלך‪ ,‬און ווי אזוי די קנעכט אינעם פאלאץ‬ ‫מיטגעשיקט האט אים געווארנט‪„ :‬מייו פרינץ‪ ,‬מיר זענען נישט‬ ‫האבן אים גערופן‪.‬‬ ‫אהערגעקומען פאר דעם‪ .‬דיין פאטער ווארט אויף דיינע ידיעות‪.‬‬ ‫ביז עס איז אנגעקומען א טאג ווען דער בן‪-‬מלך האט זיך‬ ‫מיר דארפן ווייטערפארן‪ “.‬דער בן‪-‬מלך האט זיך אויפגערעגט‪.‬‬ ‫געוואלט דערמאנען אינעם קול פון זיין טאטן ‪ -‬און ער האט זיך‬ ‫„דו וועסט מיר נישט זאגן וואס צו טון! איך בין דער פרינץ! איך‬ ‫דערשראקן‪ :‬ער האט זיך קוים געקענט דערמאנען די ווערטער‪.‬‬ ‫האב גענוג געלט‪ ,‬און איך קען בלייבן דא ווילאנג איך וויל!“ דער‬ ‫איין קאלטן אוונט איז ער געזעסן נעבן א וועג‪ ,‬אויסגעהונגערט‬ ‫באגלייטער האט נאך עטליכע מאל פרובירט אים אויפצואוועקן‪,‬‬ ‫און דורכגעפרוירן‪ .‬א קליינע גרופע סוחרים זענען דארט‬ ‫אבער דער פרינץ האט נישט געוואלט הערן‪ .‬ענדליך האבן זיינע‬ ‫אדורכגעפארן‪ .‬איינער פון זיי האט געזונגען א שטילן ניגון‪ .‬עס‬ ‫געטרייע באגלייטער‪ ,‬איינער נאכן צווייטן‪ ,‬פארלאזט די שטאט‬ ‫איז געווען א ניגון וואס מען פלעגט זינגען אין דער קעניגליכער‬ ‫און זיך צוריקגעקערט צום מלך‪ .‬דער בן‪-‬מלך איז געבליבן צווישן‬ ‫מלוכה‪.‬‬ ‫פרעמדע מענטשן‪ ,‬וועלכע האבן אים געשעצט נאר ווילאנג ער‬ ‫דער פארווארפענער פרינץ האט אויפגעהויבן זיין קאפ‪ .‬ער‬ ‫האט געהאט געלט צו פארברענגען‪.‬‬ ‫ווי ער האט זיי געדענקט‪ .‬ער האט אנגעהויבן לויפן‪ ,‬טראץ זיינע‬ ‫האט נישט געוואוסט פארוואס‪ ,‬אבער זיין הארץ האט אנגעהויבן‬ ‫אפגעמאטערטע פיס‪ .‬ער איז אריבער דעם בריק‪ ,‬אריין דורכן‬ ‫קלאפן‪ .‬דער ניגון האט אים צוריקגעפירט צו א גרויסן זאל‪ ,‬צו‬ ‫שטאט‪-‬טויער‪ ,‬און זיך געשטופט צווישן די פארנומענע גאסן‪.‬‬ ‫די גאלדענע פענסטער‪ ,‬צו די שפאציר‪-‬וועגן אינעם גארטן ‪ -‬און‬ ‫אבער קיינער האט אים נישט דערקענט‪.‬‬ ‫צום פנים פון זיין פאטער‪ .‬פלוצלינג איז אים אלץ צוריק געקומען‬ ‫אין זכרון‪ .‬דער פאלאץ‪ .‬דער טויער‪ .‬די לעצטע ווערטער פונעם‬ ‫מענטשן האבן זיך אפגעשאקלט פון דעם שמוציגן‪,‬‬ ‫מלך‪.‬‬ ‫צוריסענעם פרעמדן‪ .‬קינדער זענען אים נאכגעלאפן כדי צו‬ ‫קוקן אויף אים‪ .‬אפילו די עלטערע מענטשן‪ ,‬וועלכע האבן אפשר‬ ‫„פארגעס נישט פון וואו דו קומסט‪ ...‬פארגעס נישט‬ ‫אמאל געזען דעם יונגן פרינץ‪ ,‬האבן נישט געקענט גלייבן אז‬ ‫פארוואס דו פארסט‪ ...‬און פארגעס נישט דעם וועג צוריק‬ ‫דער איינגעבויגענער מענטש קען זיין דער זעלבער קעניגליכער‬ ‫אהיים‪ “.‬ער האט באדעקט זיין פנים מיט ביידע הענט און‬ ‫זון‪ .‬ענדליך איז ער אנגעקומען צום פאלאץ‪ .‬די גאלדענע טויערן‬ ‫אויסגעבראכן אין א ביטערן געוויין‪„ .‬וואס האב איך געטון?“ האט‬ ‫זענען געשטאנען פאר אים‪ ,‬פונקט ווי אין זיינע קינדער‪-‬יארן‪.‬‬ ‫ער געמורמלט‪„ .‬וואס איז פון מיר געווארן? מיין טאטע האט מיר‬ ‫צוויי זעלנער האבן גלייך פארשפארט דעם וועג מיט זייערע‬ ‫געשיקט לערנען חכמה‪ ,‬און איך האב פארשווענדט אלץ וואס ער‬ ‫שווערדן‪.‬‬ ‫האט מיר געגעבן‪ .‬ווי וועל איך קענען ווייזן מיין פנים פאר אים?“‬ ‫„וואו גייסטו?“ דער בן‪-‬מלך האט געוואלט ענטפערן אין‬ ‫אבער אונטער דעם גרויסן בושה האט זיך אנגעצונדן א‬ ‫דער שפראך פון דער מלוכה‪ .‬ער האט געעפנט דעם מויל ‪-‬‬ ‫קליינע האפענונג‪ :‬אפשר ווארט זיין פאטער נאך אויף אים‪.‬‬ ‫אבער די ווערטער זענען נישט געקומען‪ .‬ער האט געמישט‬ ‫אפשר וועט ער אים נאך אריינלאזן‪ .‬אפשר איז דער וועג צוריק‬ ‫פרעמדע ווערטער מיט עטליכע צעבראכענע ווערטער פון זיין‬ ‫נאך נישט פארשפארט‪.‬‬ ‫אלטער שפראך‪„ .‬מלך‪ ...‬מיין פאטער‪ ...‬איך‪ ...‬זון‪ “...‬די שומרים‬ ‫אין יענער נאכט האט ער געמאכט דעם באשלוס‪„ :‬איך קער‬ ‫האבן אויסגעבראכן אין געלעכטער‪„ .‬דער זון פונעם מלך?!“ האט‬ ‫זיך צוריק‪ .‬אפילו איך וועל דארפן גיין צופוס‪ ,‬אפילו קיינער וועט‬ ‫איינער געשריגן‪„ .‬דער בן‪-‬מלך גייט אין זיידענע קליידער און א‬ ‫מיר נישט גלייבן ‪ -‬איך גיי אהיים צו מיין טאטן‪“.‬‬ ‫גאלדענעם קרוין‪ .‬דו ביסט א פארווארפענער בעטלער!“‬ ‫דער וועג איז געווען שווערער ווי ער האט זיך פארגעשטעלט‪.‬‬ ‫„ניין!“ האט ער געשריגן‪„ .‬איר פארשטייט נישט! לאזט מיך‬ ‫ער האט מער נישט געהאט קיין וואגן‪ ,‬פערד אדער זעקלעך‬ ‫אריין! איך בין‪ ...‬איך בין‪ “...‬אבער ווי מער ער האט פרובירט‪,‬‬ ‫מיט גאלד‪ .‬ער איז געגאנגען צופוס איבער שטיינערנע וועגן‪,‬‬ ‫אלץ ווייניגער ווערטער האט ער געפונען‪ .‬ער האט געזוכט‬ ‫דורכגעגאנגען וועלדער און שלאף‪-‬לאזע נעכט‪ ,‬און אפט האט‬ ‫דעם קעניגליכן צייכן וואס דער מלך האט אים אמאל געגעבן‪,‬‬ ‫ער נישט געהאט וואס צו עסן‪ .‬ווען זיינע פיס האבן געבלוטיגט‬ ‫אבער דער צייכן איז שוין לאנג פארלוירן געווארן‪ .‬זיינע טייערע‬ ‫און דער קערפער האט אים געבעטן זיך אפצושטעלן‪ ,‬האט ער‬ ‫קליידער האט ער פארקויפט‪ .‬זיינע בריוו זענען פארשוואונדן‬ ‫זיך דערמאנט אינעם פאלאץ און געגאנגען נאך א טריט‪.‬‬ ‫געווארן‪ .‬ער האט נישט געהאט קיין איין זאך מיט וואס צו ווייזן‬ ‫ווער ער איז‪.‬‬ ‫די טעג זענען געווארן וואכן‪ ,‬און די וואכן חדשים‪ .‬ער האט‬ ‫געפרעגט יעדן דורכגייער וועלכער וועג פירט צום קעניגרייך‪.‬‬ ‫די שומרים האבן אים אוועקגעשטופט‪ .‬ער איז געפאלן‬ ‫טייל האבן געלאכט פון זיין מעשה‪„ .‬דו ביסט דער זון פונעם‬ ‫אויפן הארטן שטיין פארנט פונעם טויער‪„ .‬גיי אוועק‪ “,‬האט‬ ‫מלך?“ האבן זיי געשפעט‪„ .‬קוק זיך אן אין וואסער! א בן‪-‬מלך‬ ‫דער הויפט‪-‬שומר געזאגט‪„ .‬דער מלך האט נישט קיין צייט פאר‬ ‫גייט אזוי אנגעטון?“ ער האט נישט געענטפערט‪ .‬ער איז נאר‬ ‫אזעלכע מענטשן‪ “.‬דער בן‪-‬מלך איז דארט געזעסן‪ ,‬צובראכן‬ ‫ווייטער געגאנגען‪.‬‬ ‫און פארשעמט‪ .‬ער איז געקומען פון אזא ווייטן וועג‪ .‬דער‬ ‫פאלאץ איז געשטאנען פאר זיינע אויגן‪ .‬זיין טאטע איז געווען‬ ‫ביז איין אינדערפרי האט ער פון דערווייטנס דערזען‬ ‫אינעווייניג ‪ -‬אבער צווישן אים און זיין פאטער זענען געשטאנען‬ ‫די טורעמס פון דער הויפטשטאט‪ .‬זיין אטעם האט זיך‬ ‫די פארשלאסענע טויערן‪ ,‬די שומרים און זיינע פארגעסענע‬ ‫אפגעשטעלט‪ .‬די טורעמס האבן געשיינט אין דער זון פונקט‬ ‫קינד ‪ -‬האט דער טאטע תיכף דערקענט‪.‬‬ ‫ווערטער‪.‬‬ ‫„שטעלט אפ דעם וואגן!“ האט דער מלך אויסגערופן‪.‬‬ ‫„איך האב פארלוירן מיין קליידונג‪ .‬איך האב פארלוירן דעם‬ ‫„דאס איז מיין זון!“‬ ‫קעניגליכן צייכן‪ .‬איך האב אפילו פארגעסן די שפראך פון מיין‬ ‫טאטן‪ ...‬ווי אזוי וועל איך נאך אנקומען צו אים?“ פלוצלינג האט‬ ‫די שומרים האבן נישט געקענט גלייבן וואס זיי הערן‪ .‬דער‬ ‫זיך געהערט א גערודער אינעם הויף‪ .‬די גרויסע טירן פונעם‬ ‫מלך איז אליין אראפגעשפרונגען פונעם וואגן און צוגעלאפן צום‬ ‫פאלאץ האבן זיך געעפנט‪ ,‬זעלנער האבן זיך אויסגעשטעלט‬ ‫צוריסענעם פרינץ‪ .‬דער בן‪-‬מלך איז געפאלן צו די פיס פונעם‬ ‫אין צוויי שורות‪ ,‬און דער קעניגליכער וואגן האט זיך געגרייט‬ ‫פאטער‪ ,‬אבער דער מלך האט אים אויפגעהויבן און ארומגענומען‪.‬‬ ‫ארויסצופארן‪ .‬און דא ‪ -‬האט דער בן‪-‬מלך אים דערזען‪.‬‬ ‫„טאטע‪ “,‬האט דער זון געוויינט‪„ ,‬איך האב אלץ פארלוירן‪ .‬איך‬ ‫האב פארגעסן דיין שליחות‪ .‬איך האב פארשווענדט וואס דו‬ ‫זיין פאטער‪ .‬דער מלך איז געזעסן אינעם וואגן‪ ,‬מיטן‬ ‫זעלבן ערנסטן‪ ,‬גוטהארציגן פנים וואס דער זון האט אזויפיל‬ ‫האסט מיר געגעבן‪ .‬איך האב אפילו פארגעסן דיין שפראך‪ “.‬דער‬ ‫יארן פרובירט צו געדענקען‪ .‬אין יענעם רגע האט דער בן‪-‬מלך‬ ‫מלך האט אים צוגעדריקט צו זיך‪.‬‬ ‫פארגעסן פון די שומרים‪ ,‬פון די מענטשן‪ ,‬פון זיין שמוץ און פון‬ ‫„אבער איין זאך האסטו נישט פארגעסן‪ “,‬האט דער מלך‬ ‫זיין בושה‪ .‬ער האט געוואלט רופן צום מלך‪ ,‬מסביר זיין ווער ער‬ ‫געזאגט‪„ .‬דו האסט נישט פארגעסן אז איך בין דיין טאטע‪ .‬און‬ ‫איז און דערציילן וואס עס האט מיט אים פאסירט‪.‬‬ ‫איך האב קיינמאל נישט פארגעסן אז דו ביסט מיין זון‪ “.‬מען‬ ‫אבער ער האט נישט געהאט קיין ווערטער‪ .‬זיינע ליפן‬ ‫האט אים אריינגעפירט אינעם פאלאץ‪ .‬מען האט אפגעוואשן‪,‬‬ ‫האבן געציטערט‪ .‬זיין גאנצער קערפער האט זיך געשאקלט‪.‬‬ ‫אים אנגעטון ריינע קליידער און געגעבן צו עסן‪ .‬אבער מער פון‬ ‫פון טיפעניש פון זיין הארץ האט אויסגעבראכן איין ווילדער‪,‬‬ ‫אלץ האט אים דערווארעמט די האנט פונעם מלך‪ ,‬וועלכער האט‬ ‫צעבראכענער קול ‪ -‬נישט קיין שיינע רעדע‪ ,‬נישט קיין‬ ‫אים געהאלטן נאענט און נישט געלאזט אוועקגיין‪.‬‬ ‫קעניגליכע שפראך‪ ,‬נאר דער זעלבער קול מיט וועלכן א קליין‬ ‫דער בן‪-‬מלך האט נאך געהאט א לאנגע וועג צוריק צו זיין‬ ‫קינד רופט צו זיין טאטן‪„ :‬טאטע! טאטע! ראטעווע מיך! טאטע‬ ‫‪ -‬איך בין דא!“ דער געשריי האט צעריסן די שטילקייט‪.‬‬ ‫אמאליגן מצב‪ .‬ער האט געדארפט זיך צוריק אויסלערנען די‬ ‫שפראך‪ ,‬זיך דערמאנען די וועגן פונעם פאלאץ און פאררעכטן‬ ‫די פערד האבן זיך אפגעשטעלט‪ .‬די שומרים האבן זיך‬ ‫וואס ער האט קאליע געמאכט‪ .‬אבער די ערשטע‪ ,‬שווערסטע‬ ‫אויסגעדרייט‪ .‬דער גאנצער הויף איז שטיל געווארן‪ .‬דער מלך‬ ‫טיר איז שוין געווען אפן‪ .‬דער קול וואס איז ארויסגעקומען פון‬ ‫איז פארפרוירן געווארן אויפן פלאץ‪ .‬די קליידער האט ער נישט‬ ‫טיפן הארץ האט אים צוריקגעברענגט צום קעניגליכן פאלאץ ‪-‬‬ ‫דערקענט‪ .‬דאס פנים איז געווען פארענדערט‪ .‬די שפראך איז‬ ‫און צו די ארעמס פון זיין פאטער‪.‬‬ ‫געווען צעבראכן‪ .‬אבער דעם קול ‪ -‬דעם קול פון זיין איינציגן‬ ‫קעניגליכע שפראך‪ .‬זי ווייסט ווער איר פאטער איז‪ ,‬זי‬ ‫ווען מען טראכט אריין אין דעם משל פונעם הייליגן‬ ‫ווייסט פון וואו זי קומט און פארוואס זי ווערט געשיקט‪.‬‬ ‫בעל‪-‬שם‪-‬טוב‪ ,‬ווערט דאס הארץ אויפגעטרייסלט‪ .‬דאס איז‬ ‫אבער דער מלך שיקט דעם בן‪-‬יחיד אויף א ווייטע שליחות‪.‬‬ ‫נישט די מעשה פון א פרינץ וועלכער האט אמאל געלעבט‬ ‫די נשמה גייט אריין אין א גוף‪ ,‬אין א גשמיות׳דיגע וועלט‪,‬‬ ‫אין א ווייטן לאנד‪ .‬דאס איז אונזער אייגענע מעשה‪ .‬דער‬ ‫פול מיט ארבעט‪ ,‬פרנסה‪ ,‬זארגן‪ ,‬נסיונות און פארוויילונגען‪.‬‬ ‫בן‪-‬מלך איז די הייליגע נשמה פון א איד‪ ,‬וועלכע איז א קינד‬ ‫פונעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫דער בן‪-‬מלך האט באקומען געלט‪ ,‬קליידער‪ ,‬א וואגן און‬ ‫בריוו פונעם מלך‪ .‬אזוי אויך באקומט יעדע נשמה א גאנצן‬ ‫איידער די נשמה קומט אראפ אויף דער וועלט‪ ,‬געפינט‬ ‫אוצר פאר איר שליחות‪ :‬יארן און טעג‪ ,‬א מח‪ ,‬א הארץ‪,‬‬ ‫זי זיך נאענט צום מקור‪ ,‬אונטערן כסא הכבוד‪ .‬זי קען די‬ ‫ער נוצט נישט קיין שיינע אויסדרוקן‪ .‬ער איז נישט קיין‬ ‫כוחות‪ ,‬מעגליכקייטן‪ ,‬משפחה‪ ,‬תורה און מצוות‪ .‬דאס אלעס‬ ‫כלי וואס שפילט א פראכטפולן ניגון‪ .‬פון א פשוטן שופר‬ ‫איז נישט געגעבן געווארן סתם צו פארברענגען דעם וועג‪.‬‬ ‫קומט ארויס א פשוטער‪ ,‬הילכיגער קול‪ .‬אבער אין דעם קול‬ ‫דאס זענען די קעניגליכע אוצרות מיט וועלכע די נשמה‬ ‫ליגט א געשריי וואס ווערטער קענען נישט ארויסברענגען‪.‬‬ ‫דארף אויספירן איר שליחות‪.‬‬ ‫„טאטע! איך בין פארבלאנדזשעט‪ .‬טאטע! איך האב‬ ‫אבער די פרעמדע מדינה מאכט א גרויסן גערודער‪.‬‬ ‫פארגעסן‪ .‬טאטע! איך בין פארשמירט געווארן פון דער‬ ‫דער עולם הזה זאגט צום מענטש‪„ :‬מארגן וועסטו לערנען‪.‬‬ ‫לאנגער וועג‪ .‬אבער איך בין נאך אלץ דיין קינד ‪ -‬ראטעווע‬ ‫מארגן וועסטו דאווענען בעסער‪ .‬מארגן וועסטו זיך אפגעבן‬ ‫ּרּועה יִ ְהיֶ ה לָ כֶ ם“‪ .‬ראש‪-‬‬ ‫מיך!“ דאס איז דער טייטש פון „יֹום ְת ָ‬ ‫מיט דיין נשמה‪ .‬היינט האסטו נישט קיין צייט‪ “.‬און דער‬ ‫השנה איז דער טאג ווען דער אידישער קול ברעכט דורך‬ ‫מענטש בארואיגט זיך‪ :‬איין טאג וועט גארנישט שאטן‪,‬‬ ‫אלע פארשלאסענע טויערן‪ .‬דער מויל קען נישט מסביר‬ ‫איין תפילה אן כוונה איז נישט געפערליך‪ ,‬איין פארפאסטע‬ ‫זיין‪ .‬דער מח איז צעמישט‪ .‬די קליידער זעען אפשר נישט‬ ‫שיעור איז נישט עק וועלט‪.‬‬ ‫אויס קעניגליך‪ .‬אבער דער פנימיות׳דיגער קול פון דער‬ ‫איין טאג ווערט א וואך‪ ,‬א וואך ווערט א חודש‪ ,‬און דער‬ ‫נשמה איז געבליבן דער זעלבער קול‪.‬‬ ‫מענטש ווערט אלץ מער צוגעוואוינט צו דער פרעמדער‬ ‫די שומרים ביים טויער האבן געקוקט אויף די קליידער‬ ‫מדינה‪ .‬דער גרעסטער אומגליק איז נישט נאר אז דער בן‪-‬‬ ‫און אים אוועקגעשטופט‪ .‬זיי האבן געזוכט א קעניגליכן‬ ‫מלך האט פארשווענדט זיין געלט‪ .‬דער גרעסטער אומגליק‬ ‫צייכן און ריינע שפראך‪ .‬אבער דער מלך האט נישט‬ ‫איז געווען אז ער האט פארגעסן פארוואס ער איז בכלל‬ ‫געדארפט קיין באווייזן‪ .‬א טאטע דערקענט דעם קול פון‬ ‫ארויסגעפארן‪ .‬ער האט געמיינט אז די פרעמדע שטאט איז‬ ‫זיין קינד‪ ,‬אפילו דאס קינד איז אזוי ווייט פארענדערט אז‬ ‫זיין היים‪ ,‬אז די פארוויילונגען זענען זיין תכלית‪ ,‬און אז‬ ‫די גאנצע וועלט דערקענט אים נישט‪.‬‬ ‫דער פאלאץ איז נאר אן אלטע זכרון פון אמאל‪.‬‬ ‫א איד קען זיך אמאל אליין נישט דערקענען‪ .‬ער קוקט‬ ‫אזוי קען אויך פאסירן צו דער נשמה‪ .‬זי ווערט אריינגעטון‬ ‫אויף זיינע מעשים‪ ,‬אויף זיינע פארפאסטע געלעגנהייטן‬ ‫אין די זארגן פונעם טאג‪ ,‬אין געלט‪ ,‬כבוד‪ ,‬קנאה‪ ,‬כעס און‬ ‫און אויף די יארן וועלכע זענען פארביי‪ ,‬און ער פרעגט זיך‪:‬‬ ‫אנדערע נסיונות‪ .‬צוביסלעך ווערט איר קול שטילער‪ .‬דער‬ ‫„קען דאס טאקע זיין איך? בין איך נאך דער זעלבער נשמה‬ ‫מענטש קען נאך וויסן אז ער איז א איד‪ ,‬אבער ער פילט‬ ‫וואס איז אמאל אראפגעקומען פון אונטערן כסא הכבוד?“‬ ‫נישט שטענדיג וואס דאס מיינט‪ .‬ער קען זאגן די ווערטער‬ ‫פונעם סידור‪ ,‬אבער דאס הארץ שלאפט‪ .‬ער קען שטיין אין‬ ‫דער בעל‪-‬שם‪-‬טוב לערנט אונז‪ :‬יא! אונטער די שטויביגע‬ ‫שול‪ ,‬אבער זיינע מחשבות לויפן נאך אלץ איבער די גאסן‬ ‫קליידער‪ ,‬אונטער די פרעמדע שפראך און אונטער אלע‬ ‫פון דער פרעמדער מדינה‪.‬‬ ‫שוואכקייטן‪ ,‬בלייבט א קעניגליכער קול‪ .‬מען דארף אים‬ ‫נאר ארויסלאזן‪ .‬ראש‪-‬השנה פאדערט נישט אז א מענטש‬ ‫ביז די נשמה פארגעסט אפילו די שפראך פונעם מלך‪.‬‬ ‫זאל זיך איינרעדן אז ער איז שוין צוריק אינעם פאלאץ‪ .‬ער‬ ‫דער מענטש וויל זיך אויסרעדן פארן אייבערשטן‪ ,‬אבער‬ ‫דארף אבער אויפהערן אנטלויפן‪ ,‬זיך אויסדרייען צום מלך‬ ‫ער ווייסט נישט וואס צו זאגן‪ .‬ער וויל מתפלל זיין‪ ,‬אבער די‬ ‫און שרייען מיטן אמת׳ן קול פון זיין הארץ‪.‬‬ ‫ווערטער קומען נישט ארויס‪ .‬ער וויל תשובה טון‪ ,‬אבער ער‬ ‫פילט זיך אזוי ווייט‪ ,‬אזוי שמוציג און אזוי פארריסן‪ ,‬אז ער‬ ‫אמת‪ ,‬דער געשריי אליין איז נאך נישט דער סוף‬ ‫טראכט‪„ :‬ווי קען איך זיך בכלל ווייזן פארן מלך? ווער וועט‬ ‫פונעם וועג‪ .‬דער בן‪-‬מלך האט נאך געדארפט זיך צוריק‬ ‫גלייבן אז איך בין נאך א קינד פונעם קעניג?“‬ ‫אויסלערנען די שפראך און פאררעכטן זיינע מעשים‪.‬‬ ‫אזוי אויך דארף דער איד נאך ראש‪-‬השנה אריינגיין אין די‬ ‫און דאס איז די געוואלדיגע מתנה פון ראש‪-‬השנה‪ :‬ווען‬ ‫עשרת ימי תשובה‪ ,‬תשובה טון‪ ,‬פאררעכטן זיינע מעשים‪,‬‬ ‫מיר האבן שוין נישט קיין ווערטער ‪ -‬גיט דער אייבערשטער‬ ‫מקבל זיין גוטע קבלות און צוריקקומען צום ריכטיגן וועג‪.‬‬ ‫אונז דעם שופר‪ .‬דער שופר זאגט נישט קיין לאנגע דרשה‪.‬‬ ‫אבער ווען עס קומט ראש‪-‬השנה און דער שופר צערייסט‬ ‫אבער אן דעם ערשטן שריי קען מען נישט אנהייבן‪ .‬ווילאנג‬ ‫די לופט‪ ,‬דערמאנט זיך די נשמה‪„ :‬איך בין נישט קיין‬ ‫דער בן‪-‬מלך שפילט נאך כאילו די פרעמדע מדינה איז זיין‬ ‫פרעמדער‪ .‬איך בין א בן‪-‬מלך‪ .‬איך האב א פאטער‪ .‬איך האב‬ ‫היים‪ ,‬גייט ער נישט צוריק‪ .‬ערשט ווען זיין הארץ ברעכט‬ ‫א פאלאץ‪ .‬איך האב א וועג צוריק‪ “.‬און דער אייבערשטער‪,‬‬ ‫אויס ‪„ -‬איך וויל אהיים גיין!“ ‪ -‬עפנט זיך דער וועג‪.‬‬ ‫דער אב הרחמן‪ ,‬דערקענט דעם קול‪.‬‬ ‫ווען דער שופר בלאזט‪ ,‬דארף א איד נישט בלויז הערן א‬ ‫נישט ווייל אונזערע קליידער זענען שוין ריין‪ .‬נישט‬ ‫קול פון אינדרויסן‪ .‬ער דארף הערן וואס זיין אייגענע נשמה‬ ‫ווייל אונזערע מעשים זענען שוין גאנץ‪ .‬נישט ווייל מיר‬ ‫שרייט אינעווייניג‪ .‬אפשר זאגט זי‪„ :‬איך וויל צוריק האבן מיין‬ ‫קענען מסביר זיין אלעס וואס איז געשען‪ .‬נאר ווייל אין‬ ‫תורה‪ “.‬אפשר‪„ :‬איך וויל נאכאמאל פילן א תפילה‪ “.‬אפשר‪:‬‬ ‫דעם קול ליגט דער טיפסטער אמת פון א איד‪„ :‬טאטע‪,‬‬ ‫„איך וויל ארויסגיין פון דעם כעס‪ ,‬פון דעם נסיון‪ ,‬פון דעם‬ ‫טאטע‪ ,‬העלף מיר! איך וויל נישט מער בלייבן פארלוירן‪ .‬איך‬ ‫קאלטן געוואוינהייט‪ “.‬אפשר קען זי נאר זאגן איין ווארט‪:‬‬ ‫וויל צוריקקומען צו דיר!“ דאס איז דער קול שופר‪ .‬דאס‬ ‫„טאטע!“ מען טאר קיינמאל נישט זאגן‪„ :‬איך בין שוין צו‬ ‫איז דער געשריי פון דער נשמה‪ .‬דאס איז דער טאג פון „יֹום‬ ‫ווייט‪ “.‬דער בן‪-‬מלך איז געווען ווייט‪ ,‬פארריסן‪ ,‬פארשעמט‬ ‫ּרּועה יִ ְהיֶ ה לָ כֶ ם“‪.‬‬ ‫ְת ָ‬ ‫און אן קיין ווערטער ‪ -‬אבער ער איז נישט געווען צו ווייט‬ ‫פארן אויער פון זיין פאטער‪.‬‬ ‫ווען דער איד רופט באמת „טאטע!“ ‪ -‬דערקענט דער‬ ‫מלך דעם קול‪ ,‬עפנט די טויערן‪ ,‬און דער וועג צוריק צום‬ ‫די נשמות ישראל זענען פארטריבן געווארן פון דעם‬ ‫קעניגליכן פאלאץ ווערט נאכאמאל אפן‪.‬‬ ‫קעניגליכן טיש און אראפגעקומען אין דער גשמיות׳דיגער‬ ‫וועלט‪ .‬במשך פונעם יאר ווערן מיר פארנומען מיטן וועג‪.‬‬ ‫בעל שם טוב‬ ‫מיר לויפן‪ ,‬ארבעטן‪ ,‬פלאגן זיך און זוכן וואס מיר דארפן‪.‬‬ ‫כל הזכויות שמורות‬ ‫להערות והארות או לקבל הגליון מדי שבוע במייל‪,‬‬ ‫למכון א משל זיך צו לערנען‬ ‫‪musheltolearn@gmail.com‬‬ ‫אין להעתיק שום חלק מגליון זה בלי רשות המערכת‬