א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — ראש השנה (2026-09-07)

ראש השנה
יוֹ ם ְּתר ּו ָעה יִ ְהיֶ ה ָל ֶכם:
וועגן„ .מיין טייער קינד “,האט דער מלך געזאגט„ ,דו ביזט מיר אין א ווייטן לאנד ,ארומגענומען מיט הויכע בערג און ברייטע
טייערער פון אלעס .אבער כדי דו זאלסט אמאל קענען פירן א טייכן ,איז געשטאנען א געוואלדיגער קעניגרייך .אין צענטער
מלוכה ,דארפסטו זען מער ווי נאר די מויערן פונעם פאלאץ .דו פונעם לאנד האט זיך אויפגעהויבן דער קעניגליכער פאלאץ ,מיט
דארפסט זיך באקענען מיט אנדערע לענדער ,לערנען זייערע הויכע שטיינערנע מויערן ,גאלדענע טויערן און לאנגע שורות
חכמות און פארשטיין ווי אזוי מענטשן לעבן אינדרויסן פון זעלנער וועלכע זענען געשטאנען אויף דער וואך טאג און נאכט.
אונזער מלוכה“.
פון אלע שטעט און דערפער זענען מענטשן געקומען צום
דער בן-מלך האט אראפגעלאזט די אויגן .ער האט נאך פאלאץ ,איינער צו בעטן א טובה ,א צווייטער צו ברענגען א
קיינמאל נישט פארלאזט זיין טאטן אויף א לאנגע צייט .דער מלך מתנה ,און א דריטער צו הערן דעם משפט פונעם גרויסן מלך.
האט געלייגט זיין האנט אויף דער פלייצע פונעם זון און געזאגט:
„דו פארסט ווייט ,אבער געדענק :דו בלייבסט אלעמאל מיין זון. דער מלך איז געווען באקאנט איבער דער גאנצער וועלט
פארגעס נישט פון וואו דו קומסט ,פארגעס נישט פארוואס דו אלס א קלוגער און רחמנות׳דיגער קעניג .ער האט געהאט פיל
פארסט ,און פארגעס נישט דעם וועג צוריק אהיים“. שרים ,גענעראלן און ראטגעבער ,אבער טייערער פון אלעמען
איז אים געווען זיין איינציגער זון -דער בן-יחיד ,אויף וועמען
מען האט צוגעגרייט פארן פרינץ א קעניגליכע וואגן,
ער האט געקוקט ווי אויף זיין גאנצן לעבן .דער מלך האט אים
שטארקע פערד ,טייערע קליידער און עטליכע זעקלעך מיט
אויפגעצויגן אינעם פאלאץ ,געלערנט מיט אים ,שפאצירט מיט
גאלדענע מטבעות .דער מלך האט אים אויך געגעבן בריוו פאר
אים אין די קעניגליכע גערטנער ,און אים צוגעגרייט אז ער זאל
די הערשער פון די ווייטע לענדער ,און א קעניגליכן צייכן ,כדי
אמאל קענען פירן דעם ריזיגן קעניגרייך.
יעדער זאל וויסן אז ער איז דער זון פונעם גרויסן מלך.
דער זון איז אויפגעוואקסן צווישן די שענסטע צימערן
אין דעם באשטימטן אינדערפרי איז דער גאנצער פאלאץ
פונעם פאלאץ .ער האט געקענט יעדן ווינקל ,יעדן דורכגאנג
ארויסגעקומען אים באגלייטן .די זעלנער האבן געבלאזן מיט
און יעדע באהאלטענע טיר .ער האט געקענט די שטימע פון זיין
זייערע טרומפייטן ,די קנעכט האבן אריינגעלייגט די לעצטע
טאטן ,און דער מלך האט געקענט זיין שטימע אפילו ווען ער
פעקלעך אינעם וואגן ,און דער מלך איז געשטאנען נעבן דעם
האט גערעדט שטיל .ווען דער יונגער פרינץ איז אריינגעלאפן
טויער מיט א פארווייטאגטן פנים.
אינעם גרויסן זאל און גערופן„ :טאטע!“ האט דער מלך זיך גלייך
דער בן-מלך האט זיך נאך איין מאל אויסגעדרייט .זיין אויסגעדרייט ,אפילו ווען הונדערטער מענטשן זענען דארט
טאטע איז דארט געשטאנען ,מיט די האנט אויפגעהויבן צום געשטאנען.
געזעגענען„ .איך וועל צוריקקומען ,טאטע!“ האט דער זון
מיט די יארן איז דער בן-מלך עלטער געווארן .איין טאג
אויסגערופן„ .איך וועל נישט פארגעסן!“
האט אים דער מלך אריינגערופן אין זיין פריוואטן צימער .אויפן
דער וואגן האט זיך ארויסגעלאזט אויפן לאנגן וועג .אין טיש איז געלעגן א גרויסע מאפע ,און דערויף זענען געווען
אנהייב האט דער בן-מלך טאקע געדענקט יעדעס ווארט פונעם אנגעצייכנט ווייטע לענדער ,פרעמדע שטעט און אומבאקאנטע
די גאלדענע מטבעות זענען געווארן ווייניגער און ווייניגער. פאטער .אין יעדער שטאט האט ער באזוכט די בתי-חכמה,
ער האט פארקויפט איינער פון די פערד ,נאכדעם דעם וואגן ,און גערעדט מיט די קלוגע מענטשן און פארשריבן אין זיינע ביכער
שפעטער אפילו טייל פון די טייערע קליידער וואס דער מלך וואס ער האט געלערנט .יעדע פאר וואכן האט ער געשיקט א
האט אים געגעבן .יעדעס מאל האט ער צו זיך געזאגט דאס איז בריוו אהיים ,און ווען עס איז צוריקגעקומען א בריוו פונעם מלך,
נאר צייטווייליג„ .איך וועל נאך אלץ קענען צוריקגיין .מיין טאטע האט ער עס געליינט נאכאמאל און נאכאמאל.
איז דאך א גרויסער מלך “.אבער ווען א מענטש גייט אראפ ,גייט
אבער דער וועג איז געווען לאנג ,און די פרעמדע לענדער
ער נישט אלעמאל אראפ מיט איין גרויסן פאל .אמאל פאלט
זענען געווען פול מיט זאכן וואס דער יונגער פרינץ האט נאך
ער מיט איין קליינעם טריט ,און דערנאך מיט נאך איינעם ,ביז
קיינמאל נישט געזען .אין איין גרויסער שטאט זענען די גאסן
ער דרייט זיך ארום און דערקענט שוין נישט דעם ארט וואו ער
געווען באלויכטן ביז שפעט אין דער נאכט .מוזיק האט געשפילט
שטייט.
פון די גרויסע הייזער ,טייערע מאלצייטן זענען סערווירט
דער בן-מלך ,וועלכער איז אמאל געזעסן נעבן דעם קעניגליכן געווארן אין די אכסניות ,און יונגע לייט האבן פארברענגט גאנצע
טיש ,האט זיך איצט געדארפט בעטן ביי פרעמדע מענטשן פאר נעכט מיט שפילן און פארוויילונגען.
א שטיקל ברויט .די נייע חברים זענען פארשוואונדן געווארן.
„דו קענסט מארגן גיין לערנען “,האבן אים זיינע נייע חברים
קיינער האט מער נישט געוואלט וויסן פון אים .ווען ער האט
געזאגט„ .דו האסט גענוג צייט .דו ביזט דאך דער זון פון א רייכן
אנגעקלאפט אין די הייזער וואו מען האט אים אמאל אויפגענומען
מלך .וואס דארפסטו זיך אזוי יאגן?“ אין אנהייב האט ער מסכים
מיט כבוד ,האט מען פארמאכט די טיר פאר זיין פנים.
געווען צו בלייבן נאר איין אוונט .נאכדעם נאך א נאכט .שפעטער
די יארן זענען דורכגעגאנגען .דער פרינץ האט זיך נאך א גאנצע וואך .דער בריוו וואס ער האט געדארפט שיקן צום
ארומגעשלעפט פון שטאט צו שטאט ,געטון שווערע ארבעט מלך איז געלעגן פארמאכט אויפן טיש .די ביכער זענען געבליבן
פאר אביסל עסן ,און געשלאפן אין אכסניות ,שייערן און אין א שטויביגן קאסטן .און דער בן-מלך האט זיך בארואיגט:
פארלאזטע בנינים .זיינע הענט זענען געווארן גראב ,זיין פנים „מארגן וועל איך זיך צוריקנעמען צו מיינע שטודיעס“.
פארברענט פון דער זון ,און זיינע קליידער צוריסן .ער האט
אבער דער מארגן איז געקומען און אוועקגעגאנגען .נאכדעם
אנגעהויבן רעדן די שפראך פונעם פרעמדן לאנד.
נאך א מארגן ,נאך א וואך און נאך א חודש .יעדעס מאל וואס
אין אנהייב האט ער נאך גערעדט דערצו אויך די קעניגליכע ער האט זיך דערמאנט אינעם פאלאץ ,האט ער תיכף געזוכט אן
שפראך פון זיין היימלאנד .אבער צוביסלעך האט ער פארגעסן אנדער פארוויילונג ,כדי נישט צו טראכטן דערפון.
ווערטער .ער האט פארגעסן ווי אזוי מען רעדט צו שרים ,ווי
איינער פון די באגלייטער וועלכע דער מלך האט
אזוי מען גריסט דעם מלך ,און ווי אזוי די קנעכט אינעם פאלאץ
מיטגעשיקט האט אים געווארנט„ :מייו פרינץ ,מיר זענען נישט
האבן אים גערופן.
אהערגעקומען פאר דעם .דיין פאטער ווארט אויף דיינע ידיעות.
ביז עס איז אנגעקומען א טאג ווען דער בן-מלך האט זיך מיר דארפן ווייטערפארן “.דער בן-מלך האט זיך אויפגערעגט.
געוואלט דערמאנען אינעם קול פון זיין טאטן -און ער האט זיך
„דו וועסט מיר נישט זאגן וואס צו טון! איך בין דער פרינץ! איך
דערשראקן :ער האט זיך קוים געקענט דערמאנען די ווערטער.
האב גענוג געלט ,און איך קען בלייבן דא ווילאנג איך וויל!“ דער
איין קאלטן אוונט איז ער געזעסן נעבן א וועג ,אויסגעהונגערט
באגלייטער האט נאך עטליכע מאל פרובירט אים אויפצואוועקן,
און דורכגעפרוירן .א קליינע גרופע סוחרים זענען דארט
אבער דער פרינץ האט נישט געוואלט הערן .ענדליך האבן זיינע
אדורכגעפארן .איינער פון זיי האט געזונגען א שטילן ניגון .עס
געטרייע באגלייטער ,איינער נאכן צווייטן ,פארלאזט די שטאט
איז געווען א ניגון וואס מען פלעגט זינגען אין דער קעניגליכער
און זיך צוריקגעקערט צום מלך .דער בן-מלך איז געבליבן צווישן
מלוכה.
פרעמדע מענטשן ,וועלכע האבן אים געשעצט נאר ווילאנג ער
דער פארווארפענער פרינץ האט אויפגעהויבן זיין קאפ .ער האט געהאט געלט צו פארברענגען.
ווי ער האט זיי געדענקט .ער האט אנגעהויבן לויפן ,טראץ זיינע האט נישט געוואוסט פארוואס ,אבער זיין הארץ האט אנגעהויבן
אפגעמאטערטע פיס .ער איז אריבער דעם בריק ,אריין דורכן קלאפן .דער ניגון האט אים צוריקגעפירט צו א גרויסן זאל ,צו
שטאט-טויער ,און זיך געשטופט צווישן די פארנומענע גאסן. די גאלדענע פענסטער ,צו די שפאציר-וועגן אינעם גארטן -און
אבער קיינער האט אים נישט דערקענט. צום פנים פון זיין פאטער .פלוצלינג איז אים אלץ צוריק געקומען
אין זכרון .דער פאלאץ .דער טויער .די לעצטע ווערטער פונעם
מענטשן האבן זיך אפגעשאקלט פון דעם שמוציגן, מלך.
צוריסענעם פרעמדן .קינדער זענען אים נאכגעלאפן כדי צו
קוקן אויף אים .אפילו די עלטערע מענטשן ,וועלכע האבן אפשר „פארגעס נישט פון וואו דו קומסט ...פארגעס נישט
אמאל געזען דעם יונגן פרינץ ,האבן נישט געקענט גלייבן אז פארוואס דו פארסט ...און פארגעס נישט דעם וועג צוריק
דער איינגעבויגענער מענטש קען זיין דער זעלבער קעניגליכער אהיים “.ער האט באדעקט זיין פנים מיט ביידע הענט און
זון .ענדליך איז ער אנגעקומען צום פאלאץ .די גאלדענע טויערן אויסגעבראכן אין א ביטערן געוויין„ .וואס האב איך געטון?“ האט
זענען געשטאנען פאר אים ,פונקט ווי אין זיינע קינדער-יארן. ער געמורמלט„ .וואס איז פון מיר געווארן? מיין טאטע האט מיר
צוויי זעלנער האבן גלייך פארשפארט דעם וועג מיט זייערע געשיקט לערנען חכמה ,און איך האב פארשווענדט אלץ וואס ער
שווערדן. האט מיר געגעבן .ווי וועל איך קענען ווייזן מיין פנים פאר אים?“
„וואו גייסטו?“ דער בן-מלך האט געוואלט ענטפערן אין אבער אונטער דעם גרויסן בושה האט זיך אנגעצונדן א
דער שפראך פון דער מלוכה .ער האט געעפנט דעם מויל - קליינע האפענונג :אפשר ווארט זיין פאטער נאך אויף אים.
אבער די ווערטער זענען נישט געקומען .ער האט געמישט אפשר וועט ער אים נאך אריינלאזן .אפשר איז דער וועג צוריק
פרעמדע ווערטער מיט עטליכע צעבראכענע ווערטער פון זיין נאך נישט פארשפארט.
אלטער שפראך„ .מלך ...מיין פאטער ...איך ...זון “...די שומרים
אין יענער נאכט האט ער געמאכט דעם באשלוס„ :איך קער
האבן אויסגעבראכן אין געלעכטער„ .דער זון פונעם מלך?!“ האט
זיך צוריק .אפילו איך וועל דארפן גיין צופוס ,אפילו קיינער וועט
איינער געשריגן„ .דער בן-מלך גייט אין זיידענע קליידער און א
מיר נישט גלייבן -איך גיי אהיים צו מיין טאטן“.
גאלדענעם קרוין .דו ביסט א פארווארפענער בעטלער!“
דער וועג איז געווען שווערער ווי ער האט זיך פארגעשטעלט.
„ניין!“ האט ער געשריגן„ .איר פארשטייט נישט! לאזט מיך
ער האט מער נישט געהאט קיין וואגן ,פערד אדער זעקלעך
אריין! איך בין ...איך בין “...אבער ווי מער ער האט פרובירט,
מיט גאלד .ער איז געגאנגען צופוס איבער שטיינערנע וועגן,
אלץ ווייניגער ווערטער האט ער געפונען .ער האט געזוכט
דורכגעגאנגען וועלדער און שלאף-לאזע נעכט ,און אפט האט
דעם קעניגליכן צייכן וואס דער מלך האט אים אמאל געגעבן,
ער נישט געהאט וואס צו עסן .ווען זיינע פיס האבן געבלוטיגט
אבער דער צייכן איז שוין לאנג פארלוירן געווארן .זיינע טייערע
און דער קערפער האט אים געבעטן זיך אפצושטעלן ,האט ער
קליידער האט ער פארקויפט .זיינע בריוו זענען פארשוואונדן
זיך דערמאנט אינעם פאלאץ און געגאנגען נאך א טריט.
געווארן .ער האט נישט געהאט קיין איין זאך מיט וואס צו ווייזן
ווער ער איז. די טעג זענען געווארן וואכן ,און די וואכן חדשים .ער האט
געפרעגט יעדן דורכגייער וועלכער וועג פירט צום קעניגרייך.
די שומרים האבן אים אוועקגעשטופט .ער איז געפאלן טייל האבן געלאכט פון זיין מעשה„ .דו ביסט דער זון פונעם
אויפן הארטן שטיין פארנט פונעם טויער„ .גיי אוועק “,האט מלך?“ האבן זיי געשפעט„ .קוק זיך אן אין וואסער! א בן-מלך
דער הויפט-שומר געזאגט„ .דער מלך האט נישט קיין צייט פאר גייט אזוי אנגעטון?“ ער האט נישט געענטפערט .ער איז נאר
אזעלכע מענטשן “.דער בן-מלך איז דארט געזעסן ,צובראכן ווייטער געגאנגען.
און פארשעמט .ער איז געקומען פון אזא ווייטן וועג .דער
פאלאץ איז געשטאנען פאר זיינע אויגן .זיין טאטע איז געווען ביז איין אינדערפרי האט ער פון דערווייטנס דערזען
אינעווייניג -אבער צווישן אים און זיין פאטער זענען געשטאנען די טורעמס פון דער הויפטשטאט .זיין אטעם האט זיך
די פארשלאסענע טויערן ,די שומרים און זיינע פארגעסענע אפגעשטעלט .די טורעמס האבן געשיינט אין דער זון פונקט
קינד -האט דער טאטע תיכף דערקענט. ווערטער.
„שטעלט אפ דעם וואגן!“ האט דער מלך אויסגערופן. „איך האב פארלוירן מיין קליידונג .איך האב פארלוירן דעם
„דאס איז מיין זון!“ קעניגליכן צייכן .איך האב אפילו פארגעסן די שפראך פון מיין
טאטן ...ווי אזוי וועל איך נאך אנקומען צו אים?“ פלוצלינג האט
די שומרים האבן נישט געקענט גלייבן וואס זיי הערן .דער זיך געהערט א גערודער אינעם הויף .די גרויסע טירן פונעם
מלך איז אליין אראפגעשפרונגען פונעם וואגן און צוגעלאפן צום פאלאץ האבן זיך געעפנט ,זעלנער האבן זיך אויסגעשטעלט
צוריסענעם פרינץ .דער בן-מלך איז געפאלן צו די פיס פונעם אין צוויי שורות ,און דער קעניגליכער וואגן האט זיך געגרייט
פאטער ,אבער דער מלך האט אים אויפגעהויבן און ארומגענומען. ארויסצופארן .און דא -האט דער בן-מלך אים דערזען.
„טאטע “,האט דער זון געוויינט„ ,איך האב אלץ פארלוירן .איך
האב פארגעסן דיין שליחות .איך האב פארשווענדט וואס דו זיין פאטער .דער מלך איז געזעסן אינעם וואגן ,מיטן
זעלבן ערנסטן ,גוטהארציגן פנים וואס דער זון האט אזויפיל
האסט מיר געגעבן .איך האב אפילו פארגעסן דיין שפראך “.דער
יארן פרובירט צו געדענקען .אין יענעם רגע האט דער בן-מלך
מלך האט אים צוגעדריקט צו זיך.
פארגעסן פון די שומרים ,פון די מענטשן ,פון זיין שמוץ און פון
„אבער איין זאך האסטו נישט פארגעסן “,האט דער מלך זיין בושה .ער האט געוואלט רופן צום מלך ,מסביר זיין ווער ער
געזאגט„ .דו האסט נישט פארגעסן אז איך בין דיין טאטע .און איז און דערציילן וואס עס האט מיט אים פאסירט.
איך האב קיינמאל נישט פארגעסן אז דו ביסט מיין זון “.מען
אבער ער האט נישט געהאט קיין ווערטער .זיינע ליפן
האט אים אריינגעפירט אינעם פאלאץ .מען האט אפגעוואשן,
האבן געציטערט .זיין גאנצער קערפער האט זיך געשאקלט.
אים אנגעטון ריינע קליידער און געגעבן צו עסן .אבער מער פון
פון טיפעניש פון זיין הארץ האט אויסגעבראכן איין ווילדער,
אלץ האט אים דערווארעמט די האנט פונעם מלך ,וועלכער האט צעבראכענער קול -נישט קיין שיינע רעדע ,נישט קיין
אים געהאלטן נאענט און נישט געלאזט אוועקגיין. קעניגליכע שפראך ,נאר דער זעלבער קול מיט וועלכן א קליין
דער בן-מלך האט נאך געהאט א לאנגע וועג צוריק צו זיין קינד רופט צו זיין טאטן„ :טאטע! טאטע! ראטעווע מיך! טאטע
-איך בין דא!“ דער געשריי האט צעריסן די שטילקייט.
אמאליגן מצב .ער האט געדארפט זיך צוריק אויסלערנען די
שפראך ,זיך דערמאנען די וועגן פונעם פאלאץ און פאררעכטן די פערד האבן זיך אפגעשטעלט .די שומרים האבן זיך
וואס ער האט קאליע געמאכט .אבער די ערשטע ,שווערסטע אויסגעדרייט .דער גאנצער הויף איז שטיל געווארן .דער מלך
טיר איז שוין געווען אפן .דער קול וואס איז ארויסגעקומען פון איז פארפרוירן געווארן אויפן פלאץ .די קליידער האט ער נישט
טיפן הארץ האט אים צוריקגעברענגט צום קעניגליכן פאלאץ - דערקענט .דאס פנים איז געווען פארענדערט .די שפראך איז
און צו די ארעמס פון זיין פאטער. געווען צעבראכן .אבער דעם קול -דעם קול פון זיין איינציגן
קעניגליכע שפראך .זי ווייסט ווער איר פאטער איז ,זי ווען מען טראכט אריין אין דעם משל פונעם הייליגן
ווייסט פון וואו זי קומט און פארוואס זי ווערט געשיקט. בעל-שם-טוב ,ווערט דאס הארץ אויפגעטרייסלט .דאס איז
אבער דער מלך שיקט דעם בן-יחיד אויף א ווייטע שליחות. נישט די מעשה פון א פרינץ וועלכער האט אמאל געלעבט
די נשמה גייט אריין אין א גוף ,אין א גשמיות׳דיגע וועלט, אין א ווייטן לאנד .דאס איז אונזער אייגענע מעשה .דער
פול מיט ארבעט ,פרנסה ,זארגן ,נסיונות און פארוויילונגען. בן-מלך איז די הייליגע נשמה פון א איד ,וועלכע איז א קינד
פונעם אייבערשטן.
דער בן-מלך האט באקומען געלט ,קליידער ,א וואגן און
בריוו פונעם מלך .אזוי אויך באקומט יעדע נשמה א גאנצן איידער די נשמה קומט אראפ אויף דער וועלט ,געפינט
אוצר פאר איר שליחות :יארן און טעג ,א מח ,א הארץ, זי זיך נאענט צום מקור ,אונטערן כסא הכבוד .זי קען די
ער נוצט נישט קיין שיינע אויסדרוקן .ער איז נישט קיין כוחות ,מעגליכקייטן ,משפחה ,תורה און מצוות .דאס אלעס
כלי וואס שפילט א פראכטפולן ניגון .פון א פשוטן שופר איז נישט געגעבן געווארן סתם צו פארברענגען דעם וועג.
קומט ארויס א פשוטער ,הילכיגער קול .אבער אין דעם קול דאס זענען די קעניגליכע אוצרות מיט וועלכע די נשמה
ליגט א געשריי וואס ווערטער קענען נישט ארויסברענגען. דארף אויספירן איר שליחות.
„טאטע! איך בין פארבלאנדזשעט .טאטע! איך האב אבער די פרעמדע מדינה מאכט א גרויסן גערודער.
פארגעסן .טאטע! איך בין פארשמירט געווארן פון דער דער עולם הזה זאגט צום מענטש„ :מארגן וועסטו לערנען.
לאנגער וועג .אבער איך בין נאך אלץ דיין קינד -ראטעווע מארגן וועסטו דאווענען בעסער .מארגן וועסטו זיך אפגעבן
ּרּועה יִ ְהיֶ ה לָ כֶ ם“ .ראש-
מיך!“ דאס איז דער טייטש פון „יֹום ְת ָ מיט דיין נשמה .היינט האסטו נישט קיין צייט “.און דער
השנה איז דער טאג ווען דער אידישער קול ברעכט דורך מענטש בארואיגט זיך :איין טאג וועט גארנישט שאטן,
אלע פארשלאסענע טויערן .דער מויל קען נישט מסביר איין תפילה אן כוונה איז נישט געפערליך ,איין פארפאסטע
זיין .דער מח איז צעמישט .די קליידער זעען אפשר נישט שיעור איז נישט עק וועלט.
אויס קעניגליך .אבער דער פנימיות׳דיגער קול פון דער
איין טאג ווערט א וואך ,א וואך ווערט א חודש ,און דער
נשמה איז געבליבן דער זעלבער קול.
מענטש ווערט אלץ מער צוגעוואוינט צו דער פרעמדער
די שומרים ביים טויער האבן געקוקט אויף די קליידער מדינה .דער גרעסטער אומגליק איז נישט נאר אז דער בן-
און אים אוועקגעשטופט .זיי האבן געזוכט א קעניגליכן מלך האט פארשווענדט זיין געלט .דער גרעסטער אומגליק
צייכן און ריינע שפראך .אבער דער מלך האט נישט איז געווען אז ער האט פארגעסן פארוואס ער איז בכלל
געדארפט קיין באווייזן .א טאטע דערקענט דעם קול פון ארויסגעפארן .ער האט געמיינט אז די פרעמדע שטאט איז
זיין קינד ,אפילו דאס קינד איז אזוי ווייט פארענדערט אז זיין היים ,אז די פארוויילונגען זענען זיין תכלית ,און אז
די גאנצע וועלט דערקענט אים נישט. דער פאלאץ איז נאר אן אלטע זכרון פון אמאל.
א איד קען זיך אמאל אליין נישט דערקענען .ער קוקט אזוי קען אויך פאסירן צו דער נשמה .זי ווערט אריינגעטון
אויף זיינע מעשים ,אויף זיינע פארפאסטע געלעגנהייטן אין די זארגן פונעם טאג ,אין געלט ,כבוד ,קנאה ,כעס און
און אויף די יארן וועלכע זענען פארביי ,און ער פרעגט זיך: אנדערע נסיונות .צוביסלעך ווערט איר קול שטילער .דער
„קען דאס טאקע זיין איך? בין איך נאך דער זעלבער נשמה מענטש קען נאך וויסן אז ער איז א איד ,אבער ער פילט
וואס איז אמאל אראפגעקומען פון אונטערן כסא הכבוד?“ נישט שטענדיג וואס דאס מיינט .ער קען זאגן די ווערטער
פונעם סידור ,אבער דאס הארץ שלאפט .ער קען שטיין אין
דער בעל-שם-טוב לערנט אונז :יא! אונטער די שטויביגע
שול ,אבער זיינע מחשבות לויפן נאך אלץ איבער די גאסן
קליידער ,אונטער די פרעמדע שפראך און אונטער אלע
פון דער פרעמדער מדינה.
שוואכקייטן ,בלייבט א קעניגליכער קול .מען דארף אים
נאר ארויסלאזן .ראש-השנה פאדערט נישט אז א מענטש ביז די נשמה פארגעסט אפילו די שפראך פונעם מלך.
זאל זיך איינרעדן אז ער איז שוין צוריק אינעם פאלאץ .ער דער מענטש וויל זיך אויסרעדן פארן אייבערשטן ,אבער
דארף אבער אויפהערן אנטלויפן ,זיך אויסדרייען צום מלך ער ווייסט נישט וואס צו זאגן .ער וויל מתפלל זיין ,אבער די
און שרייען מיטן אמת׳ן קול פון זיין הארץ. ווערטער קומען נישט ארויס .ער וויל תשובה טון ,אבער ער
פילט זיך אזוי ווייט ,אזוי שמוציג און אזוי פארריסן ,אז ער
אמת ,דער געשריי אליין איז נאך נישט דער סוף
טראכט„ :ווי קען איך זיך בכלל ווייזן פארן מלך? ווער וועט
פונעם וועג .דער בן-מלך האט נאך געדארפט זיך צוריק
גלייבן אז איך בין נאך א קינד פונעם קעניג?“
אויסלערנען די שפראך און פאררעכטן זיינע מעשים.
אזוי אויך דארף דער איד נאך ראש-השנה אריינגיין אין די און דאס איז די געוואלדיגע מתנה פון ראש-השנה :ווען
עשרת ימי תשובה ,תשובה טון ,פאררעכטן זיינע מעשים, מיר האבן שוין נישט קיין ווערטער -גיט דער אייבערשטער
מקבל זיין גוטע קבלות און צוריקקומען צום ריכטיגן וועג. אונז דעם שופר .דער שופר זאגט נישט קיין לאנגע דרשה.
אבער ווען עס קומט ראש-השנה און דער שופר צערייסט אבער אן דעם ערשטן שריי קען מען נישט אנהייבן .ווילאנג
די לופט ,דערמאנט זיך די נשמה„ :איך בין נישט קיין דער בן-מלך שפילט נאך כאילו די פרעמדע מדינה איז זיין
פרעמדער .איך בין א בן-מלך .איך האב א פאטער .איך האב היים ,גייט ער נישט צוריק .ערשט ווען זיין הארץ ברעכט
א פאלאץ .איך האב א וועג צוריק “.און דער אייבערשטער, אויס „ -איך וויל אהיים גיין!“ -עפנט זיך דער וועג.
דער אב הרחמן ,דערקענט דעם קול.
ווען דער שופר בלאזט ,דארף א איד נישט בלויז הערן א
נישט ווייל אונזערע קליידער זענען שוין ריין .נישט קול פון אינדרויסן .ער דארף הערן וואס זיין אייגענע נשמה
ווייל אונזערע מעשים זענען שוין גאנץ .נישט ווייל מיר שרייט אינעווייניג .אפשר זאגט זי„ :איך וויל צוריק האבן מיין
קענען מסביר זיין אלעס וואס איז געשען .נאר ווייל אין תורה “.אפשר„ :איך וויל נאכאמאל פילן א תפילה “.אפשר:
דעם קול ליגט דער טיפסטער אמת פון א איד„ :טאטע, „איך וויל ארויסגיין פון דעם כעס ,פון דעם נסיון ,פון דעם
טאטע ,העלף מיר! איך וויל נישט מער בלייבן פארלוירן .איך קאלטן געוואוינהייט “.אפשר קען זי נאר זאגן איין ווארט:
וויל צוריקקומען צו דיר!“ דאס איז דער קול שופר .דאס „טאטע!“ מען טאר קיינמאל נישט זאגן„ :איך בין שוין צו
איז דער געשריי פון דער נשמה .דאס איז דער טאג פון „יֹום ווייט “.דער בן-מלך איז געווען ווייט ,פארריסן ,פארשעמט
ּרּועה יִ ְהיֶ ה לָ כֶ ם“.
ְת ָ און אן קיין ווערטער -אבער ער איז נישט געווען צו ווייט
פארן אויער פון זיין פאטער.
ווען דער איד רופט באמת „טאטע!“ -דערקענט דער
מלך דעם קול ,עפנט די טויערן ,און דער וועג צוריק צום די נשמות ישראל זענען פארטריבן געווארן פון דעם
קעניגליכן פאלאץ ווערט נאכאמאל אפן. קעניגליכן טיש און אראפגעקומען אין דער גשמיות׳דיגער
וועלט .במשך פונעם יאר ווערן מיר פארנומען מיטן וועג.
בעל שם טוב מיר לויפן ,ארבעטן ,פלאגן זיך און זוכן וואס מיר דארפן.
כל הזכויות שמורות
להערות והארות או לקבל הגליון מדי שבוע במייל,
למכון א משל זיך צו לערנען
musheltolearn@gmail.com אין להעתיק שום חלק מגליון זה בלי רשות המערכת
