וברכת - אידיש · Uveirachtu - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

בעזהשי"ת | גליון יא' חודש אלול תשפ"ו לפ"ק
על חקך ברכה מרובה | דבר המערכת
שו"ת בהלכות נטילת ידים וברכת המזון
תחל שנה וברכותי"ה
ענטפערן 'אמן' ווען מען איז
פארנומען
שאלה :אויב איך האלט אינמיטן עפעס איד און אים פארגעלייגט די שאלה. און נאכאמאל זענען מיר דא בעזרת ה' מיטן
טון ,און איך הער דעם חבר בענטשן ,צי
"דער כח פון א קבלה" ,האט ער מיר גליון 'וברכת' ,איבער די גרויסקייט פון 'מצוות
דארף איך ענטפערן אמן נאך 'הזן את הכל' ברכת המזון' און 'נטילת ידים'.
וכדו' ,אדער איך קען ווייטער עוסק זיין אין געענטפערט" ,איז גאר שטארק .עס איז זייער
די זאכן וואס איך האלט אינמיטן טון? חשוב אז דו ביסט עס מקיים ,און דו פירסט פאלגנד איז א מעסעדזש פון א איד ,אן
די צווייטע שאלה איז :עס מאכט זיך זיך שוין אזוי ,אבער עס זענען צוויי אינגאנצן אריינרופער צום מערכת 'וברכת':
אסאך מאל בשעת איך בענטש ,אז די אנדערע זאכן :צו טון עפעס סתם אזוי ,אדער
חברים ארום שמועסן נאך .אויב וועל עס איז געווען דעם יאר ,ערגעץ אין די
איך בענטשן אויפן פלאץ וואו איך האב זיך מקבל זיין עס צו טון .בפרט ווען עס איז א ווינטער חדשים ,ווען איך בין אריין אין בית
געגעסן ,וועל איך געשטערט ווערן פון רבים אידן וואס נעמען אויף זיך א גוטע קבלה, המדרש וואו איך דאווען ,און איך האב דארט
בענטשן; צי מעג מען לכתחילה טוישן דעמאלס איז דא א ספעציעלע חשיבות פון
פלאץ צו אן אנדערן ארט ביים טיש? און געטראפן דעם גליון 'וברכת'.
וואס איז די הלכה לגבי טוישן דאס פלאץ 'נמנו חבריו לדבר מצוה'.
און גיין צו אן אנדערן טיש? איך האב גענומען דעם גליון אין די האנט,
"יעדע זאך איז דאך בהשגחה עליונה; אז און געזען אז דער גליון איז פול מיט הערליכע
תשובה :יעדעס מאל וואס מען הערט דו האסט געזען אט-דעם גליון ,און געליינט עניינים אויף ברכת המזון .עס זענען דארט
א ברכה ,איז מען מחוייב צו ענטפערן איבער אידן וואס זענען נתעורר געווארן צו געווען געשריבן עטליכע מעשיות איבער
אמן. ברכת המזון ,כאפ זיך מיט און זע ישועות אידן וואס האבן געהאט ישועות אין זכות פון
מען מעג גיין זיצן ביי אן אנדערן טיש און
אינאיינעם מיט זיי". אריינברענגען די מצוה פון ברכת המזון אין
בענטשן דארט .אויב עס פעלט אויס פאר איך האב טאקע אזוי געטון .איך האב זיך זייער טאג-טעגליכן לעבן.
סיי וועלכע סיבה ,קען מען אפילו גיין אין מקבל געווען ,אז יעדן טאג וועל איך זיך בלי-
אן אנדערן צימער און דארט בענטשן,
עס איז געשטאנען דארט א מעשה מיט א איד
נדר וואשן צו ברויט -כאטש איינמאל א טאג וואס האט געהאט א ישועה אין פרנסה ,און א
אויב מען קען פון דארט זען דאס פלאץ
-און איך וועל בענטשן בכוונה ,אויפן קול, צווייטער איד האט זיך געמוטשעט רח"ל מיט
וואו מען האט געגעסן.
און פון אינעווייניג .און איך האב געזען אן צער גידול בנים פאר א לענגערע צייט ,און
אינטערסאנטע זאך :דאס גאנצע בענטשן איז האט געהאט א ישועה בזכות דעם וואס ער
איינטינקען אין זאלץ נתעלה געווארן .איך האב אנגעהויבן בענטשן האט זיך מקבל געווען צו בענטשן יעדן טאג
מיט מער כוונה ,מיט מער חשק און מיט מער הויך אויפן קול ,פון אינעווייניג.
שאלה :די הלכה איז ,אז מען דארף
איינטינקען דאס שטיקל ברויט אין זאלץ. שמחה.
די שאלה איז ,ווען מען עסט די ברויט מיט איך אליין האב אויך געדארפט א ישועה אין
עפעס וואס האט שוין זאלץ אין זיך ,ווי
איי ,איך האב דאך אזוי געטון ביז יעצט אויך? איינע פון די צוויי זאכן ,און איך האב געטראכט
למשל טונא פיש אדער ענליכס ,צי דארף אזוי האב איך געמיינט .אבער יעצט האב איך צו מיר' :איך טו דאך אויך אזוי ,איך בענטש
מען עס דעמאלס אויך איינטינקען אין געזען אז מיין קבלה האט נישט נאר צוגעגעבן כמעט אלע טעג ,און איך פרוביר צו בענטשן
זאלץ ,אדער איז גענוג אז דאס עסן אליין
פארמאגט שוין זאלץ?
א באזונדערע חשיבות מצד די קבלה אליין, פון אינעווייניג; האט דען דאס וואס איך ליין דא
נאר די גאנצע כמות פונעם בענטשן איז נתעלה איבער קבלות טובות א שייכות צו מיר? איך טו
תשובה :מען זאל אין יעדן פאל געווארן אסאך העכער. עס דאך סייווי ,האב איך דען עפעס צו מוסיף
איינטינקען אין זאלץ.
יעצט ,קען איך אויך דערציילן און מקיים זיין זיין אין דעם ענין?'
דעם ובתוך רבים אהללנו ,וועגן מיין ישועה איך בין עס געגאנגען דורכרעדן מיט א גוטן
המשך אויף עמוד ו'
טראכטן עס צו באקומען .איך האב טאקע
מסיח דעת געווען דערפון.
יעצט ,אזוי ווי איך האב זיך פארגענומען
צוזאמען מיט מיינע קינדער צו בענטשן ווי
עס דארף צו זיין ,איז אנגעקומען דאס געלט.
עס איז מיר נישט קיין וואונדער ,ווייל מיין
אקאונטענט האט געטראכט פון א שכל'דיגן
שטאנדפונקט ,און לויט די לאגישע חשבונות
ע+ל ה+ניסים
האט עס טאקע נישט געשטימט אז מען זאל סיפורי ישועה מכלי ראשון בזכות זהירות בנטילת ידים וברכת המזון כראוי
מיר שיקן דאס געלט .ברכת המזון האט אבער
א כוח צו ברענגען א גרויסע שפע ,בפרט ווען
עס איז מיט א כוח הרבים פון מיר און מיינע
קינדער אינאיינעם.
דערמיט ענדיגט זיך נאר איין חלק פון
"אפאר טעג שפעטער ,האב איך
דער מעשה .די איבעריגע חלקים ענדיגן
זיך נישט ...איך גיי אלעמאל ארום מיט א
ערהאלטן אין מיין באנק-אקאונט א
בענטשער אין טאש ,זיך צו קענען וואשן און
בענטשן איבעראל וואו כ'זאל זיך נאר געפינען, סכום פון געלט וואס איך האב זיך בכלל
און די שפע שטעלט זיך קיינמאל נישט אפ .עס
קומען נאר צו כסדר השפעות טובות מיט די נישט געראכטן דערויף"
וואונדערליכע וועגן פון דער השגחה.
צוויי וואונדערליכע געשיכטעס וויאזוי ברכת המזון האט אריינגעברענגט אן אומגעראכטענע שפע
ביי זיין טעגליכן שיעור וועגן דער גרויסקייט לכבוד "וברכת",
פאר מיר .איך האב גערעדט צו זיי וועגן דער
און חשיבות פון מצות ברכת המזון ,האט הרה"ג
גרויסקייט פון בענטשן ערליך און זיי געזאגט אינעם גליון פון חודש סיון איז געשטאנען א
ר' אברהם מרדכי מלאך שליט"א דערציילט
אז איך וועל פון היינט אן זיך וואשן טעגליך צו מעשה פון א איד וואס האט געדארפט חתונה
דאס פאלגנדע :זייט מיר האבן אנגעהויבן
ברויט און בענטשן פון א בענטשער הויך אויפ'ן מאכן צוויי קינדער און האט נישט געהאט
לערנען יעדן טאג א פאר מינוט וועגן ברכת
קול .איך האב געבעטן אז זיי זאלן דאס אויך קיין געלט דאס צו קענען באווייזן ,האט ער
המזון ,רופן כסדר אריין אידן דערציילן זייערע
טון און עס זאל זיין א זכות פאר אונז אז מיר געבעטן זיינע קינדער אז יעדער פון זיי זאל
וואונדערליכע מעשיות בנוגע זהירות אין
זאלן האבן א שפע אין שטוב. זיך אונטערנעמען אז זיי וועלן זיך וואשן יעדן
מקיים זיין די מצוה .פאריגע וואך האט א איד
די קינדער האבן אלע איינגעשטימט ,און טאג צו ברויט און בענטשן אינעווייניג אויפ'ן
דערציילט די פאלגנדע מעשה ,וואס האט מיך
צווישן די ווענט ביי מיר אין שטוב האט קול .דער איד האט ב"ה חתונה געמאכט ביידע
זייער איבערגענומען.
אנגעהויבן קלינגען א הויכע שטימע פון קינדער און איז נישט געבליבן מיט קיין שום
"לעצטנס ",האט דער איד דערציילט" ,האב חובות.
ברכת המזון ,פון מיר און פון די קינדער .דאס
איך זיך צוגעכאפט אויסצוהערן די טעגליכע
איז געווען דאס ערשטע מאל וואס מען האט שפעטער האט ער דאס דערציילט פאר א
שיעורים ,און עס האט מיר אנגעהויבן אריינגיין
געבענטשט ביי מיר אזוי הויך און ווארעם מיט ברודער זיינעם וואס האט זיך געגרייט בר מצוה
אין קאפ .אן אינערליכע שטימע האט גערעדט
התעוררות און כוונה. צו מאכן און האט נישט געהאט קיין געלט ,און
צו מיר און געזאגט' :וואו האלטסטו מיט ברכת
עס זענען אריבער נישט מער ווי א פאר טעג, דער ברודער האט געטון דאס זעלבע .ער האט
המזון? 'ואכלת ושבעת' ביסטו ב"ה מקיים
ווען איך האב ערהאלטן אין מיין באנק-אקאונט געבעטן זיינע קינדער אנצוהייבן זיך צו וואשן
טעגליך ,אבער פון 'וברכת' פארגעסטו משבת
א סכום פון העכער פינף טויזנט דאלער געלט טעגליך צו ברויט און בענטשן פון אינעווייניג,
לשבת .עס איז צייט פאר א תיקון'.
וואס איך האב זיך נישט געראכטן און נישט און ער האט געהאט א ישועה.
"כדי איר זאלט פארשטיין וואס איך וויל
געטראכט דערוועגן. לייענענדיג די צוויי מעשיות ,האב איך
דא זאגן ,וויל איך זיך ערשט פאר אייך
דאס געלט איז געווען פון א "טעקס ריפאנד" געטראכט צו מיר ,אז איך דארף דאך אויך
פארשטעלן .איך וואוין אין ארץ ישראל און
פון דער רעגירונג וואס האט געהאט געבעטן יעצט בר מצוה מאכן און כ'האב אויך נישט
בין עוסק אין ריעל עסטעיט .לעצטנס האט
אז איך זאל אריינשיקן געוויסע דאקומענטן, קיין געלט ,וועל איך טון די זעלבע זאך.
עס מיר אנגעהויבן גיין זייער שווער ,און נישט
אבער מיין אקאונטענט האט געזאגט אז עס איך פרוביר דאך צו טון פאר מיינע קינדער
האבנדיג קיין געלט צו דער האנט מיט וואס
איז א "ברכה לבטלה" און איך זאל אפילו נישט אלעס וואס מעגליך ,און יעצט אז איך דארף
צו האנדלען ,בין איך אריבערגעגאנגען צו מיין
הילף ,זאלן זיי זיך אויך איינשפאנען און טון
המשך אויף עמוד ו'
ברכה מרובה | דבר המערכת
ווען מען איז נישט ראוי חלילה. עס זענען דא זייער ווייניג מענטשן וואס ווארטן וואס איך האב זוכה געווען דערצו.
נו ,אוודאי לוינט זיך עס מקבל צו זיין אויף זיך, נישט אויף א הרווחה אין בני ,חיי אדער מזוני ,אדער אזויווי מיר האלטן יעצט פאר די הייליגע טעג,
און אזוי אויך אויסלערנען פאר די קינדער זיך צו גאר אין אלע דריי -און ברכת המזון איז מסוגל וויל איך זאגן פאר מיינע טייערע ברידער די
וואשן יעדן טאג ,בענטשן ברכת המזון בכוונה ,און אויף אלע פון זיי .עס איז די איינציגסטע מצוה בכל אתר ואתר :דער כח פון ברכת המזון איז
אויפן קול ,כדי צו זוכה זיין צו אלע ברכות וישועות וואס חז"ל לערנען אונז ,אז אין דעם זכות איז דער אומבאשרייבליך! עס נעמט אוועק דעם חרון אף,
און צו א שנה טובה ומתוקה. אויבערשטער 'נושא פנים' ,און שענקט גוטס אפילו און עס ברענגט חסדים ורחמים.
ב'
שיעור יא' ברכת המזון שיעור ה+מע++לו+ת
פון די הערליכע טעגליכע 'שיעורי ברכת המזון' פון הרה"ג ר' אברהם מרדכי מלאך שליט"א
נישט סערווירט ווייל עס איז טמא געווארן ,קומט די מלאכים האבן אנגענומען די איינלאדונג, בענטשן ברענגט הארת פנים
דאך אויס אז זיי האבן קיינמאל נישט געבענטשט; און אברהם אבינו האט צוגעגרייט פאר זיי א
אלע ווייסן וואס חז"ל זאגן אונז אין מסכת
נו ,וויאזוי האבן די מלאכים איר געוואלט שיקן א געשמאקע סעודה .דריי גאנצע בהמות האט ער
ברכות (דף כ') :די מלאכים זאגן פאר'ן
כוס של ברכה פון בענטשן? געלאזט שעכטן כדי צו קענען געבן פאר יעדן
אויבערשטן" :רבוש"ע! אין דיין תורה שטייט אז
ענטפערט דער קהלת יצחק ,אז עס איז דעמאלט פון די געסט א גאנצע צונג.
דו ביסט נישט נושא פנים און נעמסט נישט קיין
געווען פסח ביינאכט ווען עס איז דא א מצות אז איר וועט גוט אריינקוקן אין די פסוקים, שוחד .אויב אזוי ,ווי אזוי זאגסטו פאר אידן 'ישא
עשה דאורייתא צו עסן מצה ,און מען האט זיך וועט איר באמערקן אז איין זאך טרעפט מען ה' פניו אליך' ,אז דו ביסט נושא פנים און טוסט
ארומגעזען מיט א פראבלעם :פון איין זייט ,האט נישט דארט :אז אברהם אבינו האט טאקע גוטס פאר זיי אפילו ווען זיי זענען נישט ראוי
מען געוואלט מחמיר זיין און נישט עסן פון א טייג געגעבן פאר די מלאכים ברויט צו עסן .וואס דערצו?"
וואס איז טמא געווארן כאטש עס איז נאר חולין, האט פאסירט?
ענטפערט השי"ת פאר די מלאכים" :ווי אזוי
אבער פון דער אנדערער זייט איז דא א מצות עשה דערציילן אונז חז"ל ,אז דאס ברויט איז טמא זאל איך דען נישט נושא פנים זיין פאר אידישע
צו עסן מצה .וואס טוט מען? געווארן בשעת שרה האט עס געקנעטן ,און קינדער ,ווען איך האב זיי באפוילן צו בענטשן
האט אברהם אבינו ארויפגעלייגט ביידע זאכן כאטש על-פי הלכה מעג מען עסן חולין וואס נאר ווען זיי עסן א 'כביצה' ברויט אדער מער,
אויף דער וואגשאל און געוואויגן איינס און זיי בענטשן אפילו ווען זיי עסן
קעגן אנדערן :נישט עסן ברויט פון חולין נאר א 'כזית'".
וואס איז טמא געווארן איז א דרבנן ,און עסן
דאס איז א באקאנטע גמרא וואס
מצה איז א דאורייתא ,אבער כדי יוצא צו זיין
יעדער איינער פון אונז לערנט .לאמיר
דעם חיוב פון אכילת מצה איז גענוג איין
זיך מתבונן זיין און פארשטיין :וואס
כזית .דערפאר האט מען אריינגעברענגט
עפעס זענען מיר זוכה דווקא דורך
איין שטיקל מצה יוצא צו זיין די מצוה ,און
ברכת המזון צו די גרויסע זכותים
דאס איבעריגע האט מען נישט געגעסן ,און
אז השי"ת זאל אונז נושא פנים זיין?
אויף דעם כזית האט מען געבענטשט און
אמת טאקע ,אז מיר זענען מקיים
פון דעם האבן זיי געוואלט שיקן פאר שרה
די מצוה מיט א באזונדערן הידור,
דעם כוס של ברכה.
אבער צי איז דאס די איינציגע מצוה
פארשטייען מיר שוין יעצט זייער גוט וואס אין וועלכער מיר זענען מחמיר מער
די גמרא זאגט ,אז ווען די מלאכים טענה'ן צו ווי מען דארף על-פי הלכה ,און צי
השי"ת אז אידן זענען נישט מקיים מצוות איז בכלל דא א מצוה וואס מיר ווילן
געהעריג און פארוואס זאל מען פאר זיי נישט מקיים זיין מיט אלע חומרות
נושא פנים זיין ,זאגט זיי השי"ת :איך וועל רעדן צו און הידורים? מיר זענען דאך "לכתחילה'דיגע
אייך פון דעם חשיבות פון מיינע קינדער – אזוי ווי איז טמא געווארן ,האט אברהם אבינו מחמיר
אידן" וואס זוכן שטענדיג מקיים צו זיין יעדע
איר האט אליין געזען מיט די אויגן ווען איר זענט געווען און ביי אים אין שטוב האט מען דאס
מצוה מיט'ן גרעסטן הידור וואס איז שייך ,און
געווען דארט אונטן ביי אברהם אבינו – ווי אזוי און נישט געגעסן ,דערפאר האט ער נישט געגעבן
וואס איז דער יחוס פון ברכת המזון דערין מער
מיט וויפיל חשבונות זיי זענען מקיים די מצוות קיין ברויט פאר די מלאכים.
ווי אנדערע מצוות ,אז דווקא די מצוה ברענגט
פון מיינעטוועגן .איך האב געזאגט אז זיי זענען די כוס של ברכה פון די מלאכים אונז דאס נשיאות פנים?
מחוייב צו בענטשן נאר ווען זיי עסן א כביצה ,און
דאס איז אבער נישט אזוי פשוט ,און דא כדי דאס צו פארענטפערן ,לאמיר נאכזאגן א
זיי זענען מחמיר און בענטשן אפילו ווען זיי עסן
ווערט שווער נאך א קשיא; און אויב איר האט הערליך ווארט פונעם ספר "קהלת יצחק" .אין
נאר א כזית; און פארוואס טאקע עסן זיי נאר א
נישט געטראכט פון דער קשיא ,ווייזט דאס ווי פרשת וירא לערנען מיר ווי אברהם אבינו האט
כזית? ווייל זיי ווילן מקיים זיין די מצות עשה פון
וויכטיג מען דארף האלטן אין איין איבערלערנען מקיים געווען מצות הכנסת אורחים :זעענדיג
אכילת מצה ,אבער זיי זענען מחמיר נישט צו עסן
די פסוקים .די תורה דערציילט ,אז די מלאכים ווי די מלאכים שטייען אינדרויסן ,איז אברהם
חולין וואס איז טמא געווארן .אזוי שטארק זוכן
האבן געפרעגט פון אברהם אבינו "איה שרה זיי אנטקעגנגעלאפן און האט זיי געבעטן
זיי מקיים צו זיין אלע מיינע מצוות מיט אזויפיל
אשתך"" ,וואו איז דיין פרוי שרה?" פארוואס אריינצוקומען צו אים אין שטוב עפעס עסן.
חומרות און הידורים!
האבן זיי אים דאס געפרעגט? ערקלערט רש"י, "ואקחה פת לחם" ,אברהם האט זיי געזאגט ,איך
דערמיט איז שוין פארענטפערט פארוואס די אז זיי האבן איר געוואלט שיקן כוס של ברכה. וועל נעמען א שטיקל ברויט" ,וסעדו לבכם" ,און
גמרא ברענגט דווקא די מצוה פון ברכת המזון אלס לענט אונטער אייער הארץ" ,ואחר תעבורו" ,און
א ביישפיל פון א מצוה וואס מיר זענען מקיים מיט רבותי ,וואס טוט זיך דא? ברויט האט מען
דערנאך וועט איר ווייטער גיין אין וועג.
ג'
ברכת שמים
בליצן און טרעפליכע מאמרים דורך די חשוב'ע לומדי הגליון א באזונדערן הידור ,וואס דורך דעם זענען
מיר זוכה צו נשיאות פנים ,ווייל עס רעדט
זיך פון א פאל וואס מיר דארפן אויסרעכענען
אלע וועגן מקיים צו זיין מערערע מצוות מיט
ווען מען בענטשט מתוך הכתב אלע חומרות און הידורים :די מצוה פון אכילת
איז דאס מעורר די כוונה מצה ,נישט עסן ברויט פון חולין וואס איז טמא
געווארן ,און בענטשן אפילו ווען מען עסט נאר
לכבוד "וברכת", א כזית.
זינט מען האט געשריבן איבער דעם שטארקן
ענין פון 'בענטשן אינעווייניג פון א סידור' ,פיר
צדיק גוזר והקב"ה מקיים
איך זיך טאקע אזוי ב"ה בקביעות ,און עס איז נאך א שיין ווארט שטייט פונעם באבוב'ער רב
קלאר אז דאס איז מעורר די כוונה צו קענען זצ"ל :מען דארף פארשטיין דעם פשט אין דער
ואכ+לת וש+בעת וב+רכ+ת
בענטשן כדבעי. אויבנדערמאנטער גמרא :אויב השי"ת האט
לעצטנס האב איך געזען אין ספר 'רוח חיים' געהייסן אז מיר זאלן בענטשן נאר ווען מיר
פונעם חיד"א ,געוואלדיגע ווערטער און עסן א "כביצה" ,איז ווי אזוי מעגן מיר מחמיר
מורא'דיגע דיבורים איבער דער זכיה וואס זיין און בענטשן אפילו ווען מיר עסן נאר א
מיר האבן ,אז מיר קענען מאכן א ברכה פארן "כזית"? צי עס איז נישט קיין "ברכה לבטלה"?
אויבערשטן .ער שרייבט דארט: ענטפערט דער באבוב'ער רב :וויבאלד חז"ל
"דער אויבערשטער מיט זיין גרויס עניוות האט האבן פארשטאנען אז אזוי איז ריכטיג צו טון,
אונז געגעבן די רשות אים צו דינען ,און צו צו בענטשן אפילו ווען מען עסט נאר א כזית,
בענטשן זיין הייליגן נאמען אויף אייביג. איז שוין דער חיוב אויך מן התורה ,ווי עס
"עס איז באקאנט וואס דער רבי מהרימ"ט האט שטייט אין פסוק "לא תסור מן הדבר אשר
מסביר געווען אויפן פסוק 'כי טוב חסדך מחיים יגידו לך ימין ושמאל" ,אז מען זאל נישט טון
שפתי ישבחוך' (תהלים סג ,ד) .ער טייטשט אנדערש ווי די חכמים הייסן טון.
אויס ,אז דער חסד וואס דער אויבערשטער אט דאס ענטפערט השי"ת צו די מלאכים:
האט געטון מיט אונז ,אז ער האט אונז געגעבן איך פיר מיך מיט מיינע קינדער אזוי ווי זיי פירן
רשות אים צו לויבן ,דאס אליין איז פיל גרעסער זיך מיט מיר .איך האב זיי געהייסן בענטשן נאר
פונעם לעבן וואס ער שענקט אונז .לויט דעם ווען זיי עסן א כביצה ,און זיי פאלגן וואס די
קען מען ערקלערן דעם פסוק 'תרננה שפתי כי חכמים זאגן אז מען זאל בענטשן אפילו ווען
אזמרה לך' (תהלים עא ,כג) -מיינע ליפן וועלן מען עסט נאר א כזית .דערפאר טו איך אויך
זיך פרייען אויף דעם אליין ,וואס איך האב די ווי די חכמים הייסן און איך בין נושא פנים פאר
זכיה דיך צו קענען לויבן און זינגען פאר דיר. אידישע קינדער ,ווי עס שטייט "צדיק גוזר
"מיט דעם קען מען פארשטיין דעם פסוק והקב"ה מקיים" ,דער צדיק איז גוזר אז השי"ת
וואס מען זאגט יעדן טאג ביי 'אשרי'' :יודוך זאל מבטל זיין די שווערע גזירות פון אידן ,און
ה' כל מעשיך' ,ווייל אלע ממונים וואס זענען השי"ת טוט ווי דער צדיק איז גוזר.
געשטעלט איבער יעדע זאך אויף דער וועלט -
קומט אויס דערפון ,אז ווען מיר זענען מקיים
סיי דומם ,צומח ,אדער חי -אלע זינגען שירה
די מצוה צו בענטשן אפילו ווען מיר עסן נאר
המשך אויף עמוד ה' א כזית ,זענען מיר דורך דעם זוכה אז מען זאל
זיך פירן צו אונז פון הימל מיט מדת החסד;
די צדיקים זאלן האבן א כוח מבטל צו זיין
די שווערע גזירות און מיר זאלן זוכה זיין צו
ברענגט אריין א ברכה אינעם יאר! ישועות ונחמות.
זייט געבענטשט ,און א כתיבה וחתימה טובה!
אכטונג גבאים און מנהלי המוסדות ,באשטעלט די ביטע לאזט
הערליכע 'וברכת' בענטשערס בחינם! איבער א קלארע
מעסעדזש מיט צו הערן די הערליכע טעגליכע 'שיעורי ברכת המזון'
אלע דעטאלן פון הרה"ג ר' אברהם מרדכי מלאך שליט"א
contact@uveirachtu.org 718.407.1772
רופט מכון אלמדה718.820.7720 :
ד'
בליצן און טרעפליכע
מאמרים דורך די
חשוב'ע לומדי הגליון ברכת שמים
המשך פון עמוד ד'
יעדעס איינציגע נאכטמאל ברענגט עס אריינגעקומען אין זיין פעלד ,און געזען פארן אויבערשטן ,אזויווי עס ווערט מבואר
אריין קדושה און פרייליכקייט .מיר דארט פירות וואס זענען געצייטיגט אין פרק שירה .דאך ,איז דער ענין פון
קומען צו דעם ראש השנה מיט אזויפיל געווארן; ער האט גענומען א בענדל ,און לויבן דעם הייליגן באשעפער ביי אידישע
מליצי יושר וואס זענען באשאפן געווארן עס ארויפגעבונדן אלס א סימן אז דאס קינדער אינגאנצן אנדערש' :וחסידיך
פון אט די הייליגע מצות עשה וואס האט איז 'ביכורים' .דער איד האט שפעטער יברכוכה' -ביי קיינעם פון די בעלי חיים
אויפגעלעבט ביי אונז אין שטוב ,והכל גענומען די פירות ,זיי אריינגעלייגט אין א טרעפט מען נישט אזא סארט שבח.
בזכותכם. קארב ,און געטראגן אין בית המקדש ,וואו "אזא זאך ווי דאנקען דעם אויבערשטן
מען האט אים אויפגענומען מיט א שמחה 'בשם ומלכות' ,דאס איז א ספעציעלע
איך וויל דא שרייבן א שיין ווארט פונעם
רבה ,אזויווי חז"ל דערציילן אונז. חשיבות און מדריגה וואס נאר אידישע
הייליגן רבי משה מקאברין זי"ע ,ער פלעגט
זאגן אז "דער וואס דאווענט אויף פרנסה וואס איז דער שפיץ פון ברענגען ביכורים קינדער האבן .אזויווי מיר האבן שוין
און גלייבט מיט אמונה שלימה אז נאר דער פארן אויבערשטן? אז מען לייקנט נישט אביסל משיג געווען די גרויסע גוטסקייט
אייבערשטער אליין גיבט און טיילט ,און אין זיין גוטס ,ווי רש"י הקדוש זאגט דארט פונעם באשעפער אז ער לאזט אונז אים
אן אים איז גארנישט שייך – מיט די אמונה אויפן פלאץ' :ללמד שאינך כפוי טובה'. בענטשן ,דארף דאך א ירא שמים ציטערן
עפענט מען אים אויף די שערי פרנסה". מען אנערקענט ,און מען איז מכיר טוב מיט א שרעק :וויאזוי קען מען זאגן
דעם אויבערשטן; מען זעט איין אז עס איז אזויפיל ברכות אן קיין שום כוונה און אן
דאס זעלבע איז אויך ווען מען בענטשט
נישט דא קיין 'כוחי ועוצם ידי' ,עס זענען טראכטן וואס מען רעדט? עס איז דאך א
מיט כוונה; ווען מען זאגט ארויס די
נישט מיינע כוחות וואס האבן געמאכט אז געוואלדיגע בושה און חרפה.
ווערטער קלאר אויפ'ן קול ,דערמאנט עס
דאס פלאנצן זאל גוט וואקסן צוליב מיינע "אונזערע חכמים זכרונם לברכה האבן
אונז אז אלעס קומט פונעם רבוש"ע ,און
פעולות ,נאר אלעס איז פונעם רבונו של געשריבן אז איינער איז געקומען אין
דער שליסל פון פרנסה ליגט אין זיינע
עולם. א חלום און דערציילט ,אז די ערשטע
הענט .דורך דעם וואס מען געדענקט
דאס און מען דאווענט צו אים ,איז עס א איך האב אמאל געהערט א געדאנק: צוועלף חדשים נאך זיין פטירה האט ער
ריכטיגע סגולה אז עס זאל אראפקומען אזויווי היינט ברענגט מען דאך נישט געהאט שווערע יסורים אין גיהנום ,נאר
א שפע און מען זאל געהאלפן ווערן מיט קיין ביכורים ,איז דאס פלאץ וואו א איד ווייל ער פלעגט זאגן ברכות אן קיין כוונה.
אלעם גוטן. האט די געלעגנהייט אויסצורופן אז ער און וואס קען שוין א לעבעדיגער מענטש
ג .ה .ק - .מאנטריאל אנערקענט דעם חסד פונעם אויבערשטן טענה'ן אויב ער האט נישט קיין מחשבה
ביי ברכת המזון. בשעת די ברכות?"
דארט דאנקט מען דעם אויבערשטן אויף אזוי איז דער חיד"א דארט מאריך איבער
אלע גוטס וואס ער גיבט אונז ,און דארט דעם ענין פון מאכן ברכות מיט כוונה.
זאגט מען און מען חזר'ט איין פאר זיך די מציאות איז ,אז ווען מען בענטשט
אליין ,אז אלעס איז דער אויבערשטער הויך אויפן קול און פון אינעווייניג אין א
און גארנישט איז נישט מיינע כוחות
++לחן ו+לחסד בכלל .דארט איז מען מקיים דעם 'ללמד
שאינך כפוי טובה'
סידור ,אויסער די גרויסע עניינים וואס
ווערן געברענגט אויף דעם אליין ,ברענגט
דאס כוונה ,און מען וועט זוכה זיין צו
נ .מ .ל - .ירושלים באקומען שכר אויף די אלע ברכות וואס
מען מאכט און צו אלע השפעות טובות
אין דעם זכות.
ואכלת ושבעת י .ה - .קרית יואל
הרה"ק ר' שלמה מקארלין זי"ע מיטן גלייבן אליין ,ברענגט מען א
האט געטייטשט :ואכלת ושבעת - שפע פון פרנסה
פון וואס זאלסטו זאט ווערן? פון ברכת המזון ,א בחינה פון ביכורים
דער וברכת ה' אלקיך – פון דאס לכבוד די מערכת ,שלום וברכה.
דאנקען דעם אויבערשטן ביים לכבוד מערכת "וברכת",
איר האט געטוישט אונזער שטוב לטובה!
ברכת המזון.
די ווענט אין הויז זענען אנגעפילט מיט מען האט נארוואס געלערנט פרשת כי
ברכת המזון'ס פון די גאנצע משפחה; תבא ,די פרשה פון ביכורים .א איד איז
ה'
המשך פון עמוד ב'
ע+ל ה+ניסים
ווייטער מחזק צו זיין אין דער מצות עשה אקאונטענט איבעררעדן מיט אים דעם מצב,
המשך פון עמוד א'
דאורייתא פון ברכת המזון. וואו מיר האלטן אויף דער וועלט .איך האב
געהאפט אז ער וועט מיר צואווייזן אז עס
"יענע וואך מוצאי שבת ,קלאפן אריין צו
א בענטשער וואס האט נישט מיר צוויי חברים און דערציילן ,אז אונזער'ס
איז מער-ווייניגער יא אין ארדענונג ,אבער
קיין פולע נעמען א נאענטער חבר גייט נעבעך אדורך אסאך
ער האט מיר נאר צוגעגעבן נאך מער דאגה,
שאלה :איך בין מקפיד שטענדיג צו
זאגנדיג אז דער צושטאנד איז שווערער ווי
צער און עגמת נפש מיט זיין פרוי און די
בענטשן אינעווייניג פון א בענטשער. עס זעט אויס און מען דארף דא א שטיקל
קינדער און שווימט אין א ים פון חובות און
אויב איך בענטש פון אזא סארט אין צרות .זיי האבן זיך אריינגעלייגט בלב ישועה .איך האב מקיים געווען 'השלך על
בענטשערל וואס האט נישט דעם ה' יהבך' און זיך מחזק געווען מיט בטחון
ונפש אים צו העלפן ,פאר אלעם געמאכט
אויבערשטנ'ס נאמען ארויסגעשריבן אין אויבערשטן ,אז אלעס וועט זיך שטעלן
געהעריג ,צי הייסט דאס נאכאלץ א פלאן אויפצוקומען מיט א סומע פון פיר-
אין ארדענונג.
'געבענטשט אינעווייניג?' און-פופציג טויזנט שקל אז ער זאל פשוט
קענען אנגיין מיט'ן טעגליכן לעבן .זיי האבן "יענע נאכט איז מיר אויסגעקומען צו גיין
תשובה :די גרויסקייט פון בענטשן צוגעגעבן ,אז בשליחות פון אונזער רבי'ן צו א שבע ברכות פון מיינעם א נאענטן.
אינעווייניג איז צוליב צוויי טעמים :א) גייען זיי יעצט צוערשט צו די פינף נאענטע אריינקומענדיג צו דער שמחה ,האב איך זיך
אזוי לאזט מען זיכער נישט אויס קיין חברים פון דעם איד ,אז יעדער פון זיי זאל צוגעזעצט נהנה זיין מסעודת חתן ,אבער
ווערטער .ב) ווען די ווערטער זענען זיך טיילן אין דעם סכום. באלד איז מיר דורכגעלאפן א מחשבה :ר'
פאר די אויגן ,קען מען בעסער אינזין איד! האסט זיך די וואך נאכנישט געוואשן
"דער חבר איז מיר געווען נאענט צום
האבן .דערפאר ,יעדע סארט בענטשער און נאכנישט מקיים געווען מצות ברכת
הארצן ,און איך האב געוואוסט אז דער
וואו מען זעט קלאר דעם אויבערשטנ'ס המזון ,אפשר לייגסטו צו א נטילת ידים,
מצב וואס זיי שילדערן איז ווייט נישט
נאמען (אפילו אויב עס איז נישט א ברכת המזון? אייגנטליך ,האב איך נישט
ארויסגעשריבן פולערהייט) ,הייסט עס
איבערגעטריבן .איך האב זיי געענטפערט,
געוואלט צופיל עסן דארט ,אבער איך האב
'געבענטשט אינווייניג'.ברכת המוציא.
אז ווען זיי קומען ווען צו מיר א וואך צוריק,
געטראכט צו מיר :ביסט דאך ערשט היינט
וואלט איך זיי באלד געמוזט אוועקשיקן,
געזעסן ביים אקאונטענט און ער האט
ווייל איך האב נישט געהאט קיין עקסטרע
אריינגיין מיט א בענטשער פעני צו געבן ,אבער ברוך ה' ,אז איך האב
דיר געוויזן אז דער מצב איז נישט אזוי
אין בית הכסא יעצט אומגעראכטן באקומען א סכום געלט
בא'טעמ'ט .פון דער אנדערער זייט ,האסטו
א הבטחה אויף מצות ברכת המזון ,אז עס
שאלה :זינט מען האט געשריבן און דארף נעמען מעשר דערפון .איך האב
'וועט נישט פעלן קיין פרנסה.
איבער די גרויסקייט און די ספעציעלע זיי דערציילט פון דעם געלט וואס איז
סגולות פון בענטשן אינעווייניג ,בענטש אריינגעקומען צו מיר אין באנק. "איך האב מחליט געווען זיך צו וואשן,
איך שטענדיג פון א בענטשער .איך האב פשוט מקיים צו זיין די מצוה פון ברכת
ביי מיר אין טאש א קליין בענטשערל, "הערנדיג דעם סכום ,רופט זיך אן איינער
המזון .שפעטער ,ווען עס איז געקומען צום
וואו דעם אויבערשטנ'ס נאמען שטייט פון זיי' :מאך א פשוט'ן חשבון -אויב יעדער
בענטשן ,האב איך געהאט א באזונדערס
נישט ארויסגעשריבן געהעריג ,נאר פון די פינף חברים גיט צען טויזנט מיט אכט
עס שטייט 'ה' אלקינו'; צי מעג מען גוטע הרגשה ,אז דאסמאל איז דאס בענטשן
הונדערט שקל ,האבן מיר דעם גאנצן סכום.
אריינגיין מיט דעם אין בית הכסא? פשוט מקיים צו זיין מצות ברכת המזון,
רעכן אויס דעם מעשר פון די הונדערט מיט
ווייל נאר צוליב דעם האב איך זיך געוואשן.
אכט טויזנט שקל וואס דו האסט פארדינט
תשובה :מען מעג עס ארייננעמען איך האב געבענטשט ערליך פון א סידור
– דאס איז אויפ'ן האר דער סכום פון דיין
אין בית הכסא ,נאר אויב עס איז 'כיס מיט כוונה.
חלק!'
בתוך כיס' .צום ביישפיל :מען לייגט
"דעם אנדערן טאג ,רופט צו מיר דער
עס אריין אין א פלאסטיק זעקל אין א "איך האב זיי געזאגט ,אז באמת וואלט
אקאונטענט און פרעגט' ,זאג ,האסט געזען
טאשקע ,אדער מען האלט עס אין א איך נישט געטראכט צו געבן פאר דעם
וואס עס איז געשען היינט אין באנק?'
בערזל אינעם טאש. צוועק דעם גאנצן סכום פונעם מעשר וואס
'ניין ',זאג איך אים' ,איך האב נאכנישט
איז בענטשערל דאס אויב
איך דארף אראפנעמען ,אבער זעענדיג די
אריינגעקוקט אין מיין אקאונט'.
לעמינעיטעד מיט פלאסטיק ארום און אינטערעסאנטע השגחה פרטית אין דער
ארום ,ווערט דאס אויך גערעכנט ווי פינקטליכקייט פון דעם סכום ,וועל איך עס "'וועסט נישט גלייבן ',זאגט ער' .מען האט
עס ליגט אין א פלעסטיק זעקל. אי"ה געבן. דיר געשיקט א 'טעקס ריטוירן' אין דעם
סכום פון הונדערט מיט אכט טויזנט שקלים.
"אזוי רעדנדיג פון די חשבונות ,האט מיר
עס איז מיר א וואונדער .איך פארשטיי
איר קענט אנפרעגן אייער שאלה בעניני נטילת אויפגעבליצט אין געדאנק אן אנדער חשבון:
ידים וברכת המזון דורכן אריינרופן צו די מערכת נישט פארוואס דו האסט באקומען אזויפיל,
איין טאג נאכ'ן זיך מקבל זיין א חיזוק אין
718.407.1772 און פארוואס שוין יעצט'.
מצות ברכת המזון ,האב איך באקומען פון
נפסק ע"י הרב הגאון ר' נחום צבי מאיר ראזענפעלד שליט"א הימל א טשעק אינעם סכום פון המזו"ן "איך האב געדאנקט דעם אויבערשטן
מו"ץ בשיכון סקווירא ,ובעל הליכות החיים
( - )108הונדערט מיט אכט [טויזנט] שקל". אויף דער גרויסער שפע און באשלאסן זיך
הגליון מוקדש
ברכת צלח ורכב לידידינו הנכבדים בעלי 'עמיונעט'
פאר הערות והארות ,סיפורי ישועה ,ווי אויך צו באקומען לע"נ איש היקר באנשים
Uveirachtu לרגל הופעת הפילטער החדש
מוה"ר משה שמעון ז"ל
די גליון אין אימעיל ,פארבינדט אייך מיט די מערכת:
199 Lee Ave. #377 בן יבלחט"א מוהר"ר
Brooklyn N.Y. 11211 contact@uveirachtu.org 7 18.407.17 72 שרגא פייביל הלוי הי"ו
תנצב"ה
ו'
