עלה נעלה - אידיש · Ale Na'aleh - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

605 615 7777 #66
אויס שבת קודש אזוי ווי די יאר האבן חז"ל געמאכט
א גזירה אז מ'זאל נישט בלאזן קיין שופר? דאס איז
דאך א ענין פון פיקוח נפש ,דאס איז דאך דער וועג פון
ממליך זיין דעם בוכ"ע פאר מלך ,און דאס איז דאך
מערבב דעם שטן?
אויך דארף מען פארשטיין ,אויב די תכלית ר"ה
איז צו ממליך זיין דעם רבוש"ע ,איז וויאזוי איז מען
ממליך דעם רבוש"ע דורך בלאזן מיט א שופר? נאר
דער ענין איז אזוי ,ממליך זיין דעם רבוש"ע מיט אן עס קומט צו גיין די הייליגע לעכטיגע ראש
מתפלל זיין אז די וועלט זאל צוקומען צו אן הכרה.
אמת מיינט א מענטש דארף צוקומען צו א ביטול השנה ,יעדער ווייסט אז די עיקר פון ראש השנה איז
וידע כל פעול כי אתה פעלתו ,ויבין כל יצור כי אתה
גמור ,און וויסן אז דער רבוש"ע איז אין עוד מלבדו, א טאג וואס מען איז ממליך דעם באשעפער ווי חז"ל
יצרתו .תפלה דאס איז שוין יא בידי ,און דאס איז א זאך
ס'איז גארנישט דא חוץ אים .עס איז נישטא קיין שום "א ְמר ּו לְ ָפני מלְ כֻ ּיוֹ ת ְּכ ֵדי ֶׁש ּת ְמלִ יכוּנִ י ֲעלֵ יכֶׁ ם", זאגן ִ
וואס מ'דארף אריינלייגן כוחות ר"ה ,מען דארף אסאך
עקזיסטענץ אן אים ,און אלעס ווערט געפירט דורך יעדעס יאהר ראש השנה איז א זמן פון התחדשות
טרערן פארגיסן ר"ה ביי די תפילות אז ס'זאל זיין
אים ,און איך האב נישט דער מעגליכקייט גארנישט המלוכה ,א זמן וואס מ'דארף פריש ממליך זיין דעם
"ותמלוך אתה היא ד' אלקינו מהרה לבדך "על כל
צו טון ,און וואס ער טוט איז הכל לטובה .און איך בורא כל העולמים פאר מלך .ס'איז דא א פסוק " ִּכי לה'
מעשיך" די וועלט קען מען נישט איבערמאכן ,אבער
פאלג אלעס וואס ער הייסט ,און איך טו זיין רצון ,צי ה ְּמלוּכָ ה ּומ ֵֹשל בּ ּגוֹ יִ ם"" .וְ ָעל ּו מוֹ ִש ִעים ְ ּבהר ִצ ּיוֹ ן לִ ְש ּפֹט
מתפלל זיין אז זיי זאלן ערוועקט ווערן .און נתעורר
איך פארשטיי יא ,צי איך פארשטיי נישט. ֶׁאת הר ֵע ָשו וְ ָהיְ ָתה לד' ה ְּמלוּכָ ה" .זאגט דער הייליגער
ווערן ,און משיח זאל שוין קומען ,און ס'זאל זיין די
מלוכה בשלימות ,שתתחדש המלוכה שלו על כל בארדיטשובער רב זי"ע ,ס'איז דא אזא זאך ווי א מלך,
העולמים ,דאס איז אונזער התחייבות. און ס'איז דא אזא זאך ווי א מושל .א "מלך" מיינט אז
ער ווערט א קעניג דורך דעם וואס מען האט אים
דאס הייסט אזוי ווען א מענטש איז ממלא דעם אויפגענומען פאר א קעניג ,און "מושל" מיינט ער
רצון השם ,און ער טוט רצונו יתברך ,ווען ער האט באצווינגען זיין פירערשאפט איבער יענעם.
פארשטייט וואס דער רבוש"ע וויל ,איז כביכול זאגט ער " ִּכי לד' ה ְּמלוּכָ ה" -דער רבוש"ע איז מלך.
שפירט ער זיך א שותף למעשה בראשית .ער האט א אבער ליידער ביי די גוים איז א מצב פון " ּומ ֵֹשל
חלק ,ער פארשטייט וואס דער רבוש"ע וויל ,און ער בּ גּ וֹ יִ ם" ,ביי די גוים זענען זיי באצווינגען מיט די
איז ממלא דעם רצון ,ווייל ער פארשטייט די תכלית ממשלה ,דער אייבערשטער וועט העלפן" ,וְ ָעל ּו
פון דעם וואס ער טוט ,איז ווען ער טוט א זאך אפי' מוֹ ִש ִעים ְ ּבהר ִצ ּיוֹ ן לִ ְש ּפֹט ֶׁאת הר ֵע ָשו" ,ווען משיח
ווען עס ציעט אים עפעס אנדערש איז ער זיך טאקע וועט קומען וועט זיין "וְ ָהיְ ָתה לד' ה ְּמלוּכָ ה" ,וועט זיין
מבטל ,אבער פארשטייענדיג די תכלית פון זיין טוהן א מלכות שמים אין די גאנצע וועלט" ,על ָּכל ָה ָא ֶׁרץ",
איז דאס איז נאך נישט די עכטע התבטלות פאר'ן "בּ ּיוֹ ם ההוּא" וועט יעדער איינער קענען אנערקענען
רבוש"ע ,ווען איז די התבטלות צו די מלכות אז נאר "ד' ֶׁא ָחד ו ְּשמוֹ ֶׁא ָחד" .און דאס איז די תכלית
במילואה? ווען דו טוסט א זאך וואס דו פארשטייסט וואס מ'דארף צוגיין צו ראש השנה .ממליך זיין פון
נישט וואס די חשבון איז ,דו ווייסט נישט וואס די דער רבוש"ע האט אונז געגעבן א געוואלדיגע פריש דעם בורא כל עולמים אויף די גאנצע וועלט.
כוונה איז ,און דו טוסט עס פאר איין סיבה :רק לעשות מתנה אז די "יום הדין" זאל זיין אינעם טאג פון די
רצונו יתברך לבדו בלב שלם ,ווייל איך וויל טון די התחדשות המלוכה ,היות ,אז איד קומט און ער איז
רצון השם ,אפילו איך פארשטיי נישט די חשבון ,איך ממליך דעם רבוש"ע ,אינעם טאג פון די יום הדין ,דאס
זע נישט די חשבון .דעמאלטס איז די מלכות א מלכות אז ער ווייזט אז ער איז זיך מבטל און ער איז ממליך וואס מ'דארף פארשטיין איז אזוי ,מען דארף
שלם ,דעמאלטס איז דער מלך אן אמת'ער מלך. דעם רבוש"ע דאס איז א געוואלדיגע המתקת הדינים ממליך זיין דעם רבוש"ע אויף זיך אין אויף די גאנצע
און עס איז מעורר א געוואלדיגע זכות ליום הדין. וועלט ,בשלמא אויף זיך ,קענען מיר ממליך זיין דעם
רבונו של עולם אויף אונז ,דאס אליינס איז גארנישט
דערפאר האט דער רבוש"ע געהייסן אז מ'זאל אזא פשוטע ארבעט ,ממליך צו זיין אויף זיך מיינט
בלאזן שופר .אונז האבן מיר נישט קיין השגה וואס חז"ל זאגן אונז ווי אזוי מען איז ממליך דעם נישט נאר איך זאל וויסן אז דער רבוש"ע איז מיין מיין
שופר איז .א איד בלאזט שופר ,און דורך דעם שופר "א ְמר ּו לְ ָפני מלְ כֻ ּיוֹ ת ְּכ ֵדי ֶׁש ּת ְמלִ יכוּנִ י ֲעלֵ יכֶׁ ם",
רבוש"ע ִ קעניג אין איך דארף אים דינען ,נאר איך דארף וויסן
ווערט אונז מעורר זכותים ,ס'ווערט אויפגעטון זאכן, "בשוֹ ָפר" ,ווי עס שטייט אין פסוק " ּוב ֶּׁמה?" זאגן חז"לּ ְ , און צוקומען צו די הכרה אז כי לד' המלוכה ,אז דער
אונז פארשטייען מיר נישט וואס דאס מיינט .אבער "יוֹ ם ְּתרו ָּעה יִ ְהיֶׁ ה לָ כֶׁ ם" .מ'דארף פארשטיין ,אויב די כח רבוש"ע איז אין עוד מלבדו ,מען דארף זיך מיט אן
אונז ווייסן מיר אז "רחמנא אמר תקעו" די רבוש"ע פון שופר איז אזוי גרויס ,די שפיץ פון ראש השנה איז אמת אינגאנצן מבטל זיין צו אנערקענען אז אין עוד
האט געהייסן בלאזן טיען אונז די רצון ד' און מען דאך ממליך צו זיין דעם בורא כל העולמים ,און ווי אויך מלבדו ,אבער "והי' ד' למלך על כל הארץ" ווי אזוי קען
בלאזטט ,און אז די רבוש"ע האט געהייסן בלאזן זאגן דאך חז"ל אז די שופר האט א כח צו מערבב זיין איך דאס באווייזן דאס איז דאך נישט בידי צו מאכן אז
באקומט די שופר א כח מעורר צו זיין כלל ישראל דעם שטן אז ער זאל נישט קענען מקטרג זיין אויף יענער זאל האבן א רצון ממליך צו זיין דעם
זאל נענטער ווערן צום רבוש"ע .דאס טוען מיר ,אונז כלל ישראל ,ווי קען זיין אז ווען ראש השנה געפאלט אייבערשטען פאר קעניג ,נאר וואס דעהן בעטן און
בלאזן מיר שופר ווייל דער רבוש"ע האט געהייסן בלאזן שופר .ס'איז נישט קיין
ווערטער וואס ווערן געזאגט ,ווערטער וואס ברענגן עפעס ארויס .בלויס ארויסגעבן א
קול ,א גלאטע קול פאר'ן רבונו של עולם ,דאס איז זייו רצון ,די מצוה איז "לשמוע קול
שופר" סיי דער שומע און סיי דער בלאזער האבן די זעלבע מצוה צו הערן די קול הערן,
די עיקר איז התבטלות צום רבוש"ע בלאזן אן קיין חשבונות בלויז ווייל "רחמנא אמר כלל ישראל .און אזוי
תקעו" די בלאזן די התבטלות איז מעורר די שלימות'דיגע כח פון מלכות שמים. פארשרייבט ער זיי לחיים
און מיר ווייזן פאר'ן רבונו של עולם ,אונז פארשטייען מיר נישט וואס די חשבון איז, טובים.
אזוי ווי א מענטש פארשטייט נישט פארוואס עפעס ברויט געבט די חיות פון דעם אבער שבת וואס די טאג
מענ טש ,און פארוואס א כשר'ע בהמה וואס ווערט געשאכטן כראוי איז כשר ,און איין שרייט פארוואס די באשעפער
משהו אנדערש ,ארויף אדער אראפ איז די די בהמה טרייף ,נאר ער טוט וואס די תורה האט באשאפן די וועלט ,כי בו
הייסט ,די זעלבע איז מיט תקיעת שפר ער בלאזט אן א חשבון בלויז ווייל די רבוש"ע האט שבת קל מכל מלאכתו ,וואס קודם דארף מען פארשטיין
געהייסן בלאזן .והא ראי' ווען א מענטש זאל בלאזן די זעלבע תקיעות אינמיטן יאהר ,איז דאס איז אלעס לצורך כלל וואס איז בכלל די עבודה פון
די תקיעות נישט מערבב דעם שטן ,עס טוט נישט די תכלית פון די תקיעות פון ר"ה ,נאר ישראל ,און דורכדעם וואס כלל תקיעת שופר ,וואס דאס איז היי
ר"ה ווען ער טוט דאס ווייל ער איז זיך מבטל צום רבוש"ע ,און ער בלאזט בלויז ווייל דער ישראל מאכט קידוש און יאר נישטא ווייל ראש השנה
רבוש"ע האט געהייסן בלאזן ,די תקיעות האט אין זיך א כח מעורר צו זיין רחמים און מ'שרייט צום אייבערשטן, פאלט אויס שבת .דערנאך קען
תשובה ,און דער התבטלות איז מערבב די שטן. "ויכלו השמים והארץ" ,אז דער מען וויסן די זאך וואס מען טוט
אייבערשטער האט באשאפן די אויף דורכ'ן יום השבת.
וועלט .און שבת גייט צוריק די
די תורה זאגט "תקעו בחודש שופר בכסה ליום חגנו" שטייט אין חז"ל אז "בכסה" גאנצע בריאה לשרשו הראשון.
איז א ל' פון צודעדעקט ,די תורה הייסט בלאזן שופר ווען די שייכות פון בלאזן שופר און כלל ישראל אליין גייען אויך עס ווערט מבואר אין די
מיטן יו"ט זענען פארדעקט ,דו פארשטייסט דאס נישט" ,כי חק לישראל היא" פאר ארויף אויף א הויכע מדריגה, ספרים צוויי עיקר נקודות,
אידען איז דער גאנצער ענין פון בלאזן א חק ,און אפי' הכי זענען זיי זיך מבטל און בלאזן, דארף מען נישט צוקומען צום (ס'איז דא אסאך מהלכים ,אונז
דאס "משפט לאלקי יעקב" די התבטלות דאס איז דער סיוע צום משפט צו אויספועלן שופר ,וואס זאל מעורר זיין דעם וועלן אנכאפן בעיקר ווי עס
אז די אידן זאלן האבן א זיס לעכטיג יאהר ,ווייל די תקיעות ברענגט צו אז "עלה אלקים אייבערשטן. ווערט מבואר אין דברי חיים ,און
בתרועה ד' בקול שופר" די תקיעות וואס ווערן געבלאזן מיט הכנעה און התבטלות בלי אין מאור ושמש) איינס :אז
חשבון בלויז ווייל די רבוש"ע האט געהייסן בלאזן ,דאס דערהייבט דער כבוד ד' דאס תקיעת שופר פארמאכט די
אבער די הייליגער ישמח מקטרגים אז זיי זאלן נישט
איז המלכה בשלימות פאר מלכות שמים ,ממילא דורך די התעלות כבוד שמים ווערט
משה לייגט אראפ אז ווען ראש קענען רעדן און זאלן נישט
נתהפך פון "אלקים" "מדת הדין" צו "ד'" "מדת הרחמים". קענען מקטרג זיין אויף אידישע
השנה פאלט אויס שבת ,איז דא
א טיפערע און שווערערע קינדער .אזוי איז פירט זיך די
עבודה ,וויבאלד שופר איז גוט שכינה הקדושה מיט אידישע
דערפאר אזא יאהר ווי די יאהר ווען ר"ה געפאלט אים שב"ק בלאזט מען נישט קיין וויאזוי ס'קוקט אויס ,עס קינדער ברחמים און נישט
שופר ,כאטש די עיקר כח פון ר"ה איז תקיעת שופר ,אבער היות די כח פון די התעוררת פארמאכט די מקטריגים און עס אויסהערן וואס די מקטרגים
אין די אלע ענינים נשגבים וואס טוט זיך אפ בשעת'ן בלאזן ליגט בעיקר אין די כח איז מעורר די שכינה זיך האבן צו זאגן.
ההתבטלות פונעם בלאזן ,ווייל ער איז זיך מבטל צום רבוש"ע ,איז שב"ק וואס ווי אומצוקוקן אויף די אידן.
באקאנט פון אלע ספרי חסידות ,אז שב"ק דאס איז דער גרעסטער סימבאל פון לויט דעם פארשטייט מען
התבטלות ,מען טוט נישט קיין שום מלאכה ,מען רוהט צו אנערקענען די שלימות מש"כ שבת ,כדי ס'זאל זייער גוט .שבת ,איז באקאנט,
באמונה אז אלעס טוט נאר די רבוש"ע ,און אין עוד מלבדו ,איז ווען א איד רוהט שב"ק קענען טוען די ריכטיגע אז ס'איז נישטא קיין מקטרגים,
ארבעט .דארף עס זיין מיט אן ס'איז נישטא קיין קליפות .און
טוט ער דער זעלבע פעולה פון התבטלות צו רצון ד' ער טוט אנערקענען אז אין עוד
אינערליכע עבודה ,מיט אן דאס טוט אויף שבת ,אז ס'איז
מלבדו ,ממילא איז דער שב"ק זעלבסט די גרעסטער המתקת הדינים ,און דער
אינערליכע געפיל .קומט אויס בכלל נישטא דער גאנצער
גרעסטער המלכה צו ממליך זיין דעם רבוש"ע מיט שלימות מלכות שמים ,פעלט שוין מהלך פון מקטריגים וואס
מען דארף שבת אז
נישט אויס צו בלאזן שופר. קומען שטערן פון זיך פירן מיט
אריינארבעטן אין שבת אליינס.
מ'דארף אויפעסן דעם שבת, רחמים ,וואס ס'איז דא סתם א
באארבעטן דעם שבת אז ס'זאל יאר ,שבת איז מער לייכטער און
דאס דארפן אונז זיך מחזק זיין און צו גיין צום יו"ט אז נישט קיין נפק"מ ווי אונז זיין א ריכטיגע שבת'דיגע מער רואיגער ,וויבאלד ס'איז
האלטן ווי טיף אונז זענען פארפלאנטעט ,אויב וועלן אונז צו גיין און בלאזן שופר מיט תקיעת שופר ,און מען דארף נישטא די קליפות וואס רעדן
א ביטול גמור צו טוהן די רצון ד' ,וועלן אונז זוכה זיין צו זיין זכאי בדין צו האבן א זאגן פאר'ן אייבערשטן אז דו שלעכץ אויף אידישע קינדער.
גליקליך יאהר ,ווי מיר מיר זעהן אז די שופר איז מרמז אויף עקידת יצחק ,וואס איז די האסט באשאפן די גאנצע
רמז שטייט אין ספה"ק אז ביי די עקידה איז יצחק געלעגן צו פארברענט ווערן פאר וועלט .עס פאסירט נישט פון
עולה ,ווען אאע"ה האט גענומען די איל וואס איז געווען פארפלאנטעט "נאחז בסבך זיך אליינס .נאר מען דארף די צווייטע שטארקע זאך
קרניו" אין אן קיין חשבונות "והעלהו לעולה תחת בנו" ער האט דאס מקריב געווען פאר מגלה זיין די אמת ,די אמת פון די וואס תקיעת שופר טוט :איז אז
עולה מיט א ביטול גמור אן קיין חשבון בלויז צו טוהן רצון ד' האט דאס ממלא געווען בריאה .אז דער אייבערשטער, וויבאלד ר"ה איז א יום המלוכה,
"תחת בנו" ,דאס א לימוד אין חיזוק אין המתקה לדורות אויב בלאזט מען שופר אפי' עס ער איז דער באשעפער ,און ער און א יום הדין און אלע וועלטן
איז נאך א מצב ליידער פון "נאחז בסבך קרניו" מען איז שווער פארפלאנטערט ,אבער טוט אלעס ,און ער מאכט גייען ארויף זייער הויעך( ,ווי די
אויב מען שטארקט זיך אין מען בלאזט שופר בלויז ווייל די רבוש"ע האט געהייסן אלעס ,און גארנישט אן אים איז ספרים רופן עס אן נסירה) ,דארף
בלאזן ,מען איז זיך מבטל צום רבוש"ע דעלמאטס "והעלהו לעולה תחת בנו" ווערן נישטא .ווען מ'קאכט אזוי אין א זיין א מעשה וואס שלעפט
נמתק אלע דינים ,ווייל כי לא אחפוץ במות המת כי אם בשובו מדרכו וחי' ,זאל דער שבת ,דעמאלטס ווערט ריכטיג כביכול צוריק אראפ דעם
אייבערשטער העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו ממליך זיין דעם רבוש"ע מיט א ביטול גמור נסתם די מקטרגים ,און אייבערשטן זיך אומצוקוקן אויף
צו אנערקענען אז אין עוד מלבדו ,אין בשכר זה זאלן מיר זוכה זיין ארויסצוגיין זכאי דעמאלטס קוקט זיך דער אידישע קינדער ,וואס דורכ'ן
בדין ,אין מיר זאלן זוכה זיין ,צו ותמלוך אתה ד' אלקינו מהרה לבדך על כל מעשיך צו אייבערשטער ריכטיג אום אויף שופר ווערט מגלה די רצון
והי' ד' למלך על כל הארץ דורך ואלו מושיעים לשפוט את הר עשו בביאת גוא"צ בב"א אידישע קינדער. הבריאה ,אז די אייבערשטער
האט באשאפן די וועלט פאר
פראבלעם ,מיט אלעס ,יעדער האט דאך א גאנצע ליסט
וואס ער איז א מתפלל ראש השנה .און פון די אנדערע
זייט איז עס א יום מלוכה ,מ'דארף נאך תשובה טון,
מ'טוט תשובה ,אהין און צוריק און צוריק און אהין,
מ'איז צעמישט פארוואס קען מען נישט זיין מסודר'דיג,
קלאר? וואס איז מיין תפקיד? וואס איז די עבודה? מיט
א פונקטליגע פלאן? זיך אוועקשטעלן ,זיין מסודר ראש
השנה.
אפילו מ'האט שוין גוט אפגעלערנט ראש השנה,
יעדער איינער האט זיך זיינע ספרים ,יעדער נעמט זיין הארץ איז נישט דא ,א מינוט יא ,א מינוט נישט .מ'איז
מהלך ,ער ווייסט שוין וואס ראש השנה איז ,ער האט צומישט און צוחישט ,מ'שלאפט ווייניג פון ערב ראש
שוין געמאכט א סדר היום ,וואס ער גייט מתפלל זיין, השנה ,מ'עסט ווייניג ,מ'עסט נישט געהעריג ,פיר יעדער וויל ,אז ווען עס קומט ראש השנה — אפילו
ווען ער גייט זאגן תהלים ,און אלעס .פארוואס יעדעס טעג ווען מען עסן נישט געהעריג ,ערב ראש השנה, אויב מען איז קלאר אין די באדייט פון דעם טאג —
יאר ראש השנה ,פאלט אלעס אוועק? ראש השנה ,און צום גדלי' ,מען איז פארמאטערט ,די צוגיין מיט א ישוב הדעת .די בית אהרן זאגט אז דער
נפש איז אויסגעמוטשעט ראש השנה. עיקר פאר ראש השנה איז ישוב הדעת; דער עיקר איז
ישוב הדעת .יעדער וויל צוגיין צו ראש השנה מיט א
נאר מען דארף וויסן אלעמאל ובפרט ראש השנה, ישוב הדעת ,ווייל ביים אנהויב יאר הויבט זיך אן א נייע
ווי לאנג א מענטש גייט אויף זיין פלאן און ער וויל דוקא יעדער וויל אבער זיין קלאר ראש השנה ,יעדער וועלט ,און וועגן דעם וויל מען האבן ישוב הדעת.
אז ס'מוז זיין אזוי ווי ער האטו זיך פארגעשטעלט ,איז וויל האבן אינגאנצן זיין הארץ מיט א קלארקייט,
ער א גרויסער עבד ,אבער נישט פארן אייבערשטן ,נאר אבער ס'קומט למעשה ,ווייסט יעדער איינער- ,
פאר זיך ,ווייל ער דינט א גאנצן טאג זיין פלאן וואס ער מ'דארף דאס אויסשמועסן ,מ'זאל זיין גרייט אויף אבער די מציאות איז ,ווען ס'קומט ראש השנה,
האט געמאכט .אן א פלאן הייבט זיך גארנישט אן .ער דעם -,אז ס'קומט ראש השנה ,האט מען נישט די איז דא אזויפיל בלבולים ,אזויפיל זאכן וואס צומישן
מוז מאכן א פלאן ,א מהלך ,און אויסשטעלן ,פרובירן צו פונקטליכע פלאן וואס מען האט געמאכט פאר ראש דעם מענטש ,ס'איז מטריד דעם מענטש .בבית ובחוץ,
גיין אויף די בעסטע וואס איז שייך. השנה. שכנים מיט קינדער ,ביים דאווענען ,די זיץ ,איינער
קומט אריין אין איינער גייט ארויס ,א שכן וואס געבט
אים טאביק יעדע מינוט ,און דער אנדערער האט
און די עיקר איז מען צומישט איבער די עבודה מיטגעברענגט א קינד ,און דאס קינד גייט און שטעלט
פון דעם טאג .איין מינוט ,ממליך זיין דעם זיך אויף .און כל מיני זאכן איז דא ,די בעל תפילה,
אבער ווען איז א איד באמת ממליך דעם
אייבערשטן ,פאר מען פארגעסט ,דארף מען מתפלל אפילו די ניגונים ,ס'איז דא אזוי זאכן וואס זענען
אייבערשטן בפועל ממש ראש השנה .נישט ער טראכט
זיין ,ס'איז א יום הדין ,משפחות ,קינדער ,פרנסה, מבלבל דעם מענטשן מבחוץ.
אז ער איז ממליך דעם אייבערשטן ,דער אייבערשטער
איז מלך אין זיבן עולמות ,אין טשיינע און אין אינדיע און שידוכים ,דער א שידוך ,די פארבלעם ,יענע און בפנים איז פי כמה ,די מוח איז נישט דא ,די
האט נישט געהאט קיין ספקות ,יצחק האט געוואוסט אלע ווייטע פלעצער .ווען איז ער ממליך אויף זיך
פונקטליך וואס מ'וויל פון אים .דער טאטע האט אים דעם אייבערשטן? ראש השנה אליין ,ווען דער שכן
געזאגט ,דער אייבערשטער האט געהייסן אים צו נאך מער ווי דעם ,ווייל די טבע פון א מענטש איז, שטעלט זיך אויף נאכאמאל און נאכאמאל און
נעמען פאר אן עולה ,ער איז נישט געווען מסופק קיין ווי לאנג ס'גייט אים אלעס וויאזוי ער האט זיך נאכאמאל ,און דא דער קינד ,און דא ער קומט
איין רגע ,ער האט געוואוסט קלאר וואס עס איז דער אויסגעשטעלט ,איז ער זייער גוט מיט זיך ,ער איז זייער אהיים צו די סעודה און זאכן זענען נאכנישט גרייט,
רצון השם .עס שטייט אין מדרש ,אברהם אבינו האט צופרידן מיט זיך ,ער שפירט זיך זייער גוט ,באקוועם .א מיט אלע מיני זאכן ,און ער האט געוואלט
געלעבט מיט ספיקות .דאס איז די שווערסטע נסיון, מענטש וואס איז באקוועם מיט זיך איז ער א שטיק יש, אויפשטיין ביים עלות ,ער האט געוואלט אויסזאגן
די ספיקות ,די צומישקייט .דאס איז אן מורא'דיגע א שטיק מציאות ,עס איז פארקערט פון עבדות, איינמאל תהלים ,צוויי מאל תהלים ,דריי מאל
נסיון פאר א מענטש צו ווערן צוקלאפט דערפון, פארקערט פון ביטול צום אייבערשטן .ווען א מענטש תהלים ,אלע מיני זאכן וואס מאכט זיך ,כל מיני
אבער ער טוט די ריכטיגע זאך ,ער לויפט צום איז פארלוירן ,ער טרעפט זיך אין ראש השנה ,וואס וועט עגמת נפש ,און ער זאגט אז אויב דער
אייבערשטן, זיין דא ,ער האט פארגעסן אויף זיך צו בעטן ,און איך אייבערשטער וויל אזוי ,זאל זיין אזוי .אז דער
האב אויך פארגעסן אלעס וואס איך האב פאר ראש אייבערשטער וויל אזוי ,איז גוט אזוי .פארוואס?
השנה געלערנט אז די עיקר איז מלכות ,וואו האלט איך ווייל איך דין נישט מיך ,איך דין דעם אייבערשטן.
די גאנצע שופר איז א זכר צום קרן פונעם אייל. אויף די וועלט? ער ווערט אינגאנצן פארלוירן .וואס טוט
מ'מאכט נישט קיין זכר אויף די אייל אליין .וואס איז א איד ווען ער איז פארלוירן? ער לויפט צום
פונקט די קרן? די קרן זאגט מען יעדן טאג ער איז אייבערשטן .ער זאגט" ,אייבערשטער ,איך ווייס נישט א גאנץ ראש השנה איז א איד ממליך זיין דעם
געווען פארהאנקערט .א מענטש טרעפט זיך ראש וואס גייט זיין דא ,ס'קומט א נייע יאר ,איך ווייס נישט אייבערשטן ,מלך ,מלך ,מלך .און אינמיטן ראש
השנה ,ער איז פארהאנקערט ,ער איז וואס איך טו דא ".ער איז מורא'דיג פארלוירן .דער לויפן השנה פרעגט די אייבערשטער פון די איד לאמיר
פארפלאנטערט ,ער ווייסט נישט וואס גייט זיין מיט צום אייבערשטן פון די פארלוירנקייט דאס איז די זעען צו די האלטסט טאקע אז איך בין מלך ,ער
די ראש השנה ,ער ווייסט וואס מען טוט מיט די אלע שטערקסטע זאך וואס א איד קען טון ראש השנה. רוקט אים אונטער אזא שוועריקייט ,איינער א
צומישקייטןן .אבער מען קען מתקן זיין די אלע קלייניגקייט .איינער א שטערקערע זאך ,איינער
ספיקות ביי תקיעת שופר? די אמונה פון תקיעת רעגט אים דארט אויף ,די בעל תפילה ציעט .כל מיני
שופר ,אז א איד ווייסט אז די אלע ספיקות ברענגט די תנועה אין נפש אז א איד זאגט" ,איך בין סארטן זאכן וואס מ'רוקט אים אונטער ראש השנה,
דער אייבערשטער .פארוואס ברענגט דער פארלוירן ,איך ווייס נישט וואס גייט זיין דא ",און פון און דער אייבערשטער פרעגט אים ,ווער איז מלך?
אייבערשטער ספיקות פאר א מענטש? מ'לעבט אזא פארלוירנקייט לויפט ער צום אייבערשטן ,למשל ער ווער איז בעל הבית דא? ווער איז בעל הבית דא?
צומישטע לעבן א גאנץ יאר ,מ'קען נישט ראש השנה דערמאנט זיך אז דער אריז"ל זאגט אז מ'דארף וויינען, לאמיר זען ווי אזוי די נעמסט עס אויף?.
האבן ישוב הדעת ,ס'ארבעט נישט אזוי .מ'לעבט א און ער קען נישט וויינען ,ער ווערט אינגאנצן
גאנץ יאר אזוי צומישט און צוחוש'ט .מ'קען נישט צוטרייסלט .און וואס טוט מען ווען מען איז
אנקומען ראש השנה מיט ישוב הדעת ,מ'זאל זיך צוטרייסלט? ער לויפט צום אייבערשטן ,ער שרייט, און דאס דארף מען וויסן ,די עיקר עבודה איז
מיישב זיין ,די תאוה איז אזוי ,אבער ס'גייט נישט אזוי. "איך בין צוטראסקעט ,איך וויין נישט ,און איך קען נישט למעשה ,בפועל ממש ,ווי מער ס'מאכט זיך א עגמת
ס'קומט אן ראש השנה אז מ'איז גוט צומישט און גארנישט ".דער לויפן צום אייבערשטן איז אסאך מער נפש ראש השנה ,די קאפ ארבעט נישט ,די הארץ
צוחוש'ט. ווי די וויינען ,אסאך מער ,ווייל דו טוסט די ריכטיגע זאך, ארבעט נישט ,מ'טרעפט זיך אין אן אנדערן סארט
דו לויפסט צום אייבערשטן .דארט דארף א איד מחשבות ,אינמיטן תקיעת שופר די קאפ פארט
אנקומען ,דו לויפסט צום אייבערשטן. אוועק אין נארישקייטן ,און מ'פרעגט זיך ,וואו בין
אבער אויסנוצן די צומישקייט ,און מיט די איך דא אויף די וועלט? איך טראכט דא כל מיני
צומישקייט לויפט מען צום אייבערשטן ,קומט מען קטנות ,כל מיני שטותים ,און דער מענטש ווערט
אן צו די ריכטיגע פלאץ ,מ'מאכט רווחים פון די עס איז פאסיג די ווארט פון די רבי ז"ל ,ער פרעגט אינגאנצן צורידערט .די עבודה פון א איד איז ,איך
פראבלעם ,אז ס'איז דא ספיקות און צומישקייטן ,און פארוואס איז די נסיון העקידה וואס מען זאגט ר"ה וועל זיך נעמען יעדע רגע פריש ,און די רגע ממליך
מ'לויפט צום אייבערשטן ,פועל'ט מען די גרעסטע מיוחס אויף אברהם ,נישט אויף יצחק ,פארקערט ווי די זיין דעם אייבערשטן ,פון יעצט און ווייטער ,א
זאכן. לשון ווי אייביג ווען עס הייסט עקידת יצחק .ראש השנה גאנצן צייט נאכאמאל און נאכאמאל .אבער א איד
זאגט מען עקידת אברהם אבינו ,ער זאגט ווייל יצחק ווערט נישט פארלוירן ,דאס איז א ריכטיגע מלכות.
אין מאנסי וועט זיין צוגעשטעלט דעם בין הזמנים א
גאר הערליכע פראגראם און ראם פון כולל בין הזמנים.
נאכן זיך טרעפן מיט די חבירים פון בית המדרש ,נאכן וויילן בימי הקיץ אין די בערג,
די כולל וועט זיין צוגעשטעלט אין בית המדרש האבן די בחורים זיך צוריק אנגעהויבן זיך צוזאמנעמען,און פארברענגן אינאיינעם.
הגדול ,ווי עס וועט זיין צוטיילט אין צוויי סדרים.
צום אלעם ערשט האט מען אנגעהויבן מיט א התוועדות הכנה ,ווי די בחורים האבן
אזוי אויך וועט יעדן טאג זיין צוגעשטעלט א רייכע זיך צוזאמגענומען דעם פארגאנגענעם מיטוואך נאכט ,אין בית המדרש קדושת יו"ט
פת שחרית און חדר הקאווע. צוזאמען מיטן דומ"ץ הבית המדרש ,ווי מען האט זיך צוזאמען אויסגעשמועסט איבער
די הייליגע טעג וואס שטייען שוין ביים טיר .און געזינגען ניגוני דביקות והתעוררות.
מער פרטים און די סדר הדרשות וועט נאכפאלגן.
