קונטרס לחזות בנועם · Kuntrus Lachzos Beno'am — ראש השנה (2026-09-07)

נעילת החג
ראש השנה שנת תשפ"ו לפ"ק
בביהמ"ד הגדול קרית יואל יצ"ו
גליון ל"ד שנה ב' -ראש השנה תשפ"ז לפ"ק
יויד לדול עבי:
לחזות בנועם
כל הזכיות ש ולות ©
֑
יו "ד ו ען די ד"לות ודש יעדע וודך
שי ט דן די עיל יו לחזות בנועם
lachzosbnoam@gmail.com
יו נע ען ד חל דון די זיכוי הל"ים "יטע
ווענדט דייך יום עלכת
וזכות הל"ים תלוי "ך
נתנדב ע"י:
הל"ני הנ יד
קליין היבו
סאטמאר 1605-615-7777 הערשקול דברותעקיבא
קודש אויף מען קען הערן די ל'
4/2/6פון די מעין מעניו
אפטיילונג זבט
נשודי "תו לבנועם ביי די ספעציעלע לחזות
לל ל
עריכה ומראי מקומות ע"י:
ב .וו845-738-4665 .
ען ען העלן די ד"לות ודש דויף קול סאטמאר 1605-615-7777
י"ל בסיוע
שליט"אדי עין עניו בנועםכ"ק מרן אדמו"ר
4/2/6פון דפטיילונ לחזותספרי ספעייעלע
להוצאת ועד "יי די
נסדל לדפוס עבי:
דברי כיבושין והתעוררות לקראת ימי השובבי"ם
בזכות תקיעת שופר כפי תקנת חז"ל ,ישפיע
שזכינו לשמוע
הקב"ה פרנסה ורפואה ,ויגאלינו מגלותינו
מכ"ק מרן רבינו הגה"ק שליט"א
נעילת החג ראש השנה שנת תשפ"ו לפ"ק
תשפ"ו לפ"ק שנת
קרית יואל בביהמ"דויחי
הגדול - של"ס פרשת
ביהמ"ד הגדול קרית יואל
הקב”ה זאל
שהאדם געווען אז
התפלה מתקןזהו שלהאט
מחט – הגולה פתחמאור
כחודו גרשום
רבינו לי
פתחו
נישט גט'ן כלל ישראל אדער נעמען נאך אן אומה
מתפלל השיבנו ה' אליך ונשובה
'תקעו בחודש שופר בכסה ליום חגנו ,כי חוק לישראל הוא משפט לאלקי יעקב' (תהלים פ”א
ד'-ה').
יקרא אתכם
אנגערופן 'רבינו אשרווערט
גרשוםרבינואת
פארוואסלכם
האספו ואגידה
ויאמר -א טעם
בניו ,סברא יעקב אל
ס'שטייט א ויקראאזוי,
ס'קען זיין
גרשום -דער גרויסער רבי ,דער רבי רבינו א') געווען -דער
הימים (מ"ט באחריתגרשום מאור הגולה' .אוודאי ער איז
א
פון כלל ישראל ,רבינו גרשום האט געמאכט די ישיבה אין מגנצא ,פון דארט איז ארויסגעקומען
גאנץ
איז די ממילא
גערופן גרשוםב,האט אל רבינו
בניו ,יעקב יעקב פון
תלמידים געווען
ויקרא סדרהזענען
רבי'ס די רש”י'ס
וואך אין מירישראל,
געפונען די די גדולי
הימים.פון רבינו
באחריתמגנצא
אתכםישיבה פון
יקרא פון די
שטאמט אשראלעס
התוספות ,את
ואגידה לכם האספובעלי
ויאמר און די
ישראל ,רש”י,
כללקינדער,
גרשוםג.
א) 'ויקרא יעקב אל בניו' זאגט דער מדרשא (בראשית רבה צ"ח ב') רבי יודן
שטייט אבער [עוד טעם אחר (הובא בספר כתר היהודי בההקדמה בשם הגה”ק מאסטראווצא זצ”ל ,ובספר דגן שמים
אמר' ,ויקרא אל בניו' ,זאגט ער ויקרא ער האט גערופן צום באשעפער ,צום
מס' ר”ה דף יז):ד] דער אייבערשטער האט מקדש געווען כלל ישראל מיט חופה וקידושיןה ,אזוי ווי
הייליגן באשעפער' ,אל בניו' ,אז דער באשעפער זאל זיין מיט זיינע קינדער.
געדארפט ווען שטיין ויקרא יעקב בהיכלו ולבקר
וואלט די מתנות כהונה זאגט פשט ,עס
יעקב 'אל בניו' ,טייטשט ויקראוכו'.
שטייטתלמידיו הן,
קינדער ,תלמידי
דיולערב אסורין)
גערופןד”ה האט
במס' ביצה (כד: יעקברש”י
כתב עליו בניו',
'אתזה כבר
א) כינוי
וז”ל :ובתשובת רבינו גרשום מאור הגולה מצאתי כמותי ,עכ”ל.
באשעפער ,ער
שהרה”ק כתר צום
היהודי מסופר באריכות גערופן יעקב' ד)ער האט
בהקדמת ספר של רבי 'ויקרא
סמך ביסודויודן כתב :רבי
מצאתי לי מדרשבנוטע)אמר ובמס'דער
שבת (פה :ד”ה
משינאווא זצ”ל שאל את הרה”ק מאסטראווצא זצ”ל אודות איזה
לקמן'אל בניו' ,אז דער באשעפער זאל זיין מיט
שערוריה בגט בעל כרחה ,והרה”ק מאסטראווצא אמר שאינו
אבי הגולה .ועי' גם
באשעפער, גרשוםצום מפי רבינו
געווען הזקן אחי אמי
מתפלל האט שמעון
ולבקר בהיכלו אות ג'.
מסכים להתיר ,ואמר אז ביאור זה למה נקרא נקרא רבינו גרשום קינדער. זיינע
ב) שלושת רבותיו של רש”י ,היינו רבינו יעקב בן יקר ,ורבינו
מאור הגולה ,עיי”ש.
יצחק בן יהודה ,ורבינו יצחק הלוי ,היו תלמידי רבינו גרשום .ועי'
וכן נתפרסם מימרא זו ע”י הגאון ר' צבי יחזקאל מיכלזון ז”ל ולבקר בהיכלו ברשב”ם (פסחים קיא .ד”ה מתקטלין) וז”ל :כך שמע רבינו [היינו רש”י
שהביאו בספרו דגן שמים ,וכן כתב בעוד כמה מקומות (תל תלפיות
(עיי”ש בהגהות מהר”ב רנשבורג על הגליון)] מרבו ,ורבו מפי גרשום ,עכ”ל.
ויקרא יעקב אל בניו ...רבי יודן אמר ויקרא יעקב לאל להיות עם בניו (ביאר במתנות כהונה :ויקרא א.
ג) זה לשון רשיה”ק בתשובת רש”י (סי' ע') בתו”ד :רבינו גרשום
שנת תרנ”ט אות י”ג ,שער בת רבים קו”א הפטרת פר' עקב ,ובהשמטות לספר טעמי
ויאמר האספו וגו' ...רבי אחא אמר ... בניו) לצורך
המנהגים) ,בשם גדול א'. אל אל אשכנז שקרא
וכותים גלות משמע
את בניו
כתיב[בני]
מדלאוכל
ודייק כולנו, להש"י.
אנו חיין לאל:שמפיו יעקב
הגולה מאור
הטהרו ,היך מה דאת אמר (נחמיה יב כ"ח-ל') ויאספו וגו' ויטהרו את הלשכות.
בנועם נעילת החג ראש השנה תשפ"ו לחזות ד
מ'זאגט ביי יעדע חתונה' ,מקדש עמו ישראל על ידי חופה וקידושין' (יש”ש כתובות ז :ד”ה מאי ,ומהרש”א
בחידושי אגדות שם ד”ה פירוש ברכת)ו.
אבער מ'האט ל”ע געזינדיגט ,מ'איז געגאנגען אין גלות ,איז דא א חשש אז דער אייבערשטער
זאל אפ'גט'ן כלל ישראל .רבינו גרשום האט געמאכט צוויי תקנות -ווייל ס'איז דא צוויי
חששות ,אדער דער אייבערשטער זאל געבן א גט פאר כלל ישראל ,איי ,כלל ישראל וויל דאך
נישט זיך אפ'גט'ן פונעם אייבערשטן ,על פי הלכה קען מען געבן א גט פאר א ווייב בעל כרחה.
ולבקר בהיכלו
שמחת לבו' זה מתן תורה שנאמר (שמות ל”א י”ח) 'ויתן אל משה ודבר זה הביא מרן רביה”ק בעל ברך משה זי”ע (בברך משה פר' נצבים
ככלותו' ככלתו כתיב ...ומאז נכנסנו לחופה עמו ונתיחדנו לאשתו דף רכ”א ,ולימים נוראים דף כ”ב) בשם מרן רביה”ק בעל דברי יואל זי”ע
נהג עמנו בהלכות חתן עם כלתו בכל הדברים המתיחסים בין איש בשם הקדמונים ,ונכון להביא לשונו הטהור אשר דיבר בקדשו
לאשתו ...אני אומר כי שמא בא הרמז בזה למה שנדע משרשי בנוכחת מרן רביה”ק בעל דברי יואל זי”ע באסיפה רבתי ביום
הדינים (שו”ע אה”ע סי' ס”ט) שהבעל כשישא אשה יתחייב לה תכף א' דחוה”מ פסח שנת תש”ל לפ”ק (נדפס בחידו”ת מהר”ם ט”ב לפסח
ומיד בי' דברים ,וכו' (עי' לקמן ולבקר בהיכלו אות י”ד). דף ע”ט) וז”ל :איך האב געהערט אמאל פון פעטער זאל מאריך
ועיי”ע בהפלאה עמ”ס כתובות (ז ):שהביא כמה וכמה שיטות ימים זיין ,פארוואס דער רבינו גרשום הייסט מאור הגולה ,עס איז
מתי היה האירוסין ומתי הקידושין. דאך געווען בימיו נאך גדולים פון די ראשונים וואס הייסן נישט
מאור הגולה ,האט ער געזאגט בדרך מליצה ,אז רבינו גרשום האט
ו) במס' כתובות (ז ):איתא :תניא אידך ,מברכין ברכת חתנים
דאך געמאכט א תקנה אז מ'טאר נישט נעמען קיין שתי נשים,
בבית חתנים ,וברכת ארוסין בבית הארוסין .ברכת הארוסין מאי
און ער האט אויך געמאכט א גזירה אז מ'טאר נישט גט'ן בעל
מברך ,רבין בר רב אדא ורבה בר רב אדא תרוייהו משמיה דרב
כרחך ,זענען דאס געוואלדיגע גרויסע תקנות וואס דער רבינו
יהודה אמרי' ,ברוך אתה ה׳ אלקינו מלך העולם אשר קדשנו
גרשום האט מתקן געווען פארן כלל ישראל ,ווייל מיר ווייסן דאך
במצותיו וצונו על העריות ואסר לנו את הארוסות והתיר לנו את
אז אין כמה דורות טרעפט זיך ל”ע אז אידן גייען אוועק פון דרך
הנשואות על ידי חופה וקדושין' ,רב אחא בריה דרבא מסיים בה
התורה ל”ע ,ממילא קען דאך ווערן א קטרוג אויף כלל ישראל
משמיה דרב יהודה' ,ברוך אתה ה׳ ,מקדש ישראל על ידי חופה
אז דער אייבערשטער זאל אונז ח”ו פארטוישן מיט אן אנדערע
וקדושין' .ובפשטות הביאור הוא כמבואר שם ברא”ש (פ”א
פאלק ,השי”ת איז דאך אבער שומר משמרתה של תורה (ירושלמי
הי”ג) :וברכה זו נתקנה לתת שבח להקב”ה אשר קדשנו במצותיו
ראש השנה פ”ג ה”ג) ,און אז דער רבינו גרשום האט מתקן געווען אז
והבדילנו מן העמים וצונו לקדש אשה המותרת לנו וכו'' ,אמנם
מ'טאר נישט נעמען קיין שתי נשים ,און מ'טאר נישט מגרש
גדולי האחרונים רמזו בו ענין קידושי הקב”ה לעמו ישראל.
זיין בעל כרחה ,און אז מיר זענען די אידן וואס השי”ת האט אונז
וז”ל המהרש”ל ביש”ש :מאי מברכין ...והתיר לנו את הנשואות מקדש געווען ,און מיר ווילן זיך נישט גט'ן פון השי”ת ,איז נישט
ע”י חופה וקדושין ...גם יש בו שבח ודוגמא למתן תורה ,שהקב”ה קיין מציאות אז דער בורא כל עולמים זאל דאס טון ,ווייל רבינו
קידש לישראל בקדושי התורה שהיא 'מורשה' (דברים ל”ג ד') אל גרשום האט דאך דאס גע'אסר'ט ,פאר דעם הייסט ער 'רבינו
תקרי מורשה אלא מאורסה (ברכות נז ,).וענן על ההר כעין חופה גרשום מאור הגולה' ווייל ער האט דערלייכט די אידן אין גלות אז
וישראל זכו לאותה קדושה. מיר זענען געבליבן מקושר צו הקב”ה.
וז”ל המהרש”א :א”נ שיש לפרש דמסיים בה הכי ,על פי מ”ש ה) בכמה וכמה מדרשי חז”ל מבואר דמתן תורה היה הקידושין
בכמה דוכתין דמיון ישראל לגבי הקב”ה כאשה לבעלה ,וז”ש לכנסת ישראל ,ובבינה לעתים (דרוש מ”ב) מבאר דהיינו שהקב”ה
דהוא מקדש לו ג”כ עמו ישראל בדוגמא זו בקדושין שהיא נתינת הוא כביכול כבעל לכלל ישראל בכל הענינים ,וזל”ק :לא היו
התורה כמ”ש אל תקרי מורשה אלא מאורסה (ברכות נז ,).ובחופה ימים טובים לישראל ראויים להפליג בהם השמחה כל כך כחג
הוא יחוד שכינתו במקדש עמנו ,וכמו שדרשו (תענית שם) 'ביום השבועות המקודש הזה ,אשר בו בשם ה' קל עולם נגמר הזווג
חתונתו זה מתן תורה וביום שמחת לבו זה יום שנתחנך המשכן' המבורך בין החתן המרומם על כל ברכה ותהלה יתעלה שמו לעד,
ודו”ק. ובת זוגו כנסת ישראל אלקים יכוננה .ויום זה של מתן תורה הוגבל
ועיי”ע באריכות בהפלאה (שם) ,ובפתיחה לספר המקנה עמ”ס לזה החתון ,כדבריהם ז”ל (במדבר רבה י”ב ח') 'ביום חתונתו' זה סיני
קידושין ,ובשו”ת בית אפרים (הקדמה לחלק אה”ע). חתונים היו ,שנאמר (שמות י”ט י') 'וקדשתם היום ומחר'' ,וביום
ה בנועם נעילת החג ראש השנה תשפ"ו לחזות
אדער ,על פי הלכה מעג מען נעמען א צווייטע ווייב ,קען דער אייבערשטער אויסקלויבן א
צווייטע אומה -אננעמען א צווייטע אומה.
איז געקומען רבינו גרשום און ער האט געמאכט א תקנה -ער האט געמאכט א חרם ,נישט
מ'טאר גט'ן א ווייב בעל כרחה (אה”ע סימן קי”ט ס”ו)ז ,און נישט מ'מעג נעמען אן אשה על אשתו
(אה”ע סימן א' ס”י)ח .ממילא קען דער אייבערשטער נישט אפ'גט'ן כלל ישראל בעל כרחה ,און ער קען
נישט נעמען א צווייטע אומה ,ממילא בלייבט כלל ישראל אן אשה לבעלה ,און דאס באלייכט
אין גלות.
אפילו מ'איז אין גלות ,דער אייבערשטער מוז צוריקנעמען כלל ישראל ,ער קען נישט נעמען
קיין צווייטע ,און ער קען נישט געבן א גט בעל כרחה .דאס איז רבינו גרשום מאור הגולה.
טעמי מצות תקיעת שופר
מ'ווייסט ,רבי סעדיה גאון זאגט טעמים אויף תקיעות שופר (מובא באבודרהם בטעמי התקיעות)ט -
ס'איז דא צען טעמים פון רבי סעדיה גאון .איינס (ענין השלישי)י צו דערמאנען מתן תורה .איינס
(ענין החמישי)יא צו דערמאנען חורבן בית המקדש .און איינס (ענין התשיעי)יב צו דערמאנען 'והיה ביום
ההוא יתקע בשופר גדול' (ישעי' כ”ז י”ג) ,דער אייבערשטער וועט זיך מרחם זיין ,ס'וועט קומען
אמאל א זמן ,דער אייבערשטער וועט ארויסנעמען אידישע קינדער פון גלות.
וואס פאר א שייכות האבן די דריי ענינים צוזאמען?
ביי מתן תורה זעט מען אז הקב”ה איז מסכים צו
אלע תקנות חז”ל
ביי מתן תורה זעט מען (שבת פז' ).הוסיף משה יום אחד מדעתו' ,משה רבינו האט מוסיף
געווען א טאג פרישה .דער אייבערשטער האט געוואלט געבן די תורה אין דריטן טאג ,משה
רבינו האט געזאגט נאך א טאג פרישה.
ולבקר בהיכלו
מה שקבלו אבותינו על עצמם נעשה ונשמע. ז) המחבר כתב :יכול לגרשה בלא דעתה .וכתב הרמ”א :וכל זה
יא) באבודרהם שם :והענין החמישי להזכירנו חורבן בית המקדש מדינא ,אבל רבינו גרשום החרים שלא לגרש אשה שלא מדעתה.
וקול תרועת מלחמות האויבים ,כמו שנאמר (ירמי' ד' י”ט) 'כי קול ח) פסק המחבר :רבינו גרשום החרים על הנושא על אשתו וכו'.
שופר שמעה נפשי תרועת מלחמה' ,וכשאנו שומעים קול השופר
נבקש מאת השם על בנין בית המקדש. ט) זה לשון האבודרהם :כתב רבינו סעדיה ,מה שצונו הבורא
יתברך לתקוע בשופר בראש השנה יש בזה עשרה ענינים.
יב) באבודרהם שם :והענין התשיעי להזכירנו קבוץ נדחה ישראל
ולהתאוות אליו שנאמר בו (ישעי' כ”ז י”ג) 'והיה ביום ההוא יתקע י) באבודרהם שם :והענין השלישי להזכירנו מעמד הר סיני,
בשופר גדול ובאו האובדים בארץ אשור וכו''. שנאמר בו (שמות י”ט ט”ז) 'וקול שופר חזק מאד' ,ונקבל על עצמנו
בנועם נעילת החג ראש השנה תשפ"ו לחזות ו
דער זיידע ז”ל אין עצי חיים זי”ע (שבועות אות י”א)יג זאגט 'הוסיף משה רבינו יום אחד מדעתו',
ווייל מן התורה איז באמת גענוג צוויי טעג פרישה ,מדרבנן דארף צו זיין נאך א טאג .משה
רבינו -איז דאך דער 'אב לחכמים' -האט געוואלט מ'זאל מקיים זיין די פרישה אפילו מדרבנן,
האט ער מוסיף געווען יום אחד מדעתו .און דער אייבערשטער האט מסכים געווען ,ער האט
אפגעשטופט מתן תורה ,ווייל דער אייבערשטער איז מסכים צו אלע תקנות חז”ל.
הגם ס'איז געווען א 'חורבן ביהמ”ק' ,זעט מען פון
'מתן תורה' אז ס'וועט זיין 'יתקע בשופר גדול'
קומט אויס פון מתן תורה ,וואס מ'זעט אז דער אייבערשטער האט געווארט -פון מתן תורה
האט ער געווארט נאך א טאג ,ווייל דער אייבערשטער איז מקבל אלע תקנות חז”ל .ממילא
אויב דער אייבערשטער איז מקבל אלע תקנות חז”ל ,איז ער מקבל אויכעט דעם חרם דרבינו
גרשום ,ס'איז נישט קיין דאורייתא ,ס'איז נאר א תקנה פון רבינו גרשום ,נישט אפצו'גט'ן כלל
ישראל -נישט צו גט'ן א ווייב בעל כרחה און נישט צו נעמען אן אשה על אשתו.
ממילא ,הגם ס'איז געווען א חורבן בית המקדש ,און אידישע קינדער זענען צובראכן שוין
אזויפיל יארן ,אבער מ'ווייסט די הבטחה אז ס'וועט זיין 'והיה ביום ההוא יתקע בשופר גדול' ווייל
דער אייבערשטער האט נישט אפגע'גט כלל ישראל ,און ער קען נישט אפ'גט'ן כלל ישראל ,און
ער קען נישט מוסיף זיין אן אשה על אשתו.
ממילא קומט אויס ,דאס געבט חיזוק פאר כלל ישראל ,מ'דערמאנט חורבן בית המקדש ,ווייל
ס'וועט זיין 'והיה ביום ההוא יתקע בשופר גדול'.
הקב”ה איז מקיים די תקנה פון רבינו גרשום,
ווער ער זיכער אויסלייזן כלל ישראל
די חיובים פון א בעל פאר אן אשה -וואס א מאן איז מחויב צו געבן ,שטייט אין מסכת
כתובות (נא ).און ס'ווערט גע'פסק'נט אזוי אין שולחן ערוך (אה”ע סי' ס”ט סעיף א'-ב')יד.
ולבקר בהיכלו
ויש להוסיף על דבריו דאפילו למאן דאית ליה דצריך לפרושי ו' יג) בעצי חיים :בגמ' שבת (פז ).לדברי ר' יוסי ,יום אחד הוסיף
עונות היינו ג”כ רק מדרבנן אבל מן התורה א”צ לפרושי רק שלש משה מדעתו והסכים הקב”ה על ידו ,עיי”ש .וקשה להבין למה
עונות .ולפי”ז יש לומר דהא רצונו של הקב”ה שנהיה נכונים ליום הוסיף ,ולא פירש בגמרא הטעם לזה ...ואפשר י”ל עפ”י מה
השלישי ומוכח מזה דא”צ לפרושי רק ג' עונות ,היינו משום שלא שכתב המג”א (סי' תצ”ד סק”א) האיך אנו אומרים בשבועות יום
נצטוינו מפי הקב”ה רק תורה שבכתב ,וכיון דמדאורייתא א”צ מתן תורתינו ,הלא קיי”ל כרבי יוסי דאמר בז' בסיון נתנה תורה,
לפרושי רק ג' עונות ,לכן היינו ראוי לקבל התורה בו' בסיון .אבל דהא קיי”ל ביו”ד (סי' קצ”ו) דבעי לפרושי ו' עונות ,ולדינדן לעולם
משה הוסיף יום אחד מדעתו כיון דמדרבנן צריך לפרושי ששה שבועות בו' בסיון ,ותירץ המג”א דהא דקיי”ל ביו”ד כרבי יוסי
עונות ,ועל כן אמר משה לקבל התורה בשבע בסיון כדי לקיים היינו לחומרא ,אבל מצד עיקר הדין אי”צ לפרושי ו' עונות עיי”ש.
ז בנועם נעילת החג ראש השנה תשפ"ו לחזות
א מאן איז מחויב צו געבן מזונות -צו געבן זיין ווייב זאל האבן פרנסה ,און ס'דארף זיין
בהרחבה ,לויטן מאנ'ס פארמעגליכקייט דארף ער צו געבן פארן ווייב (שם סי' ע' ס”ג)טו.
א מאן דארף צו געבן רפואה ,אויב זי איז נישט געזונט דארף דער מאן היילן די ווייב.
און אז זי ווערט געפאנגען ' -אם תשתבאי אפרקינך' (כתובות שם)טז -דארף ער איר אויסלייזן.
דאס איז אלעס אויב ס'איז נישט דא קיין גט ,טאמער אבער מ'איז אפגע'גט ,איז נישטא קיין
שום חיוב .טאמער איז דא א חשש אז דער אייבערשטער זאל חלילה אפ'גט'ן כלל ישראל,
דעמאלטס איז נישטא קיין שום חיוב פון הקב”ה ,נישט אויף מזונות ,נישט אויף רפואה ,נישט
אויף פרקונה .אזוי ווי דער רבינו גרשום האט געמאכט א תקנה אז מ'טאר נישט אפ'גט'ן די ווייב,
קען דער אייבערשטער -דער אייבערשטער איז דאך מקיים אלע תקנות חז”ל -קען ער דאך
נישט אפ'גט'ן ,איז ער מחויב אין די אלע חיובים פון בעל לאשתו.
ממילא בלאזט מען שופר' ,והיה ביום ההוא יתקע בשופר גדול' ,אז אונז זעמיר זיכער אז
דער אייבערשטער וועט אויסלייזן כלל ישראל ,ווייל ס'איז דא א חיוב 'אם תשתבאי אפרקינך'
[והיינו הקשר שבין הג' טעמים לתקיעות שופר' ,דממתן תורה' מוכח שהקב”ה מקיים תקנות
חז”ל ,וזה בא לחזק אותנו דהגם שהיה 'חורבן ביהמ”ק' אנו מובטחים שעוד 'יתקע בשופר גדול'
ויפרקנו מגלותינו].
'תקעו ב' חודש שופר'' ,כי חק' וועט זיין פרנסה 'לישראל' ,ווייל
'משפט לאלקי יעקב' הקב”ה איז מקיים תקנת חז”ל
דער זיידע ז”ל אין ייטב פנים אין די תורות פון ראש השנה (אבני זכרון אות י')יז זאגט 'תקעו בחודש
שופר'' ,תקעו בחודש' ב' חודש .דער צווייטער טאג ראש השנה איז ב' לחודש -יעדער ווייסט,
ראש השנה דעם ערשטן טאג איז דער ערשטער טאג אין תשרי ,דער צווייטער טאג ראש
השנה איז דער צווייטער טאג [בתשרי] ' -תקעו בחודש שופר' תקעו ב' לחודש .מן התורה איז
ולבקר בהיכלו
במה דברים אמורים בעני שבישראל ,אבל אם היה עשיר הכל לפי מצות פרישה ששה עונות ,והסכים הקב”ה על ידו דהא הגדרים
עשרו. וסייגים שישראל עושין הם ג”כ רצון הבורא ב”ה ,כמאמר הכתוב
טז) במס' כתובות איתא בהמשנה אם כתב כתובה לאשתו ,ולא (דברים י”ז י”א) ולא תסור מן הדבר אשר יגידו לך ימין ושמאל ,וכו'.
כתב בה את כל התנאים שתיקנו חז”ל ,והכי איתא התם :לא יד) פסק המחבר :כשנושא אדם אשה מתחייב לה בעשרה
כתב לה 'אם תשתבאי אפרקינך ואותבינך לי לאינתו' ,ובכהנת דברים ,וזוכה בה בד' דברים אפי' לא נכתבו .אלו הן הי' דברים,
'אהדרינך למדינתך' ,חייב ,שהוא תנאי בית דין. מזונותיה ,וכסותה ,ועונתה ,ועיקר כתובתה ,ורפואתה ,ולפדותה
יז) בייטב פנים שם מבאר דע”י שאוחזין במעשה אבותינו יש אם נשבית ,וקבורתה ,ולהיות נזונת מנכסיו ,וכו'.
כח לבטל גזירה של מעלה ,וזל”ק :וזה שאמר (תהלים פ”א ד') 'תקעו טו) בשו”ע :וכמה מזונות פוסקים לאשה ,לחם שתי סעודות בכל
בחדש שופר' גם 'בכסה ליום חגינו' ,היינו ביום ב' שהוא מכוסה יום ,ופרפרות לאכול בה הפת ,ושמן לאכילה ולהדלקת הנר ...
בנועם נעילת החג ראש השנה תשפ"ו לחזות ח
איין טאג יום טוב' ,יום תרועה יהיה לכם' ,איין טאג איז יום טוב .די חכמים האבן געזאגט מ'זאל
האלטן צוויי טעג יום טוב' ,בכסה ליום חגנו' -טייטשט ער -ווייל מ'האט נישט געוואוסט ווען
ס'איז יום טוב ,אזוי איז דאך געווען [כשלא היו בקיאים בקביעא דירחא].
'כי חק לישראל הוא' ,דאס ברענגט חק איז א לישנא דמזוני (ביצה טז):יח.
ווייל אז דער אייבערשטער קען נישט אפ'גט'ן כלל ישראל איז דער אייבערשטער מחויב
במזוני ,ממילא איז 'כי חק לישראל הוא' ,איז דאס אן הבטחה פאר כלל ישראל אז דער
אייבערשטער וועט געבן מזוני -שפייז פאר כלל ישראל.
'משפט לאלקי יעקב' ,יעקב אבינו האט מקדים געווען אפרים למנשה (בראשית מ”ח כ') .מנשה
איז געווען דער בכור און יעקב אבינו האט מקדים געווען אפרים למנשה ,און דער אייבערשטער
האט אויכעט מסכים געווען ,אין כל התורה כולה איבעראל איז אפרים פאר מנשה .פארוואס
איז אפרים פאר מנשה? ווייל יעקב אבינו האט אזוי געהייסן (מדרש תנחומא פר' נשא כ”ט)יט [הרי מוכח
שהקב”ה מקיים גזירות ותקנות חז”ל ,ומחיוב ליתן 'חק לישראל'].
'הבן יקיר לי אפרים' ,איז אן הבטחה אז 'זכור אזכרנו עוד',
הקב”ה וועט אויך מקיים אלע תקנות חז”ל
פון דעם זעט מען' ,הבן יקיר לי אפרים' (ירמיה ל”א י”ט) ,אפרים איז זייער טייער ,מ'זעט אז
אפרים איז פאר מנשה ,און וועגן דעם ווייסט מען -דאס איז אן הבטחה ,דער אייבערשטער
וועט זיך מרחם זיין אויף אידישע קינדער' .כי מדי דברי בו' ,יעקב אבינו האט מקדים געווען,
'זכור אזכרנו עוד' ,וואס איז די עוד? מקיים צו זיין אלע תקנות חז”ל ,נישט צו גט'ן דאס ווייב בעל
כרחה ,און נישט נעמען א צווייטע אשה ,און צו געבן מזוני -צו געבן פרנסה .דאס איז די הבטחה
פון כלל ישראל.
ולבקר בהיכלו
בכסא ליום חגנו' ,איזהו חג שהחדש מתכסה בו הוי אומר זה ונעלם לאבותינו לרחוקים אם הוא יום טוב או לא ,גם ירמוז 'תקעו
ראש השנה ,וכתיב (שם פסוק ה') 'כי חק לישראל הוא משפט בחדש שופר' ב' חדש ,היינו ביום שני לחדש' ,בכסה ליום חגינו'
לאלקי יעקב' .מאי משמע דהאי 'חק' לישנא דמזוני הוא ,דכתיב בשביל שהיה נעלם לאבותינו הגם שאנו בקיאים ,על זה אמר
(בראשית מ”ז כ”ט) 'ואכלו את חקם אשר נתן להם פרעה' .מר זוטרא הטעם 'כי חק לישראל' מה שהוא חק לישראל' ,הוא משפט
אמר מהכא (משלי ל' ח') 'הטריפני לחם חקי'. לאלקי יעקב' שהקב”ה עושה כפי שחוקקים ישראל לטוב,
כן שופט משפטי ,וזה הוא בזכות שאנו אוחזין מעשה אבותינו
יט) במדרש תנחומא :לא יאמר אדם איני מקים מצות זקנים
בידינו כאמור [וכ”כ שם באות נ”א ובאות ס”ג].
הואיל ואינן מן התורה ,אמר להם הקב”ה ,בני ,אין אתם רשאין
לומר כך ,אלא כל מה שגוזרים עליכם תהיו מקיימין ,שנאמר יח) במס' ביצה :כל מזונותיו של אדם קצובים לו מראש השנה
(דברים י”ז י'-י”א) 'ועשית על פי התורה אשר יורוך' .למה ,שאף על ועד יום הכפורים ,חוץ מהוצאת שבתות והוצאת יום טוב והוצאת
דבריהם אני מסכים ,שנאמר (איוב כ”ב כ”ח) 'ותגזר אמר ויקם לך'. בניו לתלמוד תורה ,שאם פחת פוחתין לו ,ואם הוסיף מוסיפין
תדע לך ,שהרי יעקב בשעה שברך מנשה ואפרים ,מה כתיב שם לו .אמר רבי אבהו ,מאי קראה (תהלים פ”א ד') 'תקעו בחדש שופר
ט בנועם נעילת החג ראש השנה תשפ"ו לחזות
ברכת הקודש
שטיי מיר מוצאי ראש השנה ,אידן האבן מקיים געווען דברי חז”ל -מ'האט מקיים געווען די
דברי תורה 'יום תרועה יהיה לכם' ,געבלאזן שופר ,און מקיים געווען די דברי חז”ל (ראש השנה טז).
'תוקעין וחוזרין ותוקעין' .מקיים געווען די דברי חז”ל ,האלטן צוויי טעג יום טוב -ס'איז אויך
פון חז”ל די צוויי טעג יום טוב.
ווייל אידן זענען מקיים די דברי חז”ל ,אין דעם זכות איז הקב”ה אויכעט מקיים די דברי חז”ל
-אזוי ווי מיר האבן געשמועסט -נישט צו גט'ן בעל כרחה ,נאר צו נעמען כלל ישראל און געבן
פאר כלל ישראל אלעס וואס כלל ישראל דארף.
אידישע קינדער דארפן האבן פרנסה ,אידישע קינדער דארפן זיין געזונט ,און דער אייבערשטער
דארף ארויסנעמען אידישע קינדער פונעם לאנגן ביטערן גלות .אלעס איז דער אייבערשטער
מחויב צו טון ,און אי”ה דער אייבערשטער וועט העלפן וועט ער אויסלייזן אידישע קינדער.
'ועשית משבצות זהב' קעסטעלעך פון גאלד
מ'זאגט נאך פונעם רבי'ן פון לובלין (הובא בספר זכרון אליהו פר' תצוה ד”ה ועשית ציץ)כ ,האט ער געזאגט
אמאל' ,ועשית משבצות זהב' (שמות כ”ח י”ג) -האט ער געזאגט ' -ועשית' זאלסט מאכן' ,משבצות
זהב' קעסטעלעך פון גאלד .אזוי האט ער געזאגט .מיט דעם האט ער משפיע געווען פאר אידישע
קינדער געלט' .ועשית' זאלסט מאכן' ,משבצות זהב' קעסטעלעך פון גאלד.
'ועשית' איז בגימטריא תשפ”ו .עס קומט -דאס יאר אי”ה וועט זיין 'ועשית משבצות זהב'
פאר יעדן איינציגן איד' ,משבצות זהב' קעסטעלעך מיט גאלד .א שפע גדול פאר יעדן איינעם.
דער אייבערשטער וועט העלפן אז אידישע קינדער וועלן האבן 'משבצות זהב' ,ס'וועט זיין
אסאך געלט ,אידן וועלן מקיים זיין מצות ומעשים טובים ,מ'וועט געבן צדקה ,מ'וועט אלעס
טון.
דער אייבערשטער וועט העלפן מ'וועט זיין אי”ה געזונט.
ולבקר בהיכלו
מזידיטשוב] זללה”ה שאמר בשם הרה”ק מלובלין זללה”ה, (בראשית מ”ח כ') 'וישם את אפרים לפני מנשה' ,עשה הקטן קדם
אשר פעם אחד בשבת פרשת תצוה לא אמר תורה בליל שבת, לגדול ,וקים הקב”ה גזרתו ,אימתי ,בקרבנות הנשיאים שהקריב
אך אמר בזה הלשון “יש לי לומר איזה דבר ,אבל אינם מניחים שבט אפרים תחלה ,שנאמר (במדבר ז' מ”ח) 'ביום השביעי נשיא
לי” ,וכן בסעודת שחרית אמר ג”כ בזה הלשון ,ואח”כ בסעודה לבני אפרים' ,ואחר כך מנשה ,מנין ,ממה שקראו בענין (שם פסוק
שלישית אמר “עתה יש לי רשות לומר מה שהיה במחשבתי, נ”ד) 'ביום השמיני נשיא לבני מנשה'.
הפירוש 'ועשית משבצות זהב' (שמות כ”ח י”ג) ירצה אשר כל אחד בזכרון אליהו :שמעתי מאאמו”ר [הרה”ק מהרי”א כ)
מישראל יהיה להם 'משבצות' פירוש תיבות ,מלאים זהב”.
בנועם נעילת החג ראש השנה תשפ"ו לחזות י
דער אייבערשטער וועט משפיע זיין ,אזוי ווי דער בעל איז מחויב במזונות ,דער אייבערשטער
וועט משפיע זיין פרנסה ,דער אייבערשטער וועט משפיע זיין בריאות הגוף.
דער אייבערשטער זאל העלפן ,רפואות און ישועות פאר אלע אידישע קינדער ,מ'זאל זוכה
זיין צו די גאולה שלימה במהרה בימינו אמן.
