gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

טיב החיים · Tiv Hachayim — ראש השנה (2026-09-07)

מוציא לאור: טיב החיים · Tiv Hachayim

שבוע: ראש השנה (2026-09-07)

טיב החיים · Tiv Hachayim — ראש השנה (2026-09-07)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון‬ ‫בס"ד‬ ‫תורה • פנינים • שיחות • מאמרים • התחזקות‬ ‫ראש השנה‬ ‫תשפ"ז לפ"ק‬ ‫גליון ע"ג‬ ‫שמתוך כך יקבל עליו למסור נפשו לה' אילו‬ ‫יום השבת מסוגל לעורר אהבת ה'‬ ‫רצה בזה השי"ת‪ ,‬כדי לכפר עליו‪ ,‬ואז מעלה‬ ‫מבלי פעולות חיצוניות‬ ‫עליו כאילו היה כן בפועל ממש‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫וידבר ה' אל משה לאמר‪ ,‬דבר אל‬ ‫וביאור דבריו הקדושים‪ ,‬דהנה נודע מפי‬ ‫בני ישראל לאמר בחדש השביעי באחד‬ ‫ספרים וסופרים שכל איש ישראל באשר הוא‬ ‫לחדש יהיה לכם שבתון זכרון תרועה‬ ‫מוכן למסור גופו ונפשו על קדושת שמו ית'‪,‬‬ ‫מקרא קודש‪ .‬איתא במדרש (ויק"ר פכ"ט‬ ‫וזאת מכח האהבה המסותרת בקרב לבו להבורא‬ ‫סי"ב) כתוב אחד אומר זכרון תרועה‪ ,‬וכתוב‬ ‫ב"ה‪ ,‬אך במשך כל השנה כולה היא נעלמת‬ ‫אחד אומר יום תרועה יהיה לכם‪ ,‬הא כיצד‪,‬‬ ‫ומכוסה בפנימיות הלב‪ ,‬אך מצות תקיעת שופר‬ ‫בזמן שבא בשבת זכרון תרועה מזכירין אבל לא‬ ‫מסוגלת להוציא אהבה מסותרת זו שבקרב כל‬ ‫חוקעין‪ .‬וראוי להבין טעמא דמילתא שתיקנו‬ ‫איש ישראל מן ההעלם אל הגלוי‪ ,‬ובכח זה יש‬ ‫חז"ל שלא לתקוע בראש השנה שחל בשבת‪.‬‬ ‫ביד האדם לקבל על עצמו עול מלכות שמים‪,‬‬ ‫ואפ"ל על פי מה שכתב בייטב פנים (אבני‬ ‫להתגבר על כל התאוות והנסיונות הניצבים‬ ‫זכרון לר"ה אות ט) לבאר מה שאמרו חז"ל‬ ‫לקראתו בעבור רצון קונו‪ ,‬כי בכח המסירות‬ ‫(ראש השנה טז‪ ).‬למה תוקעין בשופר של איל‪,‬‬ ‫נפש הטמונה בקרבו ליוצרו ובוראו ב"ה‪ ,‬יש‬ ‫אמר הקב"ה תקעו לפני בשופר של איל‪ ,‬כדי‬ ‫בידו להתגבר כל הנסיונות הניצבים למולו‪,‬‬ ‫שאזכור לכם עקידת יצחק בן אברהם‪ ,‬ומעלה‬ ‫ולעשות רצונו ולעבדו בלבב שלם‪.‬‬ ‫אני אליכם כאילו עקדתם עצמיכם לפני‪ .‬כי‬ ‫אכן כתב בייטב פנים (לפרשת החודש אוח‬ ‫הענין הוא‪ ,‬שעל ידי שישמע קול השופר‬ ‫י) לפרש הכתוב (יחזקאל מו א) שער החצר‬ ‫המחריד הלב‪ ,‬יתעורר בתשובה וחרטה‪ ,‬עד‬ ‫סגולת השופר לעורר את הנשמה‬ ‫הפנימית הפונה קדים יהיה סגור ששת ימי‬ ‫להרגיש בצער התרחקותה מבוראה‬ ‫המעשה וביום השבת יפתח‪ ,‬דהנה שורש‬ ‫העבודה הוא בלב‪ ,‬רחמנא לבא בעי‪ ,‬ורוב מצוות‬ ‫וידבר ה' אל משה לאמר‪ ,‬דבר אל בני‬ ‫החלוים בדיבור ומעשה הוא כדי לעורר הלב‪,‬‬ ‫ישראל לאמר בחודש השביעי באחד‬ ‫כי אחרי הפעולות נמשכות הלבבות‪ .‬אמנם יש‬ ‫לחדש יהיה לכם שבתון זכרון תרועה‬ ‫מדריגה גדולה מזו שהלב הוא המעורר כלי‬ ‫מקרא קודש‪ .‬איתא במדרש (ויק"ר פכ"ט ס"ג)‬ ‫המעשה‪ ,‬כדכתיב (שמות טו א) אז ישיר משה‪,‬‬ ‫יהודה ברבי נחמן פתח (תהלים מז ו) עלה אלהים‬ ‫ופירש"י עלה בלבו שישיר‪ ,‬לא ששר בפה לעורר‬ ‫בתרועה ה' בקול שופר‪ ,‬בשעה שהקב"ה יושב‬ ‫הלב‪ ,‬כי אם עלה בלבו שישיר‪ ,‬ועל ידי הלב‬ ‫ועולה על כסא דין בדין הוא עולה‪ ,‬מאי טעם‬ ‫ויאמרו לאמר בפה‪ .‬והנה בששת ימי המעשה‬ ‫עלה אלהים בתרועה‪ ,‬ובשעה שישראל נוטלין‬ ‫צריך פעולה במעשה כדי שיתפעל הלב‪ ,‬אבל‬ ‫את שופריהן ותוקעין לפני הקב"ה‪ ,‬עומד‬ ‫ביום השביעי הלב מעורר את האברים כלי‬ ‫מכסא הדין ויושב בכסא רחמים‪ ,‬דכתיב ה'‬ ‫המעשה‪ ,‬ולכן בשבת פטור מלהניח תפילין‬ ‫בקול שופר‪ ,‬ומתמלא עליהם רחמים ומרחם‬ ‫הבאים לעורר הלב לזכור יחודו ואחדותו‪ ,‬כי אז‬ ‫עליהם‪ ,‬והופך עליהם מדת הדין לרחמים‪,‬‬ ‫הלב נתעורר מעצמו והוא מעורר האברים‪ .‬וזה‬ ‫אימתי בחדש השביעי‪ .‬וצ"ב המכוון באריכות‬ ‫שאמר שער החצר הפנימית‪ ,‬זה הלב הפנימי‬ ‫הלשון ומתמלא עליהם רחמים ומרחם עליהם‪,‬‬ ‫שהוא שער הגוף הנקרא חצר‪ ,‬הפונה קדים‪,‬‬ ‫והופך עליהם מדת הדין לרחמים‪.‬‬ ‫כלומר המעורר תחילה וקודם את איברי הגוף‪,‬‬ ‫ואפ"ל על פי מה שכתב בתפלה למשה‬ ‫יהיה סגור ששת ימי המעשה‪ ,‬וצריך מעשה‬ ‫(מזמור פט) לפרש כוונת הפסוק (תהלים פט‬ ‫לפותחו‪ ,‬אבל וביום השבת יפתח‪ ,‬השער הפנימי‬ ‫טז) אשרי העם יודעי תרועה ה' באור פניך‬ ‫תחילה‪ ,‬והוא יעורר האברים החיצונים כלי‬ ‫יהלכון‪ ,‬דהנה כתב הרמב"ם (הלכות תשובה‬ ‫המעשה‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫פ"ג ה"ד) אף על פי שתקיעת שופר בראש‬ ‫השנה גזירת הכתוב רמז יש בו‪ ,‬כלומר עורו‬ ‫ומעתה י"ל כי אכן כשחל ראש השנה בחול‪,‬‬ ‫ישנים משינתכם והקיצו נרדמים מתרדומתכם‬ ‫אז צריכים למעשה תקיעת שופר כדי לעורר‬ ‫וחפשו במעשיכם וחזרו בתשובה וזכרו בוראכם‪.‬‬ ‫את האהבה המסותרת בלבבות בני ישראל‬ ‫ולכאורה איך מעורר השופר לתשובה‪ ,‬והלא‬ ‫להשי"ת‪ ,‬ובזה יקבלו על עצמם למסור נפשם‬ ‫הוא קול פשוט באין אומר ובאין דברים‪ .‬אך‬ ‫על קדושת שמו יתברך‪ ,‬אולם ביום השבת‬ ‫הכוונה‪ ,‬כי כל איש ישראל יש בקרבו נשמה‬ ‫המעורר מעצמו את פנימיות הלב‪ ,‬מבלי‬ ‫קדושה שהיא חלק אלוה ממעל‪ ,‬והיא מעוררת‬ ‫פעולות ומעשים‪ ,‬אין צריכים לתקוע בשופר‬ ‫לו לאדם לשוב אל ה'‪ ,‬ומאירה לו הדרך ילך‬ ‫כדי להוציא את האהבה המסותרת בקרב‬ ‫בה לתקן מעשיו ודרכיו‪ ,‬אך בסיבת החטאים‬ ‫פנימיות לבבות בני ישראל להשי"ת‪ ,‬כי כח‬ ‫ח"ו הנשמה ישנה ונרדמת ולכן לא חלי ולא‬ ‫השבת גופא מסוגל לכך לעורר את האהבה‪.‬‬ ‫מרגיש כי נתרחק מאור פני ה' ואינו יודע מה‬ ‫עליו לתקן‪ .‬אך סגולת קול השופר לעורר את‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ב‬ ‫עקב) בענין מאה ברכות‪ ,‬כי ישנם מאה מסכים‬ ‫הנשמה שבנפש האדם מתרדימתה‪ ,‬וכאשר‬ ‫המבדילים מכוחות הקליפה המסתירים בעד‬ ‫הנשמה מתעוררת היא מעוררת את האדם‬ ‫האדם מלראות את אור פני ה'‪ ,‬כי מספר‬ ‫לשוב אל ה'‪ ,‬ומאירה לו הדרך ילך בה לתקן‬ ‫כוחות הטומאה הם מאה‪ ,‬וכרמוז בשמו‬ ‫דרכיו ומעשיו‪ .‬וזה כוונת הכתוב אשרי העם‬ ‫של הס"מ‪ ,‬שאותיות ס"מ הם מאה‪ ,‬ואינך‬ ‫יודעי תרועה‪ ,‬היינו שמתעוררים לשוב אל ה'‬ ‫אותיות הנשארים משמו הוא הקדושה המחיה‬ ‫רק במה שמריעין ומעוררין אף בלי נשמע‬ ‫אותו‪ .‬ובכל יום נעשה האדם כבריה חדשה‪,‬‬ ‫קול מה‪ ,‬ושמא תאמר איך יעוררו עצמם מבלי‬ ‫וכשם שכח הקדושה שבו מתחדש בכל יום‪,‬‬ ‫שמוע אומר ודברים את אשר עליהם לתקן‬ ‫כך כוחות הטומאה מתחדשים לעומתו‪ ,‬והם‬ ‫בפרטיות‪ ,‬לזה אמר ה' באור פניך יהלכון‪ ,‬כי‬ ‫מסתירים בעדו את אור פני ה'‪ ,‬עיי"ש‪ .‬וי"ל‬ ‫סגולת קול השופר לעורר את אור הנשמה‪,‬‬ ‫דעל זה מורים המאה תקיעות שהם מאה‬ ‫היא מאירה לו את האדם את הדרך ילך בה‪,‬‬ ‫קולות צעקה‪ ,‬שהנשמה בוכה וצועקת מצערה‬ ‫וזה שייך רק אצל כלל ישראל שיש להם נשמה‬ ‫ויגונה על מאה מסכים המבדילים בינה לבין‬ ‫קדושה שהיא חלק אלוה ממעל‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫קונה‪ ,‬ומסתירים את אור פני ה' בעדה‪.‬‬ ‫והנה כתב רבינו יונה בשערי תשובה‬ ‫(שער א) כי אחד מעיקרי התשובה הוא היגון‪,‬‬ ‫ולכן בשעה שישראל נוטלין את שופריהן‬ ‫'שישתונן כליותיו ויחשוב כמה רבה רעת מי‬ ‫ותוקעין לפני הקב"ה‪ ,‬שסגולת השופר לעורר‬ ‫שהמרה את יוצרו‪ ,‬ויגדיל יגון בלבבו וסער‬ ‫הנשמה הטהורה אשר בקרב כל איש ישראל‪,‬‬ ‫מתחולל ברעיוניו‪ ,‬ויאנח במרירות לב‪ .‬ומדרגות‬ ‫וכאשר הנשמה ניעורה משנתה מתעורר‬ ‫התשובה ומעלותיה לפי גודל המרירות ועוצם‬ ‫האדם להרגיש ולהבין בעוצם רעת הדבר‬ ‫היגון‪ .‬והיא התשובה אשר תבוא מדרך טוהר‬ ‫שנתרחק על ידי דרכיו ומעשיו מאור פני מלך‬ ‫הנפש וזכות שכלה‪ ,‬כי לפי שכלו וכפי אשר‬ ‫חיים‪ ,‬ולכן אז הקב"ה מתמלא עליהם רחמים‬ ‫תפקח עיניו ירבו ויעצמו במאוד מאוד יגוניו‬ ‫ומרחם עליהם‪ ,‬כי צער ויגון הנשמה מעוררים‬ ‫ברעיוניו על רוב עווניו‪ ,‬על כן יקל העון כפי‬ ‫רחמים גדולים למעלה‪ ,‬ויסורים אלו ממרקים‬ ‫אשר תכבד העבודה והאנחה עליו‪ ,‬כי היגון‬ ‫ומכפרים יותר מאשר יסורי הגוף‪ ,‬כי הנשמה‬ ‫יבוא מאת טוהר הנשמה העליונה‪ ,‬ונרצתה‬ ‫היא חלק אלוה ממעל‪ ,‬וצערה ויגונה מגוללים‬ ‫בזה יותר מאשר תרצה ברוב יסורי הגוף‬ ‫רחמי וחסדי הבורא ית"ש לחמול ולרחם עליה‪.‬‬ ‫ומכאוביו‪ .‬והמשל בזה‪ ,‬כי המלך יחמול על‬ ‫ולכן נקטו במדרש אריכות הלשון‪ ,‬הקב"ה‬ ‫חניכיו ילידי ביתו הקרובים אליו‪ ,‬והם מאצילי‬ ‫מתמלא עליהם רחמים ומרחם עליהם‪ ,‬כי‬ ‫ארץ הנכבדים‪ ,‬ויתן להם חנינה יותר מחמלתו‬ ‫ישנם כמה וכמה דרגות בהתעוררות הנשמה‬ ‫על הרחוקים והפחותים'‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫וטהרתה‪ ,‬ולפי גודל התעוררות אור הנשמה‪,‬‬ ‫שבכך מתעורר האדם יותר ויותר להרגיש‬ ‫ובזה י"ל ברמז המאה תקיעות שהם כנגד‬ ‫בצערה ויגונה על שנתרחקה מאביה וקונה‪,‬‬ ‫מאה פעיות (תוס' ראש השנה לג‪ :‬ד"ה שיעור)‪,‬‬ ‫מתעוררים ביותר רחמים הבורא ב"ה עליה‬ ‫ומבואר כי התקיעות הינם מאה קולות של‬ ‫לכפרה ולטהרה ולקרבה אליו ית'‪.‬‬ ‫צעקה‪ .‬על פי מה שכתב בישמח משה (פ'‬ ‫ג‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ביאורי ענינים‬ ‫בעבודת המועדים‬ ‫עבודת החיים‬ ‫מאמר 'כי חוק לישראל הוא'‬ ‫בני ישראל במעשיהם מעוררים‬ ‫את הנהגת העולמות למעלה‬ ‫תלוי ועומד בעבודת בני אדם‪ ,‬וכמאמרם ז"ל‬ ‫שפע כל העולמות תלוי‬ ‫(קידושין מ‪ ).‬עשה מצוה אחת הכריע את עצמו‬ ‫במעשי בני אדם‬ ‫ואת כל העולם לכף זכות‪ ,‬על כן דנים את‬ ‫העולם ביום בריאת האדם דייקא‪ ,‬להורות‬ ‫אחד מן היסודות שעל האדם לדעת בימים‬ ‫שכל הבריאה כולה‪ ,‬וכל העולמות העליונים‬ ‫הנוראים‪ ,‬הוא מה שאמרו (זוה"ק ויצא קסד‪).‬‬ ‫והתחתונים‪ ,‬כולם תלויים ועומדים ביד האדם‪.‬‬ ‫'באתערותא דלתתא איתער לעילא'‪ ,‬והיינו‬ ‫שכל מה שנעשה בשמים ממעל‪ ,‬הדבר תלוי‬ ‫ובבחינה זו כתב בייטב פנים (אבני זכרון לר"ה‬ ‫במעשי בני ישראל למטה‪ ,‬שמה שהם עושים‬ ‫אות נד) על מה שאנו אומרים בתפלת ונתנה‬ ‫למטה נתעורר כמו כן גם למעלה‪ .‬וכן ידוע‬ ‫תוקף‪' ,‬ומלאכים יחפזון וחיל ורעדה יאחזון‪,‬‬ ‫מספרים הקדושים שכל מצוות ועבודות הימים‬ ‫ויאמרו הנה יום הדין'‪ ,‬ולכאורה יפלא הדבר‬ ‫האלו מעוררים למעלה להשפיע כל טוב לבית‬ ‫מדוע יפול על מלאכי השרת אימה ופחד מיום‬ ‫ישראל‪ ,‬ועל ידי מעשי המצוות נמתקים כל‬ ‫הדין‪ ,‬הלא המה אינם בעלי בחירה ורצון‪ ,‬ואין‬ ‫הדינים‪ ,‬ונתעורר רחמים על ישראל‪.‬‬ ‫להם יצר הרע המסית אותם לעבור עבירה‪ ,‬אם‬ ‫כן מדוע יאחזון חיל ורעדה בהגיע יום הדין‪.‬‬ ‫ובסגנון זה מבואר בספרי קודש לבאר הענין‬ ‫אך כל העולמות עליונים תלויים ועומדים‬ ‫שיום טוב של ראש השנה אשר בו דנים את כל‬ ‫על משפטינו‪ ,‬כי הנה כל מעשי בני אדם לטב‬ ‫באי עולם‪ ,‬הוא באחד בתשרי אשר בו נברא‬ ‫ולמוטב יש בהם כח עליון המשפיע בכל‬ ‫האדם‪ ,‬כי לכאורה היה ראוי להיות ראש השנה‬ ‫העולמות העליונים ותחתונים‪ ,‬וכאשר האדם‬ ‫בכ"ה אלול‪ ,‬לפי שהוא יום בריאת העולם‪ ,‬ועל‬ ‫מקיים מצוות ומעשים טובים‪ ,‬הרי הוא ממשיך‬ ‫כן מן הראוי שאותו היום יהיה ראש השנה‪,‬‬ ‫בהם אורות והשפעות טובות ותיקונים נפלאים‬ ‫ובו ביום יעמדו למשפט כל באי עולם‪ .‬אמנם‬ ‫המאירים בכל העולמות העליונים‪ ,‬וכמו כן‬ ‫ביאור הענין הוא‪ ,‬כי הנה האדם הוא תכלית‬ ‫לאידך גיסא‪ ,‬כאשר האדם חוטא חלילה‪ ,‬הרי‬ ‫כל הבריאה כולה‪ ,‬והשפעת העולם כולו‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ד‬ ‫הללו להיות מתוקנים‪ ,‬ולתקן בכך כל העולמות‬ ‫הוא מעורר בכך דינים וסילוק ההשפעה מכל‬ ‫העליונים‪ ,‬וכל אותם המלאכים הנבראים מן‬ ‫העולמות העליונים רח"ל‪.‬‬ ‫המצוות אשר עשה‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫וכמו שהראה הקב"ה ליעקב אבינו ע"ה‬ ‫פחד מסטרא דא‬ ‫בחלום הלילה על הר המוריה (בראשית כח‪ ,‬יב)‬ ‫ושמחה מסטרא דא‬ ‫סולם מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה‪ ,‬וזה‬ ‫בא להעיר גודל מעלת האדם‪ ,‬שאע"פ שהוא‬ ‫והנה בעבודת ימים אלו מצינו שני ענינים‬ ‫מוצב ארצה עם כל זה ראשו מגיע השמימה‪,‬‬ ‫הסותרים זה את זה‪ ,‬דמצד אחד עלינו לפחד‬ ‫שיש לו הכוחות לפעול בכל עולמות‬ ‫ולירא מאימת הדין‪ ,‬וכמו שאומרים בסליחות‬ ‫העליונים‪ ,‬וכל מעשיו בין לטב ובין למוטב‬ ‫'זוחלים ורועדים מיום בואך'‪ ,‬ובשחרית לראש‬ ‫עושים פרי וענף למעלה‪ ,‬והנה מלאכי אלקים‬ ‫השנה (יום א') אומרים 'ומאימת הדין נפשי‬ ‫עולים ויורדים בו‪ ,‬כלומר כל עליות וירידות‬ ‫תבחיל'‪ ,‬וידוע מספרים הקדושים שעצם פחד‬ ‫מלאכי השרת תלויים ועומדים על מעשי בני‬ ‫ואימת הדין מסוגל להמתיק את הדין‪ .‬ומאידך‬ ‫אדם‪ .‬על כן בהגיע ראש השנה שדנים בו על‬ ‫גיסא מביא הטור (סי' תקפא) דברי המדרש‬ ‫כל מעשה בני אדם‪ ,‬כל העולמות העליונים‬ ‫'אוכלים ושותים ושמחים בראש השנה‬ ‫ותחתונים יראים ומפחדים מאימת הדין‪,‬‬ ‫ובטוחים שהקב"ה יעשה להם נסים'‪ .‬ולכאורה‬ ‫ומלאכים יחפזון וחיל ורעדה יאחזון ויאמרו‬ ‫צ"ב האיך נכלכל שני ענינים סותרים אלו‪.‬‬ ‫הנה יום הדין‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫אך לדרכינו יש לבאר דהנה אמרו חז"ל‬ ‫וכעין זה מבואר באמרי פינחס (לראש השנה)‬ ‫(ויק"ר פכ"א ס"ה) על הכתוב (משלי כד‪ ,‬ו) כי‬ ‫להרה"ק רבי פינחס מקאריץ זי"ע‪ ,‬לבאר ענין‬ ‫בתחבולות תעשה לך מלחמה‪ ,‬אם עשית‬ ‫האימה ופחד אצל מלאכי השרת ביום הדין‪,‬‬ ‫חבילות של עבירות עשה כנגדם חבילות של‬ ‫שהכוונה בזה על אותם המלאכים הנבראים‬ ‫מצות‪ ,‬ונתקשו בזה המפרשים כי הלא ידוע‬ ‫ממצוות בני אדם‪ ,‬ועל כן כאשר דנים את‬ ‫מה שאמרו חכמינו ז"ל (ילקוט משלי רמז תתקמז)‬ ‫האדם בראש השנה האם קיימו ועשו ישראל‬ ‫עה"פ (דברים י‪ ,‬יז) אשר לא ישא פנים ולא יקח‬ ‫מצוות ומעשים טובים כפי הראוי‪ ,‬ומעיינים‬ ‫שוחד‪ ,‬שאין הקב"ה מקבל מצוה כנגד עבירה‪.‬‬ ‫בכל מעשיהם הטובים האם נמצא בהם חסרון‪,‬‬ ‫ואם חטא האדם בחבילות עבירות‪ ,‬עליו לשוב‬ ‫הנה אם חלילה יצא דבר המשפט שהמצוות‬ ‫בתשובה ולתקן את המעוות‪ ,‬ואם כן הא כיצד‬ ‫אשר עשו ישראל יש בהם חסרון‪ ,‬נמצא שגם‬ ‫אמרו שיעשה כנגדם חבילות של מצוות‪.‬‬ ‫אותם המלאכים הנבראים מן המצוות האלה‬ ‫יהיו חסרים‪ ,‬זה חסר יד וזה חסר רגל‪ ,‬זה סומא‬ ‫אכן לפי דברינו יתכן לומר בביאור דבריהם‬ ‫בעיניו וכדומה‪ .‬על כן המלאכים יחפזון וחיל‬ ‫ז"ל‪ ,‬שהכוונה על אדם שהתחרט ושב בתשובה‬ ‫ורעדה יאחזון‪ ,‬כי הרי אינם יודעים כיצד יצא‬ ‫על עוונותיו כראוי‪ ,‬אלא שהוא מיצר ודואג על‬ ‫לאור דינם‪ ,‬האם ישארו בשלימות קומתם בלי‬ ‫אשר ע"י העוונות נעשו כל כך הרבה קלקולים‬ ‫חסרון‪ ,‬או אולי יצא עליהם המשפט להיות‬ ‫נוראים בכל העולמות עליונים ותחתונים‪ ,‬הנה‬ ‫מחוסרי איברים‪ .‬ואמנם עדיין יכולים ישראל‬ ‫על זה הוא שאמרו שיעשה כנגדם חבילות‬ ‫לתקן את החסרון‪ ,‬כי כאשר האדם מתעורר‬ ‫של מצוות‪ ,‬כי מאחר שהעבירה הנעשה ע"י‬ ‫בתשובה וחרטה על כל מה שלא עשה כפי‬ ‫בני אדם קרוצי חומר‪ ,‬פוגם ומקלקל כל כך‬ ‫הראוי‪ ,‬יש בידו היכולת לתקן את כל המצוות‬ ‫ה‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫אין יודעים להריע‪ ,‬אלא שיודעים לרצות את‬ ‫הרבה בכל עולמות העליונים‪ ,‬מדה טובה‬ ‫בוראם בתרועה‪ .‬וצ"ב הכוונה‪ .‬ומבאר על‬ ‫מרובה‪ ,‬וכל מצוה ועבודת השי"ת יש בידו‬ ‫פי מה שכתב באור המאיר (פ' נצבים) דאיתא‬ ‫להטיב ולתקן ולהשפיע שפע רב בכל עולמות‬ ‫במדרש על הפסוק (תהלים קכא‪ ,‬ה) ה' צלך‪,‬‬ ‫העליונים‪.‬‬ ‫מה הצל הזה אם אתה מצחק לו הוא משחק‬ ‫לך‪ ,‬אם אתה בוכה לו הוא בוכה כנגדך‪ ,‬אף‬ ‫והנה אימת הדין נובע ובא ממה שהאדם‬ ‫הקב"ה צלך‪ ,‬כשם שאתה הוה עמו הוא הוה‬ ‫מעלה על לבבו‪ ,‬שהנה ביום זה דנין את כל‬ ‫עמך‪ .‬והכוונה‪ ,‬שעל ידי עבודתינו וכל פרטי‬ ‫הבריאה כולה‪ ,‬איך להשפיע השפע על כל‬ ‫מעשינו באתערותא דלתתא ככה איתער‬ ‫השנה הבאה‪ ,‬וכל זה תלוי במעשי בני אדם‪,‬‬ ‫לעילא‪ ,‬כי בני ישראל הם חלק אלוה ממעל‪,‬‬ ‫ולכן אם חטא ואשם על נפשו‪ ,‬לא על עצמו‬ ‫וכאשר מתנועע הגוף מתנועע גם השורש‪,‬‬ ‫בלבד הדין אלא כל בעולם כולו תלוי ועומד‬ ‫לכן מעוררים בני ישראל דוגמתם למעלה‪,‬‬ ‫בדינו‪ ,‬ובהתבונן האדם בכך הרי יחרד האיש‬ ‫עיי"ש‪ .‬והנה ידוע דשורש כוונת התקיעות‬ ‫וילפת‪ ,‬שהרי כל העולמות העליונים תלוים‬ ‫הוא להמתיק הדינים דלמעלה‪ ,‬על ידי קול‬ ‫ועומדים על מעשיו‪ .‬אך מאידך גיסא‪ ,‬כאשר‬ ‫השופר שהוא כלול ממים אש ורוח‪ ,‬וזה מורה‬ ‫האדם מתבונן בדבר זה‪ ,‬שכל מעשה שעושה‬ ‫על המתקת הדינים‪ ,‬שהיסודות המורים על‬ ‫האדם פועל גדולות ונצורות בשמים ובארץ‪,‬‬ ‫הדינים מתערבין ונכללים ביסודות המורים‬ ‫הרי מדה טובה מרובה שבכל דבר טוב שהוא‬ ‫למדות הרחמים‪ ,‬ובזה מתבטלים ונקרעים כל‬ ‫עושה הוא גורם בזה להשפיע שפע לכל‬ ‫הדינים למעלה‪ .‬וכל זה נעשה על ידי אתערותא‬ ‫העולמות‪ .‬ומזה יתמלא לב האדם שמחה‬ ‫דלתתא מעשיהם של ישראל‪ ,‬ועל ידי זה נעשה‬ ‫בראש השנה‪ ,‬כאשר יבוא להכרה זו עד כמה‬ ‫כן אף למעלה במדות העליונות‪ ,‬ואפילו אין‬ ‫גדול כוחו של אדם‪ ,‬שעל פי עבודתו בעולם‬ ‫אנו יודעים לכוון בכוונות הראוים לבוא לבית‬ ‫הזה‪ ,‬ניתן בידו הכח לתקן ולהטיב את כל‬ ‫המלך פנימה‪ ,‬אבל עם כל זה במה שאנו עושים‬ ‫העולמות העליונים‪ .‬ועל ידי כך מה מאד‬ ‫רצונו ית"ש ומקיימים את מצוותיו‪ ,‬כבר נעשה‬ ‫יתעורר האדם לעבוד עבודת היום בראש‬ ‫הכל ממילא ומתבטלים כל הדינים למעלה‪.‬‬ ‫השנה אצל התפילות ותחנונים במצות תקיעת‬ ‫שופר ושאר מצות היום‪ ,‬ולפעול שפע ברכה‬ ‫וזה כוונת דברי המדרש‪ ,‬אשרי העם יודעי‬ ‫טובה‪ ,‬ושנה טובה ומבורכת‪.‬‬ ‫תרועה‪ ,‬שיודעים לרצות את בוראם בתרועה‪,‬‬ ‫דהיינו שכלל ישראל בכוחם על ידי תקיעתם‬ ‫מצות תקיעת שופר ללמד‬ ‫באתערותא דלתתא לעורר רצון העליון‬ ‫בא עד היכן מגיע כל מעשה‬ ‫ב"ה לנהוג עמנו במידת הרחמים‪ ,‬וזאת היא‬ ‫ופעולה של איש הישראלי‬ ‫מכיון שהשי"ת הוא בורא"ם‪ ,‬כמו שכתוב‬ ‫(בראשית ב‪ ,‬ז) ויפח באפיו נשמת חיים‪ ,‬ואמרו‬ ‫ועל יסוד זה מורה ובא מצות תקיעת שופר‪,‬‬ ‫(עיין רמב"ן שם) מאן דנפח מתוכו נפח‪ ,‬וכיון‬ ‫וכמו שכתב בספה"ק עצי חיים (לראש השנה‬ ‫שיש בקרבם כביכול חלק אלוה ממעל לכן‬ ‫אות ז) לפרש הפסוק (תהלים פ‪,‬א ד) תקעו בחודש‬ ‫באתערותא דלתתא מצדם נתעורר כמו כן‬ ‫שופר בכסה ליום חגנו‪ ,‬כי חוק לישראל הוא‬ ‫למעלה‪ ,‬שכאשר מתנועע הגוף מתנועע אתו‬ ‫משפט לאלהי יעקב‪ ,‬דהנה איתא במדרש‬ ‫גם השורש‪ ,‬להמתיק כל הדינים למעלה‪ .‬וזה‬ ‫(ויק"ר פכ"ט ס"ד) על הפסוק (תהלים פט טז)‬ ‫שאמר הכתוב‪ ,‬תקעו בחודש שופר בכסה ליום‬ ‫אשרי העם יודעי תרועה‪ ,‬וכי אומות העולם‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ו‬ ‫בתשובה אל ה'‪ ,‬ויעורר את עצמו משינתו‬ ‫חגנו‪ ,‬והיינו כדי לעורר מידת הרחמים למעלה‬ ‫העמוקה בהבלי הזמן‪.‬‬ ‫על ידי מעשינו באתערותא דלתתא‪ ,‬ולזה אמר‪,‬‬ ‫כי חוק לישראל הוא‪ ,‬שכח זה שבאתערותא‬ ‫ובזה אפשר לבאר אמרם ז"ל (ראש השנה‬ ‫דלתתא איתער לעילא יש רק בכלל ישראל‪,‬‬ ‫טז‪ ):‬אמר הקב"ה אמרו לפני מלכיות בראש‬ ‫כיון שהם חלק אלוה ממעל‪ ,‬משפט לאלקי‬ ‫השנה כדי שתמליכוני עליכם‪ ,‬זכרונות כדי‬ ‫יעקב‪ ,‬היינו שכל מה שבני ישראל עושים כאן‬ ‫שיעלה זכרוניכם לפני לטובה‪ ,‬ובמה בשופר‪.‬‬ ‫למטה‪ ,‬הוא משפט לאלקי יעקב‪ ,‬שנתעורר‬ ‫וראוי להבין שייכות הענינים‪ .‬ואפשר לומר‬ ‫כמו כן גם למעלה‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫דהנה בפשטות ענין סדר זכרונות הוא לומר‬ ‫שהכל נזכר לפניו ית"ש ואין שכחה לפני‬ ‫אמנם ממצות תקיעת שופר שעל ידה‬ ‫כסא כבודו‪' ,‬אתה זוכר את כל המפעל וגם כל‬ ‫מתמתקין כל הדינים למעלה‪ ,‬ונשפע רחמים‬ ‫היצור לא נכחד ממך'‪ ,‬ומבקשים אנו מלפני‬ ‫וכל טוב לבית ישראל‪ ,‬דבאתערותא דלתתא‬ ‫השי"ת שנזכר לפניו לטובה‪' ,‬זכרנו בזכרון‬ ‫איתער לעילא‪ ,‬נלמד יסוד גדול‪ ,‬כי מצות‬ ‫טוב לפניך'‪ .‬אך באמצע סדר זכרונות אומרים‬ ‫תקיעת שופר לא ללמד על עצמו יצא‪ ,‬אלא‬ ‫'אשרי איש שלא ישכחך ובן אדם יתאמץ בך'‪,‬‬ ‫ללמד על הכלל כולו יצא עד היכן מגיע כל‬ ‫ולכאורה הלא בכל סדר זכרונות מדברים מזה‬ ‫מעשה ופעולה של איש הישראלי‪ ,‬שכל‬ ‫שהשי"ת שוכר את כל הבריאה ואנו מבקשים‬ ‫מצוה שעושה ומקיים מעורר אורות עליונים‬ ‫שנזכר לפניו לטובה‪ ,‬ומה שייך כאן ענין זה‬ ‫למעלה‪ ,‬וכמו כן להיפך רח"ל‪ ,‬שכל עבירה‬ ‫שאשרי איש שזוכר את השי"ת‪ ,‬הלא אין‬ ‫שהוא עושה פוגם רח"ל בעולמות העליונים‪,‬‬ ‫המדובר כאן מענין זכירה זו כלל אלא מענין‬ ‫ומעכב השפע לכל הבריאה‪ ,‬וכמו שפירשו‬ ‫שהשי"ת זוכר אותנו‪.‬‬ ‫במאמר המשנה (אבות פ"ב מ"א) 'דע מה למעלה‬ ‫אך לדרכינו י"ל שהרי באתערותא דלתתא‬ ‫ממך'‪ ,‬כלומר שעל האדם לידע‪ ,‬שכל מה‬ ‫איתער לעילא‪ ,‬ולכן זאת שהאדם זוכר תמיד‬ ‫שנעשה למעלה בשמי מעל‪ ,‬הכל הוא ממך‪,‬‬ ‫את השי"ת‪ ,‬מעורר למעלה שיזכר לפניו ית"ש‬ ‫דכל ההנהגה למעלה תלויה במעשיו של אדם‪,‬‬ ‫לטובה ולברכה‪ ,‬וכמו שאומרים בתפלת יעלה‬ ‫דבאתערותא דלתתא איתער לעילא‪.‬‬ ‫ויבוא 'ויזכר ויפקד זכרונינו ופקדונינו וכו'‬ ‫ולפי זה יובנו לנו דברי הרמב"ם (הלכות‬ ‫לחן ולחסד ולרחמים לחיים ולשלום'‪ ,‬ולכן‬ ‫א"ש דכאשר מדברים מענין זה שיזכור השי"ת‬ ‫תשובה פ"ג ה"ד) 'אף על פי שתקיעת שופר גזירת‬ ‫אותנו לטובה‪ ,‬אומרים 'אשרי איש שלא‬ ‫הכתוב הוא‪ ,‬רמז יש בו‪ ,‬כלומר עורו ישנים‬ ‫ישכחך'‪ ,‬שבכח זה שהאדם אינו שוכח את‬ ‫משנתכם ונרדמים הקיצו מתרדומתכם‪ ,‬וחפשו‬ ‫השי"ת‪ ,‬זוכה שיהיה נזכר לפניו לטובה‪.‬‬ ‫במעשיכם וחזרו בתשובה וזכרו בוראכם'‪.‬‬ ‫ולכאורה צ"ב האיך מעורר השופר לתשובה‪.‬‬ ‫וזה י"ל הכוונה בדבריהם‪ ,‬אמרו לפני‬ ‫אך לפי דרכינו מובן‪ ,‬דכאשר תוקעים בשופר‪,‬‬ ‫מלכיות בראש השנה כדי שתמליכוני עליכם‪,‬‬ ‫והאדם מתבונן איך שבכך מזדעזעים כל‬ ‫והאופן שבו יוכל האדם להמליך על עצמו את‬ ‫העולמות‪ ,‬והקב"ה עומד מכסא דין ויושב על‬ ‫השי"ת הוא‪ ,‬על ידי שזוכר תמיד את השי"ת‪,‬‬ ‫כסא רחמים‪ ,‬והכל על ידי תקיעת שופר‪ ,‬הוא‬ ‫וכמו שכתב הרמ"א (או"ח סימן א) 'שויתי ה'‬ ‫מתבונן מתוך כך גודל ערכה של כל פעולה‬ ‫לנגדי תמיד הוא כלל גדול בתורה ובמעלות‬ ‫שהוא עושה‪ ,‬ואיזה חורבן רח"ל גרם למעלה‬ ‫הצדיקים אשר הולכים לפני האלהים‪,‬‬ ‫על ידי עוונותיו‪ ,‬ויעורר את לבבו לשוב‬ ‫ז‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ובייטב פנים (מאמר אבני זכרון לר"ה אות כט)‬ ‫וכשישים האדם אל לבו שהמלך הגדול‬ ‫ביאר בזה ענין השמחה שיש בראש השנה‪,‬‬ ‫הקב"ה אשר מלוא כל הארץ כבודו עומד‬ ‫על דרך שכתב בשל"ה הקדוש (ווי העמודים פרק‬ ‫עליו ורואה במעשיו‪ ,‬כמו שנאמר (ירמיה כג‪,‬‬ ‫כז) לבאר מאמרם ז"ל (שמו"ר פכ"ג ס"ה) עתידין‬ ‫כד) אם יסתר איש במסתרים ואני לא אראנו‬ ‫ישראל שיאמרו שירה לעתיד לבוא‪ ,‬והוא‬ ‫נאום ה'‪ ,‬מיד יגיע אליו היראה וההכנעה‬ ‫לכאורה כפל לשון 'עתידין' ישראל 'לעתיד‬ ‫בפחד השי"ת ובושתו מפניו תמיד'‪ ,‬עכ"ל‪.‬‬ ‫לבוא'‪ ,‬אך הביאור שעתידין ישראל שיאמרו‬ ‫ולזה אמר‪ ,‬זכרונות כדי שיעלה זכרוניכם לפני‬ ‫שירה בימי גלותם על מה שעתיד לבוא בביאת‬ ‫לטובה‪ ,‬דכאשר האדם ממליך על עצמו את‬ ‫גואלנו‪ ,‬שמכח האמונה נדמה להם כאילו‬ ‫השי"ת וזוכר תמיד שהוא עומד לפני המלך‪,‬‬ ‫בעיניהם ראו שכבר היה כן‪ .‬וזה ענין השמחה‬ ‫אז זוכה שיעלה זכרונו לפניו ית' לטובה‪,‬‬ ‫שיש בראש השנה‪ ,‬שאנו שמחים במה שעתיד‬ ‫ולזה אמר‪ ,‬ובמה בשופר‪ ,‬שהשופר מורה על‬ ‫להתגלות כבוד מלכותו ית' בעולם‪ ,‬וידע כל‬ ‫כך שבאתערותא דלתתא מעורר למעלה‪ ,‬לכן‬ ‫פעול כי אתה פעלתו‪ ,‬עכתו"ד‪.‬‬ ‫כאשר האדם זוכר תמיד את השי"ת‪ ,‬זוכה‬ ‫שיזכר לפניו ית' לטובה‪.‬‬ ‫ולכאורה יש להבין הענין איך מתקשר‬ ‫ענין תפלות אלו על התגלות כבוד שמו ית'‪,‬‬ ‫מה שאנו ממליכים עלינו‬ ‫לעבודת ימי ראש השנה שהם שיקבל האדם‬ ‫את השי"ת מעורר התגלות‬ ‫על עצמו עול מלכות שמים‪ ,‬לשמור מצוותיו‬ ‫כבוד מלכותו ית' בעולם‬ ‫ולעשות רצונו ולעבדו‪ ,‬כמו שאמרו חז"ל (ראש‬ ‫השנה טז‪ ):‬אמר הקב"ה‪ ,‬אמרו לפני מלכיות‬ ‫והנה מצינו שרוב התפלות בימי ראש השנה‬ ‫כדי שתמליכוני עליכם‪ .‬אך לדרכינו מובן‪,‬‬ ‫הם על התגלות מלכותו ית"ש בעולם‪' ,‬ותמלוך‬ ‫שכאשר האדם ממליך על עצמו את השי"ת‪,‬‬ ‫אתה הוא אלקינו מהרה לבדך על כל מעשיך'‪,‬‬ ‫מסוגל הדבר לגרום להתגלות כבוד שמו ית'‪,‬‬ ‫'מלוך על כל העולם כולו בכבודך'‪ ,‬שבימים‬ ‫שכל מעשה ופעולה של אדם פועל גדולות‬ ‫אלו מרבים כלל ישראל לבקש ולחנן שכבר‬ ‫ונצורות למעלה‪ ,‬וכאשר הוא מקבל על עצמו‬ ‫נזכה שכל הרשעה בעשן תכלה‪ ,‬ותתגלה כבוד‬ ‫עול מלכות שמים‪ ,‬בזה הוא פועל ומקרב לכך‬ ‫מלכותו ית' עלינו‪ .‬וידוע מספרים הקדושים‬ ‫שימלוך השי"ת על כל הבריאה כולה‪.‬‬ ‫שחלילה לו לאדם לחשוב שכבר עברו כל כך‬ ‫ימים ושנים שבהם ביקשו והתפללו צדיקי‬ ‫השי"ת יעזור שנזכה לסייעתא דשמיא‬ ‫הדורות וכל עם בני ישראל‪ ,‬על התגלות כבוד‬ ‫לקיים את מצוות יום ראש השנה הבעל"ט‬ ‫מלכות שמים‪ ,‬וטרם זכינו לכך‪ ,‬ואיך נוכל אנו‬ ‫כראוי‪ ,‬תקיעת שופר‪ ,‬ואמירת מלכיות זכרונות‬ ‫לפעול זאת בתפלתינו‪ ,‬כי כל התפלות הללו‬ ‫שופרות‪ ,‬ויתקבלו תפלותינו לרחמים ולרצון‪,‬‬ ‫כולם עומדים ונצבים למעלה בשמים‪ ,‬ולא‬ ‫ונזכה לכתיבה וחתימה טובה‪ ,‬ולשנת גאולה‬ ‫נצרך אלא זה המעט שיש בידינו להשלים‪ ,‬ואז‬ ‫וישועה בביאת גואל צדק בב"א‪.‬‬ ‫נזכה להתגלות כבוד שמו ית'‪.‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ח‬ ‫יסודות נאמנים‬ ‫בעבודת הזמנים‬ ‫יסודי הזמן‬ ‫מאמר 'תוקף קדושת היום'‬ ‫די עבודה פון די טעג פון ראש השנה‬ ‫האט ער א מח וועלכער קאנטאלירט די אלע‬ ‫א‪.‬‬ ‫אברים און חושים‪ .‬טאמער געשעט חלילה אז‬ ‫היות הרת עולם‪:‬‬ ‫א מענטש קען נישט רירן זיין האנט ‪ -‬וועט דער‬ ‫דאקטער אונטערזוכן דעם מחלה‪ ,‬טאמער‬ ‫דער צוגאנג צו דעם‬ ‫וועט ער זען אז דער פראבלעם איז אין דער‬ ‫טאג ‪ -‬דאס איז דער‬ ‫האנט אליינס‪ ,‬די האנט האט זיך צוקלאפט‪,‬‬ ‫קאפ פונעם גאנצן יאר‬ ‫אדער אן אדערל איז פארשטאפט וכדומה ‪-‬‬ ‫וועט ער עס גאנץ גרינג קענען אויסהיילן דורך‬ ‫מעדיצינישע מיטלען‪ .‬אבער טאמער דער‬ ‫דאס גאנצע קומענדיגע יאר‬ ‫פראבלעם איז אינעם 'מח'‪ ,‬דאס הייסט‪ ,‬אז דער‬ ‫ווענדט זיך אין דעם טאג‬ ‫חלק מח וועלכער דארף קאנטראלירן און שיקן‬ ‫כוחות פאר דער האנט ‪ -‬איז געשעדיגט אדער‬ ‫אז עס קומט ראש השנה דארף מען האבן‬ ‫אפגעשטארבן‪ ,‬דעמאלט איז זייער שווער דאס‬ ‫דעם ריכטיגן בליק אויף אזא טאג‪ .‬ראש השנה‬ ‫צו קענען אויסהיילן און פאררעכטן‪ .‬ווייל א‬ ‫איז דער ערשטער טאג פונעם יאר! דאס איז דער‬ ‫חסרון אינעם שורש‪ ,‬אז עס פעלט עפעס אין‬ ‫קאפ פונעם יאר! און ווי חז"ל זאגן (עירובין מא‪:).‬‬ ‫קאפ ‪ -‬איז גאר שווער דאס צוריקצושטעלן‪.‬‬ ‫"הכל בתר רישא גריר" ‪ -‬אלעס שלעפט זיך נאכן‬ ‫קאפ‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬אז דאס גאנצע קומענדיגע‬ ‫'ראש השנה' איז נישט בלויז דער 'אנפאנג'‬ ‫יאר‪ ,‬ווענדט זיך אלעס אין דעם טאג!‬ ‫פונעם יאר‪ ,‬נאר דאס איז דער מח און דער קאפ‬ ‫פונעם יאר! אין דעם טאג ווערט אויסגעפארעמט‬ ‫מיט דעם זענען די ספרים הקדושים מסביר‪,‬‬ ‫דער שורש פונעם גאנצן יאר! אין דעם טאג‬ ‫פארוואס הייסט דער טאג 'ראש השנה'?! עס‬ ‫באקומט מען די כוחות און חיות פארן גאנצן‬ ‫וואלט זיך מער געפאסט צו הייסן 'תחלת השנה'‬ ‫יאר! און דערנאך שפרייט זיך עס אויס אין די‬ ‫‪ -‬דער אנפאנג פונעם יאר?! זאגן זיי טאקע די‬ ‫אלע אברים ‪ -‬וואס דאס זענען די אלע טעג‬ ‫נקודה‪ ,‬אז פונקט ווי אין א מענטש איז פארהאן‬ ‫פונעם יאר‪ .‬דעריבער‪ ,‬טאמער א מענטש‬ ‫פארשידענע אברים; ווי הענט‪ ,‬פוס‪ ,‬און אזוי‬ ‫האט א שוועריגקייט אין סיי וועלכן טאג פון‬ ‫ווייטער‪ ,‬און פארשידענע חושים; ווי זען‪ ,‬הערן‪,‬‬ ‫יאר ‪ -‬טאמער דער חסרון איז נישט אינעם‬ ‫שמעקן און אזוי ווייטער‪ ,‬אבער איבער אלעם‬ ‫ט‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ווי דער אבר אליינס ‪ -‬איז מען דן וויאזוי עס‬ ‫'ראש השנה'‪ ,‬מען האט דאס נישט גוזר‬ ‫זאל אויסקוקן‪ ,‬וואס דאס איז שוין אסאך א‬ ‫געווען אינעם קאפ פונעם יאר ‪ -‬נאר אין יענע‬ ‫לייכטערן דין און עס איז גרינגער צו מתקן זיין‪.‬‬ ‫פרטיות'דיגע טאג‪ ,‬דעמאלט קען ער דאס‬ ‫אבער חלילה אויב דער מענטש האט נישט‬ ‫גרינגער אויס'פועל'ן און מתקן זיין‪ .‬אבער‬ ‫זוכה געווען בדין אינעם 'ראש' פונעם יאר ‪ -‬איז‬ ‫טאמער איז דאס א חסרון אינעם 'ראש השנה'‪,‬‬ ‫שוין זייער שווער דאס צו קענען פאררעכטן‪.‬‬ ‫פון הימל האט מען נישט אריינגעלייגט אין זיין‬ ‫'ראש השנה'‪ ,‬אינעם קאפ פון יאר ‪ -‬א חיות און‬ ‫נישט מסיח דעת זיין פאר אכט‪-‬‬ ‫כח פאר אט דעם טאג‪ ,‬דעמאלט איז עס שוין‬ ‫און‪-‬פערציג שעה פון ראש השנה‬ ‫גאר א שווערער עסק! דאס איז שוין נישט אזוי‬ ‫לייכט צו פאררעכטן און אויס'פועל'ן! ווייל‬ ‫אויף למעשה מיינט דאס צו זאגן‪ ,‬אז מען‬ ‫צוריקצושטעלן עפעס אינעם שורש איז גאר‬ ‫דארף שטארק אויסנוצן די צוויי טעג פון‬ ‫שווער‪.‬‬ ‫ראש השנה; ווי עס שטייט אין מאור ושמש‬ ‫(רמזי ראש השנה)‪" :‬ואשרי מי שהוא זוכה לקדש‬ ‫מיט דעם פארענטפערן די ספרים הקדושים‬ ‫ולטהר עצמו ומחשבותיו ולהכין עצמו לקראת‬ ‫די צוויי מאן דאמרי אין די גמרא (ראש השנה טז‪:).‬‬ ‫אלקינו בכל המ"ח שעות שבראש השנה" ‪ -‬וואויל‬ ‫איין מאן דאמר זאגט "אדם נידון בכל יום"‪ ,‬און‬ ‫איז פאר דעם וואס איז זוכה זיך צו הייליגן פארן‬ ‫דער צווייטער מאן דאמר זאגט‪" :‬אדם נידון‬ ‫באשעפער אין די אכט און פערציג שעה פונעם‬ ‫בראש השנה וגזר דין שלו נחתם ביום הכפורים"‪.‬‬ ‫ראש השנה‪" ,‬שבזה ימשוך קדושה ודביקות ה'‬ ‫זאגן די ספרים הקדושים אז אינ'אמת'ן איז 'אלו‬ ‫על כל השנה שיוכל להיות דבוק בנועם ה' כל‬ ‫ואלו דברי אלקים חיים'; קודם קומט פאר א דין‬ ‫היום" ‪ -‬וואס פון דעם וועט ער ציען דביקות‬ ‫'ראש השנה' ‪ -‬וואס דאס איז ווי דער 'מח'‪ .‬און‬ ‫אינעם אויבערשטן אויף אגאנץ יאר‪" ,‬וכל חלק‬ ‫טאמער איז דער מענטש ארויסגעגאנגען זכאי‬ ‫מחלקי השעות שבראש השנה יתנו עזר וסעד‬ ‫בדין ראש השנה‪ ,‬איז דער פשט אז אינעם 'מח'‬ ‫לכל יום מימי השנה להמליך הבורא ברוך הוא"‬ ‫האט ער שוין דעם חיות און כח פאר יעדן טאג‬ ‫‪ -‬און יעדע מינוט פון די אכט און פערציג שעה‬ ‫פון א גאנץ יאר‪ .‬דערנאך ווערט א מענטש 'נידון‬ ‫פון ראש השנה וועט אים צוהעלפן ממליך צו‬ ‫בכל יום' ‪ -‬יעדן טאג עקסטער ‪ -‬וואס דאס איז‬ ‫מקור חיים‬ ‫והעצה לבוא לידי מדה זו‪ ,‬הוא להכין עצמנו להמליך אלקינו באהבה עזה ובכל לב ונפש בשני ימי ראש‬ ‫השנה‪ ,‬ועל ידי זה יוסיף אומץ לייחד אלקינו בעת אמרו שמע ישראל כל השנה שיוכל לקבל עליו עול‬ ‫מלכות שמים בקדושה על ידי המשכת הקדושה שהוא מושך עליו בראש השנה‪ .‬ואשרי מי שהוא זוכה‬ ‫לקדש ולטהר עצמו ומחשבותיו ולהכין עצמו לקראת אלקינו בכל המ"ח שעות שבראש השנה שבזה‬ ‫ימשוך קדושה ודביקות ה' על כל השנה‪ ,‬שיוכל להיות דבוק בנועם ה' כל היום‪ .‬וכל חלק מחלקי‬ ‫השעות בראש השנה יתנו עזר וסעד לכל יום מימי השנה‪ ,‬להמליך הבורא ברוך הוא‪.‬‬ ‫מאור ושמש‪ ,‬רמזי ראש השנה‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫י‬ ‫דער אויבערשטער זאגט פאר אידישע קינדער‪:‬‬ ‫זיין אויף זיך דעם באשעפער אין א געוויסער‬ ‫"זאגט פאר מיר די צען פסוקים פון 'מלכיות'‪,‬‬ ‫חלק פונעם יאר‪.‬‬ ‫און דורכדעם זאלן ענק מיר קעניגן אויף אייך"‪.‬‬ ‫זעט מען פון דעם‪ ,‬אז ראש השנה איז דער זמן‬ ‫דעריבער דארף מען זען אויסצונוצן די גאנצע‬ ‫וואס יעדער איד בפרטיות ‪ -‬און גאנץ כלל ישראל‬ ‫אכט און פערציג שעה ווי עס דארף צו זיין מיט‬ ‫בכלליות ‪ -‬דארפן ממליך זיין דעם אויבערשטן!‬ ‫'קבלת עול מלכות שמים'‪ ,‬מיט 'תשובה' און מיט‬ ‫וויסן אז דער אויבערשטער איז אונזער קעניג‬ ‫'תפלה'‪ ,‬דאווענען ערליך מיט כונה און פרובירן‬ ‫און מיר זענען משועבד צו אים! מקבל זיין 'עול‬ ‫ווי ווייט מעגליך צו משים לב זיין צו די ווערטער‬ ‫המלכות' זיך אינגאנצן איבערצוגעבן פארן‬ ‫וואס מען זאגט ביים דאווענען‪ ,‬און אויך די‬ ‫אויבערשטן! דאס איז דער עבודה פון ראש‬ ‫איבריגע זמנים דארף מען אויסנוצן און לעבן מיט‬ ‫השנה און דערפאר זאגט מען די צען פסוקים‬ ‫א 'קבלת עול'‪ ,‬און נישט פארברענגען קיין איין‬ ‫פון מלכיות‪.‬‬ ‫רגע מיט דברים בטלים‪ .‬און ווען מען פראוועט‬ ‫אזא 'ראש השנה' ‪ -‬גיבט עס אריין א כח און‬ ‫און בעצם איז דאס ממש דער מהות פון‬ ‫חיות אינעם גאנצן יאר‪ .‬אויף דעם דארף מען‬ ‫ראש השנה; ווי מען זעט פונעם נוסח הברכה‪:‬‬ ‫האבן אן עקסטערע 'סייעתא דשמיא'‪ ,‬און מען‬ ‫ִיְִׂש ָָר ֵֵאל ְְויֹום ַַהִּזִ ָּכָ רֹון"‬ ‫"ֶמֶלֶ ְך ַַעל ָּכָ ל ָָה ָָא ֶֶרץ‪ְְ ,‬מ ַַק ֵֵּדׁש ְ‬ ‫ֶ‬ ‫דארף טאקע מתפלל זיין פון ערב ראש השנה‪,‬‬ ‫‪ -‬אז די קדושה פון ראש השנה ‪ -‬איז איינס מיט‬ ‫אז מען זאל קענען גוט אויסנוצן די אכט און‬ ‫דעם ענין אז דער אויבערשטער איז 'מלך על‬ ‫פערציג שעה פונעם ראש השנה‪.‬‬ ‫כל הארץ'‪ .‬די קדושה פון ראש השנה זאגט פאר‬ ‫א איד‪ ,‬אז ער דארף ארייננעמען אין זיך און לעבן‬ ‫ב‪.‬‬ ‫מיט דעם אז דער אויבערשטער איז 'מלך על כל‬ ‫אי מלכא אנא‪:‬‬ ‫הארץ'! און דאס איז דער מציאות‪ ,‬אז יעדער‬ ‫איד איז מקבל אויף זיך ראש השנה א שטארקע‬ ‫'קבלת עול מלכות שמים'‪ ,‬ער נעמט זיך אונטער‬ ‫ווען מען איז ממליך‬ ‫אן איבערגעגעבנקייט צום קעניג פון דער‬ ‫דעם אויבערשטן ‪-‬‬ ‫וועלט‪.‬‬ ‫האלט מען נישט אויס‬ ‫די גרויסע העלמה‬ ‫די תפילות אין די טעג אויף‬ ‫גילוי כבוד מלכות שמים‬ ‫מען רופט אויס‪ :‬דער‬ ‫אויבערשטער איז מלך אויף מיר‬ ‫חוץ פון די עבודה ממליך צו זיין דעם‬ ‫און אויף די גאנצע וועלט‬ ‫אויבערשטן יעצט אינעם 'הוה'‪ ,‬איז דא נאך אן‬ ‫ענין‪ :‬מיר זעען אז ראש השנה ביי שמונה עשרה‬ ‫די עבודה אין די טעג פון ראש השנה איז צו‬ ‫הייבט מען אן באלד מיט גאר אסאך תפילות‬ ‫ממליך צו זיין דעם אויבערשטן‪ ,‬און אויסרופן‬ ‫אויפן 'כבוד מלכות שמים' וועלכע וועט נתגלה‬ ‫אז דער אויבערשטער איז דער מלך אויף‬ ‫ווערן ביי דער גאולה העתידה‪ ,‬ווי מען זאגט‪:‬‬ ‫דער גאנצער וועלט ‪ -‬וואס אין דעם איז אויך‬ ‫ֹלֵקינּו"‪ ,‬דערנאך זאגט‬ ‫ִיְִת ַַק ַַּדׁש ִִׁש ְׁׁמ�ָך ה' ֱֱא ֵ‬ ‫"ּוְבֵכֵ ן ְ‬ ‫ְ‬ ‫נכלל צו מקבל זיין אויף זיך אליינס דעם 'עול‬ ‫ֹלֵקינּו ַַעל ָּכָ ל ַַמ ֲֲע ֶֶׂשיָך‬ ‫"ּוְבֵכֵ ן ֵֵּתן ַַּפ ְְח ְְּדָך ה' ֱֱא ֵ‬ ‫מען‪ְ :‬‬ ‫המלכות'; ווי די גמרא זאגט (ראש השנה טז‪:).‬‬ ‫ֵלֵָבב‬ ‫ַלֲַעׂשֹות ְְרצֹוְנְ ָך ְְּב ָ‬ ‫ֵיֵָעׂשּו ֻכֻ ָּלָם ֲֲאֻגֻ ָָּדה ֶֶא ָָחת ֲ‬ ‫וגו' ְְו ָ‬ ‫"אמרו לפני מלכיות כדי שתמליכוני עליכם" ‪-‬‬ ‫אי‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ְלְַע ֶֶּמָך"‪ ,‬אזוי אויך‪:‬‬ ‫"ּוְבֵכֵ ן ֵֵּתן ָּכָ בֹוד ה' ַ‬ ‫ָָׁשֵלֵם"‪ְ ,‬‬ ‫מיר זענען מכיר אפילו אינעם הסתר‬ ‫פנים אז דער אויבערשטער איז 'מלך'‬ ‫ְלְַב ֶֶּדָך ַַעל ָּכָ ל‬ ‫ֹלֵקינּו ְְמ ֵֵה ָָרה ַ‬ ‫ְ"ְו ִִת ְְמֹלְך ַַא ָָּתה הּוא ה' ֱֱא ֵ‬ ‫בֹוֶדָך וגו'‬‫"ְמֹלְך ַַעל ָּכָ ל ָָהעֹוָלָם ֻּכֻ ּלֹו ִִּבְכְ ֶ‬ ‫ַַמ ֲֲע ֶֶׂשיָך"‪ְ ,‬‬ ‫ּוַמְלְכּותֹו ַַּבֹּכֹל‬‫ְְו ֵַיֵַדע ָּכָ ל ָָּפעּול ִּכִ י ַַא ָָּתה ְְפ ַַעְלְּתֹו וגו' ַ‬ ‫נאר מען קען דאס מסביר זיין מיט א יסוד‬ ‫ָָמ ָָׁשָלָה"‪ .‬אזוי איז דא פילע תפילות וואס מען‬ ‫וואס עס שטייט אין קדושת לוי (פרשת בשלח)‪,‬‬ ‫רעדט פון די התגלות כבוד שמים וואס וועט‬ ‫וואס ער פרעגט אן ענליכע קושיא אויף דעם‬ ‫זיין ביי די גאולה שלימה‪.‬‬ ‫וואס מען זאגט יעדן טאג ביים דאווענען נאך‬ ‫די 'שירה' דריי פסוקים‪ִּ" :‬כִ י ַלַ ה' ַַה ְְּמלּוָכָ ה ּוֹמ ֵֵֹׁשל‬ ‫מֹוִׁש ִִעים ְְּב ַַהר‬ ‫ִ‬ ‫ַַּבּגֹוִיִ ם" (תהלים כב‪ ,‬כט)‪ְ"ְ ,‬ו ָָעלּו‬ ‫דארף מען פארשטיין‪ :‬וואס איז די שייכות‬ ‫ִִצּיֹון ִלִ ְְׁשֹּפֹט ֶֶאת ַַהר ֵֵע ָָׂשו ְְו ָָהְיְ ָָתה ַלַ ה' ַַה ְְּמלּוָכָ ה"‬ ‫צווישן די צוויי ענינים?! טאמער מען רופט‬ ‫(עובדיה א‪ ,‬כא)‪ְ"ְ ,‬ו ָָהָיָ ה ה' ְלְ ֶֶמֶלֶ ְך ַַעל ָּכָ ל ָָה ָָא ֶֶרץ‬ ‫אויס אז דער אויבערשטער איז שוין יעצט דער‬ ‫ּוְׁשמֹו ֶֶא ָָחד" (זכריה יד‪,‬‬ ‫ַַּבּיֹום ַַההּוא ִיִ ְְהֶיֶ ה ה' ֶֶא ָָחד ְ‬ ‫'מלך על כל הארץ'‪ ,‬טא‪ ,‬וואס דארף מען אזויפיל‬ ‫ט)‪ .‬פרעגט דער קדושת לוי‪" :‬כי לה' המלוכה"‬ ‫מתפלל זיין אז זיין מלוכה זאל שוין נתגלה ווערן‬ ‫מיינט דאך אז דער אויבערשטער איז שוין‬ ‫אויף דער גאנצער וועלט?! און בכלל דארף מען‬ ‫'יעצט' קעניג‪ ,‬און דערנאך זאגט מען "והיתה‬ ‫פארשטיין‪ :‬וואס איז דער ענין פון אויסרופן‬ ‫לה' המלוכה" ‪ -‬אז ווען משיח וועט קומען‬ ‫אז דער אויבערשטער איז דער מלך אויף דער‬ ‫וועט ערשט דעמאלט זיין דעם אויבערשטנ'ס‬ ‫גאנצער וועלט?! דער אויבערשטער איז סייווי‬ ‫מלוכה‪ ,‬און ערשט דעמאלט וועט דער‬ ‫דער 'מלך העולם'‪ ,‬ער אליינס פירט אלעס און‬ ‫אויבערשטער זיין "למלך על כל הארץ"‪ ,‬איז‬ ‫טוט אלעס‪ ,‬טא‪ ,‬וואס גיבן מיר צו ווען מיר רופן‬ ‫דאך דאס א סתירה?!‬ ‫דאס אויס?!‬ ‫מקור חיים‬ ‫והנה אנו אומרים בתפלתינו בסוף שירה כי לה' המלוכה ומושל בגוים ועלו מושיעים בהר‬ ‫ציון והיתה לה' המלוכה וגו' (עובדיה א‪ ,‬כא)‪ .‬והענין הוא‪ ,‬כי צריכין להבין מה חילוק יש בין מלוכה‬ ‫ובין ממשלה מה שהכתוב כופל לשונות כאן‪ .‬אמנם הענין הוא כך‪ ,‬כי בחינת מלך הוא בדעת ורצון‬ ‫העם שכולם מסכימים על המלוכה בלב שלם ובנפש חפיצה‪ .‬אכן בחינת מושל הוא מחמת שיש לו עוז‬ ‫וממשלה למלוך להיות מולך מעצמו אפילו שלא ברצון עבדיו‪ .‬וזהו פירוש הפסוק כי לה' המלוכה‪,‬‬ ‫רצה לומר להבורא המלוכה ודאי שייך רק שאין אומה ולשון מכיר בזה ואין להם תבונה להסכים בזה‬ ‫רק עתה בזמן הזה אנחנו עמו ישראל ממליכים ומכתירים כבודו יתברך שמו שימלוך עלינו בבחינת‬ ‫מלכות‪ .‬וזהו לה' המלוכה‪ ,‬מדעת ישראל כנאמר בים ומלכותו ברצון קבלו עליהם כו'‪ ,‬אבל ומושל‬ ‫בגוים‪ ,‬באומות הוא מושל בחזקה אפילו שלא ברצונם‪ ,‬רק לעתיד כשיעלו מושיעים בהר ציון לשפוט‬ ‫את הר עשו והיתה לה' המלוכה והיה ה' למלך על כל הארץ‪ ,‬אפילו האומות ידעו ויכירו שהוא לבדו‬ ‫מלך עולם ונהרו אליו כל הגוים ויתנו לו כתר מלוכה‪:‬‬ ‫קדושת לוי‪ ,‬פרשת בשלח‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫בי‬ ‫סטרא אחרא שטעלט אהער! אבער דער אמת‬ ‫זאגט דער קדושת לוי א גרויסן יסוד‪ :‬עס איז‬ ‫איז אז דער אויבערשטער איז דער איינציגער‬ ‫פארהאן א גרויסער חילוק צווישן 'מלוכה' און‬ ‫מלך‪ ,‬און אן אים גייט גארנישט! דערפאר זאגט‬ ‫'ממשלה'‪' .‬מלוכה' מיינט‪ ,‬אז דאס פאלק נעמט‬ ‫דער פסוק‪" :‬כי לה' המלוכה" ‪ -‬אידישע קינדער‬ ‫אויף א קעניג אויפן לאנד ‪ -‬פון זייער אייגענעם‬ ‫זענען מקבל די מלוכה פונעם אויבערשטן שוין‬ ‫ווילן! קיינער האט זיי נישט געצוואונגען‪ ,‬נאר‬ ‫יעצט אינעם 'הוה'‪ ,‬אפילו יעצט אין גלות‪.‬‬ ‫דאס פאלק איז מכיר אז עס וועט זיין א טובה‬ ‫פארן כלל און פארן פרט אז דער מענטש זאל‬ ‫זאגט אבער דער אנדערער פסוק‪" :‬ועלו‬ ‫זיין אונזער קעניג‪ ,‬און דערפאר מען נעמט‬ ‫מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו" ‪ -‬ווען‬ ‫אים אויף פאר א מלך און מען איז זיך משעבד‬ ‫משיח וועט קומען און מען וועט אויסרייסן‬ ‫פאר אים‪ .‬אבער 'ממשלה' מיינט‪ ,‬אז עס איז‬ ‫דעם גאנצן 'רע' פון דער וועלט‪ ,‬דער גאנצער‬ ‫געצוואונגען! אז עס קומט איינער און מיט‬ ‫אויג פארבלענדעניש וועט בטל ווערן‪ ,‬דעמאלט‬ ‫געוואלד באהערשט ער דאס לאנד און יעדער‬ ‫וועט זיין‪" :‬והיתה לה' המלוכה"‪ ,‬און "והיה ה'‬ ‫מוז זיך אונטערטעניגן אונטער אים‪ ,‬מען האט‬ ‫למלך על כל הארץ" ‪ -‬דער אויבערשטער וועט‬ ‫נישט קיין ברירה! אזא איינער הייסט א 'מושל'‬ ‫זיין 'מלך' איבער די גאנצע וועלט ‪ -‬אפילו אויף‬ ‫‪ -‬נישט א 'מלך'‪.‬‬ ‫די גוים‪ ,‬ווייל דעמאלט וועלן אלע מכיר זיין אז‬ ‫דער אויבערשטער איז דער מלך און יעדער‬ ‫היינטיגע צייטן אין גלות איז א זמן פון‬ ‫וועט מקבל זיין זיין מלוכה‪.‬‬ ‫הסתר פנים‪ .‬די גוים זענען נישט מכיר אז דער‬ ‫אויבערשטער איז דער מלך און זיי לעבן נישט‬ ‫אונזער ממליך זיין ‪ -‬איז מקרב די‬ ‫מיט קיין 'עול מלכות שמים'‪ .‬דערפאר איז‬ ‫גרויסע מלכות שמים בביאת משיח‬ ‫דער אויבערשטער ביי זיי א בחינה פון 'מושל'‪,‬‬ ‫ווייל למעשה איז דאך דאס דער אמת‪ ,‬אז דער‬ ‫וויבאלד ראש השנה איז דער זמן פון‬ ‫אויבערשטער איז דער איינציגער מנהיג און‬ ‫'שתמליכוני עליכם'‪ ,‬קומט מיט דעם צוזאמען‬ ‫מושל אויף דער גאנצער וועלט‪ ,‬אלעס ווערט‬ ‫אויך א תפלה וואס מען בעט ביים אויבערשטן‪:‬‬ ‫געפירט בלויז דורכן באשעפער‪ .‬און כאטש זיי‬ ‫"מלוך על כל העולם כולו בכבודך"‪ .‬ווייל ווען‬ ‫זענען עס טאקע נישט מכיר‪ ,‬איז עס אבער א‬ ‫מענטש איז זיך מתבונן‪ ,‬אז דער אויבערשטער‬ ‫בחינה פון 'ומושל בגוים'‪.‬‬ ‫איז דער 'מלך על כל הארץ' ‪ -‬אלעס איז נאר‬ ‫פונעם באשעפער און אן דעם באשעפער קען‬ ‫ווידער אבער‪ ,‬אידישע קינדער זענען מכיר ‪-‬‬ ‫מען גארנישט‪ ,‬הייבט אן צו ווערן שווער און זייער‬ ‫אפילו היינט אינעם גרויסן הסתר פנים ‪ -‬אז דער‬ ‫ווייטאגליך‪ :‬ווי קען זיין אז עס טוט זיך אזא הפקר‬ ‫אויבערשטער איז דער מלך! זיי גלייבן און ווייסן‬ ‫וועלט?! עס איז דאך דא א מלך אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫אז אלעס קומט פונעם באשעפער און אלעס‬ ‫טא‪ ,‬ווי קען מען זיך ארומדרייען אויף דער וועלט‬ ‫ווערט געפירט נאר דורך אים! און כאטש עס‬ ‫און טון זאכן קעגן דעם רצון פונעם באשעפער?!‬ ‫איז זייער באהאלטן און מען זעט עס נישט‪,‬‬ ‫א מענטש קען דאך נישט געבן קיין איין אטעם‬ ‫פארקערט‪ ,‬פאר די אויגן דוכט זיך אז מען‬ ‫‪ -‬אן דעם וואס דער אויבערשטער גיבט אים‬ ‫קען חלילה טון קעגן דעם רצון ה' און מען‬ ‫דעם כח‪ ,‬טא‪ ,‬ווי האט ער די חוצפה צו מורד זיין‬ ‫איז מצליח‪ ,‬כאילו 'טבע' האט עפעס א מקום‪,‬‬ ‫אין אים?! דעריבער שרייען אידישע קינדער‬ ‫דאך ווייסן אידישע קינדער אז דאס איז נאר‬ ‫אויס‪" :‬מלוך על כל העולם כולו בכבודך"‪ ,‬ווילאנג‬ ‫פַארבלענדעניש וואס די‬ ‫א דמיון און ַַאן אויגן ַ‬ ‫גי‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫מקור חיים‬ ‫מכל וכל‪ ,‬ואם כן לפי זה קלקולו זה תקונו אף‬ ‫כבר כתבו הספרים הקדושים קושיא גדולה‬ ‫אם עבר עבירה במזיד‪ ,‬מכל מקום הוי בשוגג‬ ‫וחזקה על עוברי עבירה‪ ,‬והוא תמיה קיימת‬ ‫לפי שהיה שכוח שהשי"ת רואה והשגיח עליו‬ ‫דלית לה פריקו ולית נגר ובר נגר דיפרקינה‪,‬‬ ‫בעת ההוא‪ ,‬אבל אם היה זכור בזה ודאי לא היה‬ ‫והוא אם אתה עושה עבירה‪ ,‬קשה ממה נפשך‬ ‫עושה‪ ,‬אם כן מצד זה הוי שוגג ומוטעה ושכוח‬ ‫איך תחשוב‪ ,‬אם אתה מאמין באמת שהאל‬ ‫מהעיקר‪ .‬וכל זה אם בעת שמזכירין אותו בזה‪,‬‬ ‫יתברך רואה אותך‪ ,‬איך אתה עזות פנים גדול‬ ‫הוא מתחרט בחרטה גדולה מאד וחושב בלבו‬ ‫כל כך שאתה יודע שמלך מלכי המלכים הקב"ה‬ ‫איך הייתי שוטה כזה ולא שמתי על לבי דבר‬ ‫רואה אותך והוא עומד אצלך ואתה עושה כך‪,‬‬ ‫מושכל קטן כזה‪ ,‬ומשים בלבו יתד תקוע במקום‬ ‫הלא אם היה כאן איזה אדם‪ ,‬ומכל שכן אדם‬ ‫נאמן הדברים האלה שלא יסורו מלבו כל ימי‬ ‫חשוב ודאי לא עשית זאת בפניו בשום אופן‪,‬‬ ‫חייו‪ ,‬ולא ישכח עוד בהם ולא ישוב עוד לשטות‬ ‫ואיך תעשה זאת לפני מלך גדול ונורא אשר כל‬ ‫גדול כזה לחטוא כבראשונה‪ ,‬אם כן הוי נראה‬ ‫דיירא ארעא כלא חשובין קמיה‪ ,‬ואיך אימתך לא‬ ‫בגלוי כי כל מה שעשה עד הנה היה רק שגגה‬ ‫תבעתך‪ .‬ואם תחשוב שאינו רואה‪ ,‬זה קשה מן‬ ‫וטעות ושכחה‪ .‬מה שאין כן אם גם עתה יעשה‬ ‫הראשון שאתה כופר בעיקר האמונה‪ ,‬ומי הוא‬ ‫כאשר עשה עד הנה‪ ,‬אם כן מכל אותן שעשה‬ ‫עד הנה והיה נחשבין כשגגות וטעותים‪ ,‬מחמת‬ ‫זה אשר בשם ישראל יכונה שלא ימסור נפשו‬ ‫שהיה שכוח ממנו הקושיא של הממה נפשך‪,‬‬ ‫למיתות קשות כדי שלא יכפור בעיקר‪ ...‬והנה‬ ‫ועתה עושה אותם לזדונות‪ ,‬שהרי עכשיו הוא‬ ‫אין ישוב לזה הקושיא‪ ,‬רק מה שאמרו חז"ל‬ ‫יודע מזאת הקושיא‪ ,‬ואף על פי כן חשב שכאשר‬ ‫(סוטה ג‪ ).‬אין אדם עובר עבירה אלא אם כן נכנס‬ ‫יבא לידו יעשה‪ ,‬אם כן אגלאי מילתא למפרע‬ ‫בו רוח שטות‪ ,‬ובודאי כונת רז"ל הוא משום זו‬ ‫דאף אם לא היה נשכח ממנו היה עושה‪ ,‬דהוא‬ ‫הקושיא‪ ,‬דבלא רוח שטות אי אפשר לשום בר‬ ‫רק חפצו ורצונו למלאות תאותו יהיה מה‪ ,‬אם כן‬ ‫דעת לעבור עבירה משום זו הקושיא‪ ,‬רק שנכנס‬ ‫נחשבין הכל לזדונות‪.‬‬ ‫בו רוח שטות ועל שוטה אין קושיא‪ ,‬ובאמת‬ ‫בשעת עבירה שוכח מכל זה‪ ,‬ואין נותן על לבו‬ ‫ישמח משה‪ ,‬פרשת נצבים‬ ‫כלל שהשי"ת רואה‪ ,‬ואינו כופר רק ששוכח‬ ‫פונקט ווי דער כח פון מלוכה ברענגט אריין‬ ‫וועט זיין נאך אזא השפלה פון כבוד שמים?!‬ ‫ביי אונז א בענקעניש צו דער גאולה השלימה‪,‬‬ ‫ווילאנג וועט נאך זיין אזא הסתר פנים?! האב שוין‬ ‫אזוי אויך למעלה ‪ -‬כביכול ‪ -‬ברענגט עס אריין‬ ‫מַאך אז 'וידע כל פעול כי אתה פעלתו‬ ‫רחמנות און ַ‬ ‫א תשוקה צו מקרב זיין די גאולה; ווי די ספרים‬ ‫ויבין כל יצור כי אתה יצרתו' ‪ -‬יעדע באשעפעניש‬ ‫הקדושים טייטשן‪ ,‬אז דער 'והיתה לה' המלוכה'‬ ‫זאל זען אז דו האסט אים באשאפן! יעדער‬ ‫נעמט זיך פונעם 'כי לה' המלוכה'‪ ,‬אז דורכדעם‬ ‫מענטש זאל פארשטיין אז עס איז דא א בעל הבית‬ ‫וואס אידישע קינדער ווייסן און לעבן מיט‬ ‫און א מנהיג אויף דער וועלט! די אלע תפילות‬ ‫דעם אז דער אויבערשטער איז אונזער קעניג ‪-‬‬ ‫זענען א תוצאה פונעם עול מלכות שמים וואס‬ ‫אפילו יעצט אין זמני ההסתר ווען מען זעט עס‬ ‫אידישע קינדער נעמען אריין אין זיך יעדעס‬ ‫נישט ‪ -‬און זיי זענען מקבל אויף זיך דעם 'עול‬ ‫יאר ראש השנה‪.‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫די‬ ‫געקענט טון אן עבירה?! פונקט ווי למשל אויף‬ ‫מלכות שמים'‪ ,‬אין דעם זכות וועט מען זוכה זיין‬ ‫דער וועלט‪ ,‬ווען עס זאל שטיין א פאליציי מאן‬ ‫אז עס זאל שוין נתגלה ווערן די מלוכה פונעם‬ ‫און קוקן אויף אים‪ ,‬און דער מענטש ווייסט אז‬ ‫אויבערשטן אין דער וועלט און עס זאל שוין זיין‬ ‫אויב ער טוט עפעס נישט געזעצליך ‪ -‬וועט‬ ‫בקרוב 'גלה כבוד מלכותך עלינו'‪.‬‬ ‫ער אים מעניש זיין אויפן פלאץ‪ ,‬נו‪ ,‬וואלט ער‬ ‫געהאט בכלל א נסיון צו טון נישט לעגאל?!‬ ‫ג‪.‬‬ ‫ווידער צו זאגן חלילה אז דער בעל עבירה‬ ‫הלה' תגמלו זאת עם נבל‪:‬‬ ‫גלייבט בכלל נישט‪ ,‬דאס קען נישט זיין! ווייל‬ ‫דער מציאות איז דאך אז אפילו גאר א שוואכער‬ ‫איד איז גרייט זיך מוסר נפש צו זיין ווי איידער‬ ‫ראש השנה שטעלט זיך‬ ‫כופר צו זיין! טאמער מען זאל אים הייסן כופר‬ ‫ארויס א לימוד זכות‪,‬‬ ‫אז אלע חטאים קומען‬ ‫צו זיין חלילה אינעם באשעפער ‪ -‬וועט ער זיך‬ ‫ענדערש לאזן הרג'ענען! איז דאך דער מציאות‬ ‫בלויז פון א רוח שטות‬ ‫אז ער גלייבט יא‪ ,‬נו‪ ,‬וואס טוט זיך דא?!‬ ‫ווען א מענטש ווערט נכשל‬ ‫ענטפערט דער ישמח משה‪' :‬קלקולו זהו‬ ‫מיט א עבירה נעמט דער יצר‬ ‫תיקונו' ‪ -‬טאקע אט די גרויסע קשיא און סתירה‬ ‫הרע אים אוועק דעם שכל‬ ‫צווישן זיינע מעשים ביז זיין אמונה ‪ -‬אט דאס‬ ‫איז טאקע דער לימוד זכות! ווייל פון דעם איז‬ ‫די הייליגע חכמים האבן מתקן געווען אז‬ ‫מוכרח צו זאגן‪ ,‬ווי חכמינו ז"ל זאגן (סוטה ג‪' :).‬אין‬ ‫ראש השנה ביי מוסף זאל מען זאגן 'מלכיות'‪,‬‬ ‫אדם חוטא אלא אם כן נכנס בו רוח שטות' ‪-‬‬ ‫'זכרונות' און 'שופרות'‪ ,‬און יעדעס מאל בלאזט‬ ‫בשעת'ן עבירה ‪ -‬איז דער מענטש א שוטה‪ ,‬און‬ ‫מען שופר אינצווישן‪ .‬די גמרא (ראש השנה טז‪).‬‬ ‫אויף א שוטה פרעגט מען נישט קיין קושיות!‬ ‫איז מסביר פארוואס זאגט מען 'זכרונות'?! "כדי‬ ‫דער יצר הרע נעמט אים אוועק דעם שכל און‬ ‫שיעלה זכרוניכם לפני לטובה" ‪ -‬אז יעדער‬ ‫ער ווערט ווי א בהמה רחמנא לצלן! ווייל ווען‬ ‫איינער זאל געדענקט ווערן ביים אויבערשטן‬ ‫ער וואלט גענוצט דעם שכל ‪ -‬וואלט ער טאקע‬ ‫לטובה אינעם יום הדין פון ראש השנה‪ .‬און די‬ ‫נישט געטון די עבירה! קומט אויס‪ ,‬אז די 'קושיא‬ ‫גמרא זאגט‪" :‬ובמה בשופר" ‪ -‬דורכן שופר ווערן‬ ‫גדולה על עוברי עבירה'‪ ,‬דאס איז טאקע דער‬ ‫מיר געדענקט צום גוטן‪ .‬דארף מען פארשטיין‪:‬‬ ‫לימוד זכות אויף זיי‪.‬‬ ‫וואס איז דער קשר פון די דריי זאכן‪' ,‬מלכיות'‪,‬‬ ‫'זכרון טוב ביים אויבערשטן'‪ ,‬און 'שופר'?!‬ ‫פירט אויס דער ישמח משה‪ :‬ווען קומט‬ ‫ארויס דער לימוד זכות אויף א שטארקן אופן?!‬ ‫נאר מען קען דאס פארשטיין לויט ווי דער‬ ‫ווען עס קומט ראש השנה און אידן שטעלן זיך‬ ‫ישמח משה (פרשת נצבים) פרעגט א 'קושיא‬ ‫אוועק פארן באשעפער‪ ,‬און זענען מקבל 'עול‬ ‫גדולה על עוברי עבירה' ‪ -‬א גרויסע קשיא אויף‬ ‫מלכות שמים' און רופן אויס‪" :‬מיר ווייסן אז דו‬ ‫דער וואס טוט אן עבירה‪ :‬ממה נפשך‪ ,‬גלייבט ער‬ ‫ביסט דער מלך! אלעס איז פון דיר! מיר געבן זיך‬ ‫אין די י"ג עיקרים‪ ,‬אז עס איז דא א באשעפער‬ ‫איבער פאר דיר און דו ביסט אונזער מלך! 'אנו‬ ‫אויף דער וועלט וועלכער זעט וואס ער טוט‬ ‫עבדיך ואתה מלכינו'!"‪ .‬ווען א איד ברענגט דאס‬ ‫און אויף אלעם איז דא א דין וחשבון און שכר‬ ‫ארויס‪ ,‬ווערט דאך גלייך שווער‪ :‬נו אויב אזוי‪,‬‬ ‫ועונש‪ ,‬נו‪ ,‬איז דען א הוה אמינא אז ער וואלט‬ ‫וט‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ווייסט און מען גלייבט אינעם 'מלך על כל הארץ'‬ ‫וויאזוי האסטו געקענט זינדיגן דורכאויס דאס‬ ‫און מען איז גרייט זיך מוסר נפש צו זיין פאר‬ ‫יאר?! מוז דאך זיין אז עס איז געווען א בלויזער‬ ‫אים‪ ,‬ממילא איז דאס דער שטארקסטער 'לימוד‬ ‫'רוח שטות' און גארנישט מער דערפון‪.‬‬ ‫זכות' אויבן‪ ,‬אז עס זאל זיין 'יעלה זכרוניכם לפני‬ ‫לטובה'‪.‬‬ ‫קבלת עול מלכות שמים אין ראש‬ ‫השנה ‪ -‬דער גרעסטער לימוד זכות‬ ‫ד‪.‬‬ ‫לשארית נחלתו‪:‬‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז דער 'שתמליכוני עליכם'‪,‬‬ ‫דער 'קבלת עול מלכות שמים' וואס אידן זענען‬ ‫דו האסט נאכאלס א כח‬ ‫זיך מקבל ראש השנה‪ ,‬דאס ברענגט עס זאל זיין‬ ‫דקדושה זיך צו מחדש‬ ‫'יעלה זכרוניכם לפני לטובה' ‪ -‬אז דאס וואס מיר‬ ‫זיין און אנהייבן בויען‬ ‫רופן אויס אז מיר זענען עבדי ה' ‪ -‬דאס איז דער‬ ‫א ניי יאר צום גוטן‬ ‫גרעסטער לימוד זכות פאר אונז! דאס ברענגט‬ ‫אונזער זכרון צום גוטן‪ ,‬אז אלע עבירות האבן‬ ‫מיר נישט געטון מיט קיין שכל‪ ,‬נאר עס איז‬ ‫אפילו א מענטש האט נישט קיין שום‬ ‫געווען א רוח שטות‪.‬‬ ‫זכות קען ער אנהויבן פון דאסניי‬ ‫אויף דעם קומט די דריטע זאך‪" :‬ובמה‬ ‫ווען א מענטש שטייט ראש השנה ביים‬ ‫בשופר"‪ .‬דער שופר קומט דאך דערמאנען‬ ‫דאווענען‪ ,‬מען זאגט 'לקל עורך דין'‪' ,‬ונתנה‬ ‫'עקידת יצחק'‪ .‬וואס דאס מיינט נישט בלויז‬ ‫תוקף' וכדומה‪ ,‬און דער מענטש ציטערט‬ ‫די עקידה וואס איז דעמאלט געווען‪ ,‬נאר דאס‬ ‫פונעם יום הדין‪ ,‬טראכטנדיג מיט וואספארא‬ ‫מיינט אויך דעם כח פון מסירות נפש וואס איז‬ ‫פנים ער קומט צום יום הדין‪ ,‬ער האט נישט‬ ‫באגראבן אין יעדן איד עד סוף כל הדורות ‪-‬‬ ‫קיין מעשים טובים מיט וואס ארויסצוגיין זכאי‬ ‫וואס דער כח נעמט זיך פון עקידת יצחק‪ ,‬ווייל‬ ‫בדין‪ ,‬דארף ער וויסן‪ :‬ראש השנה איז א זמן פון‬ ‫יעדער איד איז געווען א חלק פון אברהם אבינו‬ ‫התחדשות! אפילו אויב דו האסט גארנישט פון‬ ‫בשעת'ן עקידה‪ ,‬און בשעת ווען אברהם אבינו‬ ‫פריער‪ ,‬קענסטו אנהייבן פון יעצט! דו קענסט‬ ‫האט געמאכט די עקידה האט ער אריינגעגעבן‬ ‫זיך מחדש זיין פונדאסניי! אז ער זיך נעמט זיך‬ ‫א כח פון מסירות נפש פאר אלע זיינע קינדער‬ ‫אונטער אויפן קומענדיגן יאר צו לערנען און‬ ‫און אייניקלעך עד סוף כל הדורות‪ ,‬אז יעדער‬ ‫דאווענען און זיך פירן ווי עס דארף צו זיין‪,‬‬ ‫איד איז זיך גרייט מוסר נפש צו זיין פארן‬ ‫דורכדעם וועט ער ארויסגיין זכאי בדין!‬ ‫באשעפער! נו אויב אזוי‪ ,‬זעט מען דאך אז ער‬ ‫האט יא אמונה‪ ,‬נו ווי קען זיין אז ער זינדיגט?!‬ ‫מיט דעם טייטשט דער ייטב פנים (אבני זכרון‬ ‫מוז דאך נאר זיין אז דאס איז א רוח שטות!‬ ‫לראש השנה אות ב) וואס מען זאגט ראש השנה‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז דער מסירת נפש פונעם שופר‪,‬‬ ‫ְּתִּחַּלּת ַַמ ֲֲעֶׂשׂ יָך ִזִ ָּכּ רֹון‬ ‫ביים דאווענען‪ֶ" :‬זֶ ה ַַהּיֹום ִ‬ ‫דאס ברענגט אז עס זאל זיין 'זכרוניכם לטובה'‪.‬‬ ‫ְלְיֹום ִִראׁשֹון"‪ .‬געווענליך מוז א מענטש האבן‬ ‫און כאטש א איד האט דאך שטענדיג די אמונה‬ ‫עפעס כוחות פון פריער מיט וואס צו קומען‪,‬‬ ‫און מסירת נפש ‪ -‬נישט בלויז ראש השנה‪ ,‬אבער‬ ‫אבער ראש השנה איז דער טאג פון 'בריאת‬ ‫ראש השנה איז מען זיך מחדש און מען ברענגט‬ ‫העולם'‪ ,‬וואס דארטן איז נאכנישט געווען‬ ‫מען דאס אריין אין זיך מיט א שטארקייט‪ ,‬מען‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫זט‬ ‫ַׁמִיִם‬ ‫ֹלִקים ֵֵאת ַַהָּׁש� ַ‬ ‫ָּבָּרא ֱֱא ִ‬ ‫"ְּבֵּראִׁשׁ ית ָ‬ ‫אויפן פסוק ֵ‬ ‫קיין שום 'אתערותא דלתתא' פון פריער! עס‬ ‫ְְו ֵֵאת ָָה ָָא ֶֶרץ" (בראשית א‪ ,‬א)‪ ,‬אז איינע פון די‬ ‫איז דאך נאך קיינער נישט געווען‪ .‬נאר דער‬ ‫צירופים אויפן ווארט 'בראשית' איז 'בשארית'‬ ‫אויבערשטער האט געקוקט בלויז אויפן‬ ‫‪ -‬מיט דעם וואס עס איז איבערגעבליבן‪ .‬דאס‬ ‫'עתיד'‪ ,‬אז עס וועט זיין א כלל ישראל און‬ ‫הייסט‪ ,‬אז ביי בריאת העולם איז געווען א‬ ‫צדיקים‪ ,‬וואס זיי וועלן טון מעשים טובים אן‬ ‫בחינה‪ ,‬אז דער אויבערשטער האט זיך כביכול‬ ‫מאכן ַַאן 'אתערותא דלתתא'‪ ,‬און מיט דעם כח‬ ‫כאילו מצמצם געווען און געלאזט א 'חלל פנוי'‬ ‫איז באשאפן געווארן די גאנצע וועלט אין דעם‬ ‫‪ -‬א ליידיגער פלאץ וואס דארט זאל קענען זיין‬ ‫טאג‪ .‬ממילא‪ ,‬קען יעדער מענטש ארויסנעמען‬ ‫א בריאה‪ .‬אבער א רשימה דקדושה איז געבליבן;‬ ‫פאר זיך די זעלבע זאך‪ ,‬אז ראש השנה קען ער‬ ‫ווי רש"י זאגט אין פרשת ויצא‪" :‬יציאת צדיק מן‬ ‫זוכה זיין אפילו אויב ער האט נישט קיין שום זכות‬ ‫המקום עושה רושם" ‪ -‬אפילו נאכדעם וואס‬ ‫פונעם 'עבר'‪ ,‬נאר בלויז פון א 'קבלה על העתיד'‬ ‫דער צדיק גייט אוועק פונעם פלאץ‪ ,‬בלייבט‬ ‫‪ -‬קען ער זוכה זיין בדין ראש השנה! דאס מיינט‬ ‫אבער א 'רשימה דקדושה'‪ ,‬און פון דעם רושם‪,‬‬ ‫דער נוסח‪" :‬זה היום תחילת מעשיך" ‪ -‬היינטיגן‬ ‫פון דעם 'בשארית'‪ ,‬די איבערבלייבעניש פונעם‬ ‫טאג קענסטו אנהייבן דינען דעם אויבערשטן‬ ‫אור‪" ,‬ברא אלקים את השמים ואת הארץ"‪ ,‬פון‬ ‫מיט גוטע מעשים לשם שמים‪ ,‬ווייל "זכרון ליום‬ ‫דעם איז געווען בריאת שמים וארץ‪.‬‬ ‫ראשון" ‪ -‬פונקט ווי ביים יום ראשון פון בריאת‬ ‫העולם איז דאך נאר געווען על שם העתיד‪ ,‬די‬ ‫איז דער קדושת יום טוב מסביר וואס עס איז‬ ‫זעלבע זאך קענסטו זיך נעמען אין דער האנט‪,‬‬ ‫נוגע ארויסצונעמען פון דעם ענין כלפי עבודת‬ ‫אפילו דו האסט נישט קיין שום זכותים פון‬ ‫ה'‪ ,‬אז דאס קומט אונז לערנען א געוואלדיגן‬ ‫פריער!‬ ‫יסוד פאר א איד‪ .‬יעדער איד איז ביסודו א‬ ‫געוואלדיגע הייליגע זאך! א איד האט א הייליגע‬ ‫אפילו מען איז חרוב ונחרב ‪ -‬איז‬ ‫נשמה וואס זי איז חצובה מתחת כסא הכבוד!‬ ‫נאכאלס פארהאן האפענונג‬ ‫א איד איז מקושר מיט א שטארקן קשר צו די‬ ‫אבות הקדושים! יעדער איד איז געווען ביים‬ ‫ענליך דערצו ‪ -‬נאר מיט א טריט ווייטער‬ ‫מעמד הר סיני! און אזוי ווייטער‪ ,‬אן א שיעור‬ ‫‪ -‬שטייט אין קדושת יום טוב (ראש השנה אות‬ ‫כוחות הקדושה‪ ,‬וואס מען קען בכל נישט משיג‬ ‫ח)‪ ,‬אז אפילו טאמער א איד זעט זיך אינגאנצן‬ ‫זיין דעם גרויסקייט און הייליגקייט פון א נפש‬ ‫חרוב‪ ,‬אבער ראש השנה האט ער א כח זיך צו‬ ‫ישראלי‪.‬‬ ‫מחדש זיין פונדאסניי! ווייל עס שטייט אין‬ ‫מדרש (ב"ר פ"ג ס"ז) אז בעפאר בריאת העולם‬ ‫אפילו א מענטש האט‬ ‫איז געווען א בחינה פון 'בנה עולמות והחריבן'‬ ‫געזינדיגט ‪ -‬בלייבט איבער‬ ‫‪ -‬דער אויבערשטער האט געבויעט עולמות‬ ‫אין אים א רושם דקדושה‬ ‫און דערנאך עס חרוב געמאכט‪ ,‬שפעטער האט‬ ‫דער אויבערשטער אויפגעבויעט דעם איצטיגן‬ ‫אבער טאמער א איד איז חלילה חוטא און‬ ‫עולם‪ ,‬און געזאגט‪' :‬דין אהניין לי דין לא אהניין‬ ‫ער איז פוגם‪ ,‬ווערט א בחינה פון 'הסתלקות כח‬ ‫לי' ‪ -‬פון די פריערדיגע עולמות בין איך נישט‬ ‫הקדושה' ‪ -‬עס ווערט נסתלק די געוואלדיגע‬ ‫געווען צופרידן‪ ,‬און פון דעם עולם בין איך‬ ‫כוחות הקדושה וואס ער האט‪ ,‬און עס ווערט‬ ‫צופרידן‪ .‬אזוי אויך שטייט אין ספרי קבלה (עי'‬ ‫'פנוי' ‪ -‬ליידיג פון אור‪ ,‬עס ווערט א בחינה פון‬ ‫נחל קדומים‪ ,‬בראשית אות ד) און אין זוהר הקדוש‬ ‫זי‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫וואס בלייבט! וואס פון דעם קען ער זיך צוריק‬ ‫'חורבן העולמות' ‪ -‬די אלע עולמות וואס ער‬ ‫אויפבויען פונדאסניי‪.‬‬ ‫האט געבויעט דורך זיין נשמה‪ ,‬ווערן חרוב‪ .‬און‬ ‫א מענטש קען ווערן זייער צובראכן צו זען ווי‬ ‫אויבערשטער‬ ‫דער‬ ‫האט‬ ‫דאס‬ ‫עס ווערן נסתלק זיינע כוחות הקדושה‪ ,‬ער‬ ‫אוועקגעשטעלט ביים יסוד פון בריאת העולם‪,‬‬ ‫שפירט נישט מער די כוחות הקדושה וואס ער‬ ‫'בנה עולמות והחריבן'‪ ,‬צו ווייזן אז עס קען זיין‬ ‫פלעגט אמאל שפירן‪ ,‬און ער ווייסט נישט וואס‬ ‫אז די וועלט איז אינגאנצן חרוב‪ ,‬און דאך בלייבט‬ ‫עס וועט זיין מיט אים ווייטער‪.‬‬ ‫איבער א רשימה דקדושה‪ ,‬א קליין שארית‪ ,‬און‬ ‫פון דעם קען זיך אויפבויען א וועלט פונדאסניי‪.‬‬ ‫קומט אבער ראש השנה ‪ -‬דער טאג פון‬ ‫און די זעלבע זאך ביים מענטש ‪ -‬וואס ער‬ ‫בריאת העולם ‪ -‬און איז מחזק דעם איד‪ ,‬אז‬ ‫איז אן 'עולם קטן'‪ ,‬א איד איז א גאנצע וועלט‪,‬‬ ‫דו זאלסט וויסן‪ :‬א כח הקדושה בלייבט אויף‬ ‫און דורך מעשים רעים קען ער חלילה חרוב‬ ‫אייביג! אפילו ווען עס ווערט נסתלק ‪ -‬בלייבט‬ ‫מאכן זיין וועלט‪ ,‬אז עס זאל זיין ממש א בחינה‬ ‫אבער א 'שארית'‪ ,‬א רשימה אויף אייביג! עס איז‬ ‫פון א חורבן‪ .‬אבער אפילו ווען ער איז חרוב‪ ,‬איז‬ ‫נישטא אזא זאך אז עס זאל נישט איבערבלייבן‬ ‫נאכאלץ דא א 'שארית' וואס פון דעם קען זיין‬ ‫קיין שום כח וואס מען זאל קענען צוריק‬ ‫א בנין עולם פונדאסניי! עס איז נישטא אזא זאך‬ ‫אויפלעבן! אין יעדן מצב וואס א איד געפונט‬ ‫אז א איד ווערט חרוב און בלייבט שוין חרוב אויף‬ ‫זיך‪ ,‬איז אייביג דא ביי אים א 'שארית'‪ ,‬א רשימה‬ ‫אייביג! ער קען זיך אייביג צוריק אויפבויען!‬ ‫דקדושה‪ ,‬וואס פון דעם קען מען זיך אויפבויען‬ ‫פונדאסניי! און כאטש דער מענטש שפירט‬ ‫דער שופר דערמאנט פון‬ ‫נישט גארנישט‪ ,‬איז עס אבער דא בתוך תוכיותו!‬ ‫בריאת העולם ‪ -‬מען קען‬ ‫בפנימיות לבבו איז דא א 'כח הקדושה'‪ ,‬וואס‬ ‫זיך אויפהייבן פונדאסניי‬ ‫דארט איז נישט נוגע קיין שום פגם! און אפילו‬ ‫אויב דער מענטש האט חוטא געווען חלילה‬ ‫עס זענען פארהאן צען טעמים פון רבי‬ ‫מיט אסאך חטאים און עוונות ‪ -‬וועלכע‬ ‫סעדיה גאון אויף תקיעת שופר‪ .‬איינע פון די‬ ‫פארפלעקן די נשמה און טרייבן ארויס דעם 'כח‬ ‫טעמים איז אז עס קומט דערמאנען 'בריאת‬ ‫הקדושה'‪ ,‬איז אבער אייביג דא א כח הקדושה‬ ‫מקור חיים‬ ‫ובזה יש לפרש מאמרינו בתפלה (מוסף לר"ה) זה היום תחלת מעשיך זכרון ליום ראשון‪ .‬ועמדו‬ ‫תוספות ר"ה (כז‪ ).‬למאי דקיימא לן (שם יב‪ ).‬בניסן נברא העולם‪ ,‬איך יתכן לומר כך‪ .‬ולדרכינו הכי‬ ‫קאמר‪ ,‬זה היום תחלת של מעשיך דייקא‪ ,‬כלומר שמהיום אנו מתחילים לעשות המעשים טובים‬ ‫שהם שלך‪ ,‬דהיינו לנחת רוח לך לא המעשים הנגלים של עצמינו‪ ,‬ושמא תאמר מה בצע בהעתיד לזכות‬ ‫במשפט בשבילו‪ ,‬על זה אמר זכרון ליום ראשון שנברא העולם על שם העתיד‪ ,‬שיכירו וידעו גדולתו‬ ‫יתעלה‪ ,‬כמו כן וצדקנו במשפט על שם העתיד להטיב מעשינו‪ ,‬והבן‪:‬‬ ‫ייטב פנים‪ ,‬מאמר אבני זכרון אות ב'‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫חי‬ ‫'קוקט' אויף אונזערע תקיעות?! לכאורה‬ ‫העולם'; פונקט ווי עס איז דער סדר ביי די‬ ‫פאסט זיך נאר דער לשון פון 'מאזין' ‪ -‬דער‬ ‫מלכים אז אינעם טאג וואס מען באנייט דעם‬ ‫אויבערשטער 'הערט' אויס די תקיעות‪ .‬וואס‬ ‫מלכות בלאזט מען שופר‪ ,‬די זעלבע זאך‪ ,‬אינעם‬ ‫מיינט 'מביט' ‪ -‬ער קוקט די תקיעות?!‬ ‫טאג פון 'בריאת העולם'‪ ,‬דארף מען בלאזן‬ ‫שופר‪ .‬ווידער אין רמב"ם (הלכות תשובה פ"ג ה"ד)‬ ‫נאר מען קען צושטעלן א משל וואס דער‬ ‫שטייט אן אנדערן טעם‪ ,‬אז דער שופר קומט‬ ‫דובנער מגיד זאגט אויפן פסוק (תהלים כב‪ ,‬כה)‪:‬‬ ‫מעורר זיין צו תשובה‪" :‬עורו ישנים משינתכם‪,‬‬ ‫"ִּכּ י ֹלא ָָבָזָ ה ְְוֹלא ִׁשׁ ַּּקץ ֱֱענּות ָָעִנִי‪ְְ ,‬וֹלא ִִה ְְסִּתּ יר ָּפָּנָיו‬ ‫ונרדמים הקיצו מתרדמתכם‪ ,‬וחפשו במעשיכם‪,‬‬ ‫ִִמֶּמּ ּנּו" ‪ -‬דער אויבערשטער פארשעמט נישט די‬ ‫וזכרו בוראכם‪ ,‬וחזרו בתשובה"‪.‬‬ ‫תפלה פונעם ארימאן‪ .‬זאגט דער דובנער מגיד א‬ ‫משל‪ :‬עס איז אמאל געווען דער געבורטסטאג‬ ‫זאגט דער קדושת יום טוב‪ :‬די ביידע טעמים‬ ‫פונעם קעניג‪ ,‬און יעדער איינער פון די גאנצע‬ ‫גייען צוזאמען‪ .‬בעצם קומט דער שופר מעורר‬ ‫מדינה האט געברענגט מתנות פארן מלך‪ .‬און‬ ‫צו זיין צו תשובה‪ ,‬אבער ווען א מענטש וויל‬ ‫דער באדינער האט איבערגענומען פון יעדן‬ ‫אנהייבן תשובה צו טון‪ ,‬און ער זעט אז עס טויג‬ ‫איינעם זיין מתנה‪ ,‬און עס איבערגעגעבן פארן‬ ‫נישט מיט אים‪ ,‬קען ער דאך ווערן זייער צובראכן‬ ‫מלך‪ .‬איז אנגעקומען דארט איינער‪ ,‬א גרויסער‬ ‫און מיואש חלילה‪ ,‬דערפאר קומט דער שופר און‬ ‫ארימאן‪ ,‬א שלעפער און אן אפגעריסענער‪ ,‬און‬ ‫דערמאנט אים פון 'בריאת העולם'‪ ,‬אז ער זאל וויסן‬ ‫ער האט אויך געברענגט א מתנה פארן מלך‪.‬‬ ‫אז ער קען זיך אויפהייבן פונדאסניי! ווי בריאת‬ ‫האט ער געבעטן פונעם באדינער‪ ,‬אז ער וויל‬ ‫העולם איז געקומען נאכן חרוב מאכן אזויפיל‬ ‫אליינס איבערגעבן די מתנה פארן מלך‪ ,‬און נישט‬ ‫עולמות‪ ,‬ווייל עס בלייבט שטענדיג א 'רושם‬ ‫דורך א שליח‪ .‬האט אים דער באדינער געפרעגט‪:‬‬ ‫דקדושה' און מען קען אייביג תשובה טון‪.‬‬ ‫פארוואס עפעס?! מה‪-‬דאך אלע רייכע עשירים‬ ‫וועלכע האבן געברענגט רייכע מתנות‪ ,‬האבן עס‬ ‫ה‪.‬‬ ‫נישט געקענט איבערגעבן אליינס פארן קעניג‪,‬‬ ‫לשארית נחלתו‪:‬‬ ‫איז פארוואס טראכסטו אז פונקט דו ‪ -‬מיט‬ ‫דיין ארימע מתנה ‪ -‬זאלסטו האבן די זכיה עס‬ ‫ווי חשוב און טייער‬ ‫איבערצוגעבן אליינס פארן קעניג?!‬ ‫איז אונזער פשוט'ער‬ ‫עבודה ‪ -‬וועלכע קומט‬ ‫האט דער ארימאן געענטפערט‪ :‬ניין‪ ,‬דא איז‬ ‫פון אזא שווערן גלות‬ ‫עפעס אנדערש ווי אלע אנדערע‪ .‬ווייל די מתנה‬ ‫וואס איך האב געברענגט פארן קעניג איז בעצם‬ ‫אזא שוואכע מתנה‪ ,‬אז עס נישט קיין כבוד‬ ‫ווען דער מלך זעט וויאזוי מען זעט‬ ‫פארן מלך צו געבן אזא מתנה‪ ,‬און דער מלך קען‬ ‫אויס קוקט ער אנדערש אן די מתנה‬ ‫נאך האבן א טענה און בזיון חלילה‪ .‬נאר וואס‬ ‫דען?! טאמער דער מלך וועט מיר זען וויאזוי איך‬ ‫ווען מען ענדיגט 'מלכיות'‪' ,‬זכרונות' און‬ ‫קוק אויס‪ ,‬וואספארא ארימאן איך בין‪ ,‬דעמאלט‬ ‫ֶיֱֶע ַַרב‬ ‫ְׂשָׂפ ֵֵתינּו ֱ‬ ‫"ֲא ֶֶרֶׁשׁ ת ָ‬ ‫'שופרות'‪ ,‬זאגט מען‪ֲ :‬‬ ‫וועט ער אנדערש אנקוקן מיין מתנה! ווייל ער‬ ‫ּוַמ ְְקִׁשׁ יב‬ ‫ּוַמ ֲֲאִזִ ין ַַמִּבּ יט ַ‬ ‫ְלְָפֶנֶ יָך ֵֵקל ָָרם ְְוִנִ ָּׂׂש�א‪ֵֵ ,‬מ ִִבין ַ‬ ‫ָ‬ ‫וועט פארשטיין‪ ,‬אז פאר אזא אפגעריסענער‬ ‫יָע ֵֵתנּו"‪ .‬דארף מען פארשטיין‪ :‬וואס‬ ‫ְּתִּק ָ‬ ‫ְלְקֹול ִ‬ ‫ארימאן ווי מיר ‪ -‬איז אפילו אזא מתנה אויך א‬ ‫איז דער לשון 'מביט' ‪ -‬דער אויבערשטער‬ ‫טי‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫אויבערשטער באהאלט זיך נישט פון אים‪ ,‬נאר‬ ‫חידוש! עס איז נישט קיין פשוט'ע זאך אז איך‬ ‫דער אויבערשטער זעט פונקטליך וויאזוי ער‬ ‫האב זיך אנגעשטרענגט און אנגעקומען מיט אזא‬ ‫קוקט אויס‪ ,‬און לויט זיין מצב איז אזא תפלה‬ ‫מתנה! ממילא‪ ,‬וועט עס באקומען א חשיבות‪.‬‬ ‫אויך א גרויסער חידוש! און עס איז א נחת רוח‬ ‫אבער טאמער גיב איך עס דורך א שליח און‬ ‫פארן אויבערשטן‪.‬‬ ‫דער קעניג זעט מיר נישט‪ ,‬איז די גאנצע מתנה‬ ‫גארנישט ווערד‪ ,‬פארקערט‪ ,‬עס איז גאר א בזיון‬ ‫דאס בעטן מיר ביים אויבערשטן‪ :‬מיר ווייסן‬ ‫פארן קעניג‪.‬‬ ‫טאקע וואספארא פנים אונזערע תקיעות האבן‬ ‫נעבעך‪ ,‬עס איז ממש א בזיון פארן מלך‪ .‬אבער‬ ‫קוק אונז אן וועסטו מחשיב‬ ‫מען בעט זיך‪" :‬מביט" ‪ -‬קודם זאלסטו קוקן וויאזוי‬ ‫זיין אונזערע תקיעות‬ ‫מיר קוקן אויס אינעם שווערן גלות‪ ,‬וואספארא‬ ‫ארימעלייט ברוחניות מיר זענען‪ ,‬און נאכדעם‬ ‫האט דער דובנער מגיד געזאגט פשט‪:‬‬ ‫"ומקשיב" ‪ -‬זאלסטו צוהערן צו אונזערע תקיעות‬ ‫"כי לא בזה ולא שקץ ענות עני" ‪ -‬דער‬ ‫און תפילות‪ ,‬ווייל אויף דעם אופן וועסטו עס‬ ‫אויבערשטער איז נישט מבזה די תפלה וואס‬ ‫אננעמען לרחמים ולרצון‪ ,‬אז אפילו אזעלכע‬ ‫אן עני ‪ -‬אן ארימאן ברוחניות ‪ -‬שטעלט צו‪,‬‬ ‫נידריגע מענטשן שטעלן נאך צו תקיעות און‬ ‫פארוואס?! ווייל "ולא הסתיר פניו ממנו" ‪ -‬דער‬ ‫תפילות! עס איז נישט קיין פשוט'ע זאך!‬ ‫בלשון קצרה‪...‬‬ ‫א‪ .‬מען דארף אריינלייגן כוחות אין די אכט און פערציג שעה פון ראש השנה‪ ,‬צו ממליך זיין‬ ‫דעם אויבערשטן אויף אלעס וואס מען טוט‪ .‬ווייל דאס איז דער קאפ פונעם יאר וועלכע גיבט‬ ‫חיות פארן גאנצן יאר ‪ -‬לויט וויאזוי מען פירט זיך אויף אין דעם טאג‪.‬‬ ‫ב‪ .‬די עבודה פון דעם טאג איז‪ :‬אויסרופן אז דער אויבערשטער איז דער קעניג פון דער‬ ‫וועלט‪ ,‬און מקבל זיין אויף זיך דעם 'עול המלכות'‪ .‬דאס ברענגט די תפלה מעומק הלב אויף‬ ‫די גילוי פונעם מלכות שמים לעתיד‪.‬‬ ‫ג‪ .‬ראש השנה ברענגט מען ארויס אונזער געוואלדיגע אמונה ‪ -‬ביז מסירת נפש‪ ,‬און עס‬ ‫ווערט ממש א פלא וויאזוי דער מענטש האט געקענט זינדיגן‪ .‬און דער איינציגער תירוץ איז‬ ‫דער לימוד זכות‪ :‬ער איז נישט געווען ביים דעת!‬ ‫ד‪ .‬ראש השנה קען א מענטש אנהייבן פונדאסניי‪ ,‬כאטש ער האט נישט קיין שום זכותים‪.‬‬ ‫און אפילו טאמער ער איז פול מיט עבירות און חורבנות‪ ,‬איז אבער געבליבן אין טיפעניש‬ ‫פונעם הארץ א רושם פון קדושה וואס דאס איז שטארקער פון אלעם‪ ,‬און פון דעם קען ער‬ ‫זיך אויפבויען אויף א נייע גוטע צוקונפט‪.‬‬ ‫ה‪ .‬נישט אונטערשאצן אונזער דאווענען‪ ,‬ווייל לויט אונזער דור‪ ,‬אונזערע נסיונות און‬ ‫הסתר פנים ‪ -‬איז אזא דאווענען זייער חשוב אין הימל‪.‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫כ‬ ‫ליקוטי פנינים על‬ ‫פרשת השבוע‬ ‫אורות חיים‬ ‫אויבערשטער האט געגעבן ספעציעלע זמנים‬ ‫זמן המסוגל‬ ‫ווען מען קען נתקרב ווערן צום אויבערשטן‪,‬‬ ‫וואס אויב מען נוצט אויס די דערהויבענע‬ ‫זמנים און מען טוט תשובה ‪ -‬ווערט מען צוריק‬ ‫דער ערבי נחל זאגט א שארף ווארט אין‬ ‫נאנט צום אויבערשטן! אבער אויב מען נוצט‬ ‫די דרשות אויף שבת שובה אויף דעם פסוק‬ ‫דאס נישט אויס‪ ,‬מען מאכט זיך בכלל נישט‬ ‫ַמְַהָמ ְְָהנּו ִּכּ י ַעַ ָּּתה ַׁׁש ְְבנּו‬ ‫ִהְִת ְ‬ ‫(בראשית מ‪ ,‬יג) 'ִּכּ י לּוֵלֵ א ְ‬ ‫וואוסנדיג און מען גייט זיך ווייטער מיטן טאג‪-‬‬ ‫ַפֲַעָמִָיִ ם'‪ .‬טייטשט ער‪' :‬כי לולא התמהמהנו'‬ ‫ֶזֶ ה ֲ‬ ‫טעגליכן סדר היום‪ ,‬און דאס ‪ -‬אז יעצט איז א‬ ‫‪ -‬ווען עס קומט חודש אלול ‪ -‬לול"א איז‬ ‫זמן מסוגל ‪ -‬געבט גארנישט קיין שאקל‪ ,‬איז‬ ‫אותיות אלו"ל ‪ -‬און מען פארזוימט זיך‪ ,‬מען‬ ‫דאס א שטארקע טענה אויף אים! ווייל ער‬ ‫נוצט נישט ריכטיג אויס דעם חודש אלול‪,‬‬ ‫ווייזט אז עס טוט אים אפילו נישט וויי דער‬ ‫דעמאלטס איז 'כי עתה שבנו זה פעמים' ‪-‬‬ ‫מצב אין וואס ער שטייט‪ ,‬און דאס איז דער‬ ‫דארף מען תשובה טון צוויי מאל‪ :‬איין מאל‬ ‫עיקר טענה; די טענה איז מער אויף דעם וואס‬ ‫אויף דעם עצם חטא‪ ,‬און איין מאל אויף דעם‬ ‫מען האט נישט תשובה געטון ‪ -‬ווי אויף דעם‬ ‫וואס מען האט נישט אויסגענוצט דעם עת‬ ‫עצם חטא‪.‬‬ ‫רצון וואס דער אויבערשטער האט געגעבן;‬ ‫דאס אז דו האסט באקומען אזא געלעגנהייט‬ ‫פשט דערפון איז‪ ,‬אז די גרויסע זמנים און די‬ ‫און דו מאכסט זיך גארנישט וואוסנדיג ‪ -‬איז‬ ‫עת רצון וואס דער אויבערשטער געבט‪ ,‬איז‬ ‫נאך א הארבערע זאך ווי דעם חטא אליינס!‬ ‫נישט א זאך וואס אויב מען וויל קען מען דאס‬ ‫נוצן‪ ,‬און איינער וואס האלט אז ער דארף נישט‬ ‫דער ישמח משה זאגט אין פרשת בהעלותך‪,‬‬ ‫האבן די זמנים כדי צו קענען תשובה טון ‪ -‬מוז‬ ‫אז דער טענה אויף א מענטש איז נישט‬ ‫נישט אויסנוצן דעם זמן; נאר די זמנים מוז מען‬ ‫פארוואס ער טוט עבירות‪ ,‬נאר פארוואס ער‬ ‫אויסנוצן! און טאמער נוצט מען דאס נישט‬ ‫טוט נישט תשובה‪ .‬אויפן עצם 'חטא' שטייט‬ ‫אויס ‪ -‬איז דאס א תביעה! ווי דער בני יששכר‬ ‫ַיֲַע ֶׂׂשה‬ ‫ָאֶָרץ ֲֲאֶׁשׁ ר ֲ‬ ‫דאך 'ִּכּ י ָאָָדָ ם ֵֵאין ַצַ ִּּדיק ָּּב ֶ‬ ‫זאגט אין די מאמרים אויף חודש אלול (מאמר א‬ ‫ּטֹוב ְוְ ֹלא ֶיֶ ֱֱחָטָ א' (קהלת ז‪ ,‬כ)‪ ,‬א מענטש האט א‬ ‫אות כ)‪' :‬אין לך אדם מישראל שלא יהיו מעוררים‬ ‫גרויסער יצר הרע וואס פרובירט מיט אלע‬ ‫אותו בהרהורי תשובה בימים האלה‪ ,‬והאדם‬ ‫זיינע כוחות צו מאכן דעם מענטש זינדיגן‪ ,‬און‬ ‫מחויב להתאמץ בדבר‪ ,‬כשרואה שמעוררים‬ ‫עס קען אמאל זיין אז מען פאלט דורך מיט‬ ‫אותו מן השמים יחזיק באותו התעוררות ולא‬ ‫אן עבירה‪ .‬אבער דער אויבערשטער האט‬ ‫יתרפה' ‪ -‬יעדער איד באקומט אן התעוררות‬ ‫געגעבן אן עצה וויאזוי מען קען פאררעכטן די‬ ‫תשובה אין די הייליגע טעג‪ ,‬און אונזער עבודה‬ ‫עבירות‪ ,‬דאס איז דער ענין פון 'תשובה'! דער‬ ‫אכ‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫אז דו קענסט פארדארבן‪ ,‬זאלסטו גלייבן אז‬ ‫איז זיך אנצוכאפן אין דעם און עס נישט לאזן‬ ‫דו קענסט פאררעכטן!"‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬אז ווען‬ ‫אוועקגיין מיט גארנישט‪.‬‬ ‫א מענטש טוט עוונות שפירט ער זיך טאקע‬ ‫זייער צובראכן און צוקלאפט‪ ,‬אבער דאס איז‬ ‫נישט די אייגענע הרגשים‪ ,‬ווייל פון וואו ווייסט‬ ‫מען וואס מען האט אלס אפגעטון מיט די‬ ‫תקיעת שופר‬ ‫חטאים?! מיר זענען דאך נישט אין די עולמות‬ ‫העליונים און מיר האבן נישט קיין השגה‬ ‫דער של"ה הקדוש איז מסביר די פשוט'ע‬ ‫וואס דארט טוט זיך‪ ,‬אויב אזוי‪ ,‬וואס מאכט א‬ ‫רמזים אין די תקיעות פון 'תקיעה שברים‬ ‫מענטש טראכטן אז ער האט חרוב געמאכט‬ ‫תרועה תקיעה'‪ ,‬די פשוט'ע פשט וואס יעדער‬ ‫עפעס?! נאר דער ענין איז‪ ,‬אז מען קען טאקע‬ ‫איד דארף וויסן‪ ,‬אן די אלע סודות‪ .‬זאגט ער‪:‬‬ ‫נישט באמת וויסן וואס עס גייט פאר‪ ,‬אבער‬ ‫'תקיעה' איז א 'קול פשוט' וואס גייט כשורה;‬ ‫מען ווייסט וואס עס שטייט אין די ספרי קודש‬ ‫דאס איז א מענטש פאר ער איז חוטא‪ ,‬ער‬ ‫אז דורך די חטאים ווערט מען נתרחק פונעם‬ ‫פירט זיך אלעס אזויווי עס דארף צו זיין‪ ,‬ער‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬און דערפאר שפירט מען זיך‬ ‫פירט זיך אזויווי דער אויבערשטער האט‬ ‫זייער צובראכן און צוקלאפט‪ .‬און אין די זעלבע‬ ‫אים אוועקגעשטעלט‪ ,‬ווי עס שטייט (קהלת ז‪,‬‬ ‫תורה‪ ,‬אין די זעלבע ספרי הנביאים און אין די‬ ‫ָהֱָאֹלִקִ ים ֶֶאת ָהָָאָָדָ ם ָיָָׁשׁ ר'‪' .‬שברים'‬ ‫כט)‪ָ' :‬עָָׂשׂ ה ֱ‬ ‫זעלבע ספרי קודש שטייט אויך (יחזקאל לג‪ ,‬יא)‬ ‫איז צובראכן; דאס איז א מענטש ווען ער‬ ‫ִמִַּדְּרּכֹו ְוְ ָחָָיָ ה' ‪ -‬מיט דעם‬ ‫'ִּכּ י ִאִ ם ְּבּׁשּוב ָרָָׁשׁ ע ְ‬ ‫איז חוטא חלילה‪ ,‬דאס איז אן ענין פון 'חורבן‬ ‫וואס מען טוט תשובה קען מען צוריק נתקרב‬ ‫עולם'‪ ,‬דורך די חטאים צוברעכט מען זיך אויף‬ ‫ווערן! אין די זעלבע ספרים וואס עס שטייט‬ ‫שברי שברים‪' .‬תרועה' איז 'ילולי יליל' ‪ -‬אזויווי‬ ‫די שרעקליכע הרחקה פונעם אויבערשטן‬ ‫איינער וואס וויינט; דאס איז נאכדעם וואס א‬ ‫וואס ווערן דורך די חטאים ‪ -‬שטייט אויך די‬ ‫מענטש מאכט זיך א חשבון וואס ער האט אלס‬ ‫געוואלדיגע ליכטיגקייט און די קרבת אלקים‬ ‫אפגעטון מיט זיינע עוונות‪ ,‬און ער צוברעכט‬ ‫וואס מען שפירט ווען מען טוט תשובה! אז דו‬ ‫זיך דאס הארץ פארן אויבערשטן און ער טוט‬ ‫גלייבסט אז דו האסט געקענט אזוי פארדארבן‬ ‫תשובה‪ .‬און מיט דעם וואס ער איז זיך מתבונן‬ ‫מיט דיינע עבירות‪ ,‬זאלסטו אויך גלייבן אז דו‬ ‫וואס ער האט געטון‪ ,‬ווערט מיט דעם 'תקיעה‬ ‫קענסט צוריק פאררעכטן‪.‬‬ ‫אחרונה'‪ ,‬ער ווערט צוריקגעשטעלט אזויווי‬ ‫פריער ‪ -‬און נאך אויף א העכערע דרגה ווי‬ ‫פריער‪ ,‬ווי חז"ל זאגן (ברכות לד‪' :):‬במקום שבעלי‬ ‫תשובה עומדין צדיקים גמורים אינם עומדין'‪,‬‬ ‫דאס איז די 'תקיעה אחרונה'‪.‬‬ ‫זה היום תחילת מעשיך‬ ‫ראש השנה ביי מוסף זאגט מען‪ֶ' :‬זֶ ה ַהַ ּיֹום‬ ‫ַמֲַע ֶׂׂשיָך ִזִָּכּ רֹון ְלְ יֹום ִרִ אׁשֹון' ‪ -‬ראש‬ ‫ְּתִּחִ ַּלּ ת ֲ‬ ‫הרוצה בתשובה‬ ‫השנה איז דער טאג וואס דער אויבערשטער‬ ‫האט באשאפן אדם הראשון‪ ,‬און יעדעס יאר‬ ‫מען דארף וויסן און גלייבן מיט אן אמת דאס‬ ‫ראש השנה איז א זכרון צו יענעם 'יום ראשון'‬ ‫וואס צדיקים האבן געזאגט‪" :‬אז דו גלייבסט‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫בכ‬ ‫מען זאל האבן צום אויבערשטן‪ ,‬וויפיל מען‬ ‫וואס דער אויבערשטער האט באשאפן דער‬ ‫זאל קענען לערנען‪ ,‬וויפיל חיות מען זאל‬ ‫וועלט‪ .‬באמת דארף מען דאס פארשטיין‪,‬‬ ‫האבן אין תורה‪ ,‬וויפיל חיות מען זאל האבן‬ ‫ווייל בריאת העולם איז דאך שוין געווען‬ ‫אין א מצוה און אין א דבר שבקדושה‪ ,‬וויפיל‬ ‫'ְּבֵּראִׁשׁ ית ָּּבָרָ א ֱֱאֹלִקִ ים‬ ‫עטליכע טעג פריער‪ֵ ,‬‬ ‫חיות מען זאל האבן אין א דאווענען‪ ,‬און בכלל‪,‬‬ ‫ָהָָאֶָרץ' (בראשית א‪ ,‬א) איז שוין‬ ‫ֵֵאת ַהַ ָּׁשַׁמִַיִ ם ְוְ ֵֵאת ֶ‬ ‫דער מצב הרוחני פונעם גאנצן יאר; און סיי‬ ‫געווען כ"ה אלול‪ ,‬און זעקס טעג שפעטער‪ ,‬א'‬ ‫בגשמיות ‪ -‬וויפיל פרנסה מען זאל האבן‪,‬‬ ‫תשרי‪ ,‬האט דער אויבערשטער באשאפן דעם‬ ‫וויפיל הרחבה מען זאל האבן‪ ,‬ווי שווער מען‬ ‫מענטש‪ .‬אויב אזוי‪ ,‬פארוואס איז א' תשרי די‬ ‫זאל דארפן ארבעטן‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬אלעס פונעם‬ ‫'זכרון ליום ראשון'‪ ,‬וואס דעמאלטס איז נאר‬ ‫גאנצן יאר איז תלוי אין די 'אור השפע' וואס‬ ‫געווען 'בריאת האדם'‪ ,‬די 'זכרון ליום ראשון'‬ ‫קומט אראפ ראש השנה‪ .‬דאס מיינט דער‬ ‫וואלט ענדערש געדארפט זיין כ"ה אלול‪ ,‬וואס‬ ‫פסוק‪' :‬עיני ה' אלקיך בה' ‪ -‬דאס איז דער 'אור‬ ‫דעמאלטס איז געווען 'בריאת העולם'?‬ ‫השפעה' וואס קומט פונעם אויבערשטן‪ ,‬וואס‬ ‫קומט אראפ 'מראשית השנה' ‪ -‬אנהייב יאר‪,‬‬ ‫נאר עס שטייט אין תניא דער ענין פארוואס‬ ‫און עס בלייבט שוין 'ועד אחרית השנה' ‪ -‬ביז‬ ‫ראש השנה איז א' תשרי און נישט כ"ה אלול‪.‬‬ ‫סוף יאר; אינמיטן יאר איז זייער שווער עס זאל‬ ‫דער תניא (סוף איגרת הקודש) שטעלט זיך אויף‬ ‫אראפקומען א פרישע השפעה‪.‬‬ ‫ֹלֶקיָך ָּּבּה‬ ‫דעם פסוק (דברים יא‪ ,‬יב) ּ'ָּתִמִ יד ֵֵעיֵנֵי ה' ֱֱא ֶ‬ ‫ַאֲַחִרִ ית ָׁשָׁנָה'‪ ,‬אז פארוואס‬ ‫ֵֵמ ֵֵרִׁשׁ ית ַהַ ָּׁשָׁנָה ְוְ ַעַ ד ֲ‬ ‫און וויפיל 'אור' עס זאל אראפקומען אויף‬ ‫שטייט דא 'מראשית השנה ועד אחרית השנה'‪,‬‬ ‫דער וועלט ראש השנה פארן גאנצן יאר ‪-‬‬ ‫עס שטייט דאך שוין 'תמיד' ‪ -‬שטענדיג‪,‬‬ ‫איז תלוי אין די עבודת האדם‪ .‬אזוי האט דער‬ ‫פארוואס שטייט נאכאמאל 'מראשית השנה‬ ‫אויבערשטער באשאפן די וועלט‪ ,‬אז אלעס‬ ‫ועד אחרית השנה'‪ ,‬אלעס איז דאך שוין נכלל‬ ‫איז תלוי אין די עבודה פונעם מענטש; און‬ ‫אין דעם 'תמיד'? זאגט ער‪ :‬עס איז דא א‬ ‫לויט וויפיל עבודה א מענטש לייגט אריין‬ ‫'שפע' וואס קומט אראפ אויף דער וועלט; סיי‬ ‫אין די תפילות פון דעם טאג‪ ,‬אזויפיל שפע‬ ‫בכלליות‪ ,‬זמנים וואס איז דא מער שפע‪ ,‬אידן‬ ‫ווערט נשפע פאר דעם גאנצן קומענדיגן יאר!‬ ‫האבן א שפע פון כל טוב‪ ,‬און סיי בפרטיות‪,‬‬ ‫דערפאר איז דוקא א' תשרי דער זמן פון ראש‬ ‫די השפעה און הרחבה וואס איז דא ביי יעדן‬ ‫השנה‪ ,‬דער 'זכרון ליום ראשון' איז דוקא אין‬ ‫איינעם עקסטער‪.‬‬ ‫דעם טאג פון בריאת האדם‪ ,‬ווייל וויפיל אור‬ ‫און וויפיל שפע עס זאל אראפקומען אויף‬ ‫די 'שפע' פון יעדעס יאר ‪ -‬קומט אראפ אום‬ ‫דער וועלט ‪ -‬איז תלוי אין דעם מענטש! עס‬ ‫ראש השנה‪ .‬יעדן ראש השנה קומט אראפ א‬ ‫האט גארנישט צו טון מיט דעם אז דער זמן‬ ‫גרויסן 'אור השפע'‪ ,‬א ליכטיגקייט פון שפע‪,‬‬ ‫פון בריאת העולם איז געווען כ"ה אלול‪ ,‬נאר‬ ‫וואס פון דעם אור וועט מען האבן די השפעות‬ ‫אלעס אלעס ווענדט זיך אין וויפיל עבודה דער‬ ‫'מראשית השנה ועד אחרית השנה' ‪ -‬אויפן‬ ‫מענטש לייגט אריין אין דעם טאג‪.‬‬ ‫גאנצן יאר; סיי ברוחנית ‪ -‬וויפיל התקרבות‬ ‫קול דברי תורה ויראה‬ ‫מערכת ובחרת בחיים‬ ‫‪605.313.1735‬‬ ‫‪845.445.8579‬‬ ‫גכ‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫‪+‬שתחדש‬ ‫בס"ד‬ ‫ע‪+‬לינו‬ ‫אור עולם‬ ‫באוצר חיים‬ ‫גליון‬ ‫ובחרת‬ ‫בחיים‬ ‫דברי אלקים חיים מאת‬ ‫כבוד הגאון הצדיק‬ ‫הערליך‬ ‫אבד"ק ור"מ שליט"א‬ ‫איבערגעפרישט‬ ‫לקראת ראש השנה‬ ‫תשפ"ז הבעל"ט‬ ‫מדור טיב החיים‬ ‫מדור עבודת החיים‬ ‫מדור יסודי הזמן‬ ‫מדור אורות חיים‬ ‫ניתן להשיג ראש השנה תשפ"ז‬ ‫בבתי מדרשים דקהל יטב לב ד'סאטמאר בכל קצוי תבל‬ ‫‪845.445.8579‬‬