gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מטמוניות - אידיש · Mitmonios - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

מוציא לאור: מטמוניות - אידיש · Mitmonios - Yiddish

שבוע: ראש השנה (2026-09-07)

מטמוניות - אידיש · Mitmonios - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

פתח את ה-PDF הורדה

‫ה ש י " ת‬ ‫ב ע ז ר ת‬ ‫דער טויער צו דיין באהאלטענע אוצר‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ּוְּבְ ֵכֵ ן‪ֵּ�ּ ,‬תן �ָּּכבֹוֹד ה' ְלְ ַַע �ֶּּמָך‪,‬‬ ‫ְּת ִ�ִּה ּ�ָּלה ִלִ ֵיֵר ֶֶאיָך‪ְ ,‬וְ ִִת ְְקָוָ ה‬ ‫טֹוָֹבָ ה ְלְ ד ְֹוְֹר � ֶׁׁשיָך‬ ‫דאך באמת מצליח זיין און ברענגען נחת‪ ,‬און מיט אביסל ווארימקייט‬ ‫שטייענדיג ביים שוועל פונעם נייעם יאר‬ ‫און געפיל דערלייכט מען אים זיין וועלטל‪ ,‬וואו ער דערגרייכט צו‬ ‫הבא עלינו לטובה‪ ,‬ברענגען מיר אייך לכבוד‬ ‫א חיים טובים — א געשמאק זיס לעבן כפשוטו‬ ‫דעם הייליגן יום טוב ראש השנה נאך א גליון אין דער‬ ‫עקסטער דארף ארויסגעברענגט ווערן א יישר כח פאר אלע‬ ‫סעריע פון "מטמוניות" — א ליקוט פון מאמרים וואס וועט אייך געבן‬ ‫חשוב'ע מנהלים‪ ,‬מחנכים‪ ,‬און רמ"י הישיבות שיחי'‪ ,‬וואס אדאנק‬ ‫די געלעגנהייט מיטצולעבן די הייליגע טעג מיט א ברייטן בליק און‬ ‫דעם צוזאמענארבעט מיט דעם חשוב'ן מפעל האבן זיי געפונען א‬ ‫באמת פילן א טעם אין די לעכטיגע זמנים‪.‬‬ ‫את שאהבה נפשם – א סעד ועזר וואס ארבעט האנט‪-‬ביי‪-‬האנט‬ ‫דאס איז פון די יסודות אויף וואס מיר האבן אוועקגעשטעלט דעם‬ ‫מיט דעם איינעם ציל‪ :‬צו העלפן דעם בחור געפינען זיין וועג און‬ ‫חשובן מפעל‪ ,‬טאקע מיט דעם איינעם ציל צו דערהייבן און באגלייטן‬ ‫ארויסברענגען זיינע שטארקסטע כוחות צו זיין ליכטיגער הצלחה‪.‬‬ ‫בחורי ישראל דורך אריינברענגען די ליכטיגקייט פונעם הייליגן בעל‬ ‫און אזוי אינאיינעם ברענגט דאס ארויס די שענסטע מנחת ביכורים‬ ‫שם טוב ותלמידיו הקדושים זי"ע‪ ,‬וואס באלייכטן די וועלט מיט‬ ‫פארן מלך רם ונשא‪ ,‬וואס איז מעורר דעם רצון העליון מיט אן אהבה‬ ‫זייערע הייליגע ספרים‪ .‬און דורך זיך מדבק זיין אין זייערע הייליגע‬ ‫בלי גבול וואס דער רבוש"ע האט צו אונז אין יעדער צייט‬ ‫וועגן‪ ,‬איז מען זוכה צו שפירן אן אמת'ן געשמאק בתורה ובעבודה‪,‬‬ ‫אזוי ווי מיר געפינען זיך פאר א ראש השנה שחל להיות בשבת‪,‬‬ ‫לעבנדיג א לעכטיג לעבן פון קירבת אלוקים וואס דערהייבט דעם‬ ‫איז כדאי צו דערמאנען דעם הייליגן קדושת לוי‪ ,‬וואס ברענגט דעם‬ ‫מענטש אין יעדן מצב‬ ‫לשון המשנה (ראש השנה כט‪" ):‬יום טוב של ראש השנה שחל להיות‬ ‫מפעלינו החשוב "תפארת ישראל" איז דאס ארט וואו עלטערן‪,‬‬ ‫בשבת"‪ ,‬און ער פרעגט‪ :‬פארוואס נוצט די משנה דאס ווארט "יום‬ ‫מנהלים און מחנכים ווענדן זיך פאר הילף אין אלע אומשטענדן‪ .‬און‬ ‫טוב"‪ ,‬וואס איז לכאורה איבעריג? זאגט ער אזוי‪ :‬שבת קודש איז דאך‬ ‫טאקע פארדעם זענען מיר דא — אהערשטעלנדיג א צוזאמענארבעט‬ ‫אסור בכתיבה‪ ,‬און נאר אין א פאל פון פיקוח נפש זאגט די תורה אז‬ ‫פון חשובע און ערפארענע מחנכים וואס באגלייטן א בחור מיט הארץ‬ ‫עס איז דוחה שבת‪ .‬ממילא‪ ,‬ווען ראש השנה געפאלט בשבת‪ ,‬וואס‬ ‫און געפיל אין יעדן מצב אים צו דערלייכטן דעם וועג‪ .‬וואס כשמו‬ ‫קען דען דער רבוש"ע פארשרייבן פאר אידישע קינדער? אוודאי נאר‬ ‫כן הוא‪" ,‬תפארת ישראל" ארויסצוברענגען די נקודת ההתפארות פון‬ ‫אזא כתיבה וואס איז דוחה שבת‪ ,‬וואס דאס איז א כתיבה וחתימה‬ ‫כללות ישראל דורכן דערהייבן די שיינקייט פון יעדן בחור בפרטיות‪,‬‬ ‫טובה פאר א זיס לעבן‪ ,‬לאלתר לחיים ולשלום ווייל אזא כתיבה‬ ‫לתפארת כל ישראל‬ ‫איז דאך זיכער א בחינה פון פיקוח נפש וואס איז דוחה דעם שבת‬ ‫קודש! און דאס איז די גרויסע שמחה פארוואס עס ווערט אנגערופן‬ ‫תלי"ת אז מיר האבן געהאט די זכיה עוסק צו זיין אין די לעצטערע‬ ‫"יום טוב של ראש השנה"‪ ,‬ווייל עס איז א געוואלדיגע יו"ט וואס‬ ‫זמנים מיט מערערע געלעגנהייטן‪ ,‬וואס נאר א דאנק אונזער‬ ‫דעמאלטס גייט כלל ישראל ארויס זכאי בדין‬ ‫באגלייטונג האט זיך עס ממש איבערגעדרייט מן המיצר אל המרחב‪,‬‬ ‫אריינברענגענדיג א ליכטיגקייט און קלארקייט‪ ,‬א דאנק דעם האבן‬ ‫דעריבער בעטן מיר טאקע פונעם רבונו של עולם אז מיר זאלן‬ ‫מיר באוויזן צוריקצושטעלן אין סדר אפילו אזעלכע וואס זענען שוין‬ ‫אלע זוכה זיין צו א שנה טובה ומתוקה מיט אלע פירושים‪ ,‬א יאר‬ ‫געווען מחוץ למסגרת פאר א לענגערע צייט‬ ‫פון נחת און השפעות טובות‪ ,‬כלל ישראל זאל האבן א האפענונג‬ ‫און עס זאל זיין א בחינה פון "תהלה ליראיך ותקוה טובה לדורשיך"‬ ‫דאס איז ווייל מיר זעען באמת אינעם קינד נאר א גוטן רצון ‪ -‬א‬ ‫עס זאל ארויסשיינען די שיינקייט וואס יעדער איד טראגט מיט זיך‪,‬‬ ‫"טוב הנעלם" וואס מען דארף פשוט ביי אים מגלה זיין‪ .‬מיר אלע‬ ‫און מיר זאלן קענען ממשיך זיין מיט די עבודת הקודש ביתר שאת‬ ‫גלייבן אז אידישע קינדער האבן א חשק צו טון נאר דעם באשעפער'ס‬ ‫וביתר עז להגדיל תורה ולהאדירה‪ ,‬ביז מיר וועלן זוכה זיין צום‬ ‫רצון‪ ,‬מען דארף נאר אריינגיין אינעם אינערליכן גארטן פון זייער נפש‬ ‫גואל צדק בב"א‬ ‫און זיי העלפן דערגרייכן דאס וואס זיי ווילן באמת‪ .‬יעדער בחור וויל‬ ‫‪1‬‬ ‫מטמוני היום הרת עולם א התחדשות המלוכה‬ ‫וואס ברענגט ארויס דעם תכלית הבריאה‬ ‫אור‬ ‫זה היום תחלת מעשיך‪ :‬דער שייכות צווישן דעם יום בריאת העולם און דעם עצם יום הדין • מה אנוש כי תזכרנו‪ :‬טאקע‬ ‫ווייל די גאנצע בריאה ווענדט זיך דייקא אין אונזער עבודה • חדות ה' היא מעוזכם‪ :‬די גרויסע שמחה ווען מען ווייסט‬ ‫פארוואס דער רבוש"ע משפט אונז • דורשיך לעולם לא יכשלו‪ :‬וויאזוי עס שטימט דער גרויסער פחד אינאיינעם מיט'ן‬ ‫זיין בוטח בדין • המלך המשפט‪ :‬די עיקר עבודה פונעם טאג • קבלת עול מלכות שמים אדער ארויסגיין זכאי בדין‬ ‫וואס זאגט עדות אויף איר באשעפער און‬ ‫זכר כל המעשים לפניך בא‬ ‫מיר געפינען זיך אין די ימי הרחמים‬ ‫שרייט ארויס מלכות שמים‪ .‬און אט דאס איז‬ ‫וואס עס שפילט זיך איבער יעדעס יאר ראש‬ ‫ואתה דורש מעשה כולם‬ ‫והרצון‪ ,‬טעג וואס דער רבוש"ע געפינט זיך‬ ‫נאנט צו אידישע קינדער‪ .‬מען גרייט זיך צו‬ ‫השנה פון דאסניי‪ :‬עס קומט א התחדשות‬ ‫ונתנה תוקף קדושת היום כי הוא נורא‬ ‫א ראש השנה‪ ,‬מען גייט ממליך זיין דעם‬ ‫הבריאה ‪ ,‬עס קומט אראפ א נייע חיות אין‬ ‫ואיום‪ ,‬צוליב דעם זאגט מען נישט קיין הלל‪,‬‬ ‫אייבערשטן אויף די גאנצע וועלט‪ .‬ראש‬ ‫די וועלט‪ ,‬עס ווערט נתעורר א פרישע חיות‬ ‫ווי די גמרא (ראש השנה לב‪ ):‬זאגט‪" :‬אפשר‬ ‫השנה איז נישט סתם נאך א יום טוב‪ ,‬עס איז‬ ‫במציאות מעשי בראשית‬ ‫מלך יושב על כסא דין‪ ,‬ספרי חיים וספרי‬ ‫דער טאג וואס איז קובע דאס גאנצע יאר‪ ,‬עס‬ ‫מתים פתוחין לפניו‪ ,‬וישראל אומרים שירה"‬ ‫איז די עצם נקודה און דער מוח פונעם יאר‪.‬‬ ‫עס פאסירט א‬ ‫יעצט איז נישט קיין צייט צו לויבן דעם‬ ‫מען דארף מאכן א ערנסטע הכנה און ריכטיג‬ ‫התחדשות הבריאה‬ ‫רבוש"ע מיט שירה‪ ,‬עס איז א "יום הזכרון"‪,‬‬ ‫א ערנסטע צייט פון דין וחשבון ווען מען‬ ‫ארויסהאבן דעם מהות פון ראש השנה‪ .‬מיר‬ ‫טרעפן אין דעם טאג פארשידענע ענינים‪,‬‬ ‫עס שטייט פונעם בעל התניא (אגרת‬ ‫גייט איבער אלע אונזערע מעשים – "זכר כל‬ ‫לאמיר עס אויסשמועסן און צולייגן‪ ,‬כדי‬ ‫הקודש יד)‪ ,‬אז יעדן ערב ראש השנה ווערט‬ ‫המעשים לפניך בא ואתה דורש מעשה כולם"‪.‬‬ ‫מען זאל עס קענען פארשטיין און ריכטיג‬ ‫דער אור פונעם פארגאנגענעם יאר נסתלק‬ ‫מיט לעבן‪.‬‬ ‫פון די אנדערע זייט אבער‪ ,‬געפינען מיר‬ ‫לשורשו – דאס מיינט אז די אלטע חיות‬ ‫אויך דעם ענין פון שמחה‪ ,‬ווי עס שטייט‬ ‫זוחלים ורועדים מיום בואך‬ ‫פון דעם פארגאנגענעם יאר גייט אוועק‪ .‬און‬ ‫אין ירושלמי‪" :‬אבל ישראל אינם כן‪ ,‬לובשים‬ ‫דורך אונזער עבודה‪ ,‬מיט דעם וואס מיר‬ ‫זענען ממליך דעם רבוש"ע אינאיינעם מיט‬ ‫לבנים‪ ,‬ואוכלים ושותים ושמחים"‪ .‬אידישע‬ ‫קינדער זענען בטוח אז זיי וועלן ארויסגיין‬ ‫עס קומט א ראש השנה‬ ‫די עבודת התשובה‪ ,‬און דאס בלאזן שופר‪,‬‬ ‫זכאי בדין‪ .‬אזוי אויך זעט מען ווי נחמיה‬ ‫זענען מיר מעורר דעם רצון העליון אז דער‬ ‫דער אמת איז אזוי‪ :‬מצד א' איז ראש השנה‬ ‫האט אויסגערופן‪" :‬לכו אכלו משמנים ושתו‬ ‫רבוש"ע זאל וועלן באשאפן די וועלט פון‬ ‫דער טאג וואס מען איז ממליך דעם רבוש"ע‪.‬‬ ‫ממתקים ‪ ...‬ואל תעצבו כי חדות ה' היא‬ ‫דאסניי‪ .‬נישט בלויז דורך צוריקברענגען א‬ ‫אלע תפלות ובקשות‪ ,‬אלעס וואס מען בעט‪,‬‬ ‫מעזכם"‪.‬‬ ‫חיות אין די בריאה ‪ ,‬נאר מען איז ממשיך א‬ ‫דרייט זיך ארום מלכות שמים‪" :‬ותמלוך אתה‬ ‫התחדשות במלכות שמים‪ ,‬עס קומט אראפ‬ ‫איז לאמיר פארשטיין‪ :‬וואס איז די עבודה‬ ‫הוא ה' אלוקינו מהרה לבדך" – מען שרייט‬ ‫א נייע הארה וואס איז נאך קיינמאל נישט‬ ‫און דער ריכטיגער צוגאנג צום ראש השנה‪,‬‬ ‫אויס "המלך"‪ ,‬און אלעס איז איבער דעם ענין‬ ‫אראפגעקומען זינט ששת ימי בראשית‪.‬‬ ‫וואס ווערט נתגלה אין דעם טאג? און‬ ‫פון אויסרופן אז דער רבוש"ע פירט די גאנצע‬ ‫פארוואס דארף מען היינט ממליך זיין דעם‬ ‫וועלט‪ .‬מען בעט אז עס זאל זיין "וידע כל‬ ‫מדת הדין די 'מחשבה‬ ‫רבוש"ע מער ווי יעדן אנדערן טאג?‬ ‫פעול כי אתה פעלתו ויבין כל יציר כי אתה‬ ‫תחילה' פונעם רבוש"ע‬ ‫יצרתו"‪ ,‬א כלליות'דיגע בקשה אז די גאנצע‬ ‫זה היום תחלת מעשיך‬ ‫בריאה זאל איינזען אז נאר דער רבוש"ע איז‬ ‫דאס איז דער טעם פארוואס עס איז דער‬ ‫'יום הדין'‪ ,‬ווי עס שטייט אין די גמרא (ראש‬ ‫א זכר למעשי בראשית‬ ‫דער וואס פירט אלעס‪.‬‬ ‫השנה כז‪ ).‬רבי אליעזר אומר בתשרי נברא‬ ‫מיר ווייסן אז יעדער יום טוב האט זיין‬ ‫ומצד שני איז עס א יום הדין‪ ,‬חיל ורעדה‬ ‫העולם‪ ,‬און רבי יהושע אומר בניסן נברא‬ ‫באזונדערע עבודה‪ .‬עס איז א צייט ווען עס‬ ‫יאחזון ויאמרו הנה יום הדין א טאג וואס‬ ‫העולם‪ .‬זאגט תוספות אויפן פלאץ אז אלו‬ ‫ווערט נתגלה די הארה פון דעם טאג‪ ,‬ווי‬ ‫דער רבוש"ע איז דן די גאנצע בריאה‪" ,‬מלך‬ ‫ואלו דברי אלוקים חיים‪ :‬וויבאלד אין חודש‬ ‫למשל פסח איז דער ענין פון יציאת מצרים‬ ‫במשפט יעמוד ארץ"‪ ,‬עס הערשט א פחד‬ ‫תשרי איז געווען דער "עלה במחשבה" צו‬ ‫‪ ,‬שבועות איז די אור פון קבלת התורה‪,‬‬ ‫ואימה "כל באי עולם יעברון לפניך כבני‬ ‫באשאפן די בריאה‪ ,‬אזוי ווי רש"י ברענגט‬ ‫אא"וו‪ .‬וועלכע הארה ווערט נתעורר יעדן‬ ‫מרון"‪ ,‬מען שטייט און מען בעט זיך אויס‬ ‫אויפן פסוק‪" :‬בראשית ברא אלוקים" –‬ ‫ראש השנה? מיר זאגן אין די פסוקים‪" :‬זה‬ ‫ביים דאוווענען א כתיבה וחתימה טובה‪,‬‬ ‫בתחילה עלה במחשבה לבראות את העולם‬ ‫היום תחלת מעשיך זכרון ליום ראשון" ראש‬ ‫עס ווערט אנגעשריבן א אויסגאנג פון א‬ ‫במדת הדין‪ ,‬ראה שאין העולם מתקיים‪ ,‬עמד‬ ‫השנה איז דער יום בריאת העולם – "זה היום‬ ‫דין ומשפט וואס איז נוגע יעדן יחיד און‬ ‫ושיתף עמה מדת הרחמים‪ .‬די ספרי קודש‬ ‫תחלת מעשיך" – ראש השנה איז דער טאג‬ ‫יעדן פרט און עס באנעמט יעדן מענטש‬ ‫זענען מבאר‪ ,‬אז אט דער 'מחשבה תחילה'‬ ‫וואס דער רבוש"ע האט באשאפן די וועלט‪,‬‬ ‫ווער ווייסט וואס מען שרייבט אן פאר אים‪.‬‬ ‫‪2‬‬ ‫פונעם רבוש"ע צו באשאפן די וועלט מיט‬ ‫מדת הדין‪ ,‬דאס איז מעורר דעם יום הדין‬ ‫רבי יהודה'לע דזשיקובער זצ"ל האט דערציילט‪ ,‬אז זיין זיידע דער עטרת יהושע‬ ‫פון דאסניי יעדעס יאר ראש השנה‬ ‫זי"ע האט זיך אמאל אנגערופן ביים טיש און דערציילט‪ ,‬אז ווען ער איז געווען אין‬ ‫די שטאט וויען‪ ,‬האט ער דארט געזען א גאסן קערער רייניגן די גאס‪ .‬האט ער‬ ‫ווי עס שטייט אין יערת דבש (חלק שני‪,‬‬ ‫אים געפרעגט‪" :‬וואס דארף מען קערן? עס ווערט דאך ממילא באלד נאכאמאל‬ ‫דרוש ה') אויפן נוסח "היום הרת עולם"‪ ,‬אז‬ ‫שמוציג! האט דער גוי געענטפערט‪ :‬הער ראבינער‪ ,‬ווען מען קערט נישט יעדן טאג‪,‬‬ ‫דאס ווארט "הרת" איז א לשון הווה – ווייל‬ ‫וואלט די שמוץ שוין געווען העכערן קאפ – און ער האט אזוי געוויזן מיט די האנט‪.‬‬ ‫די התחדשות איז א זאך וואס פאסירט יעדן‬ ‫דער נמשל דערפון איז‪ ,‬אז א מענטש זאל קיינמאל נישט אויפהערן צו לעבן‬ ‫ראש השנה! עס ווערט נתהווה א פרישע‬ ‫מיט תשובה‪ .‬דאס איז די גרעסטע מתנה וואס דער אייבערשטער האט אונז‬ ‫חיות אין די בריאה מיט א נייע הארה‪ ,‬אזוי‬ ‫געגעבן מיט די הייליגע טעג – א באזונדערע עת רצון ווען אידישע קינדער קומען‬ ‫ווי די וועלט ווערט געבוירן מחדש ממש ‪.‬‬ ‫זיך איבערבעטן מיט'ן רבונו של עולם מען וואשט אפ דעם גאנצן עבר‪ ,‬און מען‬ ‫באקומט א פרישע געלעגנהייט אנצוהויבן א נייעם‪ ,‬ריינעם בלאט‪.‬‬ ‫ראש השנה איז דער‬ ‫יום בריאת האדם‬ ‫לכאורה דארף מען פארשטיין‪ :‬אויב‬ ‫אט דאס זעלבע פאסירט יעדן ראש‬ ‫א וועלט פון נבראים‪ ,‬דעמאלטס ווערט דער‬ ‫ראש השנה איז א "זכרון ליום ראשון" און‬ ‫השנה איידער מען גייט באנייען די בריאה‬ ‫רבונו של עולם אנגערופן "מלך"‪ ,‬ווייל דער‬ ‫עס קומט אראפ א הארה פון מעשי בראשית‪,‬‬ ‫מיט א נייע חיות‪ :‬וויבאלד די וועלט איז‬ ‫כלל איז דאך אז "אין מלך בלא עם"‪ ,‬און נאר‬ ‫וואלט דאך ראש השנה געדארפט זיין כ"ה‬ ‫דאך דער פלאץ פאר דער מלוכה פונעם‬ ‫דורכן מענטש ווערט אויסגעפירט דער רצון‬ ‫אלול – אין דעם טאג פון די עצם בריאת‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬מוז די התחדשות מיטקומען‬ ‫המלוכה פונעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫העולם? ראש השנה איז דאך שוין דער‬ ‫מיט א געהעריגן פלאן‪ .‬כביכול‪ ,‬עס דארף‬ ‫זעקסטער טאג‪ ,‬אויב אזוי‪ ,‬וויאזוי ווערט עס‬ ‫זיך לוינען פארן רבוש"ע צו באנייען דעם‬ ‫דער מענטש וואס ער‬ ‫אנגערופן "זה היום תחלת מעשיך" ?‬ ‫גאנצן געשעפט! ממילא קומט פאר א דין‬ ‫ומשפט וואו דער רבוש"ע איז דן אויף יעדן‬ ‫איז די תכלית הבריאה‬ ‫נאר וואס דען‪ ,‬א' תשרי איז דער יום‬ ‫פרט‪ ,‬מען גייט איבער די מלוכה – וויאזוי‬ ‫בריאת האדם‪ ,‬דער טאג ווען אדם הראשון‬ ‫און טאקע דערפאר געפאלט נישט ראש‬ ‫עס וועט ארויסגעברענגט ווערן און דורך‬ ‫איז באשאפן געווארן‪ ,‬דער אדם הראשון וואס‬ ‫השנה בכ"ה אלול – דעם יום בריאת שמים‬ ‫וועם עס וועט אויסגעפירט ווערן דער רצון‬ ‫איז געווען מעשי כפיו של הקב"ה ‪ ,‬ווי עס‬ ‫וארץ – נאר זעקס טעג שפעטער‪ ,‬אינעם טאג‬ ‫ה' אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫שטייט אין תניא אויפן פסוק "ויפח באפיו‬ ‫וואס דער רבוש"ע האט באשאפן דעם אדם‪.‬‬ ‫נשמת חיים" – מאן דנפח מתוכיה נפח‪ ,‬ער‬ ‫וואס דאס איז דער עיקר חידוש‪ :‬אז דווקא‬ ‫איז דער תכלית הבריאה‪ ,‬און דורך אים איז‬ ‫דער קטרוג פון מה‬ ‫דורך אונז אידישע קינדער ווערט די בריאה‬ ‫די גאנצע בריאה נשלם געווארן‪ .‬ער האט‬ ‫אנוש כי תזכרנו‬ ‫נתחדש פון דאסניי יעדעס יאר‬ ‫אויסגערופן אין דעם טאג "באו נשתחוה‬ ‫יעצט‪ ,‬אז מיר פארשטייען די מטרה און‬ ‫ונכרעה לפני ה' עושנו"‪ ,‬און אזוי ארום האט‬ ‫און ווען עס קומט די צייט פון התחדשות‬ ‫דעם תכלית הבריאה‪ ,‬וויאזוי אלעס דרייט זיך‬ ‫ער אריינגעברענגט גילוי אלוקות אין דער‬ ‫הבריאה‪ ,‬ווערט נתעורר דער קטרוג פון‬ ‫ארום דעם מענטש וואס איז מגלה מלכות‬ ‫גאנצער וועלט‪.‬‬ ‫דאסניי‪ .‬ווי עס שטייט אין ספר הקדוש‬ ‫שמים בעולם‪ ,‬הייבן מיר אן צו פארשטיין‬ ‫עבודת ישראל‪ ,‬אז די מלאכים קומען און‬ ‫די נקודה פונעם "היום יעמוד במשפט כל‬ ‫דירה בתחתונים – דער‬ ‫טענה'ן פארן רבוש"ע‪" :‬מה אנוש כי תזכרנו"‬ ‫– ווען זייער עיקר טענה איז‪ :‬פאר וואס עפעס‬ ‫יצורי עולמים" – פארוואס עס פעלט אויס‬ ‫אז עס זאל זיין בעפאר א גאנצער יום הדין‬ ‫גילוי פון מלכות שמים‬ ‫דארף דער רבוש"ע זיך מייחד זיין און ווערן‬ ‫ומשפט‪ ,‬אויב דער גאנצער תכלית פון די‬ ‫וואס איז דאס די בריאה? וואס פעלט‬ ‫אנגערופן "אלוקי ישראל"? און דורך דעם‬ ‫בריאה איז פאר אידישע קינדער און פאר‬ ‫דעם רבונו של עולם‪ ,‬וואס איז דאך מלא‬ ‫ווערט א פרישער‪ ,‬גרויסער קטרוג אויף די‬ ‫זייער חלק אין התחדשות המלוכה‪.‬‬ ‫כל הארץ כבודו‪ ,‬אז ער זאל דארפן די‬ ‫גאנצע בריאה‪.‬‬ ‫מעשי האדם ותחבולותיו דא אין דעם עולם‬ ‫דיין חלק אינעם‬ ‫השפל? נאר מיר אלע ווייסן דעם יסוד‪:‬‬ ‫זאגט ער אזוי‪ :‬דווקא דורך דעם גרויסן‬ ‫משפט פון ראש השנה – ווען אידישע‬ ‫התחדשות המלוכה‬ ‫"נתאוה לו יתברך לעשות דירה בתחתונים"‪.‬‬ ‫דער רבונו של עולם האט געוואלט אז עס‬ ‫קינדער קומען און מען בלאזט שופר מיט‬ ‫מען קען עס מסביר זיין מיט א משל‪:‬‬ ‫זאל זיין א פלאץ וואו עס זאל נתגלה ווערן‬ ‫תשובה און קבלת עול מלכות שמים – ווערט‬ ‫פונקט ווי ווען א מענטש עפנט א נייע ביזנעס‪,‬‬ ‫מלכות שמים‪ ,‬יא! דער תכלית פון בריאת‬ ‫ארויסגעברענגט די פנימיות פון אידן‪ ,‬אז‬ ‫פארשטייט זיך אז דער בעל הבית זיצט און‬ ‫שמים וארץ איז אז עס זאל זיין א וועלט פון‬ ‫מיר זענען "בנים למקום"‪ .‬דורך דעם ווערט‬ ‫פלאנירט פאראויס‪ ,‬וואו ער איז דן איבער‬ ‫נבראים‪ ,‬מענטשעלעך וואס זאלן אנערקענען‬ ‫נאכאמאל נתעורר דער גוואלדיגער תענוג‬ ‫יעדן פרט‪ ,‬ער גייט איבער דעם גאנצן מהלך‬ ‫אז דער רבונו של עולם איז דער מלך על כל‬ ‫וואס דער רבוש"ע האט פון אידישע קינדער‪,‬‬ ‫פון זיין געשעפט און מאכט אלע חשבונות‪,‬‬ ‫הארץ ווי ער טייטשט אין ספר הקדוש אור‬ ‫וואס דאס שטעלט אפ און איז מבטל דעם‬ ‫כדי ער זאל האבן גענוג ריווח און עס זאל‬ ‫המאיר‪" :‬לעת נעשה בחפצו כל אזי מלך‬ ‫גאנצן קטרוג פון די מלאכים‪.‬‬ ‫זיך אים לוינען אריינצוגיין אינעם גאנצן עסק‪.‬‬ ‫שמו נקרא" – דייקא ווען עס איז געווארן‬ ‫‪3‬‬ ‫אבער מיט א ריכטיגן און ברייטערן בליק‬ ‫עפעס זיסער ווי דעם?! אז דער רבוש"ע‬ ‫לעורר רצון העליון‬ ‫איז עס דער טאג וואס מיר פירן אויס אונזער‬ ‫תפקיד אויף דער וועלט און דעם תכלית‬ ‫אליינס קומט צו אונז און בעט פון זיינע‬ ‫אידישע קינדער‪" :‬אמרו לפני מלכויות‬ ‫דורך אונזער עבודה‬ ‫פארוואס מיר זענען באשאפן געווארן‪ :‬מגלה‬ ‫זכרונות ושופרות‪ .‬מלכויות – כדי שתמליכוני‬ ‫און דאס איז די עיקר עבודה – וואס דארפן‬ ‫צו זיין מלכות וכבוד שמים אויף זיך אליין‬ ‫עליכם‪ ,‬זכרונות – כדי שיעלה זכרונכם לפני‬ ‫מיר טון וועגן דעם? מיר זענען מעורר דעם‬ ‫און אויף דער גאנצער וועלט‪ .‬דאס איז די‬ ‫לטובה‪ ,‬ובמה? בשופר"‪ .‬ווי עס שטייט דער‬ ‫רצון העליון צו באנייען די בריאה מיט דעם‬ ‫גרעסטע גוטס וואס דער אייבערשטער קען‬ ‫לשון אין ספר הקדוש אור המאיר‪" :‬ואין לך‬ ‫וואס מיר דערמאנען פארן רבוש"ע דעם‬ ‫געבן פאר א נברא — אז ער זאל זוכה זיין‬ ‫חיך מתוק מזה‪ ,‬שהאדון ה' צבאות ביקש‬ ‫גרויסן תענוג וואס ער האט פון אונז‪" :‬כה‬ ‫אנצוקומען צו זיין שלימות און אויספירן‬ ‫כזאת מידינו"‪ .‬טראכט אריין וואס דא גייט‬ ‫אמר ה' מלך ישראל וגאלו‪ ...‬אני ראשון ואני‬ ‫זיין תכלית אויף דער וועלט‪ ,‬צו מכתיר זיין‬ ‫פאר! מיר זענען א חלק פון די עצם מלוכה‪.‬‬ ‫אחרון"‪ ,‬אז נאר מיר זענען די וואס זענען‬ ‫דעם מלך מלכי המלכים אויף זיך און אויף‬ ‫מכיר אין זיין מלוכה‪ .‬און טאקע דערפאר‬ ‫די גאנצע בריאה‪.‬‬ ‫ווי די ספרי קודש זענען מבאר‪ ,‬אז‬ ‫דערפאר זאגט מען דעם "היום הרת עולם"‬ ‫ווענדט זיך די גאנצע קיום פון די בריאה נאר‬ ‫אין אונז! ווייל מיר זענען די וואס פירן אויס‬ ‫די גרויסע שמחה – כי‬ ‫גלייך נאך יעדן סדר פון די פסוקים‪ ,‬ווייל‬ ‫דעמאלטס ווערט נמשך די התחדשות‬ ‫דעם רצון המלוכה‬ ‫חדוות ה' היא מעוזכם‬ ‫המלכות! עס איז א בפועל'דיגע זאך וואס‬ ‫ווי אויך מיט די פסוקים פון זכרונות‪ ,‬וואס‬ ‫פאסירט יעצט ממש דורך אונזער עבודה‪.‬‬ ‫רעדן פון די אבות הקדושים וואס האבן‬ ‫די גרעסטע זאך וואס מיר קענען ערייכן‬ ‫געדינט דעם אייבערשטן‪ ,‬און מען איז ממשיך‬ ‫ראש השנה איז דאס‪ ,‬וואס מיר אנטפלעקן‬ ‫אונזער חלק אין מלכות שמים‪ .‬ווייל מיר‬ ‫דער כח השופר ‪ -‬אשרי‬ ‫מיט דעם עתיד פון כלל ישראל לעתיד לבוא‬ ‫זענען די בוני המלוכה! מיט דעם וואס מיר‬ ‫העם יודעי תרועה‬ ‫"והיה ביום ההוא יתקע בשופר גדול"‪ .‬דורך‬ ‫דרייען זיך דא ארום אויסצופירן רצונו יתברך‬ ‫דעם ווערט נתעורר דער גוואלדיגער תענוג‬ ‫ווי די גמרא פירט אויס‪ :‬ובמה‪ ...‬וויאזוי‬ ‫וואס דער רבוש"ע האט פון אידישע קינדער‪,‬‬ ‫שמו‪ ,‬ווערט נתגלה אונזער שייכות צום‬ ‫האבן מיר דעם כח? ‪ -‬דורכן שופר! "אשרי‬ ‫קעניג‪ .‬ווען מיר בעטן אויף מלכות מיינט‬ ‫וואס דאס איז מבטל דעם גאנצן קטרוג פון‬ ‫העם יודעי תרועה" ‪ -‬זאגט דער מדרש‪:‬‬ ‫די מלאכים‪ ,‬און מיר ווייזן פארן רבוש"ע אז‬ ‫עס טאקע דאס‪ :‬אז מיר זענען דא מיט אן‬ ‫"אשרי העם שיודעין לרצות את בוראם‬ ‫אמת'דיגער הכרה אז עס איז גארנישט דא‬ ‫עס לוינט זיך צו באשאפן א נייע בריאה!‬ ‫בתרועה" אפילו ווען א מענטש האט שוין‬ ‫אויף דער וועלט חוץ דעם רבוש"ע‪ ,‬און‬ ‫מען איז זיך מקבל צו טון נאר דעם רצון‬ ‫נישט קיין דיבורים פארן מלך‪ ,‬הערט דער‬ ‫אייבערשטער דעם פשוט'ן קול השופר‪ .‬ווי‬ ‫די שטענדיגע אהבה‬ ‫ה'‪ .‬דורכדעם זענען מיר זוכה צו זיין פון‬ ‫עס שטייט פונעם הייליגן צאנזער רב‪ ,‬אין‬ ‫על כן המו מעי לו‬ ‫די צדיקים הדבקים בה'‪ ,‬וואס ווערן נכתב‬ ‫ספה"ק דברי חיים‪ ,‬זאגט ער‪ :‬אז דער כח‬ ‫לאלתר לחיים טובים‪.‬‬ ‫אאה‪ ...‬די הארץ קען אויסגיין פון אהבה‬ ‫פון שופר איז נאך העכער פונעם כח הדיבור‬ ‫און קרבת אלוקים ווען מען זאגט די לעכטיגע‬ ‫און דאס איז אונזער גרויסע שמחה – מיר‬ ‫עס ברענגט ארויס א רצון פון די טיפסטע‬ ‫פסוקים פון מלכויות‪ ,‬זכרונות‪ ,‬שופרות! "כי‬ ‫פרייען זיך מיט דעם אייביגן קשר בין ישראל‬ ‫אמת'ע חלקים פונעם נפש‪,‬‬ ‫לה' המלוכה ומושל בגוים" – אונזער צוגאנג‬ ‫לקוב''ה וואס ווערט נתגלה אין דעם טאג ‪ ,‬און‬ ‫"כי אתה שומע קול שופר ומאזין תרועה‬ ‫צום רבוש"ע איז ווי א בן מלך‪ ,‬כלל ישראל‬ ‫מיר זענען פארזיכערט אז מיר בלייבן מיטן‬ ‫ואין דומה לך" ‪ -‬א עבודה וואס פארט ארויף‬ ‫ווערט אנגערופן "הבן יקיר לי אפרים אם‬ ‫באשעפער אויף אייביג‪ ,‬כלל ישראל איז זיין‬ ‫ביזן כסא הכבוד און שרייט אויס אז מיר‬ ‫ילד שעשועים"‪ ,‬דאס קינד וואס ווען מען‬ ‫פאלק און ער איז אונזער מלך‪.‬‬ ‫זענען גרייט צו זיין די עושי רצונו יתברך! נאר‬ ‫רעדט נאר פון אים‪ ,‬דערמאנט עס די בעסטע‬ ‫דורך אונז גייט נתגלה ווערן מלכות שמים‬ ‫זכרונות‪" :‬על כן המו מעי לו"! עס רעדט‬ ‫א לעבן פון אשרי איש שלא‬ ‫בעולם‪ ,‬וואס אינאיינעם מיטן כח התשובה‬ ‫זיך דא פון אן אהבה בלי גבול בין ישראל‬ ‫ישכחך ובן אדם יתאמץ בך‬ ‫פון שפרו מעשיכם וואס ווערט נתעורר‬ ‫בשעת תקיעת שופר‪ ,‬זענען מיר מקבל אויף‬ ‫לאביהם שבשמים‪.‬‬ ‫"אשרי האיש שלא ישכחך" – מיר זאלן‬ ‫זיך ממשיך צו זיין נאך א יאר פון דינען דעם‬ ‫און דורך דעם וואס מיר זאגן איבער די‬ ‫זוכה זיין אויסצופירן דעם תכלית פאר וואס‬ ‫רבוש"ע מיט א פנימיות'דיגע עבודה‪.‬‬ ‫פסוקים‪ ,‬זענען מיר ממשיך א נייע חיות אז‬ ‫מיר זענען אלע דא‪" ,‬ובן אדם יתאמץ בך כי‬ ‫עס זאל נתגלה ווערן מלכות שמים בעולם‬ ‫דורשיך לעולם לא יכשלו" – יעדער איד וויל‬ ‫דער כח פון לרחם עמו ביום דין‬ ‫‪ ,‬און דורך דעם ווערט די גאנצע בריאה‬ ‫נתהווה פון דאס ניי‪ .‬ווי די גמרא (ראש השנה‬ ‫דאך באמת נאר א לעבן פון קרבת אלוקים‬ ‫און שפירן דעם רבוש"ע "ולא יכלמו לנצח‬ ‫ווען מ'קוקט אן דעם טאג פון ראש השנה‬ ‫לב‪ ).‬פרעגט‪" :‬הני עשרה מאמרות כנגד מי?‬ ‫כל החוסים בך" – ווייל נאר דעמאלטס איז‬ ‫מיט אט דעם ליכטיגן בליק‪ ,‬איז עס גאר‬ ‫אמר רבי יוחנן‪ :‬כנגד עשרה מאמרות שנברא‬ ‫א מענטש פארזיכערט מיט א גוט לעבן אין‬ ‫אנדערש פון וויאזוי מיר זענען געוואוינט צו‬ ‫בהן העולם" – יעדער "ונאמר" וואס מען זאגט‬ ‫אלע ענינים דא אויף דער וועלט‪ ,‬און אוודאי‬ ‫קוקן בחיצוניות‪ - .‬וואס דאס איז געווענליך‪:‬‬ ‫ביי די פסוקים איז קעגן נאך א מאמר פון‬ ‫לעולם הבא‪.‬‬ ‫אז וויבאלד עס קומט דאך א נייער יאר‪,‬‬ ‫די עשרה מאמרות מיט וועלכע די וועלט‬ ‫און עס איז דא א גרויסער יום הדין‪ ,‬און‬ ‫איז באשאפן געווארן‬ ‫און דאס איז אונזער גרויסער בטחון אין‬ ‫מיר דארפן ארויסגיין זכאי בדין‪ ,‬צוליב דעם‬ ‫דער גאנצער מדת הדין! מיט דעם וואס‬ ‫מיר ווייסן פארוואס דער רבוש"ע משפט‬ ‫זוכן מיר עצות וויאזוי דאס צו באווייזן‪ ,‬און‬ ‫מיר טוען אלעס וואס מיר קענען — תשובה‪,‬‬ ‫די גדלות פון אמרו לפני מלכויות‬ ‫אונז‪ .‬אוודאי איז דא א פחד – "מי לא‬ ‫תפילה וצדקה — כדי צו זוכה זיין בדין‪.‬‬ ‫און נאך מער פון דעם‪ :‬איז דען פארהאן‬ ‫‪4‬‬ ‫נפקד כהיום הזה"‪ ,‬אבער דער‬ ‫א התחדשות וואס‬ ‫פחד איז אז עס זאל שוין טאקע‬ ‫נתגלה ווערן ריכטיג דער קשר‬ ‫שטעלט צוריק דעם‬ ‫און ברית און ס'זאל נמתק ווערן‬ ‫אלע דינים פון כלל ישראל‪ .‬ווי‬ ‫מענטש אין פלאץ‬ ‫דער רבי זי"ע פלעגט זאגן‪ :‬אז‬ ‫אלע עולמות ווארטן און קוקן‬ ‫ארויס אויף אונזער עבודה עס‬ ‫זאל שוין זיין דער ריכטיגער תיקון‬ ‫א מענטש אין זיין ערשטן שטאנדפונקט —‬ ‫דער טאג פון התחדשות דער צייט וואס‬ ‫בשלימות מתוך רחמים וחסדים‬ ‫גיבט עס דעם מענטש א מעגליכקייט צו‬ ‫די גאנצע בריאה ווערט באנייט‪ ,‬עס קומט‬ ‫כי לה' המלוכה ‪ -‬דער‬ ‫אנהייבן אפשאצן די אינערליכע כוחות און‬ ‫א נייע יאר – "זה היום תחלת מעשיך" – א‬ ‫די חשיבות וואס מיר טראגן מיט זיך‪ .‬דאס‬ ‫נייע יצירה פון בריאת העולם‪ .‬מען הייבט‬ ‫הויבט אן אויפצוועקן דעם צלם אלוקים‬ ‫אן א נייעם בלאט אין לעבן און עס קומט‬ ‫ריכטיגער בן מלך‬ ‫וואס געפינט זיך אין אונז‪ ,‬עס דערהייבט‬ ‫א פרישער חשבון‪ .‬דאס איז דער טאג וואס‬ ‫און דערפאר איז דער רבוש"ע‬ ‫דעם מענטש און עס קערט אים צוריק צו‬ ‫אדם הראשון איז באשאפן געווארן‪ ,‬פון ווען‬ ‫פאר אונז ווי א מלך‪" ,‬כי לה'‬ ‫זיין אריגינעלן ערשטן גדלות און חשיבות‪,‬‬ ‫די גאנצע מענטשהייט האט זיך אנגעהויבן‬ ‫המלוכה ומושל בגוים" – מיר‬ ‫ווי די גמרא אין מסכת סנהדרין (לז‪ ):‬זאגט‪:‬‬ ‫זענען בני מלכים וואס זוכן די‬ ‫ראש השנה איז די התחלה וואס ברענגט‬ ‫"למה נברא אדם יחידי? שחייב אדם לומר‪:‬‬ ‫טובת המלוכה‪ ,‬מיר זענען דא‬ ‫צוריק דעם מענטש צום ערשטן יסוד‪ ,‬א צייט‬ ‫בשבילי נברא העולם" וואס דאס איז טאקע‬ ‫מגלה צו זיין כבודו בעולם‪.‬‬ ‫ווען דער רבונו של עולם קלויבט נאכאמאל‬ ‫דער תכלית פון דעם טאג‪ :‬אריינצוגיין אין א‬ ‫פארקערט פון די אומות‬ ‫אויס דעם נברא וואס הייסט "אדם"‪ ,‬און‬ ‫גדלות הנפש און אנהייבן מחשיב צו זיין די‬ ‫העולם‪ ,‬וואס פאר זיי איז עס‬ ‫דערפאר ווערט דאס אנגערופן "זכרון ליום‬ ‫נאר בבחינת 'מושל'‪ .‬און דאס‬ ‫אייגענע עבודה‪ .‬ווייל נאר ווען א מענטש‬ ‫ראשון" – מען קוקט אריין אינעם אינערליכן‬ ‫איז דער ריכטיגער צוגאנג צום‬ ‫הויבט אן צו אנערקענען זיין אייגענעם‬ ‫שורש פונעם מענטש‪ ,‬פונקט ווי אדם‬ ‫הייליגן ראש השנה‪ :‬עס איז א‬ ‫חשיבות‪ ,‬דורך דעם וואס ער שעצט זיך‪ ,‬און‬ ‫הראשון פארן חטא‪ ,‬ווי עס שטייט אין קהלת‬ ‫פרייליכער טאג‪ ,‬אבער מיט א‬ ‫ווייסט זיין תפקיד וואס ער האט דא אויפן‬ ‫(ז‪ ,‬כט)‪" :‬אשר עשה האלהים את האדם ישר‬ ‫"וגילו ברעדה"‪ ,‬טאקע ווייל מיר‬ ‫וועלט‪ ,‬דעמאלטס ווערט ער דערהויבן און‬ ‫והמה בקשו חשבנות רבים"‬ ‫זענען דער עיקר חלק אין די‬ ‫ער פילט אז ער איז דער וואס ערפילט דעם‬ ‫בריאה‪ ,‬ווייל דורך אונזער עבודה‬ ‫רצון הבורא‬ ‫אבער נישט סתם א מענטש‪ ,‬נאר טאקע‬ ‫מאכן מיר די אתערותא דלתתא‬ ‫אזא איינער וואס געפינט זיך אויף דער‬ ‫וואס ברענגט אריין א חיות אין‬ ‫מען קען זאגן אז כמעט אלע נפשיות'דיגע‬ ‫העכסטער דרגה אין די בריאה‪ :‬אן אדם וואס‬ ‫אלע עולמות‪.‬‬ ‫פראבלעמען און יסורי הנפש וואס פלאגן א‬ ‫שפיגלט אפ דעם צלם אלוקים וואס ער‬ ‫מענטש אינעם חיי יום יום‪ ,‬קומען נאר ווייל‬ ‫דער מענטש האלט זיך נישט גענוג חשוב‪,‬‬ ‫טראגט מיט זיך‪ ,‬א געשטעל וואס שפיגלט‬ ‫ווער נכלל אינעם בקשה‬ ‫ער פארגעסט פון זיין גרויסקייט‪ ,‬וואס דאס‬ ‫אפ א ריינקייט פון א מענטש וואס באנוצט‬ ‫זיך מיט זיין נאטירליכע כוחות מיט ישרות‬ ‫פון וידע כל פעול‬ ‫אלעס ברענגט דערצו אז ער זאל אריינפאלן‬ ‫און געטליכקייט‪ .‬אזא איינער וואס מצד זיין‬ ‫אין א קטנות‪ ,‬וואו דער מענטש קען פילן ביי‬ ‫און אוודאי טאר מען נישט‬ ‫עצם נאטור איז ער געהויבן‪ ,‬און זיין גאנצע‬ ‫פארגעסן בשעת ווען מען‬ ‫זיך ווי ער איז עפעס א מינדערוויכטיגער‬ ‫שטרעבן איז נאר צו דינען דעם בורא עולם‬ ‫בעט "וידע כל פעול כי אתה‬ ‫אביעקט ח"ו ווי איינער וואס האט נישט‬ ‫קיין באזונדערע חשיבות‬ ‫אזא שטייגער ווי די גרויסע חשיבות‬ ‫פעלתו"‪ ,‬מיינט עס אויך אונז‬ ‫בפרטיות! "מלוך על כל העולם‬ ‫וואס אדם הראשון האט פארמאגט פאר‬ ‫אבער ראש השנה‪ ,‬ווען א מענטש קערט‬ ‫כולו" – מיינט אונזער עולם‬ ‫ער איז נכשול געווארן אינעם חטא – וואס‬ ‫זיך אום צו זיין שורש און ער הייבט יא אן‬ ‫הקטן – יעדער איינער אין זיין‬ ‫דער קלקול האט שפעטער געברענגט צו‬ ‫וועלטל מיט דאס זייניגע וואס‬ ‫צו טראכטן פון די כוחות וואס ער טראגט‬ ‫דער שווערער ירידה פון "ויתעצב ה' אל‬ ‫ער טראגט מיט זיך‪ .‬דעריבער‬ ‫מיט זיך‪ ,‬ער פארשטייט זיינע מעגליכקייטן‬ ‫לבו" און "וכל יצר מחשבות לבו רק רע כל‬ ‫דארף מען טאקע בעטן דעם‬ ‫און דערהויבט זיך‪ .‬ער גייט אריין אין א‬ ‫היום" – דער חטא וואס האט פאראורזאכט‬ ‫רבוש"ע אז מען זאל ארויסגיין‬ ‫מצב פון גדלות און לעבט אינעם ענין פון‬ ‫א פגם אין דער גאנצער בריאה‪ .‬וואס דאס‬ ‫זכאי בדין‪ ,‬עס זאל זיין א כתיבה‬ ‫"בשבילי נברא העולם“ – דעמאלטס ווערט די‬ ‫וחתימה טובה‪ ,‬מען זאל זוכה זיין‬ ‫איז אונזער עבודה ביזן היינטיגן טאג‪ :‬מתקן‬ ‫התחדשות הבריאה פאר אים א געלעגנהייט‬ ‫להיכתב בספרן של צדיקים‪ ,‬און‬ ‫צו זיין דעם חטא אדם הראשון‬ ‫צו אנהייבן פון פריש‪ ,‬זיך צוריקצוקערן צו‬ ‫עס זאל פארשריבן ווערן א א‬ ‫זיין אמת'ן שורש‪ ,‬אנהייבן א לעכטיגן לעבן‬ ‫על כל פנים‪ ,‬מיט דעם וואס מיר באקומען‬ ‫גוט יאר מתוך רחמים וחסדים‬ ‫מיט זיינע אמת'ע רצונות און שאיפות‪ ,‬און זיך‬ ‫דעם בליק וויאזוי מען קוקט אונז אן — אז‬ ‫מיט השפעות טובות בגשמיות‬ ‫פירן אלס דער מענטש וואס ער איז באמת‬ ‫ראש השנה ווערן מיר באטראכט פונקט ווי‬ ‫וברוחניות‪.‬‬ ‫‪5‬‬ ‫�ִׁשְׁבְ ֵטֵ י ְְמ ק ֹֹו ָרָא ְך ֲֲע ֵלֵ ה ְוְ ַַה ְְמ �ֵׁשׁל‬ ‫לאמיר זיין ווי דער חכם וואס זוכט נאר די טובת המלוכה‬ ‫ווער מיר זענען‪.‬‬ ‫דער חכם האט זייער גוט פארשטאנען אז‬ ‫מען שטייט פאר א יום הדין‪ ,‬ווען מיר קוקן‬ ‫זיין מצב איז זייער ביטער‪ .‬איז ער געפאלן‬ ‫אויף אונזערע מעשים טובים‪ ,‬לב יודע מרת‬ ‫און דא ליגט די גאנצע נקודה אינעם עצם‬ ‫פארן מלך און געבעטן איידער דער משפט‬ ‫נפשו — יעדער מיט ווייסט וואס ער האט זיך‬ ‫מהות פון דעם יום הדין‪ :‬ראש השנה איז מען‬ ‫קומט ארויס‪ :‬זאל מען מיר ערלויבן נאך‬ ‫פאראורזאכט במשך השנה‪" :‬מי יצדק לפניך‬ ‫דן אויף דער עצם מלכות שמים‪ ,‬וויפיל עס‬ ‫איין זאך צו אנטאן די אלטע בגדים וואס‬ ‫בדין" מיט וואס פאר א פנים גייען מיר זיך‬ ‫זאל נתגלה ווערן אורו יתברך בעולם ‪ -‬דער‬ ‫איך האב געטראגן ווען איך האב דעם מלך‬ ‫פארענטפערן ביים משפט? מיט וואס קענען‬ ‫גאנצער משפט וואס מען איז דן וויפיל כוחות‬ ‫ארויסגעפירט פונעם וואלד‪ .‬וכך הוה‪ .‬ווי נאר‬ ‫מיר זיך פארטיידיגן און זוכה זיין צו א גוט יאר‬ ‫און גשמיות א מענטש דארף באקומען‪ ,‬איז‬ ‫ער האט זיך אנגעטאן די אלטע בגדים‪ ,‬האט‬ ‫אויך נאר כדי צו קענען מוציא זיין מכח אל‬ ‫זיך דער מלך דערמאנט און אויסגערופן —‬ ‫עס איז דא א משל וואס דער סניגורן של‬ ‫הפועל דעם גילוי פון כבוד שמים‬ ‫דאס איז דאך דער מענטש וואס האט מיך‬ ‫ישראל דער הייליגער קדושת לוי‪ ,‬ברענגט‪:‬‬ ‫ממליך געווען! ער האט מיך צוריקגעברענגט‬ ‫עס איז געוען אמאל א מלך וואס איז‬ ‫ראש השנה‪ ,‬ווען א איד קומט אין‬ ‫ארויס פאר שוואוילטאג צו פאנגען חיות‪.‬‬ ‫צום פאלאץ און מיך אוועקגעזעצט אויפן‬ ‫בית המדרש בעטן פונעם רבוש"ע‪ ,‬בעט‬ ‫אריינוואנדערנדיג טיף אינעם וואלד‪ ,‬האט‬ ‫כסא המלוכה! גלייך זענען נתעורר געווארן‬ ‫ער אוודאי נישט נאר אויף זיינע אייגענע‬ ‫זיך דער מלך פארבלאנדזשעט נישט וויסנדיג‬ ‫די רחמנות‪ ,‬ער האט אים מוחל געווען און‬ ‫פרטיות'דיגע הצטרכות'ן‪ ,‬ער איז דא כדי‬ ‫דעם וועג ארויס‪ .‬זייענדיג אזוי פארצווייפלט‪,‬‬ ‫אים געשאנקען דאס לעבן‬ ‫עס זאל נתגלה ווערן מער מלכות שמים‬ ‫האט ער זיך אומגעקוקט צו איינער וועט אים‬ ‫בעולם — "זכרנו לחיים למענך אלוקים חיים"‪,‬‬ ‫זאגט דער הייליגער קדושת לוי דער נמשל‬ ‫קענען העלפן אין זיין שווערן מצב‪ .‬זעט ער‬ ‫פאר דיר רבוש"ע! מען בעט אז עס זאל זיין‬ ‫איז ווען עס קומט ראש השנה‪ ,‬ווען מען איז‬ ‫פשוט'ע דארפסלייט פויערן‪ ,‬וואס האבן אים‬ ‫"מלוך על כל העולם כולו"‪ ,‬מיר זענען דא אויף‬ ‫שוקל די מעשים פון יעדן מענטש ‪ -‬חיל ורעדה‬ ‫אפילו נישט דערקענט און נישט געוואוסט‬ ‫דעם עצם מלוכה‪ ,‬אז עס זאל זיך שוין נתגלה‬ ‫יאחזון והנה יום הדין! שטעלט זיך די שאלה‪:‬‬ ‫וויאזוי אים ארויסצופירן פונעם וואלד‬ ‫ווערן מלכות שמים אויף דער גאנצע וועלט‪.‬‬ ‫במה אצדק לפניך בדין? מיט וואס גיי איך זיך‬ ‫בארעכטיגן‪ ...‬זאל איך זיך ּפשוט בעטן אויף‬ ‫ביז עס איז אדורך נאך א שטיק צייט‪ ,‬און‬ ‫און דאס אליינס איז די גרעסטע המתקה‬ ‫מיין נפש‪ ,‬זאל איך וויינען‪ ,‬וואס זאל איך זאגן?‬ ‫דער מלך האט באגעגנט איינעם א שטיקל‬ ‫וואס קען נאר זיין‪ ,‬ווייל ווען מיר זענען עוסק‬ ‫נאר וואס דען מיר טוען דאס וואס דער חכם‬ ‫חכם וואס האט גלייך דערקענט אז דאס‬ ‫אין בויען זיין מלכות‪ ,‬זענען מיר מעורר דעם‬ ‫האט געטאן‪ :‬ער האט דערמאנט דעם מלך‬ ‫איז דער מלך‪ .‬ער האט געהאט גרויס יראת‬ ‫רצון העליון פונעם אייבערשטן ‪ -‬א מדרגה‬ ‫אז ער איז דער וואס האט אים געראטעוועט‬ ‫הכבוד‪ ,‬און מיט זיין חכמה האט ער געוואוסט‬ ‫וואס נאר דער "חכם" און די שרי המלוכה‬ ‫און צוריקגעברענגט אויפן כסא המלוכה‪ .‬מיט‬ ‫דעם וועג ארויס‪ .‬ער האט ארויסבאגלייט דעם‬ ‫פארשטייען‬ ‫דעם וואס מיר קומען מיטן שופר און מיר‬ ‫מלך‪ ,‬אים צוריקגעברענגט צום פאלאץ‪ ,‬און‬ ‫בלאזן‪ ,‬דערמאנען מיר דעם רבונו של עולם‬ ‫אים אוועקגעזעצט אויף זיין כסא המלוכה‪.‬‬ ‫ווען מען נעמט דעם שופר אין האנט און‬ ‫פארשטייט זיך אז דער חכם האט געפינען‬ ‫דעם "קול השופר הולך וחזק מאוד" פונעם‬ ‫מען הייבט אן בלאזן‪ ,‬דערמאנט עס דעם‬ ‫גרויס חן און ליבשאפט בעיני המלך‪ ,‬און ער‬ ‫זמן מתן תורתנו‬ ‫רבוש"ע א געוויסע קול‪ ,‬א זיסע שטימע‬ ‫האט אים אויפגענומען בין שריו ויועציו‪ .‬ער‬ ‫וואס האט אויסגערופן "נעשה ונשמע"‪ .‬און‬ ‫ווען דער רבונו של עולם האט זיך‬ ‫האט גענומען פון אים די אלטע פשוט'ע‬ ‫יעצט‪ ,‬ווען דער קול ווערט נמשך אינאיינעם‬ ‫ארומגעדרייט צו אלע אומות העולם טאקע‬ ‫קליידער און זיי פארטוישט מיט בגדי מלוכה‬ ‫מיט דעם וואס דער אייבערשטער זעט אז‬ ‫די פראסטע אומות העולם אז זיי זאלן מקבל‬ ‫כאחד השרים‪ .‬אבער די אלטע‪ ,‬פשוט'ע‬ ‫דער איד דאגט פאר זיין כבוד‪ ,‬זאגט דער‬ ‫זיין די תורה און זיי האבן נישט געוואלט‪,‬‬ ‫בגדים וואס דער חכם האט געטראגן ווען‬ ‫אייבערשטער‪" :‬אה‪ ...‬ווער איז דער וואס בעט‬ ‫זענען מיר אידישע קינדער געקומען און‬ ‫ער האט אים ארויסגעפירט פונעם וואלד‬ ‫דא? ער איז דאך דער עם חכם ונבון ‪ -‬ער‬ ‫געשריגן "נעשה ונשמע"‪ ,‬און מקבל געווען‬ ‫האט דער מלך באפוילן אוועקלייגן אין זיין‬ ‫איז דאך דער וואס האט מיך מושיב געווען‬ ‫אויף זיך דעם עול התורה און עול מלכות‬ ‫געהיים‪-‬אוצר‬ ‫אויפן כסא המלוכה!" אים מוז איך דאך געבן‬ ‫שמים און מיט דעם כח פון תקיעות שופר‪,‬‬ ‫א געוואלדיגע שפע אין אלע ענינים‪ .‬איך‬ ‫טוען מיר כביכול אן די דאזיגע אלטע בגדים‬ ‫עס זענען אדורך אסאך יארן‪ ,‬ויהי היום‬ ‫דארף האבן די אידישע קינדער פאר מיין‬ ‫פון מתן תורה‪ .‬מיר זאגן‪ :‬רבונו של עולם! מיר‬ ‫איז אויפגעשטאנען א קריגעריי צווישן דעם‬ ‫מלוכה‪ ,‬און מיט דעם זענען מיר מדחה אלע‬ ‫זענען די וואס זענען דיר ממליך אויף די גאנצע‬ ‫קעניג און דעם שר‪ .‬דער מלך איז געווארן‬ ‫מקטרגים‪ .‬עס ערוועקט דעם טיפסטן קשר‬ ‫וועלט‪ ,‬טאקע מיט דעם קול השופר וואס‬ ‫זייער בכעס און האט באפוילן מען זאל‬ ‫מיטן רבונו של עולם‪ ,‬און אזוי ווערן מיר‬ ‫מיר האבן מקבל געווען די תורה הקדושה‪.‬‬ ‫שטעלן דעם שר פאר א משפט‪ ,‬וואו עס‬ ‫פארשריבן לאלתר לחיים טובים ולשלום‪.‬‬ ‫טוען מיר דערמאנען דעם רבונו של עולם‬ ‫האט אים געדראעט א שווערע שטראף‪,‬‬ ‫‪6‬‬ ‫מקדש השבת וישראל ויום הזכרון‬ ‫רב זי"ע הי"ד‪ ,‬א תורה בשם דעם הייליגן גארליצער רב זי"ע וואס‬ ‫זיי גוט מיטן שבת‪ ,‬וועט דער שבת קודש‬ ‫האט געטייטשט די ווערטער אינעם זמר פון שבת היום‪' :‬מעבור‬ ‫זיין פאר דיר א מליץ טוב‬ ‫דרך וגבולים' – אויף דעם וואס מען בלאזט נישט קיין שופר ראש‬ ‫השנה כשחל בשבת‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט אין די גמרא (ראש השנה כ"ט)‬ ‫אין אזא יאר וואס דער ערשטער טאג ראש השנה געפאלט אום‬ ‫וועגן דעם חשש שמא יעבירנו ד' אמות ברשות הרבים‪ ,‬ממילא‪ ,‬איז‬ ‫שבת קודש און מען בלאזט נישט קיין שופר – און נאך דערצו‬ ‫'מעשות היום פעלים' – אז מען קען נישט מקיים זיין מצות תקיעת‬ ‫וואס דער ערשטער טאג ראש השנה איז דאך בבחינת דינא קשיא‬ ‫שופר‪ ,‬איז וואס טוט מען? 'לאכול ולשתות בהילולים' — מיטן עסן‬ ‫און אידישע קינדער דארפן מליצי יושר וואס זאל מבטל זיין אלע‬ ‫די מאכלי שבת קען מען מתקן זיין במקום שופר‬ ‫מקטריגים ‪ -‬איז ידוע די גמרא (ראש השנה ט"ז)‪" :‬כל שנה שאין‬ ‫תוקעין לה בתחלתה‪ ,‬מריעין לה בסופה"‪ .‬וואס אוודאי מיינט נישט‬ ‫אוודאי איז עס נישט אזוי פשוט צו פארשטיין‪ ,‬אז מען עסט‬ ‫דאס‪ ,‬אזוי ווי תוספות זאגט אויפן פלאץ‪ :‬אז די גמרא רעדט נישט‬ ‫קוגל איז עס במקום שופר?! נאר מקען עס מסביר זיין מיט דעם‬ ‫פון א יאר וואס ראש השנה געפאלט אום שבת‪ ,‬וואס דעמאלטס‬ ‫וואס כ'האב געזען דארט צושטעלן צו א שפת אמת (ראש השנה ד"ה‬ ‫בלאזט מען נישט כתקנת חכמים‪.‬‬ ‫אשרי) וואס רעדט פונעם כח השופר וואס דער רבוש"ע האט געגעבן‬ ‫עס איז דאך אבער יא א מצב פון חיל ורעדה יחזון והנה יום‬ ‫פאר אידישע קינדער‪ .‬זאגט ער‪ :‬דער שופר איז אזא חשוב קול‪ ,‬עס‬ ‫הדין‪ ,‬איז וואס איז טאקע אונזער כח אין אזא צייט? שבת האבן מיר‬ ‫איז אזא קול וואס קומט ארויס פונעם קנה – עפעס וואס קומט‬ ‫דאך נישט דעם כח השופר‪ ,‬נאר מיר ווייסן אז דער גאנצער ענין‬ ‫ארויס פון דעם פנימיות'דיגן חלק פונעם מענטש‪ ,‬א קול וואס איז‬ ‫פון תקיעת שופר איז דאך לערבב את השטן‪ ,‬און אזוי זענען מיר‬ ‫שטארקער פונעם כח הדיבור וואס קומט ארויס נאר דורכן וושט‪,‬‬ ‫מבטל צו זיין אלע מקטרגים‪ .‬אבער שבת קודש איז דאך נישט‬ ‫וואס דאס איז דער געווענדליכע כח פון וואס א מענטש רעדט‪.‬‬ ‫דא קיין דינים‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט אין ספר הקדוש מאור ושמש‪,‬‬ ‫זאגט ער אזוי‪ :‬שבת קודש איז א יומא דנשמתא‪ ,‬עס איז א‬ ‫אויף דעם לשון הזוהר פון "כגוונא"‪" :‬וכל שולטי רוגזין ומארי דדינא‬ ‫צייט וואס דער גוף האדם ווערט נתעלה ‪" -‬וקראת לשבת עונג" ‪-‬‬ ‫כולהו ערקין ומתעברין מינה" — אום שבת קודש זענען נישט פאראן‬ ‫פארדעם איז עונג שבת א מצוה ווייל דער עצם גוף פון א מענטש‬ ‫קיין דינים און אלע מקטרגים ווערן בטל‪ ,‬ממילא דארפן מיר נישט‬ ‫ווערט נתעלה בשבת‪ ,‬ממילא דארף מען שוין נישט צוקומען צום‬ ‫צוקומען צום כח השופר‪ ,‬ווייל דער שבת קודש אליין איז די‬ ‫כח השופר‪ ,‬וואס ברענגט ארויס אזא פנימיות'דיגע כח דורכן קנה‪,‬‬ ‫גרעסטע המתקת הדינים‪.‬‬ ‫פון אזא מקום וואס איז העכער פונעם חומר‪ ,‬ווייל שבת קודש‬ ‫ווער איז זוכה צו דעם? וויאזוי ווערט דער שבת קודש פאר אונז‬ ‫איז אלעס איינס‪ .‬ממילא אפילו נאר מיטן זאגן שופרות ‪ ,‬טאקע‬ ‫א מליץ יושר אנשטאט דעם שופר? אויף דעם שטייט מורא'דיגע‬ ‫נאר בדבור איז עס שוין אויך במקום שופר‪ .‬זעט מען דא ממש‬ ‫ווערטער אין ספר הקדוש ערבי נחל (פרשת אמור‪ ,‬דרוש ג') ער רעדט‬ ‫דעם ענין אז עונג הגוף בשבת איז א מצוה‪ ,‬ווייל דער גוף ווערט‬ ‫דארט וועגן א ראש השנה שחל בשבת‪ ,‬זאגט ער‪ :‬דער שבת קודש‬ ‫נתעלה צו א העכערע בחינה ממש ווי א חלק פונעם עצם נשמה‪,‬‬ ‫אליין איז במקום שופר און ער איז ממליץ טוב פאר אידישע קינדער‪,‬‬ ‫דורכן מענג זיין דעם שבת איז מען מתקן דעם גאנצן מענטש וואס‬ ‫ער פירט אבער אויס מיט א תנאי — אז מען דארף זיין "גוט" מיטן‬ ‫ווערט נתעלה‪ ,‬און דאס איז מתקן א מענטש מיטן זעלבן כח אזוי‬ ‫שבת! אזא איינער וואס פירט זיך אום שבת קודש ווי עס דארף צו‬ ‫ווי תקיעת שופר‪.‬‬ ‫זיין‪ ,‬ווער עס איז א שומר שבת כהלכתו דורך דעם וואס ער איז‬ ‫ריכטיג דבוק בקדושת השבת דורכאויס דעם גאנצן יאר ‪ -‬דעמאלט‬ ‫על כל פנים‪ ,‬דארף מען טאקע זיין נזהר אינעם כח פון די מאכלי‬ ‫איז מען זוכה אז דער שבת קודש ווערט דער סניגור און מליץ טוב‬ ‫שבת‪ ,‬ווייל 'הכל בתר רישא גריר'‪ .‬מה דאך אז מען מאכט אזא‬ ‫וואס באזיגט אלע מקטרגים און מבטל אלע שווערע דינים!‬ ‫עסק פון א 'סימנא מילתא' אויף א גוט יאר‪ ,‬כל שכן די זאך אליין‬ ‫וואס מיר קענען פועל'ן במקום שופר‪ .‬און אוודאי ווען מען נעמט‬ ‫לאכול ולשתות בהילולים ‪ -‬דורכן כח פון מאכלי‬ ‫אן דעם יום שבתון מיט א קבלה אויף להבא אז מיר זענען "גוט‬ ‫מיטן שבת" – דורך דעם וואס מען נעמט זיך אונטער וויאזוי זיך‬ ‫שבת איז מען מבטל אלע מקטרגים‬ ‫אויפצופירן אום שבת קודש און באמת מיטצולעבן דעם שבת מיט‬ ‫עס איז דא אזא מימרא וואס די וועלט זאגט נאך פון צדיקים‪ ,‬אז‬ ‫א געשמאק – דעמאלטס וועט דער שבת קודש דערהייבן דעם‬ ‫ראש השנה שחל בשבת קען מען פועל'ן מיטן עסן קוגל במקום‬ ‫גאנצן מענטש צו א העכערע מדרגה‪ .‬און דער שבת אליין וועט‬ ‫תקיעות שופר‪ ...‬איז אזוי‪ ,‬איך האב עס געזען אין די שמועסן פון‬ ‫טאקע זיין דער גרעסטער מלמד זכות וואס וועט מדחה זיין אלע‬ ‫רבי יענקעלע מפשעווארסק זי"ע‪ ,‬וואס וואונדערט זיך אויך דערויף‪,‬‬ ‫מקטרגים‪ ,‬בעבור כבוד שמך הנערץ והנקדש‪.‬‬ ‫ער ברענגט דארט נאך וואס ער האט געהערט פונעם קאלאשיצער‬ ‫‪7‬‬ ‫מטמוני‬ ‫הנפש‬ ‫אבינו מלכנו כתבנו‬ ‫למעלה"‪ ,‬אלעס וואס פאסירט אויבן אין‬ ‫הימל‪ ,‬צי עס איז ברחמים אדער דאס‬ ‫פארקערטע ח"ו‪ ,‬ווערט גאר נמשך פונעם‬ ‫בספר חיים טובים‬ ‫מענטש אליינס! א מורא'דיגער יסוד‪ ,‬אז עס‬ ‫ווענדט זיך אין דיר אליינס‪ ...‬אז מען גייט אין‬ ‫א מצב פון ליכטיגקייט בנהירו דאנפין‪ ,‬מען‬ ‫איז מצפה צו חסדי המקום און מען לעבט‬ ‫מיט האפענונג און רחמים‪ ,‬איז מען גורם דאס‬ ‫זעלבע‪ ,‬אז דער רבוש"ע זאל מאיר פנים זיין‬ ‫מענטש איז מחובר במחשבה ער וויל דעם‬ ‫"א כתיבה וחתימה טובה"‪ ,‬דער וואונטש‬ ‫‬ ‫צו אים און עס זאל אראפקומען א השפעה‬ ‫קשר מיטן רבונו של עולם‪ ,‬דעמאלטס‬ ‫וואס אידישע קינדער וואונטשן זיך איינער‬ ‫מיט רחמים אבער אז דער מענטש פירט‬ ‫פארשרייבט ער זיך דאס אריין‪ .‬ער איז בוטח‬ ‫דעם צווייטן במאור פנים‪ ,‬איז עפעס וואס‬ ‫זיך אויף מיט אנדערע אופנים‪ ,‬איז עס חס‬ ‫בה'‪ ,‬דאס וואס ער טראכט במחשבה אז ער‬ ‫האט מיט וויאזוי מיר קוקן אויף זיך‪ ,‬און‬ ‫ושלום גורם דער היפוך מלמעלה‪.‬‬ ‫וויל זיין נאנט צום אייבערשטן‪ ,‬דאס אליינס‬ ‫אוודאי די בליק וואס מיר האבן אויף א חבר‪.‬‬ ‫ברענגט אים די כתיבה לחיים‪.‬‬ ‫על כל פנים‪ ,‬מיר זעען דא איין גרויסן‬ ‫ווי עס שטייט אין ספה"ק עבודת ישראל‪,‬‬ ‫יסוד‪ :‬דער מענטש איז דער וואס שטעלט‬ ‫עס גייט נאך טיפער‪ :‬ווי עס שטייט פונעם‬ ‫אז דער מענטש אליינס איז גאר דער וואס‬ ‫עס אוועק‪ ,‬ער האלט די פעדער אין די‬ ‫הייליגן רבי ר' הערש מרימינוב זי"ע‪ ,‬די עיקר‬ ‫פארשרייבט זיך דעם חיים טובים‪ ,‬ער‬ ‫האנט‪ ,‬און ער איז ביכולת דאס זיך אליינס‬ ‫עבודה פון ראש השנה איז תיקון המחשבה‪.‬‬ ‫ברענגט בשם דעם מעזריטשער מגיד זי"ע’‬ ‫צו פארשרייבן‪.‬‬ ‫ראש השנה‪ ,‬יום כיפור סוכות זענען מרמז‬ ‫וז"ל‪" :‬הכתיבה לחיים בספר פירושו החקיקה‬ ‫אויף תיקון פון מחשבה‪ ,‬דיבור ‪,‬מעשה‪.‬‬ ‫במחשבתו של אדם‪ ,‬כי הרשע בזוכרו את‬ ‫דער מענטש מיט זיין מחשבה — מיט‬ ‫עונותיו ונפחד ורעד אין לבו ברשות ולשוב‬ ‫וואס ער איז געבונדן צום רבונו של עולם‬ ‫ראש השנה איז א יום הזיכרון א טאג וואס‬ ‫ווענדט זיך בדעת האדם‪ ,‬און דורך דעם‬ ‫אל ה' הרי זה נכתב לאלתר למיתה‪ .‬מה שאין‬ ‫פארשרייבט ער זיך די בעסטע יאר וואס איז‬ ‫כן הצדיקים‪ ,‬הגם שהם זוחלים ורועדים‬ ‫נאר שייך לחיים טובים‪ .‬ווייל ער איז ברשות‬ ‫וואס מען איז מחובר צום רבוש"ע מען איז‬ ‫מקבל עול מלכות שמים איז מען מתקן די‬ ‫מאימת השי"ת‪ ,‬הם בוטחים בישועתו וחסדו‬ ‫פונעם אייבערשטן ער איז מקושר "הוא‬ ‫ומתחזקים לשוב אל ה' והם נכתבים לאלתר‬ ‫אלוקינו ואנחנו בני ישראל עמו" און אוודאי‬ ‫מחשבה לטובה בעיקר געשעהט עס דורכן‬ ‫עבודת התפלה‪" ,‬האמנתי כי אדבר" מיט‬ ‫לחיים וחקוק במחשבתם הכתיבה לטובה‪".‬‬ ‫אויף די עכטע קשר דארף מען ארבעטן עס‬ ‫זאל זיין א אמת'ע זאך‪ .‬אבער מיט דעם וואס‬ ‫דעם וואס דער מענטש זאגט איינמאל און‬ ‫מורא'דיגע ווערטער וואס געט אונז די‬ ‫מען האט גוטע מחשבות און מען איז בוטח‬ ‫נאכאמאל איך וויל נאר דעם רבוש"ע ווערט‬ ‫בליק אויף די עיקר נקודה דא‪ ,‬אז א מענטש‬ ‫בה'‪ ,‬דעמאלטס ווען מען איז מצפה לישועתו‪,‬‬ ‫עס אריינגעקריצט‪.‬‬ ‫שטייט און בעט זיך ביים רבונו של עולם‬ ‫הייבט זיך אן בויען דעם קשר‪.‬‬ ‫"כתבנו בספר חיים טובים‪ ,‬טאטע אין הימל‬ ‫און יא! דו ביסט עס קובע אזוי ווי‬ ‫פארשרייב מיר א גוט יאר פון חיות און לעבן‬ ‫און דאס זעלבע איז כלפי א חבר‪ :‬ווי עס‬ ‫דער הייליגער תולדות יעקב יוסף ברענגט‬ ‫יעדער וויל א כתיבה וחתימה טובה אבער‬ ‫שטייט פון אריז"ל אז דער סוד פון ראש‬ ‫אין פרשת ויקרא וז"ל‪" :‬דע מה למעלה‬ ‫דער מענטש ווייסט גאר נישט אז ער איז‬ ‫השנה איז דער ענין "בתוך עמי אנכי יושבת"‬ ‫– ממך! אי אכזריות אי רחמים זה נמשך‬ ‫דער וואס פארשרייבט עס אליינס!‬ ‫מען איז א חלק פון כלל ישראל‪ .‬און מיט‬ ‫'ממך'‪ ,‬אי קיימי בנהירו דאנפין אזי גורם‬ ‫דעם וואס מיר קוקן אויף אן אנדערן חבר‬ ‫כך למעלה‪ - ,‬אויב מען געפינט זיך אין א‬ ‫ווי אזוי? דורך די מחשבה פון א מענטש‪ ,‬די‬ ‫במאור פנים מיט א גוט אויג‪ ,‬העלפן מיר‬ ‫מצב פון ליכטיגקייט‪ ,‬דעמאלטס איז מען‬ ‫בליק וואס דו האסט אויף דיר אליינס‪ ...‬דיין‬ ‫אים אריינלייגן אין זיין מחשבה אז ער איז‬ ‫גורם למעלה דאס זעלבע‪ ,‬און דאס זעלבע‬ ‫קשר מיטן רבוש"ע‪ ,‬דאס אליינס פארשרייבט‬ ‫גוט‪ ,‬און מיר זענען אלע זוכה צו א גוט יאר‪.‬‬ ‫איז מיט עצבות אדער אכזריות שבך גורם‬ ‫עס אפ אינעם אייגענעם מוח‪ .‬אויב דער‬ ‫יוצא לאור ע"י תפארת ישראל‬ ‫להארות והערות יכולין לפנות להרב דוד קטינא‬ ‫‪845.908.5585 Ext 4‬‬ ‫‪Contact@TiferasYisroel.Org‬‬ ‫‪8‬‬