gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

עולת שבת מונקאטש - אידיש · Olas Shabbos Minkatch - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

מוציא לאור: עולת שבת מונקאטש - אידיש · Olas Shabbos Minkatch - Yiddish

שבוע: ראש השנה (2026-09-07)

עולת שבת מונקאטש - אידיש · Olas Shabbos Minkatch - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

פתח את ה-PDF הורדה

‫זה השער לד'‬ ‫צדיקים יבאו בו‬ ‫דברי תורה אין אידיש‬ ‫בדרכי העבודה והחסידות‬ ‫עוﬥﬨ‬ ‫ארויסגענומען פונעם‬ ‫ספר‬ ‫שבﬨ‬ ‫מאת‬ ‫כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫ממונקאטש‬ ‫ראש השנה‬ ‫ארויסגעגעבן דורך‪:‬‬ ‫תלמוד תורה תפארת בנים מונקאטש‬ ‫בנשיאות כ״ק מרן אדמו״ר שליט״א‬ ‫‪5202 13th Avenue | Brooklyn, New York 11219‬‬ ‫צו באקומען יעדן שבת קודש בבית מדרשינו הגדול‬ ‫דאס צו באקומען אין אימעיל‪,‬‬ ‫שרייבט אייך איין ביי‪TTTB5202@gmail.com :‬‬ ‫עולת שבת ‪ -‬מונקאטש‬ ‫ב‬ ‫תוכן המאמר‪:‬‬ ‫ראש השנה שחל להיות בשבת קודש הוא בבחינת יום‬ ‫טוב‪ ,‬ויש בו מעלה וסימן טוב לשנה כולה‪ ,‬על דרך‬ ‫הסימנים שאנו נוהגים בראשית השנה‪.‬‬ ‫והנה ענין הסימנים שייך דוקא לזמן זה מצד ענין‬ ‫המלכות‪ ,‬שהרי בשעת משיחת המלך עושים סימן כדי‬ ‫שתימשך מלכותו‪ ,‬ובראש השנה‪ ,‬כאשר אנו ממליכים‬ ‫עלינו את הקב"ה‪ ,‬אנו עושים סימנים להמשיך ולגלות‬ ‫כבוד מלכותו בעולם‪ ,‬על ידי שירבו זכיותינו וימשכו‬ ‫עלינו טובה וברכה בכל הענינים‪.‬‬ ‫וכשם שאכילת הסימנים בראשית השנה יש בה רמז‬ ‫לעניני הטובה שאנו מבקשים על כל השנה‪ ,‬כך גם‬ ‫עצם קביעות השנה יש בה משום סימן והמשכה‪.‬‬ ‫וכאשר ריש שתא חל בשבת קודש‪ ,‬יש בכך מעלה‬ ‫יתירה‪ ,‬בכוח הכפרה והמתקת הדינים‪ ,‬ולהמשיך על‬ ‫השנה מאור קדושתה‪.‬‬ ‫ומעלת שבת זו ניכרת ביותר על פי גודל כוחה של‬ ‫"שבת ראשונה"‪ ,‬אשר שמירתה יש בה להגן על‬ ‫ישראל‪ ,‬ובפרט בראש השנה‪ ,‬עת שלשה ספרים‬ ‫נפתחים‪ .‬ובזה מתבאר גם מה שהעמידו חכמים את‬ ‫שמירת השבת בשלימותה ולכך עקרו תקיעת שופר‪ ,‬כי‬ ‫יש בכח שמירת השבת לפעול את התיקונים הנצרכים‬ ‫להמתקת הדינים ולהסרת הקטרוגים‪.‬‬ ‫ג‬ ‫ראש השנה‬ ‫ראש השנה‬ ‫יֹום טֹוב ֶׁשֶ ל ֹר ֹאׁש ַהַָּׁשָ ָנָה ֶׁשֶ ָחָל ִלִ ְהְ יֹות ְּבְ ַׁשַ ָּבָת‪.‬‬ ‫(ראש השנה כט‪ ,‬ב)‬ ‫‪ਪ‬סימנא מילתא היא‬ ‫עס איז מקובל אין נאמען פון צדיקים זי"ע (עיין שער יששכר מאמר מאזנים למשפט אות נד) מדייק‬ ‫צו זיין אין דעם לשון פון די משנה‪ .‬די משנה זאגט נישט סתם "ראש השנה שחל בשבת" ‪-‬‬ ‫ראש השנה וואס געפאלט אויס אין שבת‪ ,‬נאר "יום טוב של ראש השנה שחל להיות בשבת"‬ ‫‪ -‬דער יום טוב פון ראש השנה וואס געפאלט אויס אין שבת‪.‬‬ ‫אין דעם ווערט מרומז‪ ,‬אז ווען ראש השנה געפאלט אויס אין שבת‪ ,‬איז עס א באזונדערע‬ ‫בחינה פון יום טוב‪ ,‬און דאס איז אליין א גוטער סימן אויף א יאר פון גוטס און ברכה‪.‬‬ ‫דאס גייט אויך צוזאמען מיט די אנדערע סימנים וואס מיר פירן זיך צו טוהן ביים אנהייב‬ ‫יאר‪ ,‬אזוי ווי חז"ל זאגן (כריתות ה‪ ,‬ב והוריות יב‪ ,‬א)‪" :‬השתא דאמרת סימנא מילתא היא‪ ,‬יהא רגיל‬ ‫אינש למיכל בריש שתא קרא ורוביא‪ ,‬כרתי‪ ,‬סילקא ותמרי" ‪ -‬יעצט אז מיר ווייסן אז א סימן‬ ‫האט א באדייט און א השפעה‪ ,‬זאל א מענטש זיך צוגעוואוינען צו עסן אנהייב יאר קרא‪,‬‬ ‫רוביא‪ ,‬כרתי‪ ,‬סילקא און תמרי‪.‬‬ ‫עס איז אבער כדאי זיך אפצושטעלן און פארשטיין‪ :‬אויב א סימן האט א באדייט און א‬ ‫השפעה‪ ,‬וואס איז די ספעציעלע שייכות פון סימנים מיט ראש השנה‪ ,‬אז דוקא ביים אנהייב‬ ‫יאר האבן חז"ל איינגעפירט דעם ענין פון סימנים‪ ,‬מער ווי אין אנדערע צייטן פון יאר‪.‬‬ ‫‪ਪ‬״כדי שתמליכוני עליכם״‬ ‫די שייכות פון סימנים מיטן אנהייב יאר ליגט אין דעם ענין פון א מלך און זיין מלכות‪.‬‬ ‫עולת שבת ‪ -‬מונקאטש‬ ‫ד‬ ‫די גמרא רעדט‪ ,‬נאך איידער עס קומט צו די סימנים פון ראש השנה‪ ,‬וועגן דעם ענין פון‬ ‫מלכים‪" :‬אין מושחין את המלכים אלא על המעיין‪ ,‬כדי שתימשך מלכותם" ‪ -‬מען זאלבט א‬ ‫קעניג נאר ביי א קוואל‪ ,‬כדי זיין מלכות זאל זיך ציען און אנהאלטן‪.‬‬ ‫פארוואס דוקא ביי א קוואל? ווייל דאס וואס די וואסער פליסן און ציען זיך ווייטער איז א‬ ‫סימן‪ ,‬אז אויך די מלכות פונעם קעניג זאל זיך פארלענגערן און אנהאלטן‪.‬‬ ‫אזוי אויך ראש השנה איז דאך דער טאג ווען מיר זענען ממליך דעם אויבערשטן אויף‬ ‫אונז און אויף דער גאנצער וועלט‪ .‬ווי חז"ל זאגן (ראש השנה לד‪ ,‬ב) "אמרו לפני מלכיות כדי‬ ‫שתמליכוני עליכם" ‪ -‬זאגט פאר מיר מלכיות‪ ,‬כדי איר זאלט מיך ממליך זיין אויף ענק‪.‬‬ ‫און דאס איז נישט סתם נאך א פרט פון ראש השנה‪ ,‬נאר עס איז פון די יסודות פון דער‬ ‫גאנצער עבודה פון דעם טאג‪ .‬ראש השנה קרוינען מיר דעם אויבערשטן אלס מלך‪ ,‬נעמען‬ ‫אויף זיך זיין מלכות‪ ,‬און בעטן אז זיין קעניגרייך זאל נתגלה ווערן אויף דער גאנצער וועלט‬ ‫און דער ענין פון מלכות זעהט מען אויך ביי תקיעת שופר‪ .‬אזוי ווי ביי א נייעם קעניג‬ ‫פלעגט מען בלאזן מיט חצוצרות און קרנות ביים אנהייב פון זיין מלוכה‪ ,‬כדי אויסצורופן‬ ‫איבער'ן גאנצן לאנד אז א נייע מלוכה האט זיך אויפגעשטעלט‪ ,‬אזוי בלאזן מיר דעם שופר‬ ‫ראש השנה‪ ,‬להודיע על מלכותו יתברך‪ .‬דאס איז וואס רבינו סעדיה גאון ברענגט צווישן‬ ‫די טעמים פון תקיעת שופר‪ :‬אז ראש השנה איז דער טאג פון בריאת העולם‪ ,‬ווען דער‬ ‫אויבערשטער איז געווארן קעניג איבער זיין וועלט‪.‬‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז די גאנצע עבודה פון ראש השנה איז ארומגענומען מיט דעם ענין פון‬ ‫מלכות ‪ -‬צו ממליך זיין דעם אויבערשטן אויף אונז און אויף דער גאנצער וועלט‪.‬‬ ‫דערמיט פארשטייט מען קלארער די ווערטער פון אביי "השתא דאמרת סימנא מילתא‬ ‫היא‪ ,‬יהא רגיל אינש למחזי בריש שתא‪."...‬‬ ‫ווייל אויב מיר זעהן אז א סימן האט א באזונדערן כח ווען מען שטעלט אויף א מלכות‪ ,‬איז‬ ‫ראש השנה טאקע דער פאסיגסטער זמן צו מאכן סימנים‪ .‬ראש השנה איז דער זמן ווען‬ ‫מיר זענען ממליך דעם אויבערשטן‪ ,‬און דעמאלט מאכן מיר גוטע סימנים‪ ,‬אז דער יאר זאל‬ ‫זיך אנהייבן און זיך פירן מיט גוטס און הצלחה‪ ,‬און אז מלכותו יתברך זאל נתגלה ווערן‬ ‫אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫דערפאר פירן מיר זיך מיט‬ ‫ראש השנה איז דער זמן‬ ‫גוטע סימנים ‪ -‬שנהיה‬ ‫ווען מיר זענען ממליך דעם‬ ‫לראש‪ ,‬שירבו זכיותינו‪,‬‬ ‫שיכרתו שונאינו‪ ,‬און אז‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬און דעמאלט מאכן‬ ‫מיר זאלן האבן א שנה טובה‬ ‫מיר גוטע סימנים‪ ,‬אז דער יאר‬ ‫ומתוקה‪ .‬די סימנים זענען‬ ‫א רמז און א תפילה אויף די‬ ‫זאל זיך אנהייבן און זיך פירן‬ ‫השפעות טובות וואס מיר‬ ‫מיט גוטס און הצלחה‪ ,‬און אז‬ ‫בעטן ביים אנהייב יאר‪ ,‬אז זיי‬ ‫זאלן נמשך ווערן אויף אונז‬ ‫מלכותו יתברך זאל נתגלה‬ ‫דורכאויס דעם גאנצן יאר‪.‬‬ ‫ווערן אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫ה‬ ‫ראש השנה‬ ‫און דאס איז נישט נאר א בקשה פאר אונזער אייגענעם גוטס‪ .‬ווען אידישע קינדער האבן‬ ‫א שפע פון גוטס‪ ,‬זיסקייט און ברכה‪ ,‬ווען מיר לעבן מיט ישועות און הצלחה‪ ,‬ווערט כבוד‬ ‫מלכותו יתברך מער נתגלה און פארשפרייט אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫‪ਪ‬בכח קדושת השבת‬ ‫און אזוי ווי די סימנים אין די מאכלים וואס מיר עסן ביים אנהייב יאר זענען א רמז אויף די‬ ‫שפע טובה פאר'ן נייעם יאר‪ ,‬אזוי קען מען אויך זען אינעם טאג מיט וואס דער יאר הייבט‬ ‫זיך אן א סימן אויף דעם גאנצן יאר וואס קומט דערנאך‪.‬‬ ‫ווייל די קביעות פונעם לוח און דער סדר פון די טעג פונעם יאר איז קיינמאל נישט ח"ו‬ ‫במקרה‪ .‬אלעס איז בהשגחתו יתברך‪ .‬בפרט דער ריש שתא ‪ -‬דער טאג אויף וועלכן דער‬ ‫יאר הייבט זיך אן ‪ -‬איז נישט סתם צופעליג אזוי אויסגעקומען‪ .‬דער אופן וויאזוי דער יאר‬ ‫הייבט זיך אן איז א חלק פון דער הנהגה וואס וועט זיך אנהאלטן דורכאויס דעם גאנצן‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫און ווען דער ריש שתא געפאלט אויס אין שבת קודש‪ ,‬א טאג פון מנוחה‪ ,‬קדושה און‬ ‫ברכה‪ ,‬איז דאס‪ ,‬אויפן דרך פון "סימנא מילתא היא"‪ ,‬א ריכטיגע און שטארקע רמז‬ ‫אז די סגולות און ברכות‬ ‫השבת זאלן זיך אנהאלטן‬ ‫ווען דער אנהייב פונעם יאר‬ ‫און נמשך ווערן אויף דעם‬ ‫גאנצן יאר‪.‬‬ ‫אליין איז א שבת קודש‪ ,‬א‬ ‫דאס איז וואס די משנה‬ ‫יום שכולו טוב‪ ,‬איז דאס א‬ ‫לערנט אונז מיט דעם‬ ‫געוואלדיגע גוטע סימן‪ ,‬אז‬ ‫באזונדערן לשון "יום טוב‬ ‫אויך דער המשך פונעם יאר‬ ‫של ראש השנה שחל להיות‬ ‫בשבת"‪ .‬ווייל ווען דער‬ ‫וועט זיין‪ ,‬בעזרת השי"ת‪,‬‬ ‫אנהייב פונעם יאר אליין איז‬ ‫בבחינה פון יום טוב‪.‬‬ ‫א שבת קודש‪ ,‬א יום שכולו‬ ‫טוב‪ ,‬איז דאס א געוואלדיגע גוטע סימן‪ ,‬אז אויך דער המשך פונעם יאר וועט זיין‪ ,‬בעזרת‬ ‫השי"ת‪ ,‬בבחינה פון יום טוב ‪ -‬א יאר פון ברכה און טובה‪ ,‬קדושה און עליות‪ ,‬פון הרחבת‬ ‫הדעת און גוטע ישועות‪.‬‬ ‫און בפרט לויט ווי עס ווערט מבואר אין הייליגן ספר בני יששכר (מאמרי השבתות מאמר ז אות‬ ‫ו) די גרויסע מעלה פון שבת בנוגע כפרת עוונות און המתקת הדינים‪ ,‬איז א געוואלדיגע‬ ‫מעלה ווען שבת קודש קומט צוזאמען מיטן אנהייב פונעם יאר‪.‬‬ ‫ווייל דעמאלט‪ ,‬ווען עס איז די צייט פון "שלשה ספרים נפתחים"‪ ,‬קומט די קדושה פון שבת‬ ‫אריין אין דעם גרויסן יום הדין און ערוועקט מיט זיך רחמים און כפרה‪ .‬די קדושת שבת‬ ‫האט א כח צו ממתיק זיין דעם דין און אוועקצונעמען קטרוגים פון אידישע קינדער אין‬ ‫דעם גרויסן טאג‪.‬‬ ‫עולת שבת ‪ -‬מונקאטש‬ ‫ו‬ ‫‪ਪ‬״שבת ראשונה״‬ ‫נאך מער קען מען צולייגן לויט וואס חז"ל זאגן (שבת קיח‪ ,‬ב) "אלמלי שמרו ישראל שבת‬ ‫ראשונה ‪ -‬לא שלטה בהם אומה ולשון" ‪ -‬ווען אידישע קינדער וואלטן געהיטן דעם ערשטן‬ ‫שבת אין מדבר‪ ,‬וואלט קיין שום פאלק נישט געקענט הערשן איבער זיי‪.‬‬ ‫זעהט מען דערפון ווי גרויס און דערהויבן דער כח פון יענעם "שבת ראשונה" איז געווען‪,‬‬ ‫אז דורך דעם שמירת שבת ראשונה וואלט קיין שום שלעכטס נישט געהאט קיין שליטה‬ ‫אויף כלל ישראל‪.‬‬ ‫ווען דער ערשטער טאג פונעם יאר געפאלט אויס אין דעם ערשטן שבת פונעם יאר‪ ,‬איז אין‬ ‫דעם שבת פאראן א בחינה פון יענעם "שבת ראשונה"‪ .‬ממילא האט דער שבת א באזונדערן כח‬ ‫צו זיין א שמירה און באשיצונג אויף אידישע קינדער קעגן דינים און קטרוגים אינעם יום הדין‬ ‫און דורכדעם וועט מען אויך פארשטיין דאס וואס חז"ל האבן מבטל געווען תקיעת שופר‬ ‫ווען ראש השנה געפאלט אויס שבת‪ .‬דער טעם‪ ,‬ווי די גמרא זאגט (ראש השנה שם)‪ ,‬איז צוליב‬ ‫דעם מעגליכקייט אז איינער זאל גיין צו א בקי זיך צו לערנען ווי אזוי צו בלאזן שופר‪ ,‬און‬ ‫דערווייל וועט ער טראגן דעם שופר פיר אמות אין רשות הרבים‪.‬‬ ‫לכאורה איז דאס שווער צו פארשטיין‪ :‬צוליב אזא מעגליכקייט‪ ,‬וואס זעהט אויס ווי א‬ ‫ווייטע זאך‪ ,‬זאל מען מבטל זיין תקיעת שופר ‪ -‬איינס פון די גרעסטע מצוות און עבודות‬ ‫פון ראש השנה? תקיעת שופר איז דאך דער קול וואס וועקט אויף דעם מענטש צו תשובה‬ ‫און איז מעורר רחמים פאר כלל ישראל‪ .‬ווי אזוי קען מען אויף דעם מוותר זיין?‬ ‫אבער עס ליגט אין דעם אליין א געוואלדיגע נקודה‪ .‬ווען מיר היטן דעם שבת ראש השנה‬ ‫בשלימות‪ ,‬האבן מיר די מעגליכקייט נאכאמאל צו מקיים זיין דעם "שבת ראשונה" ווי עס‬ ‫דארף צו זיין‪ .‬און דא קען מען זוכה זיין צו דעם כח וואס חז"ל האבן אונז צוגעזאגט ביי‬ ‫יענעם שבת‪ ,‬אז ווען אידן היטן דעם שבת ראשונה "לא שלטה בהם אומה ולשון"‪.‬‬ ‫דאס גיט א איד א גרויסן‬ ‫חיזוק ביים אנהייב יאר‪ :‬מיר‬ ‫מיר הייבן נישט אן דעם יאר‬ ‫הייבן נישט אן דעם יאר נאר‬ ‫נאר מיט פחד פון דין‪ ,‬נאר‬ ‫מיט פחד פון דין‪ ,‬נאר אויך‬ ‫אויך מיט די קדושה פון שבת‬ ‫מיט די קדושה פון שבת‬ ‫קודש און מיט דעם כח פון‬ ‫קודש און מיט דעם כח פון‬ ‫"שבת ראשונה"‪ .‬דאס איז א‬ ‫"שבת ראשונה"‪.‬‬ ‫"יום טוב"‪ ,‬א גוטער סימן און‬ ‫א זכות פאר כלל ישראל‪ ,‬אז דינים און קטרוגים זאלן נישט האבן קיין שליטה אויף אונז‪ ,‬און‬ ‫די ברכות מיט וועלכע דער יאר הייבט זיך אן זאלן אונז באגלייטן דורכאויס דעם גאנצן יאר‪.‬‬ ‫ויהי רצון‪ ,‬מיר זאלן זוכה זיין אז אלע גוטע סימנים און אלע רמזים וואס מיר זעהן ביים אנהייב‬ ‫פונעם יאר זאלן מקוים ווערן בפועל מיט ברכה און ישועה‪ .‬מיר זאלן אלע האבן א שנה טובה‬ ‫ומתוקה‪ ,‬א יאר וואס זאל אינגאנצן זיין בבחינת ״שבת ומנוחה לחיי העולמים״‪ ,‬און בעיקר אז מיר‬ ‫זאלן אלע זוכה זיין צו א שנת גאולה וישועה‪ ,‬בביאת בן דוד במהרה דידן ברוב רחמיו וחסדיו‪.‬‬ ‫ז‬ ‫ראש השנה‬ ‫נקודות למעשה בעבודת ד'‬ ‫היוצאות מן המאמר‪:‬‬ ‫•"סימנא מילתא היא" ‪ -‬יתן לב לעניני ריש‬ ‫שתא‪ ,‬כי יש בהם סימן והמשכה על כל השנה‪.‬‬ ‫•לכוון בסימנים לענין המלכות‪ ,‬שירבו‬ ‫זכיותינו וטובותינו‪ ,‬ובזה תתגלה מלכותו‬ ‫יתברך בעולם‪.‬‬ ‫•להתחזק בשמירת השבת בראש השנה‪ ,‬שהיא‬ ‫בבחינת "שבת ראשונה"‪ ,‬ויש בה כח של‬ ‫שמירה ורחמים על ישראל‬ ‫עולת שבת ‪ -‬מונקאטש‬ ‫ח‬