לעיקפראנט שבת בלעטל - אידיש · Lakefront Shabbos Bletel - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

בס"ד
ליעקפראנט
ראש השנה
שנת תשפ"ז
שבת בלעטל
גליון ז'
שמחה פראנט תורה פראנט
זענען מקיים די מצוות .דערזעענדיג קרוב ה' לכל קוראיו לכל
הָאט ער געפרעגט גָאר ַַא גרויסן אוצר ָ
ָ אשר יקראהו באמת
פַאר וועמען איז דער ַ פון הקב"ה
מזל טוב
זָאגט "הי' קורא די משנה (ברכות יגָ ).
הָאט אים השי"ת אוצר ָָאנגעגרייט? ָ בתורה וגו'" שטייט אין "ליקוטי אמרים"
הָאבן נישט
פַאר די וועלכע ָ
געענטפערט ַ דָאס איז ַַא לשון פון "קראן לו"ַַ ,אזוי
ַַאז ָ
הָאבן נישט מקיים
קיין אייגענס און זיי ָ ווָאס רופט דעם חבר.ווי איינער ָ
הר”ר ר’ נפתלי אייזנער פַאר
געווען קיין מצוות אויף דער וועלטַ ,
די "וחנותי את אשר אחון". זָאגט ַַאז "כלדי גמרא (תמיד לבָ ):
שליט”א לכאורה איז ָָאבער שווער ווייל ַַאז דער
העוסק בתורה שכינה נגדו" קומט אויס
ַַאז דורך עוסק זיין בתורה קען ער צו זיך
להולדת בתו למזל טוב "אוצר מתנת חנם" איז גרעסער פון די
זָאל ביי
רופן די שכינה הקדושה ַַאז זי ָ
גָאר אויס ַַאז איבריגע אוצרות ,קומט ָ
זָאגט די גמרא (ברכות אים רוען .ווי אויך ָ
זָאגן אויף
"חוטא נשכר" און ווי קען מען ָ
הַַ ):אז "אמת" מיינט די תורה ַַאזוי ווי
הקב"ה ַַאז ער איז חלילה ַַא וותרן?
זָאגט "אמת שלמה המלך (משלי כ"ג) ָ
מָאל געהערט פונעם הָאב ַַא ָ
נָאר איך ָָ קנה.
כגעזָאגט
ָ נָא
הָאט ָ פעטער זלה"ה ווי ער ָ
זָאגט דוד המלך "קרוב ה' לכלדעריבער ָ
הר”ר ר’ נתנאל אייזנער דָאס
פונעם "רבי ר' בער זלה"ה" ַַאז ָ
ווָאס "חישב זָאגן אויף דעם ָ ווָאס חז"ל ָ
ָ
נָאנט "לכל אשרקוראיו" ַַאז השי"ת איז ָ
שליט”א לעשות מצוה ונאנס וגו' מעלה עליו
יקראהו באמת" צו די ַַאלע וועלכע רופן
אים דורכ'ן לימוד התורה וועלכע ווערט
להולדת נכדתו למזל טוב זַא מצוה איז
ווָאלט זי בּפועל
הכתוב כאילו עשאה"ַַ ,אז ַַא ַ
חשוב'ער ווי ווען מען ָ
ָָאנגערופן "אמת".
מקיים געווען .ווייל ווען מען איז מקיים (ערוגת הבשם ראה)
הָאבן
זָאל זי ָ ַַא מצוה איז זעלטן מען ָ
מקיים געווען בשלימותָָ ,אבער אויב
ווָאלט השי"ת רעכענט אים גלייך ווי ער ָ
דָאס
די מצוה מקיים געווען ,ווערט ָ וחנותי את אשר אחון ורחמתי את אשר
ווָאלט זי מקיים גערעכענט גלייך ווי ער ָ ארחם
געווען "בכל פרטי' ודקדוקי'". זָאגט אויף דעם דער מדרש (פ' כי תשא) ָ
דָאס קען זיין די כוונה פונעם מדרש. ָ ּפסוק ַַאז ווען משה רבינו איז ַַארויף אין
דָא נישט פון קיין רשעיםַַאז מען רעדט ָ פַארשידענע דָארט געזען ַ
הָאט ער ָ
הימל ָ
געווָאלט
ָ הָאבן
נָאר פון די וועלכע ָ ָ דָארט וועט מען ווָאס פון ָ
אוצרות ָ
נָאר זיי זענען געווען
מקיים זיין מצוותָ , פַאר די וועלכע צָאלן דעם שכר ַ בַא ָ
ַ
1 לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז
ונוכחה" ,ווי אויך איז שווער ווייל געווענליך בצדק נעקד ונשחט תמורו איל גנון נא גזעו דָאס נישט געקענט הָאבן ָ
אנוסים און זיי ָ
ווערן איינער פירט ַַא "ויכוח" מיט ַַא צווייטן בזעקתם בעוד ליל פַאר די איז "וחנותי את אשר מקיים זייןַ ,
וויַאזוי
ַ זוכט ער יענעם מנצח צו זיין ,און די כוונה דערפון איז ַַאז ּפונקט ַַאזוי ווי דער אחון" .און וועגן דעם איז דער "אוצר מתנת
טָאן מיט הקב"ה? און ווי דָאס שייך צו ָאיז ָ געשטַארקט
ַ הָאט זיך מיט ַַאלע כוחות "איל" ָ זַא איינעם ווערט
חנם" גרעסער ,ווייל ביי ַַא ַ
איז שייך ַַארויסצוקומען גערעכטע ביים איבערצושּפרינגן דעם צוים און צוצוקומען הָאט די מצוות מקיים גערעכענט ַַאז ער ָ
הַאט
ַ ווָאס אברהם אבינו ָ צום מזבח געווען מיט'ן גרעסטן שלימות.
זָאגן "אם יהי'
זָאל ָ
"ויכוח" מיט הקב"ה ַַאז ער ָ
חטאיכם כשני כשלג ילבינו"? פַאר דעם צוועק איז אויפגעשטעלט ווייל ַ (ברך משה כי תשא)
געווָארן "ערב שבת בין ָ שַאפן
בַא ַ
דָאך ַער ָ
נָאר דער ענין איז ַַאז ליידער קען מען פרעגן
ָ הָאט יצחק אבינו דָאס זעלבע ָ השמשות"ָ ,
וויַאזוי הקב"ה פירט
קשיות אויף דעם אופן ַ געלָאפן מיט ַַא שנעלקייטָ געטָאןַַ .אז ער איז
ָ
די וועלט .זעענדיג ווי די צדיקים מוטשען און מיט שמחה צו די עקידה מקיים צו
זיך אויף דער וועלט ,און ווייטער די רשעים הָאט
בַאפעל פון הקב"ה און ער ָ זיין דעם ַ השיבנו ה' אליך ונשובה חדש ימינו כקדם.
טָאגָָ .אבער דער אמת איז
לעבן זיך ַַא גוטן ָ נָאכ'ן אויבערשטן. גָארנישט מהרהר געווען ָ ָ זָאגט "היכי דמי תשובה באותו די גמרא ָ
נָאך די וועגן
טָאר נישט מהרהר זיין ַַָאז מען ָ הָאט אין הקב"ה געגלייבט באמונה נָאר ער ָ ָ מקום ובאותו זמן ובאותו ּפרק" ַַאז די
דַארף גיין בדרך הישרנָאר מען ַפון הקב"ה ָ שלימה און נישט געפרעגט קיין שום קשיות געטָאן ווערן אויפ'ן
ָ דַארף
ריכטיגע תשובה ַ
און גלייבן באמונה שלימה ַַאז השי"ת איז אין די בחינה פון "ואני בער ולא אדע בהמות ּפלַאץ ווי אויך אין די זעלבע צייט ַ זעלבן
מיט ַַאלעמען גערעכט ווי דער ּפסוק (ּפ' הייתי עמך" ּפונקט ַַאזוי ווי דער "איל". הָאט געזינדיגט.
און אומשטענדן ווען מען ָ
זָאגט "הצור תמים ּפעלו כי כל דרכיוהאזינו) ָ וועגן דעם בעטן מיר פון הקב"ה "גנון נא געווָארן אין גלות
ָ פַארטריבן
מיר אידן זענען ַ
משּפט". גזעו" — טוה שיצן זיינע קינדער — "בזעקתם ווייל "ומּפני חטאינו גלינו מארצנו" כדי צו
בעוד ליל" — ווען זיי טוען צו דיר שרייען אין פַארבעסערן אונזערע מעשים ,ווי דער ַ
זָאגט דער ּפסוק "לכו נא" איר וועגן דעם ָ
די פינסטערניש פונעם גלות — וועלכער איז זָאגט "והשבות אל לבבך בכל הגוים ּפסוק ָ
נָאר גיין אויפ'ן ריכטיגן וועג און גלייבן
זָאלט ָ
ָ נַאכט און זיי זענען "עניים
צוגעגליכן צו די ַ ּפלַאץ וואו
ַ דָאס
דָאס איז נישט ָוגו'"ָָ .אבער ָ
אין הקב"ה באמונה שלימה ,און אפילו ודלים בדעת" און זיי גלייבן אין הקב"ה דָאס
הָאבן געזינדיגט ,דעריבער קען ָ מיר ָ
"ונוכחה" ַַאז מען קען פרעגן קשיות און פירן באמונה שלימה און זענען חלילה נישט נישט זיין קיין גענצליכע תשובה אויף דעם
זָאלט אירדָאך ָ
וויכוחים אויף הנהגת השי"תָ , זָאל אויף
נָאך די מידות פון השי"תָ ,מהרהר ָ הָאבן געזינדיגט.
ווָאס מיר ָ
ָ
נָאך הקב"ה.
נישט מהרהר זיין ָ זיי מגין זיין דער זכות פון יצחק אבינו עס דעריבער בעטן מיר "השיבנו ה' אליך" ַַאז
דעמָאלט איןָ טָאן
און אויב איר וועט ַַאזוי ָ זָאל זיין "לשמוע אל הרנה ואת התפלה. ָ לַאנדזָאל אונז צוריק קערן צו אונזער ַהשי"ת ָ
דעם זכות "יאמר ה' אם יהי' חטאיכם כשני (ישמח ישראל) דעמָאלט "ונשובה"
ָ קיין ארץ ישראל ,און
ווָאס איר וועט כשלג ילבינו" ווייל די אמונה ָ טָאן
וועלן מיר קענען געהעריג תשובה ָ
פַאר אייך זיין ַַא
דָאס וועט ַ הָאבן אין הקב"ה ָ
ָ "באותו מקום ובאותו ּפרק" ,ווען עס וועט
זיין "חדש ימינו כקדם" און מיר וועלן צוריק
זכות דורך דעם זוכה זיין צו "כּפרת עוונות". לכו נא ונוכחה יאמר ה' אם יהי' חטאיכם
ווָאס השי"תזַאכן ָ זוכה זיין צו די ַַאלע גוטע ַ
כשני כשלג ילבינו אם יאדימו כתולע כצמר
(דברי יחזקאל) געטָאן "בימי קדם".
ָ געהַאט
ַ הָאט מיט אונזָ
יהי'
(קרן לדוד)
לכאורה איז שווער דער לשון "לכו" .עס
ווָאלט ענדערש געברויכט צו שטיין "באו
ָ
נלקח מספר שיעורי הלכה ואגדה שנתחבר ע"י הרה"ג
ר' עמרם יוסף יונגרייז שליט"א דומ"ץ דקהילתינו הלכה פראנט
בענין ראש השנה שחל להיות בשבת
שטייענדיג א יאר וואס ראש השנה ברשות הרבים ,איז כדאי צו דערמאנען זענען געווען פארמישט ,ווען איינער פון
געפאלט אום שבת ווען חז"ל האבן און ארומרעדן איבער א גרויסע שערוריה די דעמאלסטיגע גדולי ישראל האבן
מתקן געווען מען זאל נישט מקיים זיין וואס האט זיך אפגעשפילט אין כלל געוואלט מחדש זיין אז מען זאל יא
די מצות עשה דאורייתא פון תקיעת ישראל אויף דעם נושא מיט איבער בלאזן ראש השנה שחל בשבת – א זאך
שופר אלס גזירה שמא יעבירנו ד' אמות הונדערט צוריק ,ווי אלע גדולי ישראל וואס איז בפשטות קעגן א מפורש'ע
2לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז
מעג מען בלאזן בפני בית דין ,ווייל דאס צייטן (אנדערש ווי די רמב"ם וואס אראפ הלכה אין שלחן ערוך – און אלע גרויסע
וואס די רמב"ם שרייבט אז מ'דארף בית אפילו הלכות וואס זענן נוגע נאר אין ישראל האבן דן געווען אין דעם ,זה אומר
דין סמוך איז נישט נוגע בזמנינו ,און ער בית המקדש וכדו') און די בעל המאור בכה וזה אומר בכה.
איז מאריך אין דעם מיט ראיות וכדו'. ווינדערט זיך טאקע אויף די רי"ף און
דריקט זיך אויס מיט א לשון 'וזה אחד צו פארשטיין די יסוד השאלה און די
שוין מיט צען יאר פאר דעם ,אין שנת מהדברים המתמיהים שברי"ף' ,אבער ווי צדדים שבדבר לכאן ולכאן ,דארף מען
תר"ל ,ווען רבי עקיבא יוסף – וואס איז די ראשונים זאגן איז קלאר אז די רי"ף מקדים וואס די משנה זאגט אנהייב פרק ד'
נאך דעמאלסט געווען א יונגעמאן אין די קריגט זיך מיט'ן רמב"ם און האלט אז פון מסכת ראש השנה (כ"ט' :):יום טוב של
נידריגע דרייסיגע יאהרן – איז געקומען די תקנה פון רבי יוחנן בן זכאי גייט אהן ראש השנה שחל להיות בשבת ,במקדש
פון אונגארן וואוינען אין ירושלים ,איז אפילו היינטיגע צייטן ,ווייל לויט די תקנה היו תוקעין ,אבל לא במדינה' ,דאס הייסט
ער ארויף צום מרא דאתרא ,די גרויסע קען מען בלאזן פאר יעדע בית דין אפילו אז ווען ר"ה איז געפאלן שבת האט מען
גאון רבי מאיר אוירבאך זצ"ל ,די בעל אויב עס איז נישט קיין בית דין סמוך, נאר געבלאזן שופר אין בית המקדש,
אמרי בינה ,און גערעדט צו איהם איבער און די ראשונים זענן טאקע מעיד אז די און נישט חוץ למקדש .די גמרא בלייבט
די נושא ,אבער די אמרי בינה האט עס רי"ף האט טאקע געטוהן למעשה ווי זיין למסקנא אז די סיבה פון נישט בלאזן איז
גענצליך אוועקגעמאכט. שיטה און האט געבלאזן שופר בפני בית אלס די גזירה שמא שמא יעבירנו וכו'
דין בראש השנה שחל בשבת ,אבער ווי (אבער אין בית המקדש בלאזט מען יא,
אין יאר תרמ"א האט רבי עקיבא יוסף געזאגט איז נישט אנגענומען געווארן די ווייל אין שבות במקדש – אינטרעסאנט
אפגעשריבען א לאנגע בירור הלכה אויף שיטת הרי"ף און די מנהג ישראל מדור דור צו דערמאנען די שיטת הירושלמי וואס
די נושא ,און ער האט עס מציע געווען איז אז בזמנינו בלאזט מען נישט שופר האלט אז מן התורה איז נישטא קיין מצוה
פאר די גדולי ישראל ,בראשם די גדולי אפילו בפני בית דין ווייל עס איז נישטא צו בלאזן שופרחוץ לבית המקדש ר"ה
ירושלים – צווישן זיי הגה"ק רבי שמואל קיין בית סמוך. שחל בשבת ,ואכמ"ל).
סאלאנט און הגה"ק מהרי"ל דיסקין – זיי
יארן לאנג איז אזוי געווען אנגענומען אהן זאלן מעיין צו זיין דערין און האפעטנליך די משנה איז אבער ממשיך אז 'משחרב
דעם וואס איינער זאל מעורר זיין דערויף .זיך מצטרף זיין. בית המקדש התקין רבי יוחנן בן זכאי
הונדערטע ראשי שנה שחלו בשבת זענען שיהיו תוקעין בכל מקום שיש בו בית
אריבער אהן קיין תקיעת שופר וכתקנת די מהרי"ל דיסקין האט אין אנהייב מצדד דין' .די רמב"ם (פ"ב מהלכות שופר ה"ט)
חז"ל ואין פוצה פה ומצפצף ,ביז ארום געווען מסכים צו זיין מיט רבי עקיבא ברענגט אראפ די תקנה פון רבי יוחנן
הונדערט פופציג יאר צוריק ,אין שנת יוסף ,אבער האט שפעטער צוריקגעצויגן בן זכאי אז מ'קען בלאזן איבעראל ווי
תרמ"א ווען מען האט זיך געגרייט צו זאגענדיג אז אפילו לויט די רי"ף אז עס עס איז דא א בית דין ,אבער די רמב"ם
ר"ה שנת תרמ"ב וואס איז דעמאלסט מוז נישט זיין קיין בית דין סמוך ,דארף עס לייגט צו אויף דעם א תנאי ,אז נישט בפני
געפאלן אין שבת ,האט זיך דעמאלסט אבער יא זיין עכ"פ א בית דין קבוע ,און יעדע בית דין קען מען בלאזן שופר ,נאר
אויפשטעלט די גרויסע גאון רבי עקיבא אין ירושלים איז נישט דא קיין ב"ד קבוע עס דארף זיין א בית דין 'סמוך' – אט די
יוסף שלעזינגער זצ"ל ,מחבר פונעם ספר (רבי עקיבא יוסף האט שפעטער געוואלט ווערטער פונעם רמב"ם איז די סיבה
לב העברי – איידעם פון הגה"ק רבי הלל אוועקשטעלן א ב"ד קבוע אין ירושלים פארוואס בזמנינו קען נישט בלאזן אפילו
קאלאמייער זצ"ל און תלמיד פונעם צוליב דעם ,זאגענדיג אז מיט דעם האט די בפני בית דין ווייל היינטיגע צייטן איז
הייליגער מהר"ם שי"ק – א גאון עצום וואס מהרי"ל דיסקין אויך מסכים געווען) .אויך נישטא קיין בית דין סמוך ,און אזוי ווערט
אין זיין הארץ האט געברענט אן אש קודש רבי שמואל סאלאנט האט נישט געוואלט טאקע געפסק'נט קלאר אין שלחן ערוך
לה' ולתורתו ,און ער האט געטענה'ט אז מסכים דערצו ,און האט אבער געזאגט אז (סי' תקפ"ח ס"ה) בלישנא דלא משתמע
מען דארף צוריק באנייען די תקנה פון רבי ער וועט נישט ארויסקומען קעגן דעם .אין לתרי אנפין' :יום טוב של ראש השנה שחל
יוחנן בן זכאי צו בלאזן בפני בית דין ,און די שפעטערדיגע יארן האט רבי עקיבא להיות בשבת ,אין תוקעין בשופר'.
בפרט אין ירושלים ווי עס איז געווען א יוסף מפלפל געווען איבער די נושא מיט'ן
בית דין ,איז ממילא דארף מען טוהן די דעמאלסטיגע ירושלים'ער רב הגה"ק רבי אין רי"ף איז אבער מוכח אז ער קריגט
זעלבע וואס די רי"ף האט געטוהן בשעתו יוסף חיים זאנענפעלד זצ"ל ,אבער רבי זיך אויף די רמב"ם ,ווייל כידוע אז די
און בלאזן בפני בית דין און ער איז מאריך יוסף חיים האט זיך שטארק מתנגד געווען דרך פונעם רי"ף איז אז ער ברענגט נאר
בתוך דבריו אז אפילו לשיטת הרמב"ם דערצו. אראפ הלכות וואס זענען נוגע היינטיגע
3 לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז
אין די בית המדרש פון רבי יוחנן בן זכאי אריינגעשטעלט זיין מאמר פון פופצען דערווייל זענען די יארן ווייטער געפארן און
– מייסד התקנה ,אין אלט-שטאט ירושלים. סעיפים ווי ער איז מבאר זיין שיטה באריכות רבי עקיבא יוסף האט נישט מצליח געווען
די פלענער זענן שוין אויסגעארבעט פארוואס מען זאל מעגן בלאזן ר"ה שחל משכנע צו זיין די גדולי ישראל מסכים צו
געווארן' ,סדרנים' זענן שוין נתמנה געווארן בשבת און בפרט בירושלים עיה"ק (ווייל זיין צו זיין חידוש ,און די גאנצע מערכה
צו האלטן סדר צוליב די ערווארטערטע לשיטת הרמב"ם איז די גזירת שמא יעבירנו איז שוין כמעט ווי פארגעסן געווארן .רבי
באטיילונג פון טויזנטער אנשי ירושלים נישט געווען אויף ירושלים [די רמב"ם עקיבא יוסף אליינס האט אבער נישט
וכדו' – אפילו א פלאן פון פארקויפן לערנט אז 'במקדש היו תוקעין' מיינט גאנץ פארגעסן דערפון ,און עס איז אים געגאנגן
'קארטלעך' אריינצוקומען צום מעמד האט ירושלים ,און נישט נאר אין די ביהמ"ק] ,און בנפשו צו טוהן אלעס מעגליך צו מחדש זיין
זיך געהאלטן אינמיטן אנטוויקלען ,אבער אויך ווייל רה"ר איז מוקף חומה און האט מנהגו פונעם רי"ף וואס האט מקיים געווען
די לעצטע מינוט זענן אלע פלענער בטל נישט קיין חשש שמא יעבירנו ויעבירנו די תקנה פון רבי יוחנן בן זכאי ,ובפרט,
געווארן און די גרויסע מעמד איז נישט ד"א ברה"ר) ,ווען בתוך הדברים שרייבט נאך וואס לדעתו איז די רמב"ם אויך מודה
צושטאנד געקומען צום גרויסן באדויער ער גאר הארציגע ווערטער' :וכמו בעת צרה דערצו ,ממילא האט ער נישט געזעהן קיין
פונעם גאון רבי עקיבא יוסף זצ"ל. ששתוקעין ,וגם עתה עת צרה היא ליעקב שום סיבה זיך ווייטער מונע זיין פון מקיים
בגשמיות ורוחניות ,ואין צריכין להאריך כי זיין די מצות עשה דאורייתא ,און אין שנת
כאשר הכל יודעין מן דמן של ישראל אשר תרס"ד ,פאר ראש השנה תרס"ה וואס איז
נשפכו מן צורריהן ומן גירושין ונעו מים לים, אויך געווען א ר"ה שחל בשבת ,האט רבי
ומן השוכנים על שדה המלחמה צער אבות עקיבא יוסף צוריק ארויפגעברענגט די
ובנים וצער בפרנסה וגזירות כנודע ,וזמן נושא און דן געווען אויף דעם מיט די גדולי
המסוגל לזה ביותר הוא ר"ה בעת תקית ישראל ,דאס מאל האט ער געשיקט די
שופר וכו' ואיך להניח סגולתו בעת כזאת.'... שאלה צו די גדולי ישראל אין ארץ מולדתו
אין אונגארן ,ווי ער האט אריינגעשטעלט
פילע גדולי ישראל האבען געשריבן זיין רעיון אין די קובץ 'תל תלפיות' וואס
די בית הכנסת פון רבי יוחנן בן זכאי ווי מאמרים און הערות אויף די ווערטער פון איז געווען גאר א באקאנטע קובץ ווי אלע
די מעמד האט געזאלט פארקומען רבי עקיבא יוסף ,און רובם האבען נישט גדולי ישראל האבן אריינגעשיקט שאלות
מסכים געווען מיט זיין ווערטער ,צווישן זיי און בירורי הלכה בכל מקצועות התורה (די
וואס רבי עקיבא יוסף האט יא געטוהן יענעם איז געווען די ערלוי'ער רב בעל התעוררות קובץ איז ארויסגעקומען יעדע צוויי וואכן
יאר איז נישט קלאר .טייל זאגן אז ער האט תשובה זצ"ל וואס האט געשריבען גאר פאר איבער פופציג יאר און איז אנגעגאנגען
געבלאזן שופר ביי זיך אינדערהיים מיט א שארף' :הקבלה והמעשה שראינו מדור דור ביז שנת תש"ד ווען די דייטשע רשעים
מנין מצומצם .עס זענען דא וואס זאגען הוא העיקר בהוראה ,וכיון שזה יותר קרוב זענען אריין קיין אונגארן).
אפילו אז רבי יוסף חיים זאננפעלד זצ"ל – לאלפיים שנה שלא תקעו בשבת מדור
טראץ זיין התנגדות דערצו – איז ער געגאנגען דור בכל תפוצות ישראל ,וכל הקדושים
באהאלטענהייט צו א דערנעבענדיגע הויז והגאונים ובעלי הש"ס ומארי דמתניתא
צו הערן די תקיעות (דאס איז א באזונדערע ועד היום לא תקעו ,וכן הלכה ואין להוסיף
שאלה אין די פוסקים אויב איינער בלאזט עליו וממנו אין לגרוע ,וכל עוד שאין בית דין
שבת ,אויב ער איז מקיים א מצוה און אויב סמוכין כדברי הרמב"ם אסור מה"ת שציונו
עס איז דא א ענין פאר אנדערע צו הערן די לשמוע לדברי חכמים שאסרו לתקוע
קולות) .אין ספר אוצר שיחות יקרות ויחי בשופר בשבת ,והתוקע עובר עבירה ולא
יוסף ווערט געברענגט אז הגה"צ מפאפא מצוה ,כי הפה שצוה על כך לתקוע הוא צוה
זצ"ל האט דערציילט בזה"ל' :הגה"צ בעל לב לשמוע לחכמים שלא לתקוע ושלא לברך
העברי הלך פעם ביער לתקוע שם בשופר ברכה לבטלה'.
בר"ה שחל בשבת ,ונידוהו הרבנים בחרם'
(ויש להעיר ע"ז כי בכל המקורות שראיתי רבי עקיבא יוסף פון זיין זייט האפענדיג אז
מובא כי רבי עקיבא יוסף תקע בבית מדרשו, ער האט די הסכמה פון גדולי ישראל און
והתקיעה 'ביער' מסופר על רבו הגאון רבי טייל גדולי ירושלים ,האט זיך געגרייט אויף טייל פון די מאמר פון רבי עקיבא יוסף
אינעם קובץ תל תלפיות
אברהם שאג זצ"ל שעשה כן בר"ה שחל א גרויסע מעמד תקיעת שופר ,וואס איז
בשבת וכמובא בקובץ תל תלפיות). אט אין די קובץ האט רבי עקיבא יוסף געווען געפלאנט אין ירושלים עיה"ק ,טאקע
4לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז
צענדליגע – און אפשר גאר הונדערטער נאך עטליכע יאר איז אנגעגאנגען די
– תשובות ובירורים נפלאים ,דורך פילע משא ומתן צווישן די גדולי ישראל ,אבער
גדולי ישראל מסוף העולם ועד סופו ,נישט עס איז דערנאך גענצליך אפגעשטילט
נאר אין דעם נושא ,נאר אין פארשידענע געווארן ,און מיט דעם האט זיך געענדיגט
אנדערע נושאים וואס זענן אומדירעקט די מערכה פון באנייען די ענין פון
מסתעף און פארבינדען מיט דעם כדרכה בלאזן שופר ראש השנה שחל בשבת –
של תורה ,און כאטש וואס מען בלאזט אינטערסאנט צו מערקן וואס עס שרייבט
נישט בפועל היינטיגע צייטן ווען ר"ה הגאון רבי משה שטערנבוך שליט"א
געפאלט אום שבת ,איז אבער נשלמה (מועדים וזמנים ,ח"ו סי' ח') 'בזמנינו
פרים שפתינו ,ווען מען איז עוסק אין עכשיו תקע חכם אחד בעיה"ק בשבת
די תורה דערפון ווערט גערעכנט כאילו בצינעא ,ולא השלים שנתו ,ומנהגי ישראל
מען האט געבלאזן שופר ,און הקב"ה איז בקודש יסודם ,והשבת גופא עומדת לנו
עולה מכסא דין ויושב על כסא רחמים, בזה לזכות ,ואין לשנות ממנהגי ישראל
און האפענטליך וועט מען נאך דעס יאר מאומה'.
מקיים די הלכה פסוקה ופשוטה אז 'יום
מציבה פון רבי עקיבא יוסף טוב של ראש השנה שחל להיות בשבת, טראץ וואס משאת נפשו פון רבי עקיבא
זצ"ל אויף הר הזיתים במקדש היו תוקעין' אין בית המקדש של יוסף איז נישט אויסגעפירט געווארן און
אש וואס וועט אראפקומען בנוי ומשוכלל זיין חלום איז נישט פארווירקלט געווארן,
`
מן השמים מיט משיח צדקינו במהרה האט ער אבער יא מצליח געווען אין
בימינו אמן. דעם אז בזכותו איז געשריבן געווארן
מעשה פראנט
די מוזיקאלישע וואגן
געדענקן צום גוט’ן ,און אפשרייבן פאר אונז א טייערע לעכטיגע קינדערליך!
גוטע יאר ,אונז מוחל זיין פון אונזערע עבירות, שטייען מיר יעצט די גרויסע הייליגע טאג
איז די גרויסע מצוה פון שופר בלאזן האבן די ראש השנה ,וואס אין די טאג ראש השנה איז
אידן אלע דורות געהאט מסירות נפש און אונז דאך דא אזא גרויסע מצוה פון שופר בלאזן,
האבן שוין לעצטע יאר פארציילט (למען תספר אזוי שטייט אין די תורה אז מען זאל בלאזן
-נומער )121ווי אידן האבן געבלאזן תקיעת שופר יום תרועה יהי’ לכם אין די הייליגע טאג
שופר זייענדיג אונטער די נעגל פון די דייטשן ראש השנה ,ווייל דאס טוט דערמאנען עקידת
ימ”ש וואס דאס האט זיי שפעטער געראטעוועט יצחק ,און די אויבערשטער זאל געדענקן די
דורכדעם וואס זיי האבן טאקע געבלאזן האט קרן די הארן פון די ווידער פון עקידת יצחק
עס זיי געראטעוועט. וואס איז געשאכטן געווארן אנטשטאטס יצחק
יעצט וועלן מיר אריבערגיין צו די גרויסע וואס אברהם האט אזוי שטארק ליב געהאט די
רוסישע שטאט מאסקאווע, אויבערשטער און איז געווען גרייט צו שעכטן
פאר איבער 140יאר צוריק האט געוואוינט זיין זון ,און די אויבערשטער זאל אונז דורכדעם
5 לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז
דעם אלעם האבן זיך די אידן מוסר נפש געווען דארטן אסאך אידן די לעבן אונטער די רוסיש’ן
צו גיין דאווענען צאר איז געווען זייער שווער ,יעדן טאג מיט
גזירות אויף אידן ,מיט צוואנגס ארבעט ,מיט
ראש השנה אין בית המדרש ,צו באקומען א פארשיקן קיין סיביר ,די אידן זענען באצווינגן
שופר איז געווען זייער שווער ווייל עס איז געווארן צו פארלאזן זייערע שטובער פאר
געווען אקעגן די געזעץ ,אבער איינער פון די יארן לאנג ,אנדערע האבן געדארפט גיין
חשוב’ע אידן פון די קהילה האט ברוך השם
געשאפט א שופר
און עס געברענגט
פאר’ן רב די
הייליגע צדיק
און ער האט עס
אוועקגעלייגט
צוגעגרייט פאר
ראש השנה מען
זאל קענען מיט
דעם בלאזן אויף
הגאון הקדוש רבי נפתלי צבי מברלין זי''ע השנה ראש אן איר אלטע שוהל אין מאסקאווע
מקיים זיין די גרויסע מצוה פון תקיעת שופר.
אין מיליטער די גזירה פון די קאנטאניסטן,
ראש השנה ביינאכט די רב מאכט עס גרייט
די רב אין די שטאט מאסקאווע איז געווען
צו ברענגן אין שוהל מען זאל קענען מיט
די הייליגע צדיק די געטליכע צדיק ר’ חיים
דעם בלאזן ,און ער קוקט אדורך די שופר ער
בערלינער זצ”ל ,ער איז געווען א זון פון ר’
פרובירט צו בלאזן אביסל טווווווו טו’ טו’ טו’
נפתלי צבי יהודה בערלינער זי”ע ,וואס ער איז
טו’טו’טו’טו’טו’טו’טו’טו’טו’ ער האט געזעהן אז
געווען באקאנט מיט די נאמען די נצי”ב ,די
די שופר בלאזט פיין און ער באקוקט דורך די
הייליגע נצי”ב ,די רב די ר’ חיים בערלינער
שופר ער באקוקט אים פון אלע זייטן ...און...
האט נישט געוואלט איבערלאזן די שטאט
אוי וויי ,א שפאלט אין די שופר!!! אוי וויי,
מאסקאווע צו אנטלויפן פון דארטן אזוי ווי
עס איז א געהעריגע פסול ,די שופר איז פסול,
אנדערע אידן זענען אנטלאפן ווייל ער האט
אוי וויי עס איז דאך די איינציגסטע שופר אין
געוואלט זיכער מאכן אז די אידן וואס זענען
מאסקאווע וואס טוה איך ,א פסול’ע שופר ,די
נאך אין מאסקאווע איז גוט פאר זיי און ער
גאנצע לענג פון די שופר איז געשפאלטן ,ער
האט נישט געוואלט אנטלויפן איבערלאזנדיג
האט עס פריער נישט באמערקט ,עס האט פיין
די אידן דארטן אליינס.
געבלאזן עס איז געגאנגען אביסל שווער ווייל
דורך די שפאלטענעס איז אדורכגעקומען די יענע יאר וואס אונז רעדן יעצט איז שוין
לופט און דאס איז א פסול’ע שופר ,געוואלד געווען אין מאסקאווע זייער ווייניג אידן ,מיט
6לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז
“באשעפער ,אונז קענען טאקע נישט מקיים זיין און געשריגן וואס טוה איך דא ,עס איז נישט
די מצוה פון תקיעת שופר זאל די הלכות וואס דא קיין כשר’ע שופר.
איך האב געלערנט גערעכנט ווערן כאילו איך אזוי ווי ר’ חיים האט געזעהן ער האט געפרעגט
וואלט געבלאזן מיט’ן שופר”.
מיט א צובראכנקייט איז ער ארויס פון בית
מדרש צו גיין אהיים זיך צוצוגרייטן פארן
א העלדישע ''שופר'' וואס א איד האט גענוצט זיינעדיג אינטער די נייצישע
נעגל ,און עס איבערגעלעבט -דער שופר ליגט היינטצוטאגס אין ארץ ישראל
נאך אפאר אידן שנעל צו מען קען עפעס
שאפן א שופר אבער מען האט אים געזאגט
אז דאס איז די איינציגסטע שופר וואס איז דא
אין שטאט ,אזוי ווי ער האט טאקע געפרעגט
אפאר אידן און קיינער האט נישט געוויסט צו
זאגן פון נאך א שופר ,האט ר’ חיים געזאגט
אזוי ווי די יאר וועט מען טאקע נישט קענען
מקיים זיין ווי אזוי עס זעהט אויס וועט מען
נישט קענען מקיים זיין די מצוה פון תקיעת
שופר ,ליידער ליידער עס איז נישט באשערט,
זאל מען כאטשיג לערנען די הלכות פון הלכות
שופר ,דורכדעם וואס מען וועט לערנען די
די יודישע מארק אין מאסקווא
הלכות שופר אין די זכות וועט עס גערעכנט
דאווענען ,נו פארט אדורך א וואגן ,ווער קען ווערן כאילו מען וואלט געבלאזן מיט’ן שופר.
פארן מיט א וואגן אויף ראש השנה ,א גוי ,שוין די גרויסע הייליגע צדיק די בערלינער רב ר’
די וואגן פארט זיך אזוי שיינערהייט אדורך, חיים איז געבליבן אויף די גאנצע נאכט ראש
און ר’ חיים באמערקט עפעס אז די וואגן איז השנה ער איז געגאנגען אין בית המדרש און
אינטערסאנט ,אביסל מער אן אינטערסאנטע געלערנט אלע הלכות פון תקיעת שופר ,די
וואגן ,אזוי וואלט ער נישט באמערקט יעדע גאנצע נאכט האט ער עס געלערנט מורא’דיג
זאך וואס טוט זיך אויף די גאס נאר ער האט פלייסיג מיט א מורא’דיגע חשק ער האט שוין
געדארפט אדורך גיין די גאס גייט אדורך א געהאלטן נאך די סעודה דעמאלסט ,אזוי ווי ער
פערד און א וואגן שלעפט זיך נאך מיט גרויסע האט געענדיגט לערנען הלכות שופר הלכות
רעדער ,זעהט ער אז די וואגן איז עפעס א תקיעת שופר האט ער געבעטן די אויבערשטער,
7 לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז
אידישעערהענטאז
זעהט דא ,קיין דארטן
אנקומען צו איז נישט אונסטרימענטןערעס
גייט שוין האט נעבעך געמיינט אז אזא
שששוין געזעהן
קקקקענט עס נאכנישט האט
גע’גנב’ט ,איר קיינמאל ער
ננננישט מאדנעעסוואגן,איך וואלט
דאמיטאזעלכע גרויסע מיני פייפערלעך,
אזא קוק א נאר גיב מצוה, קיין זיין מקיים נישט אים וועט מער
אוןעסמען איז אייך בעט איך גנב’נ’ן, נישט מממער וועל
וואגן אין זיין לעבן ,עס איז געווען הערליך איך צי אייך זאג איך צוריקנעמען
השגחה פרטיות!! באשעפער דו האסט עס צוגעפירט צו מיך אין די האנט רופט נישט די פאליציי ווייל זיי קענען מיר נאך שיקן קיין סיביר ,נעם עס
טראמבוינ”ס,
נאכט אין בית מדרש און גאנצעדאלערנען דיאיז
פלוט”ס עס
דאאיך געדארפט עס איז
פארדעם האב וואס באצירט אויף די העלצער האט געהאנגן שנעל!!!.
אדורכפארן גייט גוי די ארויסקומען
עס איז דא אלע מינים ,זילבערנע גאלדערנע, גייט רגע די ווייל ענדיגן יעצט פונקט זייער
זיך ,האסטגעהאלטן
האבןדערשרעקסטו שטריקן
קייכסטו וואס אוןוואסדיוואס וואסשטריקן ,אים
און די רב זאגט
און איך וועל באמערקן די שופר און איך וועל עס אים בעטן און אלס איז מיר. פון גע’גנב’ט עס נישט
מער
נישט טאקע
און עס זאל זעהטער גנבנ’ן,
דעמאלסטעס און האלצערנע,
אייזערנע,פארוואס ער זאל
געווען באשערט אינטערסאנטע מוזיקאלישע אינסטרימענטן,
האט ואיםפ
רב ש ווידערדי א
זאלןאקענען .און פון הארןאונז
מיינעאהענט אז אנצוקומען צו מיך צו
ווייניגער נישט קלארינעטן ,פידל’ן ,גיטאר’עס, אייערע שופר? אה!! עס איז נישט
סעקסעפאנען,
באדאנקט ,און יענע האט זיך נאכאמאל געבעטן ,איך בעט דיך ,דו זאלסט זאגט די רב ניין עס איז נישט מיין שופר אבער זאג מיר פון ווי האסטו די
אינסטרימענטן ,יויש, ר ליגט אויך צווישן די
נישט פארציילן פאר די פאליציי ,איך ציטער.
כלי און זייער אינטערסאנטע מיני הערליכע שופר.
שופר, געהעריגע
דיר ווייטער. דאנק,אדאנקע-שיין ,גיי שיינעם ווי
געדאנקט אאויס
זעהט מיך דאסהאט איםפיין ער געזעהן, נישט קיינמאל נאך האט ער וואס
איך האב עס גע’גא ..גע’גא ...גא ...גנב’ט ..איך האף קיינער האט נישט
זמר
מינוט ,א מינוט פאראיעדעם. מינוט!!
אהיימגעגאנגעןאפארציילט
מינוט!!! האלט אייןרב איז שוין
און די פייפער’ס, טראמפייטער’ס און
ווייטער ,איך האב זייער האב געזאגט .און ער זאגט אסאך
זייערוואס איך
געהערט
אייךלשער
אפ, געווען אין בית מדרש איז
שטעלט אייךאיןאפ יענע יאר וואס איז געווען
שטעלט מינוטדיאשמחה ווען און פעיווער”ט, מיין האב”י מיין
אלע מינים ,עס האט געהאנגן אויף אזעלכע איז עס אינסטרימענטן, ליב שטארק
די צובראכענע צוקוועטשטע פארווייטאגטע אידן וואס זענען געווען איך קען איך האב א געלעגנהייט און איך גיי צו די גרויסע מארקעט קויף
פון דידי דער גוי גיבט א שלעפ די צוויי לייצעס
אין מאסקעווע וואס זענען געווען אזוי דערשראקן האבן געדאנקט
געמיטלעך
אזויגעווען דעמאלסט זיךעס איז וואגן פארט
אינסטרימענטען, די אלטע אוןביליג
שטריקןפאר
איך אלעמאל
חיים און ר’
צוגעשיקט אפ ,זייאון שטעלן זיך
אומגעקוקט אויף פערדהאט זיך
און דידיבאשעפער פערד
אויבערשטער אז אידן און די וואגן דרייב’’ט עפעס אן אלטן
צוריק, לאנג צו נישט מאסקאווע פארלאזן צו אנגעהויבן האבן ווען די
אדורך
דער מוזיקאלישע וואגן איז אדורך געפארן די שוהל
א כשר’ע שופר אז מען האט געקענט מקיים זיין די מצוה פון תקיעת שופר בין איך געגאנגען אין זייערע שוהל’ן שטילערהייט און איך האב געזוכט
זייער
געוועןזיי האבן דערווארימטאיז
דאס הארץ אז דארטן ער האט זיידיעסגוישמחה, גרויסע צו
גייט צי
מיט א פארט
שוהל’ן( ,ערזייערעעסבשעת וואגן און
אינסטרימענטן אין דיהאבן זייטרייבטאפשר גוי,
צווישן זייערע זאכן
אנטשטוינט און ער פרעגט די גוי ,זאג מיר נאר,
תקיעת פון מצוה די און מצוה, גרויסע אזא זיין מקיים צו זיין זוכה געקענט קלאפןשפילן
זיך ווי מען גייט
פלאץעס שוהל איז נישט קיין
גערידער’ס געוויסט אז אין
אזעלכע מאכט עסהאט נישט
שופר האט זיי געראטעוועט פון אלע בייזן און אלעם שלעכטס. עס איז נישט קיין חתונה זאל און דארטן איז זיכער נישט קיין סטארעז’’ש
אינסטרימענטן? וואס טראגסטו דא ארום די אלע פויקן אזעלכע
גייט זוכן זיין אייזענער’ס פון
אינסטרימענטן ,איז ער האלטן זייערע אזעלכע
וואס מענטשן צאםפלאץ
זיין ’114טע יארצייט (נפטר געווארן שנת תרע”ג) געפאלט אויס דאנערשטאג האב שוהל’ן די אין סטענדער’ס די פון איינער עפנדיג אזוי זאך), פעיוואראט
פון די אינסטרימענטן האב איך וואס איינער
פאר סוכות י”ג תשרי ,זי”ע.
און עס קלאפן זיך צאם איינער צום צווייטן און
איך מיך באגעגענט מיט די שופר ,איך האב עס גענומען אין מיין האנט איך
געכאפט.
ווען אונז גייען מיר בלאזן מיט די שופר טאקע העלפן שטארק
אויבערשטער זייער
זאל די פארט בשעתלאזעס
מיך פרובירן גערידערגעטראכט
אזעלכענישט האב איך
מאכטקיינער קוקטעסגעזעהן אזהאב
אויף ראש השנה ווען אונז בלאזן מיט די שופר ראש השנה זאל עס אויפוועקן
וואס הייסט ,פרעגט די גוי. פאר אינטערסאנט
טוווווווו!! יאוי, זייער בלאז אזוי,
געוועןגעגעבן א עסא איז
בלאז ,איך האב אדורך,געבן
איינמאל צו
אין הימל ,עס זאל מאכן דארטן א גרויסע טומל ,עס זאל אויפוועקן משיח אזא אינסטרימענט האב איך נאך קיינמאל נישט געזעהן ,איך האב געמאכט
האסטמשיח
מיט’ן שופר של קומען בלאזן זאל שוין
מוזיקאלישע ר’ חיים צו זעהן אזא מין מאדנע
דא וואס דו כלים צווישןער די
זעהדרימל ,און
איךפון זיין
צדקינו א פליטתינו און איך האב עס גענומען .יעצט ראבינער איך זעה איר ווילט
מיט די שופר טאקע וואס עס קומט פון נאך עקידת יצחק וואס מען האט פורים
אבעראנאכאמאל, אוועק ,ווי
אייך אזוי
ארום פארט פאר
איך געב עס האבן,עסכאילו
וואגן,שטארק
עס זייער
פייפערלעך און
בלאזן( ,די אנדערע טראמפייטערסאונז
שופר זאל ער קומען פארשיינע
דימיט די צווישן
אוועקגעלייגט, שופר. די גע’גנב’ט האב איך אז קיינעם פאר נישט דערצייל
טרא”ק ,זייער אינטערסאנט ,און אזוי ווי עס
שופר.
מען אידישע
סיני האט דעם,אביים בארגארטיקל אידישע
געבלאזן מיט מיראווי מען האט
איךזעהווייסן
שופר די רב ר’ חיים נעמט די שופר אין די האנט ,געדאנקט די באשעפער,
געבלאזן מיט די אנדערע שופר ,יעדע ווידער האט צוויי ,איינס האט מען זיך איז געווען זייער אינטערסאנט ,האט ער
באשעפער יישר כח ,קוק עס איז א געהעריגע כשר’ע שופר ,די שופר איז
און
דערשראקןתורה
האט געבלאזן ביי מתןבאשעפערזיך
עגלהמיטדיוואסגוידי האט בעל
קול השופר די
גענוצט די מיני
שוהל’ן,אדי שופר
אונזערעפאר אומגעקוקט פוןוואס
מעראיז גע’גנב’ט געווארן אביסל
שופר וואס דאך א
8לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז
קיינער קוקט נישט האב איך געטראכט לאז ער האט געזאגט ,חשוב’ע ראבינער ,אאאיך
מיך פרובירן איינמאל צו געבן א בלאז ,איך הההאב נננישט געגעגעוויסט אז עס איז
האב געגעבן א בלאז אזוי ,טוווווווו!! יאוי, אייערס ,איך וואלט עס קיינמאל ננננישט
אזא אינסטרימענט האב איך נאך קיינמאל גע’גנב’ט ,איר קקקקענט עס שששוין
נישט געזעהן ,איך האב געמאכט א פליטתינו צוריקנעמען איך זאג אייך צי איך וועל מממער
און איך האב עס גענומען .יעצט ראבינער איך נישט גנב’נ’ן ,איך בעט אייך רופט נישט די
זעה איר ווילט עס זייער שטארק האבן ,איך פאליציי ווייל זיי קענען מיר נאך שיקן קיין
געב עס פאר אייך אוועק ,אבער נאכאמאל, סיביר ,נעם עס שנעל!!!.
דערצייל נישט פאר קיינעם אז איך האב און די רב זאגט אים וואס וואס וואס קייכסטו
גע’גנב’ט די שופר. וואס דערשרעקסטו זיך ,האסט עס נישט
די רב ר’ חיים נעמט די שופר אין די האנט, גע’גנב’ט פון מיר.
געדאנקט די באשעפער ,באשעפער יישר אה!! עס איז נישט אייערע שופר?
כח ,קוק עס איז א געהעריגע כשר’ע שופר,
זאגט די רב ניין עס איז נישט מיין שופר אבער
די שופר איז דאך א שופר וואס איז גע’גנב’ט
זאג מיר פון ווי האסטו די שופר.
געווארן פון אונזערע שוהל’ן ,די שופר האט
נעבעך געמיינט אז ער גייט שוין נישט איך האב עס גע’גא ..גע’גא ...גא ...גנב’ט ..איך
אנקומען צו קיין אידישע הענט און מען וועט האף קיינער האט נישט געהערט וואס איך
מער מיט אים נישט מקיים זיין קיין מצוה ,גיב האב געזאגט .און ער זאגט ווייטער ,איך האב
נאר א קוק אזא השגחה פרטיות!! באשעפער זייער שטארק ליב אינסטרימענטן ,עס איז מיין
דו האסט עס צוגעפירט צו מיך אין די האנט האב”י מיין פעיווער”ט ,און ווען איך קען איך
וואס פארדעם האב איך געדארפט לערנען האב א געלעגנהייט און איך גיי צו די גרויסע
די גאנצע נאכט אין בית מדרש און פונקט מארקעט קויף איך אלעמאל פאר ביליג אלטע
יעצט ענדיגן ווייל די רגע גייט ארויסקומען די אינסטרימענטען ,עס איז געווען דעמאלסט
גוי גייט אדורכפארן און איך וועל באמערקן ווען די אידן האבן אנגעהויבן צו פארלאזן
די שופר און איך וועל עס אים בעטן און מאסקאווע נישט צו לאנג צוריק ,בין איך
אלס איז געווען באשערט פארוואס ער זאל געגאנגען אין זייערע שוהל’ן שטילערהייט און
עס דעמאלסט גנבנ’ן ,און עס זאל טאקע איך האב געזוכט צווישן זייערע זאכן אפשר
אנצוקומען צו מיך צו מיינע הענט אז אונז האבן זיי אינסטרימענטן אין זייערע שוהל’ן,
זאלן קענען .און די רב האט אים באדאנקט, (ער האט נישט געוויסט אז אין שוהל איז
און יענע האט זיך נאכאמאל געבעטן ,איך נישט קיין פלאץ ווי מען גייט שפילן עס איז
בעט דיך ,דו זאלסט נישט פארציילן פאר די נישט קיין חתונה זאל און דארטן איז זיכער
פאליציי ,איך ציטער. נישט קיין סטארעז’’ש פלאץ וואס מענטשן
האלטן זייערע אינסטרימענטן ,איז ער גייט
פיין ער האט אים געדאנקט א שיינעם דאנק,
זוכן זיין פעיוואראט זאך) ,אזוי עפנדיג איינער
דאנקע-שיין ,גיי דיר ווייטער .און די רב איז
פון די סטענדער’ס אין די שוהל’ן האב איך
שוין אהיימגעגאנגען פארציילט פאר יעדעם.
מיך באגעגענט מיט די שופר ,איך האב עס
די שמחה וואס איז געווען יענע יאר אין בית גענומען אין מיין האנט איך האב געזעהן אז
9 לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז
וואס די באשעפער האט געבלאזן ביי מתן מדרש איז געווען אין לשער די צובראכענע
צוקוועטשטע פארווייטאגטע אידן וואס זענען
געווען אין מאסקעווע וואס זענען געווען אזוי
דערשראקן האבן געדאנקט די אויבערשטער
אז די באשעפער האט זיך אומגעקוקט אויף זיי
און צוגעשיקט א כשר’ע שופר אז מען האט
געקענט מקיים זיין די מצוה פון תקיעת שופר
מיט א גרויסע שמחה ,עס האט זיי דערווארימט
דאס הארץ אז זיי האבן געקענט זוכה זיין צו
מקיים זיין אזא גרויסע מצוה ,און די מצוה פון
תקיעת שופר האט זיי געראטעוועט פון אלע
בייזן און אלעם שלעכטס.
זיין ’114טע יארצייט (נפטר געווארן שנת
תרע”ג) געפאלט אויס דאנערשטאג פאר
סוכות י”ג תשרי ,זי”ע.
זאל די אויבערשטער טאקע העלפן ווען אונז
גייען מיר בלאזן מיט די שופר אויף ראש השנה
ווען אונז בלאזן מיט די שופר ראש השנה זאל
תורה און די צווייטע שופר איז וואס משיח גייט
עס אויפוועקן אין הימל ,עס זאל מאכן דארטן
בלאזן) איז ווען אונז בלאזן זאל עס אויפוועקן
א גרויסע טומל ,עס זאל אויפוועקן משיח
טאקע משיח און אליהו הנביא זאל אונז שוין
צדקינו פון זיין דרימל ,און ער זאל שוין קומען
קומען מבשר זיין הנה בן דוד בא ,אונז זאלן
בלאזן מיט’ן שופר של משיח מיט די שופר
זוכה זיין טאקע צו קענען שוין עולה רגל זיין
טאקע וואס עס קומט פון נאך עקידת יצחק
מיט אלע צדיקים אינאיינעם צום דריטן בית
וואס מען האט אוועקגעלייגט ,מיט די שופר
המקדש אלע אינאיינעם געזונטערהייט און
זאל ער קומען פאר אונז בלאזן( ,די אנדערע
יעדע זאל זוכה זיין צו א גוט געבענטשט זיסע
שופר ווייסן מיר ווי מען האט געבלאזן מיט
און לעכטיג יאר זאל זיין אלעמאל פרייליך ביז
דעם ,ביים בארג סיני האט מען געבלאזן מיט
גאר ,במהרה בימינו אמן.
די אנדערע שופר ,יעדע ווידער האט צוויי,
איינס האט מען גענוצט די קול השופר מיט
לעיקפראנט שבת בלעטל
וואונטשט כלל ישראל בברכת א גוט געבענטשט
יאר
להערות והארות lakefrontshabbosblettel@gmail.com
10לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז
