gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

לעיקפראנט שבת בלעטל - אידיש · Lakefront Shabbos Bletel - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

מוציא לאור: לעיקפראנט שבת בלעטל - אידיש · Lakefront Shabbos Bletel - Yiddish

שבוע: ראש השנה (2026-09-07)

לעיקפראנט שבת בלעטל - אידיש · Lakefront Shabbos Bletel - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫ליעקפראנט‬ ‫ראש השנה‬ ‫שנת תשפ"ז‬ ‫שבת בלעטל‬ ‫גליון ז'‬ ‫שמחה פראנט‬ ‫תורה פראנט‬ ‫זענען מקיים די מצוות‪ .‬דערזעענדיג‬ ‫קרוב ה' לכל קוראיו לכל‬ ‫הָאט ער געפרעגט‬ ‫גָאר ַַא גרויסן אוצר ָ‬ ‫ָ‬ ‫אשר יקראהו באמת‬ ‫פַאר וועמען איז דער‬ ‫ַ‬ ‫פון הקב"ה‬ ‫מזל טוב‬ ‫זָאגט "הי' קורא‬ ‫די משנה (ברכות יג‪ָ ).‬‬ ‫הָאט אים השי"ת‬ ‫אוצר ָָאנגעגרייט? ָ‬ ‫בתורה וגו'" שטייט אין "ליקוטי אמרים"‬ ‫הָאבן נישט‬ ‫פַאר די וועלכע ָ‬ ‫געענטפערט ַ‬ ‫דָאס איז ַַא לשון פון "קראן לו"‪ַַ ,‬אזוי‬ ‫ַַאז ָ‬ ‫הָאבן נישט מקיים‬ ‫קיין אייגענס און זיי ָ‬ ‫ווָאס רופט דעם חבר‪.‬‬‫ווי איינער ָ‬ ‫הר”ר ר’ נפתלי אייזנער‬ ‫פַאר‬ ‫געווען קיין מצוות אויף דער וועלט‪ַ ,‬‬ ‫די "וחנותי את אשר אחון"‪.‬‬ ‫זָאגט ַַאז "כל‬‫די גמרא (תמיד לב‪ָ ):‬‬ ‫שליט”א‬ ‫לכאורה איז ָָאבער שווער ווייל ַַאז דער‬ ‫העוסק בתורה שכינה נגדו" קומט אויס‬ ‫ַַאז דורך עוסק זיין בתורה קען ער צו זיך‬ ‫להולדת בתו למזל טוב‬ ‫"אוצר מתנת חנם" איז גרעסער פון די‬ ‫זָאל ביי‬ ‫רופן די שכינה הקדושה ַַאז זי ָ‬ ‫גָאר אויס ַַאז‬ ‫איבריגע אוצרות‪ ,‬קומט ָ‬ ‫זָאגט די גמרא (ברכות‬ ‫אים רוען‪ .‬ווי אויך ָ‬ ‫זָאגן אויף‬ ‫"חוטא נשכר" און ווי קען מען ָ‬ ‫ה‪ַַ ):‬אז "אמת" מיינט די תורה ַַאזוי ווי‬ ‫הקב"ה ַַאז ער איז חלילה ַַא וותרן?‬ ‫זָאגט "אמת‬ ‫שלמה המלך (משלי כ"ג) ָ‬ ‫מָאל געהערט פונעם‬ ‫הָאב ַַא ָ‬ ‫נָאר איך ָ‬‫ָ‬ ‫קנה‪.‬‬ ‫כגעזָאגט‬ ‫ָ‬ ‫נָא‬ ‫הָאט ָ‬ ‫פעטער זלה"ה ווי ער ָ‬ ‫זָאגט דוד המלך "קרוב ה' לכל‬‫דעריבער ָ‬ ‫הר”ר ר’ נתנאל אייזנער‬ ‫דָאס‬ ‫פונעם "רבי ר' בער זלה"ה" ַַאז ָ‬ ‫ווָאס "חישב‬ ‫זָאגן אויף דעם ָ‬ ‫ווָאס חז"ל ָ‬ ‫ָ‬ ‫נָאנט "לכל אשר‬‫קוראיו" ַַאז השי"ת איז ָ‬ ‫שליט”א‬ ‫לעשות מצוה ונאנס וגו' מעלה עליו‬ ‫יקראהו באמת" צו די ַַאלע וועלכע רופן‬ ‫אים דורכ'ן לימוד התורה וועלכע ווערט‬ ‫להולדת נכדתו למזל טוב‬ ‫זַא מצוה איז‬ ‫ווָאלט זי בּפועל‬ ‫הכתוב כאילו עשאה"‪ַַ ,‬אז ַַא ַ‬ ‫חשוב'ער ווי ווען מען ָ‬ ‫ָָאנגערופן "אמת"‪.‬‬ ‫מקיים געווען‪ .‬ווייל ווען מען איז מקיים‬ ‫(ערוגת הבשם ראה)‬ ‫הָאבן‬ ‫זָאל זי ָ‬ ‫ַַא מצוה איז זעלטן מען ָ‬ ‫מקיים געווען בשלימות‪ָָ ,‬אבער אויב‬ ‫ווָאלט‬ ‫השי"ת רעכענט אים גלייך ווי ער ָ‬ ‫דָאס‬ ‫די מצוה מקיים געווען‪ ,‬ווערט ָ‬ ‫וחנותי את אשר אחון ורחמתי את אשר‬ ‫ווָאלט זי מקיים‬ ‫גערעכענט גלייך ווי ער ָ‬ ‫ארחם‬ ‫געווען "בכל פרטי' ודקדוקי'"‪.‬‬ ‫זָאגט אויף דעם‬ ‫דער מדרש (פ' כי תשא) ָ‬ ‫דָאס קען זיין די כוונה פונעם מדרש‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫ּפסוק ַַאז ווען משה רבינו איז ַַארויף אין‬ ‫דָא נישט פון קיין רשעים‬‫ַַאז מען רעדט ָ‬ ‫פַארשידענע‬ ‫דָארט געזען ַ‬ ‫הָאט ער ָ‬ ‫הימל ָ‬ ‫געווָאלט‬ ‫ָ‬ ‫הָאבן‬ ‫נָאר פון די וועלכע ָ‬ ‫ָ‬ ‫דָארט וועט מען‬ ‫ווָאס פון ָ‬ ‫אוצרות ָ‬ ‫נָאר זיי זענען געווען‬ ‫מקיים זיין מצוות‪ָ ,‬‬ ‫פַאר די וועלכע‬ ‫צָאלן דעם שכר ַ‬ ‫בַא ָ‬ ‫ַ‬ ‫‪1‬‬ ‫לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז‬ ‫ונוכחה"‪ ,‬ווי אויך איז שווער ווייל געווענליך‬ ‫בצדק נעקד ונשחט תמורו איל גנון נא גזעו‬ ‫דָאס נישט געקענט‬ ‫הָאבן ָ‬ ‫אנוסים און זיי ָ‬ ‫ווערן איינער פירט ַַא "ויכוח" מיט ַַא צווייטן‬ ‫בזעקתם בעוד ליל‬ ‫פַאר די איז "וחנותי את אשר‬ ‫מקיים זיין‪ַ ,‬‬ ‫וויַאזוי‬ ‫ַ‬ ‫זוכט ער יענעם מנצח צו זיין‪ ,‬און‬ ‫די כוונה דערפון איז ַַאז ּפונקט ַַאזוי ווי דער‬ ‫אחון"‪ .‬און וועגן דעם איז דער "אוצר מתנת‬ ‫טָאן מיט הקב"ה? און ווי‬ ‫דָאס שייך צו ָ‬‫איז ָ‬ ‫געשטַארקט‬ ‫ַ‬ ‫הָאט זיך מיט ַַאלע כוחות‬ ‫"איל" ָ‬ ‫זַא איינעם ווערט‬ ‫חנם" גרעסער‪ ,‬ווייל ביי ַַא ַ‬ ‫איז שייך ַַארויסצוקומען גערעכטע ביים‬ ‫איבערצושּפרינגן דעם צוים און צוצוקומען‬ ‫הָאט די מצוות מקיים‬ ‫גערעכענט ַַאז ער ָ‬ ‫הַאט‬ ‫ַ‬ ‫ווָאס אברהם אבינו‬ ‫ָ‬ ‫צום מזבח‬ ‫געווען מיט'ן גרעסטן שלימות‪.‬‬ ‫זָאגן "אם יהי'‬ ‫זָאל ָ‬ ‫"ויכוח" מיט הקב"ה ַַאז ער ָ‬ ‫חטאיכם כשני כשלג ילבינו"?‬ ‫פַאר דעם צוועק איז‬ ‫אויפגעשטעלט ווייל ַ‬ ‫(ברך משה כי תשא)‬ ‫געווָארן "ערב שבת בין‬ ‫ָ‬ ‫שַאפן‬ ‫בַא ַ‬ ‫דָאך ַ‬‫ער ָ‬ ‫נָאר דער ענין איז ַַאז ליידער קען מען פרעגן‬ ‫ָ‬ ‫הָאט יצחק אבינו‬ ‫דָאס זעלבע ָ‬ ‫השמשות"‪ָ ,‬‬ ‫וויַאזוי הקב"ה פירט‬ ‫קשיות אויף דעם אופן ַ‬ ‫געלָאפן מיט ַַא שנעלקייט‬‫ָ‬ ‫געטָאן‪ַַ .‬אז ער איז‬ ‫ָ‬ ‫די וועלט‪ .‬זעענדיג ווי די צדיקים מוטשען‬ ‫און מיט שמחה צו די עקידה מקיים צו‬ ‫זיך אויף דער וועלט‪ ,‬און ווייטער די רשעים‬ ‫הָאט‬ ‫בַאפעל פון הקב"ה און ער ָ‬ ‫זיין דעם ַ‬ ‫השיבנו ה' אליך ונשובה חדש ימינו כקדם‪.‬‬ ‫טָאג‪ָָ .‬אבער דער אמת איז‬ ‫לעבן זיך ַַא גוטן ָ‬ ‫נָאכ'ן אויבערשטן‪.‬‬ ‫גָארנישט מהרהר געווען ָ‬ ‫ָ‬ ‫זָאגט "היכי דמי תשובה באותו‬ ‫די גמרא ָ‬ ‫נָאך די וועגן‬ ‫טָאר נישט מהרהר זיין ָ‬‫ַַאז מען ָ‬ ‫הָאט אין הקב"ה געגלייבט באמונה‬ ‫נָאר ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫מקום ובאותו זמן ובאותו ּפרק" ַַאז די‬ ‫דַארף גיין בדרך הישר‬‫נָאר מען ַ‬‫פון הקב"ה ָ‬ ‫שלימה און נישט געפרעגט קיין שום קשיות‬ ‫געטָאן ווערן אויפ'ן‬ ‫ָ‬ ‫דַארף‬ ‫ריכטיגע תשובה ַ‬ ‫און גלייבן באמונה שלימה ַַאז השי"ת איז‬ ‫אין די בחינה פון "ואני בער ולא אדע בהמות‬ ‫ּפלַאץ ווי אויך אין די זעלבע צייט‬ ‫ַ‬ ‫זעלבן‬ ‫מיט ַַאלעמען גערעכט ווי דער ּפסוק (ּפ'‬ ‫הייתי עמך" ּפונקט ַַאזוי ווי דער "איל"‪.‬‬ ‫הָאט געזינדיגט‪.‬‬ ‫און אומשטענדן ווען מען ָ‬ ‫זָאגט "הצור תמים ּפעלו כי כל דרכיו‬‫האזינו) ָ‬ ‫וועגן דעם בעטן מיר פון הקב"ה "גנון נא‬ ‫געווָארן אין גלות‬ ‫ָ‬ ‫פַארטריבן‬ ‫מיר אידן זענען ַ‬ ‫משּפט"‪.‬‬ ‫גזעו" — טוה שיצן זיינע קינדער — "בזעקתם‬ ‫ווייל "ומּפני חטאינו גלינו מארצנו" כדי צו‬ ‫בעוד ליל" — ווען זיי טוען צו דיר שרייען אין‬ ‫פַארבעסערן אונזערע מעשים‪ ,‬ווי דער‬ ‫ַ‬ ‫זָאגט דער ּפסוק "לכו נא" איר‬ ‫וועגן דעם ָ‬ ‫די פינסטערניש פונעם גלות — וועלכער איז‬ ‫זָאגט "והשבות אל לבבך בכל הגוים‬ ‫ּפסוק ָ‬ ‫נָאר גיין אויפ'ן ריכטיגן וועג און גלייבן‬ ‫זָאלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫נַאכט און זיי זענען "עניים‬ ‫צוגעגליכן צו די ַ‬ ‫ּפלַאץ וואו‬ ‫ַ‬ ‫דָאס‬ ‫דָאס איז נישט ָ‬‫וגו'"‪ָָ .‬אבער ָ‬ ‫אין הקב"ה באמונה שלימה‪ ,‬און אפילו‬ ‫ודלים בדעת" און זיי גלייבן אין הקב"ה‬ ‫דָאס‬ ‫הָאבן געזינדיגט‪ ,‬דעריבער קען ָ‬ ‫מיר ָ‬ ‫"ונוכחה" ַַאז מען קען פרעגן קשיות און פירן‬ ‫באמונה שלימה און זענען חלילה נישט‬ ‫נישט זיין קיין גענצליכע תשובה אויף דעם‬ ‫זָאלט איר‬‫דָאך ָ‬ ‫וויכוחים אויף הנהגת השי"ת‪ָ ,‬‬ ‫זָאל אויף‬ ‫נָאך די מידות פון השי"ת‪ָ ,‬‬‫מהרהר ָ‬ ‫הָאבן געזינדיגט‪.‬‬ ‫ווָאס מיר ָ‬ ‫ָ‬ ‫נָאך הקב"ה‪.‬‬ ‫נישט מהרהר זיין ָ‬ ‫זיי מגין זיין דער זכות פון יצחק אבינו עס‬ ‫דעריבער בעטן מיר "השיבנו ה' אליך" ַַאז‬ ‫דעמָאלט אין‬‫ָ‬ ‫טָאן‬ ‫און אויב איר וועט ַַאזוי ָ‬ ‫זָאל זיין "לשמוע אל הרנה ואת התפלה‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫לַאנד‬‫זָאל אונז צוריק קערן צו אונזער ַ‬‫השי"ת ָ‬ ‫דעם זכות "יאמר ה' אם יהי' חטאיכם כשני‬ ‫(ישמח ישראל)‬ ‫דעמָאלט "ונשובה"‬ ‫ָ‬ ‫קיין ארץ ישראל‪ ,‬און‬ ‫ווָאס איר וועט‬ ‫כשלג ילבינו" ווייל די אמונה ָ‬ ‫טָאן‬ ‫וועלן מיר קענען געהעריג תשובה ָ‬ ‫פַאר אייך זיין ַַא‬ ‫דָאס וועט ַ‬ ‫הָאבן אין הקב"ה ָ‬ ‫ָ‬ ‫"באותו מקום ובאותו ּפרק"‪ ,‬ווען עס וועט‬ ‫זיין "חדש ימינו כקדם" און מיר וועלן צוריק‬ ‫זכות דורך דעם זוכה זיין צו "כּפרת עוונות"‪.‬‬ ‫לכו נא ונוכחה יאמר ה' אם יהי' חטאיכם‬ ‫ווָאס השי"ת‬‫זַאכן ָ‬ ‫זוכה זיין צו די ַַאלע גוטע ַ‬ ‫כשני כשלג ילבינו אם יאדימו כתולע כצמר‬ ‫(דברי יחזקאל)‬ ‫געטָאן "בימי קדם"‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫געהַאט‬ ‫ַ‬ ‫הָאט מיט אונז‬‫ָ‬ ‫יהי'‬ ‫(קרן לדוד)‬ ‫לכאורה איז שווער דער לשון "לכו"‪ .‬עס‬ ‫ווָאלט ענדערש געברויכט צו שטיין "באו‬ ‫ָ‬ ‫נלקח מספר שיעורי הלכה ואגדה שנתחבר ע"י הרה"ג‬ ‫ר' עמרם יוסף יונגרייז שליט"א דומ"ץ דקהילתינו‬ ‫הלכה פראנט‬ ‫בענין ראש השנה שחל להיות בשבת‬ ‫שטייענדיג א יאר וואס ראש השנה ברשות הרבים‪ ,‬איז כדאי צו דערמאנען זענען געווען פארמישט‪ ,‬ווען איינער פון‬ ‫געפאלט אום שבת ווען חז"ל האבן און ארומרעדן איבער א גרויסע שערוריה די דעמאלסטיגע גדולי ישראל האבן‬ ‫מתקן געווען מען זאל נישט מקיים זיין וואס האט זיך אפגעשפילט אין כלל געוואלט מחדש זיין אז מען זאל יא‬ ‫די מצות עשה דאורייתא פון תקיעת ישראל אויף דעם נושא מיט איבער בלאזן ראש השנה שחל בשבת – א זאך‬ ‫שופר אלס גזירה שמא יעבירנו ד' אמות הונדערט צוריק‪ ,‬ווי אלע גדולי ישראל וואס איז בפשטות קעגן א מפורש'ע‬ ‫‪ 2‬לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז‬ ‫מעג מען בלאזן בפני בית דין‪ ,‬ווייל דאס‬ ‫צייטן (אנדערש ווי די רמב"ם וואס אראפ‬ ‫הלכה אין שלחן ערוך – און אלע גרויסע‬ ‫וואס די רמב"ם שרייבט אז מ'דארף בית‬ ‫אפילו הלכות וואס זענן נוגע נאר אין‬ ‫ישראל האבן דן געווען אין דעם‪ ,‬זה אומר‬ ‫דין סמוך איז נישט נוגע בזמנינו‪ ,‬און ער‬ ‫בית המקדש וכדו') און די בעל המאור‬ ‫בכה וזה אומר בכה‪.‬‬ ‫איז מאריך אין דעם מיט ראיות וכדו'‪.‬‬ ‫ווינדערט זיך טאקע אויף די רי"ף און‬ ‫דריקט זיך אויס מיט א לשון 'וזה אחד‬ ‫צו פארשטיין די יסוד השאלה און די‬ ‫שוין מיט צען יאר פאר דעם‪ ,‬אין שנת‬ ‫מהדברים המתמיהים שברי"ף'‪ ,‬אבער ווי‬ ‫צדדים שבדבר לכאן ולכאן‪ ,‬דארף מען‬ ‫תר"ל‪ ,‬ווען רבי עקיבא יוסף – וואס איז‬ ‫די ראשונים זאגן איז קלאר אז די רי"ף‬ ‫מקדים וואס די משנה זאגט אנהייב פרק ד'‬ ‫נאך דעמאלסט געווען א יונגעמאן אין די‬ ‫קריגט זיך מיט'ן רמב"ם און האלט אז‬ ‫פון מסכת ראש השנה (כ"ט‪' :):‬יום טוב של‬ ‫נידריגע דרייסיגע יאהרן – איז געקומען‬ ‫די תקנה פון רבי יוחנן בן זכאי גייט אהן‬ ‫ראש השנה שחל להיות בשבת‪ ,‬במקדש‬ ‫פון אונגארן וואוינען אין ירושלים‪ ,‬איז‬ ‫אפילו היינטיגע צייטן‪ ,‬ווייל לויט די תקנה‬ ‫היו תוקעין‪ ,‬אבל לא במדינה'‪ ,‬דאס הייסט‬ ‫ער ארויף צום מרא דאתרא‪ ,‬די גרויסע‬ ‫קען מען בלאזן פאר יעדע בית דין אפילו‬ ‫אז ווען ר"ה איז געפאלן שבת האט מען‬ ‫גאון רבי מאיר אוירבאך זצ"ל‪ ,‬די בעל‬ ‫אויב עס איז נישט קיין בית דין סמוך‪,‬‬ ‫נאר געבלאזן שופר אין בית המקדש‪,‬‬ ‫אמרי בינה‪ ,‬און גערעדט צו איהם איבער‬ ‫און די ראשונים זענן טאקע מעיד אז די‬ ‫און נישט חוץ למקדש‪ .‬די גמרא בלייבט‬ ‫די נושא‪ ,‬אבער די אמרי בינה האט עס‬ ‫רי"ף האט טאקע געטוהן למעשה ווי זיין‬ ‫למסקנא אז די סיבה פון נישט בלאזן איז‬ ‫גענצליך אוועקגעמאכט‪.‬‬ ‫שיטה און האט געבלאזן שופר בפני בית‬ ‫אלס די גזירה שמא שמא יעבירנו וכו'‬ ‫דין בראש השנה שחל בשבת‪ ,‬אבער ווי‬ ‫(אבער אין בית המקדש בלאזט מען יא‪,‬‬ ‫אין יאר תרמ"א האט רבי עקיבא יוסף‬ ‫געזאגט איז נישט אנגענומען געווארן די‬ ‫ווייל אין שבות במקדש – אינטרעסאנט‬ ‫אפגעשריבען א לאנגע בירור הלכה אויף‬ ‫שיטת הרי"ף און די מנהג ישראל מדור דור‬ ‫צו דערמאנען די שיטת הירושלמי וואס‬ ‫די נושא‪ ,‬און ער האט עס מציע געווען‬ ‫איז אז בזמנינו בלאזט מען נישט שופר‬ ‫האלט אז מן התורה איז נישטא קיין מצוה‬ ‫פאר די גדולי ישראל‪ ,‬בראשם די גדולי‬ ‫אפילו בפני בית דין ווייל עס איז נישטא‬ ‫צו בלאזן שופרחוץ לבית המקדש ר"ה‬ ‫ירושלים – צווישן זיי הגה"ק רבי שמואל‬ ‫קיין בית סמוך‪.‬‬ ‫שחל בשבת‪ ,‬ואכמ"ל)‪.‬‬ ‫סאלאנט און הגה"ק מהרי"ל דיסקין – זיי‬ ‫יארן לאנג איז אזוי געווען אנגענומען אהן זאלן מעיין צו זיין דערין און האפעטנליך‬ ‫די משנה איז אבער ממשיך אז 'משחרב‬ ‫דעם וואס איינער זאל מעורר זיין דערויף‪ .‬זיך מצטרף זיין‪.‬‬ ‫בית המקדש התקין רבי יוחנן בן זכאי‬ ‫הונדערטע ראשי שנה שחלו בשבת זענען‬ ‫שיהיו תוקעין בכל מקום שיש בו בית‬ ‫אריבער אהן קיין תקיעת שופר וכתקנת די מהרי"ל דיסקין האט אין אנהייב מצדד‬ ‫דין'‪ .‬די רמב"ם (פ"ב מהלכות שופר ה"ט)‬ ‫חז"ל ואין פוצה פה ומצפצף‪ ,‬ביז ארום געווען מסכים צו זיין מיט רבי עקיבא‬ ‫ברענגט אראפ די תקנה פון רבי יוחנן‬ ‫הונדערט פופציג יאר צוריק‪ ,‬אין שנת יוסף‪ ,‬אבער האט שפעטער צוריקגעצויגן‬ ‫בן זכאי אז מ'קען בלאזן איבעראל ווי‬ ‫תרמ"א ווען מען האט זיך געגרייט צו זאגענדיג אז אפילו לויט די רי"ף אז עס‬ ‫עס איז דא א בית דין‪ ,‬אבער די רמב"ם‬ ‫ר"ה שנת תרמ"ב וואס איז דעמאלסט מוז נישט זיין קיין בית דין סמוך‪ ,‬דארף עס‬ ‫לייגט צו אויף דעם א תנאי‪ ,‬אז נישט בפני‬ ‫געפאלן אין שבת‪ ,‬האט זיך דעמאלסט אבער יא זיין עכ"פ א בית דין קבוע‪ ,‬און‬ ‫יעדע בית דין קען מען בלאזן שופר‪ ,‬נאר‬ ‫אויפשטעלט די גרויסע גאון רבי עקיבא אין ירושלים איז נישט דא קיין ב"ד קבוע‬ ‫עס דארף זיין א בית דין 'סמוך' – אט די‬ ‫יוסף שלעזינגער זצ"ל‪ ,‬מחבר פונעם ספר (רבי עקיבא יוסף האט שפעטער געוואלט‬ ‫ווערטער פונעם רמב"ם איז די סיבה‬ ‫לב העברי – איידעם פון הגה"ק רבי הלל אוועקשטעלן א ב"ד קבוע אין ירושלים‬ ‫פארוואס בזמנינו קען נישט בלאזן אפילו‬ ‫קאלאמייער זצ"ל און תלמיד פונעם צוליב דעם‪ ,‬זאגענדיג אז מיט דעם האט די‬ ‫בפני בית דין ווייל היינטיגע צייטן איז‬ ‫הייליגער מהר"ם שי"ק – א גאון עצום וואס מהרי"ל דיסקין אויך מסכים געווען)‪ .‬אויך‬ ‫נישטא קיין בית דין סמוך‪ ,‬און אזוי ווערט‬ ‫אין זיין הארץ האט געברענט אן אש קודש רבי שמואל סאלאנט האט נישט געוואלט‬ ‫טאקע געפסק'נט קלאר אין שלחן ערוך‬ ‫לה' ולתורתו‪ ,‬און ער האט געטענה'ט אז מסכים דערצו‪ ,‬און האט אבער געזאגט אז‬ ‫(סי' תקפ"ח ס"ה) בלישנא דלא משתמע‬ ‫מען דארף צוריק באנייען די תקנה פון רבי ער וועט נישט ארויסקומען קעגן דעם‪ .‬אין‬ ‫לתרי אנפין‪' :‬יום טוב של ראש השנה שחל‬ ‫יוחנן בן זכאי צו בלאזן בפני בית דין‪ ,‬און די שפעטערדיגע יארן האט רבי עקיבא‬ ‫להיות בשבת‪ ,‬אין תוקעין בשופר'‪.‬‬ ‫בפרט אין ירושלים ווי עס איז געווען א יוסף מפלפל געווען איבער די נושא מיט'ן‬ ‫בית דין‪ ,‬איז ממילא דארף מען טוהן די דעמאלסטיגע ירושלים'ער רב הגה"ק רבי‬ ‫אין רי"ף איז אבער מוכח אז ער קריגט‬ ‫זעלבע וואס די רי"ף האט געטוהן בשעתו יוסף חיים זאנענפעלד זצ"ל‪ ,‬אבער רבי‬ ‫זיך אויף די רמב"ם‪ ,‬ווייל כידוע אז די‬ ‫און בלאזן בפני בית דין און ער איז מאריך יוסף חיים האט זיך שטארק מתנגד געווען‬ ‫דרך פונעם רי"ף איז אז ער ברענגט נאר‬ ‫בתוך דבריו אז אפילו לשיטת הרמב"ם דערצו‪.‬‬ ‫אראפ הלכות וואס זענען נוגע היינטיגע‬ ‫‪3‬‬ ‫לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז‬ ‫אין די בית המדרש פון רבי יוחנן בן זכאי‬ ‫אריינגעשטעלט זיין מאמר פון פופצען‬ ‫דערווייל זענען די יארן ווייטער געפארן און‬ ‫– מייסד התקנה‪ ,‬אין אלט‪-‬שטאט ירושלים‪.‬‬ ‫סעיפים ווי ער איז מבאר זיין שיטה באריכות‬ ‫רבי עקיבא יוסף האט נישט מצליח געווען‬ ‫די פלענער זענן שוין אויסגעארבעט‬ ‫פארוואס מען זאל מעגן בלאזן ר"ה שחל‬ ‫משכנע צו זיין די גדולי ישראל מסכים צו‬ ‫געווארן‪' ,‬סדרנים' זענן שוין נתמנה געווארן‬ ‫בשבת און בפרט בירושלים עיה"ק (ווייל‬ ‫זיין צו זיין חידוש‪ ,‬און די גאנצע מערכה‬ ‫צו האלטן סדר צוליב די ערווארטערטע‬ ‫לשיטת הרמב"ם איז די גזירת שמא יעבירנו‬ ‫איז שוין כמעט ווי פארגעסן געווארן‪ .‬רבי‬ ‫באטיילונג פון טויזנטער אנשי ירושלים‬ ‫נישט געווען אויף ירושלים [די רמב"ם‬ ‫עקיבא יוסף אליינס האט אבער נישט‬ ‫וכדו' – אפילו א פלאן פון פארקויפן‬ ‫לערנט אז 'במקדש היו תוקעין' מיינט גאנץ‬ ‫פארגעסן דערפון‪ ,‬און עס איז אים געגאנגן‬ ‫'קארטלעך' אריינצוקומען צום מעמד האט‬ ‫ירושלים‪ ,‬און נישט נאר אין די ביהמ"ק]‪ ,‬און‬ ‫בנפשו צו טוהן אלעס מעגליך צו מחדש זיין‬ ‫זיך געהאלטן אינמיטן אנטוויקלען‪ ,‬אבער‬ ‫אויך ווייל רה"ר איז מוקף חומה און האט‬ ‫מנהגו פונעם רי"ף וואס האט מקיים געווען‬ ‫די לעצטע מינוט זענן אלע פלענער בטל‬ ‫נישט קיין חשש שמא יעבירנו ויעבירנו‬ ‫די תקנה פון רבי יוחנן בן זכאי‪ ,‬ובפרט‪,‬‬ ‫געווארן און די גרויסע מעמד איז נישט‬ ‫ד"א ברה"ר)‪ ,‬ווען בתוך הדברים שרייבט‬ ‫נאך וואס לדעתו איז די רמב"ם אויך מודה‬ ‫צושטאנד געקומען צום גרויסן באדויער‬ ‫ער גאר הארציגע ווערטער‪' :‬וכמו בעת צרה‬ ‫דערצו‪ ,‬ממילא האט ער נישט געזעהן קיין‬ ‫פונעם גאון רבי עקיבא יוסף זצ"ל‪.‬‬ ‫ששתוקעין‪ ,‬וגם עתה עת צרה היא ליעקב‬ ‫שום סיבה זיך ווייטער מונע זיין פון מקיים‬ ‫בגשמיות ורוחניות‪ ,‬ואין צריכין להאריך כי‬ ‫זיין די מצות עשה דאורייתא‪ ,‬און אין שנת‬ ‫כאשר הכל יודעין מן דמן של ישראל אשר‬ ‫תרס"ד‪ ,‬פאר ראש השנה תרס"ה וואס איז‬ ‫נשפכו מן צורריהן ומן גירושין ונעו מים לים‪,‬‬ ‫אויך געווען א ר"ה שחל בשבת‪ ,‬האט רבי‬ ‫ומן השוכנים על שדה המלחמה צער אבות‬ ‫עקיבא יוסף צוריק ארויפגעברענגט די‬ ‫ובנים וצער בפרנסה וגזירות כנודע‪ ,‬וזמן‬ ‫נושא און דן געווען אויף דעם מיט די גדולי‬ ‫המסוגל לזה ביותר הוא ר"ה בעת תקית‬ ‫ישראל‪ ,‬דאס מאל האט ער געשיקט די‬ ‫שופר וכו' ואיך להניח סגולתו בעת כזאת‪.'...‬‬ ‫שאלה צו די גדולי ישראל אין ארץ מולדתו‬ ‫אין אונגארן‪ ,‬ווי ער האט אריינגעשטעלט‬ ‫פילע גדולי ישראל האבען געשריבן‬ ‫זיין רעיון אין די קובץ 'תל תלפיות' וואס‬ ‫די בית הכנסת פון רבי יוחנן בן זכאי ווי‬ ‫מאמרים און הערות אויף די ווערטער פון‬ ‫איז געווען גאר א באקאנטע קובץ ווי אלע‬ ‫די מעמד האט געזאלט פארקומען‬ ‫רבי עקיבא יוסף‪ ,‬און רובם האבען נישט‬ ‫גדולי ישראל האבן אריינגעשיקט שאלות‬ ‫מסכים געווען מיט זיין ווערטער‪ ,‬צווישן זיי‬ ‫און בירורי הלכה בכל מקצועות התורה (די‬ ‫וואס רבי עקיבא יוסף האט יא געטוהן יענעם‬ ‫איז געווען די ערלוי'ער רב בעל התעוררות‬ ‫קובץ איז ארויסגעקומען יעדע צוויי וואכן‬ ‫יאר איז נישט קלאר‪ .‬טייל זאגן אז ער האט‬ ‫תשובה זצ"ל וואס האט געשריבען גאר‬ ‫פאר איבער פופציג יאר און איז אנגעגאנגען‬ ‫געבלאזן שופר ביי זיך אינדערהיים מיט א‬ ‫שארף‪' :‬הקבלה והמעשה שראינו מדור דור‬ ‫ביז שנת תש"ד ווען די דייטשע רשעים‬ ‫מנין מצומצם‪ .‬עס זענען דא וואס זאגען‬ ‫הוא העיקר בהוראה‪ ,‬וכיון שזה יותר קרוב‬ ‫זענען אריין קיין אונגארן)‪.‬‬ ‫אפילו אז רבי יוסף חיים זאננפעלד זצ"ל –‬ ‫לאלפיים שנה שלא תקעו בשבת מדור‬ ‫טראץ זיין התנגדות דערצו – איז ער געגאנגען‬ ‫דור בכל תפוצות ישראל‪ ,‬וכל הקדושים‬ ‫באהאלטענהייט צו א דערנעבענדיגע הויז‬ ‫והגאונים ובעלי הש"ס ומארי דמתניתא‬ ‫צו הערן די תקיעות (דאס איז א באזונדערע‬ ‫ועד היום לא תקעו‪ ,‬וכן הלכה ואין להוסיף‬ ‫שאלה אין די פוסקים אויב איינער בלאזט‬ ‫עליו וממנו אין לגרוע‪ ,‬וכל עוד שאין בית דין‬ ‫שבת‪ ,‬אויב ער איז מקיים א מצוה און אויב‬ ‫סמוכין כדברי הרמב"ם אסור מה"ת שציונו‬ ‫עס איז דא א ענין פאר אנדערע צו הערן די‬ ‫לשמוע לדברי חכמים שאסרו לתקוע‬ ‫קולות)‪ .‬אין ספר אוצר שיחות יקרות ויחי‬ ‫בשופר בשבת‪ ,‬והתוקע עובר עבירה ולא‬ ‫יוסף ווערט געברענגט אז הגה"צ מפאפא‬ ‫מצוה‪ ,‬כי הפה שצוה על כך לתקוע הוא צוה‬ ‫זצ"ל האט דערציילט בזה"ל‪' :‬הגה"צ בעל לב‬ ‫לשמוע לחכמים שלא לתקוע ושלא לברך‬ ‫העברי הלך פעם ביער לתקוע שם בשופר‬ ‫ברכה לבטלה'‪.‬‬ ‫בר"ה שחל בשבת‪ ,‬ונידוהו הרבנים בחרם'‬ ‫(ויש להעיר ע"ז כי בכל המקורות שראיתי‬ ‫רבי עקיבא יוסף פון זיין זייט האפענדיג אז‬ ‫מובא כי רבי עקיבא יוסף תקע בבית מדרשו‪,‬‬ ‫ער האט די הסכמה פון גדולי ישראל און‬ ‫והתקיעה 'ביער' מסופר על רבו הגאון רבי‬ ‫טייל גדולי ירושלים‪ ,‬האט זיך געגרייט אויף‬ ‫טייל פון די מאמר פון רבי עקיבא יוסף‬ ‫אינעם קובץ תל תלפיות‬ ‫אברהם שאג זצ"ל שעשה כן בר"ה שחל‬ ‫א גרויסע מעמד תקיעת שופר‪ ,‬וואס איז‬ ‫בשבת וכמובא בקובץ תל תלפיות)‪.‬‬ ‫אט אין די קובץ האט רבי עקיבא יוסף געווען געפלאנט אין ירושלים עיה"ק‪ ,‬טאקע‬ ‫‪ 4‬לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז‬ ‫צענדליגע – און אפשר גאר הונדערטער‬ ‫נאך עטליכע יאר איז אנגעגאנגען די‬ ‫– תשובות ובירורים נפלאים‪ ,‬דורך פילע‬ ‫משא ומתן צווישן די גדולי ישראל‪ ,‬אבער‬ ‫גדולי ישראל מסוף העולם ועד סופו‪ ,‬נישט‬ ‫עס איז דערנאך גענצליך אפגעשטילט‬ ‫נאר אין דעם נושא‪ ,‬נאר אין פארשידענע‬ ‫געווארן‪ ,‬און מיט דעם האט זיך געענדיגט‬ ‫אנדערע נושאים וואס זענן אומדירעקט‬ ‫די מערכה פון באנייען די ענין פון‬ ‫מסתעף און פארבינדען מיט דעם כדרכה‬ ‫בלאזן שופר ראש השנה שחל בשבת –‬ ‫של תורה‪ ,‬און כאטש וואס מען בלאזט‬ ‫אינטערסאנט צו מערקן וואס עס שרייבט‬ ‫נישט בפועל היינטיגע צייטן ווען ר"ה‬ ‫הגאון רבי משה שטערנבוך שליט"א‬ ‫געפאלט אום שבת‪ ,‬איז אבער נשלמה‬ ‫(מועדים וזמנים‪ ,‬ח"ו סי' ח') 'בזמנינו‬ ‫פרים שפתינו‪ ,‬ווען מען איז עוסק אין‬ ‫עכשיו תקע חכם אחד בעיה"ק בשבת‬ ‫די תורה דערפון ווערט גערעכנט כאילו‬ ‫בצינעא‪ ,‬ולא השלים שנתו‪ ,‬ומנהגי ישראל‬ ‫מען האט געבלאזן שופר‪ ,‬און הקב"ה איז‬ ‫בקודש יסודם‪ ,‬והשבת גופא עומדת לנו‬ ‫עולה מכסא דין ויושב על כסא רחמים‪,‬‬ ‫בזה לזכות‪ ,‬ואין לשנות ממנהגי ישראל‬ ‫און האפענטליך וועט מען נאך דעס יאר‬ ‫מאומה'‪.‬‬ ‫מקיים די הלכה פסוקה ופשוטה אז 'יום‬ ‫מציבה פון רבי עקיבא יוסף‬ ‫טוב של ראש השנה שחל להיות בשבת‪,‬‬ ‫טראץ וואס משאת נפשו פון רבי עקיבא‬ ‫זצ"ל אויף הר הזיתים‬ ‫במקדש היו תוקעין' אין בית המקדש של‬ ‫יוסף איז נישט אויסגעפירט געווארן און‬ ‫אש וואס וועט אראפקומען בנוי ומשוכלל‬ ‫זיין חלום איז נישט פארווירקלט געווארן‪,‬‬ ‫`‬ ‫מן השמים מיט משיח צדקינו במהרה‬ ‫האט ער אבער יא מצליח געווען אין‬ ‫בימינו אמן‪.‬‬ ‫דעם אז בזכותו איז געשריבן געווארן‬ ‫מעשה פראנט‬ ‫די מוזיקאלישע וואגן‬ ‫געדענקן צום גוט’ן‪ ,‬און אפשרייבן פאר אונז א‬ ‫טייערע לעכטיגע קינדערליך!‬ ‫גוטע יאר‪ ,‬אונז מוחל זיין פון אונזערע עבירות‪,‬‬ ‫שטייען מיר יעצט די גרויסע הייליגע טאג‬ ‫איז די גרויסע מצוה פון שופר בלאזן האבן די‬ ‫ראש השנה‪ ,‬וואס אין די טאג ראש השנה איז‬ ‫אידן אלע דורות געהאט מסירות נפש און אונז‬ ‫דאך דא אזא גרויסע מצוה פון שופר בלאזן‪,‬‬ ‫האבן שוין לעצטע יאר פארציילט (למען תספר‬ ‫אזוי שטייט אין די תורה אז מען זאל בלאזן‬ ‫‪ -‬נומער ‪ )121‬ווי אידן האבן געבלאזן תקיעת‬ ‫שופר יום תרועה יהי’ לכם אין די הייליגע טאג‬ ‫שופר זייענדיג אונטער די נעגל פון די דייטשן‬ ‫ראש השנה‪ ,‬ווייל דאס טוט דערמאנען עקידת‬ ‫ימ”ש וואס דאס האט זיי שפעטער געראטעוועט‬ ‫יצחק‪ ,‬און די אויבערשטער זאל געדענקן די‬ ‫דורכדעם וואס זיי האבן טאקע געבלאזן האט‬ ‫קרן די הארן פון די ווידער פון עקידת יצחק‬ ‫עס זיי געראטעוועט‪.‬‬ ‫וואס איז געשאכטן געווארן אנטשטאטס יצחק‬ ‫יעצט וועלן מיר אריבערגיין צו די גרויסע‬ ‫וואס אברהם האט אזוי שטארק ליב געהאט די‬ ‫רוסישע שטאט מאסקאווע‪,‬‬ ‫אויבערשטער און איז געווען גרייט צו שעכטן‬ ‫פאר איבער ‪ 140‬יאר צוריק האט געוואוינט‬ ‫זיין זון‪ ,‬און די אויבערשטער זאל אונז דורכדעם‬ ‫‪5‬‬ ‫לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז‬ ‫דעם אלעם האבן זיך די אידן מוסר נפש געווען‬ ‫דארטן אסאך אידן די לעבן אונטער די רוסיש’ן‬ ‫צו גיין דאווענען‬ ‫צאר איז געווען זייער שווער‪ ,‬יעדן טאג מיט‬ ‫גזירות אויף אידן‪ ,‬מיט צוואנגס ארבעט‪ ,‬מיט‬ ‫ראש השנה אין בית המדרש‪ ,‬צו באקומען א‬ ‫פארשיקן קיין סיביר‪ ,‬די אידן זענען באצווינגן‬ ‫שופר איז געווען זייער שווער ווייל עס איז‬ ‫געווארן צו פארלאזן זייערע שטובער פאר‬ ‫געווען אקעגן די געזעץ‪ ,‬אבער איינער פון די‬ ‫יארן לאנג‪ ,‬אנדערע האבן געדארפט גיין‬ ‫חשוב’ע אידן פון די קהילה האט ברוך השם‬ ‫געשאפט א שופר‬ ‫און עס געברענגט‬ ‫פאר’ן רב די‬ ‫הייליגע צדיק‬ ‫און ער האט עס‬ ‫אוועקגעלייגט‬ ‫צוגעגרייט פאר‬ ‫ראש השנה מען‬ ‫זאל קענען מיט‬ ‫דעם בלאזן אויף‬ ‫הגאון הקדוש רבי נפתלי צבי מברלין זי''ע‬ ‫השנה‬ ‫ראש‬ ‫אן איר אלטע שוהל אין מאסקאווע‬ ‫מקיים זיין די גרויסע מצוה פון תקיעת שופר‪.‬‬ ‫אין מיליטער די גזירה פון די קאנטאניסטן‪,‬‬ ‫ראש השנה ביינאכט די רב מאכט עס גרייט‬ ‫די רב אין די שטאט מאסקאווע איז געווען‬ ‫צו ברענגן אין שוהל מען זאל קענען מיט‬ ‫די הייליגע צדיק די געטליכע צדיק ר’ חיים‬ ‫דעם בלאזן‪ ,‬און ער קוקט אדורך די שופר ער‬ ‫בערלינער זצ”ל‪ ,‬ער איז געווען א זון פון ר’‬ ‫פרובירט צו בלאזן אביסל טווווווו טו’ טו’ טו’‬ ‫נפתלי צבי יהודה בערלינער זי”ע‪ ,‬וואס ער איז‬ ‫טו’טו’טו’טו’טו’טו’טו’טו’טו’ ער האט געזעהן אז‬ ‫געווען באקאנט מיט די נאמען די נצי”ב‪ ,‬די‬ ‫די שופר בלאזט פיין און ער באקוקט דורך די‬ ‫הייליגע נצי”ב‪ ,‬די רב די ר’ חיים בערלינער‬ ‫שופר ער באקוקט אים פון אלע זייטן‪ ...‬און‪...‬‬ ‫האט נישט געוואלט איבערלאזן די שטאט‬ ‫אוי וויי‪ ,‬א שפאלט אין די שופר!!! אוי וויי‪,‬‬ ‫מאסקאווע צו אנטלויפן פון דארטן אזוי ווי‬ ‫עס איז א געהעריגע פסול‪ ,‬די שופר איז פסול‪,‬‬ ‫אנדערע אידן זענען אנטלאפן ווייל ער האט‬ ‫אוי וויי עס איז דאך די איינציגסטע שופר אין‬ ‫געוואלט זיכער מאכן אז די אידן וואס זענען‬ ‫מאסקאווע וואס טוה איך‪ ,‬א פסול’ע שופר‪ ,‬די‬ ‫נאך אין מאסקאווע איז גוט פאר זיי און ער‬ ‫גאנצע לענג פון די שופר איז געשפאלטן‪ ,‬ער‬ ‫האט נישט געוואלט אנטלויפן איבערלאזנדיג‬ ‫האט עס פריער נישט באמערקט‪ ,‬עס האט פיין‬ ‫די אידן דארטן אליינס‪.‬‬ ‫געבלאזן עס איז געגאנגען אביסל שווער ווייל‬ ‫דורך די שפאלטענעס איז אדורכגעקומען די‬ ‫יענע יאר וואס אונז רעדן יעצט איז שוין‬ ‫לופט און דאס איז א פסול’ע שופר‪ ,‬געוואלד‬ ‫געווען אין מאסקאווע זייער ווייניג אידן‪ ,‬מיט‬ ‫‪ 6‬לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז‬ ‫“באשעפער‪ ,‬אונז קענען טאקע נישט מקיים זיין‬ ‫און געשריגן וואס טוה איך דא‪ ,‬עס איז נישט‬ ‫די מצוה פון תקיעת שופר זאל די הלכות וואס‬ ‫דא קיין כשר’ע שופר‪.‬‬ ‫איך האב געלערנט גערעכנט ווערן כאילו איך‬ ‫אזוי ווי ר’ חיים האט געזעהן ער האט געפרעגט‬ ‫וואלט געבלאזן מיט’ן שופר”‪.‬‬ ‫מיט א צובראכנקייט איז ער ארויס פון בית‬ ‫מדרש צו גיין אהיים זיך צוצוגרייטן פארן‬ ‫א העלדישע ''שופר'' וואס א איד האט גענוצט זיינעדיג אינטער די נייצישע‬ ‫נעגל‪ ,‬און עס איבערגעלעבט ‪ -‬דער שופר ליגט היינטצוטאגס אין ארץ ישראל‬ ‫נאך אפאר אידן שנעל צו מען קען עפעס‬ ‫שאפן א שופר אבער מען האט אים געזאגט‬ ‫אז דאס איז די איינציגסטע שופר וואס איז דא‬ ‫אין שטאט‪ ,‬אזוי ווי ער האט טאקע געפרעגט‬ ‫אפאר אידן און קיינער האט נישט געוויסט צו‬ ‫זאגן פון נאך א שופר‪ ,‬האט ר’ חיים געזאגט‬ ‫אזוי ווי די יאר וועט מען טאקע נישט קענען‬ ‫מקיים זיין ווי אזוי עס זעהט אויס וועט מען‬ ‫נישט קענען מקיים זיין די מצוה פון תקיעת‬ ‫שופר‪ ,‬ליידער ליידער עס איז נישט באשערט‪,‬‬ ‫זאל מען כאטשיג לערנען די הלכות פון הלכות‬ ‫שופר‪ ,‬דורכדעם וואס מען וועט לערנען די‬ ‫די יודישע מארק אין מאסקווא‬ ‫הלכות שופר אין די זכות וועט עס גערעכנט‬ ‫דאווענען‪ ,‬נו פארט אדורך א וואגן‪ ,‬ווער קען‬ ‫ווערן כאילו מען וואלט געבלאזן מיט’ן שופר‪.‬‬ ‫פארן מיט א וואגן אויף ראש השנה‪ ,‬א גוי‪ ,‬שוין‬ ‫די גרויסע הייליגע צדיק די בערלינער רב ר’‬ ‫די וואגן פארט זיך אזוי שיינערהייט אדורך‪,‬‬ ‫חיים איז געבליבן אויף די גאנצע נאכט ראש‬ ‫און ר’ חיים באמערקט עפעס אז די וואגן איז‬ ‫השנה ער איז געגאנגען אין בית המדרש און‬ ‫אינטערסאנט‪ ,‬אביסל מער אן אינטערסאנטע‬ ‫געלערנט אלע הלכות פון תקיעת שופר‪ ,‬די‬ ‫וואגן‪ ,‬אזוי וואלט ער נישט באמערקט יעדע‬ ‫גאנצע נאכט האט ער עס געלערנט מורא’דיג‬ ‫זאך וואס טוט זיך אויף די גאס נאר ער האט‬ ‫פלייסיג מיט א מורא’דיגע חשק ער האט שוין‬ ‫געדארפט אדורך גיין די גאס גייט אדורך א‬ ‫געהאלטן נאך די סעודה דעמאלסט‪ ,‬אזוי ווי ער‬ ‫פערד און א וואגן שלעפט זיך נאך מיט גרויסע‬ ‫האט געענדיגט לערנען הלכות שופר הלכות‬ ‫רעדער‪ ,‬זעהט ער אז די וואגן איז עפעס א‬ ‫תקיעת שופר האט ער געבעטן די אויבערשטער‪,‬‬ ‫‪7‬‬ ‫לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז‬ ‫אידישעערהענטאז‬ ‫זעהט‬ ‫דא‪ ,‬קיין‬ ‫דארטן‬ ‫אנקומען צו‬ ‫איז נישט‬ ‫אונסטרימענטןערעס‬ ‫גייט שוין‬ ‫האט נעבעך געמיינט אז‬ ‫אזא‬ ‫שששוין‬ ‫געזעהן‬ ‫קקקקענט עס‬ ‫נאכנישט‬ ‫האט‬ ‫גע’גנב’ט‪ ,‬איר‬ ‫קיינמאל ער‬ ‫ננננישט‬ ‫מאדנעעסוואגן‪,‬‬‫איך וואלט‬ ‫דאמיטאזעלכע גרויסע מיני פייפערלעך‪,‬‬ ‫אזא‬ ‫קוק‬ ‫א‬ ‫נאר‬ ‫גיב‬ ‫מצוה‪,‬‬ ‫קיין‬ ‫זיין‬ ‫מקיים‬ ‫נישט‬ ‫אים‬ ‫וועט מער‬ ‫אוןעסמען איז‬ ‫אייך‬ ‫בעט‬ ‫איך‬ ‫גנב’נ’ן‪,‬‬ ‫נישט‬ ‫מממער‬ ‫וועל‬ ‫וואגן אין זיין לעבן‪ ,‬עס איז געווען הערליך‬ ‫איך‬ ‫צי‬ ‫אייך‬ ‫זאג‬ ‫איך‬ ‫צוריקנעמען‬ ‫השגחה פרטיות!! באשעפער דו האסט עס צוגעפירט צו מיך אין די האנט‬ ‫רופט נישט די פאליציי ווייל זיי קענען מיר נאך שיקן קיין סיביר‪ ,‬נעם עס‬ ‫טראמבוינ”ס‪,‬‬ ‫נאכט אין בית מדרש און‬ ‫גאנצעדא‬‫לערנען דיאיז‬ ‫פלוט”ס עס‬ ‫דאאיך געדארפט‬ ‫עס איז‬ ‫פארדעם האב‬ ‫וואס‬ ‫באצירט אויף די העלצער האט געהאנגן‬ ‫שנעל!!!‪.‬‬ ‫אדורכפארן‬ ‫גייט‬ ‫גוי‬ ‫די‬ ‫ארויסקומען‬ ‫עס איז דא אלע מינים‪ ,‬זילבערנע גאלדערנע‪,‬‬ ‫גייט‬ ‫רגע‬ ‫די‬ ‫ווייל‬ ‫ענדיגן‬ ‫יעצט‬ ‫פונקט‬ ‫זייער‬ ‫זיך‪ ,‬האסט‬‫געהאלטן‬ ‫האבןדערשרעקסטו‬ ‫שטריקן‬ ‫קייכסטו וואס‬ ‫אוןוואסדיוואס וואס‬‫שטריקן‪ ,‬אים‬ ‫און די רב זאגט‬ ‫און איך וועל באמערקן די שופר און איך וועל עס אים בעטן און אלס איז‬ ‫מיר‪.‬‬ ‫פון‬ ‫גע’גנב’ט‬ ‫עס נישט‬ ‫מער‬ ‫נישט טאקע‬ ‫און עס זאל‬ ‫זעהט‬‫ער גנבנ’ן‪,‬‬ ‫דעמאלסט‬‫עס און‬ ‫האלצערנע‪,‬‬ ‫אייזערנע‪,‬פארוואס ער זאל‬ ‫געווען באשערט‬ ‫אינטערסאנטע מוזיקאלישע אינסטרימענטן‪,‬‬ ‫האט ואיםפ‬ ‫רב ש‬ ‫ווידערדי א‬ ‫זאלןאקענען‪ .‬און‬ ‫פון‬ ‫הארןאונז‬ ‫מיינעאהענט אז‬ ‫אנצוקומען צו מיך צו‬ ‫ווייניגער‬ ‫נישט‬ ‫קלארינעטן‪ ,‬פידל’ן‪ ,‬גיטאר’עס‪,‬‬ ‫אייערע שופר?‬ ‫אה!! עס איז נישט‬ ‫סעקסעפאנען‪,‬‬ ‫באדאנקט‪ ,‬און יענע האט זיך נאכאמאל געבעטן‪ ,‬איך בעט דיך‪ ,‬דו זאלסט‬ ‫זאגט די רב ניין עס איז נישט מיין שופר אבער זאג מיר פון ווי האסטו די‬ ‫אינסטרימענטן‪ ,‬יויש‪,‬‬ ‫ר ליגט אויך צווישן די‬ ‫נישט פארציילן פאר די פאליציי‪ ,‬איך ציטער‪.‬‬ ‫כלי‬ ‫און זייער אינטערסאנטע מיני הערליכע‬ ‫שופר‪.‬‬ ‫שופר‪,‬‬ ‫געהעריגע‬ ‫דיר ווייטער‪.‬‬ ‫דאנק‪,‬אדאנקע‪-‬שיין‪ ,‬גיי‬ ‫שיינעם ווי‬ ‫געדאנקט אאויס‬ ‫זעהט מיך‬ ‫דאסהאט אים‬‫פיין ער‬ ‫געזעהן‪,‬‬ ‫נישט‬ ‫קיינמאל‬ ‫נאך‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫וואס‬ ‫איך האב עס גע’גא‪ ..‬גע’גא‪ ...‬גא‪ ...‬גנב’ט‪ ..‬איך האף קיינער האט נישט‬ ‫זמר‬ ‫מינוט‪ ,‬א מינוט‬ ‫פאראיעדעם‪.‬‬ ‫מינוט!!‬ ‫אהיימגעגאנגעןאפארציילט‬ ‫מינוט!!! האלט‬ ‫אייןרב איז שוין‬ ‫און די‬ ‫פייפער’ס‪,‬‬ ‫טראמפייטער’ס און‬ ‫ווייטער‪ ,‬איך האב זייער‬ ‫האב געזאגט‪ .‬און ער זאגט‬ ‫אסאך‬ ‫זייערוואס איך‬ ‫געהערט‬ ‫אייךלשער‬ ‫אפ‪,‬‬ ‫געווען אין‬ ‫בית מדרש איז‬ ‫שטעלט‬ ‫אייךאיןאפ‬ ‫יענע יאר‬ ‫וואס איז געווען‬ ‫שטעלט‬ ‫מינוט‬‫דיאשמחה‬ ‫ווען‬ ‫און‬ ‫פעיווער”ט‪,‬‬ ‫מיין‬ ‫האב”י‬ ‫מיין‬ ‫אלע מינים‪ ,‬עס האט געהאנגן אויף אזעלכע‬ ‫איז‬ ‫עס‬ ‫אינסטרימענטן‪,‬‬ ‫ליב‬ ‫שטארק‬ ‫די צובראכענע צוקוועטשטע פארווייטאגטע אידן וואס זענען געווען‬ ‫איך קען איך האב א געלעגנהייט און איך גיי צו די גרויסע מארקעט קויף‬ ‫פון דידי‬ ‫דער גוי גיבט א שלעפ די צוויי לייצעס‬ ‫אין מאסקעווע וואס זענען געווען אזוי דערשראקן האבן געדאנקט‬ ‫געמיטלעך‬ ‫אזויגעווען דעמאלסט‬ ‫זיךעס איז‬ ‫וואגן פארט‬ ‫אינסטרימענטען‪,‬‬ ‫די אלטע‬ ‫אוןביליג‬ ‫שטריקןפאר‬ ‫איך אלעמאל‬ ‫חיים‬ ‫און ר’‬ ‫צוגעשיקט‬ ‫אפ‪ ,‬זייאון‬ ‫שטעלן זיך‬ ‫אומגעקוקט אויף‬ ‫פערדהאט זיך‬ ‫און דידיבאשעפער‬ ‫פערד‬ ‫אויבערשטער אז‬ ‫אידן און די וואגן דרייב’’ט עפעס אן אלטן‬ ‫צוריק‪,‬‬ ‫לאנג‬ ‫צו‬ ‫נישט‬ ‫מאסקאווע‬ ‫פארלאזן‬ ‫צו‬ ‫אנגעהויבן‬ ‫האבן‬ ‫ווען די‬ ‫אדורך‬ ‫דער מוזיקאלישע וואגן איז אדורך געפארן די שוהל‬ ‫א כשר’ע שופר אז מען האט געקענט מקיים זיין די מצוה פון תקיעת שופר‬ ‫בין איך געגאנגען אין זייערע שוהל’ן שטילערהייט און איך האב געזוכט‬ ‫זייער‬ ‫געוועןזיי האבן‬ ‫דערווארימטאיז‬ ‫דאס הארץ אז‬ ‫דארטן ער‬ ‫האט זיי‬‫דיעסגוי‬‫שמחה‪,‬‬ ‫גרויסע צו‬ ‫גייט צי‬ ‫מיט א‬ ‫פארט‬ ‫שוהל’ן‪( ,‬ער‬‫זייערעעס‬‫בשעת‬ ‫וואגן און‬ ‫אינסטרימענטן אין‬ ‫דיהאבן זיי‬‫טרייבטאפשר‬ ‫גוי‪,‬‬ ‫צווישן זייערע זאכן‬ ‫אנטשטוינט און ער פרעגט די גוי‪ ,‬זאג מיר נאר‪,‬‬ ‫תקיעת‬ ‫פון‬ ‫מצוה‬ ‫די‬ ‫און‬ ‫מצוה‪,‬‬ ‫גרויסע‬ ‫אזא‬ ‫זיין‬ ‫מקיים‬ ‫צו‬ ‫זיין‬ ‫זוכה‬ ‫געקענט‬ ‫קלאפןשפילן‬ ‫זיך‬ ‫ווי מען גייט‬ ‫פלאץעס‬ ‫שוהל איז נישט קיין‬ ‫גערידער’ס‬ ‫געוויסט אז אין‬ ‫אזעלכע‬ ‫מאכט עס‬‫האט נישט‬ ‫שופר האט זיי געראטעוועט פון אלע בייזן און אלעם שלעכטס‪.‬‬ ‫עס איז נישט קיין חתונה זאל און דארטן איז זיכער נישט קיין סטארעז’’ש‬ ‫אינסטרימענטן?‬ ‫וואס טראגסטו דא ארום די אלע‬ ‫פויקן‬ ‫אזעלכע‬ ‫גייט זוכן זיין‬ ‫אייזענער’ס פון‬ ‫אינסטרימענטן‪ ,‬איז ער‬ ‫האלטן זייערע‬ ‫אזעלכע‬ ‫וואס מענטשן‬ ‫צאם‬‫פלאץ‬ ‫זיין ‪’114‬טע יארצייט (נפטר געווארן שנת תרע”ג) געפאלט אויס דאנערשטאג‬ ‫האב‬ ‫שוהל’ן‬ ‫די‬ ‫אין‬ ‫סטענדער’ס‬ ‫די‬ ‫פון‬ ‫איינער‬ ‫עפנדיג‬ ‫אזוי‬ ‫זאך)‪,‬‬ ‫פעיוואראט‬ ‫פון די אינסטרימענטן האב איך‬ ‫וואס איינער‬ ‫פאר סוכות י”ג תשרי‪ ,‬זי”ע‪.‬‬ ‫און עס קלאפן זיך צאם איינער צום צווייטן און‬ ‫איך מיך באגעגענט מיט די שופר‪ ,‬איך האב עס גענומען אין מיין האנט איך‬ ‫געכאפט‪.‬‬ ‫ווען אונז גייען מיר בלאזן מיט די שופר‬ ‫טאקע העלפן‬ ‫שטארק‬ ‫אויבערשטער‬ ‫זייער‬ ‫זאל די‬ ‫פארט‬ ‫בשעתלאזעס‬ ‫מיך פרובירן‬ ‫גערידערגעטראכט‬ ‫אזעלכענישט האב איך‬ ‫מאכטקיינער קוקט‬‫עסגעזעהן אז‬‫האב‬ ‫אויף ראש השנה ווען אונז בלאזן מיט די שופר ראש השנה זאל עס אויפוועקן‬ ‫וואס הייסט‪ ,‬פרעגט די גוי‪.‬‬ ‫פאר‬ ‫אינטערסאנט‬ ‫טוווווווו!! יאוי‪,‬‬ ‫זייער בלאז אזוי‪,‬‬ ‫געוועןגעגעבן א‬ ‫עסא איז‬ ‫בלאז‪ ,‬איך האב‬ ‫אדורך‪,‬געבן‬ ‫איינמאל צו‬ ‫אין הימל‪ ,‬עס זאל מאכן דארטן א גרויסע טומל‪ ,‬עס זאל אויפוועקן משיח‬ ‫אזא אינסטרימענט האב איך נאך קיינמאל נישט געזעהן‪ ,‬איך האב געמאכט‬ ‫האסטמשיח‬ ‫מיט’ן שופר של‬ ‫קומען בלאזן‬ ‫זאל שוין‬ ‫מוזיקאלישע‬ ‫ר’ חיים צו זעהן אזא מין מאדנע‬ ‫דא‬ ‫וואס דו‬ ‫כלים‬ ‫צווישןער די‬ ‫זעהדרימל‪ ,‬און‬ ‫איךפון זיין‬ ‫צדקינו‬ ‫א פליטתינו און איך האב עס גענומען‪ .‬יעצט ראבינער איך זעה איר ווילט‬ ‫מיט די שופר טאקע וואס עס קומט פון נאך עקידת יצחק וואס מען האט‬ ‫פורים‬ ‫אבעראנאכאמאל‪,‬‬ ‫אוועק‪ ,‬ווי‬ ‫אייך אזוי‬ ‫ארום‬ ‫פארט פאר‬ ‫איך געב עס‬ ‫האבן‪,‬עס‬‫כאילו‬ ‫וואגן‪,‬שטארק‬ ‫עס זייער‬ ‫פייפערלעך‬ ‫און‬ ‫בלאזן‪( ,‬די אנדערע‬ ‫טראמפייטערסאונז‬ ‫שופר זאל ער קומען פאר‬‫שיינע‬ ‫דימיט די‬ ‫צווישן‬ ‫אוועקגעלייגט‪,‬‬ ‫שופר‪.‬‬ ‫די‬ ‫גע’גנב’ט‬ ‫האב‬ ‫איך‬ ‫אז‬ ‫קיינעם‬ ‫פאר‬ ‫נישט‬ ‫דערצייל‬ ‫טרא”ק‪ ,‬זייער אינטערסאנט‪ ,‬און אזוי ווי עס‬ ‫שופר‪.‬‬ ‫מען‬ ‫אידישע‬ ‫סיני האט‬ ‫דעם‪,‬אביים בארג‬‫ארטיקל‬ ‫אידישע‬ ‫געבלאזן מיט‬ ‫מיראווי מען האט‬ ‫איך‬‫זעהווייסן‬ ‫שופר‬ ‫די רב ר’ חיים נעמט די שופר אין די האנט‪ ,‬געדאנקט די באשעפער‪,‬‬ ‫געבלאזן מיט די אנדערע שופר‪ ,‬יעדע ווידער האט צוויי‪ ,‬איינס האט מען‬ ‫זיך‬ ‫איז געווען זייער אינטערסאנט‪ ,‬האט ער‬ ‫באשעפער יישר כח‪ ,‬קוק עס איז א געהעריגע כשר’ע שופר‪ ,‬די שופר איז‬ ‫און‬ ‫דערשראקןתורה‬ ‫האט געבלאזן ביי מתן‬‫באשעפערזיך‬ ‫עגלהמיטדיוואסגוידי האט‬ ‫בעל‬ ‫קול השופר‬ ‫די‬ ‫גענוצט די‬ ‫מיני‬ ‫שוהל’ן‪,‬אדי שופר‬ ‫אונזערעפאר‬ ‫אומגעקוקט פוןוואס‬ ‫מעראיז גע’גנב’ט געווארן‬ ‫אביסל‬ ‫שופר וואס‬ ‫דאך א‬ ‫‪ 8‬לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז‬ ‫קיינער קוקט נישט האב איך געטראכט לאז‬ ‫ער האט געזאגט‪ ,‬חשוב’ע ראבינער‪ ,‬אאאיך‬ ‫מיך פרובירן איינמאל צו געבן א בלאז‪ ,‬איך‬ ‫הההאב נננישט געגעגעוויסט אז עס איז‬ ‫האב געגעבן א בלאז אזוי‪ ,‬טוווווווו!! יאוי‪,‬‬ ‫אייערס‪ ,‬איך וואלט עס קיינמאל ננננישט‬ ‫אזא אינסטרימענט האב איך נאך קיינמאל‬ ‫גע’גנב’ט‪ ,‬איר קקקקענט עס שששוין‬ ‫נישט געזעהן‪ ,‬איך האב געמאכט א פליטתינו‬ ‫צוריקנעמען איך זאג אייך צי איך וועל מממער‬ ‫און איך האב עס גענומען‪ .‬יעצט ראבינער איך‬ ‫נישט גנב’נ’ן‪ ,‬איך בעט אייך רופט נישט די‬ ‫זעה איר ווילט עס זייער שטארק האבן‪ ,‬איך‬ ‫פאליציי ווייל זיי קענען מיר נאך שיקן קיין‬ ‫געב עס פאר אייך אוועק‪ ,‬אבער נאכאמאל‪,‬‬ ‫סיביר‪ ,‬נעם עס שנעל!!!‪.‬‬ ‫דערצייל נישט פאר קיינעם אז איך האב‬ ‫און די רב זאגט אים וואס וואס וואס קייכסטו‬ ‫גע’גנב’ט די שופר‪.‬‬ ‫וואס דערשרעקסטו זיך‪ ,‬האסט עס נישט‬ ‫די רב ר’ חיים נעמט די שופר אין די האנט‪,‬‬ ‫גע’גנב’ט פון מיר‪.‬‬ ‫געדאנקט די באשעפער‪ ,‬באשעפער יישר‬ ‫אה!! עס איז נישט אייערע שופר?‬ ‫כח‪ ,‬קוק עס איז א געהעריגע כשר’ע שופר‪,‬‬ ‫זאגט די רב ניין עס איז נישט מיין שופר אבער‬ ‫די שופר איז דאך א שופר וואס איז גע’גנב’ט‬ ‫זאג מיר פון ווי האסטו די שופר‪.‬‬ ‫געווארן פון אונזערע שוהל’ן‪ ,‬די שופר האט‬ ‫נעבעך געמיינט אז ער גייט שוין נישט‬ ‫איך האב עס גע’גא‪ ..‬גע’גא‪ ...‬גא‪ ...‬גנב’ט‪ ..‬איך‬ ‫אנקומען צו קיין אידישע הענט און מען וועט‬ ‫האף קיינער האט נישט געהערט וואס איך‬ ‫מער מיט אים נישט מקיים זיין קיין מצוה‪ ,‬גיב‬ ‫האב געזאגט‪ .‬און ער זאגט ווייטער‪ ,‬איך האב‬ ‫נאר א קוק אזא השגחה פרטיות!! באשעפער‬ ‫זייער שטארק ליב אינסטרימענטן‪ ,‬עס איז מיין‬ ‫דו האסט עס צוגעפירט צו מיך אין די האנט‬ ‫האב”י מיין פעיווער”ט‪ ,‬און ווען איך קען איך‬ ‫וואס פארדעם האב איך געדארפט לערנען‬ ‫האב א געלעגנהייט און איך גיי צו די גרויסע‬ ‫די גאנצע נאכט אין בית מדרש און פונקט‬ ‫מארקעט קויף איך אלעמאל פאר ביליג אלטע‬ ‫יעצט ענדיגן ווייל די רגע גייט ארויסקומען די‬ ‫אינסטרימענטען‪ ,‬עס איז געווען דעמאלסט‬ ‫גוי גייט אדורכפארן און איך וועל באמערקן‬ ‫ווען די אידן האבן אנגעהויבן צו פארלאזן‬ ‫די שופר און איך וועל עס אים בעטן און‬ ‫מאסקאווע נישט צו לאנג צוריק‪ ,‬בין איך‬ ‫אלס איז געווען באשערט פארוואס ער זאל‬ ‫געגאנגען אין זייערע שוהל’ן שטילערהייט און‬ ‫עס דעמאלסט גנבנ’ן‪ ,‬און עס זאל טאקע‬ ‫איך האב געזוכט צווישן זייערע זאכן אפשר‬ ‫אנצוקומען צו מיך צו מיינע הענט אז אונז‬ ‫האבן זיי אינסטרימענטן אין זייערע שוהל’ן‪,‬‬ ‫זאלן קענען‪ .‬און די רב האט אים באדאנקט‪,‬‬ ‫(ער האט נישט געוויסט אז אין שוהל איז‬ ‫און יענע האט זיך נאכאמאל געבעטן‪ ,‬איך‬ ‫נישט קיין פלאץ ווי מען גייט שפילן עס איז‬ ‫בעט דיך‪ ,‬דו זאלסט נישט פארציילן פאר די‬ ‫נישט קיין חתונה זאל און דארטן איז זיכער‬ ‫פאליציי‪ ,‬איך ציטער‪.‬‬ ‫נישט קיין סטארעז’’ש פלאץ וואס מענטשן‬ ‫האלטן זייערע אינסטרימענטן‪ ,‬איז ער גייט‬ ‫פיין ער האט אים געדאנקט א שיינעם דאנק‪,‬‬ ‫זוכן זיין פעיוואראט זאך)‪ ,‬אזוי עפנדיג איינער‬ ‫דאנקע‪-‬שיין‪ ,‬גיי דיר ווייטער‪ .‬און די רב איז‬ ‫פון די סטענדער’ס אין די שוהל’ן האב איך‬ ‫שוין אהיימגעגאנגען פארציילט פאר יעדעם‪.‬‬ ‫מיך באגעגענט מיט די שופר‪ ,‬איך האב עס‬ ‫די שמחה וואס איז געווען יענע יאר אין בית‬ ‫גענומען אין מיין האנט איך האב געזעהן אז‬ ‫‪9‬‬ ‫לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז‬ ‫וואס די באשעפער האט געבלאזן ביי מתן‬ ‫מדרש איז געווען אין לשער די צובראכענע‬ ‫צוקוועטשטע פארווייטאגטע אידן וואס זענען‬ ‫געווען אין מאסקעווע וואס זענען געווען אזוי‬ ‫דערשראקן האבן געדאנקט די אויבערשטער‬ ‫אז די באשעפער האט זיך אומגעקוקט אויף זיי‬ ‫און צוגעשיקט א כשר’ע שופר אז מען האט‬ ‫געקענט מקיים זיין די מצוה פון תקיעת שופר‬ ‫מיט א גרויסע שמחה‪ ,‬עס האט זיי דערווארימט‬ ‫דאס הארץ אז זיי האבן געקענט זוכה זיין צו‬ ‫מקיים זיין אזא גרויסע מצוה‪ ,‬און די מצוה פון‬ ‫תקיעת שופר האט זיי געראטעוועט פון אלע‬ ‫בייזן און אלעם שלעכטס‪.‬‬ ‫זיין ‪’114‬טע יארצייט (נפטר געווארן שנת‬ ‫תרע”ג) געפאלט אויס דאנערשטאג פאר‬ ‫סוכות י”ג תשרי‪ ,‬זי”ע‪.‬‬ ‫זאל די אויבערשטער טאקע העלפן ווען אונז‬ ‫גייען מיר בלאזן מיט די שופר אויף ראש השנה‬ ‫ווען אונז בלאזן מיט די שופר ראש השנה זאל‬ ‫תורה און די צווייטע שופר איז וואס משיח גייט‬ ‫עס אויפוועקן אין הימל‪ ,‬עס זאל מאכן דארטן‬ ‫בלאזן) איז ווען אונז בלאזן זאל עס אויפוועקן‬ ‫א גרויסע טומל‪ ,‬עס זאל אויפוועקן משיח‬ ‫טאקע משיח און אליהו הנביא זאל אונז שוין‬ ‫צדקינו פון זיין דרימל‪ ,‬און ער זאל שוין קומען‬ ‫קומען מבשר זיין הנה בן דוד בא‪ ,‬אונז זאלן‬ ‫בלאזן מיט’ן שופר של משיח מיט די שופר‬ ‫זוכה זיין טאקע צו קענען שוין עולה רגל זיין‬ ‫טאקע וואס עס קומט פון נאך עקידת יצחק‬ ‫מיט אלע צדיקים אינאיינעם צום דריטן בית‬ ‫וואס מען האט אוועקגעלייגט‪ ,‬מיט די שופר‬ ‫המקדש אלע אינאיינעם געזונטערהייט און‬ ‫זאל ער קומען פאר אונז בלאזן‪( ,‬די אנדערע‬ ‫יעדע זאל זוכה זיין צו א גוט געבענטשט זיסע‬ ‫שופר ווייסן מיר ווי מען האט געבלאזן מיט‬ ‫און לעכטיג יאר זאל זיין אלעמאל פרייליך ביז‬ ‫דעם‪ ,‬ביים בארג סיני האט מען געבלאזן מיט‬ ‫גאר‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫די אנדערע שופר‪ ,‬יעדע ווידער האט צוויי‪,‬‬ ‫איינס האט מען גענוצט די קול השופר מיט‬ ‫לעיקפראנט שבת בלעטל‬ ‫וואונטשט כלל ישראל בברכת א גוט געבענטשט‬ ‫יאר‬ ‫להערות והארות ‪lakefrontshabbosblettel@gmail.com‬‬ ‫‪ 10‬לעיקפראנט שבת בלעטל | ראש השנה תשפ"ז‬