gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

מוציא לאור: גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish

שבוע: ראש השנה (2026-09-07)

גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫ר‬ ‫ראש השנה תשפ"ז‬ ‫''ראש השנה שחל בשבת''‬ ‫ספר "ריח דודאים" אויף מסכת מגילה‬ ‫זאגט א פשט על פי נגלה‪ :‬פארוואס‬ ‫"כסא"‪ ,‬און לולב איז דער ענין פון "שם" –‬ ‫"איך שמך נקרא עלי"‪ .‬דער ענין פון מגילה‬ ‫''דריי מצוות''‬ ‫ברענגט די גמרא אלעמאל אראפ די דריי‬ ‫דאס איז דאך ''מחיית עמלק''‪.‬‬ ‫ארבעטן צוזאמען‬ ‫מצוות צוזאמען – שופר‪ ,‬לולב און מגילה?‬ ‫ער זאגט אז עס מוז זיין אז מען האט גוזר‬ ‫זאגט מען אזוי‪" :‬אין השם שלם" – דער‬ ‫די גמרא ברענגט דעם טעם אויף דעם‬ ‫געווען אויף ''אלע דריי צוזאמען'' אז ווען‬ ‫"שם"‪ ,‬וואס איז לולב‪ ,‬איז נישט בשלימות;‬ ‫וואס מ'בלאזט נישט קיין ''תקיעת שופר''‬ ‫עס קומט אויס שבת זאל מען נישט מקיים‬ ‫"ואין הכסא שלם" – און דער "שופר" איז‬ ‫אום שבת‪ ,‬אז דאס איז די זעלבע ווי דעם‬ ‫זיין די מצוות‪ .‬וואס איז דער הכרח דערצו?‬ ‫נישט בשלימות; "עד שימחה זרעו של‬ ‫''טעמא דלולב'' און ''טעמא דמגילה''‪.‬‬ ‫מען זעט אפט אין גמרא אז עס איז דא א‬ ‫עמלק" –מען מוז אויך צושטעלן די מגילה‪.‬‬ ‫דער ענין פון דעם קשר צווישן די דריי‬ ‫געוויסער פאל וואס מען וואלט אפשר‬ ‫מצוות ווערט דערמאנט אינעם ספר אגרא‬ ‫נישט געדארפט גוזר זיין‪ ,‬אבער "כולא‬ ‫דכלה‪(,‬וישלח) אז עס איז מרומז אינעם‬ ‫חדא גזירה" – אז מען מאכט א גזירה‪,‬‬ ‫דער ענין פון‬ ‫ווארט "של'ם"‪ .‬שלם איז ראשי תיבות‪:‬‬ ‫מאכט מען עס שוין בשלימות‪ ,‬הגם דער‬ ‫חשש איז נישט שטענדיג אזוי גרויס‪ .‬ווען‬ ‫תקיעת שופר‬ ‫שופר‪ ,‬לולב‪ ,‬מגילה‪ .‬אפשר קען מען זאגן‬ ‫בדרך רמז‪ ,‬לויטן לשון הגמרא‪" :‬אין השם‬ ‫מען באטראכט די דריי מצוות‪ ,‬זעט מען‬ ‫אז דער חשש אז מען וועט צוקומען צו אן‬ ‫איז אז דער‬ ‫שלם ואין הכסא שלם עד שימחה זרעו‬ ‫של עמלק"‪ .‬דא ווייזט מען אז עס איז דא‬ ‫איסור איז נישט גלייך ביי אלע דריי‪.‬‬ ‫אייבערשטער‬ ‫עפעס א קשר צווישן אלע דריי מצוות‬ ‫לכאורה ביי מגילה איז דא דער‬ ‫זאל זיך זעצן‬ ‫צוזאמען‪ ,‬און די שלימות קומט דוקא דורך‬ ‫אלע דריי‪.‬‬ ‫גרעסטער חשש‪ ,‬בשעת ביי שופר און‬ ‫אויף כסא‬ ‫לולב איז דער חשש נישט אזוי שטארק‪.‬‬ ‫פארוואס? די גמרא מאכט א ''הקדמה''‪,‬‬ ‫רחמים‪.‬‬ ‫ווען מען גייט שאקלען לולב‪ ,‬זאגט מען‬ ‫דארט א "יהי רצון" פארן שאקלען; אלעס‬ ‫ווען רבה איז מסביר פארוואס מען ליינט‬ ‫זענען הויכע זאכן‪ ,‬מען איז פארנומען מיט‬ ‫נישט די מגילה אום שבת‪ .‬זאגט רבה‪" :‬הכל‬ ‫ווען מען מאכט א שילוב פון אלע דריי‪:‬‬ ‫"אותיות שמך המיוחד‪ ,‬ולידע איך שמך‬ ‫חייבין בקריאת המגילה‪ ,‬ואין הכל בקיאין‬ ‫שופר וואס איז "כסא"‪ ,‬לולב וואס איז‬ ‫נקרא עלי"‪ .‬דער ענין פון לולב איז אז דעם‬ ‫במקרא מגילה"‪ .‬יעדער איז מחויב אין דער‬ ‫"שם"‪ ,‬צוזאמען מיט מחיית עמלק‪ ,‬דאס‬ ‫אייבערשטנ'ס נאמען זאל זיין בשלימות‬ ‫מצוה‪ ,‬אבער נישט יעדער איז בקי וויאזוי‬ ‫וועט טאקע זיין "שלם"‪ ,‬וואס איז די ראשי‬ ‫אויף אונז‪ .‬דער ענין פון תקיעת שופר איז‬ ‫מען טוט עס‪ ,‬דעריבער איז דא א גזירה‬ ‫תיבות פון שופר‪ ,‬לולב‪ ,‬מגילה‪.‬‬ ‫דאך אז דער אייבערשטער זאל אויפשטיין‬ ‫"שמא ילך אצל חכם אצל בקי" און מען‬ ‫פון כסא דין און זיך זעצן אויף כסא רחמים‪.‬‬ ‫וועט עס טראגן ארבע אמות אין רשות‬ ‫דער הייליגער בני יששכר זי'ע אין זיין‬ ‫קומט אויס אז שופר איז דער ענין פון‬ ‫א ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫פלעצער איז נאר געווען א ''צירוף''‪ ,‬ווייל‬ ‫הלכות; מען דארף נישט קענען שאקלען‬ ‫הרבים‪.‬‬ ‫מען האט איינמאל גוזר געווען אויף די‬ ‫דעם לולב‪ ,‬מען דארף עס נאר קענען‬ ‫אלע דריי מצוות‪.‬‬ ‫''נעמען אין די האנט'' מיט א ברכה‪ ,‬מען‬ ‫וואס וויל די גמרא דערמיט‬ ‫הייבט עס אויף און מען איז שוין יוצא –‬ ‫ארויסברענגען אז ''הכל חייבין''‪ .‬מגילה‬ ‫מ'דארף נישט‬ ‫א נטילה בעלמא און מען איז שוין יוצא‪.‬‬ ‫ליינען איז א חיוב אויף יעדן איד אליין‪.‬‬ ‫קענען בלאזן‪...‬‬ ‫ער וויל טאקע גיין צום חכם ער זאל אים‬ ‫אויסלערנען די ענינים און די פרטים‪,‬‬ ‫דאס וואס מען קען יוצא זיין מיט הערן די‬ ‫מגילה איז נאר צוליב "שומע כעונה"‪ ,‬עס‬ ‫אבער ער איז בכלל נישט פארלוירן אדער‬ ‫איז כאילו ער וואלט אליין געליינט‪ .‬אבער‬ ‫די נקודה וואס דער הייליגער "בני‬ ‫בהול פארן עצם קיום המצוה‪ .‬קומט אויס‬ ‫וואס איז די ''מצוה'' צו ליינען די מגילה‪.‬‬ ‫יששכר" ברענגט דא ארויס אז שופר‬ ‫אז ביי שופר איז עס א ווייטע חשש‪ ,‬ווייל‬ ‫וואס איז אבער די מצוה פון תקיעת שופר?‬ ‫איז נישט די מצוה פון ''בלאזן'' נאר פון‬ ‫פארוואס זאל ער גיין נעמען ''זיין'' שופר‬ ‫עס וואלט זיך געקענט מיינען אז עס איז‬ ‫''שמיעה''‪ ,‬אבער עס דארף זיין איינער‬ ‫אין א צייט וואס ער דארף בכלל נישט‬ ‫א מצוה פאר יעדן איד צו בלאזן שופר‪,‬‬ ‫וואס בלאזט כדי מען זאל קענען יוצא‬ ‫די מצוה פון ''בלאזן'' שופר‪ ,‬נאר פון‬ ‫און מען קען ''יוצא זיין'' דורך הערן פון א‬ ‫זיין‪ .‬איז דא אין דעם ענין א תשובה אין‬ ‫''שמיעה‪ '',‬פון הערן דעם שופר?‬ ‫צווייטן‪ .‬אבער דאס איז נישט ריכטיג; עס‬ ‫"כתב סופר" (סימן ק"ד‪ ),‬וואו ער זאגט‬ ‫איז בכלל נישט קיין מצוה מן התורה צו‬ ‫אז ער האט א חידוש אויף די גמרא‪ .‬ער‬ ‫בלאזן שופר‪ .‬די מצוה איז צו "הערן" שופר‬ ‫איז מורא'דיג משבח דעם חידוש און‬ ‫רופט עס אן א "דבר יקר"‪ ,‬א מתנה וואס‬ ‫היות נישט‬ ‫פון איינעם וואס בלאזט כדת וכדין און איז‬ ‫א בר חיובא‪ .‬עס איז דא א געוויסע צורה‬ ‫דער אייבערשטער האט אים געשיקט‬ ‫פון הימל‪ .‬ער לערנט פשט אז די לשון‬ ‫יעדער קען‬ ‫וויאזוי ''תקיעת שופר'' דארף אויסזען‪,‬‬ ‫אבער די מצוה פון יעדן יחיד איז נישט‬ ‫הגמרא ביי שופר איז אויך אזוי‪ :‬די גמרא‬ ‫בלאזן שופר‪,‬‬ ‫דאס בלאזן‪ ,‬נאר די שמיעה‪ .‬מען זעט דאס‬ ‫פרעגט‪ ,‬פארוואס קען מען נישט בלאזן‬ ‫שופר אום שבת? זאגט די גמרא‪" :‬הכל‬ ‫איז על כרחך‬ ‫טאקע קלאר פונעם נוסח הברכה "לשמוע‬ ‫קול שופר"‪.‬‬ ‫חייבין בתקיעת שופר ואין הכל בקיאין‪,‬‬ ‫וגזירה שמא ילך אצל בקי"‪ .‬וואס איז די‬ ‫אז די מצוה‬ ‫ביי א מצוה וואס יעדער יחיד איז‬ ‫הקדמה וואס די גמרא מאכט "הכל חייבין‬ ‫איז נישט דאס‬ ‫אליין מחויב צו ליינען‪ ,‬ווי מגילה‪ ,‬האט א‬ ‫בתקיעת שופר"? עס איז דאך א דבר ידוע‬ ‫אז א מצות עשה דאורייתא איז יעדער איד‬ ‫בלאזן שופר נאר‬ ‫מענטש א געוואלדיגן עול; ער איז בהול‬ ‫עס צו טון‪ ,‬דעריבער וועט ער שנעל‬ ‫מחויב! פארוואס דארף די גמרא מקדים‬ ‫זיין אז ''יעדער איז מחויב'' פארן זאגן אז‬ ‫דאס הערן דעם‬ ‫נעמען די מגילה און לויפן צו א בקי ער‬ ‫''נישט יעדער איז א בקי''?‬ ‫שופר‪.‬‬ ‫זאל אים אויסלערנען‪ .‬אבער ביי תקיעת‬ ‫שופר איז מען נישט אזוי פארלוירן; דו‬ ‫דארפסט דאך נישט אליין בלאזן‪ ,‬דו‬ ‫זאגט ער‪ ,‬אז עס קען זיין אז‬ ‫ביי לולב איז עס א ווייטע חשש‪ ,‬ווייל‬ ‫קענסט פשוט גיין צו איינעם וואס זאל‬ ‫אין די ווערטער האט די גמרא‬ ‫בעצם איז נישטא וואס צו קענען אזוי ווייט‪.‬‬ ‫בלאזן פאר דיר‪ .‬געווענליך האט א בעל‬ ‫''באהאלטענערהייט'' פארענטפערט א‬ ‫די עיקר מצוה קען ער מקיים זיין אן צו גיין‬ ‫תוקע זיין אייגענעם שופר‪ ,‬ממילא איז‬ ‫קשיא וואס איז ערגעץ געבליבן שווער‬ ‫צו יענעם; אפילו אויב ער וועט עס נישט‬ ‫דאס א ''ווייטער חשש'' אז א מענטש וואס‬ ‫און מען זעט נישט אז די גמרא זאל עס‬ ‫בינדן פונקטליך מיט אלע קיישעלעך‪,‬‬ ‫קען נישט בלאזן וועט נעמען א שופר‬ ‫פארענטפערן‪ .‬מיט דעם אויסדרוק‪ ,‬וואס‬ ‫וועט ער אויך יוצא זיין די מצוה‪ ,‬דעריבער‬ ‫און לויפן צו א צווייטן‪ .‬קומט אויס אז‬ ‫זעט אויס ווי אן אריכות הלשון – "הכל‬ ‫איז ער נישט פארלוירן‪ .‬ביי מגילה אבער‪,‬‬ ‫ביי מגילה איז עס א נאנטער חשש‪ ,‬ווייל‬ ‫חייבין בתקיעת שופר ואין הכל בקיאין"‬ ‫דארטן איז מען די מערסטע פארלוירן‪.‬‬ ‫"הכל חייבין במקרא מגילה" און יעדער‬ ‫– ווערט פארענטפערט א קשיא‪ .‬וועלכע‬ ‫מוז מען זאגן‪ ,‬זאגט דער הייליגער "ריח‬ ‫דארף עס אליין קענען‪ ,‬אבער ביי תקיעת‬ ‫קשיא איז שווער געבליבן‪ ,‬און וויאזוי‬ ‫דודאים"‪ ,‬אז די ''עיקר גזירה'' איז געווען‬ ‫שופר‪ ,‬וואו די מצוה איז צו הערן‪ ,‬איז עס א‬ ‫ווערט עס פארענטפערט מיט דעם‬ ‫ביי מגילה‪ ,‬און בחדא מחתא האט מען שוין‬ ‫ווייטער חשש‪.‬‬ ‫אויסדרוק? זאגט דער "כתב סופר" א‬ ‫גוזר געווען אויף אלע דריי‪ .‬מיט דעם וועט‬ ‫וואונדערליכן פשט‪ :‬קודם זאגט די גמרא‬ ‫מען אלעמאל איבערחזר'ן‪ :‬היינו טעמא‬ ‫ביי לולב איז אויך דא א קליינע חשש‪,‬‬ ‫אז דאס וואס מען בלאזט נישט קיין שופר‬ ‫דשופר‪ ,‬היינו טעמא דלולב‪ ,‬היינו טעמא‬ ‫ווייל ביי לולב איז נישט דא אזוי ווייט‬ ‫ווען ראש השנה געפאלט אום שבת‪ ,‬זעט‬ ‫דמגילה – מסביר צו זיין אז די עיקר סיבה‬ ‫פארוואס צו גיין צו א בקי‪ .‬סתם צו נעמען‬ ‫מען פון די שינוי הפסוקים‪ .‬אין איין פסוק‬ ‫פארוואס מען האט גוזר געווען אין אלע‬ ‫א לולב האט דאך נישט קיין סאך פרטי‬ ‫ב ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫וואו שליחות העלפט נישט‪ ,‬זאל די תורה‬ ‫און פרובירן זיך אויסצולערנען תקיעת‬ ‫שטייט "זכרון תרועה"‪ ,‬וואס גייט ארויף‬ ‫הייסן טון א מצוה וואס נישט יעדער קען?‬ ‫שופר‪ ,‬אבער עס גייט נישט‪ .‬עס זענען‬ ‫אויף ''שבת'' ווען מען ''דערמאנט'' נאר‬ ‫אזא זאך איז נישטא אין די תרי"ג מצוות‪.‬‬ ‫דא מענטשן וואס קענען יא בלאזן און‬ ‫דעם ענין פון תרועה‪ ,‬און "יום תרועה"‬ ‫מענטשן וואס קענען נישט‪ .‬אויב אזוי‪,‬‬ ‫גייט ארויף אויף א וואכעדיגן טאג‪.‬‬ ‫היות נישט יעדער קען בלאזן שופר‪ ,‬איז‬ ‫וואס וועט זיין דא? מוז זיין די תורה‬ ‫על כרחך אז די מצוה איז נישט דאס בלאזן‬ ‫פארלאנגט נישט פון א מענטש ער זאל‬ ‫למעשה האט די גמרא דאס‬ ‫שופר נאר דאס הערן דעם שופר‪ .‬דאס‬ ‫אליינס בלאזן‪ ,‬נאר די תורה וויל אז דער‬ ‫אפגעפרעגט‪ ,‬ווייל מדאורייתא איז נישטא‬ ‫טאקע ווייזט אונז די תורה‪" :‬יום תרועה"‬ ‫שופר זאל אריינגיין אין דיר‪ ,‬אז דו זאלסט‬ ‫אזא זאך ווי "זכרון תרועה" אלס פטור‪ ,‬נאר‬ ‫איז איין פסוק‪ ,‬אבער דער אנדערער‬ ‫הערן דעם שופר‪ .‬וואו שטייט דאס? וועגן‬ ‫מדאורייתא דארף מען בלאזן שופר אפילו‬ ‫פסוק איז "זכרון תרועה"‪ ,‬אריינצונעמען‬ ‫דעם איז דא א צווייטע פסוק‪" :‬זכרון‬ ‫אום שבת‪ .‬אויב אזוי‪ ,‬פארוואס בלאזט מען‬ ‫די תרועה‪ ,‬צוצוהערן דעם שופר‪ ,‬און‬ ‫תרועה מקרא קודש"‪ .‬וואס טייטשט‬ ‫טאקע נישט שבת? אלס די גזירה דרבה‪.‬‬ ‫זיך מתבונן זיין אז דער שופר רעדט צו‬ ‫"זכרון תרועה"? מען קען עס טייטשן אז‬ ‫איז דאך שווער‪ :‬אויב מדאורייתא דארף‬ ‫אונז‪ ,‬אז מען זאל צוהערן צום שופר מיט‬ ‫מען זאל געדענקען דעם ''ענין פון תרועה''‬ ‫מען אלעמאל יא בלאזן שופר‪ ,‬פארוואס‬ ‫כוונה‪ .‬ממילא זאגט דער כתב סופר אז‬ ‫דורך זאגן פסוקים‪ ,‬אבער עס קען אויך‬ ‫שטייט טאקע אין איין פסוק "זכרון‬ ‫דאס איז א ''דבר נפלא מאד'' אלס פשט‬ ‫מיינען אז א איד זאל ''ארייננעמען אין זיך‬ ‫תרועה"? די קשיא איז געבליבן שווער‪ .‬די‬ ‫אין דער גמרא‪ .‬די גמרא האט דאך קודם‬ ‫די תרועה‪ '',‬ער זאל אינזין האבן אז מען‬ ‫גמרא האט טאקע געזאגט א נייעם פשט‬ ‫אראפגעברענגט די סתירה צווישן די‬ ‫צוויי פסוקים‪ ,‬און די גמרא האט געוואלט‬ ‫בלאזט יעצט שופר‪ .‬דאס מיינט אז ער זאל‬ ‫פארוואס מען בלאזט למעשה נישט קיין‬ ‫ענטפערן אויף איין וועג‪ ,‬אבער מען האט‬ ‫הערן דעם שופר‪ .‬קומט אויס אז איין פסוק‬ ‫שופר שבת‪ ,‬אבער די גמרא האט נישט‬ ‫עס אפגעפרעגט‪ .‬יעצט‪ ,‬ווען די גמרא גייט‬ ‫זאגט "יום תרועה"‪ ,‬אז מען דארף טאקע‬ ‫פארענטפערט די פריערדיגע סתירת‬ ‫זאגן דעם נייעם וועג פון גזירה דרבה‪ ,‬זאגט‬ ‫בלאזן שופר‪ ,‬און דער צווייטער פסוק‬ ‫הפסוקים צווישן "יום תרועה" און "זכרון‬ ‫אויף דעם די גמרא אגב‪ ,‬און ''ווארפט שוין‬ ‫זאגט "זכרון תרועה"‪ ,‬אז מען דארף עס‬ ‫תרועה"‪ .‬עס זעט אויס ווי די קשיא איז‬ ‫אריין'' דעם תירוץ אויף דער פריערדיגער‬ ‫אויפנעמען‪ ,‬הערן‪ ,‬און אינזין האבן וואס‬ ‫קיינמאל נישט געווארן פארענטפערט‪.‬‬ ‫סתירה‪ .‬מיט וועלכע ווערטער? זאגט‬ ‫דער שופר קומט אונז זאגן‪.‬‬ ‫די גמרא אזוי‪" :‬הכל חייבין בתקיעת‬ ‫זאגט דער "כתב סופר"‪ ,‬אז די קשיא‬ ‫שופר" – עס איז דאך א מצוה אויף יעדן‬ ‫מצוה פון ''זכרון‬ ‫ווערט פארענטפערט אין די ווערטער‬ ‫איד – "ואין הכל בקיאין בתקיעת שופר"‪.‬‬ ‫ווי קען זיין אז עס זאל זיין א מצוה וואס‬ ‫תרועה'' ארייננעמען‬ ‫"הכל חייבין בתקיעת שופר"‪ .‬דהיינו‪ ,‬ווען‬ ‫עס וואלט סתם אזוי געשטאנען אין די‬ ‫''הכל חייבין'' אבער ''אין הכל בקיאין''? די‬ ‫דעם ''שופר''‬ ‫תורה "יום תרועה יהיה לכם"‪ ,‬וואלט איך‬ ‫תורה גיט דאך נישט קיין מצוה וואס נישט‬ ‫געטראכט כפשוטו אז עס איז א מצוה אויף‬ ‫יעדער קען טון‪ .‬אויב אזוי‪ ,‬פארשטייסטו‬ ‫וואס איז דער פשט? מען זעט פון דעם‬ ‫יעדער איד אליינס צו בלאזן שופר‪ .‬אויב‬ ‫פון דעם אז די מצוה איז נישט צו בלאזן‪,‬‬ ‫אז עס איז טאקע דא א מצוה פון בלאזן‬ ‫עס איז א מצוה אויף יעדער איד צו בלאזן‪,‬‬ ‫נאר די מצוה איז צו הערן‪ .‬וועגן דעם‬ ‫שופר‪ ,‬אבער עס איז נישט קיין מצוה אז‬ ‫קען מען נישט יוצא זיין ווען א צווייטער‬ ‫שטייט "זכרון תרועה"‪ .‬ער האט יעצט‬ ‫יעדער דארף אליינס בלאזן; מען דארף‬ ‫בלאזט פאר דיר‪ .‬מען דארף אפילו וויסן צי‬ ‫פארענטפערט די פריערדיגע קשיא‪ ,‬אז‬ ‫בלאזן שופר כדי יעדער איינער זאל‬ ‫"שומע כעונה" וואלט געהאלפן אויף דעם;‬ ‫"זכרון תרועה" קומט אונז אויסצולערנען‬ ‫אנקומען צו "זכרון תרועה"‪ .‬וואס איז‬ ‫אויף ''ווערטער'' העלפט עס‪ ,‬אבער ווער‬ ‫אז די מצוה איז נישט צו בלאזן שופר נאר‬ ‫צו הערן שופר‪ .‬דאס איז א דרך הלימוד אין‬ ‫טאקע דער פשט? ווייל דער כלל איז‪ ,‬אז‬ ‫זאגט אז אויף ''תקיעת שופר'' העלפט עס?‬ ‫א גמרא‪ ,‬וואס קען מיט אן אריכות הלשון‬ ‫די תורה גיבט נישט קיין מצוות וואס נישט‬ ‫עס וואלט נישט געווען שייך צו מאכן א‬ ‫באהאלטענערהייט פארענטפערן א‬ ‫יעדער איד קען מקיים זיין‪ .‬יעדע מצוה פון‬ ‫שליח‪ ,‬ווייל ביי א ''מצוה שבגופו'' העלפט‬ ‫קשיא וואס איז געבליבן שווער פון פריער‪.‬‬ ‫די תורה דארף יעדער איד קענען מקיים‬ ‫נישט קיין שליחות‪ .‬ווען עס וואלט געווען‬ ‫דאס איז דער כתב סופר'ס דבר יקר וואס‬ ‫זיין‪ .‬היות ''בלאזן שופר'' איז אן ''אומנות‪'',‬‬ ‫א מצוה פון "יום תרועה יהיה לכם"‪ ,‬וואלט‬ ‫ער איז אזוי שטארק משבח‪.‬‬ ‫וואס דער נסיון ווייזט אז אסאך מענטשן‬ ‫יעדער איד געמוזט אליינס בלאזן שופר‪.‬‬ ‫פלאגן זיך און קענען עס נישט באווייזן‪,‬‬ ‫ביי ''מילה'' איז‬ ‫קען נישט זיין אז די תורה זאל הייסן טון‬ ‫אזא מצוה אליינס‪ .‬מען זעט טאקע אז די‬ ‫אבער דאס איז זייער א שווערע זאך‪,‬‬ ‫ווייל די מציאות איז אז זייער אסאך‬ ‫דער עולם רואיג‪...‬‬ ‫תורה האט געהייסן טון מצוות וואס נישט‬ ‫מענטשן קענען נישט בלאזן קיין שופר‪.‬‬ ‫יעדער קען טון‪ ,‬ווי ''מילה'' אדער אנדערע‬ ‫ער זאגט דארט אין "כתב סופר" אן‬ ‫עס איז דא נאך א שטארקע דיוק‬ ‫זאכן‪ ,‬אבער דארטן העלפט ''שליחות''‪.‬‬ ‫אינטערעסאנטע לשון‪ :‬עס איז ידוע אז‬ ‫אויף דעם ענין‪ ,‬וואס סיי דער כתב סופר‬ ‫אבער א מצוה וואס איז א מצוה שבגופו‪,‬‬ ‫עס זענען דא מענטשן וואס פלאגן זיך‬ ‫גליון שיחתי ‪ -‬ג‬ ‫א גזירה דרבה ווייל דו האסט מורא‪ ,‬אבער‬ ‫''קינד'' צי אויפן ''מוהל‪-‬מעסער''‪ .‬זאל מען‬ ‫שטעלט זיך דערויף (אין דער זעלבער‬ ‫ביי מילה האסטו דאך נישט קיין מורא‬ ‫מתקן זיין אז מ'זאל נישט מאכן קיין ברית‬ ‫תשובה פריער‪ ),‬און סיי דער נעפיו‬ ‫פון "שמא יעבירנו"? אויף דעם זאגט מען‪:‬‬ ‫אום שבת צוליב די גזירה? למעשה מאכט‬ ‫פונעם כתב סופר‪ ,‬דער "חתן סופר" –‬ ‫"הכל חייבין במקרא מגילה"‪" ,‬הכל חייבין‬ ‫מען יעדע שבת'דיגע ברית אין איר צייט‪.‬‬ ‫[אן אייניקל פון דעם הייליגן חתם סופר‬ ‫בתקיעת שופר" – דער גאנצער עולם‬ ‫וואס איז דער חילוק? דער זעלבער חשש‬ ‫דורך א טאכטער‪ ],‬שטעלן זיך אויף דעם‬ ‫איז פארנומען מיט דעם‪ ,‬ווער וועט אים‬ ‫פון "שמא יעבירנו" עקזיסטירט אויך ביי א‬ ‫זעלבן דיוק; [דער חתן סופר שרייבט‬ ‫דערמאנען? פון דעם אליין פארשטייט מען‬ ‫ברית‪ ,‬טא פארוואס האט מען מילה בשבת‬ ‫טאקע דארט אז ער האט מכוון געווען‬ ‫דעם ר"נ'ס תירוץ‪ .‬מה שאין כן ביי מילה‪,‬‬ ‫נישט מדחה געווען?‬ ‫צום דעת פון זיין ''גרויסן פעטער''‪ ,‬און ער‬ ‫איז דאך נישט "הכל חייבין" צו מאכן היינט‬ ‫האט מורא'דיג הנאה געהאט אז ער האט‬ ‫א ברית‪ ,‬דעריבער וועט דער עולם זיין‬ ‫ענטפערט אויף דעם דער ר"ן א זייער‬ ‫צוגעטראפן צום זעלבן פונקט‪ ].‬למעשה‬ ‫רואיג און מען וועט אים דערמאנען‪ .‬דאס‬ ‫פשוט'ן‪ ,‬שיינעם און זיסן תירוץ‪ .‬ווען עס‬ ‫האבן מיר דאך געשמועסט אז עס איז א‬ ‫איז א זייער שיינער פשט צו פארענטפערן‬ ‫קומט צו מאכן א ברית‪ ,‬איז דא ''איין בעל‬ ‫שילוב פון דריי גמרות – שופר‪ ,‬לולב‪ ,‬און‬ ‫ברית''; איין איד אין כלל ישראל מאכט דעם‬ ‫מגילה‪ .‬עס איז אבער דא א שינוי לשון אין‬ ‫דעם לשון און די איבריגע ווערטער אין‬ ‫ברית‪ ,‬און גאנץ כלל ישראל ארום אים איז‬ ‫דעם אויסשמועס‪ .‬אין דער גמרא אין מסכת‬ ‫דער גמרא – "הכל חייבין במקרא מגילה"‬ ‫רואיג‪ .‬אין אזא פאל דארף איך נישט מורא‬ ‫מגילה שטייט "הכל חייבין במקרא מגילה"‪,‬‬ ‫און "הכל חייבין בתקיעת שופר" – כדי צו‬ ‫האבן אז דער בעל ברית וועט בשוגג טראגן‬ ‫וואס ווי מיר האבן פריער געשמועסט‪ ,‬איז‬ ‫פארענטפערן דעם חילוק צווישן דא און‬ ‫פיר אמות אין רשות הרבים‪ ,‬ווייל אנדערע‬ ‫דאס ממש א מצוה אויף יעדן איינעם‪ .‬ביי‬ ‫מילה‪.‬‬ ‫דער מצוה פון תקיעת שופר זאגט אויך‬ ‫אידן וועלן אים דערמאנען; די מענטשן‬ ‫אין שטאט וועלן אים זאגן‪" :‬עס איז שבת‬ ‫די גמרא "הכל חייבין בתקיעת שופר"‪,‬‬ ‫ביי ''לולב'' איז דאך‬ ‫היינט‪ ,‬מען טאר נישט טראגן"‪ .‬ממילא‬ ‫אבער ווען עס קומט צו לולב‪ ,‬זאגט נישט‬ ‫א אנדערע ''חילוק''‬ ‫וועט מען נישט צוקומען צו קיין מכשול‪.‬‬ ‫די גמרא "הכל חייבין בנטילת לולב'' וואס‬ ‫אבער ווען עס קומט צו שופר‪ ,‬לולב‪ ,‬אדער‬ ‫איז דער פשט פון דעם שינוי לשון‪ ,‬אז ביי‬ ‫מגילה‪ ,‬איז דאס א זאך מיט וואס די גאנצע‬ ‫מגילה און שופר שטייט יא "הכל חייבין"‪,‬‬ ‫למעשה איז דאך אבער אביסל שווער‪:‬‬ ‫שטאט איז יעצט פארנומען‪ .‬ביי גאנץ כלל‬ ‫אבער ביי לולב שטייט עס נישט? זאגט‬ ‫מיר זעען דאך אז ביי לולב שטייען נישט‬ ‫ישראל איז היינט ראש השנה‪ ,‬יעדער דארף‬ ‫אויף דעם דער חתן סופר מיט זיין פעטער‬ ‫די ווערטער‪ .‬פארוואס שטייט נישט ביי‬ ‫דער כתב סופר‪ ,‬אז מען קען זאגן א זייער‬ ‫לולב "הכל חייבין בנטילת לולב"‪ ,‬כדי צו‬ ‫בלאזן שופר‪ ,‬און יעדער האט דעם עול פון‬ ‫שיינעם פשט‪ .‬מען קען זאגן נאך א נקודה‬ ‫פארענטפערן די זעלבע קשיא וואס לולב‬ ‫דער מצוה‪ .‬סוכות האט יעדער דעם עול‬ ‫וואס די גמרא האט אינזין געהאט מיט די‬ ‫איז אנדערש ווי א ברית? דארט האט די‬ ‫פון לולב‪ ,‬און פורים פון מגילה‪ .‬ווען דער‬ ‫ווערטער "הכל חייבין"‪ ,‬וואס זענען לכאורה‬ ‫גמרא עס אויסגעלאזט‪ ,‬זיכער מוז זיין א‬ ‫גאנצער עולם איז טרוד מיט דער מצוה‪,‬‬ ‫איבריגע ווערטער‪[ .‬באמת שטייט דער‬ ‫חשבון אויף יעדע ווארט אין די גמרא‪ .‬זאגט‬ ‫האט קיינער נישט קיין צייט צו טראכטן‬ ‫זעלבער פשט בקיצור נמרץ אויך אין ''ריח‬ ‫דער כתב סופר א געוואלדיגע הערליכע‬ ‫וואס יענער טוט אים צו ווארענען איז דאך‬ ‫דודאים'' וואו דער הייליגער בני יששכר‬ ‫פשט‪ ,‬פארוואס ביי לולב דארף מען עס‬ ‫דער חילוק זייער קלאר‪ .‬ביי מילה‪ ,‬מאכט‬ ‫שרייבט אויך די נקודה בקיצור‪ ],‬אז מיט‬ ‫נישט זאגן‪ ,‬צו מרמז זיין דעם חילוק פון א‬ ‫דאך נישט ''גאנץ כלל ישראל'' יעצט א‬ ‫די ווערטער "הכל חייבין במקרא מגילה"‬ ‫ברית‪.‬‬ ‫ברית‪ ,‬נאר יחידים מאכן עס‪ ,‬דעריבער קען‬ ‫און "הכל חייבין בתקיעת שופר"‪ ,‬וויל מען‬ ‫מען זיין רואיג אז מען וועט נישט צוקומען‬ ‫דא פארענטפערן א קשיא אויף דער סוגיא‪.‬‬ ‫זאגט דער כתב סופר אזוי‪ :‬לאמיר עפעס‬ ‫צו חילול שבת ווייל אנדערע אידן וועלן‬ ‫דהיינו‪ ,‬איינע פון די זייער שיינע באקאנטע‬ ‫קלאר מאכן‪ ,‬וואס איז דער ענין פון גיין צו‬ ‫אים דערמאנען‪ .‬אבער ביי שופר‪ ,‬לולב און‬ ‫קשיות וואס זענען דא אויף דער סוגיא פון‬ ‫א בקי? וואס זאל דער בקי טון פאר אים?‬ ‫מגילה‪ ,‬היות יעדער איז טרוד‪ ,‬ווער וועט‬ ‫דער גזירה דרבה פון "שמא יעבירנו"‪ ,‬איז‬ ‫באמת זענען דא דערין עטליכע מהלכים‬ ‫אים דערמאנען? איז דא א נענטערע חשש‬ ‫די קשיא פונעם הייליגן ר"ן‪( .‬תחלת פרק ד'‬ ‫(עיין רש'י)דער כתב סופר ברענגט פונעם‬ ‫פון "שמא יעבירנו"‪ .‬אזוי ענטפערט דער‬ ‫במסכת ר'ה) דער ר"ן פרעגט‪ :‬אויב מען קען‬ ‫רמב"ם‪ ,‬וואס שמועסט אויס ביי יעדע זאך‬ ‫הייליגער ר"ן‪.‬‬ ‫נעמען א מצוה דאורייתא און עס מדחה‬ ‫באזונדער וואס דער פונקטליכע חשש‬ ‫זיין צוליב א חשש פון "שמא יעבירנו"‪,‬‬ ‫איז‪ .‬ביי תקיעת שופר זאגט דער רמב"ם‬ ‫זאגן די אלע וואס מיר האבן פריער‬ ‫פארוואס זעט מען נישט אז מען זאל אזוי‬ ‫די לשון‪ ,‬אז ער וועט גיין צו א בקי כדי דער‬ ‫דערמאנט –ריח דודאים ‪ -‬כתב סופר‬ ‫טון ביי א ברית מילה וואס געפאלט אום‬ ‫בקי זאל בלאזן פאר אים‪ .‬ביי מגילה זאגט‬ ‫‪-‬חתן סופר – אז די גמרא האט דא ''מרמז‬ ‫שבת? עס איז טאקע מדאורייתא‪ ,‬און‬ ‫אויך דער רמב"ם די לשון‪ ,‬אז ער וועט גיין‬ ‫געווען'' דעם ר"נ'ס תירוץ‪ .‬די גמרא האט‬ ‫מילה דוחה שבת‪ ,‬אבער עס איז דאך אויך‬ ‫צום בקי ער זאל פאר אים ליינען די מגילה‬ ‫געוואלט ארויסברענגען‪ :‬דו גייסט מאכן‬ ‫דא א חשש פון "שמא יעבירנו"‪ ,‬צי אויפן‬ ‫ד ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫ר"ן‪ .‬דער חילוק איז א פשוט'ער‪ .‬וואס‬ ‫מיינט עס ראש השנה אינדערפרי‪ ,‬ווייל ער‬ ‫– נישט אז ער זאל אים ''אויסלערנען'' צו‬ ‫איז דער חילוק? מילה‪ ,‬ווען וועט מען‬ ‫גייט אין א צייט ווען מען איז יוצא תקיעת‬ ‫''ליינען'' אדער ''בלאזן''‪ ,‬נאר ער זאל עס‬ ‫גיין טראגן דעם קינד? אין די זמן המצוה‪,‬‬ ‫שופר‪ .‬ביי מגילה מיינט עס אין א צייט ווען‬ ‫טון פאר אים‪ .‬אבער ווען עס קומט צו‬ ‫דעמאלטס ווען מען דארף מל זיין דאס‬ ‫מען ליינט די מגילה‪ .‬ביי לולב אבער מוז‬ ‫די נענועים פון לולב‪ ,‬דארטן זאגט דער‬ ‫קינד‪ .‬דעמאלטס איז די גאס פול‪ ,‬דער‬ ‫עס בכלל נישט זיין אינדערפרי; כדי זיך‬ ‫רמב"ם יא די לשון‪ ,‬אז ער וועט גיין צום‬ ‫עולם איז דא‪ ,‬ממילא וועלן זיין מענטשן‬ ‫אויסצולערנען וויאזוי צו שאקלען לולב‪,‬‬ ‫בקי ער זאל אים "אויסלערנען" דעם סדר‬ ‫וואס וועלן אים דערמאנען‪ .‬ביי לולב אבער‬ ‫קענסטו גיין ביינאכט נאכן טיש‪ ,‬דו קענסט‬ ‫הנענועים און די ברכות‪.‬‬ ‫קען דער מענטש גיין סיי ווען‪ ,‬אינמיטן די‬ ‫גיין פארטאגס‪ ,‬סיי ווען‪ ,‬ווייל דו גייסט דאך‬ ‫נאכט אדער פארטאגס ווען די גאס איז‬ ‫וואס איז דער שינוי? פארוואס ביי‬ ‫ליידיג‪ ,‬איז באמת נישטא ווער עס זאל‬ ‫שופר און מגילה ביסטו מסביר אז ער‬ ‫אים דערמאנען‪ .‬לויט דעם הסבר אז ביי‬ ‫ווען עס קומט‬ ‫וועט גיין צום בקי ער זאל ''טון די מצוה''‬ ‫לולב איז דאך נישט די ציל אז ער גייט‬ ‫יעצט ''טון די מצוה'' ביי יענעם‪ ,‬נאר ער‬ ‫צו מאכן א ברית‪,‬‬ ‫פאר אים‪ ,‬און ביי לולב זאגסטו אז דער‬ ‫בקי זאל אים ''אויסלערנען'' וויאזוי ער‬ ‫גייט זיך ''אויסלערנען'' די מצוה‪ ,‬זענען‬ ‫איז דא ''איין‬ ‫זאל עס ''אליינס קענען טון''? זאגט דער‬ ‫כתב סופר זייער פשוט‪ :‬מיינסטו אז מען‬ ‫בכלל נישטא קיין מענטשן וואס זאלן אים‬ ‫דערמאנען‪.‬‬ ‫בעל ברית'';‬ ‫קען זיך אויסלערנען בלאזן שופר ראש‬ ‫איין איד אין כלל‬ ‫השנה אינדערפרי? איינער וואס וויל זיך‬ ‫לערנען בלאזן שופר האט נישט קיין צייט‬ ‫אויב איינער וועט פרעגן די קשיא‬ ‫פונעם ר"ן‪ ,‬פארוואס ביי לולב האט מען‬ ‫ישראל מאכט‬ ‫ראש השנה אינדערפרי‪ ,‬עס נעמט גענוג‬ ‫יא גוזר געווען און ביי מילה נישט‪ ,‬איז דא‬ ‫דעם ברית‪,‬‬ ‫לאנג זיך אויסצולערנען‪ .‬צו זאגן אז דאס‬ ‫איז א חשש‪ ,‬אז מען וועט גיין צו א בקי‬ ‫א פשוט'ע תירוץ‪ :‬ביי מילה גייט מען בזמן‬ ‫המצוה‪ ,‬זענען דא מענטשן אויפן גאס אים‬ ‫און גאנץ כלל‬ ‫ראש השנה אינדערפרי זיך ''אויסלערנען‬ ‫תקיעת שופר''? ניין‪ ,‬עס איז שוין צו שפעט‪.‬‬ ‫צו דערמאנען‪ ,‬אבער ביי לולב קען מען גיין‬ ‫ישראל ארום‬ ‫שלא בזמן המצוה‪ ,‬וויבאלד דער חילוק‬ ‫צווישן מילה און לולב איז פשוט‪ ,‬דארף‬ ‫אים איז רואיג‪.‬‬ ‫דער זעלבער חשבון איז ביי מגילה‬ ‫ליינען‪ :‬קען מען דען גיין צו א בקי פורים‬ ‫מען נישט צוקומען צו די ווערטער "הכל‬ ‫אינדערפרי זיך לערנען ליינען די מגילה?‬ ‫חייבין בנטילת לולב" צו פארענטפערן די‬ ‫עס איז ווייטער נישט די צייט פאר דעם‪,‬‬ ‫קשיא פונעם ר"ן‪.‬‬ ‫נישט יעצט ''מקיים זיין'' די מצוה‪ ,‬נאר ער‬ ‫מען דארף זיך שוין צוגרייטן כאטש‬ ‫''לערנט'' דיך אויס וויאזוי מען טוט עס‪ ,‬און‬ ‫עטליכע וואכן פאר פורים‪ .‬אויב איינער‬ ‫מה שאין כן ביי שופר און ביי מגילה‪,‬‬ ‫נאכדעם וועסטו עס טון אליינס‪.‬‬ ‫קען נישט בלאזן שופר אדער ליינען די‬ ‫וואו מען גייט דאך אין די זמן קיום המצוה‬ ‫מגילה‪ ,‬איז די איינציגסטע ברירה צו גיין צו‬ ‫איז דאך יא שווער‪ :‬וואס איז אנדערש‬ ‫א בקי ער זאל עס טון פאר אים‪.‬‬ ‫קומט אויס אזוי‪ :‬ווען מען האט‬ ‫מילה ווי דעם? דארף מען טאקע צוקומען‬ ‫געוואלט פארשטיין פארוואס ביי מילה‬ ‫צום חילוק אז דארט איז "הכל חייבין"‪,‬‬ ‫לולב אבער איז נישט אזא שווערע זאך‬ ‫האט מען נישט גוזר געווען‪ .‬האט מען‬ ‫ממילא איז יעדער איינער טרוד‪ ,‬מה‬ ‫אויסצולערנען פאר א איד וויאזוי מען‬ ‫געמאכט א חילוק‪ ,‬ווייל ביי מילה וועלן‬ ‫שאין כן ביי מילה‪ .‬עס איז ממש מורא'דיג‬ ‫שאקלט – דרום‪ ,‬צפון‪ ,‬מזרח‪ .‬דאס קען‬ ‫אנדערע מענטשן אים דערמאנען וויבאלד‬ ‫אויסגערעכנט‪ ,‬מען שפירט עס אזוי‬ ‫מען זיך יא אויסלערנען אין עטליכע מינוט‬ ‫דער עולם איז נישט טרוד‪ ,‬אבער ביי שופר‬ ‫אין סוכות אליינס‪ ,‬סיי די ברכות און סיי די‬ ‫קלאר אז די גמרא מיט די ווערטער "הכל‬ ‫און מגילה וועט מען אים נישט דערמאנען‬ ‫נענועים‪ .‬דאס קען מען זיך יא אויסלערנען‪.‬‬ ‫חייבין בתקיעת שופר" מיינט טאקע צו‬ ‫ווייל מען איז יא טרוד‪ .‬דער תירוץ ליגט אין‬ ‫פארענטפערן דעם ר"ן'ס תירוץ‪ .‬וויבאלד‬ ‫די ווערטער "הכל חייבין בקריאת המגילה"‬ ‫ביי לולב זאגט מען עס נישט‪ ,‬ווייל דארט‬ ‫און "הכל חייבין בתקיעת שופר"‪.‬‬ ‫וויפיל אזייגער גייט‬ ‫דארף מען נישט צוקומען צום תירוץ‪.‬‬ ‫מען צום בקי‪...‬‬ ‫ביי לולב דארף נישט די גמרא שרייבן‬ ‫***‬ ‫דעם לשון‪ :‬ווייל ווען מען וויל פארשטיין‬ ‫לויט דעם‪ ,‬זאגט דער כתב סופר‪ ,‬קען‬ ‫דעם חילוק צווישן לולב און מילה‪ ,‬דארף‬ ‫מען פארשטיין א שיינעם חילוק‪ :‬ווען‬ ‫מען נישט צוקומען צום תירוץ פונעם‬ ‫וועט דער מענטש גיין צום בקי? ביי שופר‬ ‫גליון שיחתי ‪ -‬ה‬ ‫אויב ח'ו אלע שלעכטע כוחות ווילן אונז‬ ‫טשעפען‪ ,‬דערמאנט מען דעם כח פון דעם‬ ‫נעמען‪" :‬את עוץ בכורו ואת בוז אחיו ואת‬ ‫קמואל" – דאס איז א פרט‪ .‬לויט דעם לימוד‬ ‫צווייטע טאג ראש השנה‬ ‫פון "אין בכלל אלא מה שבפרט"‪ ,‬ווען מען‬ ‫וואס רבקה אמנו איז געבוירן געווארן‪ ,‬און‬ ‫זאגט א כלל און נאכדעם א פרט‪ ,‬וויל מען‬ ‫שמחה פון ''לידת‬ ‫מיט דעם טוט מען אלעס מבטל זיין‪.‬‬ ‫עס מאכן ווייניגער‪ .‬זעהט מען דא‪ ,‬אז די‬ ‫רבקה''‬ ‫תורה האט געוואלט קלענער מאכן דעם כח‬ ‫דער בעלזער רב זאגט ווייטער‪ :‬מען‬ ‫פון די אלע רשעים; ווייל זיי האבן שלעכטע‬ ‫א שטארק ווארט וואס איז נוגע פאר‬ ‫זאגט דעם קאפיטל "הודו לה' כי טוב" מיט‬ ‫כוחות‪ ,‬דארף מען זיי איינצוימען‪ ,‬דערפאר‬ ‫דעם צווייטן טאג ראש השנה‪ .‬מען ליינט‬ ‫די זעקס און צוואנציג פסוקים‪ ,‬און יעדער‬ ‫מאכט מען א כלל ופרט‪ .‬דאס איז אלץ נאר‬ ‫אין די תורה דעם פרשת העקידה ווי עס‬ ‫פסוק האט א באשטימטע מלאך וואס‬ ‫געווען ביז ''רבקה איז געבוירן''‪ .‬נאכדעם‬ ‫קאכט זיך א הויכע הימלישע עבודה‪ ,‬און‬ ‫לויבט דעם אויבערשטן מיט דעם פסוק‪.‬‬ ‫צום סוף לייגט מען צו נאך א שטיקל פון‬ ‫עס איז דא א מלאך וואס הייסט שמ"רא''ז‪.‬‬ ‫וואס זאגט דער מלאך? דעם פסוק‬ ‫די תורה‬ ‫עטליכע פסוקים סוף פרשה‪ ,‬וואס שפירט‬ ‫"ויפרקנו מצרנו כי לעולם חסדו" – דער‬ ‫האט געוואלט‬ ‫זיך אביסל ווי עס נעמט אוועק דעם גאנצן‬ ‫ראש השנה'דיגן טעם‪[ ...‬אויב מ'מעג עס‬ ‫אייבערשטער האט אונז אויסגעלייזט פון‬ ‫קלענער מאכן‬ ‫אזוי זאגן אויף א גשמיות'דיגע שפראך‪].‬עס‬ ‫ווערט דארט אויסגערעכנט אז נחור האט‬ ‫אלע אונזערע באדרענגער און מקטרגים‪.‬‬ ‫דער מלאך וואס ברענגט ארויס דעם כח פון‬ ‫דעם כח פון‬ ‫געהאט קינדער פון מילכה‪ :‬עוץ בכורו‪ ,‬בוז‬ ‫"ויפרקנו מצרנו" הייסט "שמרי'‪-‬א''ל‪ .‬וואס‬ ‫איז די ראשי תיבות פון דעם ווארט נאמען?‬ ‫די אלע רשעים;‬ ‫אחיו‪ ,‬און עס איז זייער אינטערעסאנט וואס‬ ‫האט דאס מיט ''ראש השנה''? פארשטייט‬ ‫די ווערטער רבקה שמונה אלה ילדה מלכה‬ ‫מען דאך אוודאי אז אין די אלע זאכן ליגן‬ ‫וואס רבקה איז געבוירן‪ ,‬שטייט נאכאמאל‬ ‫גרויסע הייליגע סודות עליונים‪ .‬איז כדאי‬ ‫לנחור‪ .‬דאס קומט ווייזן אז איינמאל מען‬ ‫איבערגעשריבן "שמונה אלה ילדה מלכה"‪.‬‬ ‫צו דערמאנען א קליין שטיקל ''גילוי''‪,‬‬ ‫האט רבקה‪ ,‬קען מען שוין מאכן א כלל און‬ ‫פארוואס מאכט די תורה נאכאמאל א ''כלל''‬ ‫פונעם הייליגן ערשטער בעלזער רב זי'ע א‬ ‫צוריק צוזאמנעמען אלע גרויסע כוחות‪,‬‬ ‫קורצן רמז וואס ליגט אין די ווערטער פון די‬ ‫ווייל מיר האבן שוין נישט קיין מורא‪ ,‬עס‬ ‫און מאכט זיי צוריק גרויס? דער תירוץ איז‪,‬‬ ‫אז איינמאל עס איז דא רבקה‪ ,‬האט מען‬ ‫קינדער פון מילכה‪.‬‬ ‫וועט זיכער זיין "ויפרקנו מצרנו כי לעולם‬ ‫שוין נישט מורא; מען איז שוין מבטל אלע‬ ‫חסדו" – ער וועט אונז אויסלייזן פון אלע‬ ‫שלעכטע מקטרגים און קליפות דורך דעם‬ ‫דער בעלזער רב זאגט אז די אלע חברה‬ ‫אונזערע באדרענגער‪ .‬כי לעולם חסדו‪.‬‬ ‫כח פון רבקה‪.‬‬ ‫זענען געוואלדיגע גרויסע קליפות וואס‬ ‫ווילן טשעפען די קדושה‪ ,‬אבער עס קומט‬ ‫כתיבה וחתימה טובה‬ ‫זאגט דער בעלזער רב‪ :‬דאס זעט מען אין‬ ‫דער כח פון רבקה און איז מבטל די אלע‬ ‫די פסוקים אז ווען מען האט רבקה ווערן‬ ‫כוחות זייערע‪ .‬איז ער מסדר די פסוקים‬ ‫ושנת גאולה וישועה‬ ‫בטל אלע מקטרגים און שלעכטע כוחות‬ ‫אזוי‪ :‬קודם זאגט די תורה "הנה ילדה מלכה‬ ‫איז דאס דאך א מורא'דיגע סגולה פאר ראש‬ ‫בנים גם היא" – 'בנים' איז א כלל‪ .‬דערנאך‬ ‫השנה‪ :‬ווען מען ליינט די פסוקים אז אפולו‬ ‫הייבט די תורה אן אויסצורעכענען די‬ ‫פאר הערות‪ ,‬הוספות‪ ,‬נדבות‪,‬‬ ‫להאזין ולהתענג משיעורי קול שיחתי‬ ‫שיעורים קצרים מדי יום ביומו‬ ‫און באקומען דעם גליון אויפן‬ ‫ושיעורים מדי שבוע בשבוע‬ ‫אימעיל‪:‬‬ ‫אימעיל‪:‬‬ ‫אמעריקע‪605-477-5551 :‬‬ ‫‪machonsichoosi@gmail.com‬‬ ‫ארץ ישראל‪073-388-6653 :‬‬ ‫טעלעפָאן‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫‪605-477-5551,7‬‬ ‫איירָאּפע‪44-333-070-6593 :‬‬ ‫ָ‬ ‫ו ‪ -‬גליון שיחתי‬