איש חסד היה - אידיש · Ish Chesed Haya - Yiddish — ראש השנה (2026-09-07)

איש חסד היה
א זאמלונג פון געוואלדיגע מעשי חסד
פונעם בארימטן נגיד
מוהר"ר שמואל יהודה דסקל ז"ל
───────◇───────
פאר הערות ,תגובות און צוצולייגן עובדות און מעשיות:
אימעילy.b.daskal@gmail.com :
פרק ד
נתינה לכל מבקש
די זכות צו טרעפן ערליכע ארעמעלייט
הונדערטער און טויזנטער תלמידי חכמים ,וואס זענען באמת געווען נצרכים ,האבן באקומען שטיצע
פון זיין געלט.
ווי אזוי האט ער זוכה געווען אז דער אויבערשטער זאל אים צושיקן אזויפיל ערליכע מענטשן?
דאס איז געווען בזכות א באזונדערע הנהגה וואס ער האט זיך געפירט ,לויט דער הוראה פון כ"ק
מרן אדמו"ר דער 'אמרי חיים' מוויזשניץ.
אזוי האט ער דערציילט פאר הרה"ח ר' נחום אפל פון נוה אחיעזר:
"איך קום יעצט צוריק פונעם רבי'ן .איך האב געבעטן דעם רבי'ן ער זאל מיר געבן אדרעסן פון
ערליכע ארעמעלייט ,ווייל איך וויל פארטיילן צוואנציג טויזנט לירות פאר צדקה" — א סכום וואס
איז דעמאלט געווען בערך דער פרייז פון א געווענליכע דירה.
"ניין!" האט דער רבי געפסק'נט" .עס איז כדאי צו פארטיילן צוואנציג טויזנט לירות צווישן אסאך
ארעמעלייט ,אבי אז אפילו איין פרוטה זאל אנקומען אין די הענט פון אן ערליכן ארעמאן!"
אוודאי דארף מען מקיים זיין די מצוה פון צדקה ביי מענטשן וואס זענען מהוגנים ,ווי חז"ל זאגן
אין מסכת בבא קמא )טז" :(:דרש רבא ,מאי דכתיב )ירמיהו י"ח(' :יהיו מוכשלים לפניך ,בעת אפך
עשה בהם'? אמר ירמיה לפני הקב"ה' :ריבונו של עולם ,אפילו בשעה שעושין צדקה ,הכשילם בבני
אדם שאינן מהוגנים כדי שלא יקבלו עליהן שכר'".
אבער כדי זוכה צו זיין צו טרעפן ערליכע מענטשן ,דארף מען האבן א באזונדערע זכות .דאס איז א
מתנה פונעם אויבערשטן.
ווער עס טיילט צדקה פאר דעם וואס זעט אים אויס ווי אן אמת'ער נצרך ,און האלט זיך נישט צוריק
פון געבן צוליב צופיל חקירות ודרישות ,וועט זוכה זיין אז דער אויבערשטער וועט אים צושיקן
ערליכע ארעמעלייט.
גיב אן קיין חשבונות — וועט מען אין הימל אויך נישט מדקדק זיין מיט דיר!
אסאך מאל פלעגט כ"ק מרן אדמו"ר דער 'אמרי חיים' מוויזשניץ מאריך זיין איבער דעם ענין ביי
זיינע הייליגע שמועסן ביים טיש פרייטאג צו נאכט.
דער רבי פלעגט נאכזאגן בשם די תלמידים פונעם הייליגן בעל שם טוב:
"ווען דו זוכסט און פארשסט צי דער ארעמאן איז טאקע אן ערליכער ,ווייל דו ווילסט געבן צדקה
דווקא פאר אים ,זאלסטו וויסן אז אין הימל וועט מען אויך מדקדק זיין מיט דיר און בודק זיין צי
דו ביסט גענוג ראוי אז מען זאל דיר געבן געלט!"
פרק ד – נתינה לכל מבקש
דער רבי פלעגט דערצו דערציילן:
עס איז געווען א איד וואס פלעגט שטיצן הרה"ק ר' זושא מאניפולי ,און אין דעם זכות איז ער
געווארן א גרויסער עושר.
איין טאג ,ווען ער איז געקומען צו ר' זושא'ס הויז ,האט מען אים געזאגט אז ר' זושא איז נישט
דארט.
"וואו איז ער?" האט דער איד געפרעגט.
"ער איז געפארן צו זיין רבי'ן ,דעם הייליגן מגיד פון מעזריטש" ,האט מען אים געענטפערט.
האט דער איד געטראכט ביי זיך" :ווען איך האב געשטיצט ר' זושא בין איך אזוי רייך געווארן .אויב
וועל איך שטיצן זיין רבי'ן ,דעם מגיד ,וועל איך זיכער רייך ווערן כפל כפליים!"
איז ער געפארן צום מגיד ,אנגעהויבן אים צו שטיצן ,און אויפגעהערט צו שטיצן ר' זושא.
עס איז נישט אריבער קיין לאנגע צייט ,און דער איד האט פארלוירן זיין פארמעגן .אין זיין צרה איז
ער געפארן צום הייליגן מגיד פון מעזריטש און אים געפרעגט פארוואס דאס האט פאסירט.
האט אים דער צדיק געענטפערט:
"כל זמן דו האסט נישט געמאכט קיין חשבונות ,נאר געשטיצט ר' זושא בתמימות ,האט מען דיר
פון הימל אויך געגעבן אן מאכן קיין חשבונות צי דו ביסט ראוי צו עשירות .אבער פון דעם מאמענט
וואס דו האסט אנגעהויבן מאכן חשבונות און אויסרעכענען וואס עס לוינט דיר מער ,האט מען אין
הימל אויך אנגעהויבן מאכן חשבונות אויף דיר ,און מען האט אויפגעהערט דיר צו געבן עשירות".
ליבשאפט צו יעדן איד
הרה"ח ר' נחום אפל האט ווייטער דערציילט:
טאקע ,ר' שמואל איז געווען וואונדערליך אין דער מדה .ער האט נישט געמאכט קיין חילוק צווישן
איין איד און דעם צווייטן ,נאר געגעבן פאר יעדן איד מיט גרויס ליבשאפט.
ער האט קיינמאל נישט געמאכט קיין חשבונות .ער האט געהאפט אז צווישן אלע זיינע נתינות וועט
די צדקה אויך אנקומען צו ערליכע ארעמעלייט.
און דאס איז טאקע געווען זיין שכר .ער האט זוכה געווען צו שטיצן אמת'ע בני עליה — עמלי תורה,
עובדי ה' ,קינדער פון צדיקים ,און חשוב'ע משפחות וואס זענען באמת געווען נצרכים.
דער בייטל איז שטענדיג גרייט...
הרה"ח ר' אברהם חיים וויזל ,משגיח אין ישיבת חכמי לובלין ,האט דערציילט:
ר' שמואל האט רחמנות געהאט אויף יעדן איד און גוטס געטון פאר יעדן איינעם .עס האט אים
בכלל נישט געשטערט אז צענדליגער ארעמעלייט און מקבצים האבן אים ארומגערינגלט וואו ער
איז נאר געגאנגען.
ב
איש חסד היה
עס איז געווען גאר געווענליך צו זען ווי מענטשן שטייען ארום אים פון אלע זייטן און שטרעקן אויס
די הענט צו אים ,און ער ,פון זיין זייט ,האט פאר זיי געעפנט דאס הארץ און דאס בייטל ,מיט
רחמנות און ברייטהארציגקייט.
יעדן טאג פלעגט א שמחה כאפן די ארעמעלייט ווען ער איז געקומען אין זיין באשטימטער צייט
דאווענען אין בית הכנסת חסדא אין בני ברק .זיי האבן דארט מיט גרויס חשק געווארט אויף אים,
און זיך געפרייט מיט דער נדבה וואס ער האט זיי געגעבן.
איך האב זוכה געווען צו זיצן לאנגע יארן נעבן אים אין בית הכנסת חסדא און צוצוקוקן זיין
געוואלדיגע ליבשאפט צו חסד.
גלייך ווען ער איז געקומען צו שחרית ,נאך איידער ער האט אנגעטון טלית און תפילין ,פלעגט ער
שוין ארויסנעמען דאס בייטל ,אז עס זאל זיין גרייט צו געבן צדקה.
נישט איינמאל זענען די מקבצים צוריקגעקומען צו א "צווייטע הקפה" ,צו באקומען נאכאמאל ,און
ער האט זיי נאכאמאל געגעבן מיט א ברייט הארץ און א שיינעם פנים.
א סעודה פאר ארעמעלייט ביי דער חתונה
מר עמרם לוי ,וואס איז אמאל געווען א יועץ כלכלי אין דער דיאמאנטן־בורסה ,האט דערציילט:
איך בין געווען געלאדנט צו דער חתונה פון ר' שמואל'ס זון אין זאל "וגשל" .צוליב א געוויסער סיבה
בין איך אנגעקומען פריער ,און איך האב באשלאסן צו ווארטן אינעם קילן זאל ביז די שמחה וועט
זיך אנהייבן.
צו מיין גרויסער איבערראשונג האב איך געטראפן א פולן זאל מיט מענטשן אינמיטן א סעודה.
איך האב זיך זייער געוואונדערט .נאך מער בין איך איבערראשט געווארן ווען איך האב געזען אז די
אלע וואס זיצן ביי דער סעודה זענען ארעמעלייט און מקבצים.
"איך האב זיך מסתמא טועה געווען" ,האב איך געטראכט.
איינער האט באמערקט מיין וואונדער און מיך געפרעגט:
"וועמען זוכט איר?"
"די חתונה פון משפחת דסקל" ,האב איך געענטפערט.
"אט איז דאך ר' שמואל דסקל ,דארטן ביים עק פונעם זאל"...
איך האב נישט פארשטאנען וואס דא גייט פאר.
"וואס איז דאס ,ר' שמואל?" האב איך זיך געוואונדערט.
"דאס איז א סעודה פאר ארעמעלייט" ,האט ער מיר געענטפערט בפשטות" .איך האב געבעטן די
בעלי האולם אז אום פיר דרייסיג זאלן זיי צוגרייטן דריי הונדערט פארציעס פאר ארעמעלייט ,און
איך האב גערופן די ארעמעלייט פון שטאט זיי זאלן קומען זיך מיטפרייען מיט מיר .נאכדעם וועל
איך פארטיילן צדקה פאר יעדן איינעם .און בשעת דער חופה ,וואס וועט פארקומען אינעם הויף פון
כ"ק מרן אדמו"ר מוויזשניץ ,וועט מען צוגרייטן דעם זאל פאר אונז".
ג
פרק ד – נתינה לכל מבקש
צדקה פאר יעדן
עס איז געווען ביי א משפחה־שמחה .צווישן די קלאנגען פון דער מוזיק און דעם יום־טוב'דיגן טומל
האבן מיר באמערקט ווי אן ארעמער איד קומט צו צו אונז.
ווען ער האט זיך דערוואוסט אז מיר זענען די קינדער פון ר' שמואל דסקל ,האט ער ,צו אונזער
גרויסער איבערראשונג ,אויסגעבראכן אין א געוויין.
מיט א דערשטיקטער שטימע האט ער זיך דערמאנט אין טאטן און געזאגט:
"זכותו תגן עלינו .איך וועל קיינמאל נישט פארגעסן וואס אייער טאטע האט פאר מיר געטון .ער
האט מיר געראטעוועט דאס לעבן"...
דער איד איז בלויז איינער פון טויזנטער וואס זענען אים שולדיג זייער לעבן.
"כשהיה לאביכם כסף" ,האט אונז דערציילט הרה"ג ר' חיים לייב שטיין ,מחשובי זקני ויז'ניץ,
"לכולם היה כסף!"
אז דו ביסט שוין געווען ,קומט דיר נאכאמאל!
נישט נאר פאר יעדן וואס האט געבעטן האט ער געגעבן ,נאר אפילו אויף יעדע בקשה...
הרה"ח ר' יוסף כ"ץ פון ירושלים ,וועלכער איז געווען דערביי בשעת מעשה ,האט דערציילט:
"ער האט שוין זיכער פארגעסן" ,האט דער איד געטראכט.
נישט לאנג פריער האט ער שוין געבעטן צדקה פון ר' שמואל .עס איז אריבער א קורצע צייט ,און ער
האט באשלאסן צו בעטן נאכאמאל ,האפנדיג אז ר' שמואל געדענקט שוין נישט.
אבער ר' שמואל האט אים איבערראשט.
"וויבאלד דו ביסט שוין געווען ביי מיר" ,האט ער אים געזאגט מיט א שמייכל" ,קומט דיר
נאכאמאל!"
א נצרך פארשטעלט ווי א רמאי
אסאך מאל זענען געקומען צו אים מענטשן מיט בקשות וואס זענען נישט געווען אמת ,און ער האט
דאס גוט געוואוסט.
"אסאך צדקה האב איך געגעבן פאר מענטשן וואס איך האב געוואוסט אז זיי נארן מיר" ,האט ער
דערציילט פאר הרה"ח ר' חיים ולצר פון קרית ויז'ניץ" ,און איך האב נישט קיין חרטה דערויף.
ווען א איד בעט צדקה ,איז ער בדרך כלל א נצרך ,אפילו אויב דאס וואס ער דערציילט איז נישט
אמת".
מיט זיין גדלות הנפש פלעגט ער זיך מאכן ווי ער ווייסט גארנישט...
לויט דער הדרכה פונעם רבי'ן
לויט דער הוראה פון כ"ק מרן אדמו"ר דער 'אמרי חיים' מוויזשניץ ,פלעגט ער פארטיילן צדקה אן
איבעריגע חקירות ודרישות.
ד
איש חסד היה
נישט איינמאל זענען מיר געשטאנען פארוואונדערט זעענדיג די געוואלדיגע סכומים וואס ער האט
פארטיילט און געגעבן פאר יעדן וואס האט געבעטן.
איין ווארט פונעם רבי'ן איז אים געווען גענוג ,און ער האט זיך דערמיט געפירט בתמימות און מיט
א געוואלדיגע אמונת חכמים זיין גאנץ לעבן.
דורך דער הנהגה האט ער זוכה געווען צו געבן פאר אמת'ע נצרכים און נזקקים און זיי צו שטיצן
לאנגע יארן.
מיר ווייסן פון אסאך חשוב'ע משפחות וואס וואלטן קיינמאל נישט געקומען בעטן הילף .אבער פון
הימל האט מען אזוי געפירט אז ר' שמואל זאל געוואויר ווערן פון זייער מצב ,און ער האט זיי
געשטיצט מיט א געוואלדיגע צניעות.
ה
