הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

||| שנת תשפ"ז לפ"ק ||| גליון קס"ט פרשת האזינו-שובה
שיעורי.
באידיש הרב שמעון
שפיצער
יון שליט"א
גל מיוח
ד
לקראת
יום הקדוש
+א יו+ם
ה+ק+דוש
ח +נקוּ+דה
+ל+מחש+בה
ובלבבו יבין ושב;
ַאנערקענען דעם אמתַ ,אז נאר השי"ת קען אונז העלפן תשובה טון
יום שלישי פרשת האזינו ,ח' תשרי תשפ"ו
יו+ם ה+ק+דוש
א
פאסט זיך כביכול אונז
בא ַ
אף הקב"ה מטהר את ישראל; דער אויבערשטער ַאליין ַ
צו רייניגען
דער צווייטער וועלט מלחמה איז געבליבן ַא מאכן גרייט
כאטש ַ
אונזער תפקיד :זיך ָ מ'קען נישט תשובה טון ָאן השי"ת
בחור'ל עלנד ַאליין .ער איז ָאנגעקומען פון די טראכטן" :איך קען סייווי
נו ,אויב ַאזוי קען מען ַ בדרך כלל ,ווען מ'איז עוסק אין דער מצוה
אינגאנצן צעריסן און צעשליסןָ ,אן קיין
ַ לאגערןַ נישט תשובה טון .ס'איז ַאלעס דער אויבערשטער. טראכטןַ ,אז
ַ פון תשובה איז מען צוגעוואוינט צו
געהעריגן בגד און אודאי נישט קיין געלט זיך רלאזן אויף אים ַאז ער וועט שוין
פא ָוועל איך זיך ַ וואס דער מענטש דארף ַאליין תשובה איז עּפעס ָ
אויסצושטאפירןָ .אבער דער משגיח פון ישיבה ָ דאס איז אויך נישט ריכטיג! די ַאלעס טון"ָ ... טון .ס'איז זיין אייגענע ַארבעט און זיין אחריות,
זא טייערער נשמה; ער זעט ַאז דער בחור איז ַא ַ דארף זיין :צו טון די ריכטיגעעבודה פון ַא איד ַ רויפווארפן אויף קיינעם:
ַ און ער קען עס נישט ַא
טראכטַ הארץ ,זיין ערנסטקייט ,און ער זעט זיין ַ זאכן און זיך ַאריינצושטעלן אין דעם גוטן מצבַ ,אז
ַ געמאכט ,אויב ַאזוי רייניג עס
ַ "דו האסט שמוציג
נאבעלע התנהגות כ'האלט דאך מיט די ָ ַ צו זיך: דארט העלפן צו זאל דיר פון ָ
דער אויבערשטער ָ זאל עס טון. אויף .בעט נישט ַאז ַא צווייטער ָ
בייטאג
ָ פון דעם בחור אין ַאלע אומשטענדן ,סיי ווערן אויסגערייניגט! מ'דארף"...
ַ וואס
שטעל זיך ַאוועק ,און טו ָ
יא צו עסן האט ָביינאכט ,סיי ווען ער ַָ און סיי האט אונז געגעבן ָ דער אויבערשטער דערמאנען ַאז ַא
ַ דארף מען זיך ָאבער באמת ַ
פאר און סיי ווען נישט .איך וויל אים נעמען ַ וויאזוי מיר קענען זוכה זיין ַאז
געוואלדיגע דרכים ַ ַ איד קען נישט תשובה טון ַאליין! ס'איז בכלל נישט
ַאן איידעם!" רלאנגטפא ַזאל אונז רייניגן און אויפהייבן .עס ַער ָ שייך פאר ַא מענטש צו תשובה טון מיט זיינע
דאך נישט קיין מחותן האט ָ דער משגיח ָ מ'זאל קומען צו אים ,כדי ַאז
זיך נאר פון אונז ַאז ָ זאגן
אייגענע כוחות! ביי יעדע התגברות על היצר ָ
דא
מצד החתן צו וועמען צו רעדן ,און ער וויל ָ דאס איז די עבודה זאל זיך ָאּפגעבן מיט אונזָ .
ער ָ אונז חז"ל (סוכה נב ,ב) :אלמלא הקב"ה עוזרו אינו
זאל מסכים זיין טאכטער ַאז זי ָ איבערצייגן זיין ָ וואס הייסט תשובה :דריי זיך צוריק אויס ,שטעל ָ יכול לו ,אויב ַאזוי ,איז דאך זיכער -כל שכן וכל
צום שידוך .רופט ער צו דעם בחור אין ַא ווינקל הארץ אין ַא מצב ַאז דער ַאריין דיין מח און דיין ַ דארף זא הויכע מצוה פון תשובה ַ שכן ַ -אז ביי ַא ַ
אינגאנצן ַארומנעמען.
ַ זאל דיר
אויבערשטער ָ מען אוודאי ָאנקומען צו ַא נס למעלה מדרך הטבע,
האסטו עטליכע הונדערט "דא ָָ זאגט אים:און ָ
מ'קען נישט ַאליין תשובה טון.
דאלער ,גיי קויף זיך נייע בגדים .איך וועל דיר ָ דער מחותן רישט אויס דעם חתן...
האב שוין גערעדט זאלסט גיין ,איך ָ ָאנווייזן וואו דו ָ זאגט די משנה (יומא פה ,ב) :מקוה ישראל ַאזוי ָ
דאס מסביר בדרך משל: די ספרים זענען ָ ה' ,מה מקוה מטהר את הטמאים אף הקב"ה מטהר
מיט'ן געשעפט אייגנטימער ,מ'וועט דיר מסדר
געווענליך ,ווען ַא בחור דארף ווערן ַא חתן און את ישראל .ס'איז ַא דבר ּפשוט ַאז נאר דער
זאלסט זיין גוט ָאנגעטון .שּפעטער וועל זיין ַאז דו ָ
מאכן
ער גייט זיך טרעפן מיט די ַאנדערע זייטַ , אויבערשטער קען אונז מטהר זיין ,ווייל אן עבירה
זאלסט וויסן איך דיר העלפן און ָאנגרייטן ַאז דו ָ
האט ַא נייעם רעקלזיינע עלטערן זיכער ַאז ער ָ נאכנישט וואס ס'איז ָאיז ַא שרעקליכער פלעק ָ
וויאזוי צו רעדן".
ַ
זאל אויסזען מענטשליך און ַא לייטישן הוטַ ,אז ער ָ דאס קענען זאל ָ וואס ָ
געווארן די זייף ָ
ָ שאפן
בא ַַ
לאזן רייניגען
מיר דארפן זיך נאר ָ צאמגענומעןַ .אזוי ַארבעט עס בדרך כלל ,וועןאון ַ טעכניש רייניגןַ .א חטא איז גורם ַא רוחניות'דיגן
געווענליך ַארבעט עס נישט ַאזויָ ,אבער ווען דא מחותנים פון ביידע זייטן.ס'איז ָ דאססארט זייף ָהאבן ַא געטליכע ָ מ'דארף ַָ פגם,
זא
יא זיין ַא ַ
געוואלדיגע אהבה קען ָ
ַ דא ַא
ס'איז ָ נאך
פארשטעלן ַאז ָ
ָ לאמיר זיך ָאבער
ָ ראּפצונעמען! ַא ָ
גליון הבינני || 1
זיך מחבר זיין מיט'ן אמת זאגט אויפ'ן דער אור החיים הק' (שופטים כ ,א) ָ סארט מציאותַ ,אז דער צוקונפטיגער מחותן ָ
טאג פון יום כיּפור דארף
ָאבער אין דעם הייליגן ָ ית סּוס ּפסוקִּ :כי ֵת ֵצא לַ ִּמלְ ָח ָמה ַעל אֹויְ ֶבָך ,וְ ָר ִא ָ באשיינען דעם חתן ,ער קויפטַארבעט זעלבסט צו ַ
ֹלקיָך ִע ָּמְך,
וְ ֶר ֶכבַ ,עם ַרב ִמ ְּמָך ֹלא ִת ָירא ֵמ ֶהם ִּכי ה’ ֱא ֶ אים נייע קליידער ,ער איז אים מסדר ,ער רייניגט
ביי אונז ַאריינגיין צוביסלעך צוביסלעך די הכרה
ַאז ווען ַא מענטש קוקט זיך ַאביסל אן זעט ער ַאז אים ,און ער ברענגט אים צו זיך!
ַאז "נאר דער אויבערשטער קען מיר העלפן" .דער
וואס זענען קעגן אים .ס'איז זאכן ָ דא ַאזויפיל ַ ס'איז ָ דאס איז טייטש 'מה מקוה מטהר את הטמאים, ָ
איד ברענגט ַארויס זיין אמת'ע שפלות המצב וואו
וואס ער דא דער 'סוס' -די תחבולות פונעם יצר ָ ָ אף הקב"ה מטהר את ישראל'! דער רבוש"ע ווייסט
ער געפינט זיך ,ער וויל זיך צוריקקערן ,און ער דא
דאן איז ָ שטארקער פונעם מענטשַ . ַ סאך איז ַא ַ האט נישט ווער מיר זענען ,ער ווייסט ַאז דער איד ָ
קלאר ַאז נאר
דאך ָ פאר'ן אויבערשטן" :ס'איז ָזאגט ַ
ָ וואס שלעּפט דער 'רכב' – דער חומר פונעם גוף ָ זאל דער מענטש ַאליין ס'זאל אים העלפןָ .
ָ ווער
דו קענסט מיר העלפן תשובה טון". דא
צו דער ַאנדערער זייט .און צום לעצט איז ָ גארנישט ַאליין! ָאבער דער תשובה טון? ער קען ָ
שטארקן רצוןַ דער איד ברענגט ַארויס זיין וואס לויפן דער 'עם רב ממך' – די ַאלטע עבירות ָ רבוש"ע וויל אונז צוריקנעמען צו זיך ,דעריבער
וואס
צוריקצוקומען צום אויבערשטן ,דורכדעם ָ נאך צו ווייטער מכשיל זיין .אויף ָאט די ַאלע אים ָ האט אונז ַאזוי
רייניגט ער אונז און העלפט אונז .ער ָ
דאוונט די ַאלע תפלות פון יום כיּפור וואוער ַ סכנות ,העלפט נאר איין עצה' :לא תירא מהם ,כי מאכט אונז וואשט אונז ָאּפ און ַ
ליב כביכול ַאז ער ַ
מ'רעדט וועגן די זיסקייט פון קרבת אלקים. ה' אלקיך עמך' -דער אויבערשטער איז מיט דיר. זאלן קענען צוריקקומען צו אים! גרייט ,כדי מיר ָ
דאס גדלות ה' און ער צוביסלעך דערהערט ער ָ נאר ער קען דיר העלפן. לויף צו אים ,ווייל ָ
לאזן רייניגען.אונזער ַארבעט איז בלויז זיך צו ָ
באקומט חרטה געפילן אויף זיינע חטאים ,ביז ַ די נסיונות זענען אומאויפהערליך ּפראבלעם אויב ּפונקט ווי ביים משל וועט זיין ַא ָ
פאר'ן
זאגט ַמ'קומט ָאן צו נעילה און דער מענטש ָ זאגן (סוכה נב ,ב) יצרו של אדם מתגבר עליו חז"ל ָ זאגן" :איךדער בחור וועט זיך קעגנשטעלן און ָ
רבוש"ע" :אתה נותן יד לפושעים וימינך ּפשוטה בכל יום .און די ספרים הק' שמועסן אויס ַאז דער באקומען כ'האב נישט ליב צו ַ ָ דארף נישט. ַ
לקבל שבים .איך קען נישט ַאליין ,כ'בעט זיך ביי טאג ,נאר 'בכללאקערט נישט בלויז יעדן ָ יצר הרע ָ נדבות פון מענטשן ...ס'איז גוט .כ'קען גיין מיט
וויאזוי מ'קומט צוריק".
דיר ,געב מיר די עצה ַ שעה ושעה' .ס'איז נישט ּפשט ַאז אפשר וועסטו צעריסענע בגדים "...זיי זיך נישט מתנגד! זיי זיך
האבן ַא נסיון און אפשר נישט .עס וועט היינט ָ פארשטיי דיין מצב .בעט מכניע מיט ַא ווייכקייטַ .
טאקע מסבב און דער רבוש"ע כביכול איז ַ
גאנצן צייט! אפילו לעמאל ַא ַ
ָ זיכער זיין נסיונות ַא שוואכקייט און
ַ זיך פונעם רבוש"ע וויסנדיג דיין
גאנצן צייט ,צו העלפן דעם מענטש זיך סיבות ַא ַ
מאכט אים דער ווען ַא איד זיצט ביי דער גמרא ַ לאז דעם אויבערשטן זיך מטּפל זיין מיט דיר! ָ
צוריקקערן .ווען ַא איד דערהערט ָאט דעם אמת
סארט אופנים .סיי ַאזיצר הרע משוגע אויף פופצן ָ חזר'ן ַאז איך קען נישט ַאליין
דעמאלט
ָ ַאז דער אויבערשטער וויל אים העלפן,
קאנצענטרירן ,סיי ַאז ער זאל זיך נישט קענען ָ ער ָ
שטייט דער איד אויפ'ן גוטן וועג .מ'קען בלייבן מ'הייבט ָאן יום כיּפור מיט'ן פיוט פון 'כי
זאל זיין מיד אוןהאבן גאוה ,און סיי ַאז ער ָ זאל ָָ
האלב ּפסוק פון 'צופה רשע שטעקן מיט'ן ערשטן ַ הנה כחומר ביד היוצר' ,וואו מ'חזר'ט איבער מיט
איינשלאפן...
ָ
לצדיק ומבקש להמיתו'ָ ,אבער דער ריכטיגער וויאזוי מיר זענען נאר אין די
סארט משלים ַ ַאלע ָ
דער יצר הרע איז 'רק רע כל היום' ,ווי דער הענט פונעם אויבערשטן ,און מען פירט אויס 'כן
מהלך איז ַאריינצולייגן אינעם מח אויך דעם
זאגט (תהלים לז ,לב) צופה רשע לצדיק ומבקש ּפסוק ָ אנחנו בידך ,לברית הבט ואל תפן ליצר' .לכאורה
האלב ּפסוק' :ה' לא יעזבנו בידו'!
צווייטן ַ
להמיתו .יעדע מינוט שטעלט ער אונטער ַאנדערע דאס צו דער סוגיא פון בטחון ,וואו לאנגט ָ בא ַַ
ווען ַא מענטש איז זיך מתחבר צו דעם אמת נסיונות .ווען ער זעט ַאז יעצט ַארבעט נישט די דאס
ביינאכט? ווייל ָ
ַ דא ַאריין יום כיּפור
קומט עס ָ
לעמאל מסבב סיבות
ָ ַאז "דער אויבערשטער איז ַא סארט נסיון ,נעמט ער ַארויס ַא נסיון פון דער ָ איז ַאן עיקר חלק פון תשובה! דער איד שטעלט
מיר צו העלפן .ער ווייסט מיין ּפנימיות ,ער ווייסט ַאנדערער זייט .ס'פעלט אים נישט קיין תחבולות זיך ַאוועק גלייך ָאנהויב יום כיּפור מיט דער
דאס
מיין אינערליכן רצון צו תשובה טון" ,איז ָ מיט קיין מהלכיםַ ...אז ס'גייט נישט איין וועג, קלארער הבנה ַאז "אפילו אויב איך וויל תשובה ָ
שטארק מחזק צו קענען זען די דרכים ַ אים ַאזוי פארדרייטוועט ער גיין פון ַאן ַאנדערן וועג .ער ַ דא ַא 'שאור
טון ,בין איך 'כחומר ביד היוצר' .ס'איז ָ
וואס דער אויבערשטער ווייזט אים ,און צו קענען ָ וואס
דא פון ָטאג און ס'איז ָ
גאנצן ָ
קאּפ ַא ַ
אונז דעם ָ שבעיסה' ,און דער יצר הרע איז ַא מלאך .איך קען
ריכטיג ַאריינגיין אין דעם מצב פון תשובה. האבן!
מורא צו ָ נישט ַאליין!"
ב
פאררעכטן
וואס וויל ַ
באגלייט יעדן איד ָ
אתה נותן יד לפושעים; השי"ת ַ
געזינדיגט און צוליב דעם איז ליידער געקומען
נאך הסתר.
נאך ַא הסתר און ָ
'צרות רבות ורעות' ָ - ספה"ק תפארת שלמה וארא +אותיות מחכימות
ָאבער דער אויבערשטער ברוב רחמיו
זאגט 'אסתירה ּפני מהם' ,איך גיי נישט קוקן ָ ַא ְס ִּת ָירה פָ נַ י ֵמ ֶהם ֶא ְר ֶאה ָמה ַא ֲח ִר ָיתםֵ ּ ,פרו ּׁש ִּכי לְ ַמ ְעלָ ה ִמן ָה ִענְ יָ ן ְּכ ִתיב ׁ ֶש ַּנ ֲעשׂ ּו ָּכל ָּכְך ָר ִעים וַ ֲח ָט ִאים
ּפאסירן יעצט אויף דער וואס ַ
אויף די עבירות ָ עוֹמ ִדים ,וְ לֹא ַא ִּביטהש”י ְּברֹב ַר ֲח ָמיו ַ‘א ְס ִּת ָר ּה ּ ָפנַ י ֵמ ֶהם’ַ ,היְ נ ּו ִּבבְ ִחינַ ת ָה ַרע ׁ ֶש ֵהם ְ ִמ ּתוֹ לָ ָדהַ ,על זֶ ה ָא ַמר ׁ ּ
ָּבזֶ ה ֶא ָּלא ֶ‘א ְר ֶאה ָמה ַא ֲח ִר ָיתם’ַ ,היְ נ ּו סוֹף וְ ַא ֲח ִרית ִא ׁיש יִ שְׂ ְר ֵאלִ יֶ ׁ ,ש ּסוֹף ָּכל סוֹף ָע ִתיד לְ ִא ׁ ְש ָּתאבָ א ְּבגוּפָ א
מינוט ,איך גיי נישט קוקן אויף דעם מצב וואו
לוֹמר ׁ ֶש ֶּזה נָ ִמי גּוֹ ֵרם ִה ְת ַח ְּזקוּת ְּבלֵ ב יִ שְׂ ָר ֵאל
דְּ ַמלְ ָּכא ,וְ ַעל ֵּכן ְּב ֶהכְ ֵר ַח ָעלַ י לְ ַס ֵּבב ִסבּ וֹ ת לְ ַה ֲחזִ ָירם לְ מו ָּטב .וְ יֵ ׁש ַ
אידן שטייען ַאצינד ,נאר 'אראה מה אחריתם', ׁ ֶשלּ ֹא יִ ְס ַּת ְּכל ּו ַעל ְמהו ָּתם ַהנּוֹכְ ִחית ַאף ׁ ֶש ִהיא ִּבלְ ִּתי ְראוּי’ ַאל יִ ְתיָ ֵא ׁשֶ ,א ָּלא יִ ְר ֶאה ָמה ַא ֲח ִר ָיתם כּ נ”ל:
וואס איז דער 'סוף ואחרית' פון ַא איך קוק ָ
דאך זיין ַאז דער איד וועט איד! דער סוף וועט ָ
ווערן דבוק אינעם רבוש"ע ַאליין .אויב ַאזוי
מוז איך מסבב זיין סיבות זיי צוריקצוברענגען יתםַ ,אז די
כ) ַא ְס ִּת ָירה ָפנַ י ֵמ ֶהם ֶא ְר ֶאה ָמה ַא ֲח ִר ָ דער סוף פון ַא איד וועט זיכער זיין גוט
ּפאסירן .דער
צו מיר ,ווייל בכל אופן גייט עס ַ דערמאנען
ַ פריערדיגע ּפסוקים פון ּפרשת האזינו דא ַא מורא'דיגע לשון אין ספה"ק ס'איז ָ
לעמאל עוסק צו מקרב זיין
ָ אויבערשטער איז ַא האבן
געווארן רעים וחטאים ,זיי ָ ָ ווי אידן זענען שם משמואל (האזינו תרע"ו) אויפ'ן ּפסוק (דברים לב,
|| 2גליון הבינני
פאררעכטן
געבעטן ַא תפלה צו קענען ַ זאל אים העלפן צו קענען ַאז דער רבוש"ע ָ דעם איד ,ווייל ער ווייסט ַאז אידן וועלן סייווי
האט מיר לעצטנס דערציילט ַא מעשה ַא איד ָ פאדערט זיך .בזכות פון וואס ָ פאררעכטן ַאלעס ָ ַ צוריקקומען צו אים.
וואס בדידי הוי עובדא" :איך בין געבוירן און ָ וואס איז געקומען אויף דער וועלט צו דעם צדיק ָ
ַאן אמת'ע תפלה אויף סייעתא דשמיא
אויפגעוואקסן אין ַא געוויסע מדינה ,שּפעטער
ַ זאל ער זוכה זיין צו מתקן העלפן אידן תשובה טוןָ ,
זיין און תשובה טון. זאל זיך נאר צושטעלן צו ווען דער מענטש ָ
נאךאויסלאנד ,און ָ
ַ געווארן קיין
ָ בין איך ַא חתן וואס דערזאל דערהערן ָ ָאט דעם אמת ,און ער ָ
דארט געבליבן וואוינען דער חתונה בין איך ָ טאקע האט אים ַ דארט אין ליזענסק ָ זייענדיג ָ
דעמאלט וועט
ָ גאנצן צייט, אויבערשטער טוט ַא ַ
יארן שּפעטער לאנגע צייט ,און ָ במשך ַא ַ געטראפן
ָ האט 'ּפונקט' געהאלפן ,ער ָ ָ דער רבוש"ע
מאטיש מתּפלל זיין" :ווייז מיר דעם וועג! אויטא ַ
ָ ער
צוריקגעגאנגען וואוינען אין מיין
ַ בין איך האט זיי ּפוגע געווען וואס ער ָ געוויסע מענטשן ָ
העלף מיר מתקן זיין" .דער איד וועט ַאנערקענען
היימשטאט.
ָ ָאריגינעלע האט זיי איבערגעבעטן יארן .ער ָ אין די ישיבה ָ
טאקע נישט ַאלייןָ ,אבער ער קען זיך ַאז ער קען ַ
הארץ. גאנצן ַ
האבן אים מוחל געווען מיט'ן ַ און זיי ָ
געפארן אויף חודש תשרי צו ָ "איינמאל בין איך
ָ וואס דער אויבערשטער פאלגן ָ יא מכניע זיין צו ָ ָ
געהאט די ישועה ווען ַ האט ער אויך שּפעטער ָ
דארט ערב יום כיּפור איז מיין שווער ,און זייענדיג ָ מאכן גרייט צו איז אים מרמז ,ער קען זיך ַ
האטגעווארן .ער ָָ טאכטער איז ב"ה געזונט זיין ָ
דא געקומען איינגעפאלן ַאז אויב איך בין יעצט ָ
ַ מיר האלט אים וויאזוי דער אויבערשטער ַ באמערקן ַ ַ
נאך דער יאר ָגעטראפן ַא הערליכן שידוך ,און צום ָ ָ
כ'דארףַ אויף די הייליגע טעג ,ווער ווייסט אויב טאקע זוכה דעמאלט וועט ער ַ ָ אינמיטן העלפן.
געווארן ַא קינד למזל טוב, ָ חתונה איז ב"ה געבוירן
כ'האב
ָ וואס
דא עּפעס מתקן זיין ַא פגם ָ נישט ָ זיין ַאז ס'וועט אים נתגלה ווערן מער און מער דער
למעלה מדרך הטבע .ווייל ווען ַא איד וויל תשובה
כ'האב געוואוינט
ָ וואס
יארן ָ עובר געווען במשך די ָ גאנצן צייט איז 'אלקים לא יעזבנו', מציאות ַאז ַא ַ
לאזט זיך העלפן ,וועט אים דער טון און ער ָ
כ'האב מתּפלל געווען ערב יום כיּפור מיט ַאן דא?! ָָ רלאזט אים נישט! פא ָ דער אויבערשטער ַ
פאררעכטן. אויבערשטער פירן צו קענען ַאלעס ַ
דארף ערנסטקייט" :רבוש"ע ,העלף מיר אויב איך ַ
נישט אויפגעבן אפילו אויב מ'זעט וואס זענען מתּפלל מיט ַאן אמת ,מעומק אידן ָ
זאל עס אונטערקומען ,איך דאָ ,
פאררעכטן ָ עּפעס ַ
רעזולטאטן
ַ נאכנישט
ָ פאררעכטן ,ווייז מיר הלב" :רבוש"ע ,העלף מיר ַ
כ'דארף מתקן זיין".
ַ וואסזאל וויסן ָָ
האבן דילעמאל ָ ָ דארף מען ַא גלייכצייטיג ַ דעם וועג ,הורינו ה' דרכך ונחני באורח מישור".
האט געברענגט תשובה
די תפלה ָ זאכן! ווייל דער מציאות טאקע ָאפענע ַ זעען ַ
צעבראכן ,אפילו ָ שטארקייט נישט צו ווערן ַ
"דעם קומענדיגן יום כיּפור אינדערפרי ביי פאררעכטן די מ'האט שוין ּפרובירט צו ַ ָ אויב מ'דארף עס נאר ָאנהויבן צו ַ דא,
לעמאל ָ
ָ איז ַא
שּפאצירט
ַ שחרית ,זעט איך ּפלוצלינג וואו עס מ'האט שוין מתּפלל געווען און ס'איז ָ מעשים, באמערקן! ווען מ'איז מתּפלל ַא תפלה פון ַאן ַ
דאוונט נישט וואס ַ
ַאריין אין ביהמ"ד ַא איד ָ נישט געקומען קיין ישועה ,נישט בגשמיות און ראּפ
דעמאלט גייט ַא ָ
ָ ּפלאץ,
ַ אינערליכן ריינעם
האב זיך געווענליך אין דעם בית המדרש .איך ָ נישט ברוחניות .אפילו ווען מ'שּפירט זיך ממש זאכן. דער הסתר און מ'זעט ָ
קלארע ַ
דא געוואוינט האב ָ
דערמאנט ַאז ווען איך ָ
ַ גלייך דארף מען ווייטער ווי אן 'עיוור המגשש באפילה'ַ , מקיים געווען 'יפשפש במעשיו' בשעת ַא
איז דער איד געווען מיין שכן אינעם זעלבן בנין, מתּפלל זיין מיט אמונה ַאז די תפלות וועלן ביטערע צרה
דעמאלט געלערנט 'ּפרק לא ָ האבן
און מיר ָ זיכער העלפן. האט וואס ָ האט מיר דערציילט ַא איד ָ עס ָ
יחפור' ...ס'איז געווען ַא סכסוך צוליב ַא חושן
געדאוונט תקט"ו תפלות ַ האט משה רבינו ָ טאכטער אין דעם געראטענע ָ
ָ גאר ַאגעהאט ָ
ַ
געגאנגען פרעגן ַא רב,
ַ משּפט ּפרשה ,און כ'בין
געוואלט מקיים זיין די מצוות אין ָ האט ווייל ער ָ דאס נגעטראגן ָ
ָ מ'האט אים ָא
ָ רגאנג פון שידוכים,
יא ַ ָ
האט מיר גע'ּפסק'נט ַאז איך בין הונדערט וואס ָ ָ
נאךגעדאוונט ָ
ַ וואלט ארץ ישראל ,און אויב ער ָ האט בעסטע און די שענסטעָ ,אבער ּפלוצלינג ָ
ּפראצענט גערעכט על פי הלכה.ָ
כאטש ס'איז וואלט ער גע'פועל'ט! ָ איין תפלה ָ מען ביי איר ַאנטדעקט די ביטערע מחלה ל"ע.
דעמאלט געווען יונגער און היציגער,ָ "איך בין רוואס משה רבינו פא ָ געווען הימלישע חשבונות ַ זאלגעזאגט ַאז ער ָ ָ האט אים און זיין מורה דרך ָ
האט מיר געגעבן גערעכט ,בין און ַאז דער רב ָ זאל נישט ַאריינגיין קיין ארץ ישראלָ ,אבער ווען ָ פארשטענדליך פארציילן פאר קיינעםַ . דאס נישט ַ ָ
געוואלט
ָ כ'האב נישט
ָ געגאנגען ביז'ן סוף.
ַ איך וואלט ער נאך איין תפלהָ , געדאוונט ָ ַ וואלט
ער ָ האט נישט געקענט אויסהערן ווייטער קיין ַאז ער ָ
וויסן פון קיין 'לפנים משורת הדין' .און מיין ריינגעגאנגען .די עבודה פון ַא איד איז צו ַ יא ַא ָ רגעהאלטן:ַ פא
האבן אים ָ שידוכים ,און מענטשן ָ
אויפפירונג איז געווען זייער נישט אידישלעך. מתּפלל זיין און נישט ווערן מיואש .אפילו אויב מאכסטו ַאוועק יעדן שידוך? דו האסט רוואס ַ
"פא ַָ
כאטש איך בין ס'האט געפעלט פון מדות טובותָ . ָ יארן פוןלאנגע ָ דא ַא רוח סערה פון ַ ס'איז ממש ָ שטארק ַ נישט קיין רעכט דערצו ...ביזט צו
כ'האב גורם
ָ טאקע געווען גערעכט מדינאָ ,אבער ַ "יא
ווארפט אים ַאריין אין ַא יאושָ : וואס ַ הרגלים ָ פאר איינגערעדט ...קיינער איז נישט גענוג גוט ַ
געווארן ממש
ָ ווייטאג פאר יענעם .ס'איז
ָ געווען האב שוין געהערט די ַאלע דרשות טויזנט יא ,איך ָ געדארפט שלינגען און זיך בייסן ַ האט
דיר" ...ער ָ
ַא טינא בלב. כ'האב נישטָ כ'האב שוין מתּפלל געווען ,און ָ מאל,ָ האבנדיג קיין השגה 'מאין יבא עזרו'. די ליּפן ,נישט ָ
דא ,יום כיּפור "און יעצט זע איך אים ָ רעזולטאטן"ָ .אבער דער אמת איז, ַ געזען קיין
ריבערגעגאנגען די
ַ דאס קינד איז ַא ָ
געוואלט צוגיין ָ שטארק ַ אינדערפרי! כ'האב זייער דאס איז דיין עבודה ,נישט צו נתּפעל ווערן ַאז ָ
האט טאטע ָטריעטמענטס בסודי סודות ,און דער ַ
אים איבערבעטןָ ,אבער ווייסט דאךַ ...אזויווי און זיך נישט מייאש זיין ,קוה אל ה' חזק ויאמץ
מקיים געווען דעם מאמר חז"ל (ברכות ה ,א) :אם
מ'וויל אויפטרעטן מיט ַא דרשהָ ,אבער מ'ווארט לבבך וקוה אל ה'!
רואה אדם שיסורים באים עליו יפשפש במעשיו.
מאכן און מיר מכבד זיין... ַאז ַאנדערע זאלן שטיל ַ
געמאכט ַאן אמת'ן חשבון הנפש און ַ האט זיךער ָ
די עבודה פון
רויסגעגאנגען ביי
ַ מה עשה הקב"ה? ווען כ'בין ַא
זאךפאררעכטן איינס ַ האט ּפשוט ָאנגעהויבן ַ ער ָ
געטראפן שטייןָ האבן מיר זיך 'יזכור' פון שולָ ,
געגאנגען ממש מיט ַא
ַ נאכ'ן ַאנדערןַ .אזוי איז ערָ
האטאיינער דעם ַאנדערן ...דער אויבערשטער ָ
האב איך גענומען ָ צוזאמגעשטעלט...ַ אונז ַא איד איז לאמיר זאךָ ,
פאררעכטן די ערשטע ַ לאמיר ַסדרָ :
צו מתּפלל זיין
זאך ,א.א.וו.זאך ,די דריטע ַ
פאררעכטן די צווייטע ַ ַ
געזאגט" :ס'איז שוין ַאריבער ָ די מוט און אים
שטארקַ יארָ ,אבער איך וויל דיר זייער עטליכע ָ ּפראבלעמען
מתקן געווען ַאלטע ָ
איבערבעטן אויף מיין אויפפירונג".
און נישט האט דער איד מחליט געווען
אין יענער תקופה ָ
באמערקט ווי יענער איד
האט
"כ'האב גלייך ַ
געווארט אויף דעם מינוט .ער ָ
ַ
ָ
האט ממש
ָ ווערן מיואש ריבערצופארן קיין ליזענסק ,צום הייליגן רבי
ָ ַא
ר' אלימלך זי"ע ,און זיך ָ
דארט גוט אויסוויינען
גליון הבינני || 3
דא
שטאק וואו ס'איז ָ ָ די טרעּפ ,גיי צום העכערן וויאזוי גייט ער זיך
כאּפן ,ווייס איך נישט ַ
יא ַ
עס ָ יארן ,און יעצט איז ווייטאג די ַאלע ָ
ָ געטראגן דעם
ָ
פענסטערס צום הימל ,און עפן דיינע אויגן ,וועסטו דעמאלט ַאן עצה געבן דערמיט"...
ָ הארץ ,אויף ַאזוי ווייט ַאז
ראּפ פון זיין ַַא שטיין ַא ָ
וויאזוי איך בין מסבב סיבות דיר צו העלפן! זען ַ געזאגט" :איך וויל ַאז דער ָ האט מיר תיכף ער ָ
דערהערן דעם אמת :איך קען נישט
געוואלט טון אן
ָ מאלדערמאן זיך ַאז דו האסט ַא ָ ַ האנדלן דעם קריזיס
בא ַ
ַ זאל נישט נאר זיין צווישן אונז ,אויב מ'קען שלום ָ
האסטו נישט מצליח געווען עבירהָ ,אבער למעשה ָ זאלן זיךפאר די עזרת נשים ַאז זיי ָ איבערגעבן ַ
ווען ַא מענטש דרייט זיך ַארום מיט עבירות
ס'האט דיר וויי געטון"ַ ...אצינד ווען דער ָ און אויך איבערבעטן".
ּפראבלעם? עיצומו"וואס איז דער ָזאגטָ :
און ער ָ
שטאק זעט ער די אהבה ָ מענטש איז אויפ'ן צווייטן של יום מכפר ,מ'קען תשובה טון ,כי קרוב אליך האבדער איד פירט אויס די מעשה" :איך ָ
האב בוחרוואס איך ָנאכדעם ָ פון השי"תַ ,אז אפילו ָ דאס
הדבר מאוד בפיך ובלבבך לעשותו" ,איז ָ האב זא התעוררות דערפון ,ווייל איך ָ געהאט ַא ַ
ַ
האט דער אויבערשטער געווען דעם שלעכטן וועגָ , ווייטאגליך .אוודאי איז אמת ַאז 'קרוב אליך הדבר
ָ נאטירליכע תפלה פון ַא געזען ָאפן דעם כח פון ַא ַ
ראטעווען פונעם טמטום געזאגט" :איך וויל דיר ַ ָ דאס גייט אויף מאוד' ,ווי דער רמב"ן ָ
זאגט ַאז ָ וואס בעט זיך מיט ַא תמימות" :רבוש"ע ,העלף איד ָ
וואס די עבירה ברענגט .איך ווייס ַאז דו הלב ָ נאר אויב
דאס איז ָ די מצוה פון תשובהָ ,אבער ָ פאררעכטן".
דארף ַוואס איך ַפאררעכטן ָ מיר ַ
כ'האב דיר צוגענומען דיין ָ וועסט זיין ברוגז ַאז דעמאלט איז עס
ָ דו גייסט צום רבוש"ע .בלויז מ'כאּפט
ַא גרויסע רחמנות ווען ַ
תאוהָ ,אבער איך וויל דיר ָאּפהיטן". קרוב אליך! ָאבער אויב דו שּפירסט ַאז דו קענסט ּפראבלעם...
מאל דעם ָ
ניטא ָ
ַ
נאכנישט
דעמאלט מיינט עס ַאז דו האסט ָָ ַאליין, דאס איז ממש די ּפינטל פון תשובה ,ווייל ָ
דאס
פארשטיין ָ
די תפלה פון יוה"כ – צו ַ
גדלות ה' ּפראבלעם.
געכאּפט דעם ַָ ווילאנג דער מענטש מיינט ַאז ער קען זיך ַאליין
ַ
מ'דארף אויסנוצן די געלעגנהייט פון יום כיּפור,
ַ זאלווארט ַאז דער איד ָ דער אויבערשטער ַ גאנצער נאך ווייט פון דער ַ
ַאן עצה געבן ,איז ער ָ
זיך קומען אויסרעדן מיט ַא ּפשטות" :איך ווייס נאכנישט דעם כאּפט ָסוגיא פון תשובה ,ער ַ
צוזאמען מיט דידאווענען מיט ָאט דער הכנעהַ , צו ַ
וואס צו מתקן זיין ,שוין ָאּפגערעדט
אפילו נישט ָ ּפראבלעם! אויב ַאזוי וועט ער זיכער נישט ָ
האבן ָ
חיזוק און אמונה ַאז "דער אויבערשטער גייט מיר
וויאזוי מתקן צו זייןָ ,אבערַאז כ'ווייס נישט ַ פאררעכטן. דאס צו ַ
וויאזוי ָ
פארשטיין ַ די כלים צו ַ
דאס איז ממש פון די עיקרי היום. העלפן"ָ ,
כ'ווייס אויך ַאז ס'איז נישט קיין תכלית צו בלייבן יונגערמאן קומט צו
ַ ַאזוי ווי ַא פרישער
טאקע ַאז ַא גרויסער חלק פון די מ'זעט ַ מיט מיין ַאלטע וועג .ס'איז נישט גוט אויף דער עקסטאז איבער ַא
ַ פארציילן מיטטאטע ַ זיין ַ
פאר'ן אויבערשטן, תפלות זענען שבח והודאה ַ וועלט און ס'איז נישט גוט אויף יענער וועלט. האט אים וואס איינער ָצווייפלהאפטיגן געשעפט ָ
ַ
מען זינגט 'האדרת והאמונה' ,און אין די פיוטים פארקערטע פון 'ערב מיין ַאלטע וועג איז ממש די ַ האבזאג":איך ָ
נגעטראגן ,און אינמיטן גיט ער ַא ָ
ָ ָא
סאך וועגן דעם גרויסקייט פון רעדט מען זייער ַא ַ טוב ומועיל' ,און כ'קען נישט ַאליין ַארויסקריכן. טאקע ַאריינגעלייגט אין חובות פון טויזנטער זיך ַ
דעם אויבערשטן .לכאורה איז דאך יוה"כ ַא יום קאּפ און כ'בעט דיר ַאזָאבער איך בייג זיך מיין ָ צוגעזאגט ַאז
ָ האט מיר
דאלערָ ,אבער מיין חבר ָ ָ
דאס איז די נושאמשּפט און ַא יום סליחה ומחילהָ , דאס וויל
זאלסט מיר ווייזן ַא דרך תשובה"ָ . דו ָ ס'קומט גרויסע רווחים"...
זאגן 'ונתנה תוקף'ָ ,אבער וואו קומטהיינט! מ'קען ָ דעמאלט וועט
ָ דער רבוש"ע פונעם מענטש! און
האט ַאזוי רחמנות אויף זיין קינד, טאטע ָדער ַ
ַאריין צו זינגען שבחים אויפ'ן אויבערשטן? זינגען אים דער אויבערשטער שיקן סימנים און הרהורי
מאל זייןניטא ָ
ַ כאּפט וואס ער ַ
בעיקר אויף דעם ָ
'האדרת והאמונה' קען מען אויך אין ַא געווענליכן האלט די אויגן ָאפן וועטוואס אויב מען ַ
תשובהָ ,
ּפראבלעם ...זיינע גרויסע חובות זענען איין ָ
דאס מיט יום כיּפור?
האט ָ וואס ָ
שבתָ , דאס זען בחוש.מען ָ
ּפראבלעם האב ַא גרעסערע ָ ּפראבלעםָ ,אבער איך ָ
ָ
דער תירוץ איז :ווייל די שבחים ברענגען ַארויף גיי ַארויף העכער ,און קוק ַארויס צום האטגעלאנדעט ,ער ָ
ַ נאכנישטהאט ָמיט אים :ער ָ
האבןדארט ָ שטאק ,וואו ָ
ָ דעם איד צום צווייטן הימל ריינגעפאלן...
ַ געכאּפט וואו ער איז ַא
ַ נאכנישט ָ
זאכן אן ַאנדערן בליק .דער איד הייבט אן מכיר ַ וואס געפינט זיך אין
דאס איז ַאזויווי איינער ָ
ָ דא ביי ַאזויפיל ַאנדערע
די זעלבע ביישּפיל איז ָ
דאס ברענגט אים צו תשובה, זיין גדלות ה' און ָ שטאקָ ,אבער ער
ָ סאךַא הויכער בנין מיט ַא ַ יונגערמאן דערציילט זיין מעשה ,און
ַ זאכן ,ווען ַאַ
דאווענען מיט ַא גרעסערע דאס איז אים מעורר צו ַָ שטייט אינעם בעיסמענט וואו ס'איז נישטא קיין טראכט
ַ ערפארונג
ַ דער עלטערער מענטש מיט
סאך מער חיזוק און בטחון ,וויסנדיגהכנעה ,מיט ַא ַ פענסטער ,און ער מיינט ַאז ס'איז ַאלעס טונקל, נאך בכללהאט ָצו זיך" :ס'קוקט מיר אויס ַאז ער ָ
ַאז דער אויבערשטער וועט אים העלפן .אויב ַאזוי, גארנישט ,הסתר שבתוך הסתר. ווייל ער זעט ָ סיטואציע.
ַ קאמּפליצירטע געכאּפט זיין ָ
ַ נישט
דאס ממש ַא חלק פונעם עבודת היום. איז ָ זאגט אים דער אויבערשטער" :קום ַארויף
ָ ווייטאגליך ,ווייל ווען ער גייט
ָ דאס איז זייער ָ
ג
ובכן לך תעלה קדושה; תפלה מיט דער הכרה ַאז נאר השי"ת קען מיר העלפן
נגעטראפן?"ָ ...אבער אויב דער מלוה
ָ דו האסט ָא האב נישט
גארנישט .איך ָ האב ָזאגט" :איך ָ
ַא איד ָ דער עיקר פון 'אבינו מלכינו'
זאגט" :איך ווייס ַאז ס'איז דיר שווערָ .אבער ָ קיין שום מהלך און קיין שום עצה .צו וועמען דער לבוש ברענגט ַאז די תפלה פון 'אבינו
זאג מיר",זאל איך גיין? אדרבהָ , צו וועמען דען ָ באקומט ער ַאדעמאלט ַ
ָ זאל איך זיך ווענדן".
ָ נאך ַא שמונה עשרה ,ווייל ס'איז
מלכינו' איז בעצם ָ
דאס ביים לוה ַא געפיל פון דעמאלט ערוועקט ָ ָ געוואלדיגע סייעתא דשמיא!
ַ דארט מרומז ַאלע ברכות האמצעיות פון שמו"ע ָ
זאל מסכים זיין ַארויסצוגיין פון
'שיעבוד'ַ ,אז ער ָ וואס מ'איז
דארט ַאלע בקשות ָ מ'דערמאנט ָ
ַ און
זיין וועג און העלפן ,ווייל ער ווייסט דעם אמת ַאז דער 'שיעבוד' ווען קיינער קען נישט מתּפלל ביי שמו"ע :החזירנו בתשובה שלימה
דא העלפן. וואס קען ָ
נישטא קיין צווייטער ָ
ָ ס'איז העלפן לפניך ,שלח רפואה שלימה לחולי עמך ,מלא ידינו
ַאזוי ַארבעט די הלכה פון 'שעבוד קרקעות'ַ ,אז בארגן ַא גרויסע
להבדיל ווען איינער וויל ָ מברכותיך ,א.א.וו.
רלאזט
פא ָפולקאם ַ
ָ האט זיך
נאר אויב דער מלוה ָ הלואה פון ַא צווייטן ,וועט יענער צוערשט שּפירן: ָאבער דער עיקר נקודה פון אבינו מלכינו
אויף די קרקע ,ווערט עס משועבד צו אים .אויך רוואס ּפונקט איך? סתם ווייל דו ווילסט זיך"פא ָ
ַ איז דער סיום :אבינו מלכינו עשה למענך אם לא
באזירט אויף דער דער דין פון ַאן 'ערב' איז ַ מאכן און איך בין דער ערשטער וועמען גרינגער ַ למענינו ...חננו ועננו כי אין בנו מעשים – ...ווען
|| 4גליון הבינני
האט
געבארגט דאס געלטָ ,
ָ מ'האט
ָ הנחהַ ,אז ווען
ספה”ק מגיד תעלומה ברכות ל ,ב +אותיות מחכימות רלאזט אויף דעם ערב ַאז ער וועט
פא ָמען זיך ַ
געווארן
ָ טאקעצאלן ,דעריבער איז ער ַבא ָדאס ַָ
עוֹמ ִדין לְ ִה ְת ּ ַפ ֵּלל וְ כוּ׳ ְּתפִ ַּלת ָה ֲע ִמ ָידה דַּ וְ ָקא,
עוֹמ ִדין לְ ִה ְת ּ ַפ ֵּלל וכו’ .ונ”ל עוֹ ד דְּ ַמ ׁ ְש ִמ ֵיענ ּו ַה ַּת ָּנא ֵאין ְ
ֵאין ְ
צאלן.
בא ָ
משועבד צו ַ
הש״י ַעל ִה ְצ ָט ְרכוּתוֹ ֵאינוֹ ָצ ִריְך ֲאבָ ל ְּתפִ ָּלה לִ ׁ ְש ַע ָת ּה ַה ִּמ ְצ ָט ֶרכֶ ת לְ כָ ל ָא ָדם ְּבכָ ל זְ ַמן וְ ִעדָּ ן ׁ ֶש ְּמבַ ֵ ּק ׁש ֵמ ּ
ֲהכָ נָ ה וְ ַאדְּ ַר ָּבא ְּכ ִתיב ַּכה’ ֱאל ֵֹקינ ּו ְּבכָ ל ָק ְר ֵאנ ּו ֵאלָ יו וְ ַאדְּ ַר ָּבא זֶ ה הוּא ָה ֱאמוּנָ ה ַה ְ ּגדוֹ לָ ה לְ ִא ׁיש ַה ִ ּישְׂ ְר ֵאלִ י רוואס ביי
פא ָדאס איז דער טעם ַ ס'קען זיין ַאז ָ
הש״י וְ הוּא ֱאמוּנָ ה ׁ ֶש ֵאין ׁשוּם דָּ בָ ר ְּב ִמ ְק ֶרה ַרק ַהכּ ֹל ׁ ֶש ִ ּי ְת ּ ַפ ֵּלל ֵּתכֶ ף ַעל ָּכל דָּ בָ ר ׁ ֶש ֶ ּי ֱא ַרע לוֹ יְ בַ ֵ ּק ׁש ִמן ּ דארףַא 'מצוה שאי אפשר לעשותה ע"י אחרים'ַ ,
הוּא ְּב ַה ׁ ְש ָ ּג ָחה נִ פְ לָ ָאה וְ ַה ְּתפִ ָּלה מוֹ ֶעלֶ ת לַ ֲהפְֹך וּלְ בַ ּ ֵטל ַה ְ ּגזֵ ָרה לְ טוֹבָ ה וְ לִ ׁישו ָּעה. רמאכן די גמרא און גיין טון די מצוה ,ווייל
פא ַמען ַ
אויב ס'קען נישט ווערן געטון דורך ַא צווייטן ,נאר
דאס מעורר ַא נייעם 'מחייב' ,ס'איזדורך דיר ,איז ָ
לה' והוא יפילם לך חללים חללים ,השכם והערב שוהין שעה אחת ,און אין עומדים להתפלל אלא געווארן דיין מצוהּ .פונקט ווי ביי דער מצוה פוןָ
עליהן לביהמ"ד והן כלין מאיליהן .ס'איז נישט קיין מתוך כובד ראש ,מתוך דברי תורה וכו' .מ'קען האלטסט זאגן ַאז דו ַ
נטילת לולב קענסטו נישט ָ
פאר'ן אויבערשטן ,דו זיץ אוןאויסצוזאגן ַ
ָ מהלך זיי דאווענען.
ריינפאלן אין ַא ַ
ַ נישט סתם ַאזוי ַא אינמיטן לערנען און דו האסט נישט קיין צייט
לערן .גיי ָאן מיט דיין סדר היום ,און די כוחות פון דאס איז דוקא בייזאגט דער בני יששכר ַאז ָ ָ דאס זעלבע איז די מצוה יעצט שאקלן לולבָ , צו ָ
דער סטרא אחרא וועלן בטל ווערן פון זיך ַאליין. די תפלה פון שמונה עשרהָ ,אבער ווען מען בעט געווארן ממש ַא חוב אויף דיר .בלויז דער מציאות
ַא יתום קען ַאלעס דערציילן פאר השי"ת דארףאויף די אייגענע צרכים צו יעדע צייטַ , וואס קען עס טון, ַאז דו ביזט דער איינציגסטער ָ
האבן קיין הכנה! אדרבה ,עס שטייט מען נישט ָ ס'זאל ממש ווערן ַא שיעבוד אויף דיר.מאכט ַאז ָ ַ
דאס איזזאגט ָאבער דער אלשיך הק'ַ ,אז ָ ָ
אין ּפסוק' :כה' אלקינו בכל קראינו אליו' .מ'קען
טאקע דער געווענליכער סדרָ ,אבער ביי ַא יתום ַ נאגל
האמער און ָ
צווישן ַ
נישטא קיין שום
ָ דאס טון יעדע סעקונדע! ס'איז ָ
געוואלדיגער חידוש ַאז ס'גייט
ַ זאגט די תורה ַא ָ סאך ּפסוקים דא ַא ַ
אין דער שירת הים זענען ָ
וואס
ּפהאלט צו בעטן דעם אויבערשטן ַאלעס ָ ָא ַ
ַאנדערש' .אם צעוק יצעק אלי שמוע אשמע וואס ברענגען ַארויס די נקודהַ ,אז אידן זענען ָ
האבן.
מ'דארף ָ
ַ
טאטע,
דאך נישט קיין ַ האט ָ צעקתו' – ווייל ער ָ האבן נישט געקענט ַאליין, פארלוירן ,זיי ָ
געווען ַ
טאטע!
דעריבער איז דער רבוש"ע זיין ַ די תפלה פון שמונה עשרה איז ַאזויווי ַאן
געהאלפן.
ָ האט זיי
און נאר דער אויבערשטער ָ
עבד גייט ַאריין צום מלך ,אין היכל לפנים מהיכל,
רוואס
"פא ַָ זאגט מען: פאר סתם ַא מענטש ָ דער רבוש"ע וויל ַאז דער מענטש זאל מתּפלל
דא ַא סדרַ ,אז מ'הייבט ָאן מיט שבח דעריבער איז ָ
זאך צום אויבערשטן?", געלאפן די ערשטע ַָ ביזטו ּפלאץַ .א איד זאל דערהערן סארט ַ זא ָזיין פון ַא ַ
זאגט מען די בקשותָ ,אבער ווען מען נאכדעם ָאון ָ
וואס איז
באשולדיגן ַא קינד ָ ָאבער מ'קען נישט ַ ווי ווייט ער קען זיך נישט קיין עצה געבן ,און
רעדט צום אויבערשטן ַאזויווי ַא קינד בעט עּפעס
טאטן .פאר פארציילן פאר זיין ַ געלאפן די ערשטע ַ
ָ נאגל" :פון
האמער און ָ שטארק ער איז צווישן ַַ ווי
טאטע ,קען עס זיין ָאן קיין הכנה! אדרבה, פון זיין ַ
ווייטאג? דער
ָ פארציילן זיין
זאל ער ַ וועמען דען ָ איין זייט ,איז זינדיגן נישט קיין ָאּפציע .און פון
דאוונט אויף די גרעסטע אמונה איז ווען ַא איד ַ
דאס איז מרומז אין דעם ּפסוק זאגט ַאז ָ
אלשיך הק' ָ וויאזוי מ'טוט
דער צווייטער זייט ,ווייס איך נישט ַ
ּפאסירט צו אים ,ער גלייבט ַאז וואס ַ זאך ָיעדע ַ
באזונדערע האט צוויי ַ'צעק יצעק' ַאז דער יתום ָ תשובה און מ'הערט אויף צו זינדיגן .ווער קען
גארנישט איז נישט במקרהַ ,אלעס איז השגחה ָ
טאטע ,און האט נישט קיין ַ צעקות :איינס ַאז ער ָ האב שוין געפרעגט עצות פון מיר העלפן? איך ָ
זא תפלה מ'דארף בעטן דערויףַ .א ַַ נפלאה ,און
וואס ער גייט יעצט דורך. צווייטנס אויף דעם צער ָ מענטשן ,קיינער קען מיר נישט העלפן".
העלפט צו איבערדרייען און מבטל זיין די גזירה
סטאטוס פון
דו קענסט מחליט זיין דעם ַ לטובה ולישועה. דער איד טרעפט זיך ַאזויווי אידן זענען
דיין תפלה געשטאנען ביים ים סוף; פון איין זייט שטייען ַ
פאר'ן
טאר מען נישט מסר'ן ַ
געווענליך ָ חיות טורפות ,פון דער ַאנדערער זייט שטייען די
עס שטייט אין ספרים הק' ַאז אידישע קינדער אויבערשטן
אין גלות זענען ַאזוי ווי יתומים ,און וועגן דעם וואסער .ער דא דער ַ פארנט איז ָ
מצרים ,און פון ָ
נאכמער שטייט אין אלשיך הק' ַאז ביי ַא ָ ּפלאץ:
זא ַ ווענדט זיך צום אויבערשטן דוקא פון ַא ַ
הערט דער רבוש"ע אויס ַאלע אונזערע תפלות.
זאגט דער ּפסוק (שמות כב ,כב)ִ :אם ָצעֹק יתום ָ גארנישט! האב ָ אבינו מלכינו עשה למענך! איך ָ
נאך ַא טיפערע נקודה :דער דא ליגט ָ ָאבער ָ
דארף יִ ְצ ַעק ֵאלַ י ָׁשמ ַֹע ֶא ְׁש ַמע ַצ ֲע ָקתֹו .לכאורה ַ האב נישט האב נישט קיין זכות אבות ,איך ָ איך ָ
מענטש ַאליין קען מחליט זיין אויב ער איז ַא וואס איז דער חידוש ַאז דער פארשטייןָ , מען ַ האב נישט קיין מצוות ,איך קיין זכות עצמי ,איך ָ
יתום ָאדער נישט. אויבערשטער גייט אויסהערן ווען ַא יתום שרייט גארנישט צו ווייזן! 'הבטהאט ָ
וואס ָבין ַא שלימזל ָ
אויב דער מענטש קומט צום רבוש"ע זיך וואסקאנט ָבא ַ
ווען איינער טשעּפעט אים .ס'איז ַ ימין וראה ואין לי מכיר ,אבד מנוס ממנו ,אין דורש
האט אים געטון אן עולה, קלאגן ַאז איינער ָ
בא ָ ַ געזאגט ַאז ער
ָ צאנזער רב זי"ע ָ
האט דער הייליגער ַ האב נישט קיין קרוב און נישט קיין לנפשי' .איך ָ
צוגאנג פון" :אם לא יועיל
ַ ָאבער ס'איז מיט ַא זאךגארנישט ,נאר פון איין ַ האט נישט מורא פון ָ ָ כ'האב נישט קיין כשרון און נישט ָ ּפראטעקציע,
ָ
וואס קען
האב איך אן ַאנדערן ָ לא יזיק ,למעשה ָ האט ער מורא ,פון דעם קרעכץ פון ַאן אלמנה. ָ גארנישט צו ברענגען צום טיש. האב ָ קיין חן ,איך ָ
כאּפט ער צוויידעמאלט ַ
ָ מיר אויך העלפן"... זאגט דער אלשיך הק' ַאז ביי סתם מענטשן ָ זא הכנעה, דאוונט מיט ַא ַ
און ווען ַא איד ַ
האט מוסר געווען דין
מאל ּפעטש ...סיי ווייל ער ָ
ָ זאגט איןדא ַא סדר ביי תפלה ,ווי די גמרא ָ איז ָ זאגט אים דער אויבערשטער" :ווייסטו דעמאלט ָ
ָ
האט זיך נישטאחרים לשמים ,און סיי ווייל ער ָ בבא קמא (צג ,א) :המוסר דין על חבירו לשמים הוא וואס? קום ַאריין ,איך וועל דיר העלפן!".
ָ
רלאזט אויפ'ן אויבערשטן.פא ַָ נענש תחלה .מ'קען נישט מתּפלל זיין" :רבוש"ע,
דאווענען ווי ַא יתום, ָאבער אויב מ'קומט ַ ּפראבלעם מיט יענעם ,נעם אים ַאוועק
האב ַא ָ איך ָ
אותיות מחכימות
דעמאלט
ָ מיט ַא געפיל פון 'כי אבי ואמי עזבוני', ס'ארבעטדאָ ,אקעי? ער שטערט מיר"ַ ... פון ָ דארפן נישט קיין
די ּפערזענליכע תפלות ַ
דארפן נישט וועט זיין 'וה' יאספני'! דיינע עלטערן ַ ּפראבלעם מיט יענעם,
נישט ַאזוי! ַאז דו האסט ַא ָ הכנה
ס'זאל זיין 'וה' יאספני' ,נאר דו
שטארבן חלילה ַאז ַָ גיי צום בית דין ,לויף נישט צום רבוש"ע אים דער הייליגער בני יששכר ברענגט אין זיין
זא הכנעה ַאז "קיינער קען דארפסט קומען מיט ַא ַ ַ אויס'מסר'ןַ ...אזוי דערציילט אויך די גמרא אין ספר 'מגיד תעלומה' אויף מסכת ברכות ,אויף
מיר נישט העלפן נאר דער אויבערשטער"ַ .אזויווי גיטין (ז ,א) ַאז ס'זענען געווען שלעכטע מענטשן זאגט אין ָאנהויב ּפרק אין
וואס די משנה ָ דעם ָ
וואס קומט בעטן ַא טובה פון ַאן עסקן ַא קינד ָ האט אים רביהאבן מצער געווען מר עוקבאָ , וואס ָָ דא
דאווענען איז ָ
עומדיןַ ,אז ווען מען שטעלט זיך ַ
רוואס גייסטו נישט "פא ָ
און יענער פרעגט איםַ : זאגן :דום לה' והתחולל לו – דום
אלעזר געשיקט ָ גאנצע עבודה פון הכנה ,חסידים הראשונים היו ַא ַ
גליון הבינני || 5
זאגט
בארואיגונג ווען דער מומחה ָ
די ַ קלאר.
אין ָאנהויב שּפירט מען עס נישט ַאזוי ָ טאטעזאגט" :מיין ַ
דאס קינד ָ טאטע?" און ָ
צו דיין ַ
פארשטיי דיר""איך ַ מאל חזר'ן ביזכא ָ
נא ַ
זאגן און ָ סאך ָ
מ'דארף עס ַא ַַ קען מיר נישט העלפן מיט דעם ענין .כ'קען נישט
לאמיר נאר ענדיגן מיט ַא נקודה :ווען ַא ָ צוביסלעך דערהערט מען דעם אמתַ ,אז ס'איז צופיל מסביר זייןָ ,אבער איך בין דיר מבטיח ַאז
זאך,פאלט דורך אין ַא געפערליכע ַ מענטש ַ זאג עס דארטָ , נאכנישט ָ ַאזוי .אויב דו ביזט ָ כ'האב נישט צו וועמען צו גיין" ...ווען דו קומסט
ָ
האט ער געווענליך ַאןאון ער וויל זיך העלפןָ , הארץ.מאל ,ביז ס'וועט ַאריינגיין אין דיין ַ
כא ָ
נא ַ
ָ דעמאלט וועט זיין 'שמוע
ָ ַאזוי צום אויבערשטן,
ּפהאלט פון ּפחד" :אויב איך וועל גיין צו יענעם ָא ַ נאר ַא מחיצה
די הסתרה איז ָ אשמע צעקתו'.
וויאזוי גייט מיר יענער ָאנקוקן
מומחה דערציילןַ , האט ָ דער הייליגער בעל התניא זי"ע און דער רבוש"ע ּפרובירט אויס דעם מענטש
וואס ס'דרייט זיך
ווען ער גייט געוואויר ווערן ָ עֹומד
געטייטשט דעם ּפסוק (שיר השירים ב ,ט)ִ :הּנֵ ה זֶ ה ֵ דאווענען ווי ַא יתום .צום ביישּפיל,
אויב ער קומט ַ
טראכטן קאּפ? ער וועט מיר ַ
בא ַ באמת ביי מיר אין ָ ַא ַחר ּכ ְֹתלֵ ינּו – ַאז באמת שטייט דער אויבערשטער ווען מ'קומט בעטן ַאז מ'ליידט פון שלעכטע
ווי ַא משוגענער ָאדער ווי ַא נידריגער מענטש. רוואס איז 'אחר'? פא ָ דא נעבן אונז' .הנה זה' .איי ַ ָ דא
זאגט דער אויבערשטער" :היינט איז ָ הרגליםָ ,
נאך בכלל וועלן העלפן?! אין זיין ער גייט מיר ָ דאס איזזאך? ָ רוואס זעט מען אן ַאנדערע ַ פא ַָ גרויסע מומחים .יענער איז זייער גוט ,האסט שוין
"דאס איז באמת דיין
לאכן פון מיר ָ הארץ וועט ער ַ ַ האבן ליידער ַא מחיצה צוליב 'כתלינו'! ווייל מיר ָ דאס איז נישט ווייל מ'וויל טשעּפן ּפרובירט?" ָ
זאל דיר שיקן ַא רפואהמצב? דער אויבערשטער ָ דערפאר בעט מען ביי אבינו ַ און ַא מסך המבדיל. דעם מענטש ,נאר ווייל מ'וויל זען אויף וועמען
שלימה ,ויעזור ויגן ויושיע ...איך ווייס נישט אויב מלכינו די ַאלע לשונות ַאז דער רבוש"ע זאל האט עררלאזט זיך באמת .מ'וויל זען אויב ָ פא ָ
ער ַ
ס'איז כדאי צו דערציילן דעם אמת .ווייל יענער ראּפנעמען דעם מסך המבדיל" :איך וויל זען ַאז ַא ָ טאקע די אמת'ע הרגשה פון 'אתה תקותי'. ַ
זאגן" :איך בין זיך נישט מטּפל מיט ַאזעלכע וועט ָ זאלסט עפענען דא .כ'בעט דיר ַאז דו ָ דו ביזט ָ תהלים איז דער 'ספר הבטחון'
שווערע קעיסעס"... מיינע אויגן". זאגט תהלים אום יום כיּפור איז ווען ַא איד ָ
האפענונג? ווען באקומט דער מענטש ַא ָ ווען ַ ווען מ'זעט און מ'הערט מעשיות פון מענטשן זאך ,ווייל תהלים איז דער זא לעכטיגע ַ דאס ַא ַ ָ
זאגט אים " :איך בין שוין עוסק אין דער מומחה ָ האבן מתּפלל געווען ַאז דער אויבערשטער וואס ָ
ָ 'ספר הבטחון' .יעדע ּפסוק איז דורכגעווייקט
דאס איז ַאזוי יארָ . דעם ענין פאר די לעצטע ָ 25 טאקע זאל זיי ווייזן דעם וועג ,און זיי זענען ַ מיט ַאזעלכע בקשות ווי ָ‘ט ַב ְע ִּתי ִּביוֵ ן ְמצּולָ ה
דאס רמאל ָנא ַ זאגן ווי ָ רמאל ,איך קען דיר נישט ָ נא ַ ָ פארשטייט מען ַאז "אויב איך געווארןַ ,
ָ געהאלפן
ָ אתי ְב ַמ ֲע ַמ ֵּקי ַמיִ ם’ – .דער איד איז וְ ֵאין ָמ ֳע ָמד ָּב ִ
דא
זאגן ַאז ס'זענען ָ איז .און סתם ַאזוי וויל איך דיר ָ דאס נישט ביי מיר איז עס נאר צוליב 'כתלינו'. זע ָ שטארק ַ גארנישט .איך בין ַאזוי האב ָמתּפלל :איך ָ
רּפלאנטערט ָ פא
סאך מער ַ וואס זענען ַא ַ מענטשן ָ שטארק בעטן ביי אבינוַ דארף איךאון אויב ַאזויַ , וואסרּפלאנטערט! ָאבער דו רבוש"ע ווייסט ָ ָ פא
ַ
זאגן פון וואו אין דעם נושא .איך וועל דיר אפילו ָ מלכינו ַאז השי"ת זאל אויסמעקן דעם מסך וואס הייסט הארץ ,דו ווייסט ָ טוט זיך אין מיין ַ
ס'קומט" .דער מומחה נעמט ַארויס ַא ספר און המבדיל און מיר העלפן מכיר זיין דעם אמת". וואס הייסט אמת'ע 'שלעכטע הרגלים' ,דו ווייסט ָ
זאגט צו וואס די תורה הק' ָ ער איז אים מסביר ָ ַאזוי איז דער נוסח התפלה פון הרה"ק רבי עבודת ה' און נאר דו קענסט מיר העלפן אויף ַא
נאךשטאּפל ָ ַ לאמיר גייןּפראבלעם" .קוםָ , ָ דעם מאיר'ל אפטער זי"ע :לָ ֵכן ָעזְ ֵרנּו ִרּבֹון ָהעֹולָ ִמים זאגט דעם וואס קיינער קען נישט .דער איד ָ וועג ָ
זא שעצונג צו דיר ַאז דו ביזט האב ַא ַ
שטאּפל .איך ָ
ַ לִ ְהיֹות ֵעינַ י ְּפתּוחֹות לִ ְראֹות ֲא ִמּתּות ַה ָּד ָבר ַהּזֶ ה, ּפסוקֶ :א ָּׂשא ֵעינַ י ֶאל ֶה ָה ִרים -ווי חז"ל דרש'נען
האלבע לעזונג"... דאס ַאליין איז די ַ געווען ָאפןָ . בּוע ֱאמּונָ ְתָך ְּבלִ ִּבי ְּב ָכל ֵעת -העלף
קּוע וְ ָק ַ
וְ יִ ְהיֶ ה ָּת ַ (ב"ר סח ,ב) 'אל ההורים'; איך וויל זוכה זיין בדין
וואס זיך צו
נישטא ָ
ָ כי הוא ידע יצרינו; כ'זאל קענען לעבן מיט דעם אמתַ ,אז איך מיר ַאז ָ אינעם זכות פון די אבותָ .אבערֵ :מ ַאיִ ן יָ בֹוא ֶעזְ ִרי
שעמען קען נישט ַאליין און ַאז דער אויבערשטער איז האב נישט קיין שום זכותֶ .עזְ ִרי ֵמ ִעם ה' ע ֵֹׂשה -איך ָ
זאגט דער רבוש"ע ממש די זעלבע ווערטער ָ גאנצן צייט מיר צו העלפן. מסבב סיבות ַא ַ ָׁש ַמיִ ם וָ ָא ֶרץ -נאר דו קענסט מיר העלפן!
סאך מער:סאך ַא ַ
נאך ַא ַ
פאר'ן מענטש ,און ָ כביכול ַ רשטאנען
ַ פא
מ'האט עס שוין ַ ָ וואס
נאכדעם ָ ָ גאנצער מחזור איז הכנעה
דער ַ
שאפן דעם יצר הרע .דו קומסט בא ַ
האב דאך ַ "איך ָ טאקעמ'זאל ַ
ָ דארף מען ווייטער מתּפלל זיין ַאז ַ פאר די אויגןהאלטן ַס'איז קריטיש וויכטיג צו ַ
זאגן ַאז דו ביזט ַא משוגענער? איך קען דעם מיר ָ דעמאלט וועט דער ָ קענען מתקן זיין און בשעת די תפלות פון יו"כַ ,אז דער אויבערשטער
בעפאר דו ביזט געבוירן! היוצר
ָ נאך פון
יצר הרע ָ אויבערשטער העלפן ,ווייל ער איז ַא רוצה מאלדא און ער וויל אונז העלפן תשובה טון! ַא ָ איז ָ
יחד לבם המבין אל מעשיהם .פון מיר שעמסטו נאך אתה זאגט (מגילה יז ,ב) ַאז ָ
בתשובה ,ווי די גמרא ָ מיינט דער מענטש ַאז יום כיּפור איז זיין אייגענע
דאס איז
זיך? איך קען דיר באמת ,איך ווייס ַאז ָ נאכדעם זאגט מען הרוצה בתשובה ,ווייל ָ חונן ָ
זאגט" :יעצט אחריות ,כאילו דער אויבערשטער ָ
יא אין דיר .אראה מה אחריתם, נישט דו ,איך גלייב ָ וואס דער אויבערשטער גיט די ריכטיגע דעת, ָ
יאר ווארט איך אויף דיר, גאנץ ָנישטאַ ,א ַ
ָ בין איך
איך ווייס ווער דו ביזט באמת". האבן
זעט דער מענטש ַאז דער אויבערשטער וויל ָ
דאס איז דארפסטו אליין טון די ַארבעט"ָ . היינט ַ
דאס גיט ַאזויפיל חיזוק פאר ַא איד .עס רייניגטָ די תשובה ,און ַאז השי"ת טוט ַאלעס אונז צו
מ'טראכט
ַ ַאזוי קרום און נישט אמת ,ווייל אויב
פאר'ן
זאגן ַאים אויס .און עס גיט אים די מוט צו ָ מ'זאל קענען תשובה טון. העלפן ַאז ָ
האסטו זיך טועה געווען ַאז דו קענסט ַאליין, ַאזוי ָ
רבוש"ע" :איך וויל תשובה טוןָ ,אבער רבוש"ע נאכמער נתרחק און דורכדעם ווערסטו חלילה ָ
זאגט אים דער אויבערשטער: זאל איך טון?" ָוואס ָ
ָ פונעם רבוש"ע.
רלאזן"ָ .אט
פא ָ "קום קום ,איך וועל דיר נישט ַ
די אהבה ,דער גילוי און דער אור רייניגט דעם
העלף מיר דער מחזור העלפט אונז ַארויסגיין פון ָאט דעם
נאנט!
מענטש ,ס'ברענגט אים ַאזוי ָ כ'זאל
ַאז ָ טעות .קוק ַאריין אין די ּפירוש המילות פון ַאלע
תפלות און פיוטים :כי אנו עמך ואתה אלקינו – אין
מ'זאל זוכה
לעמאל
ָ
ָ דער אויבערשטער זאל העלפן ַאז
דאס ַאמ'זאל ָ
ָ דאס צו מתּפלל זיין, זיין ָ קענען לעבן די טיפסטע ּפלעצער וואו דער איד געפינט זיך
טאטע ,אבינו,נאר ,איז דער אויבערשטער אונזער ַ
דאס קענען מיטנעמען מ'זאל ָָ געדענקן און
פונעם יום כיּפורַ ,אז שּפעטער זאל ווערן דערפון
מיט דעם אמת, חלקינו ,גורלינו ,רועינו ,וכו' .אויך ביי נעילה
וואס ברענגען ַארויסזאגט מען ַאזויפיל לשונות ָ ָ
ַא תשובה מאהבה .די שמחה פון 'שמחת בית ַאז איך קען טאקע מיט גארנישט! ָאבער ַ האב ממש ָ ַאז "איך ָ
האבןוואס מיר ָ
השואבה' איז ַא תולדה פון די הבנה ָ
באקומען יום כיּפור.
ַ נישט ַאליין דער הכנעה קום איך צו דיר ,און כ'בעט זיך ַאז דו
זאלסט מיר העלפן".
ָ
|| 6גליון הבינני
א שמחת בית השואבה און ַא הושענא רבה אויסגעקוקט .היינטיגע צייטן שלום בית; איך רעד נישט וועגן יענעם חלק ,איך רעד וועגן יעצט ,באשר
זא בדיעבד ...מ'שטוּפט עס דורך ...אוודאי ּפרובירט מען ,אבער ס'איזאיז ַא ַ רמאגט ,איז אמת! ווען א זאך
פא ָ
הוא שם .די שענסטע זאך וואס די וועלט ַ
נישט די ריכטיגע... איז אינגאנצן אמת'דיג ,איז דאס שיין.
טאקע מער נישט געווען קיין ס'וואלט ַ
ָ דער אמת איז ָאבערַ ,אז אויב גארנישטקיינמאל נישט זיין מושלם .פארוואס? ווייל ָָ און דער אמת וועט
וואס ,היינטיגע צייטן
געזאגט" :ווייסט ָ
ָ תכלית ,וואלט דער אויבערשטער אויף דער וועלט איז נישט מושלם! ווען עס קוקט אויס אז ביי יענעם שכן
זאל מען בלייבן לערנען אין ישיבה ...אמאל, איז בעסער ַאז ימים נוראים ָ אדער שוואגער קלאפט אלעס הונדערט פראצענט פונקטליך ,האב איך
ווען א הושענא רבה איז געווען ביז דער שקיעה מיט בכיות א.א.וו ,.האט זיך קלאר
וואס מ'ווייסט ָ דארט טוט זיך ,ווי ביי ַא צווייטן ָ וואס ָ
אסאך מער מורא ָ
שאד,
געלוינט אז עס זאל נישט זיין קיין ישיבהָ ,אבער היינט איז עס סתם ַא ָ ַאז דאס איז דער מציאות :דאס זענען די מעלות ,דאס זענען די חסרונות,
ס'איז ביטול תורה"... דאס זענען די שוועריגקייטן...
ס'איז ָאבער נישט ַאזוי ,ווייל ס'איז ַאזוי שיין אונזער הכנעה .דער יום ּ
כיפור זענען מיר אמת'דיג
זאך ַאז דער איד קויפט זא נחת רוח פון דעם עצם ַ האט ַא ַ
אויבערשטער ָ
דאווענען ,ער האט א שברון לב, ּפלאץ אין ביהמ"ד ,ער פרובירט צו ַ זיך ַא ַ גארנישט .מען ַ
ּפאקט ַאלעס ביי די תפלות פון יום כיפור פארדעקן מיר ָ
ער גייט דורך דעם יום טוב מיט אן אמת ,ער דערציילט וועגן זיינע חטאים, צומאל וואונדערט זיך דער מענטש" :מען זאגט אין די ָ ארויס ,הכל בכל.
ער איז פארלוירן און ער איז מתּפלל" :רבוש"ע ,העלף מיר .איך קען נישט על חטא אז איך בין נכשל געווארן אין אזעלכע שווערע זאכן .הער אויס,
אליינס .איך בעט דיר ,געב מיר עצות לעבודת השם .איך בין ווי ַא חומר ביד וואס דער
איך האב עס נישט געטון; איך זאג דיר צו" ...איז מען אים מסביר ָ
היוצר; איך קען נישט אליינס טראכטן פון אן עצה זיך ארויסצודרייען פון מ'דארף אויך תשובה טון אויף עבירות במחשבה .ריכטיג ַ זאגט ,אז
רמב"ם ָ
דעם פלאנטער .העלף מיר ,באגלייט מיר .דו ווייסט דאך פון די שוועריגקייטן ַאז אין מעשה האסטו נישט געזינדיגט ,אבער אויף א מחשבה דארף מען
אויך זאגן וידוי .פרעגט דער איד" :וואס ווילסטו פון מיר? פארוואס מאכסטו
ארום און ַארום .עס קומט א נייע יאר .די שוועריגקייטן וועלן נישט נעלם
די זאכן ערגער ווי ס'איז? אויב כ'האב געטון עבירות ,לאמיר רעדן פון די
ווערן ,אבער דו גייסט זיין מיט מיר".
עבירות וואס איך האב יא געטון .פארוואס גייסטו יעצט ארויסשלעפן מיינע
ווען מ'איז ווייט פונעם אמת ,אפילו אויב פון אינדרויסן קוקט עס אויס ּפראבלעמען במחשבהַ ,אז בפנימיות זענען מיינע רצונות נישט גוט?ָ
ּפראבלעם פון אינעווייניג.
סאך ַא גרעסערער ָ האט מען בעצם ַא ַבעסערָ ,
ָאבער ווען א מענטש זאגט דעם גאנצן אמת און ער לייגט ַאלעס אוועק דער תירוץ איז :ווייל דער אמת איז די שענסטע
אויפ'ן טיש — די פראבלעמען ,די גרויסקייט פונעם רבונו של עולם ,און זאך וואס קען זיין!
פארלוירןדי גרויסקייט פון א איד — האט ער נישט מורא ,ער ווערט נישט ַ
דערפון .יא ,ס'איז ַ
טאקע דא א יצר; דער יצר איז זייער געמיין ,און די נשמה מ'פארציילט דעם אמת
ַ די הצלחה ווען
איז זייער זייער הויך .און עס זענען דא אלע סארטן פגמים; און פון א חלק זאל זיך
האלב ָיאר ַאז ַא מענטש ָ
מ'ווארט ַא ַ
ַ דא ַא מציאות ווען
מאל איז ַָא ָ
דערפון איז ער נאכנישט אינגאנצן ריין .אבער ער ווערט נישט צובראכן האט ער וואס זענען זיינע שוועריגקייטן .און ענדליך ָעפענען און דערציילן ָ
דערפון ,ווייל ער האט זיך סוף כל סוף געקענט עפענען צום רבוש"ע! אינגאנצן געעפנט .ער רעדט זיך אויס" :איך וועל זאגן דעם אמת. ַ זיך ב"ה
איך וועל דערציילן אביסל וועגן מיר ,וועגן מיינע אינערליכע שוועריגקייטן,
יום ּ
כיפור קען מען זיך גרינגער עפענען וועגן מיין יוגנט ,וועגן מיין שטוב".
ווען מען רעדט זיך צום אויבערשטן און מען לייגט דעם גאנצן אמת נאך
האט אים אויסגעהערט ,גייט ַארויס פונעם צימער ָוואס ָדער איד ָ
גאנצן ּפעקל ,השלך
ראּפ זיין ַ
ווארפט ַא ָ
אויפ'ן טיש ,ווערט מען ריין .דער איד ַ "וויאזוי איז געווען דער שמועס?"
האלב שעה און מ'פרעגט איםַ : דריי און ַא ַ
על ה' יהבך" :רבוש"ע ,דו קענסט אריינקוקן אין מיין הארץ .איך שעם זיך מ'האט זיך
ָ זאגט ער" :איך קען דיר נישט זאגן; טויזנט מאל מער ווי ָ
דאס
גארנישט"ָ .קלאר ,איך באהאלט ָ דערמיט ,אבער איך זאג דיר עס זייער ָ פארגעשטעלט .איך האב נישט געחלומ'ט אז עס גייט זיין אזא הצלחה"...
שטארק אויף דעם מענטש!ַ הייבט ַאזוי
איי ,וואס איז געווען די גרויסע הצלחה? דו האסט דאך געוואוסט
יום כיפור גייט מען אריין אין זייער א הויכן פלאץ .עס איז דא א אז ער איז פראבלעמאטיש; יעצט האסטו אויך געהערט ַאז זיין ווייב איז
שטארקערע מעגליכקייט צו שפירן די גרויסקייט פון דער נשמה; מ'גייט ַ האט שוועריגקייטן ,און יעצט האסט געוואוסט ַאז ער ָבלעמאטיש ...דו ָ
ַ ּפרא
ָ
דעמאלט האט מען ווייניגער מורא פונעם אמת. ָ אריין אין עולם הבא .און פארשטיין די שוועריגקייטן. האסטו געהערט מער אינערליכע ּפרטים צו ַ ָ
מ'ווערט מער מחובר צו דעם פירוש המילות' :אמנם כן ,יצר סוכן בנו' ....יא, וואס איז די הצלחה דערפון? דער תירוץ איז :דער אמת איז אזוי מין שיין. ָ
זאל אים העלפן רייניגן די דאס איז דער אמת! ער איז מתּפלל ַאז השי"ת ָ דא ַא שווערע מלחמה.
די וועלט האט א יצר טוב און א יצר הרע ,און ס'איז ָ
אלטע פרשיות ,און אים געבן עצות אויף די נייע .ווען א מענטש ווייסט זיין יעדער דור האט זיינע זאכן וואס מ'דארף אויסארבעטן; מ'פאלט און מ'איז
שוואכקייטן" :איך דארף ַ גרויסקייט ,האט ער נישט מורא צו רעדן פון זיינע דא! אויב ַא איד נעמט דעם אויבערשטן אויףזיך מחזק .אויף דעם זענען מיר ָ
אנקומען צו דיר ,ווייל אויב נישט וועל איך אלעס דערלייגן". דעמאלט וועט אים השי"ת
ָ גאנצן אמת, זיין זייט ,ער רעדט זיך אויס דעם ַ
זאגט מען' :אנו עמיך ואתה אלקינו ,אנו בניך ואתה אבינו ,אנו יום כיפור ָ האלטבא ַ געבן סייעתא דשמיאָ .אבער אויב דער מענטש ָ
האט גאוה און ער ַ
אינגאנצן ָאפן מיט ַאן אמת :יא,
ַ צאנך ואתה רועינו' .אויב אזוי ,קען איך זיין ּפראבלעמען ,וועט אים חלילה פעלן פון דער סייעתא דשמיא.זיינע ָ
סאך געטראכט וועגן כבוד ,וועגן געלט און וועגן אינטערעסן, איך האב ַא ַ
דאס נישט באהאלטן. און איך האב נישט מורא עס צו דערציילן .איך דארף ָ די שיינקייט פון אונזער עבודה
איך גלייב אין מיין שייכות מיט'ן רבונו של עולם אזוי שטארק ,אז איך אונזער עבודה אין די הייליגע טעג איז דאך אזוי שיין .דוקא אין
קען אלעס ארויפברענגען אויפ'ן טיש .און אויף דער מינוט ווען ס'איז שוין אונזער דור און אין אונזער מצב .ווייל מיר קומען צום אויבערשטן מיט
ּפראבלעם איז שוין
האלבער ָ —א ַ
אויפ'ן טיש ,איז 'שאלת חכם חצי תשובה' ַ פארצייטישע
דאכטןַ ,אז נאר ביי ַ
צומאל ַ
ָ אונזער אמת'ע שפלות .ס'קען זיך
נאנט צום געלעזט דורכדעם ,ווייל 'חותמו של הקב"ה אמת' ,און ַאז מ'איז ָ האט ַא ראש השנה וויאזוי ָ
צדיקים איז געווען ַא ריכטיגער חודש תשריַ .
געהאלפענער.
ָ אויבערשטן איז מען ַא מאל ,וויאזוי האט ַא יום כיפור אויסגעקוקט ,וויאזוי האט
אויסגעקוקט ַא ָ
גליון הבינני || 7
ודברך אמת וקיים לעד; תשובה מיינט ַאז מ'לעבט מיט'ן אמת
פא רברענג לכבוד יום הקדוש תשפ"ו
ַ
קלארקייט :דאס מיינט תשובה געטון! דאס איז די
ארויסזאגן און לעבן מיט ַא ָ זיין מחובר צום אמת
ריכטיגע הגדרה פון וידוי! און ווען א מענטש ווערט מחובר צום אמת ,ווערט אין די ספרים שטייט אז איינער פון די גרויסע יסודות פון תשובה איז ,אז
ער מחובר צום רבוש"ע ,און ַאז מ'איז דבוק אין השי"ת ,וועט דאס אליין דער מענטש זאל ווערן מחובר צום אמת .אויב מ'לעבט מער מיט'ן אמת ,און
אפווישן חטאים .אבער ווען א מענטש פארדרייט זיך ,איז פארפלאנטערט מ'איז זיך מתחבר צום אמת ,דאס מיינט אז מען טוט תשובה!
און פארענטפערט יעדע זאך ,דעמאלטס איז דאס א פראבלעם.
האט ער געטראפן מאל פאר די הייליגע טעג ָא איד האט דערציילט אז ַא ָ
האט אים געפרעגט" :וויאזוי טוט מען הגה"צ רבי אשר פריינד זצ"ל און ער ָ
סארט מענטשן
צוויי ָ
תשובה?“ האט אים רבי אשר געזאגט" :מיט דעם וואס מ'ווערט מחובר צום
קלאּפט ַאלעס פוןלאמיר אוועקשטעלן צוויי סארט מענטשן :ביי איינעם ַ האט אים ר' אשר דאסָ ,וויאזוי מ'טוט ָ
האט געפרעגט ַ אמת ".ווען דער איד ָ
אינדרויסן ,אויך ברוחניות .ער איז מסודר'דיג ,ער קען לערנען און ער לערנט געזאגט ַא משל:
ָ
טאקע; ער האט א מנין קבוע וואו ער דאוונט; ער טוט חסד מיט אנדערע,
א.א.וו .אבער פון אינעווייניג דארף ער א גרויסע ישועה .ווען עס איז בינו לבין פא ּפט זיך ַאליין...
ווען מען ָ
עצמו ,און ווען ער איז מיט די נאנטע מענטשן ,דארף ער א גרויסע ישועה .פון
רימאן האט אריינגעקלאפט ביי מאל געווען א מענטש וואס אן ָא ַ ס'איז ַא ָ
אינדרויסן אבער שטימט דאס בילד געוואלדיג.
האט ער יענעם אים אין שטוב בעטן צדקה .ער האט נישט געהאט קיין נערווןָ ,
נאכדעם איז דא אן אנדערער מענטש .חיצוניות'דיג איז ער אויף א אוועקגעשיקט בבושת פנים .שפעטער איז דער זעלבער מענטש געווען ביי
קלענערער מדריגה ווי דער ערשטער .ער שטייט אויף ַאביסל שּפעט ,ער דארט ַאריינגעקומען אן אן אסיפה מיט נאך חשוב'ע מענטשן ,און ס'איז ָ
האט נסיונות ,ער האט עליות מיט ירידות ,ער פרובירט ַאהער און ַאהין ...פון ּפצוזאגן ,יעדער זעט
ָ געפאסט ָא
ַ האט אים נישט ארימאן בעטן צדקהַ .אצינד ָ
אינדרויסן קוקט עס נישט אויס אזוי מורא'דיג.... האט ער ארויסגענומען טויזנט דאלאר און עס געגעבן פאר'ן ארימאן. דאךָ ...
ָ
וואס זענען ביים שידוכים מ'קען עס אמאל זען ביי ישיבה בחורים ָ אלע ארומיגע קוקן אויף אים" :פשש ,אזא געוואלדיגע צדקה!" דער עולם
קלאּפט ביי אים ווי ַאַ רגאנג .איינער הייסט ממש 'דער שּפיץ'ַ .אלעס ָיא ַ שעצט אים ...און ער באקומט אויך פידבעק פונעם עני" :דו האסט נישט קיין
שווייצער זייגער .ער קען באווייזן זיין כשרון און זכרון ,ער לערנט לומדות השגה ,דו האסט מיר געראטעוועט ממות לחיים! דו כאפסט נישט וואס דו
שאקלן ביים דאווענען; דאס גראבן פינגער און ער קען זיך אפילו ָ מיט'ן ָ האסט געטון; דו האסט נישט קיין השגה וואס פאר א זכות דו האסט!"...
וואס ער איז גאר א דא א צווייטער בחורָ , נאכדעם איז ָגאנצע בילד קלאפטָ . געזאגטַ :אז דו ווילסט פארשטיין וואס תשובה מיינט ,איז ָ האט רבי אשר ָ
הארץ און ַא פיינער בחורָ ,אבער ב"ה ווייסט דאך ...ווען מ'מאכט א סיום גוט ַ אזוי :אויב דער מענטש גייט אהיים און זאגט" :זעסט? מגלגלין זכות על ידי
העלפט ער ַארויס ...ער איז ממש א וואוילער... טאקע אלעמאל געזאגט אז מ'דארף געבן ווען זכאי ...ב"ה ,מיינע רבי'ס האבן ַ
ס'קומט אן שווער; אזוי דארף עס אויסקוקן" — ...און ער כאפט נישט דעם
די ָאריגינעלע חן פון אמת האסטו אוועקגעשטופט דעם עני בבושת ּפנים ,נאר היינט איז אמת ַאז נעכטן ָ
וואס איז דער חילוק צווישן די צוויי? דער חילוק איזַ ,אז דער צווייטער
ָ דער כבוד דיר געווען וויכטיגער ווי די טויזנט דאלאר ,און דערפאר האסטו
נאטירליך! דאס וואס דו זעסט ,דאס איז ער .ווען ער האט א ָ
ּפראבלעם, איז ַ דאס ַאז דו לעבסט ווייטער מיט'ן שקר! דו דעמאלט מיינט ָ
ָ געגעבן די צדקה.
איז עס זייער קלאר ,עס איז אויפ'ן טיש" :יא ,איך מוטשע זיך; איך פרוביר האסט נישט תשובה געטון.
באווייזן ,און עס דארףטאקע" .ער דארף נישט שפילן ,ער דארף זיך נישט ַ ַ "דאס איז די
זאגט צו זיךָ : ָאבער אויב דער איד לעבט מיט'ן אמת און ער ָ
נישט שטימען מיט עּפעס ַא געוויסע בילד .דאס איז ער. סארט האב איך איין ָ מעשה מיט מיר .ווען קיינער איז נישט דארט געוועןָ ,
טאקע ַא מצוין ,און מ'קלויבט זיך ביי שידוכים, דער ערשטער הייסט ַ התנהגות ,און ווען מענטשן זעען ָיא ,פיר איך זיך ַאנדערש אויף ...ווען קיינער
צוזאגן ַא דירה .און דער צווייטער הייסט ַא בינוני,
מ'ווארט ַאז איינער זאל ַָ וויאזוי ס'קוקט אויס ,און ווען מענטשןזעט נישט קוקט מיין ברכת הנהנין אויס ַ
זאגט :איך וויל דיר עּפעס מסביר זיין .איך רעד נישט יעצט ָאבער די תורה ָ מ'זאל מיר ברענגען מיין היט ,וויילדארף איך ּפלוצלינג ַאז ָ זענען ַארום מירַ ,
וואס ס'גייט זיין פראקטיש אין צען יאר ארום מיט זייער וועגן דעם חלק ָ דאסהאבן צוויי כיסויים" — ...ווען ער קען מודה זיין אינעם אמת ,און ָ מ'דארף ָ
ַ
פטרון יום הקדוש פטרון חודש תשרי
718. 686. 8300
קול הבינני
ארה"ב
072. 257. 7726 א"י נתנדב על ידי
לע"נ איש יקר הרוח ועדין הנפש ,מרביץ תורה לעדרים
הרה"ח ר' יוסף צבי ב"ר מרדכי שמואל
0333. 070. 6585 בריטניה THE WINERY 4616 18 ave רדזמינסקי זצ"ל
זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל
0480. 20. 16. 18 בלגיה יעמוד להם ולב"ב להתברך בבני חיי מזוני רויחי נלב"ע בדמי ימיו כ"ב סיון תשפ"ב
מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן.
ת.נ.צ.ב.ה.
לקבל הגליון בקביעות ע"י אימייל info machonhavineini. com -
ביהמ"ד אהל פיגא משה ביהמ"ד ויואל משה ביהמ"ד נצח ישראל
ביהמ"ד סאטמאר 26לאקער 42 סאטמאר לאקער 40פארשעי ביהמ"ד סאטמאר–בנין בראך–לאקער #213 ביהמ"ד סאטמאר 53לאקער #62
ביהמ"ד בית אלעזר ביהמ"ד אבני צדק
ביהמ"ד וויזשניץ לונדון לאקאר 25
לאנדאן :ביהמ"ד ביאלא 45לאקער 33 ביהמ"ד רב טוב
ביהמ"ד בית דוב
קרית יואל :ביהמ"ד בית
מנחם זאב
ביהמ"ד סאטמאר 13ביהמ"ד סטאלין
ביהמ"ד ראדאשיץ לאקער 25 מאנסי:
ביהמ"ד בראשוב–לאקער 58Central Market
ביהמ"ד וויען–שמש שטיבעל וויליאמסבורג:
ביהמ"ד קראסנא לאקער #166
ביהמ"ד ראחמיסטריווקא–ליד המקוה בארא פארק: ניתן להשיג הגליון
ביהמ"ד בּית התלמוד ליד הביהמ״ד
ביהמ"ד חברה ש"ס בביהמ" ביהמ"ד ישמח
ביהמ"ד הגדול וויזניץ עירמאנט
ביהמ"ד סאטמאר לאקער 219
ביהמ"ד ווילעדניק בנין שיף
ביהמ״ד קראלי–שמש שטיבעל ביהמ"ד טאהש–ליד המקוה
The Winery 18 Ave
במקומות הבאים:
|| 8גליון הבינני
