מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

אֹוצרר
אֹוצָ יין ַש
ש ָּבת ַמַמיין
בס“ד
ָ
מיט ווערטער שיינע ,פאר גרויסע און קליינע.
פ .מאזעסזאהן “ -המחנה החרדי“
שנה טובה ומבורכת וגמר חתימה טובה רטער -פ‘ האזינו תשפ“ז
ווע ֶ
ֶפערל ֶ
לכל קוראנו הנכבדים וחשובים שיחיו יערף כמטר לקחי (האזינו לב:ב)
די תורה הק‘ ווערט אנגערופן ‘לקח‘ ,אזוי ווי ס‘שטייט אין פסוק (משלי
רשה
מתורת רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ ד‘) כי לקח טוב נתתי לכם“‘ .לקיחה‘ איז טייטש נעמען ,לויט מיט וויפיהל
האזינו השמים ואדברה ותשמע הארץ אמרי פי (האזינו לב:א) חיות און געשמאק א איד ‘נעמט‘ די תורה ,אזויפיהל וועט ער זוכה זיין צו
מ‘קען זאגן בדרך רמז ,בהקדם דעם פסוק (תהלים (קיט:פט) “לעולם באקומען השגות אין די תורה.
ה‘ דברך נצב בשמים“ ,ווי באקאנט אז דער שם הוי“ה ווייזט אויף מידת (“אבני נזר“ ,הגה“ק רבי אברהם מסאכאטשוב זי“ע),
הרחמים (שמו“ר ו :א) ,און “דבור“ איז א לשון קשה ,וואס איז מרמז אויף יערף כמטר לקחי (האזינו לב:ב)
מדת הדין (מכות יא .).דאס מיינט אז די הנהגה בעולם הזה זאל זיין במדת די ראשי תיבות פון י‘ער‘ף כ‘מט‘ר ל‘קח‘י איז ‘כלי‘ און די סופי תיבות איז
הרחמים ,וואס איז מרומז אין שם הוי“ה ,און “דברך“ -וואס איז מדת הדין ‘פרי‘ .דער פסוק לערנט אונז די הלכה פון הכשר פירות .וואס רעגן איז איינער
-זאל זיין “נצב בשמים“ ,ווייל מיט די מלאכי מעלה קען מען זיך פיהרן פון די זיבן משקים ,ווען רעגן פאלט אויף א פרי ווערט דאס מוכשר צו ווערן
במדת הדין ,אבער נישט מיט מענטשן קרוצי חומר .דאס איז דער רמז דא טמא .אבער דאס איז נאר ווען די ‘פרי‘ איז אין א ‘כלי‘—,דעמאלט קען דאס
אין פסוק“ :האזינו השמים ואדברה“ ,די הנהגה במדת הדין וואס איז מרומז ווערן טמא און נישט ווען די פרי איז נאך באהאפטן צו די ערד.
אין “ואדברה“ ,וואס איז קשה ,זאל זיין נאר אין הימל“ ,ותשמע הארץ אמרי (תפארת אבות)
פי“ ,דאקעגן אונטן אויף דער ערד זאל די הנהגה פון באשעפער זיין במדת הצור תמים פעלו כי כל דרכיו משפט (האזינו לב:ד)
הרחמים ,וואס איז מרומז אין “אמירה“ ,וואס איז א לשון רכה (זעה רש“י זאלסט נישט טראכטן ,אז דאס ,וואס דו האסט ווייניגער פון אן אנדערן,
יתרו יט:ג) (כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע)
איז א אומרעכט ווייל דיר קומט מער ווי יענער האט .ניין! דער באשעפער
האזינו השמים ואדברה ותשמע הארץ אמרי פי (האזינו לב:א) איז פוהל מיט גערעכטיגקייט :און דאס זאלסטו גלייבן אז יעדער מענטש
פארוואס שטייט ביים הימל ‘ואדברה‘ וואס איז א לשון פון רעדן גיט ער וויפיהל אים קומט.
שטרענג ,און ביי די ערד שטייט ‘אמרי פי‘ ,וואס דאס ווייזט אויף ווייכע רייד? (באר מים חיים)
נאר “שמים“ איז א רמז אויף די דערהויבענע און עהרליכע אידן ,הימל‘דיגע אל אמונה ואין עול (האזינו לב:ד)
מענטשן ,און “ארץ“ באדייט די פשוט‘ע גשמיות‘דיגע מענטשן .פון די “א-ל אמונה“ .א-ל איז א לשון פון שטארק אזוי ווי ס‘שטייט (יחזקאל
דערהויבענע אידן פאדערט מען זיי זאלן מקיים זיין די מצוות מיט‘ן ריכטיג‘ן יז:יג) “ואת אילי הארץ לקח“ .אויב מ‘האט א שטארקע אמונה אין
שלימות ,מיט אהבה און יראה ,און זיין נאענט צום באשעפער יעדער רגע, באשעפער “ואין עול“—,וועט דעמאלט פאר‘ן מענטש נישט פאסיהרן קיין
און פון די פשוט‘ע מענטשן בעהט מען נישט אזעלכע הויכע זאכן ,נאר מען שום אומרעכט.
רעדט צו זיי ווייך און איידל ,און מ‘זאגט זיי ווי חשוב ס‘איז ביים באשעפער (ברית אברם)
יעדער קלייניגקייט וואס זיי טוען .דאס האט משה רבינו געזאגט“ :האזינו יעקב חבל נחלתו האזינו לב:ט)
השמים“—,צו אייך הימל‘דיגע מענטשן“ ,ואדברה“ ,וועל איך רעדן שטרענג, א שטריק ווערט גערופן “חבל“ אזוי ווי א שטריק וואו מ‘בינדט צוזאנען
ווייל פון אייך פאדערט מען מער .אבער “ותשמע הארץ“ ,צו די פשוט‘ע דינע און דיקע פעדימער ,ווערט דער שטריק נישט אפגעשוואכט ,צוליעב
מענטשן “אמרי פי“ ,זאג איך ווייכע רייד ,כדי זיי זאלן זיך אויך קענען מחזק
די דינע פעדימער ,נאר אדרבה ס‘ווערט נאך שטערקער מיט יעדער פאדים,
זיין אין אידישקייט לויט זייערע מדריגה( .כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א -סעודה א‘ תשס“א)
דאס זעלבע איז ביי כלל ישראל ,די וואס זענען שוואך אין אידישקייט
כשעירים עלי דשא(...האזינו לב:ב) באלאנגען אויך צום כלל ישראל די צדיקים זענען מכפר אויף זיי אויך.
ספרי :אזוי ווי שעירים זענען מכפר אזוי אויך זענען דברי תורה מכפר. (הרה“ק רבי משה מקוברין זי“ע-אמרות משה)
ס‘איז באקאנט וואס חז“ל (יומא פו ).זאגן אז ס‘איז דא ד‘ חילוקי ה‘ בדד ואין עמו אל נכר האזינו לב:יב)
כפרה—,פיהר סארט כפרה ,וואס זענען מכפר אויף זינד ,און ס‘איז דא “ה‘“ ,אויב מ‘געדענקט אלעמאהל דעם באשעפער“ ,בדד“ ,אין אלע
אזעלכע זינד וואס תשובה העלפט נישט נאר יסורים אדער מיתה ח“ו .אבער ענינים וואס מ‘איז עוסק ,ווי די ר“ת פון ‘בדד‘ :ב‘כל ד‘רכיך ד‘עהו ,דעמאלט
דער שעיר (לעזאזל) פון יום כיפור האבן מכפר געווען אויף אלעס ,נאך מער
“ואין עמו אל נכר“ ,האט מען די ריכטיגע אמונה אהן קיין אנדערע מחשבות.
ווי די ד‘ חילוקי כפרה( .רמב“ם ריש הלכות תשובה) .און די גמרא (ראש (הרה“ק רבי יחיאל מיכל מזלאטשוב זי“ע)
השנה יח ).זאגט ביים חטא פון בני עלי ,אז מיט א זבח און מנחה ווערט
צור ילדתך תשי (האזינו לב:יח)
ער נישט נתכפר אבל מיט תורה ווערט ער יא נתכפר“ .און דאס איז דער
‘תש“י‘ איז די נוטריקון ת‘ורה ש‘מע י‘ום המיתה .דער פסוק רעכנט אויס
פארגלייך “מה שעירים מכפרים“—,אויף אלעס אפילו אויף גאר הארבע
המשך בעמוד הבא >->->->->- המשך בעמוד הבא >->->->->-
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת א פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
מתורת רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ רטער -פ‘ האזינו תשפ“ז
ווע ֶ
ֶפערל ֶ
>>>>>> >>>>>>
זינד“ ,אף דברי תורה“—,אזוי אויך תורה ברענגט א כפרה אויף אלעס( .כ“ק דריי זאכן ,וויאזוי צו באזיגן דעם יצר הרע און נישט פארגעסן אין באשעפער.
מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע -קול יעקב)
אזוי ווי חז“ל זאגן :לעולם ירגיז אדם יצר טוב על יצר הרע ויעסוק בתורה,
אני אמית ואחיה (האזינו לב:לט) ואם לא נצחו יקרא קריאת שמע ,ואם לא נצחו יזכיר לו יום המיתה.
מיר זאגן ביי קדיש ‘לעילא מן כל ברכתא ושירתא תשבחתא ונחמתא‘ ,אז (תפוחי חיים)
כביכול דער באשעפער איז העכער פון אלע ברכות שירות ותשבחות ,אבער לו חכמו ישכילו זאת יבינו לאחריתם (האזינו לב:כט)
וואס איז דאס וואס מ‘זאגט ‘ונחמתא‘—,וואס הייסט אז דער באשעפער חז“ל זאגן (תהלים קלט:ה) “אחור וקדם צרתני“ ,אויב א מענטש איז
איז העכער אלע נחמות? נאר ווען א מענטש האט א גרויסן געלט שאדן זוכה און ער פיהרט זיך אויף לייטיש ,זאגט מען אים אז ער איז די תכלית
קען מען אים טרייסטן מיט‘ן זאגן ‘המקום ימלא חסרונך‘ ,און אז ער וועט פון בריאה ,און אויב נישט זאגט מען אים אז דער יתוש קומט פאר דיר ,ווייל
צוריק האבן זיין געלט וועט ער זיין געטרייסט און זיין צופרידן ,אבער ווען דער יתוש איז באשאפן געווארן פאר‘ן מענטש .דאס זאגט דער פסוק“ :לו
מ‘פארליהרט ח“ו א נאענטן מענטש איז נישטא קיין וועג ווי אזוי אים צו
חכמו ישכילו זאת יבינו לאחריתם“ ,מ‘זאל זיין קליג און אליין פארשטיין אז
טרייסטן ,דאס מיינט ‘לעילא מכל נחמתא‘ ,ווייל ס‘זענען דא נחמות וואס
אויב מ‘וועט זיך נישט אויפיהרן ווי ס‘דארף צו זיין ,וועט זיין ‘יתוש קדמך‘ ,אז
נאר כביכול דער באשעפער קען טרייסטן .ווייל דער באשעפער איז דאך דער
דער מענטש איז באשאפן געווארן דער לעצטער פון גאנץ מעשה בראשית.
“אני אמית ואחיה“( .כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)
(זרע קודש)
ויאמר אלהם שימו לבבכם לכל הדברים אשר אנכי מעיד בכם כי לא כצורנו צורם (האזינו לב:לא)
היום אשר תצום את בניכם לשמר לעשות את כל דברי התורה דער פסוק גייט ארויף אויף א אידישע צורה וואס מ‘קען שטענדיג
הזאת( .האזינו לב:מו). דערקענען ,אפילו ווען א איד וועט שטיין צווישן טויזנטער גויים ,דאך
אייגענטליך וואס איז דער באדייט פון “כל דברי התורה הזאת“ וואס איז דערקענט מען שטענדיג א אידיש פנים און ער שטייט ארויס אנדערש פון
מרבה אלעס? איך האב געהערט פונעם טאט‘ן ז“ל (כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע) די גויים ,און דאס איז א ראיה אז מיר זענען אן אנדערע פאלק ,דער עם ה‘
וואס האט געהערט פונעם זיידן ז“ל (כ“ק מרן מהר“י זי“ע) אויף דעם וואס וואס האט נישט קיין שייכות מיט די גויים .כי לֹא כצורנ ּו צורם“ ,אונזער צורה
די גמרא (מנחות קי ).זאגט :דער וואס איז עוסק בתורה אין קרבנות איז אזוי איז נישט ווי זייער צורה.
ווי ער וואלט מקריב געווען אלע קרבנות .האט דער זיידע זי“ע געזאגט אז (ספר שמועות יצחק -הרה“ק רבי יצחק מווארקא זי“ע)
די זעלבע איז ,ביי אלע שטראף רייד וואס ס‘שטייט אין די תורה אז דורכ‘ן ראו עתה כי אני אני הוא ואין אלקים עמדי (האזינו לב:לט)
לערנען תורה ,און מ‘איז אויף זיך ממשיך פחד ה‘ והדר גאונו ,איז מען זוכה אין הימל איז דא תתקנ“ה ( )995וועלטן ,אין תת“ק ( )990וועלטן געפונען
אפגעהיטן צו ווערן פון אלעס וואס מ‘דארף אפגעהיטן ווערן .אד“ק ז“ל. מלאכים ושרפים ,אבער אין נ“ה ( )55הויכע וועלטן רוהט נאר דער באשעפער
דאס זאגט דער פסוק“ ,שימו לבבכם לכל הדברים אשר אנכי מעיד בכם היום אליין .דאס איז דער פסוק מרמז“ :הן לה‘ אלקיך השמים ,נ“ה ( )55וועלטן
אשר תצום את בניכם“ ,וואס דאס זענען די תוכחות וואס זענען געזאגט איז נאר פאר‘ן באשעפער.אין משנה תורה איז דא תתקנ“ה ( )995פסוקים
געווארן פריער ,אבער דאס דארף נישט מקוים ווערן בפועל ח“ו ,נאר דאס קעגן אלע וועלטן ,און ביזן פסוק “ראו עתה “...איז דא תת“ק ( )900פסוקים,
קען מען יוצא זיין דורך ממשיך זיין אויף זיך פחד ה‘ והדר גאונו ,וואס צו דעם און פון “ראו עתה ביז סוף התורה ,איז דא נ“ה ( )55פסוקים ,דאס זאגט דער
קען מען צוקומען ,דורך “לשמר לעשות את כל דברי התורה הזאת“ ,ווייל פזוק “ראו עתה כי אני אני הוא ואין אלקים עמדי“ ,אז אין די נ“ה ( )55וועלטן
דורך לימוד התורה קען מען פועל‘ן אלע זאכן ,ס‘זאל נישט דארפן מקויים זענען נישטא מלאכים ושרפים אויסער דער באשעפר אליין.
ווערן ממש ,און דורך לערנען תורה ווערט אלעס נשלם(- .כ“ק מרן מהר“א זי“ע -ספר (מגלה עמוקות)
“לקט אמרי קודש“)- ראו עתה כי אני אני הוא ואין אלקים עמדי אני אמית ואחיה
ׂ)
מחצתי ואני ארפא ואין מידי מציל (האזינו לב:לט
רטער -פ‘ האזינו תשפ“ז
ווע ֶ
ֶפערל ֶ ווען איינער זאגט “אני“ ,מיינט ער צו זאגן ,אז ער איז דער הערשער און
>>>>>> קען טוען וואס ער וויל ,אזוי ווי פרעה האט געזאגט “אני פרעה“ .אבער דער
‘ובעי לכפורי ידיו בההוא גברא‘—,אז כביכול דער באשעפער וועט ‘אפווישן‘
באשעפער זאגט“ :אני אני הוא“—,איך בין טאקע דער “אני““ ,ואין אלהים
זיינע הענט אין יענעם וואס האט חרוב געמאכט דאס ביהמ“ק( ,אן אויסדריק
עמדי“—,קיינער קען מיך נישט שטערן ,און א באווייז“ ,אני אמית ואחיה,“...
אז דער באשעפער וועט נקמה נעמען אין אדום) די תורה הקדושה זאגט דא
איך קען גלייכצייטיג טוען פארקערטע פעולות ,א דבר והיפוכו.
פאר א איד “וכפר אדמתו עמו“—,א איד דארף אפווישן פון זיך זיין ארציּות (‘עבודת ישראל’ להמגיד מקאזניץ זצוק“ל)
און גשמיות‘דיגע תאוות ,נאר עוסק זיין אין תורה ועבודה ,און אזוי וועט ער וכפר אדמתו עמו (האזינו לב:מג)
ווערן “עמֹו“ דער פאלק פונעם באשעפער. דאס ווארט ‘וכפר‘ איז א לשון פון ּאפווישן ,ווי די גמרא (גיטין נו ).זאגט:
הרה“ק רבי יעקב דוד מאמשינוב זי“ע ,ספר “אוהל יצחק“)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ב פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין טיעפער רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין
זכר ימות עולם בינו שנות דור ודור שאל אביך ויגדך זקניך ויאמרו יערף כמטר לקחי תזל כטל אמרתי (האזינו לב:ב)
לך בהנחל עליון גוים בהפרידו בני אדם יצב גבלת עמים למספר דער פסוק באצייכנט די צוויי גענג פון די תורה ‘פשט‘ און ‘סוד‘“ .יערוף
בני ישראל כי חלק ה‘ עמו יעקב חבל נחלתו (האזינו לב:ז-ח) כמטר לקחי“ ,די תורה וואס איך האב מקבל געווען ,ד.מ .די פנימיות התורה,
“זכור ימות עולם“ ,אזוי זאלט איר זיך פיהרן ,איר זאלט שטענדיג געדענקן די סודות התורה וואס נישט יעדער איינער קען דאס דערגרייכן ,איז אויב
און טראכטן די גרויסקייט פון באשעפער ,אלע ניסים ונפלאות וואס איז איינער איז נישט פאסיג דערצו קען דאס אים שאדן .[‘יערוף‘ ,איז א לשון
געווען מימות עולם .דאס וועט ברענגן אז ס‘וועט אריינגיין אין אייערע ׁשם ֶאת ָה ֶעגְ ָלה].
פון הרג‘נען ,אזוי ווי דער פסוק (דברים כא:ד) זאגט :ו ְָע ְרפ ּו ָ
הערצער זיין גרויסקייט“ .בינו שנות דור ודור“ ,זייט אייך מתבונן וויאזוי זאכן
אבער די פשטי התורה ,איז גלייך פאר יעדן איינעם“ ,תזל כטל“ ס‘זאל רינען
גייען ,א דור קומט א דור גייט .ווי גוט איז ווען מ‘איז באהאפטן צו עהרליכע
אזוי ווי טל“ ,אמרתי“ ,אמירה רכה ,א ווייכער זאג .“כשעירים עלי דשא“,
אידן און זייערע מעשים טובים ,און נישט פארקערט ח“ו .איי וועט איר
ווייל דשא מיינט מען איידעלע גראז ,קען זיין אז דער רעגן איז נישט גוט
פרעגן ,אז מ‘וועט שטענדיג נאר זיין פארנומען טראכטן די גרויסקייט פון
באשעפער און זיין אפגעשיידט פון עניני עולם הזה ,וויאזוי וועלן מיר האבן פאר דעם ,אבער דורך די שעירים ,די דינע רעגן ,קען צוקומען די פשוט‘ע
פרנסה ,צו קענען שפייזן זיך און די קינדער .אויף דעם ענטפערט דער פסוק, רעגן צו דעם אויך .אזוי אויך ,דודכדעם וואס מ‘לערנט אסאך פשטי התורה,
“שאל אביך“ ,זיי מתפלל צום באשעפער ,דיין טאטע“ ,ויגדך“( ,א לשון פון וועט מען קענען צוקומען צו סודות התורה“ .וכרביבים עלי עשב“ ,עשב קען
המשכה) ער וועט דיר ממשיך זיין א שפע און א ברכה אין דיין פרנסה .שטייט יא גלייך מקבל זיין די רעגן ,דאס איז מרמז ,אז צומאהל זענען דא אזעלכע
אבער א לשון ‘שאל‘ (וואס טייטשט אויך בארגן ,און נישט בקשה אדער נשמות וואס קענען מקבל זיין [פארשטיין] סודות התורה אויך אהנדעם
תפלה) ,אז נישט דיין גאנצע תפלה זאל גיין לצרכי פרנסה ,נאר דער עיקר וואס ער לערנט פריער אסאך פשטי התורה( .מלא העומר)
זאל זיין אז דו זאלסט קענען דינען דעם באשעפער מיט אן אמת ,די בקשה יערף כמטר לקחי (האזינו לב:ב)
אויף פרנסה זאל זיין ווי א געבארגטע זאך פאר צרכי עולם הזה .איי וועט
הרה“ק רבי אברהם מטשעחונוב זי“ע ,האט געזאגט ,מיר געפונען אז די
איר טראכטן ,פון ווי ווייסן מיר ,אז אונזערע תפלות ווערן טאקע אנגענומען
תורה הק‘ איז געגליכן צו רעגן .רעגן האט אבער נאר א מעלה ווען ס‘פאלט
(אז מיר זאלן זיך קענען פארלאזן דערויף בנוגע אונזער פרנסה) ,אויף דעם
אויף א אנגעזייטע פעלד ,וואס מ‘האט בעארבעט די ערד ,געאקערט און
איז דער ענטפער “זקניך ויאמרו לך“ ,זעהסט דאך אז אפילו צדיקים (וואס
ווערן אנגערופן זקנים) האבן א כח משפיע צו זיין פרנסה און שפע דורך געפלאנצט ,און ווען דער רעגן באוואסערט די ערד הייבט דאס אהן צו
זייער ברכה ,איז דאך אוודאי ,אז ווען איר וועט בעהטן פון באשעפער אליין, וואקסן און בליען .אבער אויב דער רעגן פאלט אויף סתם ערד וואס איז
מיט‘ן גאנצן הארץ ,וועט איר אוודאי גענטפערט ווערן“ .בהנחל עליון גוים נישט געאקערט און אנגעזייט ,ווערט פון די ערד א בלאטע און ס‘טוהט
בהפרידו“ ,איי וועט איר פרעגן ,פארוואס אלע גוים זיצן במנוחה ,רואיג און גארנישט אויף .דאס זעלבע איז מיט די תורה ווען זי גייט אריין אין א איד
האבן אלעס גוט‘ס ,און זיי זענען שטענדיג אין עולם הפירוד ,און מיר אידן וואס האט אויסגעארבעט זיינע מידות ,ער פארמאגט יראת שמים ,דעמאלט
דארפן האלטן די גאנצע תורה און אפילו אויף פרנסה זאלן מיר נאר מתפלל איז די תורה א סם החיים און ס‘ווירקט אויף אים .אבער אויב די תורה גייט
זיין בדרך שאלה ,פארוואס זענען מיר ווייניגער ווי אלע גוים וואס באקומען ח“ו אריין אין איינעם וואס איז נישט ריין ,ער האט שלעכטע מידות ,קען ח“ו
אלעס אהן גארנישט טוען און בעהטן דערפאר .אויף דעם איז דער תירוץ, זיין דאס פארקעהרטע( .זר זהב)
“יצב גבולות עמים למספר בני ישראל“ ,זיי האבן נישט קיין מנוחה און קיין
ויבא משה וידבר את כל דברי השירה הזאת באזני העם הוא
נחלה ,ווייל בקרוב וועט אלעס ווערן פון זיי צוגענומען און צוטיילט ווערן
והושע בן נון( ...האזינו לב:מד)
פאר אידישע קינדער ,דערפאר האבן זיי זייערע גרעניצן דאס צו האלטן פאר רש"י :פארוואס האט משה אים דא גערופן הושע?
אונז .דער גוטע באשעפער זאל אונז שנעל אויסלייזן ,געבן די לענדער פון א שארפזיניג ווארט זאגט דער רבי ר‘ העשיל זי“ע אויף “ויקרא משה
די פעלקער ,די הארעוואניע פון די קעניגרייכן וועלן מיר איבערנעמען אויף
להושע בן נון יהושע“ .דער מדרש זאגט אז פאר הושע איז צוגעלייגט
אייביג ,כדי מיר זאלן אים קענען דינען בשמחה וטוב לבב מרוב כל .אמן
(נועם אלימלך) געווארען די י‘ פון שרה וואס האט פריהער געהייסן ,שרי ,בשעת מ‘האט
פאר שרה געענדערט דעם נאמען איז זי דעמאלט אלט געווען ,ווי ס‘שטייט
רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין אין פסוק ,ניין און אכציג יאהר .געשטארבן איז זי אין עלטער פון הונדערט
>>>>> זיבן און צוואנציג יאהר .קומט אויס אז דער געענדערטער נאמען האט זי
דרייסיג יאהר זינט יהושע האט געטראגן דעם געענדערטער נאמען ,און אזוי געטראגן אכט און דרייסיג יאהר .געענדערט האט מען הושע דעם נאמען
ווי דער צוגעלייגטער אות אין זיין נאמען איז דאך גענומען געווארן פון שרה, אויף יהושע בשעת שליחת המרגלים ,און געווען איז דאס אינעם צווייטן
האט אים דעריבער משה רבינו צום דאזיגן טערמין ,צום זעלבן טערמין ,וואס יאהר נאך יציאת מצרים .אצינד ביי משה רבינו׳ס פטירה ,האבן זיך געענדיגט
ביי שרה ,צו די אכט און דרייסיג יאהר ,צוריק אנגעהויבן רופן מיט׳ן אלטן די פערציג יאהר פון דור המדבר און גלייכצייטיג איז אויך געווארן אכט און
נאמען הושע... >>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ג פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר אויף די פרשה ...וואונדער פון די תורה...
נישט פארגעסן. אונטערשייד צווישן איינער וואס האט זוכה געווען צו • חיוב פון ברכת התורה...
און דאס איז וואס ס‘פאסירט ווען מיר מאכן די לערנען תורה צו איינער וואס האט נישט זוכה געווען
ברכה ,אזוי ווי חז“ל (ברכות לה ).זאגן :ס‘שטייט ‘‘לה‘ צו דעם ,ווייל אויסער‘ן עצם הייליגקייט וואס נעמט כי שם ה‘ אקרא הבו גודל לאלקינו
הארץ ומלואה“ (תהלים כד:א) און ס‘שטייט “השמים ארום די וואס לערנען אז זיי ווערן דערהויבן ,האבן זיי א (האזינו ל:ג)
שמים לה‘ והארץ נתן לבני אדם“ (שם קטו:טז) ,איז באזונדערע מעלה אז זיי זענען זוכה צו פארשטיין פון די דער חיוב צו זאגן ברכות התורה איז מן התורה,
נישט שווער ווייל דא איז איידער מ‘מאכט די ברכה תורה דעם וועג וואו זיי זאלן גיין און וואס זיי זאלן טוען, אזוי ווי חז“ל לערנען דאס ארויס (ברכות כא ).פון
און דא איז נאכ‘ן מאכן די ברכה“ ,קומט אויס אז דורך אזוי ווי די משנה (אבות ו א) זאגט“ :רבי מאיר אומר וואס משה רבינו האט געזאגט ביי שירת האזינו “כי
די ברכה באקומען מיר די זאך אויף וועלכע מיר מאכן כל העוסק בתורה לשמה זוכה לדברים הרבה ...נקרא שם ה‘ אקרא הבו גודל לאלקינו“ —,איידער איך הייב
די ברכה און ס‘ווערט אונזער‘ס .דעריבער איז די ֵע ,אהוב ,אוהב את המקום ,אוהב את הבריות ,משמח רַ אהן די שירה וועל איך זאגן א ברכה און איר “הבו גודל
ברכות התורה מסוגל אז די תורה זאל נישט פארגעסן את המקום ,משמח את הבריות ,ומלבשתו ענוה ויראה, לאלקינו“—,זאלט אפגעבן דעם כבוד מיט‘ן ענטפערן
רעדן פון אונז. ומכשרתו להיות צדיק וחסיד וישר ונאמן ...ומגדלתו אמן .אויך שטייט אין מדרש (דב“ר ח) אז מ‘לערנט
ער ברענגט דארט אן אינטערעסאנטע זאך ,אז ומרוממתו על כל המעשים“ .אויב אזוי ,אויב ווען מיר דאס ארויס פונעם פסוק (תהלים קיט:יב) “ברוך אתה
דעריבער האט דער בעל הלכות גדולות געשטעלט די ה‘ למדני חוקיך“ —,פריער וועל איך דיך לויבן מיט
הלכות פון ברכות התורה דוקא אין אנפאנג פון זיין ‘ברוך אתה...‘ און נאר נאכדעם ‘למדני חוקיך‘.
ספר .כדי צו מרמז זיין אז ער וויל מ‘זאל לערנען זיין די ברכות התורה זענען אנדערש פון די אנדערע
ספר און דאס נישט פארגעסן .און ווי אזוי וועט מען ברכות ,מיט דעם אז ס‘איז פארהאן א ספעציעלע ענין
דאס דערגרייכן? דורך די ברכות התורה ,וואס איז זיי צו זאגן מיט שמחה ,ווייל מיט דעם ווייזן מיר ארויס
א סגולה צר געדענקען דאס לערנען .אזוי אויך די ווי ווייט די תורה איז חשוב אין אונזערע אויגן און ווי
ערשטע מסכת אין ש‘‘ס ווערט אנגערופן “ברכות“, שטארק מיר האבן הנאה פון דעם ,און מיר זאגן די
ווייל די כוונה ביים מסדר זיין די משנה איז געווען ברכה מיט א פרייד אזוי ווי אויף אנדערע וועלט‘ליכע
אז די חכמים זאלן דאס גוט קענען און ס‘זאל נישט פארגענוגנ‘ס (לבוש או“ח מז א; מ“ב מז ב) .צו דעם,
פארגעסן ווערן פון זיי .דעריבער האט מען דאס איז אויך צוגעזאגט געווארן פאר די וואס געבן אכטונג
אנגערופן “ברכות“ ,כדי צו דערמאנען צו זאגן די נעמען אין די האנט א זיסע עסנווארג ,איז זיכער אז אויף דעם אז מ‘וועט זוכה זיין צו אלע ברכות וואס
ברכות התורה וואס וועט העלפן דאס צו געדענקען. מיר דארפן ‘באצאהלן‘ אויף דעם מיט א ברכה ,איז דאך זענען צוגעזאגט געווארן צו די לומדי התורה ,אזוי ווי
זיכער אזוי ,אז מיר דארפן זאגן א ברכה ווען מיר קומען (צל“ח ,ברכות ס“ד.). מיר בעהטן ביי “ונהיה אנחנו וצאצאינו ...כולנו יודעי
שמך ולומדי תורתיך לשמה“ (ראה נדרים פא א ,ור“ן
לערנען די תורה ,וואס די הנאה פון דעם איז נישט נאר • די תורה ווערט זיין ירושה שם בשם ה“ר יונה).
א קורצע הנאה ,נאר דאס לערנען גיט א גוטע געפיהל
אינעם זכות וואס מ‘וועט אפגעבן א לויב און אויף די וועלט און אויך א אייביגע הנאה פאר די נשמה ווען מיר קומען זאגן די ברכות התורה מיט
דאנק פאר‘ן באשעפער דורך זאגן ברכות התורה פון אין עולם הבא( .ע“פ לשון הרמב“ן השגות לסה“מ טו).
שמחה ,איז וויכטיג אז מיר זאלן אביסל גיין אויף
די טיפעניש פון הארץ ,וועט מען זוכה זיין צו שטייגן צוריק ,געציילטע טעג פאר קבלת התורה ,ווען דער
אין תורה און פארשטיין די תורה ,און די תורה וועט
דער שכר פון ברכות באשעפער איז אריבער צווישן אלע פעלקער און זיי
התורה בכוונה
זיך האלטן ביי אים און ביי זיינע קינדער און קינד‘ס אנגעטראגן צו נעמען די תורה ,אבער יעדער פון זיי
קינדער( .מטה משה ,סי‘ שנא). האט געטראפן אן אויסרייד זיך ארויס דרייען פון צו
וועלן נעמען די תורה .אנדערש פון זיי זענען געווען
• מ‘איז זוכה צו “לא ימושו מפיך... • א סגולה פאר‘ן זכרון די אידן וואס האבן באלד געזאגט צוזאמען“ :נעשה
אין שולחן ערוך הרב (סימן מז סעיף א) ווערט דער “נודע ביהודה“ שרייבט אז ברכות התורה איז ונשמע“ ,און אלץ דעם האט זיי דער באשעפער
געברענגט :יעדער מענטש זאל זעהן אז די כלי א וואונדערליכע סגולה פאר‘ן מענטש ער זאל נישט אויסגעקליבן פון די אנדערע פעלקער ,און זיי געגעבן
חמדה פון באשעפער זאל זיין חשוב אין זיינע אויגן, פארגעסן וואס ער האט געלערנט .א ראי‘ דערצו די טייערסטע מתנה פון אלעם ,די הייליגע תורה
צו בענטשן דערויף מיט א שמחה מער פון אלע שטייט אין גמרא (נדרים לח) :רבי יוחנן האט געזאגט, (ילק“ש רמז תתקנא) .פון יענעם טאג און ווייטער,
פארגענוגנס אויף די וועלט .דאס ווייזט אז ער לערנט אין אנפאנג פלעגט משה רבינו לערנען תורה און דאס אין די צייט וואס אלע פעלקער האבן פארגעזעצט
תורה לשמה ,און דורכדעם וועט ער זוכה זיין צו פארגעסן ביז די תורה איז אים געגעבן געווארן אלץ צו גיין בארג אראפ אין זייער פראסטע אויפפירונג,
ציהען ווייטער די גאלדענע קייט ,וואס דאס איז דער א געשאנק .אזוי ווי ס‘שטייט “ויתן אל משה“ (שמות איז כלל ישראל געשטיגן א טרעפל נאך א טרעפל
שכר פאר איינעם וואס לערנט תורה לשמה. לא:יח) .זעהן מיר דערפון אז אויב די תורה ווערט אין זייערע רוחניות‘דיגע מדריגות .ס‘איז נישט קיין
אזא איינער איז זוכה צו די דרייפאכיגע ברכה פון געגעבן פאר‘ן לערנער אלץ א מתנה ,וועט ער דאס וואונדער ,זייער גרינג קען מען באמערקן די גרויסע
>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ד פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר אויף די פרשה ...וואונדער פון די תורה...
>>>>>>
משה רבינו זאל מסכים זיין... נישט געווען גענוג חשוב אין זייערע אויגן ,דערפאר “לא ימושו מפיך ומפי זרעך ומפי זרע זרעך מעתה
האט דאס נישט געשיצט אויף זיי .דעריבער דארף ועד עולם“ ,ס‘וועט ערפיהלט ווערן זיין באגער און
ומות בהר אשר אתה עולה שמה. מען זיין שטאךק פארזיכטיג צו אפגעבן א דאנק פאר‘ן הארץ וואונטש אויף וואס ער איז מתפלל ביי די
דער באשעפער האט געזאגט צו משה א
באשעפער דערויף וואס ער האט אונז אויסגעקליבן ברכה“ :ונהיה אנחנו וצאצאינו ...כולנו יודעי שמך
לשון ציווי“ ,ומות“ ,שטארב ,ווייל חז“ל זאגן אז
פון אלע פעלקער און אונז געגעבן זיין גלוסטיגע כלי. ולומדי תורתך לשמה“ ,און ווער וויל דען נישט
דער באשעפער נעמט נישט צו די נשמות פון די אויפשטעלן דורות פוך בני תורה ,יראים ושלמים (‘משנה ברורה‘ סימן מז ס“ק כ).
צדיקים ביז זיי זענען מסכים צו שטארבן .דעריבער
שטייט “ומות“ .באוויליג צו שטארבן. • דער אשכול ענבים וואס אדם הראשון האט וואס זענען עוסק בתורה ובמצוות?
(אור החיים הק‘) געגעסן... • ס‘היט פון זינד א גאנצן טאג
דור המדבר וועט אויפשטיין צו תחיית ענבימו ענבי ראש אשכלות מרורות למו. הגאון רבי חיים וואלאזשינער זצ“ל פלעגט אפט
המתים מיט משה רבינו האזינו לב:לב) זאגן ,אז איינער וואס זאגט די ברכות התורה הויעך
לויט איין מאן דאמר איז דער בוים ,פון וועלכן אויפ‘ן קול און מיט כוונה ,איז פארזיכערט אז ער
והאסף אל עמיך.
וועט נישט צוקומען צו זינדיגן יענעם גאנצן טאג.
דער מדרש זאגט (במדבר רבה י"ט ,י"ג) (הלכות הגר“א ומנהגיו ,ברכות השחר אות ו).
אויפן פסוק "ויתא ראשי עם" .אז משה רבינו
איז נקבר געווארן אין מדבר כדי אין זיין זכות • מיט גרויס חשק
זאל דער גאנצער דור המדבר קענען אויפשטיין מ‘דארף זאגן די ברכה מיט גרויס חשק ,און
תחיית המתים לעתיד לבא צוזאמען מיט אים. אינזינען האבן צו דאנקען אויף די תורה וואס איז
דאס זאגט דער פסוק" :והאסף" ,דו דארפסט
אונזער לעבן אויף דער וועלט און אויף יענער וועלט.
דא איינגעזאמלט ווערן" ,אל עמיך" ,צוליעב דיין
(כף החיים ,סימן מז אות א).
פאלק וואס דער דור המדבר ווערט גערופן משה'ס
פאלק ,ווי דער באשעפער האט אים געזאגט נאכ‘ן • דאווענען מיט‘ן גאנצן הארץ
חטא העגל "לך רד כי שחת עמך"( .אור החיים הק') אדם הראשון האט געגעסן ,געווען פון וויינטרויבן, א יונגערמאן האט זיך באקלאגט פאר‘ן חידושי
און א ראיה דערצו קען מען ברענגען פון דעם פסוק: הרי“ם פון גור זצוק“ל אז ס‘גייט אים נישט דאס
ס‘איז נאכט ,צי ס‘איז שבת צו יו“ט“ ,ער איז געווען “אשכלות מרורות למו“ ,דער אשכול (הענגל פון לערנען מיט א חשק און לעבהאפט .האט אים דער
אין אזא הויכע שטימונג ביים גאנצען ליינען ,אפילו טרויבן) פון וועלכן אדם הראשון האט געגעסן ,האט חידושי הרי“ם געענטפערט ,אז ער זאל מתפלל זיין
בין גברא לגברא ,און ער האט זיך נישט געקענט גורם געווען “מרורות למו“ ,ביטערקייט אויף די וועלט, דערויף פון טיעפן הארץ ביים זאגן די ברכות חתורה.
בארואיגן ביז נאכ‘ן לייענען .נאכ‘ן לייענען האט דורכדעם וואס ס‘איז נגזר געווארן מיתה אויף אלע
זיך דער קאלישיצער רב זי“ע ,וואס איז אויך דארט מענטשן( .ילקוט ראובני בשם הזהר)
• מיט שמחה און דאנקבארקייט צום
געווען ,אנגערופן און געזאגט :היינט ביים לייענען *** באשעפער
האט רבי איציק‘ל געהאט התפשטות הגשמיות.
שירת האזינו ברכות התורה דארף מען זאגן מיט גרויס פרייד
• סגולת שירת ‘האזינו‘ און דאנקבארקייט .אזוי ווי חז“ל (נדרים פא ).זאגן:
• התפשטות הגשמיות פון שירת האזינו מ‘האט געפרעגט פון די חכמים אוןנביאים פארוואס
איינע פון די מסורת פונעם מהר“ל מפראג איז דער בית המקדש חרוב געווארן? ווייל כלל
זי“ע איז צו זאגן יעדן טאג פאר‘ן דאווענען די הרה“ק רבי איציק‘ל מפשעווארסק זי“ע האט
ישראל האבן עוסק געווען אין תורה ,און ווילאנג זיי
שירת ‘האזינו‘ וואס דער מהר“ל האט געהאלטן דערציילט ,אז אמאהל איז ער געווען אויף שבת פ‘
האבן עוסק געווען אין תורה האט זיי דער באשעפער
אלס א סגולה פאר טהרת המח והלב .דער מהר“ל האזינו ביי זיין רבי‘ן ,דער צעשנובער רב זי“ע ,וואס
פארגעבן זייערע זינד ,דעריבער האט קיינער נישט
איז געווען דער בעל קורא ,און ווען רבי איציקל
האט געהאלטן אז אויך סוחרים און בעלי מלאכה געוואוסט “על מה אבדה הארץ“ (ירמי‘ ט:יב) .נאר
האט געהערט ווי דער צעשינובער רב לייענט די
זאלן זאגן פרשת ‘האזינו‘ עטליכע מאהל אין טאג דער באשעפער וואס איז דער בוחן לבבות האט
שירת האזינו ,איז זיין הארץ איבער געפלאסן מיט א
אלס א סגולה פאר הצלחה ,און יעדער זאל דאס געוואוסט ,אז כאטש זיי זענען עוסק אין תורה,
רגש קודש און פלאם פייער ,און ס‘האט זיך אין אים
קענען פון אויסענווייניג .אויך האט דער מהר“ל זענען זיי נישס עוסק דערין לשם לימוד התורה נאר
ערוועקט אויסערגעוועהנלע התעוררות ,אז ער איז
געהאלטן אז זאגן ‘האזינו‘ עטליכע מאהל אין טאג אזוי ווי מ‘לערבט אנדערע חכמות .דעריבער האבן
כמעט געקומען צו התפשטות הגשמיות ממש ,און ער
איז א סגולה פאר אריכות ימים. זיי נישט געפונען פאר וויכטיג צו מאכן די ברכות
פלעגט זאגן“ :איך האב נישט געוויסט צי ס‘איז טאג צי
**** התורה מיט שמחה און כוונה ,ווייל די תורה איז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ה פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
ַמיין אוצר ...מרבוה"ק מבעלזא זי"ע ,אוׂיף ִדי ַפ ָ
שנת תש“ה ,הרה“ח ר‘ שלמה יוסקוביץ ז“ל, שבת אין א שטעטל נישט ווייט פון ווי ער איז ,האט ער b
(איידים פון “אמרי אמת“ פון גור) ,רעדט א שידוך פאר
די טאכטער פון א קוצקער-פילוב חסיד פון תל אביב,
געטראכט ער איז דאך במילא אונטערוועגנס ,וועט ער
אריינפאהרן אין יענעם שטעטל ,און נעמען שלום ביי “די השגות פון מרן מהר“י
מיט א גערער בחור פון ירושלים ,א זוהן פון א חשובער
גערער חסיד .דער בחור איז געווען א בן בית אין שטוב
מרן זי“ע .ווען ער איז אריינגעקומען ,זאגט אים מרן זי“ע
“אה ,ר‘ שלום ,ביזט מיר געקומען ממש אין די ריכטיגע זי“ע ביי די צוויי יאהר“...
פון ר‘ שלמה ,און דער פאטער פונעם מיידל איז זייער מינוט!“ האט ר‘ שלום געפרעגט“ :וואס מיינט דער רבי?“
געפעלן דער שידוך ,קענענ‘דיג גוט דעם פאטער זאגט אים מרן זי“ע “איך דארף שחט‘ן פאר מיר עופות, צור ילדך תשי ותשכח אל מחללך
און די משפחה פונעם בחור ,אבער דוקא דאס מיידל און דער שוחט אין די שטאט ‘איז מיר נישט אזוי צום (האזינו לב:יח)
האט נישט געהאט חשק צום שידוך ,ווייל דער בחור הארצן‘ .איך זאג נישט אז ער איז נישט גוט אויף אזוי ווייט ווען כ“ק מרן מהר“א זי“ע איז אנגעקומען קיין
איז געווען צו ‘שארף‘ פאר איר ,און נאך פארשידענע אז מ‘דארף אים אפזאגן פון זיין ארץ ישראל ,האט הרה“ח ר‘ ישעי‘ ויזל ז“ל אפגעגעבן
חששות וואס זי האט געהאט .ס‘האט נישט געהאלפן פאסטן .דעריבער וויל איך נישט א קוויטל פאר מרן זי“ע און דער גבאי הרה“ח ר‘ שלום
די שכנועים פון איר פאטער ,ביז ר‘ שלמה איז ספעציעל מפרסם זיין אז איך וויל אים נישט פויגל ז“ל האט געזאגט פאר מרן זי“ע ,אז ר‘ ישעי‘ איז
געקומען פון ירושלים ,איר פרובירן משכנע זיין אינעם נוצן ,ווייל דעמאלט וועלן אלע אן אייניקל פון הרה“ח ר‘ ישעי‘ ויזל וועמען מ‘האט
שידוך .אין די ענדע האט זי מסכים געווען צום געדאנק אויפהערן זיך באנוצן מיט זיין אין בעלזא גערופן ר‘ ישעי‘ האדאסער ,פון די ערשטע
פון איר פאטער ,אז זיי גייען פרעגן ביי כ“ק מרן מהר“א שחיטה און מ‘וועט אים אפזאגן יושבים אין בעלזא פון אונגארן .ווען מרן זי“ע האט
מבעלזא זי“ע וואס צו טוען .ווען מ‘האט פארגעלייגט פון זיין פאסטן .פונדעסטוועגן געהערט דעם נאמען האט ער זיך אנגערופן און געזאגט
פאר מרן זי“ע די שאלות און די חששות מיט אלע הרה“ח ר‘ שלום שוחט פאר מיר וויל איך מחמיר זיין דריי מאהל ר‘ ישעי האדאסער איז א איש מהימן ,ר‘
פרטים האט ער צו זיי געזאגט“ :פרעגט מיין ברודער, נישט צו עסן פון זיין שחיטה, ישעי‘ האדאסער איז א איש מהימן ...און מרן זי“ע האט
מ‘קען זיך פארלאזן אויף אים ,ער איז גרויס אזוי ווי איך“. אויף א וועג אז קיינער אינדערויסן זאל דערפון נישט פארציילט אז ער האט געהערט פון ר‘ ישעי האדאסער
הערנדיג די קלאהרע ווערטער ,זענען זיי באלד געגאנגען וויסן ,און אצינד וואס דו ביזט געקומען‘ ,און די ביזט דאך אז בשעת דער מיטלער רב זי“ע [כ“ק מרן מהר“י זי“ע]
צום בילגורייא רב ,און אים געפרעגט וועגן דעם שידוך. א היימישער‘ ...מיט דיר קען מען מאכן אזא געשעפט ,אז איז געווען א זייגעדיג קינד פון צוויי יאהר און די מאמע
האט ער געבעהטן צייט כדי זיך אינטערעסירן דערוועגן. דו זאלסט פאר מיר שחט‘ן דא אין שטוב עטליכע עופות, די באבע מלכה ע“ה ,האט אים געהאלטן אויף די הענט,
נאך עטליכע טעג ,האט דער בילגורייא רב געענטפערט: אז ס‘זאל נישט זיין קיין פרסום און קיינער זאל נישט האט ער געהערט ווי זיין טאטע כ“ק מרן מהר“ש זי“ע
“לויט זיין מיינונג איז דאס א גוטער און פיינער שידוך און וויסן דערפון“ .פארשטענדליך ר‘ שלום האט גע‘שחט‘ן די האט אינמיטן די נאכט זיך געקאכט און געלאפן אהין און
ס‘איז בכלל נישטא וואס חושש צו זיין “.פארשטענדליך עופות ,און ווען ער איז אריינגעקומען צו מרן זי“ע ,איז מרן צוריק אין שטוב זאגנדיג דעם פסוק (דברים לב:יח) ‘‘צור
אז זיי האבן געפאלגט ,און געשלאסן דעם שידוך זי“ע געווען זייער ‘בדיחא דעתה‘ ,אז דער באשעפער האט ילדך תשי ותשכח קל מחולליך‘‘ און געטייטשט אזוי
בשטו“מ .צו די חתונה האט מען מכבד געווען דעם אים צוגעשיקט ‘א היימישער שוחט‘ ,און דער שטעטישער “צור ילדך“ ,אויב דינסטו דעם בורא ווייל ער האט דיך
בילגורייא רב מיט סידור קידושין .אבער א טאג פאר די שוחט איז נישט פארשעהמט געווארן .און מרן זי“ע זאגט באשאפן“ ,תשי“ ,פארגעס“ ,ותשכח“ מעגסט פארגעסן
חתונה ,האט מען זיך דערוואוסט ,אז דער בילגורייא רב אים“ :שלום! קענסט דיך ביי מיר יעצט אויסבעהטן ,איינע “קל מחולליך“ ,אז ער האט דיך געברענגט אויפ‘ן וועלט
וועט נישט קענען קומען צו די חתונה ,און מ‘האט דאס פון די צוויי ,אדער ‘אריכות ימים‘ ,אדער ‘צלילות הדעת‘ כל (משום קבלת שכר) נאר זאלסט אים דינען ווייל ‘‘בגין
געלאזט וויסן פאר די משפחה ,וואס האבן אים באלד זמן די לעבסט!“ אויף די רגע איז ר‘ שלום געווארן צומישט, דאיהו רב ושליט‘‘ (נאר לשם שמים) אזוי ווי ס‘שטייט
געלאדענט צו איינע פון די סעודות “שבע ברכות“ .דער דארפנ‘דיג באשליסן אויפ‘ן מאמענט אזעלכע זאכן ,האט אין זוהר .דער מיטלער רב האט דאס געדענקט און
בילגורייא רב האט באשיינט די סעודות ‘שבע ברכות‘. ער געזאגט צלילות הדעת! טראכטנ‘דיג ,אויב נישט קיין איבער געזאגט וואס ער האט געהערט פון אלץ קינד פון
און איידער ער איז אוועק געגאנגען האט ער געהייסן צו צלילות הדעת וואס האט ער פון אריכות ימים .האט אים צוויי יאהר .און מרן זי“ע האט אויסגעפיהרט ר‘ ישעי‘
רופן די כלה ,ווייל ער וויל איר עפעס זאגן .ווען די כלה מרן זי“ע געזאגט“ ,ווייסטו וואס...דו וועסט האבן ביידע“. האדאסער איז א איש מהימן( .הרה“ח בנש“ק ר‘ משה יושע איגר
איז געקומען האט ער איר געזאגט“ :אזוי ווי דו האסט און אזוי איז געווען ר‘ שלום איז נפטר געווארן ביי די אכט שליט“א ששמע מזקינו כ“ק אדמו“ר מקאזלאוו זצ“ל ב.פ).
מיך געפאלגט ,וויל איך דיר אנוואונטשן זאלסט לעבן און נייציג יאהר ,און ער איז געווען בצלילות הדעת ביז‘ן b
גליקלעך באלד הונדערט יאהר “.און אזוי איז טאקע
געווען .איר גאנץ לעבן איז זי געווען געזונט ,נישט
לעצטן טאג .און נאר די ראיה איז אים סוף ימיו געווארן
שוואך ,אז ער האט נישט גוט געזעהן( .מרשימות הרה“ח ר‘ יוסף “אריכת ימים מיט צלילת הדעת“
געדארפט אויגן ברילן צו זעהן און נישט א שטעקן צו לאנגסאם שליט“א -מפי בעל העובדא) כי הוא חייכם ובדבר הזה תאריכו ימים
גיין ,זי איז געווען געזונט און שטארק בגופה ובנפשה. b
על האדמה( ...האזינו לב:מז)
“זאלסט לעבן גליקלעך
אויך פרנסה האט איר נישט געפעהלט .זי איז נפטר הרה“ח ר‘ שלום שוחט (עטנער) ז“ל[ ,מזקני
געווארן בדעה צלולה ביי די 93יאהר .ווען זי איז געווארן החסידים אינעם בעלזער שטיבל אין די איסט סייד‘,
90יאהר אלט ,האט זי דערציילט פאר די בני המשפחה
אין וועלכן זכות זי האט לאנג געלעבט געזונטערהייט, באלד הונדערט יאהר“. וואס האט נאך זוכה געווען צו קענען מרן מהר“י זי“ע]
איז געווען שוחט אין די שטאט ליזענסק .אמאהל האט
“די ברכה פון בילגורייא רב זכרונו לברכה!... כי הוא חייכם ובדבר הזה תאריכו ימים על ר‘ שלום געדארפט זיין ערגעץ אין א שטעטל ,און ער
b האדמה( ...האזינו לב:מז) האט געהערט אז כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע ,געפונט זיך אויף
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ו פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...פון צדיקים און חסידים אויף די פרשה...
וואס דער באשעפער טוהט איז גוט און און זיך באקלאגט אויף זייער מצב .פרעגט זיי E
גערעכט ,ווייל נאר ווען דער מענטש פרעגט
שאלות און רעדט זיך אפ ,נעמט מען אים
ארויף אין הימל און מ‘ווייזט אים“ :זעה
דער צדיק :ווי אזוי וואלט איר געטוען ,ווען
איר וואלט געפיהרט די וועלט? האט איינער
געענטפערט :איך וואלט געמאכט אז ס‘זאל
נישט פארשעהמן יחידים מיט מוסר. .
אלס איז גוט און גערעכט ...און איך האב נישט זיין אויף די וועלט עניים מיט עשירים ,נאר
מיך קיינמאהל נישט באקלאגט ,דעריבער
יערוף כמטר לקחי תזל כטל אמרתי
אלא מענטשן זאלן זיין גלייך .און דער צווייטער
כשעירים עלי דשא וכרביבים עלי עשב
האט מען מיך נישט גענומען אין הימל מיר האט געענטפערט :איך וואלט מבטל געווען אלע
(האזינו לב:ב).
צו ווייזן צדקת ה‘... מלחמות ,און געברענגט שלום ושלווה צווישן די ס‘האט דערציילט הגאון רבי שלמה סופר זצ“ל,
E פעלקער“ .און איך“ זאגט זיי דער בארדיטשובער אז ווען די פורצי גדר אין די שטאט בודאפעסטהאבן
“פארקרומט“ אדער “פארדרייט“ רב“ ,וואלט געמאכט פונקט וויאזוי ס‘איז אצינד,
אזוי ווי דער באשעפער פיהרט די וועלט .ווייל
אנגעהויבן צו פארשפרייטן זייער רשעות ,האט דער
זיידע הגה“ק מרנא בעל “חתם סופר“ זצ“לשטענדיג
מעורר געווען די יראים און חרדים זייזאלן זיך נישט
לאזן פארפיהרן.מיט דעם אלעם האט ער אכטונג
שחת לו לא בניו מומם דור עקש ופתלתל
געגעבן ביים זאגן מוסר ,נישט צו פארשעהמען
(האזינו לב:ה).
יחידים מיט זיין מוסר ,צו א יחיד האט ער גערעדט
הרה“ק רב י שמחה בונם פון פרשיסחא
ווייכע רייד,אבער ווען ער האט גערעדט וועגן עניני
זי“ע איז אלץ יונגערמאן געווען א סוחר .און הכלל ,האט ער גערעדט שארפע דיבורים .און ער
צוליעב זיינע געשעפטן איז אויסגעקומען פלעגט טייטשן דעם פסוק“ :יערוף כמטר לקחי תזל
אז ער פלעגט זיין אין בערלין אויף שבת. כטל אמרתי“ —,ס‘איז באקאנט אז דער רעגן איז
איינמאהל שבת ביינאכט ביי די סעודה איז נישט אייביג גוט פאר די וועלט ,דאקעגן דער טל איז
אויסגעקומען אז די וויין האט זיך געענדיגט, שטענדיג אנגענעם ,און “דשא“ ,איז די כוונה אויף
און מ‘האט געדארפט ארויף ברענגן עטליכע ס‘איז נישט קיין ספק אז אלעס וואס דער
די גרינס וואס באדעקט די גאנצע ערד בכלליות,
פלעשער וויין פונעם קעלער .האט דער באשעפער טוהט איז לטובה ,בשלימות ובאמת, און יעדער איינציגער שטיקל גראז פאר זיך ווערט
בעל הבית געשיקט צוויי פון זיינע באדינער, נאר ס‘פעהלט אונז די ידיעה און השגה אין די אנגערופן “עשב“ .דאס האט משה רבינו געזאגט:
איינער א איד און איינער א גוי ,זיי זאלן גיין הימלישע חשבונות... צומאהל “יערוף כמטר לקחי“—,זענען מיינע רייד
E ווי דער רעגן ,וואס איז נישט שטענדיג אנגענעם,
ברענגן פונעם קעלער געשמאקע וויין .מיט
גרויס וואונדער האט רבי ר‘ בונם געזעהן ווי
די צוויי באדינער קומען ארויף ,און דער איד “זיך קיינמאהל נישט אפגערעדט און צומאהל זענען מיינערייד ווי “טל“—,וואס איז
שטענדיג אנגענעם ,און דער סימן איז ,אז “מטר“
האלט א ברענעדיגע לעכט אין זיין האנט
(חילול שבת) ,און דער גוי טראגט די וויין (יין
נסך)! האט רבי ר‘ בונם זיך אנגערופן :אצינד
אדער באקלאגט“ איז ראשי תיבות ‘‘מ‘שאכם ,ט‘רחכם ,ר‘יבכם“,
דאקעגן “טל‘‘ איז ראשי תיבות “ט‘וב ל‘כל“ .און
ער איז מפרש“ :כשעירים“—,מיט א שטארקייט
און א קלאהרע שפראך“ ,עלי דשא“—,ווען איך
פארשטיי איך די דאפעלטע לשון פונעם הצור תמים פעלו (האזינו לב.ד).
זאג מוסר פאר‘ן כלל ,אבער “כרביבים“—,מיט א
פסוק “דור עקש ופתלתל“ (א פארקרומטער הרה“ק רבי שמעון מירוסלב זי“ע האט
מענה רך“ ,עלי עשב“—,ווען איך זאג מוסר פאר‘ן
און פארדרייטער דור) .אויב דער גוי וואלט מאריך ימים געווען און ער איז אהנגעקומען צו
יחיד( .חוט המשולש
א טיעפער עלטער .האבן אים זיינע תלמידים
געהאלטן די לעכט אין זיין האנט ,און דער E
“אלעס איז לטובה“
איד וואלט געטראגן די וויין ,וואלט אלעס געפרעגט :אין וועלכן זכות ער האט מאריך
געווען אין בעסטן ארדענונג .אבער יעצט ימים געווען? האט ער זיי געענטפערט:
ווען דער גוי טראגט די וויין און דער איד שטענדיג האב איך אלעס מקבל געווען
טראגט די לעכט ,הייסט דאס “פאקרומט“ באהבה ,און איך האב זיך קיינמאהל נישט
אפגערעדט אדער באקלאגט אויף דעם וואס הצור תמים פעלו (האזינו לב.ד).
און “פארדרייט“...
E אמאהל זענען געזיצן מיט הרה“ק רבי לוי דער באשעפער טוהט ,ווייל ס‘איז ביי מיר
יצחק מבארדיטשוב זי“ע צוויי בעלי בתים זיכער ווי די לויטערקייט פון די זון ,אז אלעס
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ז פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
מיין אוצר" ...יומא דהילולא"
נאך אפאר מינוט האט ער אנגעהויבן דאווענען מיט מוראדיגע
קולות און געקלאפט מיט די פיס ,דער עולם האט זיכער
(א)
געמיינט אז דער הרה“ק רבי הירש‘עלע ליסקער וועט אים
אפשטעלן פון דאווענען מיט א רעש ,אבער נאכן דאווענען האט
רבי הערשעלע ליסקער זיך אנגערופן ,ווען ס‘ברענט א פייער
הרה“ק רבי הירצקא‘לע מראצפערט זי“ע
שרייט מען ,און דער הייליגער צדיק רבי הירצקא‘לע שרייט נאר -זכרון נפתלי • ט‘ תשרי ,ערב יוהכ“פ תרנ“ח -
ווייל ס‘ברענט באמת אין אים דער קדושת שבת קודש. ואלה תולדות :הרה“ק רבי נפתלי הירצקא (זילבערמאן) מראצפערט ,איז געבוירן געווארן אין שנת תק“פ אין די שטאט
הרה“ק רבי הירצקא‘לע האט קיינמאהל אפילו נישט פויטש ,צו זיין טאטע הגה“ק רבי יעקב פרץ הלוי ,בן אחר בן פונעם הייליגן ‘טורי זהב‘ ,און צו זיין מאמע הרבנית הצדקת מרת
געטראכט אז ער איז באמת ראוי צו זיין א מנהיג ישראל ,נאר
פרומט ע“ה ,א אשה צנועה מאוד ,און א גאר עהרליכע פרוי ,וועמען מ‘פלעגט רופן “די גוטע צנועה פרומט“ .זכר צדיקים לברכה.
האיש מקדש :הרבנית הצדקת מרת רחל בת מוה“ר רבי איסר דוד
ז“ל .זכר צדיקים לברכה.
רבותיו :הרה“ק רבי הירצקא‘לע האט זיך מסתופף געווען בצלו פון
די צדיקים בדורו ובתוכם-הרה“ק רבי צבי הירש בעל אך פרי תבואה
מליסקא .הרה“ק רבי משולם פייש השרף מטאהש ,.וואס דארט איז ער
געווען גאר אסאך אויף שבת מברכים ,צוזאמען מיט ידיד נפשו הגה“ק
רבי ישראל חיים ברוין העברי בעל ‘פרי עץ אבות‘ מבודאפעסט .הגה“ק רבי שמואל שמעלקא בעל ‘צרור החיים‘ מסעליש .הרה“ק
רבי אשר אנשיל יונגרייז בעל ‘מנוחת אשר‘ מטשענגער .הרה“ק רבי אשר ישעי‘ בעל ‘אור ישע‘ מראפשיץ .זכר צדיקים לברכה.
תולדותיו )1 :מרת שרה אשת הגה“ח רבי דוד קעסטענבוים )2 .מרת בינא גיטל אשת הגה“צ רב יעקב הלוי ביילוש אבד“ק
יאנאשי )3 .בנו הרה“ח רבי יעקב פרץ הלוי מנירבאטור )4 .מרת פרומט אשת הגה“ק רבי שמואל פויגל )5 .בנו הרה“ק רבי משה
הלוי ממלא מקום אביו )6 .בנו הרה“ק רבי אהרן הלוי .זכר צדיקים לברכה
ספריו“ :זכרון נפתלי“.
על כסא מלכותו :יאנושי .ראצפערט.
פטירתו :הרה“ק רבי הירצקא‘לע ראצפערטער איז נסתלק געווארן לגנזי מרומים ערב יום הקודש ט‘ תשרי בשנת תרנ“ח,
ומנוחתו כבוד אין אין שטאט ראצפערט .זכר צדיקים לברכה
אויפן וועג האט ער מקפיד געווען צו פאהרן נאר אין א וואגן וואס במעלליו יתנכר נער
ספר ‘זכרון נפתלי‘ פון הרה“ק הירצקא‘לע ראצפערטער זי“ע איז פארמאכט פון אלע פיהר זייטן ,כדי ער זאל זיין אפגעשיידט
הרה“ק רבי הירצקא‘לע ,האט דערציילט אז זיין מאמע פון די וועלט און נישט ח“ו נכשל ווערן מיטן ארויס קוקען פון
פונקט פארקעהרט ער איז געווען א גרויסער עניו און א ירא פלעגט יעדן טאג באגלייטן אים מיט'ן ברודער הרה“ק רבי משה זיינע ד‘ אמות.
חטא וואס האט זיך כסדר דערוואטערט פון פירסום ,אבער ווי אין חדר אריין ,און האט עדן טאג מתפלל זיין מיט טרערן אין די
די גמרא זאגט “כל הבורח מן הכבוד הכבוד רודף אחריו“ האבן התפילה“ “עבודת אויגן ,אז די קינדער זאלן האבן הצלחה אין זייערע לימודים און
די עבודת התפלה פון הרה“ק רבי הירצקא‘לע איז געווען זיך הונדערטער אידן מדבק געווען אין דעם צדיק וקדוש ,און ער זיי זאלן אויסוואקסן אמת‘ע יראי השם.
מיט א געוואלדיגע התלהבות און א אש להבה ,ער האט זיך גאר איז מפורסם געווארן אלס א גרויסע פועל ישועות. ונורא קדוש איש א געווען הרה“ק רבי הירצקא‘לע איז
אמאהל האט דער צדיק געזאגט פאר זיין זוהן מיט גרויס אסאך מסגף געווען אין זיין לעבן און געפאסט גאנצעטע טעג ,און ישועות פועל גרויסע א און הדור מאוד ,א צדיק מפורסם מופת
אפילו ווען מ‘האט שוין יא געגעסן ,איז דאס געווען ממש נאר א עניוות און שפלות ,אסאך אידן קומען צו מיר פאר ברכות ,און הייליגער גאר א אלס באוויסט בקרב הארץ ,ער איז געווען
טעימה בעלמא ,דאס עמטליכע עסן וואס מ‘האט געקענט פויעל‘ן ווען זיי גייען אהיים און ווערן טאקע געהאלפן מיט א ישועה, פארנ‘דיג אז מנהג א געהאט האט אפגעהיטענער צדיק .ער
זאגן זיי “אז הירצקא איז א רבי ,אבער באמת הייבט זיך דאס ביים צדיק צו עסן ,איז געווען קאלטע פאטעטאס.
גארנישט אהן ,ווייל נישט פון רבי‘סטווע איז ער געהאלפן אמאהל איז הרה“ק רבי הירצקא‘לע געווען אין ליסקא ביי גליון השבוע נתנדב לרגל יומא דהילולא
געווארן ,נאר דאס איז אין זכות פון פנחס‘ל בעל עגלה“, הרה“ק רבי הערשעלע ליסקער זי“ע ,און ווי ס‘איז באקאנט האט נפתלי הירצקא הרה“ק רבי
“ווייל דער פנחס בעל עגלה ארבעט די גאנצע וואך גאר הרה“ק רבי הירצקא‘לע געדאווענט מיט א מוראדיגע רעש און יעקב פרץ
הלוי בן הגה"ק רבי
שווער אויף פרנסה ,אבער ער האט נישט אויף הוצאות שבת אן אש קודש ,און ווי באוויסט האט דער הייליגער ליסקער צדיק רבי הירצקא'לע ראצפערטער זי"ע ועכי“א
קודש ,און אזוי ווי די אידן פארן מיט אים צו מיר ,געבן זיי דאך נישט געקענט אויסהאלטן ווען איינער דאווענט מיט קולות אבער נלב"ע ט' תשרי ,ערב יוהכ"פ תרנ"ח
אים צו לייזן אז ער זאל קענען שבת מאכן ,און אין דעם זכות מיינט דאס נישט אמת‘דיג,
ע"י הרה"ח הנגיד הנכבד
ווערן זיי געהאלפן מיט א ישועה ,אבער צום סוף זאגן די אידן יענעם שבת קודש האט מען צו געשיקט צו פסוקי דזמרה
גאר אז הירצקא איז א רבי“. ביים עמוד הרה“ק רבי הירצקא‘לע ,אנפאנג האט ער זיך נאך ר' אליעזר קעסטענבוים הי"ו
נין ונכד להבעל ההילולא
>>>>>> איין געהאלטן לכבודו פונעם הייליגען צדיק מליסקא ,אבער
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ח פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
מיין אוצר“ ...יומא דהילולא“
• שתקות אנוש רימה רבוש“ע וואס האט אנגעצינדן דעם פייער איז אחריות אויף דעם. >>>>>
הרה“ק רבי הירצקא‘לע האט ערקלעהרט א שיינעם
פשט אויף די ווערטער אין תהלים וואס דוד המלד זאגט,
*
אמאהל איז א איד געקומען צו הרה“ק רבי הירצקע‘לע און הרה“ק רבי הירצקא‘לע
“ואנכי תולעת“ ,איך בין אזוי ווי א ווארים .ד.מ .אז ווען א
איד זאגט תהלים און דאוונט צום הייליג‘ן באשעפער ,איז
דאס אזוי ווי א ווארימל וואס עסט זיך אריין אין א דיקן
מזכיר געווען זיין צרה ,אז זיין טאכטער האט זיך אנגעכאפט אז
זי וויל רח“ל חתונה האבן מיט א גוי ,און דער איד האט זייער
געוויינט צום צדיק אז ער זאל אים העלפן ,האט דער צדיק
מראצפערט זי“ע
בוים .מיט די צייט ווערט דער אינעווייניגסטער חלק פונעם געבעהטן מ‘זאל אים ברענגען זיין לולקע ,און דער צדיק האט -ט‘ תשרי ,ערב יוהכ“פ תרנ“ח -
פראבירט אפאהר מאהל צו אנצידן דעם לולקע אבער ס‘איז
שטאם צופרעסן ,בעת פון אינדרויסן קען דאס אויסזעהן ווי
נישט געגאנגען ,אבער נאך אפאהר מאהל איז געלונגען פארן פועל ישועות בקרב הארץ
א שיינער געזונטער בוים ,און אין א שיינעם טאג ,טראסקעט
דער בוים אנידער .דאס זעלבע איז ווען א איד דאווענט הרה“ק רבי הירצקא‘לע איז קודם געווען רב אין די שטאט צדיק צו אנצינדן דעם לולקע ,דעמאלט האט דער צדיק געזאגט
אסאך צום באשעפער ,קען ער צומאהל מיינען אז ער טוהט יאנאשי .און אין שנת תרמ“א איז ער געווארן רב אין די גרויסע פאר דעם איד ,פארט אהיים לחיים ולשלום און ס‘וועט אי“ה זיין
גארנישט אויף ,ווייל די ישועה זוימט זיך צו קומען .דערווייל, שטאט ראצפערט ,דארט איז ער נתפרסם געווארן מיט זיין גוט ,אנקומענדיג אהיים האט דער איד געהערט ,אז בשעת דער
גדלות בתורה און זיין געוואלדיגע עבודה בקדושה .הונדערטער
אבער ,אין א שיינעם טאג ,ווען ס‘האבן זיך שוין אנגעזאמלט
אידן זענען געקומען זעהן זיין הייליגע עבודה און נעמען ברכות
אסאך תפילות ,גיט די ישועה א טראסקע אראפ פון הימל...
פונעם צדיק וקדוש ,און הונדערטער אידן זענען געהאלפן
זיך געמיזט אוועק ציהען פון דארט ,און דער איד האט געהאט געווארן מיט גרויסע ישועות פון ברכות קדשו.
מנוחה ,דעמאלט האט ער שוין גוט פארשטאנען וואס דער צדיק ווי ס‘איז באקאנט די מעשה ווי אזוי דער צדיק וקדוש איז
האט געזאגט ,אז ער זעהט באמת נישט דארט קיין הויז ,ווייל נתפרסם געווארן אלס א רבי און א פועל ישועות ,דערציילט מען
דער צדיק מיט זיינע הייליגע אויגן האט שוין פארגעזעהן וואס אז בשעת ער האט נאך געוואוינט אין די שטאט יאנאשי ווען
ס‘גייט פאסיהרן מיט‘ן הויז פונעם גוי. ער איז נאך געווען באהאלטן און די וועלט האט נאך דעמאלט
נישט געוואוסט פון זיין גדלות און קדושה ,נאר דער צדיק איז
*
געזעצן און עוסק געווען בתורה ועבודה אן קיין פורסם ,אבער
ס‘האט פאסיהרט מיט א איד אז ער האט בשוגג גע‘הרג‘ט
דעמאלט איז ער נתגלה געווארן חוץ לדרך הטבע.
א גוי ,און מ‘האט דעם איד געשטעלט צום משפט און ס‘האט
איין יאהר ערב שבת קודש שבת שירה איז אנגעקומען
אים געקענט אפווארטן א גאר הארבע שטראף פון זיצן יאהרן כתב יד קדשו פון הרה“ק רבי הירצקא‘לע ראצפערטער זי“ע
א וואגן מיט חסידים צום שטוב פון הרה“ק רבי הירצקא‘לע,
אין תפיסה ,איז דער איד אריבער געלאפן צו הרה“ק רבי
און ווען דער צדיק האט זיי געפרעגט פארוואס זיי קומען צדיק האט אהנגעצינדן דעם לולקע ,האט זיך דער גוי געלייגט
הירצקע‘לע און זיך מזכיר געווען ביים צדיק אויף די גרויסע
צו אים ,האבן זיי געזאגט אז זיי זענען אויפן וועג צו זייער שלאפן אונטער א בינטל שטרוי ,און פלוצלונג האט דארט אויס
צרה ,האט אים דער צדיק געזאגט בזה“ל“ ,די דארפסט דיך
רבי‘ן ,אבער אזוי ווי ס‘איז שוין שפעט און זיי וועלן שוין נישט געבראכען א פייער ,און דער גוי איז דארט פארברענט געווארן,
נישט זארגן ,דער באשעפער וועט העלפן ,און די מייז וועלן
קענען אנקומען אויף שבת צו זייער רבי‘ן ,דערפאר האבן זיי און דאס מיידל זעהענדיג דעם מופת האט תשובה געטוען און
אויפעסן די פאפירן פונעם געריכט“ ,לפלא ווען מ‘האט
שפעטער אויף געשטעלט א ערליכע אידישע שטוב. געקלעהרט צו בלייבן דא ביי אים אויף שבת קודש.
געשטעלט דעם איד צום געריכט און מ‘האט געוואלט אריין
* דער צדיק וואס איז אייביג געווען גרייט אריין צו נעמען
ברענגען די ‘שילד‘ פאפירן פון דעם איד ,האט מען געטראפן
אמאהל איז הרה“ק רבי הירצקע‘לע געווען אויף א שבת אין געסט ,האט זיי בחפץ לב אריין גענומען צו זיך אויף שבת ,אבער
אינעם לעדל א גאנצער הויפן פון צעשטיקעלטע פאפירן ,און
וויבאלד ס‘איז נישט געווען קיין באווייז אויף דעם איד ,האט גלייך נאכדעם זענען אהנגעקומען נאך אפאר וועגענער מיט די שטאט מישקאלץ ,איז א איד געקומען זיך מזכיר זיין ביים
מען אים פריי געלאזט ,און ס‘איז מקיים געווארן פונקט ווי חסידים מיט די זעלבע מעשה ,אז זיי זענען אויפן וועג און זיי צדיק ,אז ער האט א גוי וואס וואוינט קעגן איבער זיין הויז ,און
דער צדיק האט געזאגט ,אז די מייזן וועלן אויפעסן די פאפירן. האבן שוין נישט קיין צייט אהן צוקומען צו זייער רבי‘ן אויף דער גוי דער רשע איז אים זייער מצער און שטערט אים טעגליך
שבת ,פארשטייט זיך אז דער צדיק האט זיי אלע אויך אריין און מאכט אים צרות ,האט דער צדיק געזאגט פאר‘ן איד ,איך ווייל
עושה צדקה בכל עת גענומען פאר שבת קודש ,און אזוי האט דער צדיק אפגעראכטן זייער זעהן דעם הויז פונעם גוי ,די אנדערע טאג אהיים גייענדיג
הרה“ק רבי הירצקא‘לע האט זיין גאנץ לעבן עוסק געווען א דערהויבענע שבת קודש מיט די חסידים ,ווען ס‘איז געקומען פון דאווענען ,איז דער איד געגאנגען מיט הרה“ק רבי הירצקע‘לע
בצדקה וחסד אויף א גאר הויעכע דרגה ,ער האט גאר אסאך דעם קומענדיגען שבת מתן תורה האט פאסיהרט דאס זעלבע ,אויף די גאס ,און אנקומענדיג פארנט פון זיין שטוב האט ער
געלט צוזאמען געשטעלט פאר די עניי ארץ ישראל .ער האט אז חסידים זענען אנגעקומען ערב שבת קודש צום שטוב פונעם געזאגט פארן צדיק ,דארט איז די הויז פונעם גוי ,דער צדיק האט
געהאלטן אז די פיהלע מופתים און ישועות וואס אידן האבן צדיק ,און אזוי האט זיך איבער געשפיהלט די זעלבע מעשה ,אויף געהויבן זיינע הייליגע אויגן און געקוקט אויפן פלאץ ווי
דורך אים זענען ,אויסער דאס תהלים זאגן ,ביי וואס ער האט און אזוי איז די נאמען פון דעם צדיק מפורסם געווארן אלס א דער איד ווייזט ,אבער לפלא האט ער געזאגט פארן איד בזה“ל,
געהאט דערביי א גרויסע עבודה ,איז דאס אויך צוליעב'ן זיין עובד השם און א קדוש וטהור .האט הרה“ק רבי הירצקא‘לע “איך זעה דא נישט קיין שום הויז“ ,דער איד האט נאכאמאהל
דער גבאי פאר צדקת “רבי מאיר בעל הנס“ .ער פלעגט הייסן ׁ“ ,פראבירט צו ווייזן ,אבער דער צדיק האט איבער געזאגט זיינע רייד
דעמאלט געטייטשט דעם פסוק (שמות כב) כִ“י ֵתצֵא ֵאש
אריינווארפן געלט אין די פושקע ,און ער האט צוגעזאגט אויפ‘ן ס‘איז ארויס א פייער פון חסידישע אידן“ ,ו ָּמצְ ָאה קֹצִ ים“ ,און זיי אז ער זעהט נישט דא קיין הויז ,לפלא עטליכע וואכן שפעטער
חשבון פונעם הייליגן תנא 'רבי מאיר' ישועות און רפואות. “ש ֵּלם האט אויס געבראכן א שרעקליכע פייער ביי דעם גוי ,און דאס האבן געטראפן קוצים האט ער געזאגט ברוב ענוותנותוַׁ ,
גאנצע הויז איז פארברענט געווארן ,און בלית ברירה האט דער גוי דער יְַׁש ֵּלם ַה ַּמבְ ִער ֶאת ַה ְּב ֵערָה“ ,בין איך דאך נישט שילדיג ,נאר
>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ט פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
מיין אוצר“ ...יומא דהילולא“
מנהג איז דאך ,אז דער רב האלט א שבת הגדול דרשה ,אין ישועות דורך כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע ,ווי מ‘זעהט פון די >>>>>
עפעס א ‘סוגיא‘ ,אויב אבער ער האט נישט געהאט קיין צייט
זיך פארצוקוקן אליין מחדש צו זיין ,דעמאלט ‘שואלין‘ מוז
ער זוכן עפעס א ספר פון אן אנדערען ‘מחבר‘ און פון דארט
פאלגענדע עובדא :ווען מ‘האט אנגעהויבן צו קומען צו רבי
הירצקא‘לע פאר ישועות איז ער געווען אין א גרויסן קלעם ,ווייל
פון איין זייט האט ער געהאלטן אז ער איז נישט בכוח צו פועל‘ן
הרה“ק רבי הירצקא‘לע
ארויס בארגן [‘שואלין‘ א לשון פון בארגן] עפעס א פלפול,
‘ודורשין‘ און דאס זאל ער דרש‘נען שבת הגדול פאר‘ן צבור,
ישועות פאר אידן ,אבער מאידך גיסא האט ער נישט געוואלט
אוועקשיקן מיט ליידיגע הענט די משכימים אל פתחו וועלכע
מראצפערט זי“ע
און אז ס‘קומט יום טוב ווען ער איז שוין נישט אזוי פארנומען זענען געקומען פון ווייטע ערטער ,האט ער באשלאסן צו פאהרן -ט‘ תשרי ,ערב יוהכ“פ תרנ“ח -
לערנט ער און איז מחדש חידושי תורה און דעמאלט צאהלט קיין ליזענסק ,א גאר ווייטע שטרעקע פון זיין וואוינארט און האט
ער אפ וואס ער האט פארפעהלט ביים דרשה .און דערויף דארט אויסגעזאגט גאנץ ספר תהלים אויפ‘ן ציון הקדוש פון הרה“ק רבי הירצקא‘לע פלעגט אלעס וואס ער האט
קומט דער רמ“א און ערקלעהרט די סיבה פארוואס טאקע זאל הייליגן רבי‘ן רבי ר‘ אלימלך ,זייענדיג מתפלל אז זיינע תפלות געהאט אוועק געגעבן פאר צדקה ,ער האט זיך געפיהרט רוב
דער רב נישט האבן קיין צייט פאר יום טוב זיך פארצוקוקען, פאר אידישע קינדער זאלן אנגענומען ווערן .ארויסקומענדיג פון מאהל אזוי ווי דער הייליגער רבי ר‘ אלימלך פון ליזענסק ,וואס
דאס איז צוליעב ‘והמנהג לקנות חטים לחלקם לעניים‘ ,ס‘איז אוהל האט ער באגעגענט כ“ק מרן מהר“י זי“ע וואס איז אויך האט נישט געלאזט נעכטיגן ביי זיך קיין געלט ,הרה“ק רבי
דאך דא אן איינגעפיהרטער מנהג צו קויפן ווייץ און פארטיילן געקומען קיין ליזענסק ,האט אים מרן זי“ע געזאגט “שלום הירצקא‘לע האט געהאט איינגעטיילט דאס וויכטיגקייט פון די
פאר ארעמעלייט ,דערפאר איז דער רב פארנומען און ער צדקה געלטער אין דריי קאטעגאריעס .די ערשטע חשוב‘סטע
איז געצווינגען מקיים צו זיין דעם ‘שואלין ודורשין‘ ווי אויבן קאטעגאריע און דאס מערסטע געלד פלעגט ער פארטיילן
דערמאנט( .אמרי יצחק מועדים ח“א לפסח אות כז) פאר פשוט‘ע מענטשן וואס האבן געדארפט האבן דאס געלד
צו עפענען א “געשעפט“ .און ציהען דערפון “חיונה“ ,ער פלעגט
תהילים זאגן דערקענט זיך אויפ‘ן אתרוג... זאגן היות איך בין א זוהן פון א “סוחר“ פארשטיי איך אויך
הרה“ק רבי הירצקא‘לע ,האט געהאט א מנהג אז יעדעס וואס א ‘גוט געשעפט‘ מיינט ,איך וויל געבען צדקה און ווערן
יאהר חמשה עשר בשבט האט ער אויסגעזאגט גאנץ תהלים, גלייכצייטיג א שותף מיט אזא מענטש וואס מיט די געלד
און מתפלל געווען ,אז ער זאל האבן אויף סוכות א שיינעם וועט ער קענען פיהרן א געשעפט און זיך מפרנס זיין מיט זיין
אתרוג ,און דער באשעפער האט אנגענומען זיין תפלה ,און דער ‘אוהל‘ אין ראצפערט פון הרה“ק הירצקא‘לע זי“ע משפחה[ .דאס האט דער צדיק גערופן א “גוט געשעפט“ ,ווייל
ער פלעגט טאקע האבן יעדעס יאהר א אתרוג אן הדר .האט עליכם רבי הירצקא‘לע ,ווינטשט מיר אהן ווייל וואס איר ווינטשט די צדקה לאזט זיך נישט אויס ,אזוי לאנג ווי דאס געשעפט
זיך אמאהל געמאכט אין חמשה עשר בשבט ,אז הרה“ק רבי ווערט שוין מקויים“! פאר הרה“ק רבי הירצקא‘לע איז געווען א לעבט .די צוייטע קאטעגאריע צדקה פאר וועמען ער פלעגט
הירצקא‘לע האט געזאגט תהלים אין די פארמיטאג שעות אזוי וואונדער אז דער בעלזער רב האט ברוח קדשו מרגיש געווען אסאך געבן איז געווען “בני-תורה“ וואס זענען אויך געווען
ווי זיין שטייגער ,מיט גרויס התעוררות ,אבער נאכ‘ן ענדיגן אויף וואס ער האט מתפלל געווען ,ווי אויך אז זיין בקשה איז רבי‘שע קינדער בנש“ק .די דריטע קאטעגאריע איז געווען די
די ערשטע העלפט תהלים ,האבן עטליכע חסידים געוואלט באלד אנגענומען געווארן .און ווי ס‘איז באוואוסט איז הרה“ק רבי צדקה פאר איינפאכע “בני-תורה“.
מזכיר זיין פארשידענע צרות ל“ע .האט הרה“ק רבי הירצקא‘לע הירצקא‘לע ,געווען אן אויסגערופענער פועל ישועות בקרב הארץ, אויך פאר די מצוה פון “הכנסת-כלה“ האט זיך הרה“ק
געהייסן מ‘זאל זיי אריינלאזן ,און ער האט מער נישט געקענט ורבים נושעו מתפלותיו וברכותיו הקדושים. רבי הירצקא‘לע “מוסר נפש“ געווען ,ווי ס‘איז באוואוסט האט
ענדיגן זאגן די צווייטע האלב תהלים .יענעם יאהר סוכות, ער איינגעלייגט וועלטן ס‘זאל זיך גרינדן א חברה “הכנסת
האט פאסיהרט ,אז נאכדעם וואס דער רבי האט געמאכט א בארגן א ‘שבת הגדול‘ דרשה כלה“ .ווייל ווי ס‘איז דעמאלט געווען איינגעפיהרט האט מען
ברכה אויפ‘ן הערליכן אתרוג אינעם ערשטן טאג ,איז פלוצלונג ס‘איז געווען אין די טעג פון צווישן פורים און פסח ווען געמוזט איינלייגן א גרויסער “נדן“ פאר‘ן חתן .א מענטש האט
שווארץ געווארן איין זייט פונעם הערליכן אתרוג .האט הרה“ק הרה“ק רבי הירצקא‘לע איז ארומגעגאנגען צונויפצוזאמלען פאר די וועלטס קריג געמעגט האבן די געראטנסטע טאכטער,
רבי הירצקא‘לע אויסגערופן ,האלטענדיג דעם אתרוג אין זיין געלט פאר קמחא דפסחא .ס‘איז אים געגאנגען שווערער ווי א אויב אבער האט ער נישט געהאט אייצולייגן קיין נדן האט ער
האנט ,די זייט פונעם אתרוג וואס איז שיין געל און ריין ,איז געוועהנליכער יאהר און ער איז געווען זייער פארנומען דערמיט, נישט געקענט טוען פאסיגע שידוכים .דערפאר האט זיך זייער
פונעם פארגאנגענעם יאהר חמשה עשר בשבט פארמיטאג ,און אז ווען ס‘איז אנגעקומען שבת הגדול האט ער זיך געטראפן אסאך מאהל געמאכט וואס א “שידוך“ האט געהאלטן ממש
די אנדערע האלבע זייט ,די שווארצע זייט ,איז פון חמשה עשר אהן האבן צוגעגרייט דעם “שבת הגדול דרשה“ .ווען ס‘איז ביים צעפאלן און הרה“ק רבי הירצקא‘לע פלעגט זיך בארגן ביי
נאכמיטאג [ווען ער האט נישט געקענט ענדיגן זאלן תהלים].. געקומען די צייט צו זאגן די דרשה האט ער זיך אויפגעשטעלט מענטשן געלט אבי דער שידוך זאל חלילה נישט צעפאלן .און
ס‘האט פאסיהרט אמאהל ווען א ‘שידוך‘ האט שיער געהאלטן
‘דלות‘ מיט ‘שקר‘... און גענומען זאגן‘ :אין שולחן ערוך (הלכות פסח תכט:א).
שרייבט דער מחבר“ ,שואלין ודורשין בהלכות הפסח קודם לפסח ביים צעפאלן ,ווייל מ‘האט נישט געקענט צושטעלן דעם “נדן“
אין שטוב פון הרה“ק רבי הירצקא‘לע האט געהעשרט א שלושים יום“ מ‘פרעגט אהן שאלות און מ‘האלט דרשות פאר‘ן וואס מ‘האט צוגעזאגט ,האט דער צדיק צוגעהאלפן באוועגן
גרויס פשטות .אלעס אין שטוב איז געווען פשוט און ביליג. צבור אין ‘הלכות פסח‘ גאנצע דרייסיג טאג פאר פסח .און דער דעם חתן אז ער זאל פארקוקן אויפ‘ן “נדן“ ,און דער באשעפער
דער טיש מיט די בענקלעך זענען געווען געקלעבט און רמ“א איז מוסיף “והמנהג לקנות חטים לחלקם לעניים לצורך וועט אים פארדעם באגליקן מיט אלעם גוטן און דורכדעם איז
געלאטעוועט ,שבר על שבר ,און כלים פון גאלד און זילבער פסח“ ,אז דער מנהג איז צו קויפן ווייץ און דאס צעטיילן פאר דער שידוך נישט צעפאלן...
מאן דכר שמיה .אפילו די שבת לעכט האט מען געצינדן אין די ברכה פון כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע די ארעמעלייט אויף פסח .אבער אייגנטליך זענען די ווערטער
מעשענע לייכטער .טראץ וואס ביי רבי הירצקא‘לע האט זיך פון רמ“א נישט פארשטענדליך ,וואס פאר א שייכות האבן זיי צו
געדרייט טויזענטערס ,וואס ער האט פארטיילט אויף צדקה, הרה“ק רבי הירצקא‘לע [פון די גרויסע תלמידים פון די ווערטער “שואלין ודורשין“ פון “מחבר“ וואס ס‘שטייט פריער?
נאר וואס דען ,האט רבי הירצקא‘לע געענטפערט :דער רבינו הקדוש מצאנז] איז נסמך געווארן אלס א רבי ופועל
>>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת י פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
מיין אוצר“ ...יומא דהילולא“
געדאווענט מיט מיר אין די שוהל עכ“ל. אידן ,נעמען שלום ביים צאנזער רב ,האט מען אים אויפגעהויבן >>>>>
אויך איז באוואוסט ,אז הרה“ק רבי הירצקא‘לע האט
ספעציעל געלאזט בויען אין זיין סוכה “זיבן פענסטערס“
אויף די אקסלען און אדורך געשטופט דעם געדרענג .ווען ער איז
אנגעקומען צום צאנזער רב ,האט אים דער צאנזער רב געגעבן הרה“ק רבי הירצקא‘לע
מראצפערט זי“ע
אנטקעגן די זיבן “אושפיזין“. די האנט מיט גרויס שמחה און צו זיין ערשטוינונג אים געזאגט:
דעם לעצטן ערב “יום הקדוש“... “שלום עליכם! א גוט יאהר ,א גוט יאהר!“
אין שנת תרנ“ח ,האט מען באמערקט עטליכע זאכן וואס די וואונדערליכע סוכה... -ט‘ תשרי ,ערב יוהכ“פ תרנ“ח -
האט געוויזן אז הרה“ק רבי הירצקא‘לע ,גרייט זיך שוין צו אין די ערשטע צייטן ווען הרה“ק רבי הירצקא‘לע איז
און פאר זיך איבערגעלאזט וואס איז נויטיג אין שטוב .אין
געזעגענען פון די וועלט און גיין “לעולם הבא“ ,ליום שכולו טוב. געקומען קיין ראצפערט האט ער אריינגעלייגט גרויסע כוחות
יענע תקופה איז ארויסקומען זילבערנע כלים וואס מ‘האט
פונדעסטוועגן האט קיינער נישט געקלעהרט אז אזוי שנעל אויפצושטעלן א שיינע גרויסע “סוכה“ .ס‘איז געווען קענטיג אז
גערופן “כינע-זילבער“ ,געמאכט פון א גאר פראסטע וואס
און פלוצלונג וועט דאס געשעהן .שבת שובה צווישן “ראש- ער האט געהאט הויכע כוונות בשעת ער האט געבויעט די סוכה.
איז טאקע געווען ביליג ,אבער געמאכט פון נישט קיין ריינע
השנה“ און “יום כפור“ האט הרה“ק רבי הירצקא‘לע געזאגט
זילבער .אינדרויסן האט דאס אויסגעזעהן ווי עכט זילבער.
די געוועהנליכע שבת שובה דרשה אין שוהל און געמאלדן אז
האט איינער פון די נאענטע געזאגט פאר הרה“ק רבי
דאס איז די לעצטע דרשה .ערב דעם הייליגן טאג איז ער געווען
הירצקא‘לע“ ,דער רבי קען דאך קויפן אזעלכע זילבערנע שבת
גוט אויפגעלייגט געגאנגען אין מקוה און געמאכט דעם סדר
לייכטער ,ס‘איז ביליג און ס‘זעהט אויס ווי זילבער? האט רבי
הכפרות ,ער האט געזאגט “סליחות“ ,געליינט קריאת שמע,
הירצקא‘לע געענטפערט מיט א שמייכל :איך האב נישט ליעב
געדאווענט האט ער אבער נישט .ער האט געזאגט אז היינט
דעם דלות און איך האב פיינט דעם שקר ,און אין די כלים
איז ער פטור פון דאווענען .נאכמיטאג האט ער געבענטשט די
זענען ביידע דא .דלות מיט שקר .דלות :ווייל זענען ביליגע און
קינדער ,ער האט געוואלט נאכאמאהל גיין אין מקוה ,אבער
פשוטע כלים .שקר :אלע רופן דאס זילבער ,כאטש ס‘איז בכלל
היות מענטשן זענען אים אקעגן געקומען מיט ליידיגע כלים
נישט דאס .ווידער מיינע קופערנע לייכטער [פון נחושת] ,רופט
איז ער צוריק אהיים געגאנגען ארן זיך נישט גע‘טובל‘ט[ .כ“ה
מען קופערנע לייכטער און זענען טאקע קופער ,וואס האט
בספר חסידים] .ער איז אריין צו זיך אין שטוב נאך סעודת
אויך א גרויס חשיבות ,ווייל נחושת ,קופער ,איז געווען מנדבת
המפסקת ,ער האט אויסגעטוהן די שיך ,זיך געלייגט שלאפן, דער ‘מצבה‘ פון הרה“ק הירצקא‘לע זי“ע המשכן אזוי ווי ס‘שטייט “זהב וכסף ונחושת“.
דער גאנצער עולם האט געווארט אז דער רבי זאל ארויס קומען
צו כל נדרי ,אבער ער קומט נישט ,ווען מ‘איז אריין אין זיין א מעסער אויף שבועות...
שטוב האט מען געזעהן ,אז יצתה נשמתו בקדושה וטהרה און
הרה“ק רבי הירצקא‘לע פלעגט פאהרן קיין צאנז אויף
דער צדיק איז דעמאלט נסתלק געווארן .דער צער און ווייטאג
די ימי נוראים .איין יאהר ,האט ער נישט געקענט פאהרן
איז געווען אזוי גרויס ,אז מ‘האט דעמאלט זוכה געווען צו די מציבה פון הרה“ק הירצקא‘לע ראצפערטער זי“ע ביז שבועות .האט ער ביי זיך געטראכט אז ס‘איז פונקט ווי
צוויי בחינות פון כפרה ,סיי פון מיתת צדיקים ,און סיי פון יום
ער וואלט געפאהרן אויף ראש השנה ,יום כיפור און סוכות,
הכיפורים .נסתלק לגנזי מרומים ערב יום הקודש ט‘ תשרי בשנת אין לויף פונעם יאהר ווען ס‘האט זיך נאר געמאכט א געלעגנהייט
ווייל וואו שטייען די אלע ימים טובים אויסגערעכנט? אין די
תרנ“ח ,ומנומחו כבוד איז אין שטאט ראצפערט, האט מען שטענדיג געדאוונט אין די ‘סוכה‘ ,אנדערש איז אבער
תורה הקדושה! אצינד שבועות איז דאך זמן מתן תורתינו,
דאס שוין פון פאראויס געזעהן... געווען אין די “ימי נוראים“ ווען ס‘פלעגט זיך צונויפזאמלען א
“גרויסער עולם“ פון די גלילות און אומגעגענד ,איז הרה“ק רבי
ממילא קומט אויס אז אלע ימים טובים זענען נכלל אינעם
יום טוב שבועות .אנקומענדינ קיין צאנז ערב שבועות ,האט
הרה“ק רבי הירצקא‘לע פלעגט שטענדיג פאר די הייליגע הירצקא‘לע געגאנגען דאווענען אין די “שטאטישער-שוהל“
ער באשלאסן ,אויב שבועות איז ביי אים ווי ראש השנה ,איז
טעג שיקן א “קוויטל“ צום קדושת יו“ט ,זיך מזכיר צו זיין פאר זייענדיג דער שטאט‘ס רב.
דאך דער היינטיגער טאג ביי אים ווי ערב ראש השנה ...דארף
א ברכה צום נייעם יאהר ווען ס‘האט ליידער פאסיהרט דער אמאהל האט זיך געטראפן אז אין די געגענד ארום
מען דאך קויפן א נייער מעסער ,ווי ס‘איז דער מנהג צו קויפן
אומגליק ערב “יום-הקדוש“ אז הרה“ק רבי הירצקא‘לע איז ראצפערט האט זיך פארשפרייט אן אנשטעקיגע קרענק ל“ע ,און
אויף ראש השנה פאר א סגולה אויף פרנסה און לעבן .איז רבי
נסתלק געווארען לגנזי מרומים ,האט מען לכתחילה נישט די פאליציי האבן נישט ערלויבט פאר די געסט פון די ארומיגע
הירצקא‘לע געגאנגען קויפן א מעסער .א פרוי איז געשטאנען
דערציילט פארן קדושת יו“ט ,אבער ערב סוכות איז ער געוואויר געגענד ,זיי זאלן אריינגיין דאווענען אין די “שטאטישער
און פארקויפט מעסערלעך פאר אביסל טייערער ווי געוועהנליך,
שוהל“ ,כדי ס‘זאל זיך נישט צעשפרייטן די קרענק צווישן די
געווארן דערפון .ווען ער איז ארינגעקומען אין די סוכה האט האט רבי הירצקא‘לע געקויפט ביי איר .געוועהנליך פלעגט
שטאטישע אייוואוינערס ח“ו .די חשוב‘ע געסט וועלכע האבן
ער דערציילט ,אז א פלא ,רבי הירצקא‘לע פלעגט יעדע יאהר מען ערב ראש השנה פארקויפן מעסערלעך נעבן דעם צאנזער
זיך מטריח געווען צוקומען צום רבי‘ן קיין ראצפערט אויף
אריין שרייבן אין קוויטל “לאריכות ימים“ און היי יאהר האט ער רב‘ס הויז פאר אביסל טייערער ווי א גאנץ יאהר .ווען די אידן
יום טוב ,האבן געהאט עגמת נפש אז זיי וועלן נישט קענען
דאס נישט געשריבן ,זעהט אויס אז ער האט שוין פון פאראויס האבן געזעהן ווי דער פרעמדער איד צאהלט א הויכע פרייז
מיטהאלטן די תפלות פונעם צדיק .הרה“ק רבי הירצקא‘לע
געזעהן .זכר צדיקים לברכה וזכותו יגן עלינו ועל כל ישראל .אמן. פאר א מעסערל ,האבן זיי געלאכט און געזאגט“ :זעהט נאר
דער געטרייער פאסטוך האט מיטגעשפיהרט זייער ווייטאג,
דעם אונגארישער ,ער מיינט אז ס‘איז היינט ערב ראש השנה!“
(מקורות‘ :אור הצפון‘‘ ,עלים לתרופה‘‘ ,תולדות וסיפורי איז ער ארויסגעקומען פון די שוהל און זיי פארגעשלאגן :גייט
צדיקים‘‘ ,מעשי אבות‘‘ ,הילולא קדישא‘ ,אנציקלופדיה רבי הירצקא‘לע האט מיט געשמייכלט און שטארק הנאה
דאווענען אין מיין סוכה און ער האט צוגעגעבן זיין הבטחה,
לחכמי גאליציה ,ימי זכרון ספר ‘זכרון נפתלי‘ ועוד) געהאט דערפון .ווען ער איז געגאנגען ,צווישן די טויזנטער
זאגנדיג :דארט וועט איר נאך מער אויפטוען ,ווי איר וואלט מיט
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יא פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר...עשי"ת ...שבת שובה...יום כיפור...
די דברי חז“ל (יומא פו“ ):יחיד שעשה תשובה
מוחלין לו ולכל העולם כולו“ .רבוה“ק האבן
תשובה אזוי ווי ער היילט אויס יעדער קראנקהייט,
“משובתם“—אז זייער תשובה זאל ווערן גוט און
E
ערקלעהרט כוונת הדברים אזוי .די בעסטע אנגענומען פאר‘ן באשעפער( .כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע) Jמאוצרות רבוה“ק מבעלזא L
תשובה וואס א איד קען טוען איז צו מאכן זיך א • כעני בפתח
• שבת שובה •
חשבון הנפש און אריינטראכטן אין זיין נידריגן
מצב ווי ער האלט אויף די וועלט ,אזוי ווייט אז כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט שבת שובה געהייסן
ער וועט איינזעהן אז ער איז דער ‘איינציגער‘ אויף אוועקשטעלן זיין בענקל ביי די טיהר ,און ווען ער
די וועלט וואס האט אזוי שטארק געזינדיגט און איז אריינגעקומען פראווען דעם טיש אין די גרויסע • מתוודה זיין מיט‘ן מויל ווערט די
פארקראכן אויף קרומע וועגן ,אז ער מוז תשובה שטוב ,האט ער געזאגט ,מיט די בעלזער תנועה : גאנצע זינד אפגעמעקט
טוען מער ווי יעדער אויף די וועלט .און ווען א “כעני בפתח “...
שובה ישראל עד ה‘ אלקיך כי כשלת בעונך
איד בארעכנט זיך און טוהט תשובה שלימה אויף • דער באשעפער בייגט זיך צו יעדן איד... קחו עמכם דברים ושובו אל ה‘...
(הושע יד:ה)
אזא וועג ,איז זיין תשובה זייער חשוב ביים כסא הפטורה לשבת שובה.
אני כברוש רענן ממני פריך נמצא( .הושע יד:ט)
הכבוד ,און צוליעב אים איז מען אויך מוחל פאר
ווען א איד וויל באמת תשובה טוען פאר‘ן הפטורה לשבת שובה
די גאנצע וועלט. באשעפער ,און כאטש ער האט נאכנישט
דער “ויחי יוסף“ פון פאפא זצוק“ל שרייבט
* אינגאנצן געענדיגט אלע פרטים פון זיין מעשה
ווערט דערציילט אז איין יאהר ווען כ“ק התשובה ,מאכט שוין אבער דער התעוררות
מרן מהרי“ד זי“ע האט געענדיגט זאגן די דברות פון תשובה אין זיין הארץ א גרויסער רושם ,און
קודש פאר‘ן ציבור אידן ביי שלש סעודות פון כאטש די גאנצע זינד איז נאכנישט אויסגעמעקט
שבת שובה ,האט מרן זי“ע מיט א צובראכן הארץ געווארן ,אבער פונעם בלויז‘ן טראכטן פון אמת
אויסגעפיהרט ,ווען א טיעפער קרעכטץ שרייט תשובה טוען ,ווערן שוין זיינע חטאים ועוונות
ארויס פון זיין הייליג הארץ “וואו איז נאך דא אפגעשוואכט ,און זיי זענען שוין נישט אזוי
איינער אויף די וועלט וואס דארף אזוי תשובה שטארק און גאנץ .ס ‘איז אבער דא א מצוה
טוען אזוי ווי יעך“. מפורשת אין די תורה ,אז מ‘דארף מתוודה זיין
* אויף די זינד מיט‘ן ארויסזאגן דאס מיט‘ן מויל,
ווידער אן אנדער יאהר ווען מרן מהרי“ד ס‘איז נישט גענוג מיט בלויז טראכטן ,נאר מ‘דארף אין די הקדמה צום ספר “ויגד יעקב“ פון זיין
זי“ע איז אריינגעקומען צו שלש סעודות שבת ארויסזאגן מיט‘ן מויל ‘חטאתי עוויתי ופשעתי‘ ,פאטער זצוק“ל ,אז זיין פאטער דער “ויגד יעקב“,
שובה ,איז ער געבליבן שטיין ביי די טיהר און זיך און נאכ‘ן מקבל זיין אויף זיך מיט‘ן גאנצן הארץ איז אמאהל געווען שבת שובה אין בעלזא און מרן
געקלאפט אין הארץ איינגעבויגן ,זאגנדיג מיט א צו טוען ריכטיג תשובה ,ווערט דעמאלט צוזאמען מהרי“ד זי“ע האט געזאגט תורה ביי שלש סעודות
ביטער הארץ“ :יעדער איד דארף זיך בארעכענען מיט זיין ווידוי וואס ער האט ארויסגעזאגט מיט‘ן אויפ‘ן פסוק פון די הפטרה “אני כברוש רענן“ ,און
ווער איז נאך אזוי זינדיג ווי עך“.
מויל אויסגעמעקט ווערן אינגאנצן זיינע זינד ,ביז ער האט דאס אזוי ערקלעהרט :דער באשעפער
* ס‘וועט נישט בלייבן קיין צייכן דערפון ,אבער זאגט אין די טעג פון עשרת ימי תשובה ,איך וועל
אמאהל האט כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע ,צווישן איידער ער זאגט ארויס די ווידוי מיט‘ן מויל ,זיין פאר די אידן “אני כברוש רענן“—,ווי א פייכטער
בלייבט נאך א שוואכער צייכן און מראה פון זיינע ברוש בוים וואס בייגט זיך אראפ ממש צו די ערד ,די דברות קודש שבת שובה ,געזאגט :דער נביא
אזוי בייגט זיך דער באשעפער כביכול אראפ צו יעדן הושע (יד:ב) הייבט אהן מיט א לשון יחיד “שובה זינד( .כ“ק מרן מהר“ש זי“ע מבעלזא)
איד ,און זאגט אים ,כאפ זיך אהן אין מיר ,און ווען ישראל“ ,וואס זיי כוונה איז דער צדיק הדור וואס
מרן זי“ע האט געזאגט די דאזיגע ווערטער מיט דארף די מערסטע טוען תשובה שלימה ,ווייל
• איך וועל אויסהיילן זייערע תשובה
גרויס התעוררות האבן דעמאלט די טויזענטער אידן די זינד פון פאלק איז געוואנדן אין אים .און אין שובה ישראל עד ה ‘ אלקיך( ...הושע יד:ה)
פארגאסן טייכן טרערן ,און ס‘האט יעדן באנומען א מיט‘ן רעדן האט מרן זי“ע אויסגעבראכן מיט א הפטורה לשבת שובה
דער נביא בעהט זיך ביי די אידן זיי זאלן גרויס התעוררות און התרגשות צו תשובה פונעם שטארקע געוויין פון די טיעפעניש פון זיין הייליג
הארץ ,ווען מיט זיין גרויס ענווה האט ער דאס תשובה טוען צום באשעפער ,און אפילו די
פארכטיגן מעמד( .ויגד יעקב
געזאגט אויף זיך אליין ,ביז די הערצער פון אלע תשובה איז נישט אזוי ווי ס‘באדארף צו זיין ,זאלן
וואס זענען געשטאנען ארום ,זענען צוגאנגען ישראל שובה • זיי אנהויבן תשובה צו טוען ,און דער באשעפער
די דברות קודש פון רבוה“ק ביי שלש סעודות און אלע האבן אויסגעשאסן מיט א ביטערליך זאגט צו“ ,ארפא משובתם“—,דער באשעפער
>>>>> דער רופא כל בשר“ ,ארפא“ וועט אויסהיילן די שבת תשובה ,האבן זיך מערסטנס באצויגן צו
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יב פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר...עשי"ת ...שבת שובה...יום כיפור...
>>>>>
געוויין פון תשובה( .הגה“ח רבי אשר נוסבוים ז“ל ,בשם החסיד זיך דער באשעפער כביכול אראפ צו יעדן איד ,און
•דער קרעטשמער טוהט תשובה
זאגט אים ,כאפ זיך אהן אין מיר ,און טוה תשובה, ר‘ מאטיע מייזלס ז“ל שנוכח שם)
(הושע יד:ה) שובה ישראל עד ה‘ אלקיך... דער באשעפער בעהט פון אידישע און ווערן נענטער צום הייליג‘ן באשעפער.
הפטורה לשבת שובה •
דער “ויגד יעקב“ מפאפא זצ“ל האט אין זיין
ווייניג איז באקאנט וועגן דעם דריטער קינדער כאפט זיך אהן אין מיר ,און
הספד אויף מרן מהרי“ד זי“ע געשילדערט יענעם
ברודער פון די צוויי הייליגע ברודער רבי ר‘ טוהט תשובה
אלימלך פון ליזענסק זי“ע און רבי ר‘ זושא פון (הושע יד:ט) אני כברוש רענן ממני פריך נמצא.
האניפאלי זי“ע .ווייל אין די אויגן פון מענטשן הפטורה לשבת שובה
איז ער געווען נישט מער ווי א פשוטער איד כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע פלעגט זאגן דברי תורה
וואס האט אנגעפיהרט מיט א קרעטשמע. ביי סעודה שלישית פון שבת שובה אויפ‘ן פסוק
אמאהל האבן די צוויי ברודער באשלאסן צו (הושע יד:ט) “אני כברוש רענן ממני פריך נמצא“.
גיין באזוכן זייער יונגערן ברודער און זעהן ערקלעהרט רש“י‘ :כברוש רענן‘ ,אני לו נכפף,
ווי ער האלט אין רוחניות .אריין קומענדיג להיות אוחז ידו בי כברוש רענן הנכפף לארץ
אין די קרעטשמע ,זעהן זיי ווי ער הארעוועט שאדם אוחז בענפיו; כלומר ,אהיה מצוי לו“ .האט
שווער פאר זיין פרנסה ,ער שטייט און מרן זי“ע ערקלעהרט :דער באשעפער זאגט אין
באדינט א גאנצן טאג די גוים פונעם דארף, די טעג פון עשרת ימי תשובה ,איך וועל זיין פאר געהויבענעם מעמד פון שלש סעודות שבת שובה
און פון צייט צו צייט פארצייכנט ער עפעס די אידן “כברוש רענן“ ,ווי א פייכטער ‘ברוש‘ בוים בצל כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע ,און אזוי האט ער
אין א קליינעם העפט .אויסער דעם ,האבן זיי וואס בייגט זיך אראפ ממש צו די ערד ,אזוי בייגט
>>>>>
גארנישט געזעהן אויף אים עפעס באזונדער
ספעציעל .שפעט ביינאכט ,האבן זיך אלע "מ'וואס הייסט אמת'ע חרטה"...
געלייגט שלאפן ,א שטילקייט האט גערוהט
אויפ ‘ן הויז .אבער נאך א שעה הערן זיי ומה היא התשובה הוא שיעזוב החוטא חטאו ....ויגמור בלבו שלא יעשהו עוד ...וכן
פלוצלינג די שטומע פון זייער ברודער ווי ער יתנחם על שעבר (...רמב“ם הלכות תשובה הלכה ב)
וויינט ביטערליך .זיי זעהן ווי ער לייענט פונעם אמאהל האט א חסיד געפרעגט פון מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע וואס הייסט אמת‘ע און ריכטיגע
העפט און קלאפט דערמיט שטארק אויף זיין חרטה ,און וויפיהל איז דער שיעור פון חרטה איך זאל וויסן אז דער באשעפער האט מיר מוחל
הארץ .זיי קענען זיך נישט איינהאלטן ,און געווען“? האט אים מרן זי“ע געענטפערט מיט א משל ווי ווייט חרטה דערגרייכט:
פרעגן אים פארוואס עפעס זאל זיך א איד אין די שטאט לייפציג פלעגט יעדעס יאהר פארקומען א גרויסער
אזוי שטארק שלאגן? ווען ער האט באמערקט, יריד .וואו סוחרים זענען געקומען מיט וואגאנען סחורות פונעם גאנצן
אז מ‘האט געזעהן ,האט ער מיט א תמימות לאנד צו פארקויפן ביים יריד .איין יאהר האט זיך אראפגעלאזט א
פארשעהמטערהייט געענטפערט :יעדן טאג מעכטיגע שלאקס רעגן ,אלע סוחרים האבן אפגעלאזט דעם יריד אויס
ווען ס‘דאכט זיך מיר אז איך האב געטוען אן מורא זייער סחורה זאל נישט צוגרינד גיין ,אויסער איין סוחר וואס
עבירה אדער געהאט א שלעכטע מחשבה, האט זיך נישט דערשראקן און געבליבן אויפ‘ן יריד מיט זיין סחורה.
פארצייכן איך דאס אינעם העפט .און איידער פארשטענדליך אזוי ווי ער איז געווען דער איינציגער אויפ‘ן יריד,
איך גיי שלאפן ,לייען איך פונעם העפט אלע האט מען אים אנגעבאטן אסאך געלט פאר זיין סחורה .דער סוחר האט
מיינע זינד ,און איך האב חרטה אויף זיי פון געזעהן אז זיין סחורה שטייגט האט ער דאס נישט געוואלט פארקויפן
טיעפן הארץ .און אזוי לאנג ווי איך זעה נישט און באשלאסן צו ווארטן ביז ס‘וועט ווערן נאך טייערער ,טראץ וואס מ‘האט אים אנגעבאטן גאר
אז די ווערטער ווערן אויסגעמעקט פון מיינע הויכע פרייזן פאר זיין סחורה ,זייענדיג דער איינציגער אויפ‘ן יריד ,האט ער אבער געוואלט נאך מער
טרערן ,לייג איך זיך נישט שלאפן .ווען די ווארטן ביז די פרייז וועט נאך מער ארויף .אבער פלוצלינג האט דער רעגן אויפגעהערט ,די הימלען
בלעטער ווערן צוריק ווייס ,ווייס איך אז מיין האבן זיך אויסגעקלאהרט ,און אלע סוחרים זענען געקומען מיט זייער סחורה צום יריד .ערשט דעמאלט
תשובה איז אנגענומען געווארן אין הימל! האט אונזער סוחר געזעהן ווי נאריש און טיפשות‘דיג זיין באשלוס נישט צו פארקויפן זיין סחורה איז
אט דאס איז געווען דער דריטער ברודער פון געווען .דערשלאגן און טרויעריג איז ער געשטאנען מיט זיין סחורה וואס איר ווערד איז אינגאנצן
די צוויי הייליגע ברודער .איינער וואס מ‘האט געפאלן .חרטה געפיהלן האבן אים באנומען ,פארוואס ער האט נישט פארקויפט זיין סחורה ווען ער
געמיינט אז ער איז א פשוט‘ער קרעטשמער!! האט געקענט דערפון רייך ווערן“ .אזא חרטה“ האט מרן זי“ע אויסגעפיהרט “דארף מען האבן אין הארץ
ווען מ‘טוהט תשובה אויף די פיהלע זינד.“...
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יג פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...שבת שובה ...יום כיפור...
>>>>>
וויינען ווייל זיי זענען ערוואקסענע מענטשן און גאנצן קומענ‘דיגן יאהר הבעל“ט ,איז ווען מ‘איז געזאגט :עטליכע מאהל האב איך זוכה געווען
זיי האבן געזינדיגט ,דארפן זיי תשובה צו טוען ,מקבל אויף זיך ריכטיג דעם “ערשטן שבת“ פון צו זיין בצל קדשו אויף די ימים טובים און ימים
אבער דו ביזט דאך נאך א קליין קינד און ריין פון א יאהר ,איז מען זוכה אז אין לויף פונעם גאנצן יאהר נוראים .דאס התעוררות תשובה וואס איך האב
זינד ,איז פארוואס וויינסטו? האט דאס קינד צוריק וועט מען זיך פיהרן ווי א איד דארף זיך פיהרן. דארט געשפיהרט ,איז אומבאשרייבליך ,מ‘האט
געענטפערט“ ,אויב אזוי ,דעמאלט פארוואס וויינט עכל“ק“( .שפת אמת“ -שבת שובה תר“ס) ממש פארגעסן אז מ‘געפונט זיך בעולם הזה.
אויך מיין זיידע [מרן מהר“י זי“ע]?!
• עשי“ת איז דער יחיד חשוב ווי א ציבור אמאהל האב איך זוכה געווען צו זיין דארט שבת
שובה ,און ביי שלש סעודות האט מרן זי“ע געזאגט
די גמרא (ראש השנה יח ).זאגט :ס‘שטייט, תורה אויפ‘ן פסוק “שובה ישראל ,אני עניתי
“כה‘ אלקינו בכל קראנו אליו“ ,און ס‘שטייט “דרשו ואשורנו אני כברוש רענן ממני פריך נמצא“ און ווען
ה‘ בהמצאו“ ,נאר איין פסוק איז בציבור און איין מרן זי“ע האט געזאגט די דאזיגע ווערטער האבן
פסוק איז ביחיד .און ווען איז ביחיד? זאגט רבה בר טויזענטער אידן געוויינט ,און פארגאסן טייכן
אבוה ,דאס זענען די טעג צווישן ראש השנה און טרערן אהן אויפהער ,און ס‘האט יעדן באנומען א
הכפורים .זעהט מען אז אין די עשרת ימי תשובה גרויס התעוררות און התרגשות צו תשובה פונעם
ווערט דער יחיד גערעכנט ביים באשעפער ווי א פארכטיגן מעמד .און הלוואי זאל איך זוכה זיין צו
רבים ,דעריבער דארף זיך דער מענטש שטארקן האבן אזא התעוררות תשובה מיין גאנץ לעבן“...
און אויסנוצן די טעג מיט תפילה און עבודת ה‘ ,און
זיינע תפילות ווערן אנגענומען אזוי ווי א ציבור, • די הענט און פיס האבן געציטערט
ווייל אצינד איז דער יחיד אויך אזוי חשוב ווי דער E וואס איז איין יאהר געווען שבת שובה א חסיד ָ
האט דערציילט :ווען מרן מהרי“ד זי“ע אין בעלזא ָ
Jמאוצרות הצדיקים L
ציבור“( .נחמד מזהב“ -הרה“ק רבי יחזקאל מקאזמיר זי“ע)
איז ַאריין געקומען פרייטאג צו נאכטס צום טיש,
•‘שבת שובה‘ דרשה.
• שבת שובה •
האט ער באמערקט ווי די הענט און פיס פון מרן זי“ע
דער ראפשיצער רב זי“ע האט אמאהל געזאגט שאקלען און ציטערן מפחד ה‘ והדר גאונו ,און ווען
מיט א שמייכל“ :דערפאר האט מען איינגעפיהרט וואלט אים נישט דער גבאי רבי נחמן הערש הי“ד ָ
אז דער רב זאל זאגן א ·שבת שובה דרשה ,ווייל דער וואלטן ער חלילה געקענט פאלן .און אנגעהאלטןָ ,
ַ
רב איז דאך אן ערליכער איד ,וואס האט נישט אויף ַאזוי איז געווען דורכאויס דעם ַגאנצער טיש ווען • שבת שובה ,מרמז אויף שבת לעתיד לבוא
וואס תשובה צו טוען ,אויב אזוי ,זאל ער יעצט פאר דער טעם פארוואס דער שבת הייסט “שבת באוואויגן בשעת האט זיך געשאקלט און ַ די שטוהל ָ
יום כיפור זינדיגן מיט די דרשה ,ווייל על פי רוב מרן זי“ע איז געזיצן דערויף פון גרויס פחד ומורא .שובה“—,וואס כאטש דער באקאנטערן פשט איז
זענען אזעלכע דרשות אן עבירה יעדעס ווארט!“... ווייל מ‘זאגט דעם שבת די הפטורה “שובה ישראל“. • א געוויין פון תשובה
• הלכות תשובה. אבער מ‘קען אויך זאגן אז ס‘איז מרמז אויף לעתיד
• הגאון רבי אפרים זלמן מרגליות אבד“ק לאנקא לבוא ווען ס‘וועט זיין יום שכולו שבת .דעריבער
דער ‘חידושי הרי“ם ‘ פון גור זי“ע ,האט
זצ“ל :איז געווען א יושב אין בעלזא ביי כ“ק מרן רופט מען דעם שבת “שבת שובה“ ,ווייל באלד ווען
ערקלעהרט מיט א שמייכל פארוואס ס‘איז נישטא
מהר“י זי“ע .אין איינע פון די ימי נוראים טעג ,דער שבת גייט אוועק “שובה“—,קומט דער שבת
אין שלחן ערוך א סימן ‘הלכות תשובה‘, אזוי ווי
האט ער געטראפן כ“ק מרן מהר“א זי“ע ,זייענדיג גלייך צוריק ,און ס‘וועט בכלל נישט זיין א בחינה
דער רמב“ם האט? “ווייל דער רמב“ם האט אין זיין
נאך א אינגעל פון פיהר יאהר אלט ,זיצנדיג אויף פון “חול“ אינדערמיט ס‘וועט נאר זיין יום שכולו
ספר געשריבן הלכות אפילו אויף דינים וואס זענען
די שטיגן פון די שטוב און ער וויינט .איז דער גאון שבת ,וק“ל( .דגל מחנה אפרים ,ליקוטים)
נישט נוהג בזמן הזה ,אבער דער שלחן ערוך האט רבי אפרים זלמן צוגעגאנגן צו אים און געפרעגט
נאר געשריבן אזעלכע דינים וואס זענען יא נוהג די אורזאך פארוואס ער וויינט? אפשר האט אים • דער ערשטער שבת פון יאהר
בזמן הזה .און ווי באוואוסט טוהט מען ליידער נישט שבת שובה ,דארף מען זיך שטארקן מער ווי אין עמיצער געגעבן א שטופ אדער געטשעפעט.
קיין תשובה בזמן הזה!“... האט דאס קינד געענטפערט ,אז קיינער האט אים אנדערע שבתים ,ווייל ס‘איז דער ערשטער שבת
• ער זוכט דעם מקור פון שלעכט‘ס גארנישט געטוען .אבער רבי אפרים זלמן האט פונעם יאהר ,און די חז“ל (שבת קיח ):זאגן אז אויב
אבער געוואלט וויסן פארוואס ער וויינט .ענדליך די אידן וואלטן געהיטן “שבת ראשונה“—,דעם
א איד איז געקומען צו הרה“ק רבי צבי הירש פון
האט אים דאס קינד געזאגט ,אז ער וויינט צוליעב ערשטן שבת ,וואלט קיין שום אומה ולשון נישט
רימינוב זי“ע אין די עשרת ימי תשובה און געזאגט:
דעם ,ווייל אלע מענטשן וויינען .האט דער גאון געקענט געוועלטיגן אויף זיי .דעריבער ,וויבאלד
“רבי ,איך וויל תשובה טוען“ .זאגט אים דער רבי:
רבי אפרים זלמן געזאגט פאר‘ן קינד“ :מילא זיי ראש השנה באקומט מען א “נייעם סדר“ ,אויפ‘ן
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יד פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...שבת שובה ...ערב יום כיפור...
>>>>>
זי“ע זאגט אינמיטן בודק זיין דעם חלף לשחיטה מרן זי“ע איז געוועהנליך געווען א ווייסער האן. “נו ,ווער לאזט דיך נישט תשובה טוען?“ זאגט דער
דעם מאמר חז“ל (חולין יז“ ):רב ששת בדיק בריש מרן זי“ע האט געמאכט דעם סדר כפרות נאך די איד“ :איך זיך דעם מקור פון שלעכטס ,כדי איך
לישניה“ .און דער משב“ק הרה“ח רבי מרדכי וועבער סליחות פון ערב יום כיפור ,פאר תפילת שחרית .מרן זאל דאס קענען אויסרייסן“ .זאגט אים דער רבי:
שליט“א דערציילט :אז עטליכע מאהל האט זיך מרן זי“ע איז געשטאנען די גאנצע צייט ,אויך בשעת‘ן “און צוליעב דעם ביזטו געקומען קיין רימינוב? דו
זי“ע אויסגעדריקט און געזאגט“ :איך בין א מבין, שחט‘ן די אנדערע כפרות פון בני ביתו .דערנאך פארשווענדסט דיין צייט אומזיסט ,ווייל דער מקור
נאר מיט די אויגן ,דער טאטע ז“ל[ ,מרן מהרי“ד זי“ע] האט מרן זי“ע געבעהטן פונעם שוחט ,ער זאל אים פון שלעכט‘ס זאלסטו נישט זוכן אין ערגעץ ,ווייל
האט געקענט זעהן ,אויך מיט די פינגער ,און אויך מיט מכבד זיין מיט מצוות “כיסוי הדם“ .און אזוי פיהרט ס‘געפינט זיך בלויז אין דיר אליין!“ ...
די אויגן.“!... זיך אויך כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א.
• תשובה ,נישט דורך סיגופים.
• על השחיטה • “דער סדר הכפרות“.
א איד האט אמאהל געזאגט פאר הרה“ק רבי
ביי כ“ק מרן מהר“א זי“ע אין בעלזא איז דער דער משב“ק רבי מרדכי וועבער שליט“א
יחזקאל פון קאזמיר זי“ע אז ער וויל תשובה טוען
שוחט פאר די כפרות געווען ,רבי וואווע שוחט דערציילט אז ווען אין די יאהרן ווען ער איז געווען
אויף זיינע זינד ,און ער וויל זיך מסגף און פלאגן
[הרה“ח רבי חיים זאב באב“ד ז“ל] .אין ארץ ישראל
זיין קערפער דורך פאסטן יעדן טאג פון די וואך..
אין די יאהרן תש“י ,תשי“א איז דער “שוחט“ פון די
האט אים דער רבי געענטפערט“ :דיין נשמה
כפרות עיוכ“פ געווען הרה“ח ר‘ וואלף מוטצען ז“ל
האסטו שוין געלייגט אין דער ערד ,יעצט ווילסטו
פון קטמון .און שפעטער נאכדעם וואס ר‘ וואלף האט
דיין גוף אויך לייגן אין דער ערד?“...
זיך אוועק געצויגן פון קטמון ,און זיך באזעצט אין
צענטער פון ירושלים האט מרן זי“ע גענומען דעם E
שוחט הרה“ח ר‘ יחיאל יעקב ליכטנשטיין ז“ל ,וואס
האט געוואוינט בשכונת “קטמון“[ !...מרן זי“ע האט מאוצרות רבוה“ק מבעלזא
מקפיד געווען בגודל זהירותו ,צו נעמען דעם “שוחט
Jערב יוהכ“פ L
דמתא“ און קטמון האט פאר מרן זי“ע געהייסן מתא].
ביי כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א זענען די שוחטים משמש בקודש האט מרן זי“ע געמאכט אזוי ווי דער
געווען :הרה“ח רבי שמואל יעקב אבראהאם ז“ל (דער אויבן דערמאנטער סדר ,און אזוי פיהרט זיך אויך כ“ק
שווער פון ר‘ יצחק לאנדא ז“ל ,און להבלחט“א ר‘ מרן אדמו“ר שליט“א[ ,אבער דער משמש בקודש הרב הליכות בקודש
מרדכי וועבער הי“ו) .הגה“ח ר‘ חיים יוסף וואלדמאן יצחק לאנדא ז“ל שרייבט אין זיין ספר “בקודש פנימה“ רבוה“ק האבן זיך געפיהרט צו מאכן דעם סדר
ז“ל ,הרה“ח ר‘ פישל זוסמאן ז“ל ,הרה“צ ר‘ אלימלך אז אין די יאהרן ווען ער איז געווען משמש הקודש הכפרות ערב יום כיפור אינדערפרי .סדר הכפרות:
שיף ,האדמו“ר מליזענסק זצ“ל ,ולהבלחט“א הרה“ח האט מרן זי“ע געזאגט דריי מאהל איינס נאכן אנדערן מ‘נעמט דעם עוף אין די רעכטע האנט און מ‘זאגט
ר‘ יעקב מארבאך שליט“א ,און היינט איז דער שוחט “בני אדם“ און דערנאך געדרייט דעם האן ארום דעם די פסוקים “בני אדם -מצאתי כופר“ .דערנאך
הרה“ח ר‘ משה יוסף ווייס שליט“א. קאפ דריי מאהל...און געזאגט “זה חלפתי] “... דרייט מען דעם עוף דריי מאהל ארום דעם קאפ,
[אגב דערציילט דער משב“ק הרה“ח ר‘ מרדכי און מ‘זאגט “זה חלפתי ,זה תמירתי ,זה כפרתי“.
b דערנאך זאגט מען נאכאמאהל די פסוקים “בני
וועבער שליט“א ,אז זיין שווער הרה“ח ר‘ שמואל
יעקב אבראהאם ז“ל איז געווען דער ערשטער שוחט בדיקת הסכין אדם “...און מ‘דרייט דעם עוף ארום דעפ קאפ דריי
מאהל און מ‘זאגט “זה חלפתי “....און אזוי מאכט
פאר די כפרות ביי כ“ק מרן מהר“א זי“ע אין ירושלים.
הליכות בקודש מען אויך דעם דריטן מאהל.
אין תל אביב איז דער שוחט געווען א גערער חסיד,
און ווען מרן זי“ע איז געקומען פון ירושלים קיין רבוה“ק האבן זיך געפיהרט בודק צו זיין דעם b
תל אביב ,האט ער נישט מסכים געווען צו ברענגען
עופות פון ירושלים ,ער האט פעסט געהאלטן ,אז
סכין השחיטה פאר‘ן שחט‘ן די כפרות .דער
שוחט האט גע‘שחט‘ן די עופות ,און נאך די מנהג כפרות
מ‘דארף נעמען דווקא דעם שוחט פון תל אביב.]. שחיטה האבן רבוה“ק מקיים געווען מצות כיסוי
• געבן די עופות עסן און טרינקען
• על כיסוי הדם בעפר הדם בעפר דריי מאהל.
ביי כ“ק מרן מהר“א זי“ע האט מען געברענגט
הרה“ח ר‘ אברהם יצחק ליכטנשטיין ז“ל דער
זוהן פון הרה“ח ר‘ יחיאל יעקב ליכטנשטיין ז“ל
•
די עופות פון די ‘כפרות‘ עטליכע טעג פאר ערב יום “רב ששת בדיק בריש לישניה“.
כיפור ,און מרן זי“ע האט מקפיד געווען נישט צו
דער משב“ק רבי יצחק לאנדא ז“ל האט דערציילט:
דער שוחט פון די כפרות ביי מרן זי“ע אין קטמון עסן אדער טרינקען איידער מ‘האט פריער געגעבן
אין איינע פון די יאהרן האט ער געהערט ווי מרן
>>>>> צו עסן און טרינקען פאר די עופות .די כפרה פון
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת טו פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...שבת שובה ...יום כיפור...
>>>>>
זי“ע אין די עשרת ימי תשובה( .ערב יום כיפור אין די שוהל צו סליחות ,און ס‘איז דארט אפילו א האט דערציילט אזוי :זיין טאטע ר‘ יחיאל יעקב,
איז מרן שליט“א נישט געגאנגען אויפ‘ן בית מנין נאכנישט געווען .מרן זי“ע האט האט מיט אן האט זיך געוואלט אוועקציעהן פון קטמון צו אן
החיים ווייל דער טאג איז ווי א יום טוב) .און ווען הקפדה געפרעגט די גבאים ווי זענען די חסידים אין אנדערע געגענד פון ירושלים ,האט ער געשיקט
מרן שליט“א האט נישט געקענט אליין גיין האט אזא טאג ,און פארוואס זענען זיי נאכנישט געקומען פרעגן ,אויב מרן זי“ע וועט אים ווייטער נוצן אלס
ער ממנה געווען א ספעציעלער שליח וואס זאל צום דאווענען .בליץ שנעל האט מען זיך דערוואוסט ‘שוחט‘ ,אויך ווען ער וואוינט נישט אין קטמון?
פוקד זיין דעם הייליגן ציון אין זיין שליחות במשך אז מרן זי“ע ווארט שוין אין די שוהל צו זאגן סליחות האט מרן זי“ע געענטפערט ,אז ער וועט נוצן נאר
די ימי נוראים[ .אין אייע פון די יאהרן האט מרן ,און די חסידים האבן מורא געהאט אריינצוקומען דעם ‘שוחט‘ וואס וואוינט אויפ‘ן ארט אין קטמון.
זי“ע געבעהטן פונעם שליח ער זאל אים מזכיר זיין אין די שוהל מורא האבנ‘דיג פון די הקפדה פון מרן הערנ‘דיג דאס איז ר‘ יחיאל יעקב געבליבן ווייטער
אז ער און אלע אידישע קינדער זאלן קענען גרינג זי“ע האבן זיי זיך געוואנדן צום באקאנטער בעל וואוינען אין קטמון ,און זיך נישט אוועק געצויגן.
פאסטן ,און אז די תפילות זאלן אהנגענומען ווערן תפילה הרה“ח רבי יוסל‘ע יארטשאווער ז“ל ם און אויך דערציילט ר‘ אברהם יצחק ,אז אין שנת
לרחמים ולרצון לפני אדון כל ,צווישן אלע תפילות אים געבעטן אז ער זאל פריער אריין גיין אין די תשי“ז נאכדעם וואס זיין טאטע ר‘ יחיאל יעקב
פון כלל ישראל און אז אלע אידישע קינדער זאלן שוהל און מפייס זיין מרן זי“ע וואוסנדיג אז רבי האט גע‘שחט‘ן די כפרה פונעם קינד[,כ“ק מרן
זוכה זיין צו א גמר חתימה טובה. אדמו“ר שליט“א] ,האט אים מרן זי“ע געזאגט:
b “בערניו ,זאג מיט מיר די ברכה“ ,און מרן שליט“א
צדקה האט געמאכט צוזאמען מיט מרן זי“ע די ברכה
“על כיסוי הדם בעפר“ ,בשם ומלכות און געהייסן
• געמאכט א שליח צו טיילן צדקה. דאס קינד מאכן כיסוי הדם .אויך דערציילט
ער אז נאכ‘ן שחט‘ן די כפרות ,האט מרן זי“ע
הרה“ח רבי יאשע בעלזער [שטייכל] ז“ל האט געהייסן פאר‘ן גבאי הרה“ח ר‘ שלום פויגל ער
דערציילט אמאהל האט ער געזעהן החסיד רבי זאל באצאהלן פאר‘ן טאט‘ן ,דער שוחט ,שחיטה
דוד געצל‘ס ז“ל קומט אין בית החיים ערב יום געלט וואס ס‘קומט אים ,אבער זיין טאטע האט
כיפור מיט א פולע האנט מיט געלט וואס ער האט בשום אופן נישט געוואלט נעמען באצאהלט ,מרן
יוסל‘ע איז באליעבט ביי מרן זי“ע ,איז רבי יוסלע
צוטיילט צווישן די ארימעלייט וואס האבן דארט זי“ע איז אבער געשטאנען דערויף אז ער זאל יא
אריין דער ערשטער און באלד ביים אריינקומען
געקליבן נדבות ,און רבי דוד האט דערציילט אז נעמען וואס ס‘קומט אים .דערנאך האט מרן זי“ע
פרעגט אים מרן זי“ע וואו ער איז געווען ביז אצינד.
ער טיילט דאס געלט בשליחות כ“ק מרן מהר“א אויסגעשטרעקט זיינע הייליגע הענט ,און אים
האט רבי יוסל‘ע גענטפערט מיט א שטילע שטימע
זי“ע .דערנאך איז רבי דוד צוגעגאנגען און מתפלל געוואונטשן מיט אסאך ברכות .נאכ‘ן שחט‘ן די
“איז ביך געגאנגען אין מקוה זיך טובל‘ן איידער
געווען ביי די ציונים פון רבוה“ק וואס ליגן דארט כפרות ,זיי צורעכט מאכן און קאכן ,האט מען
מ‘זאגט די סליחות“ האט זיך מרן זי“ע בארוהאיגט
באהאלטן ,און ווארשיינליך אויך בשליחות פון געגעסן דאס פלייש ביי די סעודה ערב יום כיפור
און געזאגט “אויב אזוי ...איז אנדערש “...און באלד
מרן מהר“א זי“ע. און ביי די סעודה פון “המבדיל טיש“.
דערויף האט אים מרן זי“ע מכבד געווען צו זיין
• צדקה אין די קערות איז מבטל די דינים דער בעל תפילה און זאגן די סליחות פאר‘ן עמוד.
b
אמאהל האבן די גבאים אין די שטאט מעזיבוז
געוואלט מבטל זיין דעם מנהג פון זיצן מיט
b
סליחות ערב יוהכ“פ
שיסלען ערב יום הקדוש ,און זאמלען געלט, קברי צדיקים
ווייל דער גערודער איז מבטל די כוונות פון די הליכות בקודש
מתפללים .ווען דער בעש“ט האט דאס געהערט הליכות בקודש ערב יוהכ“פ זאגט מען נישט “אבינו מלכנו“
מנהג ישראל זיך משתטח זיין אויף קברי האט ער דאס נישט צוגעלאזט ,און ער האט זיי ביי שחרית און אויך נישט ביי מנחה .אין טייל
צדיקים ערב יום הקדוש .און מרבה זיין מיט דערציילט ,אז איין יאהר האבן זיך די קליפות פלעצער פיהרט מען זיך אז ווען יום כיפור
געבן צדקה פאר ארימעלייט ,יעדער איינער צוזאם גענומען און נישט צוגעלאזט אז די תפילות דעמאלט געפאלט אין שבת זאגט מען נישט
פון אידישע קינדער זאלן ארויפגיין ,און וויבאלד לויט זיין מעגליכקייט. “אבינו מלכנו“ ,און מ‘זאגן “אבינו מלכנו“ ערב
יום כיפור ביי שחרית ,און אזוי איז מנהג בעלזא.
מ‘האט אנגעהויבן צו קלאפן מיט די מטבעות געמאכט א שליח צום ציון הק‘. •
אין די שיסלען האבן יענע קולות פארטריבן די
במשך פון די יאהרן פלעגט כ“ק מרן אדמו“ר קליפות.און זיי זענען בטל געווארן.“...
געגאנגען אין מקוה פאר סליחות... •
איין יאהר האט זיך מרן מהרי“ד זי“ע שליט“א ארויף גיין צום ציון פון כ“ק מרן מהר“א
>>>>> געפעדערט און אריינגעקומען ערב יום כיפור
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת טז פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...שבת שובה ...ערב יום כיפור...
>>>>>
פיש אבער ואיננו ,זיי האבן זיך געמוזט אומקערן
• מ‘איז מתקן אלע עסן און טרינקן פון א b
מיט ליידיגע הענט.
פלוצלינג אינמיט‘ן די נאכט רופט מרן זי“ע
גאנץ יאהר סעודת ערב יוהכ“פ
צו זיך החסיד רבי שלו‘ שטערוויצער ז“ל ,דער ס‘שטייט אין כתבי האריז“ל אז יעדן טאג פון
משמש יענער נאכט ,און אים געבעהטן גיין זעהן די עשרת ימי תשובה איז מען מתקן עפעס פון א הליכות בקודש
וואס דער טומעל איז אינדרויסן פון שטוב? איז גאנץ יאהר ,ערב יום כיפור איז מען מתקן וואס ערב יום כיפור עסט מען א סעודה לכבוד
ר‘ שלו‘ ארויסגעגאנגען זעהן ,און צו זיין גרויסער מ‘האט פוגם געווען דורכ‘ן עסן און טרינקן פון א היום .דער מנהג איז צו גיין אנגעטוהן מיט
וואונדער ,שטייט אינדרויסן ביים טיהר א פרוי גאנץ יאהר ,און אין יום כיפור איז מען מתקן אלעס בגדי שבת צו די סעודה .ביי סעודה צינד
וואס מ‘האט פוגם געווען א גאנץ יאר דורכדעם מען פינף לעכט.
מיט א גרויסער פיש אין די האנט .פרעגט איר ר‘
שלו‘ ,וואס פלוצלינג האט איר געברענגט אהער וואס מ‘האט נישט געגעסן( .כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)
רב חייא בר רב מדפתי האט געלערנט:
אינמיטן די נאכט מיט א פיש אין האנט? האט די • דאס עסן זאל זיין א עינוי ס‘שטייט אין די תורה (ויקרא כג:לב) “ועניתם את
פרוי דערציילט :ווען זי איז זיך געגאגנגען לייגן נפשותיכם בתשעה לחודש בערב“—,און איר זאלט
שלאפן און איינגעדרימלט ,האט זי פלוצלינג פייניגן אייער קערפער אין די נאכט פון דעם ניינטן
געזעהן אין חלום איר פאטער ז“ל ,וואס איז שוין טאג אין חודש ,פרעגט די גמרא “וכי בתשעה הם
פון לאנג נפטר געווארן און ער באפעהלט איר מתענין“—,צו פייניגט מען זיך אינעם ניינטן טאג
קלאהר זי זאל שוין גיין און קויפן א גרויסער פיש אין חודש תשרי ,די נאכט פון דעם ניינטן טאג,
און פאהרן קיין ראצפערד ,און ברענגען דעם פיש “והלא בעשירי מתענין“—,מ‘פאסט דאך נאר אין
אין שטוב פון מרן זי“ע .כאטש אין אנהייב האט זי דעם צענטן טאג אין חודש תשרי .ענטפערט די
זיך נישט געמאכט צו טוען פונעם חלום ,אבער ווען גמרא “אלא לומר לך“—,אז דער פסוק קומט אונז
איר פאטער איז נאכאמאהל געקומען אין חלום צו זאגן אז “כל האוכל ושותה בתשעה ,מעלה עליו
איר ,און איר צוגעיאגט צו אויספאלגן זיין באפעהל, הכתוב“ רעכענט אים די תורה גלייך “כאלו מתענה
האט זי פארשטאנען אז דער חלום איז אמת ,און זי תשיעי ועשירי“—,ווי ער וואלט געפאסט צוויי טעג
האט זיך געאיילט ,מקיים צו זיין די בקשה .אבער אין דעם ניינטן און אינעם צעהנטן טאג( .ברכות ח:
אזוי ווי אין איר וואוינארט איז אויך נישט געווען צו כ“ק מרן מהר“א זי“ע האט דערציילט אז אין פסחים סה :יומא פא):
באקומען קיין פיש ,איז זי געפאהרן קיין מישקאלץ די צייט ווען זיין פאטער כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע דער טעם :קען זיין איז אזוי ,אז דאס עסן
און דארט איז איר געלונגען צו קויפן א גרויסער האט געגעסן ‘קעסט‘ ביים זיידן הרה“ק רבי אהרן אינעם ניינטן טאג איז אזוי שטארק חשוב אז
פיש .זי האט זיך שנעל געיאגט דאס צו ברענגען מטשערנאביל זי“ע ,האט אים דער זיידע רבי אהרן ס‘ווערט גערעכנט פונקט ווי ער וואלט געפאסט,
אין שטוב פונעם בעלזער רבי‘ן אזוי ווי דער פאטער אמאהל גערופן ערב יוהכ“פ און אים געזאגט: וויבאלד ערב יום כיפור עסט מען אסאך און מארגן
האט איר געהייסן .איז ר‘ שלו‘ צוריקגעגאנגען און “בער‘ניו ,דו ביסט דאך א תלמיד חכם ,דו ווייסט דאך אין יום כיפור פאסט מען ,איז זיין ליידן שטערקער,
דאס דערציילט פאר מרן זי“ע .ווען מרן זי“ע האט אז ס‘איז א מצוה צו עסן ערב יום כיפור ,נאר מ‘דארף דערפאר ווערט דאס גערעכנט ווי ער וואלט ווען
דאס געהערט האט ער זיך שטארק געפרייד ,און זעהן אז דאס עסן זאל זיין אן עינוי“. געפאסט צוויי טעג.
געזאגט“ :די חסידים וועלן נאך זאגן אז ס‘איז א נאך א טעם :ווייל אין אנדערע ימים טובים
מופת .“...דערנאך האט מרן זי“ע באפוילן ,מ‘זאל
• וימן ה‘ דג גדול באשטימען מיר א סעודה אלץ א שמחת של מצוה,
קאכן א טייל פונעם פיש פאר שבת שובה ,און אין די תקופה וואס מרן מהרי“ד זי“ע האט ווייל ס‘איז זייער גרויס די באלוינונג פון א שמחה
געוואוינט אין ראצפערד בשעת די ערשטע וועלט
דער צווייטער טייל זאל מען איבערלאזן פאר די של מצוה ,אבער וויבאלד יום כיפור קען מען נישט
סעודה פון ערב יום כיפור .שפעטער ביים טישקריג ,האט אמאהל פאסיהרט אז ס‘איז נישט געווען באשטימען א סעודה ווייל מ‘דארף צו פאסטן,
צו באקומען פיש אויף עשרת ימי תשובה אין די
ווען מרן זי“ע האט געגעסן פונעם פיש ,האט ער זענען מיר אנגעזאגט געווארן צו באשטימען א
גאנצע געגנט ,און מרן זי“ע האט געהאט דערפון
דערציילט אז ער ווייסט ווער דער פיש איז...און סעודה אלץ שמחה של מצוה אין ערב יום כיפור.
גרויס עגמת נפש אז ער וועט מוזן מוותר זיין אויף
מער נישט געזאגט... נאך א טעם :מיר עסן ערב יום כיפור ווייל מיר
מקיים • האסט געלייזט פיש עסן פיש ‘שבת שובה‘ ,און אויך נישט קענען
זיין דעם הייליג‘ן מנהג פון עסן פיש ערב יום כיפור.
ווילן דערמיט ווייזן אז מיר טוען אנדערש פון די
צדוקים וואס זיי פאסטן ערב יום כיפור אויך ,ווייל
איין יאהר ביים טיש ערב יום כיפור [שנת ווען ס‘האט זיך דערנעהנטערט ‘שבת שובה‘ און דער פסוק איז נישט געגעבן געווארן צו דרשנ‘ן
קיין פיש איז נאכנישט געווען ,האבן זיך די חסידים תשי“ד] האט מרן מהר“א זי“ע געבעהטן מ‘זאל
נאר פאר חז“ל ,און די חכמים האבן דעם פסוק פון
ארויסגעלאזט אין אלע ארומיגע דערפער ,צו זוכן צורופן דעם משב“ק ר‘ מרדכי וועבער שלט“א,
>>>>> “ועניתם“ גע‘דרשנ‘ט אז מ‘זאל עסן און טרינקען.
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יז פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...שבת שובה ...ערב יום כיפור...
>>>>>
כ“ק מרן מהר“י זי“ע ,און געווען ביי די סעודת אויפ‘ן וועג זענען
ריכטיג גרייטן צום יום כיפורֿ . וואס האט געהאט א פיש געשעפט ,ווען ר‘ מרדכי
המפסקת פון ערב יום כיפורים .אבער ,ער האט די חסידים שנעל ֿפ ַארבייגעלאפן דעם ֿפענצטער איז צוגעקומען האט אים מרן זי“ע געפרעגט:
נישט מצליח געווען צו קענען הערן די דברי תורה ֿפון צימער ֿפון מרן מהרי“ד זי“ע ,און ער האט זיי “האסט געלייזט די פיש?“ און אזוי ווי ער האט
פון מרן זי“ע ביי די סעודה ,צוליעב‘ן געדרענג האט מרן זי“ע באמערקט לויפן .זעהענדיג דאס ָ ַ געענפערט “יא“ ,האט זיך מרן זי“ע שנעל
פונעם גרויס‘ן ציבור אין צימער .אבער קורץ געגעבן א טיעפן קרעכטץ און מיט א צעבראכן געשטעלט דאווענען מנחה ,ווייל ס‘איז שוין
פאר‘ן בענטשן ,האט זיך דער “ויגד יעקב“ אדורך הארץ זיך אנגערופן “און וואו לויף איך?!“ ... געווען שפעט( .מ‘האט דעמאלט געשמועסט
געשטופט און ער איז אנגעקומען נאנט צום טיש, b וויבאלד ס‘איז נישט געווען גענוג צייט צו פיהרן א
און געהערט דעם קול פון מרן זי“ע זאגנ‘דיג:
“רבותי מיר וועלן בענטשן“ .און בלויז הערנ‘דיג די
סעודת המפסקת טיש און עסן פיש ,האט מרן זי“ע כאטש געוואלט
דערמאנען ערב יום כיפור דער ענין פון פיש)
ווערטער ארויסקומען פונעם הייליגן מויל ,איז ער • געהאלפן קראנקע ערב יום כיפור... b
אזוי נתעורר געווארן אז ער האט ממש געוויינט,
אזוי ווייט האבן די ווערטער פון מרן זי“ע געמאכט
כ“ק מרן מהר“א זי“ע האט דערציילט אז אמאהל
תפלת מנחה
אויף אים א רושם ,ביי דעם עת רצון.
הליכות בקודש
E דער ש“ץ טוהט נישט אהן קיין טלית צו
Jמאוצרות הצדיקים L
תפילת מנחה ערב יום כיפור .ווען יום כיפור
געפאלט ערב שבת קודש זאגט מען נשט
‘הודו‘ און ‘ידי נפש‘ .נאך מנחה לאזן זיך
Jערב יוהכ“פ L
רבוה“ק שלאגן פיהר מלקות על גבם.
b
• געדאוונט מנחה שנעל...
מערסטנס מאהל אין ארץ ישראל ערב יום
מנהג כפרות כיפור איז תפילת מנחה ביי כ“ק מרן מהר“א זי“ע
געגאנגען זייער שנעל צוליעב די שפעהטע שעה .ערב יום כיפור איז דער בעל “מעשה רוקח“ אב“ד
• די תפילה פאר כפרות ,א לימוד זכות... אמסטרדם ,געקומען זייער שפעט אין בית המדרש.
אם יש עליו מלאך מליץ אחד מיני אלף להגיד • “אזא פארכטיגער טאג ,א פלא אז ס‘איז געווען א גרויס וואונדער ביי יעדן ,וואס האלט
לאדם ישרו[ ...מתוך התפלה קודם כפרות]. מ‘האט נישט מורא אזוי מאריך צו זיין“ .אויף דעם רב ,אז ער איז נאכנישט דא? שפעטער
וואס באדייט דאס ווארט ‘ישרו‘ ,ס‘וואלט איין יאהר ערב יום כיפור האט הרה“ח ר‘ האט מען זיך דערוואוסט אז ערב יום כיפור איז
געדארפט שטיין ‘ללמד זכות‘ .נאר ס‘קען זיין אז נפתלי ווינער (ג-טסמאן) געדאוונט מנחה ביים דער “מעשה רוקח“ געגאנגען אין שפיטאל צו
אפילו רשעים וואס האבן געזינדיגט ,איז אבער עמוד ,ער האט געהאט א גוטן חיתוך הדיבור העלפן פיטערן און זיך אפגעבן מיט די קראנקע,
זייער הארץ פוהל מיט חרטה געפיהלן ,און אפילו און געקענט גאר שנעל דאווענען ,און טראץ זיין טראכטנ‘דיג אז אין דעם טאג איז יעדער פארנומען
ווען זיי ווערן אריינגעכאפט אינעם נעץ פונעם יצר שנעל דאווענען ,האט אים מרן זי“ע געיאגט דאס מיט די מצוות היום און מיט‘ן זיך גרייטן צום הייליג‘ן
הרע וואס רעדט אים איין צו זינדיג‘ן ,מיינט ער נישט גאנצע דאווענען ,און אים געוויזן ער זאל שנעלער טאג ,וועט נישט זיין ווער ס‘זאל באדינען די קראנקע
צו צארענען חלילה דעם באשעפער ,נאר דער יצר דאווענען ,אז ס‘איז שוין געווען למעלה מיכולתו און זיי אונטערהאלטן און העלפן .אזוי האט דער
הרע מיט זיינע כיטרע שטיק ווייזט אים אין יענער פון ר‘ נפתלי .נאכ‘ן דאווענען האט אים מרן זי“ע “מעשה רוקח“ געהאלפן אסאך קראנקע דעם
רגע אז די זינד אז גאר מותר ,און צומאהל פארבט געזאגט“ :אזא פארכטיגער טאג ,א פלא אז מ‘האט גאנצן טאג ,און ווען ער איז אהיים געקומען שפעט
ער דאס גאר אלס א מצוה .דאס איז פשט ‘אם יש נאכמיטאג ,האט ער זיך אראפגעלייגט אפרוען פון נישט מורא אזוי מאריך צו זיין“.
מלאך...להגיד לאדם ישרו‘ ,דער מלאך זאל אויף אים אגב ,ווערט פארציילט :איין יאהר ערב יום גרויס מידיקייט און שוואכקייט ,און דערנאך האט
עדות זאגן זיין יושר ,וואס ער האט געטראכט בשעת כיפור ,שפעט נאכמיטאג ,זענען א גרופע חסידים ער שנעל געגעסן די סעודת המפסקת .דעריבער
די עבירה ,און דורכדעם אויך ‘יחננו ויאמר( ‘...הרה“ק אנגעקומען שפעט קיין בעלזא מיט די באהן ,האט ער געשפעטיגט ,און געקומען אין בית המדרש,
ר“מ מפרימשלאן ,פנים מאירים בשם קב ונקי) צוליעב א פארשפעטונג ֿפון די באהן אויפ‘ֿן וועג .ערשט נאכ‘ן גאנצן קהל.
• וואס זאגט דער האן ווען מ‘שלאגט כפרות • “רבותי מיר וועלן בענטשן“ ווען זיי זענען ענדליך אנגעקומען קיין בעלזא
הרה“ק רבי מאיר‘ל פרימישלאנער זי“ע האט געלאפן צום ‘הויף‘ ,צו זייערע
ָ זענען זיי שנעל
איין יאהר איז הגה“צ רבי יעקב יחזק‘ גרינוואלד
אמאהל ערב יום כיפור געזאגט פאר א דארפסמאן אכסניות ,איידער ס‘ווערט יום טוב ,זיך צו קענען
>>>>> פון חוסט געווען אין בעלזא בירח האיתנים בצל
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יח פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...שבת שובה ...יום כיפור...
>>>>>
צרות) און מאכט מיט זיי ‘זה חליפתי‘ און ווארפט מידות(.אוצר המועדים) וואס האט געמיינט אז מיט שלאגן כפרות אליין
זיי ביידע ארויס פון פענסטער .ווען מיר ליינען • איבער א יאהר ,צוויי ליידיגע ביכלעך וועט דער באשעפער אים מוחל זיין זיינע עבירות:
די ביכעלע פון צרות דארפן מיר אויך ליינען די האן זאגט יעצט לאמיר דיר דערציילן וואס דיין ָ
דער הייליגער רבי ר‘ אלימלך פון ליזענסק
אנדערע ביכעלע און זיך פארנעמען אז מיר הייבן ווען די שלאגטס מיט אים כפרות“ ִ,אני הגבר“—,איך
זי“ע האט געשיקט איינער פון זיינע תלמידים אין
אן מיט צוויי ליידיגע ביכלעך וואס וועלן בלייבן ‘האן‘ ווערט אנגערופן “גבר“ ווי די משנה האן( ,א ָ
ָ
א דערפל ,וואו ער האט געדארפט צוקוקן ווי א
ליידיג ותחל שנה וברכותיה. זאגט “קרא הגבר“ ,דער האן האט געקרייעט).
געוויסער איד שלאגט כפרות און בשעת מעשה זיך
•
לערנען די כוונת הכפרות .ערשטוינט ביז גאר ,האט פון וואו וועט איר נעמען הינער אויף כפרות. “ראה עני“—,כ‘האט געזעהן אן ארימאן מיט ווייניג
פארשטאנד“ ,בשבט עברתו“—,מיט א בינטל עברות,
דער בארדיטשובער רב ,הרה“ק רבי לוי יצחק דער חסיד געטראפן דעם איש פשוט מאד וואס
“אותי נהג וילך“—,מיך האן פיהרט ער ארום זיין
וועט אים לערנען גרויסע מדריגות .מיט אמונת איז אמאהל תשעה באב געגאנגען זאמלען געלט קאפ“ ,חשך ולא אור“ —,פארטאגס ווען ס‘איז
צדיקים האט ער צוגעקוקט אן אינטערסאנטע פאר א וויכטיגע צדקה צוועק ,און צו זיין גרויס טונקל און נישט ליכטיג ,אבער “אך בי ישיב“—,אויב
געשעהעניש ,ווי דער איד נעמט ארויס א ביכעלע וואונדער זעהט ער ווי ס‘זיצן א חברה יונגען מיינט ער נאר מיט מיר וועט ער תשובה טוען ,ד.מ.
‘פורקי עול‘ און עסן ליידער הינער פלייש אינעם אז אויסער כפרה שלאגן טוהט ער גארנישט עפעס
פאסט טאג.רופט ער זיך אהן צו זיי“ :אויב איר עסט אנדערש צו פאררעכטן זיינע מעשים ,דעמאלט,
יעצט אויף די הינער ,פון וואנעט וועט איר נעמען “יהפך ידו כל היום“—,קען ער אזוי דרייען דעם האן
ערב יום כיפור הינער אויף כפרות?“ ...די הייליגע ארום דעם קאפ א גאנצען טאג און ס‘וועט אים גאר
ווערטער וואס זענען ארויס פון זיין ריינע הארץ, ווייניג העלפן( .מרגניתא דרבי מאיר איכה ג‘ -אוצר המועדים)
זענען אריין אין זייער הארץ ,און זיי האבן תשובה
געטוען אויף זייערע מעשים. • טעם לכיסוי הדם
b דער טעם פארוואס מ‘איז מהדר מקיים צו זיין די
סעודת ערב יוהכ“פ מצוה פון צודעקן דאס בלוט ביי די כפרות ,איז כדי צו
פארמעהרן מיט זכותים און מצות פאר‘ן הייליגן טאג.
• עסן ערב יוהכ“פ איז מסוגל אויף רפואות • “אלעס גע‘פסק‘נט לויט‘ן דין“...
דאס עסן ערב יום כיפור איז אן הכנה אז מיר ערב יום הקדוש זענען געקומען הונדערטער
זאלן האבן כח צו קענען פאסטן יום כיפור וועט שאלות פון די כפרות צום פראנקפורטער רב,
דער באשעפער אפטוען אלע קרענק פון אונז ,אז הגה“ק רבי אביש‘ל זצ“ל ,אויף אלעס האט דער
אלע אידישע קראנקע זאלן געזונט ווערן ,א רמז רב גע‘פסק‘נט אז ס‘איז כשר .ווען די דיינים האבן
דערויף קען זיין אין פסוק שטייט (שמות כג:כה) זיך געוואונדערט דערויף ,האט רבי אביש‘ל זיי
“וברך את לחמך ואת מימך והסירותי מחלה מקרבך“ ערקלעהרט אז ווער ס‘פסק‘נט אויף א כשר‘ן עוף
—,דער באשעפער וועט בענטשן דיין ברויט און אז ס‘איז טריפה ,איז דאס אן עבירה שבין אדם
דיין וואסער ,און ער וועט אפטוען דיין קרענק פון לחבירו ,ער האט דאך שאדן געמאכט זיין חבר‘ס
צווישן דיר ,ווייל דאס ווארט “מקרבך“ באטרעפט געלט ,און יום כיפור איז נישט מכפר דערויף .אבער
און הייבט אן ליינען אויפן קול אלע צרות וואס ער
דאס זעלבע ווי “יום כיפור“ ,אז דורך די עסן פון ווען מ‘פסק‘נט אויף א טריפה‘נעם עוף אז ס‘איז
האט געליטן דורכאויס דעם פארגאנגענעם יָאהר,
ערב יום כיפור וועלן אלע אידישע קראנקע געזונט כשר ,דעמאלט איז דאס פון די עבירות שבין אדם
ווען אינצווישן די שורות פרעגט ער כסדר ‘על מה
ווערן ,אמן( .עטרת ישועה ,בד“ה בפ‘ ועבדתם) למקום ,וואס יום הכיפורים איז דערויף מכפר.
עשה ה‘ ככה‘? דערנאך נעמט ער ארויס א צווייטן
די גמרא (ברכות ח ):זאגט“ :כל האוכל “פונדעסטוועגן“ האט ער זיי בארואיגט“ ,זארגט
ביכעלע ווי ער האט פארשריבן זיינע עבירות און
צווישן איין קרעכטץ און צווייטן ּּפ ָארט ער צוזאם ושותה בתשעה ,מעלה עליו הכתוב“—,דער פסוק אייך נישט ,איך האב אלעס גע‘פסק‘נט לויט די
זיינע צרות קעגן זיינע עבירות און ער מאכט א סך איז מעלה אויף אים אז “כאלו מתענה תשיעי הלכה“.
הכל אז דער חשבון שטימט ...מיטאמאהל כאפט ועשירי“—,ווייל דורכדעם עסן פון ערב יום כיפור • ג‘מלנים ,ב‘יישנים ,ר‘חמנים
ער אהן ביידע ביכלעך ,און וויינט זיך אויס ביים איז מען מעלה אלע עסן‘ס און טרינקן פון א גאנץ א רמז אויף דעם וואס מיר נעמען א האן אויף
גענאדיגן אב הרחמן ,דער הייליגער באשעפער ,אז יאהר דערפאר איז דאס גלייך ווי מ‘וואלט ווען כפרות ,ווייל א האן רופט מען “גבר“ ,און די ראשי
איבער א יאהר אין פריידן וועט ער אי“ה האבן צוויי געפאסט צוויי טעג( .בית אהרן) תיבות פון “גבר“ איז ג‘מלנים ,ב‘יישנים ,ר‘חמנים
***
ליידיגע ביכלעך (נישט קיין עבירות און נישט קיין מרמז צר זיין אז מ‘זאל זיך מתקן זיין אין די דריי
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יט פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
כיפור ָ
יום ַש ָּבת
בס“ד
אֹוצר
אֹוצר ָ יין
מייןַמ ַ
מיט ווערטער שיינע ,פאר גרויסע און קליינע.
פ .מאזעסזאהן “ -המחנה החרדי“
ַמיין ׁאו ָצר ...יום הכיפורים...
• כה תאמר לבית יעקב אלו הנשים...
זי“ע איז צוגעגאנגען זאגן ‘כל נדרי‘ ,האט ער זיך
אויסגעדרייט און געבעהטן מ‘זאל אים אויפזיכן
E
הליכות בקודש און ברענגען דעם בראדער שניידער .מ‘האט געזיכט
און אים געטראפן זיצן אין א ווינקעל פון די שוהל
מאוצרות רבוה“ק מבעלזא
Jיום כיפור L
מנהג רבוה“ק איז געווען צו זאגן ערב יוהכ“פ צווישן די פשוט‘ע מענטשן .ווען ער איז צוגעקומען
איידער מ‘איז געגאנגען צו כל נדרי “דברי נעהנטער ,האט אים מרן זי“ע געפרעגט דער טייטש
מוסר“ פאר די נשים צדקניות און זיי ערוועקן פונעם פסוק (ירמי‘ יד:ז) “אם עוונינו ענו בנו“—,
צו תשובה ומעשים טובים ,זיך צו פארבעסערן
b
און ספעציעל אכטונג געבן אין עניני צניעות...
הרה“ח רבי בעריש אורטנער ז“ל אין ספר “דבר דברי כבושין
חן“ שילדערט די דברי התעוררות וואס מרן מהרי“ד
זי“ע האט געזאגט פאר די בנות ישראל הכשרות ,אין • עשרתם ,ערבתם ,הדליקו את הנר ...
די ‘גרויסע שטוב‘ וואס האט געמאכט א שטארקן כ“ק מרן מהר“ש זי“ע פלעגט יעדעס יאהר
איינדרוק און נישט געווארן פארגעסן[ .די מענער וואס ביי דרשה פאר כל נדרי דערמאנען :ס‘שטייט אין
האבן זיך דארט פארזאמלט האט מרן זי“ע פארשיקט די משנה (שבת לד.א) “שלשה דברים צריך אדם
זאגנ‘דיג“ :איר גייט אין שוהל אריין אצינד זאג איך לאמר ערב שבת עם חשיכה ,עשרתם ,ערבתם,
נאר פאר די פרויען] .דאס געוויין און יאמעריי פון די הדליקו את הנר“ .און די זעלבע איז אויך ערב
פרויען פון די דברי התעוררות האבן געהאט א ווייטער יום הכיפורים פארנאכט‘ס דארף מען זאגן די
אפקלאנג .ס‘האט פשוט צוריסן הערצער און אפילו א דריי זאכן ,ווייל יום הכיפורים ווערט גערופן
הארץ פון שטיין איז צוגאגאנגען פון די דברי מוסר
“שבת שבתון“ (ויקרא טז:א) .אצינד ווען די זון
וואס האבן אריינגעדרינגן טיעף אין יעדנס הארץ און זיי
גייט שוין אונטער און ס‘ווערט פינסטער אויף די
אויפגעציטערט ,ס‘האט יעדן ארומגענומען א פארכט און
א שרעק פונעם יום הדין. וועלט ,דארף יעדער מענטש זאגן די דריי זאכן:
אין שנת תרפ“ז האט מרן זי“ע צווישן זיינע דברי “עשרתם“ —,נאך אביסל גייען שוין פארביי די
מוסר אויך געזאגט פאר די פרויען וואס האבן זיך עשרת ימי תשובה“ .ערבתם“—,און אויך ערב יום
וואס מ‘זאגט ביי תחנון יעדן שני וחמישי? דער
פארזאמלט אין די ‘גרויסע שטוב‘“ ,מ‘זאל נישט ליינען כיפור איז שוין פארביי געגאנגען און ס‘איז שוין
שניידער האט נישט פארשטאנען פארוואס מרן
וואס מ‘דארף נישט ליינען ,מ‘זאל נישט קוקן ווי מ‘דארף נישטא“ .הדליקן את הנר“—,מ‘האט שוין געצינדן
זי“ע פרעגט פונקט אים ,אזא פשוטער מענשט?
נישט קוקן....און מ‘זאל זיך דערווייטערן פון די ‘מאדעס‘. די יום כיפור לעכט ,און מיר האבן נאכנישט
אן אנדערס יאהר האט מרן זי“ע געזאגט פאר די האט ער געענטפערט מיט א תמימות“ ,צו ווייסט
געטוען תשובה שלימה.
פרויען :איר זאלט וויסן אז די גאנצע הנהגת הבית איז דען נישט דער רבי טייטש פון די ווערטער? דער
אזוי פלעגט מרן מהר“ש זי“ע זאגן כמעט יעדן
געוואנדן אין די פרויען ,און איך זאג אייך צו בנאמנות, טייטש איז דאך אזוי פשוט‘ :אם עוונינו‘—,כאטש
ערב יום כיפור פאר ‘כל נדרי‘ ,פאר‘ן גאנצן קהל,
אז אויב איר וועט זיך אויפפיהרן ,ווי מ‘דארף און גיין מיר האבן געזינדיגט און אונזערע זינד איז פיהל,
מיט א שאגת הארי און שטארקע געוויין ,ביז דער
אין גלייכן וועג ,וועלן אייערע קינדער נישט זיין יתומים ‘ענו בנו‘—,זענען מיר פארט דיינע קינדער .מרן
גאנצער עולם איז ערוועקט געווארן צו תשובה
און איר וועט נישט זיין חלילה קיין אלמנות( “...מועדי זי“ע האט שטארק באוואונדערט דעם טייטש,
שלימה אזוי ווי מ‘דארף( ...מועדי קדשיך עמ‘ ת“נ)
קדשיך עמוד תעז-תעח) און עטליכע מאהל איבערגע‘חזר‘ט“ :הייליגער
דער בילגורייער רב זי“ע שרייבט :ווען דער טאטע באשעפער כאטש מיר האבן קעגן דיר געזינדיגט • “אם עוונינו ענו בנו“,
ז“ל [מרן מהרי“ד זי“ע] האט געענדיגט זאגן דברי מוסר אמאהל יום כיפור ,איידער כ“ק מרן מהר“ש בשוגג ובמזיד ,זענען מיר פארט דיינע קינדער“.
ביי זיך אין צימער פאר די קינדער און אייניקלעך איז ער
קיינער האט נישט פארשטאנען וואס מרן זי“ע האט
דערנאך געגאנגען אין די ‘גרויסע שטוב‘ און דארט האט גליון השבוע נתנדב ליומא דהילולא
געפונען אינעם טייטש ,פון א פשוטער שניידער אן
ער נאר געוואונטשן פאר די פרויען מיט די ברכות פון
“בני חיי ומזוני“ .מיט אלע בעלזער פירושים[ .צומאהל עם הארץ ,ממליץ טוב צו זיין אויף כלל ישראל ,און משה יצחק הרה“ק רבי
פלעגט מרן זי“ע זיי אויך זאגן דברי מוסר ,אבער אין די מ‘האט אויך נישט פארשטאנען פון וואו מרן זי“ע
האט זיך דערוואוסט פונעם בראדער שניידער ,און
נפתלי אלימלך [רבי איציק‘ל] ב"ר
לעצטע יאהרן ווען מרן זי“ע איז געווען שוואך האט ער מפשעווארסק זי"ע ועכי“א
זיין ‘איינפאכן‘ טייטש( .ספר ‘יחיד בדורו‘ -עמ‘ שז)
זיי נאר געוואונטשן מיט די ברכות].
>>>>>
-יום הכיפורים תשל“ז -
אֹוצר
ָ ַמיין יום כיפור כ פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצרכיפור ָ
אֹוצר ָ יום ַש ָּבת
ַמיין ַמיין
ַמיין ׁאו ָצר ...יום כיפור...
>>>>>
•די כל נדרי דרשה • איך דארף פריער זאגן מוסר פאר מיר אליין • מנהג אבותינו בידינו
נוהגין שהרב שבעירו או הזקן וחשובשבציבור איין יאהר ווען הרה“ק רבי פיניאלע אוסטילא הרה“ק רבי פיניאלע אוסטילא זי“ע ,איידעם
אומר קודם התחלת הש"ץ כל נדרי דברי זי“ע איז אריינגעקומען יום כיפור ביינאכט אין פון כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע ,האט דערציילט:
כבושים ...(מטה אפרים סי‘ תרי"ט) צימער ,פון זיין שווער מרן מהרי“ד זי“ע ,מיינענדיג איין יאהר נאכדעם וואס זיין שווער ,כ“ק מרן
איינס פון די טעמים פארוואס מ‘זאגט אז ער געפונט זיך נישט דארט אין אזא צייט ,אבער מהריד זי“ע ,האט געענדיגט זאגן דברי מוסר
דעמאלט דברי כבושים קען זיין ,ווייל אין אזא ווען ער האט באמערקט אז מרן זי“ע זיצט דארט, פאר די פרויען אין די “גרויסע שטוב“ ,איז ער
הייליגע נאכט ווערט דער מענטש ווי שטום, איז ער באלד ארויסגעגאנגען ,האט אים מרן זי“ע צוריק געגאנגען צו זיין צימער און זיך דארט
דאס הארץ ווערט אים ווי א שטיין און ער קען צוריק גערופן און אים געזאגט אזוי“ :ס‘איז א מנהג אויפגעהאלטן א ביסל צייט איידער ער איז
נישט עפענען דאס מויל ,און נישט הייבן דעם אין בעלזא צו זאגן מוסר .טראכט איך ביי מיר ,ווי קום אריין אין די הייליגע שוהל צו זאגן “כל נדרי“.
קאפ צוליעב די גרויסע פארכט פונעם יום הדין איך צו זאגן מוסר פאר אזא עדה אידן?! נאר וואס רבי פיניאלע ,וואס האט געוואלט וויסן וואס
הגדול והנורא ,און צוליעב די גרויסע בושה וואס דען“ ,האט מרן זי“ע אויסגעפיהרט“ ,אזוי ווי מיין זיין הייליגער שווער טוהט אין יענע צייט ,איז
נעמט אים דעמאלט ארום ,מאכנ‘דיג זיך א חשבון ער געשטאנען ביים טיהר און פרובירט צו הערן
הנפש וויאזוי דאס יאהר איז אים אדורך .דערפאר וואס ס‘טוהט זיך אינעווייניג אין צימער ,האט ער
פעהלט אויס אז איינער זאל מעורר זיין דעם געהערט וואו מרן זי“ע רעדט בינו ובין קונו אזוי:
ציבור ,אזוי ווי דער בעל תפלה וואס זאגט הויך “רבונו של עולם! אזויפיהל יאהרן זאג איך דברי
און דער גאנצער עולם זאגט אים נאך. מוסר פאר אידישע קינדער ,יום קדוש ביינאכט
חז"ל (יומא פו ).זאגן :ס‘איז דא "ד‘ חילוקי און איך ערוועק זיי צו תשובה פאר ‘כל נדרי‘ ,און
כפרה" ,און איינס פון זיי איז ,אז זיין תשובה ס‘איז קיינמאהל נישט געשעהן אז איך האב נישט
העלפט נישט ווילאנג ער לעבט ,נאר בצירוף פריער געטראכט אויף זיך ,ווי אזוי קען איך זאגן
פונעם יום המיתה .אבער דער באשעפער וויל דברי מוסר פאר אידישע קינדער? דען איך דארף
דאך אז א איד זאל תשובה טוען בגוף ובנפש, דאך פריער זאגן מוסר פאר מיר אליין.
און וויאזוי קען א מענטש תשובה טוען אויף די טאטע ז“ל[ ,מרן מהר“י זי“ע] און דער זיידע ז“ל [מרן
דאזיגע חטאים בגוף? האט דער טאטע ז"ל [כ"ק מהר“ש זי“ע] האבן זיך אזוי געפיהרט ,דארף איך אויך • וויינען יום כיפור דארף זיין מתוך שמחה...
מרן מהר"י זי"ע] געזאגט אויף דעם ,אז דאס אנהאלטן דעם מנהג“. “כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם מכל
וואס חז"ל זאגן אז אויף חילול השם העלפט • התעוררות והרהורי תשובה... חטאתיכם“ (ויקרא טז:ל).
נישט קיין תשובה ביים לעבן ,דאס איז נאר אויב נאך ווערט דערציילט בשם הרה“ק רבי פיניאלע הרה“ק רבי משה מקוברין זי“ע האט
מ‘טוהט תשובה דורן תעניתים וכדו‘ ,אהן תפילה, אוסטילא זי“ע :וואס האט אמאהל זיך אויסגעדרוקט געזאגט :די געפעהרליכע בכיות און יללות
אבער אויב די תשובה איז צוזאמען מיט תפילות וועגן די דברי כבושין וואס זיין שווער כ“ק מרן וואס מ‘הערט אין אלע אידישע שטובער ,נאך
ותחנונים פאר‘ן באשעפער ,דעמאלט‘‘ ,אין לך דבר מהרי“ד זי“ע זאגט בביתו נאוה קודש“ :ווער ס‘הערט סעודת המפסקת ,ברכת המזון ,לעכט צינדן
העומד בפני התפלה" .ווייל דעמאלט ווערט דאס מיין שווער זאגן דברי מוסר פאר בני ביתו ערב יום און ביים גיין אין שוהל ,דאס איז די ארבעט
ווידי איבריגע מענטשליכע געברויכן ,וואס מ‘איז כיפור ,אפילו אויב ער האט א הארץ פון שטיין, פונעם שטן .ווייל חז“ל (יומא פ ).זאגן“ :השטן“
דערויף מתפלל צום באשעפער און ער ענטפערט. צוגייט דאס אויך אין אים ,ביז ער ברעכט גלייך אויס באטרעפט שס“ד ( .)364שס“ד טעג אין יאהר
דאס קען זיין די כוונה אין די גמרא (שם) :"היכי אין שטארקער געוויין ,און איז זוכה צו א גרויס האט דער שטן רשות מקטרג צו זיין ,אבער
דמי חילול השם? אמר .רב :כגון אנא...ולא יהיבנא התעוררות און הרהורי תשובה. יום כיפור האט ער נישט קיין רשות מקטרג
דמי לאלתר ...והני מילי באתרא דלא תבעי ,אבל • דער תכלית פון פאסטן יום כיפור צו זיין .און פון גרויס כעס ,וואס ער בלייבט
באתרא ותבעי לית לן בה‘" .,תבעי" ,איז א לשון יום כיפור אהן קיין ארבעט ,לאזט ער איבער
דער תכלית פון פאסטן יום כיפור איז אז די
תפילות פון לשון "אם תבעיון בעיר‘‘ ,זאגט די פאר אידן ‘לעצט געלט‘ ,א שיינע פארציע פון
פעטן און די בלוט וואס ווערן ווייניגער אינעם
גמרא" :הני מילי באתרא דלא תבעי"—,ווען מרה שחורה און עצבות ,וואס איז איינע פון די
מענטש דורכ׳ן פאסטן ,איז אנשטאט א קרבן וואס
ער טוהט בלויז תשובה און לייגט נישט צו קיין ערגסטע מידות .אמת א איד דארף שטיין פאר‘ן
מ‘איז מקריב פאר‘ן באשעפער ,דערפאר די פעטן
תפילות דערצו" ,אבל באתרא דתבעי"—,אויב באשעפער מיט א לב נשבר ונדכה ,אבער נישט
און בלוט מעהרן זיך דורכ‘ן נישט עסן בקדושה
מ‘איז מתפלל אינאיינם מיט די תשובה ,דעמאלט מיט קיין עצבות חלילה ,נאר זיך מחזק זיין און
ובטהרה ,אדער ח“ו פון א נישט כשר עסן ,אזא
"אין לך דבר שעומד בפני התפלה"( .כ"ק מרן מהרי"ד האבן בטחון “כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר
מבעלזא זי"ע)
פעטן און בלוט האבן בכלל נישט קיין חשיבות
אתכם מכל חטאתיכם“.
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין יום כיפור כא פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצרכיפור ָ
אֹוצר ָ יום ַש ָּבת
ַמיין ַמיין
ַמיין ׁאו ָצר ...יום כיפור...
>>>>>
• דער גרויסע ‘יום טוב‘ פון יום כיפור תשובת הרבים ,און אינעם זכות דרבים ,וועט זיין ווייל זיי זענען אויך נפגם געווארן ,דערפאר האט
דער באשעפער אונז געהייסן עסן און טרינקן
תשובה און עבודה פאר זיין תיקון הנפש אויך
די גמרא (ראש השנה לב ):זאגט :די מלאכים האבן ערב יום כיפור ,כדי ס‘זאל זיין א עסן וואס איז א
באוויליגט ווערן .דער פר איז געווען צוליעב כפרת
געפרעגט פון באשעפער ,פארוואס זאגן די אידן נישט מצוה ,וואס מ‘עסט מיט א קדושה ,און די פעטן
כהן גדול וביתו ,און דער שעיר צוליעב כפרת כל
קיין ‘הלל‘ ראש השנה און יום כיפור? האט זיי דער און בלוט וואס ווערן פארמעהרט פון אזא עסן איז
ישראל ,האט די תורה געהייסן אויסמישן דעם
באשעפער געענטפערט" :וויאזוי קען מען זאגן ‘הלל‘ פאסיג פאר א קרבן פאר‘ן באשעפער .לויט דעם
דם הפר מיט‘ן דם השעיר ,מרמז צו זיין אז דער
ווען דער באשעפער זיצט אויפ‘ן כסא דין און ס‘איז אפן קומט אויס אז דאס פאסטן פון יום כיפור האט
כהן גדול דארף זיך כולל זיין און פאראייניגן זיין
פאר אים די ספרי החיים און ספרי המתים?!" .מ‘זעהט נאר דעמאלט א חשיבות ווייל מ‘האט ערב יום
אייגענע תשובה מיט תשובת כלל ישראל ,און
פון די גמרא א געוואלדיגע זאך ,אז כאטש פון אויבן- כיפור געגעסן בקדושה ובטהרה ,דערפאר ווערט
דאס האט געגעבן פאר‘ן כהן גדול א געוואלדיגע
אויף דארף א איד זיך ארום דרייען אין די טעג מיט א דאס עסן פון ערב יום כיפור גערעכנט ווי גלייך
חיזוק און א שמחה .און דאס באטאנט דער פייטן,
צובראכן הארץ און מיט גרויס פחד און ציטער" :ס‘איז מ‘וואלט געפאסט דעם ניינטן און צענטן טאג,
ווען דער כהן גדול האט געטוען די עבודה האט
עפעס א קלייניקייט?! מ‘שטייט דאך פאר א משפט ווייל נאר צוליעב‘ן עסן פון ערב יום כיפור האט
פאר‘ן מלך מלכי המלכים הקדוש ברוך הוא! א פחד!" דאס פאסטן פון יום כיפור א חשיבות“( .ויגד יעקב“
אבער ווען מ‘טראכט אריין אביסל טיעפער ,זעהט מען ליוכ״פ אות א׳ בשם מרן מהר“י מבעלזא זי״ע)
אז אדרבה ואדרבה ,אז מ'דארף זיין בשמחה ,ווייל די
טעג פון ראש השנה און יום כיפור זענען ימים טובים • די מלאכים רעדן גוטס אויף אידן
אזויווי אלע אנדערע ימים טובים .אזויווי מיר זאגן: ומלאכים יחפזון וחיל ורעדה יאחזון( :תפילת
יום כיפור)
"לפני מי אתם מטהרים ,ומי מטהר אתכם ,אביכם
פארוואס דארפן די מלאכים ציטערן ,האבן
שבשמים" (משנה יומא ח:ט) ,דער גאנצע יום הדין פון
זיי דען עבירות? נאר דער אשעפער וויל אז די
ראש השנה און יום כיפור איז א געוואלדיגע מתנה און
מלאכים זאלן רעדן גוטס אויף די יודן ,און זיי ווייסן
א חסד פון אונזער טאטע אין הימל וואס האט רחמנות
אז דאס איז דער ווילן פון באשעפער ,דערפאר
אויף זיינע באליבטע קינדער .אזויווי ס‘שטייט אין ‘ספר
ציטערן זיי ,אויב זיי וועלן נישט אויספיהרן זייער
החינוך‘ (מצוה שיא) ,אז דער באשעפער מיט זיין גרויס
שליחות פון רעדן גוט‘ס ,ווי ס‘דארף צו זיין( .כ“ק ער געפונען פאר זיך א התחזקות און ער האט זיך
גוטסקייט האט באשטימט איין טאג אין יאהר וואס ער
געפרייט מיט דעם ווען ער האט אויסגעמישט מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)
משפט אונזערע זינד כדי זיי זאלן זיך נישט פארמעהרן
דעם דם הפר ,וואס באצייכנט זיין אייגענע תשובה,
צופיהל ,און ווען מיר טוען תשובה איז דער באשעפער
מיט די בלוט פונעם דם השעיר ,וואס באצייכנט די
• דער כהן גדול דארף פאראייניגן זיין
אונז מוחל יעדער יאהר פונדאסניי .דאס איז דער טעם
תשובה פון כלל ישראל .עכתד“ק“( .ויחי יוסף)
אייגענע תשובה מיט תשובת כלל ישראל,
פארוואס די מלאכים אין הימל פרעגן פארוואס מיר זאגן שש ועירה דם הפר בדם השעיר לתוך המזרק
נישט קיין ‘הלל‘ ראש השנה און יום כיפור ,ווייל פונקט • מין במינו אינו בטל שבו דם השעיר( .עבודת כהן גדול ביוהכ“פ)
אזויווי מיר זאגן הלל פסח שבועות און סוכות אויף די דער “ויחי יוסף“ פון פאפא זצוק“ל (פ‘ שש ועירה דם הפר בדם השעיר לתוך המזרק
נסים ונפלאות וואס דער באשעפער האט געטוען מיט שמיני) ברענגט פון כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע ,וואס שבו דם השעיר( .עבודת כהן גדול ביוהכ“פ)
אונז ,אזוי דארפן מיר זאגן הלל אין די הייליגע טעג אין די ערשטע תקופה נאך די הסתלקות פון האט ערקלעהרט דעם מאמר הפייטן אינעם
וואס דער באשעפער מאכט מיט אונז אסאך א גרעסערע כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע ,איז כ“ק מרן מהר“א סדר העבודה פון יוה“כ “שש ועירה דם הפר לתוך
נס ,ער גיט אונז די געלעגנהייט זיך צו דערנעהנטערן צו זי“ע ,דער ממלא מקומו געווען זייער צעבראכן ,און המזרק שבו דם השעיר“ ,וואס מ‘דארף פארשטיין,
אים ,און נעמט אהן אונזערע תשובה .דערפאר פרעגן די אמאהל איידער ער איז ארייגעקומען אין שוהל, ווייל וואס איז דער ענין פון ‘שש‘ ,ביי די עבודה
מלאכים פארוואס מיר זאגן נישט קיין הלל? און אויף האט ער זיך אויסגעדרוקט און געזאגט :ביים כהן דייקא? האט מרן זי“ע גענטפערט :דער כהן
דעם ענטפערט זיי דער באשעפער ,אז כאטש מ‘וואלט גדול ביי די עבודה פון יוהכ“פ שטייט“ ,שש ועירה גדול האט זיך געמאכט א חשבון הנפש ,אז די
טאקע געדארפט זאגן הלל ווייל ס‘איז פרייליכע טעג, דם הפר בדם השעיר“—,וואס כאטש דער דם פונעם כפרה פון כלל ישראל איז געוואנדן אין אים,
אבער דאס איז באהאלטן אינעווייניג ,און מיר דארפן פר איז געווען אסאך מער ווי דער דם השעיר ,ווערט און ער אליין האט געשפיהרט אז ער אליין האט
זיך רעכענען מיט וואס ס‘זעהט אויס פון אינדרויסן ,און דאס גערעכנט ווי ער האט געשפריצט פון ביידע, נאכנישט מתקן געווען וואס ער דארף מתקן זיין,
פון אויבן-אויף זעהט מען אז ס‘איז פארכטיגע טאג ,און ווייל דאס ביסל בלוט פונעם שעיר ווערט נישט איז וויאזוי וועט ער זוכה זיין אז זיין עבודה וועט
מ'איז דערשראקן פונעם גרויס'ן משפט ,ממילא קען בטל .דער כהן גדול איז געווען פארזארגט פארוואס באוויליגט ווערן ,און ער האט געהאט דערפון
מען נישט זאגן קיין הלל( .כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א -כוללות פון אלע יודן ,האט מען אים אויסגעקליבן צו טוען זייער א צעבראכן הארץ ,ביז ער האט געפונען
קוויטל‘ ערב יהכ"פ תשסז) א עצה אז ער וועט זיין תשובה כולל זיין מיט
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין יום כיפור כב פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצרכיפור ָ
אֹוצר ָ יום ַש ָּבת
ַמיין ַמיין
ַמיין ׁאו ָצר ...יום כיפור...
>>>>>
• פערל ווערטער יוהכ"פ
זינדיגן ,און נאך דערצו ווען ער האלט א ספר תורה די עבודה ,כאטש ס‘איז דא אזעלכע וואס זענען
אין זיין האנט ,וואס דעמאלט וואלט דאס געווען אין א גרעסערע מדריגה פון אים .אבער אזוי ווי
ווי א ‘שבועה בנקיטת חפץ‘ ,וואס איז זייער הארב, פון די עבודת יוהכ“פ לערנען מיר אז “מין במינו
• פאר'ן כבוד פון באשעפער
און אויב זאל ער חלילה זינדיגן ,דעמאלט ,אויסער לא בטל“( ,חולין צח ):האט ער זיך בארוהאיגט,
כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם (אחרי
טז:ל) די עבירה זעלבסט ,וואלט ער געווען עובר געווען אז כאטש ס‘איז דא גרעסערע און חשובער פון
צווישן ‘יכפר‘—,א לשון כפרה ,און ‘לטהר‘ אויך זיין שבועה .דעריבער האט ער מתפלל געווען אים ווערט ער נישט בטל פאר זיי .דעריבער “שש
—,א לשון טהרה ,איז דא א חילוק‘ .כפרה‘ איז א צום און געבעהטן פון באשעפער ער זאל מער וערה“— ,האט זיך דער כהן גדול געפרייט און זיך
לשון אפווישן ,וואס נעמט נישט אוועק די שמוץ נישט זינדיג‘ן. געטרייסט דערמיט( .ספר “סימן טוב“ -הרה“ג מקאפאוואר
שליט“א)
אינגאנצן‘ ,טהרה‘ ,נעמט יא אוועק די גאנצע • אמת‘ע תשובה פון טיעפן הארץ
טומאה“ .כי ביום הזה יכפר עליכם“—,אפילו די
והתודו את חטאתם [תפילת יום נכיפורים]
• געבעהטן ער זאל מער נישט זינדיג‘ן
תשובה איז נישט גאנץ ,נאר מיראה ,קענט איר
ספר “ויגד יעקב“ (מאמר “קדושת היום“ כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע האט דערציילט
ווערן אפגעווישט פון די עבירות ,אבער כדי ס‘זאל
אז איין יאהר ווען דער ‘רבי‘ פון לובלין זי“ע האט
זיין א גאנצע טהרה“ ,לפני ה‘ תטהרו“—,איז נאר
פאר‘ן כבוד פון באשעפער ,טוען תשובה מאהבה. געהאלטן די ספר תורה אין זיין האנט פאר “כל
(‘ילקוט דברי חכמים‘ בשם ‘מנחת עני‘) נדרי“ ,האט ער מיט א צעבראכן הארץ געזאגט:
“רבונו של עולם איך וויל תשובה טוען ,אבער איך
• ער טוהט שטענדיג מוחל זיין
קען דיר נישט צוזאגן אז איך וועל מער נישט זינדיגן,
כי אתה סלחן לישראל ומחלן לשבטי ישורון.
דעריבער בעהט איך פון דיר ,העלף מיר אז איך זאל
צום הייליגן רוזשינער זי"ע איז אריינגעקומען
מער נישט זינדיג‘ן“ .און מרן מהר“י זי“ע האט
א איד ערב יום הקדוש און געוויינט .אזוי ווי ער איז
א גרויסער חוטא ,און פיהל מאהל נאכ'ן תשובה ערקלעהרט די כוונה פון די הייליגע רייד .ווייל
טוען האט ער זיך ווידער פארזינדיגט ,פארכט ער דער רבי פון לובלין צוליעב זיין גרויס יראת חטא ליוהכ“פ אות יח) ברענגט א שיינעם משל וואס
אז דער רבש"ע וועט שוין נישט וועלן מער פון האט מורא געהאט צוצוזאגן אז ער וועט נישט כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע האט געזאגט,
אים הערן .האט אים דער צדיק בארוהאיגט“ :זארג וויאזוי די וידוי פון יום כיפור דארף אויסזעהן :א
נישט מיין פריינד ,ווען דער הייליגער באשעפער דארפסמאן איז אמאהל געקומען אין א שטאט.
• אז 'מהייצט איין דאוונט זיך
וואלט געהאט די מידה ,וואלט געדארפט שטיין און מיט וואונדער זיך אומגעקוקט אויף אלע ווארעם...
‘כי אתה סולח לישראל ומוחל לשבטי ישורון‘, דער בעל שחרית אין די ימים נוראים ביי כ"ק שטאטישע מנהגים וואס זענען פאר אים פרעמד
מיר זאגן אבער סלחן ומחלן ,וואס באדייט אז ער מרן מהר"י זי"ע איז געווען דער חסיד המפורסם געווען .און אזוי דרייען זיך אין די גאסן זעהט ער ווי
טוהט שטענדיג מוחל זיין און פארגעבן ,א ראי‘
הרה"ג רבי מרדכי פעלץ זצ"ל .אמאהל יום כיפור פאר א מענטש גייט ארום ,און קלאפט אויף א גרויסערן
פון די גמרא (בבא מציעא לג) ‘רובץ ולא רבצן
תפילת שחרית האט זיך ר' מרדכי פארזוימט ביי א פויק וואס ער האלט אין זיין האנט .וואונדערט
וכו‘‘ ,און מעקט אפ אונזערע זינד בקביעית ,א
יעדעס יאהר פון דאסניי( "...עזרי מעם ה‘)
חסיד וואס איז געליגן שווער קראנק אין זיין שטוב ,זיך דער דארפסמאן ,און פרעגט פון די מענטשן
און ר' מרדכי מיט זיין גרויס מסירות נפש צוליעב פארוואס און וואס דאס איז? ענטפערן זיי אים:
• יום כיפור דער כח פונעם גאנצן יאהר פיקוח נפש ,האט געדארפט האקן האלץ צו קענען ס‘האט אויסגעבראכן א גרויסער פייער אין שטאט,
לכפר על בני ישראל מכל חטאתם אחת מאכן א פייער און אפקאכן וואסער פאר'ן קראנקען ,און ס‘איז א סכנה די שטאט זאל נישט פארברענט
בשנה( .ויקרא טז:לד) נישט נעמענדיג אין אכט ,אז ער איז דער בעל תפילה ווערן ,קלאפט דער מענטש מיט‘ן פויק און לאזט
יום הכיפורים איז מכפר אויפ‘ן גאנצן יאהר,
צו שחרית אין די הייליגע שוהל אין בעלזא .ווען ר' וויסן פאר אלע שטאט‘ס לייט אז ס‘ברענט אין
און זיכער האט דער טאג א כח פונעם גאנצן יאהר.
מרדכי איז ענדליך אנגעקומען אין שוהל האט מען שטאט .נאך א קורצע צייט זעהט דער דארפסמאן
דאס ווארט “הכפרים“ (( )355אזוי ווי ס‘שטייט
אין די תורה ,אהן די ו‘) באטרעפט “שנה“ (.)355 שוין געהאלטן ענדע פון תפילת 'נשמת' אזוי אז ר' אז דאס פייער איז שוין פארלאשן ,איז דאס אים
(מדרש פנחס) מרדכי האט אנגעהויבן "המלך" מיט הילכיגן געשריי ,זייער געפעלן נאכ‘ן זיך אומקערן צוריק אהיים
שטייענדיג ביים טיהר פון די שוהל ,און פון דארט איז צו זיין דארף ,און גייענ‘דיג אין גאס זעהט ער
• ס‘איז פאר‘ן גאנצן פאלק
ער צוגעגאנגען צום עמוד ,און ווייטער געדאוונט .ווי ס‘פלאקערט א פייער ,און פארברענט אלעס
ונסלח לכל עדת בני ישראל ...כי לכל העם
בשגגה( .במדבר טו:כז) נאכ'ן דאווענען האט זיך מרן זי"ע געוואנדן צו אים ארום ,איז ער שנעל אהיים געלאפן ,גענומען א
וויבאלד ס‘איז פאר דעם גאנצן פאלק ,איז און געזאגט" :דו האסט היינט געדאווענט זייער פויק ,און געלאפן צום פייער און גענומען קלאפן
דאך דאס געווען בשגגה ,ווייל יעדער טראכט אז ווארעם" .האט ר' מרדכי געענטפערט" :אז מ'הייצט אויפ‘ן פויק נאכאמאהל און נאכאמאהל ,וועלנדיג
די גאנצע וועלט טוהט אזוי .וק“ל( .ישמח משה) פארלעשן דאס פייער ,אבער צו זיין גרויסער בראך איין פאר'ן דאווענען ,דאוונט זיך ווארעם".
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין יום כיפור כג פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצרכיפור ָ
אֹוצר ָ יום ַש ָּבת
ַמיין ַמיין
ַמיין ׁאו ָצר...עשי"ת ...שבת שובה...יום כיפור...
>>>>>
• פערל ווערטער יוהכ"פ
האט די ‘חזקה‘ דער דומ“צ הגאון רבי אלי‘ שמואל
האט דאס פייער זיך נישט דערשראקן פון זיין
ווינד שליט“א .אגב דער משב“ק הרה“ח רבי יצחק
נאכאנאנדיגע קלאפעריי ,ביז דער גאנצער דארף
לאנדא ז“ל ,האט דערציילט אז איין יאהר איז מרן
• אליין מקדש זיין איז פארוואנדלט געווארן אין איין פלאם פייער.
זי“ע געגאנגען זיך אפרוהען יום כיפור ביינאכט
כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם מכל פארביטערט פאהרט דער דארפסמאן צוריק אין
פאר חצות און געהייסן מ‘זאל אים וועקן ביי חצות.
חטאתיכם (אחרי טז:ל) שטאט ,און פוהל מיט צארן שרייט ער אויף די
אמת טאקע" ,כי ביום הזה יכפר" ,דער • יהי רצון‘ נאר נאכ‘ן זאגן גאנץ תהלים שטאטסלייט וואס האבן אים אזוי פארפיהרט
באשעפער זאגט אז ער וועט שוין זארגן אז די אויך דערציילט הרה“ח רבי יצחק לאנדא ז“ל ,אז און פארנארט .הערנדיגע זיינע רייד ,לאכן זיי
קדושת היום זאל פארגעבן די זינד ,ווייל עיצומו איין יאהר האט מרן מהר“א זי“ע אריינגעהערט אין און זאגן אים :שוטה און טיפוש וואס דו ביזט,
של יום מכפר ,אבער "עליכם" אויף אייך זעלבסט, זיין צימער ווי דער ציבור המתפללים זאגן תהלים וואס האסטו געמיינט אז דער פויק לעשט דאס
"לטהר אתכם מכל חטאתכם" ליגט פארט א פליכט פייער? דאס קלאפן אויף די פויק איז א סימן פאר
יום כיפור אינדערפרי ,און אז זיי זאגן ‘יהי רצון און
זיך מקדש און מטהר זיין‘( .בית אברהם‘ -סלאנים) די שטאטסלייט אז זיי זאלן שנעל לויפן און גיסן
*
וואסער צו פארלעשן דאס פייער‘ .ווייל מיט בלויז
• אוועק גענומען דעם ‘ראש‘ קלאפן קען מען קיין פייער נישט לעשן‘“ ...
אתה הבדלת אנוש מראש ,ותכירהו לעמוד די זעלבע זאך איז דא האט מרן זי“ע
לפניך[ ...תפילת נעילה]. ערקלעהרט דעם נמשל :ווען מיר זענען זיך
“רבש“ע!“ האט דער סניגורן של ישראל, מתוודה אויף אונזערע זינד ,דארף מען וויסן אז די
דער הייליגער בארדיטשובער זי“ע זיך אמאהל
מטרה פון קלאפן אופ‘ן הארץ ווען מ‘זאגט ווידוי
אויסגע‘טענה‘ט מיטן כל יכול“ :דו האסט
איז צו ערוועקן דאס הארץ פונעם מענטש ,אז
פונעם מענטש דעם ‘ראש‘ אוועק גענומען; די
פיהלצאליגע פלאגענישן און טרדות הפרנסה ,ביז ס‘זאל זיך גיסן טייכן טרערן פון זיינע אויגן ,און ער
זיין קאפ איז אים שוין נישט אויף די פלייצעס ,איז שלשה עשרה מידות נאך יעדער ספר תהלים .איז זאל חרטה באהן אויף זיינע זינד .און ווער ס‘זאגט
ווי קענסטו דערנאך פארלאנגען פון אים ‘ותכירהו מרן זי“ע געווארן אויפגעציטערט ,און געזאגט: די ווידוי און קלאפט אויפ‘ן הארץ ,אבער דאס
לעמוד לפניך‘ ,אז ער זאל זיך שטעלן פאר דיר “אוי ,אוי ,זיי מוחל גיי זאג זיי אז זיי זאלן נישט זאגן הארץ איז נישט דארט ,און ער טוהט נישט באמת
דאווענן מיט ישוב הדעת“!?... דעם יהי רצוןנאר נאכ‘ן ענדיגן גאנץ ספר תהלים“. תשובה אויף זיינע זינד איז ער גלייך ווי יענער
דארפסמאן וואס קלאפט און קלאפט אויפ‘ן פויק,
* • די ריינע און הייליגע לופט פון יום כיפור אבער דאס קלאפן העלפט גארנישט.
• ‘מיר זאלן קענען לערנען‘... איין יאהר יום כיפור ,האבן די גבאים באמערקט
b
אבינו מלכנו כתבנו בספר פרנסה וכלכלה... אז מרן זי“ע דרייט זיך ארום אין זיין צימער
מיר בעהטן ביים באשעפער“ ,אבינו מלכנו און שעפט אריין אין זיך לופט איינמאהל און תהילים בחצות הלילה
כתבנו“ שרייב אונז אריין “בספר“ אז מיר זאלן קענען
• מנהג ותיקין צו זאגן גאנץ ספר תהלים
נאכאמאהל .ס‘האט זיי מיט זארג געוואונדערט,
לערנען תורה ,אבער צו דעם האבן מיר אויך שטארק “אפשר שפיהרט זיך מרן זי“ע נישט גוט ,אפשר איז
נויטיג “פרנסה וכלכלה“ ,פרנסה מיט אלע געברויכן.
אים שווער צו אטעמען און ער שטרענגט זיך אהן יום כיפור ביינאכט.
ווייל אנדערש וועלן מיר נישט קענען לערנען קיין
תורה( .תפארת שלמה) צו כאפן לופט?“ ווען מרן זי“ע האט באמערקט דער של“ה הק‘ (מסכת יומא פרק נר מצוה
* זייער וואונדער ,האט ער זיי געזאגט :“היינט איז אות כח) שרייבט“ :דער מנהג אין אסאך גלילות
דאך יום כיפור ,דער הייליגסטער טאג אין יאהר, ביי אידן ,צו זאגן גאנץ ספר תהלים יום כיפור
• ‘אבער דו ביזט דאך אין סוף‘... ביינאכט .און ס‘איז א מנהג ותיקין .ווייל ס‘איז
און די ווערטער פון חז“ל זענען דאך באקאנט :אז די
אנו מלאי עון ואתה מלא רחמים‘. הייליגקייט פון טאג אליין איז מסוגל פאר א כפרה נישטא גרעסער‘ס פונעם ספר תהלים וואס אין
איין יאהר יום כיפור ביינאכט ,בשעת‘ן זאגן זיך אלעס ,ס‘האט אסאך שבחים אויפ‘ן באשעפער,
און פאר טהרה .קומט אויס אז אין דעם הייליגן טאג
דעם פיוט ‘אנו מלאי עון ואתה מלא רחמים‘ ,האט
ס‘איז מעורר צו תשובה ,און אסאך פון די מזמורים
איז די לופט מער ריין ווי א גאנץ יאהר .נו ,אזעלכע
דער הייליגער רבי לוי יצחק פון בארדיטשוב זי“ע
הייליגע לופט ,וואס מ‘טרעפט נישט א גאנץ יאהר, זענען בקשות פאר סליחה ומחילה“.
אויסגעשריגן מיט א התלהבות‘“ :אנו מלאי עון‘,
מיר זענען פוהל מיט זינד ,און ווי גרויס איז דען אין בעלזא האט די ‘חזקה‘ פון זאגן תהלים
וויל איך אריין אטעמען“...
לוי יצחק אינגאנצן ,וואס ער איז פוהל מיט זינד? יום כיפור ביינאכט נאך חצות ,געהאט החסיד • די עבודה יום כיפור האט אים אויפגעלעבט...
אבער ‘ואתה מלא רחמים‘ ,דו ביסט דאך ‘אין ר‘ הירש מיכל פניא‘ס (דער טאטע פון הרה“ח ר‘
דער טארניפאלער רב זצ“ל האט דערציילט ווי משה אלעזר לעמבערגער ע“ה) ,וואס האט געהאט
סוף‘ ,קומט דאך אויס אז אויך דיין רחמים האט
די חזקה בירושה פון זיין טאטע און זיידע .היינט אזוי ער איז נתקרב געווארן און געווארן א בעלזער
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין יום כיפור כד פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצרכיפור ָ
אֹוצר ָ יום ַש ָּבת
ַמיין ַמיין
ַמיין ׁאו ָצר ...יום כיפור...
>>>>>
• פערל ווערטער יוהכ"פ
חסיד :זיין שווער ,פון די חשוב‘ע בעלזער חסידים ,געקענט אנגעהויבן צו דאווענען“.
און א רב אין א שטאט ,האט אים געשיקט אויף
נישט קיין סוף און נישט קיין גבול!“.
E ראש השנה קיין בעלזא און אים אנגעזאגט ,אז
* Jמאוצרות הצדיקים L באלד נאך ראש השנה זאל ער צוריק אהיימקומען,
ווייל ער פלעגט ארויס העלפן זיין שווער מיט
• אהבת חנם אנשטאט שנאת חנם
• יום הכיפורים •
פארשידענע רבני‘שע אנגעלעגנהייטן און ער
אתה נותן יד לפושעים[ ...תפילת נעילה] האט געענטפערט אויף שאלות פאר די פולע
דער “אהבת ישראל“ פון וויזשניץ זצ“ל איז מענטשן אין אזעלכע הייליגע טעג .נאך עטליכע
געווען באוואוסט מיט זיין זעלטענער אהבת יאהר פאהרן קיין בעלזא אויף ראש השנה ,האט
ישראל ,ער האט יעדן אויפנעמען בסבר פנים b
אים שוין געגלוסט צו בלייבן אויך ביז נאך יום
יפות ,א שומר תורה ומצוות און א פורק עול מיט‘ן
זעלבן שמייכל“ .איך וועל ענדערש אפגעבן א דין
כל נדרי כיפור .ער האט אבער געלעבט אין א שרעקליכע
•
ארימקייט ,און כמעט וואס ער האט נישט געגעסן,
וחשבון אויף יענער וועלט אויף ‘אהבת חנם‘ ,ווי וואס דאס האט אים שטארק אפגעשוואכט .פארוואס זאגם מען “כל נדרי“ יום כיפור
איידער אויף ‘שנאת חנם‘ “,פלעגט ער זאגן .איין
די גמרא (נדרים כג ):זאגט :אז דער וואס וויל אז יום כיפור אינמיטן דאווענען ,האט ער זיך
טאג איז אריינגעקומען צו אים א איד ,וועלכער
איז נישט געווען באוואוסט אלס א שומר תורה אנגעהויבן שלעכט צו שפיהרן און ער איז געווארן זיינע נדרים פון דורכ‘ן גאנצן יאהר זאל נישט שטיין,
ומצוות .דער רבי האט אים אויפגענומען הארציג פארחלש‘ט .ווען מ‘האט אים דערמינטערט ,האט
און ווארעם ,און אים אפילו געדרוקט די האנט ער זיך געטראפן אינדרויסן פון די הייליגע שוהל,
מיט א פריינטליכן שלום עליכם .שטייט א חסיד און ארום אים שטייען די דיינים און פסק‘נן ווי אזוי
און וואונדערט זיך און פרעגט“ :וויאזוי געבט דער אים צו געבן צו עסן .פלוצלינג האט ער געהערט די
רבי די האנט פאר אזא פושע?“ האט אים דער שטימע פון מרן מהר“י זי“ע ,וואס האט געהאלטן
רבי געענטפערט“ :די קושיא איז אויפ‘ן הייליגן אינמיטן דעם סדר העבודה ,וואס האט זיך ארויס
באשעפער ,נישט אויף מיר .פון אים האב איך געהערט פון די שוהל ווי א לייבן-געשריי ...פון
זיך געלערנט אזוי צו פיהרן :ביי דער תפילה פון גרויס זיסקייט הערנ‘דיג דעם רב‘ס שטימע ,האט
‘נעילה‘ זאגן מיר דאך‘ ,אתה נותן יד לפושעים‘... דער טארנאפאלער רב געשפיהרט ווי ער באקומט זאל זאגן אין ראש השנה :יעדע נדר וועלכע איך
* א פרישע לעבן .ער האט זיך אויפגעשטעלט און וועל מנדר זיין אין די צוקנופט ,זאל שוין פון יעצט
• די מלאכים רעדן גוטס אויף אידן צוריק אריין אין שוהל צווישן די מתפללים ,און איז זיין בטל ,און דאס איז א “מסירת מודעה“ ,מ‘לאזט
ומלאכים יחפזון וחיל ורעדה יאחזון[ :תפילת יום דארט געבליבן זיצן ביז ביינאכט ,נישט פיהלנ‘דיג באקאנט מאכן אויף די נדרים וועלכע וועלן זיין אין
כיפור] מער קיין הונגער אדער שוואכקייט ,ווי גלייך דער די צוקונפט ,און ס‘ניצט צו מבטל זיין יעדע נדר,
פארוואס דארפן די מלאכים ציטערן ,האבן רב וואלט אין אים אריינגעלייגט א נייע נשמה .וואס ווען בשעת ער מאכט דעם נדר פארגעסט ער
פון די “מודעה“ וועלכער ער האט שוין פון פאראויס
זיי דען עבירות? נאר דער באשעפער וויל אז די
מלאכים זאלן רעדן גוטס אויף די אידן ,און זיי ווייסן איבערגעגעבן ,און דער טעם דערצו ,פארוואס ס‘איז
• דער עבודה פון יום כיפור
אז דאס איז דער ווילן פון באשעפער ,דערפאר ווען כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע זי“ע איז געווען אזוי ,ווייל מיר רעכענען זיך דערמיט ,אז אויב דער
ציטערן זיי ,אויב זיי וועלן נישט אויספיהרן זייער אין די שטאט ראצפערט ,בשעת דער ערשטע מענטש וואס מאכט דעם נדר וואלט בשעת מעשה
שליחות פון רעדן גוט‘ס ,ווי ס‘דארף צו זיין( .כ“ק מרן וועלט‘ס מלחמה ,האט ער זיך אויפגעהאלטן א געדענקט ,אז ער האט שוין אין אמת‘ן פון פאראויס
מהר“ש מבעלזא זי“ע)
* לענגערע צייט ,איידער ער האט אנגעהויבן צו געלאזט וויסן אז ער וויל נישט נעמען אויף זיך גאר
זאגן דער ‘סדר העבודה‘ ביי מוסף פון יום כיפור .קיין נדרים ,וואלט ער באלד אויפ‘ן פלאץ חרטה
דא מער מענטשן אין שוהל ווייל אין יום כיפור שפעטער האט מרן זי“ע ערקלערט אזוי“ :אין געהאט ,און זיך אפגעשייד פון צו זאגן דעם נדר,
טאהר מען נישט טוען קיין שום ארבעט אפילו בעלזא ,איידער איך האב אנגעהויבן צו דאווענען און דערפאר הייסט דער גאנצער נדר ,אזוי ווי א
נישט אנצוגרייטן קיין עסן ,דערפאר דעמאלט איז מוסף ,האב איך זיך פארגעשטעלט פאר מיינע טעות( .אוצר המועדים)
די ריכטיגע צייט אז דער חזן זאל מוסר מודעה זיין כאטש די גמרא זאגט אז מ‘זאל אנהייב יאהר אויגן דער גאנצער בית המקדש און וויאזוי דער
אויף גאנץ קהל פון דעם יום הכיפורים ביז צום כהן גדול טוהט דער עבודה ,און אזוי האב איך אויך מתיר נדר זיין ,פונדעסטוועגן זענען מיר הערשט
קומענדיגן יום הכיפורים אז אלע נדרים זאלן בטל געקענט זאגן דער עבודה; אבער דא האב איך דאס מתיר נדר אין יום הכיפורים ,דער טעם דערפון
ווערן( .תוס‘ נדרים כ“ג): קודם נישט געקענט זעהן ,און נאר נאך א שטיקל איז ווייל יום הכיפורים ווערט אויך אנגערופן ראש
צייט ווען איך האב דאס שוין געזעהן ,האב איך השנה .נאך קען מען זאגן אז ווייל יום הכיפורים איז
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין יום כיפור כה פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצרכיפור ָ
אֹוצר ָ יום ַש ָּבת
ַמיין ַמיין
ַמיין ׁאו ָצר ...יום כיפור...
>>>>>
געווען אין בבל ,וואס דארט האט מען גערעדט • פארוואס מ‘זאגט דריי מאהל כל נדרי
אויף ארמיש ,כדי יעדער זאל פארשטיין וואס
דער סדר פון זאגן “כל נדרי“ איז אזוי :דער
מ‘זאגט .הג“ה במהרא“ק)
שליח ציבור הייבט אהן צו זאגן דאס ערשטע
• א שטורמישער “כל נדרי“ מאהל “כל נדרי“ מיט א נידריגע שטימע און דער
ערב יום כיפור פארנאכט ,דאס בית המדרש קהל זאגט מיט אויך מיט א נידריגע שטימע ,דאס
איז פוהל מיט מתפללים .די זון האלט שוין ביים צווייטע מאהל אביסל העכער ,דאס דריטע מאהל
אונטערגיין ,אבער דער הייליגער רב י משה לייב גאנץ הויך .דער טעם דערפון איז ווייל דעמאלט
מסאסוב זי“ע איז נאך נישטא אין בית המדרש. וועט זיך דאס דערהערן מיט א פארכט און שרעק,
ערשט נאך “כל נדרי“ איז דער רבי אנגעקומען און אויך ווייל שטענדיג איז דאס דער לשון פון די
ווייל ס‘זאל אויסזעהן ווי התרת נדרים וואס מ‘דארף
זיך פארענטפערט ,אז קומענדיג אין בית המדרש חכמים אז מ‘זאגט יעדער זאך איבער דריי מאהל.
האבן דריי מענטשן( .מהרי“ל)
האט ער ארויס געהערט פון א שטוב ווי א קינד נאך א טעם ווייל התרת נדרים איז אנקעגן
וויינט ,און אריין קומענדיג דארט ,זעהט ער ווי א דעם וואס ווען דער חכם איז מתיר דעם נדר זאגט • פארוואס זאגט מען ‘כל נדרי‘ אויף די
קליין קינד ליגט אין א וויגעלע ,וויינט יאמערליך ער דריי מאהל “מותר לך“ ,אויך דערפאר שטייען ארמישע שפראך
און קיינער געפונט זיך נישט אין שטוב .די מאמע דער טעם פארוואס מ‘זאגט “כל נדרי“ אויף דריי מענטשן ווען מען זאגט “כל נדרי“ פאר‘ן
איז געגאנגן צו “כל נדרי“ ,און דאס קינד האט עמוד ,דער שליח ציבור ,און צוויי חשובע מענטשן ,די אראמישן לשון ,איז ווייל דאס האט מען מתקן
זי איבער געלאזט אליין .האט רבי משה לייב
באשלאסן אליין צו בארוהיגן דאס קינד .און נאר • “א צענטער צו כל נדרי“ אין חברון
נאכדעם וואס די מאמע איז אהיים געקומען פון כ“ק האדמו“ר מראחמיסטריווקא ב“פ זצ“ל האט פארציילט :אין די טעג פון חודש אלול פלעגט
“כל נדרי“ ,האט ער געקענט גיין אין בית המדרש. הרה“ק דער טאטע זצוק“ל פאהרן קיין חברון יעדעס יאהר מתפלל צו זיין פאר די ימים הנוראים.
יענער “כל נדרי“ האט אויפגעשטורמט אין הימל ער איז געפאהרן מיט א חבורה פון עטליכע אידן ,און איך פלעג אויך מיטפאהרן מיט זיי .צווישן די
א גרויסע רעש ,און אלע אידן זענען געבענטשט מיטרייזנדע איז געווען הרה“ח ר‘ יצחק אייזיק אייזן ז“ל וואס איז געווען גוט באקאנט אין די געסלעך
געווארן מיט א זיס און גוט יאהר. פון די שטאט חברון ,און ער האט אונז געוויזן דעם בית מדרש וואס ווערט אנגערופן בית מדרשו של
• ‘אימת הדין‘ פונעם הייליג‘ן בעש“ט זי“ע אברהם אבינו .ביי איינע פון די נסיעות האט הרה“ח ר‘ יצחק אייזיק ז“ל דערציילט א מעשה וואס
איז געווען אין חברון אין פריער‘דיגע יאהרן .אמאהל ערב יום כיפור ווען מ‘איז געגאנגען זאגן ‘כל
דער הייליגער רוזשינער זי“ע האט אמאהל
נדרי‘ ,איז נישט געווען אין בית מדרש נאר ניין אידן .ס‘איז נישט
דערציילט :איין יאהר ערב יום כיפור ,ווען דער
געווען קיין צענטער צו משלים זיין דעם מנין .די מתפללים זענען
הייליגער רבי ר‘ בער זי“ע איז געפאהרן צום בעל
געווען זייער באזארגט אויב מ‘וועט קענען דאווענען מיט מנין אינעם
שם טוב הקדוש זי“ע ,האט ער באמערקט ווי
הייליגן טאג .זיי זענען ארויסגעגאנגען ברחובות העיר צו זעהן אפשר
דער טלית פון זיין רבי ,דער בעל שם טוב ,גייט
וועלן זיי קענען טרעפן א צענטער משלים צו זיין צום מנין .האבן זיי
כמעט אראפאלן ,איז ער צוגעגאנגען כדי דאס
אנגעטראפן אן עלטערער איד וואס איז געגאנגען אין וועג .האבן
אויפצוהייבן .ווען ער איז געקומען נאנט ,האט ער
זיי אים געפרעגט צי ער קען קומען משלים זיין דעם מנין .האט דער זקן געפרעגט צי מיט מיר האט
באמערקט ווי דער בעל שם טוב ציטערט פון גרויס
עטץ מנין? האבן זיי געענטפערט יא! האט ער געזאגט ,אויב אזוי קום איך ,און איך וועל דאווענען
פחד און שרעק ,אזוי גרויס איז געווען זיין פחד אז
מיט אייך .דער זקן האט דארט געדאוונט אלע תפילות .די אידן זענען געווען בשמחה אז זיי האבן
אפילו דער טיש נעבן אים האט געציטערט .האט
געטראפן א צענטער צו קענען דאווענען די תפילות פון יוכ“פ מיט א מנין .קיינער פון די מתפללי
דער רבי ר‘ בער זי“ע געזאגט“ :ביז דעמאלט האב
בית הכנסת האבן נישט געוואוסט ווער איז דער דאזיגער אורח ,זיי האבן זיך פארגעשטעלט אז ער
איך נישט געוואוסט ווי שטארק מיין רבי ציטערט
איז עפעס א גאסט וואס איז דא צופעליג אנגעקומען .דער חזן בית הכנסת ,וואס איז געווען אן איש
פונעם אימת הדין“.
חסיד ,האט מוצאי יום כיפור געוואלט פארבעהטן דעם זקן ער זאל קומען איבערבייסן ביי אים אין
• יום כיפור אויך מכפר אויף עבירות וואס שטוב .אבער אזוי ווי מ‘האט געענדיגט דאוונען מעריב איז דער זקן נעלם געווארן .מ‘האט אים נישט
ס‘העלפט נישט קיין תשובה! געקענט געפינען .מ‘האט אים שטארק געזוכט און נישט געטראפן ,און די אידן פון ביהמ“ד זענען
דער הייליגער “מאור עינים“ ,הרה“ק רבי געווען אין גרויס צער אז מ‘קען נישט דעם איד מכבד זיין .יענע נאכט איז דער זקן געקומען אין חלום
נחום מטשערנאביל זי“ע ערקלעהרט די שיטה צום חזן און אים געזאגט ,אז ער איז געווען אברהם אבינו ע“ה .ער איז געקומען משלים זיין דעם
פון רבי אז יום כיפור איז מכפר אפילו פאר די מנין ,ווייל ער האט געזעהן זייער גרויסע צער פון נישט וועלן דאווענען ביחידות .די אידן האבן זיך
וואס טוען נישט תשובה (יומא פה .):לכאורה גאר שטארק געפרייט דאס צו הערן( .המעשה מובא בקיצור נמרץ בספר ‘תפארת שלמה‘ פ‘ לך לך)
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין יום כיפור כו פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...יום כיפור ...נעילה ...מוצאי יום הכיפורים...
>>>>>
שיטה מעג מען ענדיגן דאווענען תפלת נעילה געווארן אז ער וועט נישט קענען אריין גיין קיין וויאזוי קען דאס זיין אז מ‘זאל האבן א כפרה אהן
אפילו ביינאכט אויך .רבי יוחנן זאגט אז “נעילה“ ארץ ישראל וואס איז געווען נאך די זיבן טעג פון תשובה צו טוען? נאר די כוונה פון רבי איז ,אז יום
מיינט מ‘פארשפארט צו די טויערן פונעם היכל, אבילות פון מרים הנביאה וואס איז געווען ט“ז ניסן, כיפור צוזאמען מיט תשובה איז מכפר אפילו אויף
וואס די צייט דערפון איז געווען נאכדעם וואס און באלד בשעת מעריב האט ער אנגעהויבן מתפלל אזעלכע עבירות וואס ס‘העלפט נישט אויף דעם
מ‘האט אנגעצינדן די מנורה נאכמיטאג ,און לויט זיין דערויף ,און די תפילות האבן זיך געענדיגט יום קיין תשובה א גאנצע יאהר .האט געזאגט אויף
די שיטה מוז מען ענדיגן “נעילה“ ווען ס‘איז נאך כיפור בשעת מנחה ,דערפאר האט משה רבינו מתקן דעם זיין זוהן הרה“ק רבי מרדכי מטשערנאביל
טאג( .שו“ע או“ח סי“ תרכ“ג ובמג“א שם)
געווען די תפלת נעילה פון יום כיפור וועלכער איז זי“ע ,אז ווען זיין טאטע האט געזאגט די הייליגע
געווען דאס פונף הונדערט פופצונטער תפילה • ,די צדיקים אליין מיט‘ן באשעפער ווערטער ,האט מען גלייך אויסגערופן אויבן אין
דערפאר האט משה רבינו געזאגט דאס לשון הימל“ :הלכה כרבי נחום ,הלכה כרבי נחום“.
פון הרה“ק רבי ר‘ צבי הירש הכהן מרימנוב זצ“ל
שטייט א טעם ווייל דעמאלט איז די צייט וואס די
(ואתחנן אל ה‘ בעת ההוא“ דייקא אין די צייט פון • ויאמר ה‘ סלחתי כדבריך...
נעילה ,ווייל די גמרא (ראש השנה יז ):זאגט :אז
צדיקים פונעם דור ,שפארן זיך איין צוזאמען מיט‘ן אמאהל יום כיפור נאך כל נדרי ,האט דער
באשעפער אליין אין א באזונדערן היכל ,וואס מ‘גיט הייליגער “קדושת לוי“ זי“ע ,א קלאפ געטוען אין
נישט קיין שום רעכט פאר קיינעם פון די מקטריגים טיש ,דער עולם איז שטיל געווארן ,און ער רופט
דארט אריין-צו-גיין( .בארת המים) אויס“ :רבותי! חז“ל זאגן אונז“ ,כל האומר דבר
• עפענען דאס הארץ צו תשובה בשם אומרו מביא גאולה לעולם“—זאג איך אייך
טאקע ,בשם אומרו“ ,ויאמר ה‘ סלחתי כדבריך!“
ס‘איז זייער גלייך אז דער לעבעדיגער מענטש
זאל יעצט אין די מינוטין ווען ס‘שפארן זיך צו • גלייבן אז דער באשעפער איז מוחל
די טויערן פון הימל ,גוט אריין טראכטן אין זיין אונזערע עבירות
הארץ אז דאס זאל זיך יעצט עפענען צו תשובה, ביים טיש פון הרה“ק רבי מרדכי מטשערנאביל
ווייל אויב ס‘וועט זיך יעצט נישט עפענען ,ווען זי“ע איז אמאהל געזיצן א גרויסע בעל עבירה ,און
דעמאלט וועט זיך דאס הארץ יא עפענען צו שטארק געקרעכצט אויף זיין נידריגע מצב אין
תשובה? דערפאר דארף דער מענטש שטארק אידישקייט ,און ער האט געטראכט ביי זיך ,אז די
צוטערן מיט א צוטער און מורא און שרעק מכוון תשובה פון אזא גרויסער חוטא און פושע אזויווי
זיין ביי די תפלת “נעילה“ מער פון אלע אנדערע ער איז ,ווערט זיכער נישט אנגענומען אויבן אין
תפלות פון א גאנץ יאהר וואס דאס וועט גורם זיין הימל .פלוצלינג הערט ער ווי דער טשערנאבילער
אז דער באשעפער וועט פארמאכן די טיהר אז די מגיד רופט זין אהן“ :ווער ס‘גלייבט נישט אז ווען
מקטריגים זאלן גארנישט קענען מקטרג זיין אויף א איד קרעכצט און טוהט תשובה נעמט אים דער
דעם כלל ישראל ,אזוי ווי ס‘שטייט אין די הייליגע באשעפער אהן ,איז א ריכטיגע אפיקורס“( .כ“ק מרן
ספרים אז דאס ווארט “נעילה“ זענען די אותיות פאר א יחיד נאך יום כיפור ענטפערט מען נישט אדמו“ר שליט“א -דברי כיבושין לפני ‘כל נדרי‘ תשנ“ד)
פון נע“ל -י“ה ,דער באשעפער מאכט א שלאס און מער פון הימל ,אבער דער באשעפער האט אים b
פארשטאפט פאר די מקטריגים אז זיי זאלן נישט
קענען מקטרג זיין אויפ‘ן כלל ישראל( .באר משה)
געזאגט “רב לך“ אז די משה רבינו וואס דער רבים
דארף אנקומען צו דיר ,האסטו א דין ווי א רבים אז תפילת נעילה
• מעורר רחמים איידער מ‘שפארט צו די • משה רבינו האט מתקן געווען די תפלת נעילה די קענסט אויך מתפלל אפילו נאך יום כיפור ,נאר
איך בעהט דיך זאגט דער באשעפער אז “אל תוסף
טויערן אין הימל דבר אלי עוד בדבר הזה“ ,מער בעהט נישט דאס.
דער ‘חתם סופר‘ ברענגט פון זיין רבי‘ן הגאון
ס‘שטייט אין ספר סדר היום אז די תפלה פון (דרשות התם סופר דף של“ד)
הפלאה זצ“ל אז די פונף הונדערט פופצן תפילות
“נעילה“ איז א תפלה וואס מ‘איז מוסיף אין דעם וואס משה רבינו האט מתפלל געווען אז ער זאל
הייליגן טאג כדי מ‘זאל מעורר רחמים זיין ווען
קענען אריין גיין קיין ארץ ישראל ,האט ער יעדן • פארוואס רופט מען די תפלה “נעילה“
מ‘שפארט די טויערן אין הימל אז אונזערע אלע די תפילה ווערט אנגערופון “נעילה“ וועגן די טאג ביים דאווענען שחרית ,מנחה ,און מעריב
תפלות פון די הייליגע טעג זאל מען מקבל זיין דערמאנט זיין בקשה ,אז ער זאל זוכה זיין אריין צייט וואס מ‘דארף צו דאווענען די תפלה .דער ‘בית
לרחמים ולרצון מיט א ליעבשאפט און מ‘זאל צו גיין קיין ארץ ישראל .מאכט דער ‘חתם סופר‘ יוסף‘ ברענגט א מחלוקת פון ירושלמי צווישן רב און
אונז מוחל זיין אונזערע עבירות( .סדר היום -ספר א חשבון אז משה רבינו האט אנגעהויבן מתפלל רבי יוחנן .רב זאגט אז “נעילה“ מיינט מ‘פארשפארט
אוצר המועדים) צו זיין נאכדעם וואס עס איז אויף אים נגזר דעמאלט די טויערן פון הימל ,דערפאר לויט די
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין יום כיפור כז פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצרכיפור ָ
אֹוצר ָ יום ַש ָּבת
ַמיין ַמיין
ַמיין ׁאו ָצר ...יום כיפור ...נעילה ...מוצאי יום הכיפורים...
>>>>>
באשלאסן אז זיין געזונט צושטאנד איז גאר
געפעהרליך .זיין טאטע ,מרן מהרי“ד זי“ע ,איז
b E
אים געקומען באזוכן יעדן טאג .ערב יוהכ“פ האט
מרן זי“ע געשיקט זאגן אז ער וועט היינט נישט
די הייליגע שטרוי Jמאוצרות רבוה“ק מבעלזא L
• די סגולה פון די יום כיפור שטרוי
• תפילת נעילה •
קומען ,און ער וועט קומען מוצאי יום כיפור אים
באזוכן .מוצאי יוהכ“פ איז מרן זי“ע געקומען און ווי באקאנט זענען רבוה“ק געשטאנען יום
געברענגט פון די שטרוי וואס ער איז געשטאנען כיפור אויף (טריקענע) שטרוי ,וואס איז געווען
דערויף ביים דאווענען יום כיפור ,און געזאגט אויסגעשפרייט אויף די פאדליגע פון די שוהל.
אסאך וואונדערליכע מעשות ווערן דערציילט
א גוי אין שוהל אינמיטן נעילה •
פאר‘ן בילגורייער רב“ :נעם די שטרוי אין די
האנט און לייג דאס צוקאפ‘נס אונטערן קושן ,און אין בעלזא איז געווען דער מנהג ,אז א גוי וועגן די געוואלדיגע סגולות פון דעם שטרוי ,אויף
פלעגט אריינקומען אין שוהל יום כיפור פאר
איך האף אז דו וועסט האבן א רפואה שלימה“.
‘נעילה‘ און אנצינדן די לעכט .ווייל די לעכט וואס
און טאקע פון יענעם טאג זענען די שמערצן
מ‘האט אנגעצינדן ערב יום כיפור האבן זיך שוין
געווארן ווייניגער ,און ער געווארן אויסגעהיילט.
געהאט פארלאשן במשך‘ן טאג ,און בשעת נעילה
“פון דעמאלט אהן“ ,האט דער בילגורייא רב זי“ע
איז דאך שוין געווארן טונקל אינדרויסן .איינמאהל
דערציילט“ ,האבן חסידים אנגעהויבן כאפן ,מוצאי
האט די רעביצין מלכה ע“ה געפרעגט פון מרן
יום כיפור ,פון די שטרוי אויף וואס מרן זי“ע איז
מהר“ש זי“ע ,פארוואס זאל מען נישט צוגרייטן אין
געשטאנען ביים דאווענען ,און דאס געהאלטן
שוהל גרויסע לעכט וואס וועלן ברענען א גאנצע
פאר א גרויסע סגולה“.
טאג ,פון ערב יום כיפור ביז מוצאי יום כיפור ,און
• נישט כאפן פון די שטרוי פאר אים... אזוי וועט מען נישט דארפן אריינברענגען א גוי וואס רבוה“ק זענען געשטאנען ביים אפרעכטן
אויך מרן מהר“א זי“ע פלעגט זיך אראפבייגן אין שוהל אין אזא הייליגע צייט?! האט מרן זי“ע זייער הייליגע עבודה אין דעם הייליגן טאג ,אז
נאכ‘ן דאוואנען מוצאי יום כיפור און נעמען איר געענטפערט“ :אדרבה ,איך וויל אז א גוי זאל חסידים האבן זיך געאיילט און געשטופט באלד נאך
אביסל פון די שטרוי פאר זיך ,וואס ער האט אריינקומען אין שוהל אין אזא הייליגע צייט ,און נעילה צו קענען כאפן פון די שטרוי ,וואס מ‘האט
באהאלטן אין א ספעציעל טיכל ,צוזאמען מיט ער וועט זעהן וויאזוי אידישע קינדער שטייען און געהאלטן פאר א שמירה און פאר א ברכה.
אנדערע שטרוי וואס אלטע חסידים האבן נאך און נישט נאר ביי חסידים איז די שטרוי פאסטן ,און זיי גיסן זיך אויס דאס הארץ פאר‘ן
מיטגעברענגט פון בעלזא .מרן זי“ע האט אויך הייליג‘ן באשעפער ,און דעמאלט וועט ער אויך געווען ווי א טייערע אוצר ,נאר אויך רבוה“ק האבן
מקפיד געווען אז קיינער זאל זיך נישט דערוואגן מלמד-זכות זיין אויף די אידן און זאגן :רבונו של פאר זיך גענומען אביסל פון די שטרוי ,און דאס
צו כאפן פון די שטרוי פאר אים ,און ווי מרן זי“ע עולם! מי כעמך ישראל! -צו דען קענען מיר מוותר געהאלטן ביי זיך ,אזוי ווי דער בילגורייער רב זי“ע
האט אמאהל אליין אויסגערופן בלשון קדשו: שרייבט :דער ברודער [שליט“א] כ“ק מרן מהר“א זיין אויף אזא לימוד-זכות?!“
זי“ע האט געזאגט בנוגע די שטרוי וואס מ‘האט “איך בין נישט מוחל ווער ס‘וועט כאפן פאר מיר“. • נישט לאנג דאווענען אפילו א האלבע
E אויסגעשפרייט יום כיפור אויף די פאדליגע פון
די שוהל ,אז דער טאטע ז“ל [מרן מהרי“ד זי“ע]
מינוט נאכ‘ן זמן
Jמאוצרות רבוה“ק מבעלזא L
מ‘דערציילט אז הגה“צ רבי אברהם יעקב
האט גענומען פאר זיך ,מוצאי יום הכיפורים ,פון די
רוקח זצ“ל ,דער הובניבער רב ,האט אמאהל לאנג
• מוצאי יוהכ”פ •
שטרוי אויף וואס ער איז געשטאנען ,און די שטרוי
געדאוונט תפילת נעילה ביים עמוד אין זיין שטאט,
איז ביי אים געווען א סגולה און אזוי ווי ער האט
און ער האט געענדגיט דאס דאווענען שפעטער
מיר עטליכע מאהל געברענגט פון די שטרוי ווען
ווי ס‘איז אנגענומען .ווען מרן מהרי“ד זי“ע האט
b איך בין נישט געזונט געווען אלס א סגולה פאר א
זיך דערפון דערוואוסט ,איז ווען רבי אברהם יעקב
תפילת ערבית רפואה .ווי ווייטער דערציילט
איז געקומען חול המועד סוכות להסתופף בצל
הקודש ,הא אים מרן זי“ע געזאגט“ :הובניבער רב • ,געהאט א רפואה שלימה...
אינמיטן די ערשטע וועלט קריג איז דער • זיך געאיילט ביי תפילת ערבית איר זאלט וויסן ,אז מוצאי יום כיפור ,נאך וואס
אידישע קינדער האבן געפאסטט א גאנצן טאג בילגורייער רב זי“ע [אלס בחור‘ל] נישט געזונט והוא רחום יכפר עון [ערבית מוצאי יוהכ”פ]
אמאהל האבן זיך די חסידים געאיילט מיט‘ן און געשטאנען און געדאוונט ,דארף מען נישט געווארן ,און זיין געזונט צושטאנד האט זיך
מאריך זיין בתפילה אפילו נישט א האלבע מינוט פארערגערט פון טאג צו טאג ,ביז דאקטורים האבן דאווענען תפילת מעריב מוצאי יום כיפור .און
>>>>> נאכ‘ן זמן( .מועדי קדשיך עמוד תקפ“ב)
אֹוצר
ָ ַמיין יום כיפור כח פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצרכיפור ָ
אֹוצר ָ יום ַש ָּבת
ַמיין ַמיין
ַמיין ׁאו ָצר ...יום כיפור ...נעילה ...מוצאי יום הכיפורים...
>>>>>
b פאר‘ן גבאי‘ן ר‘ משה איסר ז”ל (ראטהקאפף)
• ס‘איז נאכנישט בשלימות ,אלעס איז
נאר א גוטע התחלה! מה נהדר היה בצאתו איז דאס נישט געפעלן ,האט ער זיך אפגערעדט
אויף זיי ביי כ”ק מרן מהרי”ד זי”ע .מרן זי”ע ,נישט
אין די משנה (אבות פ“ה מ“ה) שטייט ,אז איינע בשלום מן הקודש וועלנדיג הערן דברי קטרוג אויף אידישע קינדער,
• “מוצאי יום כיפור איז א יום טוב”...
פון די ניסים וואס איז געווען אין בית המקדש איז מוצאי יום הקדוש ,האט מרן זי”ע אויף זיי ממליץ
אז דער כהן גדול איז נישט טמא געווארן יום כיפור. געווען און אים געזאגט“ :ווען דו וואלסט געלערנט
דער מדרש שמואל ברענגט פון א ‘חסיד‘ ,אז דער כ”ק מרן אדמו”ר שליט”א דערציילט :אמאהל וואלסטו געוואוסט וואס ס‘שטייט אין תוספות
גרויסקייט פון דער נס איז געווען ,וויבאלד יום כיפור אלס קינד ,מוצאי ראש השנה פון שנת תשט”ז, (יומא פז ):אז מוצאי יום כיפור איז בכלל נישטא
זעט דער יצר הרע אז ער גייט האבן א מפלה ,דערפאר ווען ער האט געוואלט אהיים גיין אינמיטן ווען קיין חיוב צו דאווענען תפילת ערבית[ ,ווייל יום
שטארקט ער זיך און ער פראבירט מיט אלע כוחות זיין הייליגער פעטער כ”ק מרן מהר”א זי”ע האט כיפור האט מען געדאוונט פיהר תפלות בייטאג,
מטמא צו זיין דער כהן גדול .לכאורה איז שווער ,חז“ל געפיהרט דעם טיש ,איז ער צוגעגאנגען זיך און תפילת נעילה איז משלים די חובת תפילת
(יומא כ ).זאגן דאך אז יום כיפור האט דער שטן נישט ערבית]“ ,נו ,און אז אידן דאווענען יא מעריב,
קיין רשות צו מקטרג זיין אויף די אידן ,אויב אזוי וואס פארא טענות האסטו אויף זיי ,כאטש וואס זיי
וויאזוי קען זיין אז דער יצר הרע האלט מלחמה מיט דאווענען שנעל”...
אלע זיינע כוחות מיט דער כהן גדול ,עד כדי כך אז “מ‘זאל האבן גע‘פועל‘ט‘ אלעס גוטס”.
מען דארף האבן א נס אז ער זאל נישט טמא ווערן?!
מוצאי יום הקדוש נאכ‘ן דאווענען וואונטשט
דער תירוץ איז ,אז באמת קען דער שטן נישט רעדן
מען זיך איינער דעם אנדערן“ ,מ‘זאל האבן
קיין שום שלעכטס אויף די אידן אין יום כיפור ,ווייל
אלעס גוט‘ס אויסגעבעהטן” אדער “מ‘זאל האבן
די אידן זענען אין דעם טאג אויף אזא הויכע מדריגה
גע‘פועל‘ט‘ אלעס גוטס” ,און מ‘וואונטש “א גוט
אז ער טרעפט נישט אויף זיי קיין שום שלעכטס ,נאר
געזעגענען פונעם פעטער איידער ער גייט אהיים, יום טוב”.
אדרבה -ער רעדט גוטס אויף זיי ,און ער דערציילט
און ער האט געזאגט “א גוטע וואך” .האט אים מרן b
ווי הייליג און טייער זיי זענען ,און זיין כוונה איז
אריינצוברענגען אין די אידן דורך דעם א מחשבה זי”ע גוט מוטיג געזאגט“ :יעצט זאגט מען ‘א גוטן
מוצאי יום טוב‘?” עטליכע טעג שפעטער מוצאי
קידוש לבנה
אז זיי זענען שוין אינגאנצן בשלימות ,און דורך דעם
וועלן זיי שפעטער אראפ פאלן פון זייערע מדריגות. יום הקדוש ווען ער איז צוגעגאנגען צום פעטער • “א גוט יאהר”
דאס האט אויך דער שטן פראבירט אריינצוברענגען מ‘פיהרט זיך מחדש צו זיין די לבנה מוצאי כ”ק מרן זי”ע ,וואונטשן און נעמען א ברכה ,האט
אין דער כהן גדול ,אז ער זאל טראכטן פון זיינע גרויסע יום כיפור ,נאכ‘ן דאווענען ווען מ‘גייט ארויס פון ער געזאגט “א גוטן מוצאי יום טוב” ,אזוי ווי ער
מדריגות ,אז ער קען אריינגיין אין קודש הקדשים, די שוהל ,כדי מ‘זאל באלד אנהייבן מיט א מצוה .האט געהערט מיט עטליכע טעג פריער .האט אים
און ממילא וועט ער האלטן אז ער איז שוין אינגאנצן נאך קידוש לבנה וואונטשט מען זיך איינער דעם מרן זי”ע געענטפערט מיט א שמייכל“ ,אה ,היינט
בשלימות ,און די מחשבות וועלן איהם צוברענגען זאגט מען “א גוט יום טוב” ווייל מוצאי יום הכיפורים אנדערן “א גוט יאהר” .אזוי ווי יום טוב.
איז א יום טוב.
צו א מכשול ח“ו; אבער עס איז געשען א נס אז ער • “נישט געקענט מחדש זיין די לבנה”...
האט געדענקט א גאנצע צייט אז ער איז נאכנישט דער בילגורייער רב זי”ע שרייבט :מוצאי יום • “א בריה שפלה”...
בשלימות ,און אלע הויכע מדריגות פון יום כיפור איז
איין יאהר ווען מרן מהר“ש זי“ע איז ארויס פון הכיפורים שנת תרס”ה ביי זיין טאטע כ”ק מרן
נאר א ‘התחלה‘ צו די עבודה פון דער נייע יאהר .כ“ק
מרן אדמו“ר שליט“א -המבדיל טיש תשסא)
די שוהל מוצאי יום כיפור האט ער געזאגט אויף זיך מהרי”ד זי”ע איז דער הימל געווען פארוואלקנט,
מיט אן התפעלות“ :אזא בריה שפלה זאל אזוי קענען און מ‘האט נישט געקענט מחדש זיין די לבנה.
מ‘האט נישט געטוען אין הימל איין זאך ,אהן מ‘זאל מבילגורייא זאגן דיבורים צו גאט ברוך הוא?!“ (כתבי מרן דערנאך האט גערעגנט גאנצע פיהר טעג ,צווישן
זי“ע ששמע מאחיו מרן מהר“א זי“ע) יום כיפור און סוכות און מ‘האט נישט געזעהן א
אונז פרעגן ...איך ווייס נישט פארוואס ...נאר ס‘איז
דרכו להשתמש בכלי שבור ,און ווי איך נאך דא א “א צובראכענע כלי“... • לבנה ביז יום טוב סוכות ביינאכט ,וואס דעמאלט
עהנליך ווערט דערציילט אז אמאהל מוצאי כלי שבור ווי מיר“... איז דער הימל קלאהר געווארן און מ‘האט געזעהן
• איך האב באצאהלט אלע חובות יום כיפור האט מרן מהר“ש זי“ע געזאגט פאר די א שיינע לבנה ,אבער מ‘האט נישט מחדש געווען
רעבעצין מלכה ע“ה “גוט וואך ,גוט יום טוב ,און א די לבנה ,ווייל ס‘איז געווען יום טוב ביינאכט און
מוצאי יום הכיפורים פון שנת תרפ“ז ,דאס ס‘איז שוין געווען עבר זמנו ,און יענעם חודש האט
גוט יאהר ,מ‘זאל האבן געפועל‘ט אלעס גוטס .דאס אונטערשטע יאהר פון כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע ,ווען מען נישט מחדש געווען די לבנה.
יאהר האבן מיר געהאט א גרויסע דעה אין הימל,
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין יום כיפור כט פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצרכיפור ָ
אֹוצר ָ יום ַש ָּבת
ַמיין ַמיין
ַמיין ׁאו ָצר ...יום כיפור ...נעילה ...מוצאי יום הכיפורים...
>>>>>
מהרי”ד זי”ע האט געלעבט ,פשט פונעם מנהג פון
• ‘דער ניגון פון די מלאכי השרת צוזאמען נעמען די תפילות מוצאי יום הקדוש? האט
ער איז אריין אין שטוב וואונטשן א גוט יאהר פאר
די רעבעצין הרבנית הצדקנית מרת חיה דבורה
ס‘איז מקובל אז דער ניגון וואס מ‘זינגט זיי מרן זי”ע געענטפערט אזוי :דעם טאטנ‘ס ענינים ע“ה און זיין שוועסטער הרבנית מרת חוה‘לע
אויפ‘ן זמר ‘המבדיל‘ ,האט מרן מהר”ש זי”ע קען מען נישט משיג זיין אבער בפשטות קען מען ע“ה .האט זיי מרן זי“ע צווישן אנדערס געזאגט:
געהערט ביי זיין רבי הרה“ק רבי שלמה לוצקער זאגן א טעם :איין איד דאוונט מיט קאלטע טרערן “די חסידים האבן אויף מיר מער גארנישט ,איך האב
זי”ע ,וואס האט אים אויך געזאגט :אז זיין רבי, און א צווייטער איד דאוונט מיט ווארעמע טרערן, זיי שוין באצאהלט אלע חובות“( .כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א
דער מעזריטשער מגיד האט געזאגט“ :דער מישט ער דאס אויס צוזאמען. בשם כ“ק הרה“צ רבי יצחק מיאברוב זצ“ל)
• “געלערנט מסכת סוכה”...
מקור פונעם ניגון איז פון די מלאכי השרת“. b
• ‘דער ניגון פון די מלאכים עולים ויורדים כ”ק מרן מהר”א זי”ע האט זיך געפיהרט צו
כ”ק מרן מהר”א זי”ע האט אמאהל געזאגט: לערנען גמרא מסכת סוכה נאכ‘ן אויספאסטן
דער זיינע מרן מהר”ש זי”ע האט געהערט דעם מוצאי יום הכיפורים,
ניגון פון זיין רבי הרה“ק רבי שלמה לוצקער
b
זי”ע ,וואס האט דאס געהערט פון זיין רבי ,דער
מעזריטשער מגיד ,וואס האט דאס געהערט
בהיכלו פונעם בעל שם טוב הק‘ זי”ע וואס
צוזאם נעמען די תפילות
האט דאס מקבל געווען פון אחיה השילוני • “מעלה די תפילות“...
וואס האט דאס מקבל געווען פון יעקב אבינו דער בילגורייער רב זי”ע שרייבט בשם אחיו
וואס האט דאס געהערט אין זיין חלום פון די המבדיל טיש כ”ק מרן מהר”א זי”ע אז דער טאטע מרן מהרי”ד
מלאכי אלוקים ,ווען זיי זענען געווען עולים זי”ע האט געזאגט א טעם דערויף ,אז ס‘איז כדי
ויורדים אויפ‘ן לייטער. הליכות בקודש “מעלה צו זיין אידישע תפילות למעלה” און
מוצאי יום כיפור האבן רבוה“ק געפיהרט א אמאהל האט מרן מהרי”ד זי”ע געזאגט אז די
אויף דער וועלט ,און דאס איז א תקון אויף די
טיש בסימן “ויום טוב היה עושה לאוהביו בשעה תפילות וואס זענען נישט ארויף ביז דעמאלט איז
עבירה פון “חילול השם“ .דאס איז מרומז אינעם
שיצא בשלום מן הקודש“ (יומא ע ).דער טיש ער זיי אצינד מעלה”.
פיוט פון המבדיל ,מיר דערמאנען “חטאתינו הוא
ימחול ,זרענו ירבה כחול“ ,אז אונזערע עבירות,
האט געהייסן “המבדיל טיש“ ,אויפ‘ן נאמען • “שפיהרן די קדושת בית הכנסת“...
פונעם פיוט “המבדיל“ וואס מ‘זינגט אינמיט‘ן אויך ווערט דערציילט אז מוצאי יום הכיפורים
די עבירה פון חילול ה‘ דאס זאל דער באשעפער טיש .רבוה“ק האבן אויך געטיילט פירות פאר‘ן
מוחל זיין דורכדעם וואס “זרעינו ירבה כחול“, פון שנת תרפ“ז ,דאס אונטערשטע יאהר פון מרן
‘המבדיל טיש‘ מוצאי יום כיפור.
מיר וועלן ערציהען אונזערע קינדער פאר תורה מהרי“ד זי“ע ,ווען די משמשים האבן געטראגן מרן
און מצות און יראת שמים וואס דורכדעם וועט • אין זכות פון קידוש ה‘ זי”ע אויף זיין שטוהל אין שוהל אריין צוזאמען
ארויס קומען א קידוש ה‘ אויף דער וועלט( .כ“ק אתינ ּו הוּא
ַה ַּמ ְב ִּדיל ֵּבין ק ֶֹדׁש ְלחֹלַ ,ח ּטֹ ֵ צו נעמען די תפילות ,אזוי ווי דער מנהג יעדעס
מרן מהרי“ד זי“ע מבעלזא)
ִמחוֹל [פיוט למוצאי יום כיפור]. יְ יאהר .און ווען די משמשמים זענען געשטאנען
• מיר בעהטן מחילה פון באשעפער פארוואס זאגט מען באלד מוצאי יום ביים שוועל פונעם היכל האט מרן זי”ע געבעהטן
הכיפורים “חטאתינו הוא ימחול“ נאכדעם וואס מ‘זאל זיך אפשטעלן ,און אים אויסדרייען צום ארון
אתינ ּו הוּא
ַה ַּמ ְב ִּדיל ֵּבין ק ֶֹדׁש ְלחֹלַ ,ח ּטֹ ֵ הקודש און ער האט געזאגט :איר מיינט אוודאי אז
ִמחוֹל [פיוט למוצאי יום כיפור]. יְ מיר האפן אז דער באשעפער האט אונז שוין אין
יום כיפור אלעס מוחל געווען .נאר ס‘קען זיין ,די דער טאטע ז”ל און דער זיידע ז”ל זענען צוריק
מ‘דארף פארשטיין ,פארוואס בעהטן מיר געגאנגען אין שוהל מוצאי יום הקדוש כדי מעלה
מוצאי יום כיפור ‘חטאתינו הוא ימחול‘ ,מיר גלייבן גמרא זאגט אז אויף די עבירה פון “חילול השם“
איז אפילו יום כיפור נישט מכפר .שטייט אבער אין צו זיין די תפילות אין הימל ,זאג איך אייך ,אז ס‘איז
דאך אז יום כיפור האט שוין דער באשעפער מוחל געווען כדי זיך אנצוזאפן פון די קדושת בית הכנסת,
געווען אויף אלע אונזערע עבירות? מ‘דערציילט ספר “שערי תשובה“ [שער א‘ אות מ“ז] אז דורך
די מצוה פון קידוש השם קען מען פאררעכטן די נאך וואס מ‘איז א גאנצן טאג געווען פארנומען מיט
אז דער הייליגע אפטא רב זי“ע האט זיך אמאהל די עבודת היום און מ‘האט נשט געהאט קיין צייט
אויסגעדרוקט ,אז ס‘איז דא אזעלכע זאכן וואס עבירה פון חילול ה‘ ,דערפאר אויב לערנט מען
מיט די קינדער תורה און מ‘איז זיי מחנך אויף צו שפיהרן די קדושת בית הכנסת.
ביי אנדערע מענטשן איז דאס ‘מצוות‘ ,און ביי
אים איז דאס ‘עבירות‘ און ער טוהט תשובה אויף תורה און מצות אז זיי זאלן דאס מקיים זיין אין די “אויסגעמישט די טרעהרן“... •
דעם .כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט געזאגט אויף אמאהל האבן עטליכע יושבים זיך ערוואגט צו עפענטליכקייט דאס איז א גרויסער קידוש ה‘ וואס
>>>>> פרעגן פון מרן מהר”א זי”ע בשעת זיין טאטע מרן א איד קען מקדש זיין דער באשעפער‘ס נאמען
אֹוצר
ָ ַמיין יום כיפור ל פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...יום כיפור ...נעילה ...מוצאי יום הכיפורים...
ווער האט גע‘גנב‘ט דעם שטריימל?
כפרת עוונות און יראת שמים...האט דער איד גע'גנב'עט” .אבער דער איד האלט זיך ביי זיינ‘ס אז יום כיפור אין די הייליגע שוהל אין די
געבעהטן ער זאל האבן הצלחה אין זיינע מעשים. ער האט נישט גע‘גנב‘ט דעם שטריימל!" ,און ער שטאט בעלזא בשעת די הפסקה צווישן תפילת
האב איך זיך געוואונדערט ,וואס האט א איד לייגט נאך צו און טענ‘הט" :ווי קען אפילו בייפאלן מנחה און נעילה ,האט איינער פון די חסידים
אין אזעלכע הויכע און הייליגע מאמענטן צו פאר‘ן רבי‘ן ,אז איך זאל באגיין ַאזא נידערטרעכטיגע באמערקט אז זיין נייער שטריימל וואס ער
בעהטן אויף געשעפטליכע זאכן און גליסטן צו זאך און גנב‘נען אינמיט‘ן יום כיפור?!" האט לעצטנס געקויפט איז אים פלוצלינג
געלט .ווייל אין דעם הייליגן טאג זענען דאך ָאבער מרן זי”ע ,נעמט נישט אהן זיינע ווערטער, פארשוואונדן געווארן נישט וואוסנדיג וואו
אלע געגליכן צו מלאכים, זאגנדיג: און מוסר‘ט אים מיט שטרענגע רייד ָ ס‘איז אהין געקומען.
און זענען פארנומען מיט "זאלסט וויסן ַא ז אויב דו וועסט נישט באלד באלד נאך מעריב האט
תפילות ובקשות ,צו טוען צוריק געבן די גניבה ,וועסטו האבן א ביטערן סוף! דער חסיד געמאכט א
תשובה ותיקון המעשים, און ווי לענגער דו וועסט ווארטן צוריקצוגעבן די ויצעקו און געשריגן
און מיט‘ן גאנצן הארץ גע‘גנב‘טע סחורהַ ,אלץ ביטערער וועט זיין דיין “געוואלד מ‘האט גע‘גנב‘ט
זיך דערנעהנטערן צום גורל!" זיין נייעם שטריימל”.
הייליגן באשעפער ,און הערנדיג די שארפע ווערטער ,האט זיך דער ס‘איז געווארן א טומל
נישט טראכטן פון אזעלכע איד שטארק דערשראקן ,און שנעל מודה געווען ַאז אין די שוהל ,און דער
גשמיות‘דיגע ענינים... טאקע גע‘גנב‘ט דעם שטריימל ,און מיט ער האט ַ גערויש האט דערגרייכט
האט איך פון דעם פארשטאנען אז ס‘איז נישט א ציטער געלאפן צוריקברענגען דעם שטריימל. ביז כ”ק מרן מהרי”ד זי”ע .ווען מרן זי”ע האט
אנדערש ,נאר ,אז דער מענטש איז עוסק אין דערוואוסט,
ּ דערפון
ֿ האבן זיך
ווען די חסידים ָ געהערט וואס ס‘האט פאסיהרט האט ער אויפ‘ן
'יום כיפור'דיגע געשעפטן ,און ווען איך האב זענען זיי ערשטוינט געווארן ֿפונעם אפענעם רוח ארט גארנישט רעאגירט ,נאר באלד נאך הבדלה
געהערט וועגן די גניבה האב איך פארשטאנען האט באלד געוואוסט וואס ָהקודש פון מרן זי”עָ , און אויספאסטן ,האט ער געלאזט רופן צו זיך
אז דער מענטש מוז זיין דער גנב”‘( .אמרי דבש‘ מפי האט זיך ווער דער גנב איז .ממחרת יום הכיפוריםָ , א געוויסער איד ,און אים שטרענג געזאגט:
הרה”ג רבי יהושע וויינבערגער מדינוב בנו של הגאון רבי מרדכי זצ”ל) געוואנדן צו הגאון רבי מרדכי וויינבערגער
ָ מרן זי”ע "איך הייס דיך ,דו זאלסט שוין צוריק געבן
ווערט דערציילט אז ווען כ”ק מרן מהר”א געזאגט" :די
זצ"ל דער דומ”ץ אין בעלזא ,און אים ָ דעם שטריימל וואס דו האסט גע‘גנב‘ט צום
זי”ע האט געהערט וואס ס‘איז געשעהן ,האט חסידים מיינען זיכער אז איך האב אנטדעקט דעם אייגענטומער” .דער איד פרובירט צו לייקענען
ער זיך אנגערופן און געזאגט" :דער טאטע גנב מיט 'רוח הקודש' ,אבער ס‘איז נישט אזוי .נאר די גאנצע זאך און זאגט“ :איך האב גארנישט
זעהט דאך אין ‘קוויטל‘ דעם וועזן פונעם גאנצן ערב יום כיפור האבן מיר אסאך חסידים געגעבן גע'גנב'עט!"
מענטש ,און אין דעם קוויטל האט דער טאטע ‘קוויטלעך' ,און צווישן זיי איז געווען דער איד .און אבער מרן זי”ע וויל נישט הערן וואס ער
געזעהן אז דער איד האט ליעב צו ‘בארגן‘ זאכן". ווען די חסידים האבן געבעהטן פאר רוחניותדיגע זאגט און און באפעהלט אים נאכאמאהל ער
(ספר ‘מועדי קדש‘ חלק א‘ ירח האיתנים) זאכן ,זיי זאלן זוכה זיין צו תשובה שלימה ,צו זאל שוין צוריק געבן די גניבה וואס ער האט
>>>>>
דאס קען זיין די כוונה וואס מיר בעהטן מוצאי יום געטוען אויף דעם וואס ער דארף תשובה טוען, די ווערטער עטליכע ‘פשטים‘ ,און איינע פון די
כיפור אז דער באשעפער זאל מוחל זיין אונזערע ווייל ס‘וואלט דאך בעסער געווען אז ער זאל בכלל פשטים איז געווען אז ער האט געמיינט די מצוה
עבירות ,מיר בעהטן מחילה אז מיר האבן מטריח נישט זינדיגן און ער זאל נישט דארפן מטריח זיין פון תשובה ,וואס ביי אנדערע מענטשן איז דאס
געווען דעם באשעפער אז ער זאל אונז דארפן דעם באשעפער ער זאל אים מוחל זיין זיינע עבירות. א ‘מצוה‘ ,אבער דער אפטער רב האט תשובה
>>>>>
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח *גליון השבוע נתנדב ע“י ידידנו הרה"ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח
ר‘ יודל וועבער הי“ו לעי“נ זקנתו ר‘ גבריאל שלמה ברוין הי“ו לעי“נ זקינו ר‘ אהרן וועבער הי“ו לעי“נ אביו ר‘ יודל דייטש הי“ו לעי“נ אחיו הרה”ח
מרת אסתר פייגא ב“ר צבי ע“ה הרה”ח ר‘ ישעי' שלו' ב“ר שלמה ע“ה הרה”ח ר‘ ישעי' שלו' ב“ר שלמה ע“ה ר‘ שלמה יוסף חיים ע”ה ב“ר יבלחט”א
וועבער • נפטרה י”א תשרי תשס"ו וועבער • נפטר יום הכיפורים תשפ”ד • נפטר יום הכיפורים תשפ”ד ר‘ אברהם יעקב הי”ו • נפטר ג‘ תשרי תש”פ
הגליון נדבת ידידינו הרה“ח ר‘ אברהם לעווענשטיין הי“ו *הגליון נדבת ידידנו הרה”ח ר‘ ישראל יוסף וועבער הי“ו *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח
לעי“נ הרה“ק רבי אברהם אביש בן הגה“ק לעי“נ אמו מרת אסתר פייגא ב“ר צבי ע“ה וועבער ר‘ שלמה וועבער הי“ו לעי“נ אביו ר‘ אברהם בנימין וועבער הי“ו לעי“נ אביו
• נפטרה י”א תשרי תשס”ו הרה”ח ר‘ ישעי‘ שלו‘ ב“ר שלמה ע“ה הרה”ח ר‘ ישעי' שלו' ב“ר שלמה ע“ה
רבי צבי הירש זי“ע אב”ד ליסא ופרנקפורט ולעי”נ חמותו מרת שיינדל ב“ר יעקב ע“ה זאבעל
• נלב”ע י“א תשרי ה‘תקכ“ט • נפטרה י”א תשרי תשמ”ט • נפטר יום הכיפורים תשפ”ד וועבער • נפטר יום הכיפורים תשפ”ד
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח ר‘ יעקב אשר וועבער הי“ו
“מיין שבת אוצר“ און נאך קענט איר געפונען יעדער וואך לעי“נ זקנתו מרת אסתר פייגא ב“ר צבי ע“ה וועבער
*גליון השבוע נתנדב ע“י ידידנו הרה"ח
ר‘ דוד בר"א וועבער הי“ו לעי“נ זקינו
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח
ר‘ הערש מיילעך לאנגסאם הי“ו לעי“נ זקינו
אין די וועכענטליכע אויסגאבע פון “המחנה“ מעגאזין • נפטרה י”א תשרי תשס"ו
הרה”ח ר‘ ישעי' שלו' ב“ר שלמה ע“ה הרה”ח ר‘ ישעי' שלו' ב“ר שלמה ע“ה
ולעי”נ זקנתו מרת שיינדל ב“ר יעקב ע“ה זאבעל
T:718-438-1263 • F:718-569-6440 • e-mail: NEWS@hamachne.com • נפטרה י”א תשרי תשמ”ט וועבער • נפטר יום הכיפורים תשפ”ד וועבער • נפטר יום הכיפורים תשפ”ד
אֹוצר
ָ ַמיין יום כיפור לא פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...יום כיפור ...נעילה ...מוצאי יום הכיפורים...
>>>>>
• באזיגט דעם שטן... מוחל זיין יום כיפור אויף אלע אונזערע עבירות.
(כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א -המבדיל טיש תשנ“ח)
בלאזן מוצאי
א טעם אויפ‘ן מנהג פון שופר ָ
יום כיפור ,האט מחדש געווען איינער פון די E
ראשונים ,רבינו אלעזר מגרמיזא זצ”ל אין זיין
ספר הרוקח הגדול (אות רי”ז ,וואס ווערט Jמאוצרות הצדיקים L
• מוצאי יוהכ”פ •
געברענגט אין ב”י סי‘ תרכ”ד) .אונזער מנהג...
בלאזן מוצאי יו”כ נאר איין תקיעה, איז צו ָ
ארויסצוברענגען אז מיר האבן געזיגט דעם
שטן ...דאס איז לויט ווי אזוי ס‘שטייט אין פרקי
דר‘ אליעזר (פמ”ו) אז יו”כ איז מכפר על אלע
• זאלסט האבן אלעס גוטס אויסגעבעהטן
וואונטש מען איינעם דעם צווייטן אז “דו זאלסט
עבירות ,גרינגע און הארבע ,אזוי ווי ס‘שטייט די וועלט פיהרט זיך אז נאך יום כיפור
האבן אלעס גוט‘ס אויםגעבעהטן“ אז וואס מ‘האט
אין פסוק (ויקרא טז:ל) “מכל חטאתיכם לפני ה‘ וואונטשט איינער דעם צווייטן “זאלס‘ט האבן
געבעהטן זאל זיין גוט פאר מיר( .ישמח ישראל אות ה‘)
תטהרו” .האט דער שטן געזעהן ,אז ער געפינט אלעס גוטס אויסגעבעהטן“ .קען זיין דער טעם
נישט קיין זינד ביי אידן ,האט ער געזאגט פאר‘ן
דערפון איז ,ווייל ווער קען אויף זיך זאגן אז ער • מוצאי יוהכ“פ ווערט גערופן “יום טוב“
פאלק באשעפער“ ,רבונו של עולם” דו האסט א ָ ס‘שטייט אז ווען דער כהן גדול איז האט געדאוונט ווי ס‘דארף צו זיין ,אז ער האט
אויף די ערד וואס איז גלייך צו מלאכים אין אינזין געהאט די ריכטיגע כוונות ,דערפאר איז מען ארויסגעקומען פון קודש הקדשים נאכ‘ן ענדיגן די
הימל ,אזוי ווי די מלאכים גייען ּב ָארפעס ,אזוי מרמז איינער דעם צווייטן ,אז אפילו די תפלות גאנצע עבודה וואס ער האט געדארפט טוען יום
אויך די אידן ,און דער באשעפער הערט פונעם זענען נישט געווען מיט די ריכטיגע כוונות ,אבער כיפור אין בית המקדש האט ער געמאכט א “יום
קטיגור די עדות אויף די אידן ,און ער איז מכפר ס‘זאל זיין דעם ווילן פון באשעפער אז ער זאל טוב“ דערפאר מאכן מיר אויך נאך יום כיפור א יום
אלע זייערע זינד ,און ער זאגט “מכל חטאתיכם טוב .מוצאי יום כיפור איז א גרויסע שמחה און פרייד דאס אויך אננעמען לרצון( .דברי יחזקאל)
לפני ה‘ תטהרו”. • וואס מ‘האט געבעהטן זאל זיין גוט פאר מיר .און מ‘מאכט טענץ( .רמתים צופים).
נאך אן אופן קען מען זאגן א טעם דערויף • :סעודה במוצאי יום הכיפורים
ווי איינער וואס האט אויף איינמאהל פארדינט
ס‘שטייט אין מדרש אז מוצאי יום הכיפורים גייט ס‘שטייט אין חובת הלבבות (שער חשבון הנפש
א גרויסע סומע געלט וואס ער האט זיך נישט
ארויס א בת קול פון הימל און רופט אויס ,גייט עסן השמונה עשר) אז א חסיד האט מתפלל געווען
געפלאגט דערויף מאכט ער דעמאלט א סעודה
אייער ברויט מיט א פרייד ,ווייל דער באשעפער צום באשעפער דערנאך האט ער געזאגט “רבונו
פאר זיינע גוטע פריינד ,זיי זאלן קומען מיט אים
האט שוין באוויליגט אייערע מעשים ,דעם בת קול של עולם“ איך האב דאס און דאס געבעהטן ווייל
צו זיין סעודה ,וואס איז אויפן סמך פונעם בת קול
הערט יעדער לויט זיין מדריגה .די סעודה פון מוצאי לויט מיינע השגות ,פארשטיי איך אז די זאכן זענען
וואס רופט אויס פון הימל מוצאי יום הכיפורים:
יום כיפור האט נישט א סמך מבחינת יום טוב ,נאר גוט פאר מיר ,אבער די רבונו של עולם לויט דיינע
‘גייט עסן אייער ברויט מיט פרייד‘ מאכן מיר
ס‘איז א מנהג פון אלע אידן ,צוליעב דעם וואס גרויסע חסדים וואס דו ווייסט דאך ,וואס ס‘איז
דעמאלט א סעודה( .תורת אמת למוצאי יו“כ)
דער באשעפער האט מוחל געווען אלע אונזערע גוט פאר מיר באמת ,נאר דאס גיב מיר ,סיי איך
גמר חתימה טובה ושנה טובה ומבורכת זינד ,האט מען דאס געמאכט פאר א יום טוב ,אזוי וויל דאס יא אדער איך וויל דאס נישט ,דערפאר
לכל בית ישראל
גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח
ר‘ דוד יעקב מרדכי שפירא הי“ו ר‘ אהרן בוים הי“ו לעי“נ זקנו ר‘ יעקב יחזקי' בוים הי“ו לעי“נ אביו
הי“ו צבי וויינגארטען ר‘ לעי“נ אביו הרה”ח ר‘ יצחק אייזיק ב“ר דוד ע“ה הגה”ח רבי שמחה בונם ב“ר אליעזר ז“ל הגה"ח רבי שמחה בונם ב“ר אליעזר ז“ל
ב”ר משה לעי“נ אביו הרה”ח ר‘ • נפטר י”ג תשרי תשע”ג בוים • נפטר י”ב תשרי תשס”ז • נפטר י”ב תשרי תשס”ז
ע”ה מנייפעסט ישראל *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח
זכה להיות בעל האכסניא ר‘ משה יודא שפירא הי“ו לעי“נ אביו ר‘ הערשל זילבערשטיין הי“ו לעי“נ זקנו ר‘ חנני' בוים הי“ו לעי“נ זקנו
למרן זי”ע בימי הזעם הרה”ח ר‘ יצחק אייזיק ב“ר דוד ע“ה הגה”ח רבי שמחה בונם ב“ר אליעזר ז“ל הגה"ח רבי שמחה בונם ב“ר אליעזר ז“ל
• נפטר י“ד תשרי תשנ”ו • נפטר י”ג תשרי תשע”ג בוים • נפטר י”ב תשרי תשס”ז בוים • נפטר י”ב תשרי תשס”ז
“קו הריבית“ האטליין
שע"י בי"ד מיוחד ל'עניני ריבית' של הרה"ג רבי פינחס ווינד שליט"א
גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח
ר‘ אהרן פרידמאן הי“ו לעי“נ חותנו
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח
ר‘ אליעזר בר”ש איגל הי“ו לעי“נ זקנו
גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח
ר‘ חנני’ בוים הי“ו לעי“נ זקנו
פון 8אינדערפרי ביז 12ביינאכט 1-845-493-8604 הרה”ח ר‘ יצחק אייזיק ב“ר דוד ע“ה הגה”ח רבי שמחה בונם ב“ר אליעזר ז“ל הגה”ח רבי שמחה בונם ב“ר אליעזר ז“ל
email: Ribishotline@gmail.com שפירא • נפטר י”ג תשרי תשע”ג בוים • נפטר י”ב תשרי תשס”ז בוים • נפטר י”ב תשרי תשס”ז
גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ המחנכת גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ
הרה“ח ר‘ משה אלעזר הדגולה והחשובה אשה יראת ה‘ מרת ברכה הילדה התמימה מינצא לאה ע“ה ר‘ ישראל צבי (הערשל) ב“ר ר‘ אברהם יודא ב“ר
ב“ר צבי ע“ה לעמבערגער ב“ר דוד מנשה ע“ה ביגעלאייזן בת יבלחט“א ר‘ לוי יצחק הכהן הי“ו יוסף יונה ע“ה קליין ישעי‘ עקיבא ע“ה פיינער
• נפטר ח‘ אדר תשנ“ח ת.נ.צ.ב.ה. נפטרה ה‘ תמוז תשפ“ג • ת.נ.צ.ב.ה. נפטרה כ“ד טבת תשפ“ב • ת.נ.צ.ב.ה. • נפטר ג‘ טבת תשע“ז ת.נ.צ.ב.ה. • נפטר כ“ג אלול תשע“ח ת.נ.צ.ב.ה.
אֹוצר
ָ ַמיין יום כיפור לב פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז
