gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

מוציא לאור: מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar

שבוע: האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

פתח את ה-PDF הורדה

‫אֹוצרר‬ ‫אֹוצָ‬ ‫יין ַש‬ ‫ש ָּבת‬ ‫ַמַמיין‬ ‫בס“ד‬ ‫ָ‬ ‫מיט ווערטער שיינע‪ ,‬פאר גרויסע און קליינע‪.‬‬ ‫פ‪ .‬מאזעסזאהן ‪“ -‬המחנה החרדי“‬ ‫שנה טובה ומבורכת וגמר חתימה טובה‬ ‫רטער ‪ -‬פ‘ האזינו תשפ“ז‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬ ‫לכל קוראנו הנכבדים וחשובים שיחיו‬ ‫יערף כמטר לקחי (האזינו לב‪:‬ב)‬ ‫די תורה הק‏‘ ווערט אנגערופן ‘לקח‘‏‪ ,‬אזוי ווי ס‘‏שטייט אין פסוק (משלי‬ ‫רשה‬ ‫מתורת רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫ד‘‏) כי לקח טוב נתתי לכם“‪‘ .‬לקיחה‏‘ איז טייטש נעמען‪ ,‬לויט מיט וויפיהל‬ ‫האזינו השמים ואדברה ותשמע הארץ אמרי פי (האזינו לב‪:‬א)‬ ‫חיות און געשמאק א איד ‘נעמט‏‘ די תורה‪ ,‬אזויפיהל וועט ער זוכה זיין צו‬ ‫מ‘קען זאגן בדרך רמז‪ ,‬בהקדם דעם פסוק (תהלים (קיט‪:‬פט) “לעולם‬ ‫באקומען השגות אין די תורה‪.‬‬ ‫ה‘ דברך נצב בשמים“‪ ,‬ווי באקאנט אז דער שם הוי“ה ווייזט אויף מידת‬ ‫(“אבני נזר“‪ ,‬הגה“ק רבי אברהם מסאכאטשוב זי“ע‪),‬‬ ‫הרחמים (שמו“ר ו‪ :‬א)‪ ,‬און “דבור“ איז א לשון קשה‪ ,‬וואס איז מרמז אויף‬ ‫יערף כמטר לקחי (האזינו לב‪:‬ב)‬ ‫מדת הדין (מכות יא‪ .).‬דאס מיינט אז די הנהגה בעולם הזה זאל זיין במדת‬ ‫די ראשי תיבות פון י‘‏ער‘‏ף כ‘‏מט‘‏ר ל‘‏קח‘‏י איז ‘כלי‘‏ און די סופי תיבות איז‬ ‫הרחמים‪ ,‬וואס איז מרומז אין שם הוי“ה‪ ,‬און “דברך“ ‪ -‬וואס איז מדת הדין‬ ‫‘פרי‘‏‪ .‬דער פסוק לערנט אונז די הלכה פון הכשר פירות‪ .‬וואס רעגן איז איינער‬ ‫‪ -‬זאל זיין “נצב בשמים“‪ ,‬ווייל מיט די מלאכי מעלה קען מען זיך פיהרן‬ ‫פון די זיבן משקים‪ ,‬ווען רעגן פאלט אויף א פרי ווערט דאס מוכשר צו ווערן‬ ‫במדת הדין‪ ,‬אבער נישט מיט מענטשן קרוצי חומר‪ .‬דאס איז דער רמז דא‬ ‫טמא‪ .‬אבער דאס איז נאר ווען די ‘פרי‘‏ איז אין א ‘כלי‘‏‪—,‬דעמאלט קען דאס‬ ‫אין פסוק‪“ :‬האזינו השמים ואדברה“‪ ,‬די הנהגה במדת הדין וואס איז מרומז‬ ‫ווערן טמא און נישט ווען די פרי איז נאך באהאפטן צו די ערד‪.‬‬ ‫אין “ואדברה“‪ ,‬וואס איז קשה‪ ,‬זאל זיין נאר אין הימל‪“ ,‬ותשמע הארץ אמרי‬ ‫(תפארת אבות)‬ ‫פי“‪ ,‬דאקעגן אונטן אויף דער ערד זאל די הנהגה פון באשעפער זיין במדת‬ ‫הצור תמים פעלו כי כל דרכיו משפט (האזינו לב‪:‬ד)‬ ‫הרחמים‪ ,‬וואס איז מרומז אין “אמירה“‪ ,‬וואס איז א לשון רכה (זעה רש“י‬ ‫זאלסט נישט טראכטן‪ ,‬אז דאס‪ ,‬וואס דו האסט ווייניגער פון אן אנדערן‪,‬‬ ‫יתרו יט‪:‬ג) (כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע)‬ ‫איז א אומרעכט ווייל דיר קומט מער ווי יענער האט‪ .‬ניין! דער באשעפער‬ ‫האזינו השמים ואדברה ותשמע הארץ אמרי פי (האזינו לב‪:‬א)‬ ‫איז פוהל מיט גערעכטיגקייט‪ :‬און דאס זאלסטו גלייבן אז יעדער מענטש‬ ‫פארוואס שטייט ביים הימל ‘ואדברה‘ וואס איז א לשון פון רעדן‬ ‫גיט ער וויפיהל אים קומט‪.‬‬ ‫שטרענג‪ ,‬און ביי די ערד שטייט ‘אמרי פי‘‪ ,‬וואס דאס ווייזט אויף ווייכע רייד?‬ ‫(באר מים חיים)‬ ‫נאר “שמים“ איז א רמז אויף די דערהויבענע און עהרליכע אידן‪ ,‬הימל‘דיגע‬ ‫אל אמונה ואין עול (האזינו לב‪:‬ד)‬ ‫מענטשן‪ ,‬און “ארץ“ באדייט די פשוט‘ע גשמיות‘דיגע מענטשן‪ .‬פון די‬ ‫“א‪-‬ל אמונה“‪ .‬א‪-‬ל איז א לשון פון שטארק אזוי ווי ס‘שטייט (יחזקאל‬ ‫דערהויבענע אידן פאדערט מען זיי זאלן מקיים זיין די מצוות מיט‘ן ריכטיג‘ן‬ ‫יז‪:‬יג) “ואת אילי הארץ לקח“‪ .‬אויב מ‘האט א שטארקע אמונה אין‬ ‫שלימות‪ ,‬מיט אהבה און יראה‪ ,‬און זיין נאענט צום באשעפער יעדער רגע‪,‬‬ ‫באשעפער “ואין עול“‪—,‬וועט דעמאלט פאר‘ן מענטש נישט פאסיהרן קיין‬ ‫און פון די פשוט‘ע מענטשן בעהט מען נישט אזעלכע הויכע זאכן‪ ,‬נאר מען‬ ‫שום אומרעכט‪.‬‬ ‫רעדט צו זיי ווייך און איידל‪ ,‬און מ‘זאגט זיי ווי חשוב ס‘איז ביים באשעפער‬ ‫(ברית אברם)‬ ‫יעדער קלייניגקייט וואס זיי טוען‪ .‬דאס האט משה רבינו געזאגט‪“ :‬האזינו‬ ‫יעקב חבל נחלתו האזינו לב‪:‬ט)‬ ‫השמים“‪—,‬צו אייך הימל‘דיגע מענטשן‪“ ,‬ואדברה“‪ ,‬וועל איך רעדן שטרענג‪,‬‬ ‫א שטריק ווערט גערופן “חבל“ אזוי ווי א שטריק וואו מ‘בינדט צוזאנען‬ ‫ווייל פון אייך פאדערט מען מער‪ .‬אבער “ותשמע הארץ“‪ ,‬צו די פשוט‘ע‬ ‫דינע און דיקע פעדימער‪ ,‬ווערט דער שטריק נישט אפגעשוואכט‪ ,‬צוליעב‬ ‫מענטשן “אמרי פי“‪ ,‬זאג איך ווייכע רייד‪ ,‬כדי זיי זאלן זיך אויך קענען מחזק‬ ‫די דינע פעדימער‪ ,‬נאר אדרבה ס‘ווערט נאך שטערקער מיט יעדער פאדים‪,‬‬ ‫זיין אין אידישקייט לויט זייערע מדריגה‪( .‬כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א ‪ -‬סעודה א‘ תשס“א)‬ ‫דאס זעלבע איז ביי כלל ישראל‪ ,‬די וואס זענען שוואך אין אידישקייט‬ ‫כשעירים עלי דשא‪(...‬האזינו לב‪:‬ב)‬ ‫באלאנגען אויך צום כלל ישראל די צדיקים זענען מכפר אויף זיי אויך‪.‬‬ ‫ספרי‪ :‬אזוי ווי שעירים זענען מכפר אזוי אויך זענען דברי תורה מכפר‪.‬‬ ‫(הרה“ק רבי משה מקוברין זי“ע‪-‬אמרות משה)‬ ‫ס‘איז באקאנט וואס חז“ל (יומא פו‪ ).‬זאגן אז ס‘איז דא ד‘ חילוקי‬ ‫ה‘ בדד ואין עמו אל נכר האזינו לב‪:‬יב)‬ ‫כפרה‪—,‬פיהר סארט כפרה‪ ,‬וואס זענען מכפר אויף זינד‪ ,‬און ס‘איז דא‬ ‫“ה‘“‪ ,‬אויב מ‘געדענקט אלעמאהל דעם באשעפער‪“ ,‬בדד“‪ ,‬אין אלע‬ ‫אזעלכע זינד וואס תשובה העלפט נישט נאר יסורים אדער מיתה ח“ו‪ .‬אבער‬ ‫ענינים וואס מ‘איז עוסק‪ ,‬ווי די ר“ת פון ‘בדד‘‪ :‬ב‘כל ד‘רכיך ד‘עהו‪ ,‬דעמאלט‬ ‫דער שעיר (לעזאזל) פון יום כיפור האבן מכפר געווען אויף אלעס‪ ,‬נאך מער‬ ‫“ואין עמו אל נכר“‪ ,‬האט מען די ריכטיגע אמונה אהן קיין אנדערע מחשבות‪.‬‬ ‫ווי די ד‘ חילוקי כפרה‪( .‬רמב“ם ריש הלכות תשובה)‪ .‬און די גמרא (ראש‬ ‫(הרה“ק רבי יחיאל מיכל מזלאטשוב זי“ע)‬ ‫השנה יח‪ ).‬זאגט ביים חטא פון בני עלי‪ ,‬אז מיט א זבח און מנחה ווערט‬ ‫צור ילדתך תשי (האזינו לב‪:‬יח)‬ ‫ער נישט נתכפר אבל מיט תורה ווערט ער יא נתכפר“‪ .‬און דאס איז דער‬ ‫‘תש“י‘‏ איז די נוטריקון ת‘‏ורה ש‘‏מע י‘‏ום המיתה‪ .‬דער פסוק רעכנט אויס‬ ‫פארגלייך “מה שעירים מכפרים“‪—,‬אויף אלעס אפילו אויף גאר הארבע‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫א‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫מתורת רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫רטער ‪ -‬פ‘ האזינו תשפ“ז‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬ ‫>>>>>>‬ ‫>>>>>>‬ ‫זינד‪“ ,‬אף דברי תורה“‪—,‬אזוי אויך תורה ברענגט א כפרה אויף אלעס‪( .‬כ“ק‬ ‫דריי זאכן‪ ,‬וויאזוי צו באזיגן דעם יצר הרע און נישט פארגעסן אין באשעפער‪.‬‬ ‫מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע ‪-‬קול יעקב)‬ ‫אזוי ווי חז“ל זאגן‪ :‬לעולם ירגיז אדם יצר טוב על יצר הרע ויעסוק בתורה‪,‬‬ ‫אני אמית ואחיה (האזינו לב‪:‬לט)‬ ‫ואם לא נצחו יקרא קריאת שמע‪ ,‬ואם לא נצחו יזכיר לו יום המיתה‪.‬‬ ‫מיר זאגן ביי קדיש ‘לעילא מן כל ברכתא ושירתא תשבחתא ונחמתא‘‏‪ ,‬אז‬ ‫(תפוחי חיים)‬ ‫כביכול דער באשעפער איז העכער פון אלע ברכות שירות ותשבחות‪ ,‬אבער‬ ‫לו חכמו ישכילו זאת יבינו לאחריתם (האזינו לב‪:‬כט)‬ ‫וואס איז דאס וואס מ‘‏זאגט ‘ונחמתא‘‏‪—,‬וואס הייסט אז דער באשעפער‬ ‫חז“ל זאגן (תהלים קלט‪:‬ה) “אחור וקדם צרתני“‪ ,‬אויב א מענטש איז‬ ‫איז העכער אלע נחמות? נאר ווען א מענטש האט א גרויסן געלט שאדן‬ ‫זוכה און ער פיהרט זיך אויף לייטיש‪ ,‬זאגט מען אים אז ער איז די תכלית‬ ‫קען מען אים טרייסטן מיט‘‏ן זאגן ‘המקום ימלא חסרונך‘‏‪ ,‬און אז ער וועט‬ ‫פון בריאה‪ ,‬און אויב נישט זאגט מען אים אז דער יתוש קומט פאר דיר‪ ,‬ווייל‬ ‫צוריק האבן זיין געלט וועט ער זיין געטרייסט און זיין צופרידן‪ ,‬אבער ווען‬ ‫דער יתוש איז באשאפן געווארן פאר‘ן מענטש‪ .‬דאס זאגט דער פסוק‪“ :‬לו‬ ‫מ‘‏פארליהרט ח“ו א נאענטן מענטש איז נישטא קיין וועג ווי אזוי אים צו‬ ‫חכמו ישכילו זאת יבינו לאחריתם“‪ ,‬מ‘זאל זיין קליג און אליין פארשטיין אז‬ ‫טרייסטן‪ ,‬דאס מיינט ‘לעילא מכל נחמתא‘‏‪ ,‬ווייל ס‘‏זענען דא נחמות וואס‬ ‫אויב מ‘וועט זיך נישט אויפיהרן ווי ס‘דארף צו זיין‪ ,‬וועט זיין ‘יתוש קדמך‘‪ ,‬אז‬ ‫נאר כביכול דער באשעפער קען טרייסטן‪ .‬ווייל דער באשעפער איז דאך דער‬ ‫דער מענטש איז באשאפן געווארן דער לעצטער פון גאנץ מעשה בראשית‪.‬‬ ‫“אני אמית ואחיה“‪( .‬כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)‬ ‫(זרע קודש)‬ ‫ויאמר אלהם שימו לבבכם לכל הדברים אשר אנכי מעיד בכם‬ ‫כי לא כצורנו צורם (האזינו לב‪:‬לא)‬ ‫היום אשר תצום את בניכם לשמר לעשות את כל דברי התורה‬ ‫דער פסוק גייט ארויף אויף א אידישע צורה וואס מ‘קען שטענדיג‬ ‫הזאת‪( .‬האזינו לב‪:‬מו)‪.‬‬ ‫דערקענען‪ ,‬אפילו ווען א איד וועט שטיין צווישן טויזנטער גויים‪ ,‬דאך‬ ‫אייגענטליך וואס איז דער באדייט פון “כל דברי התורה הזאת“ וואס איז‬ ‫דערקענט מען שטענדיג א אידיש פנים און ער שטייט ארויס אנדערש פון‬ ‫מרבה אלעס? איך האב געהערט פונעם טאט‘ן ז“ל (כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע)‬ ‫די גויים‪ ,‬און דאס איז א ראיה אז מיר זענען אן אנדערע פאלק‪ ,‬דער עם ה‘‬ ‫וואס האט געהערט פונעם זיידן ז“ל (כ“ק מרן מהר“י זי“ע) אויף דעם וואס‬ ‫וואס האט נישט קיין שייכות מיט די גויים‪ .‬כי לֹא כצורנ ּו צורם“‪ ,‬אונזער צורה‬ ‫די גמרא (מנחות קי‪ ).‬זאגט‪ :‬דער וואס איז עוסק בתורה אין קרבנות איז אזוי‬ ‫איז נישט ווי זייער צורה‪.‬‬ ‫ווי ער וואלט מקריב געווען אלע קרבנות‪ .‬האט דער זיידע זי“ע געזאגט אז‬ ‫(ספר שמועות יצחק ‪ -‬הרה“ק רבי יצחק מווארקא זי“ע)‬ ‫די זעלבע איז‪ ,‬ביי אלע שטראף רייד וואס ס‘שטייט אין די תורה אז דורכ‘ן‬ ‫ראו עתה כי אני אני הוא ואין אלקים עמדי (האזינו לב‪:‬לט)‬ ‫לערנען תורה‪ ,‬און מ‘איז אויף זיך ממשיך פחד ה‘ והדר גאונו‪ ,‬איז מען זוכה‬ ‫אין הימל איז דא תתקנ“ה (‪ )995‬וועלטן‪ ,‬אין תת“ק (‪ )990‬וועלטן געפונען‬ ‫אפגעהיטן צו ווערן פון אלעס וואס מ‘דארף אפגעהיטן ווערן‪ .‬אד“ק ז“ל‪.‬‬ ‫מלאכים ושרפים‪ ,‬אבער אין נ“ה (‪ )55‬הויכע וועלטן רוהט נאר דער באשעפער‬ ‫דאס זאגט דער פסוק‪“ ,‬שימו לבבכם לכל הדברים אשר אנכי מעיד בכם היום‬ ‫אליין‪ .‬דאס איז דער פסוק מרמז‪“ :‬הן לה‘ אלקיך השמים‪ ,‬נ“ה (‪ )55‬וועלטן‬ ‫אשר תצום את בניכם“‪ ,‬וואס דאס זענען די תוכחות וואס זענען געזאגט‬ ‫איז נאר פאר‘ן באשעפער‪.‬אין משנה תורה איז דא תתקנ“ה (‪ )995‬פסוקים‬ ‫געווארן פריער‪ ,‬אבער דאס דארף נישט מקוים ווערן בפועל ח“ו‪ ,‬נאר דאס‬ ‫קעגן אלע וועלטן‪ ,‬און ביזן פסוק “ראו עתה‪ “...‬איז דא תת“ק (‪ )900‬פסוקים‪,‬‬ ‫קען מען יוצא זיין דורך ממשיך זיין אויף זיך פחד ה‘ והדר גאונו‪ ,‬וואס צו דעם‬ ‫און פון “ראו עתה ביז סוף התורה‪ ,‬איז דא נ“ה (‪ )55‬פסוקים‪ ,‬דאס זאגט דער‬ ‫קען מען צוקומען‪ ,‬דורך “לשמר לעשות את כל דברי התורה הזאת“‪ ,‬ווייל‬ ‫פזוק “ראו עתה כי אני אני הוא ואין אלקים עמדי“‪ ,‬אז אין די נ“ה (‪ )55‬וועלטן‬ ‫דורך לימוד התורה קען מען פועל‘ן אלע זאכן‪ ,‬ס‘זאל נישט דארפן מקויים‬ ‫זענען נישטא מלאכים ושרפים אויסער דער באשעפר אליין‪.‬‬ ‫ווערן ממש‪ ,‬און דורך לערנען תורה ווערט אלעס נשלם‪(- .‬כ“ק מרן מהר“א זי“ע ‪ -‬ספר‬ ‫(מגלה עמוקות)‬ ‫“לקט אמרי קודש“)‪-‬‬ ‫ראו עתה כי אני אני הוא ואין אלקים עמדי אני אמית ואחיה‬ ‫ׂ)‬ ‫מחצתי ואני ארפא ואין מידי מציל (האזינו לב‪:‬לט‬ ‫רטער ‪ -‬פ‘ האזינו תשפ“ז‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬ ‫ווען איינער זאגט “אני“‪ ,‬מיינט ער צו זאגן‪ ,‬אז ער איז דער הערשער און‬ ‫>>>>>>‬ ‫קען טוען וואס ער וויל‪ ,‬אזוי ווי פרעה האט געזאגט “אני פרעה“‪ .‬אבער דער‬ ‫‘‏ובעי לכפורי ידיו בההוא גברא‘‏‪—,‬אז כביכול דער באשעפער וועט ‘אפווישן‘‏‬ ‫באשעפער זאגט‪“ :‬אני אני הוא“‪—,‬איך בין טאקע דער “אני“‪“ ,‬ואין אלהים‬ ‫זיינע הענט אין יענעם וואס האט חרוב געמאכט דאס ביהמ“ק‪( ,‬אן אויסדריק‬ ‫עמדי“‪—,‬קיינער קען מיך נישט שטערן‪ ,‬און א באווייז‪“ ,‬אני אמית ואחיה‪,“...‬‬ ‫אז דער באשעפער וועט נקמה נעמען אין אדום) די תורה הקדושה זאגט דא‬ ‫איך קען גלייכצייטיג טוען פארקערטע פעולות‪ ,‬א דבר והיפוכו‪.‬‬ ‫פאר א איד “וכפר אדמתו עמו“‪—,‬א איד דארף אפווישן פון זיך זיין ארציּות‬ ‫(‘עבודת ישראל’ להמגיד מקאזניץ זצוק“ל)‬ ‫און גשמיות‘‏דיגע תאוות‪ ,‬נאר עוסק זיין אין תורה ועבודה‪ ,‬און אזוי וועט ער‬ ‫וכפר אדמתו עמו (האזינו לב‪:‬מג)‬ ‫ווערן “עמֹו“ דער פאלק פונעם באשעפער‪.‬‬ ‫דאס ווארט ‘וכפר‏‘ איז א לשון פון ּאפווישן‪ ,‬ווי די גמרא (גיטין נו‪ ).‬זאגט‪:‬‬ ‫הרה“ק רבי יעקב דוד מאמשינוב זי“ע‪ ,‬ספר “אוהל יצחק“)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ב‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַמיין טיעפער‬ ‫רשה‬ ‫געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַמיין‬ ‫זכר ימות עולם בינו שנות דור ודור שאל אביך ויגדך זקניך ויאמרו‬ ‫יערף כמטר לקחי תזל כטל אמרתי (האזינו לב‪:‬ב)‬ ‫לך בהנחל עליון גוים בהפרידו בני אדם יצב גבלת עמים למספר‬ ‫דער פסוק באצייכנט די צוויי גענג פון די תורה ‘פשט‘ און ‘סוד‘‪“ .‬יערוף‬ ‫בני ישראל כי חלק ה‘ עמו יעקב חבל נחלתו (האזינו לב‪:‬ז‪-‬ח)‬ ‫כמטר לקחי“‪ ,‬די תורה וואס איך האב מקבל געווען‪ ,‬ד‪.‬מ‪ .‬די פנימיות התורה‪,‬‬ ‫“זכור ימות עולם“‪ ,‬אזוי זאלט איר זיך פיהרן‪ ,‬איר זאלט שטענדיג געדענקן‬ ‫די סודות התורה וואס נישט יעדער איינער קען דאס דערגרייכן‪ ,‬איז אויב‬ ‫און טראכטן די גרויסקייט פון באשעפער‪ ,‬אלע ניסים ונפלאות וואס איז‬ ‫‏איינער איז נישט פאסיג דערצו קען דאס אים שאדן‪ .‬‏[‘יערוף‘‪ ,‬איז א לשון‬ ‫געווען מימות עולם‪ .‬דאס וועט ברענגן אז ס‘וועט אריינגיין אין אייערע‬ ‫ׁשם ֶאת ָה ֶעגְ ָלה]‪.‬‬ ‫‏פון הרג‘נען‪ ,‬אזוי ווי דער פסוק (דברים כא‪:‬ד) זאגט‪ :‬ו ְָע ְרפ ּו ָ‬ ‫הערצער זיין גרויסקייט‪“ .‬בינו שנות דור ודור“‪ ,‬זייט אייך מתבונן וויאזוי זאכן‬ ‫‏אבער די פשטי התורה‪ ,‬איז גלייך פאר יעדן איינעם‪“ ,‬תזל כטל“ ס‘זאל רינען‬ ‫גייען‪ ,‬א דור קומט א דור גייט‪ .‬ווי גוט איז ווען מ‘איז באהאפטן צו עהרליכע‬ ‫אזוי ווי טל‪“ ,‬אמרתי“‪ ,‬אמירה רכה‪ ,‬א ווייכער זאג‪ .‬‏“כשעירים עלי דשא“‪,‬‬ ‫אידן און זייערע מעשים טובים‪ ,‬און נישט פארקערט ח“ו‪ .‬איי וועט איר‬ ‫ווייל דשא מיינט מען איידעלע גראז‪ ,‬קען זיין אז דער רעגן איז נישט גוט‬ ‫פרעגן‪ ,‬אז מ‘וועט שטענדיג נאר זיין פארנומען טראכטן די גרויסקייט פון‬ ‫באשעפער און זיין אפגעשיידט פון עניני עולם הזה‪ ,‬וויאזוי וועלן מיר האבן‬ ‫פאר דעם‪ ,‬אבער דורך די שעירים‪ ,‬די דינע רעגן‪ ,‬קען צוקומען די פשוט‘ע‬ ‫פרנסה‪ ,‬צו קענען שפייזן זיך און די קינדער‪ .‬אויף דעם ענטפערט דער פסוק‪,‬‬ ‫רעגן צו דעם אויך‪ .‬אזוי אויך‪ ,‬דודכדעם וואס מ‘לערנט אסאך פשטי התורה‪,‬‬ ‫“שאל אביך“‪ ,‬זיי מתפלל צום באשעפער‪ ,‬דיין טאטע‪“ ,‬ויגדך“‪( ,‬א לשון פון‬ ‫וועט מען קענען צוקומען צו סודות התורה‪“ .‬‏וכרביבים עלי עשב“‪ ,‬עשב קען‬ ‫המשכה) ער וועט דיר ממשיך זיין א שפע און א ברכה אין דיין פרנסה‪ .‬שטייט‬ ‫יא גלייך מקבל זיין די רעגן‪ ,‬דאס איז מרמז‪ ,‬אז צומאהל זענען דא אזעלכע‬ ‫אבער א לשון ‘שאל‘ (וואס טייטשט אויך בארגן‪ ,‬און נישט בקשה אדער‬ ‫נשמות וואס קענען מקבל זיין [פארשטיין] סודות התורה אויך אהנדעם‬ ‫תפלה)‪ ,‬אז נישט דיין גאנצע תפלה זאל גיין לצרכי פרנסה‪ ,‬נאר דער עיקר‬ ‫וואס ער לערנט פריער אסאך פשטי התורה‪( .‬מלא העומר)‬ ‫זאל זיין אז דו זאלסט קענען דינען דעם באשעפער מיט אן אמת‪ ,‬די בקשה‬ ‫יערף כמטר לקחי (האזינו לב‪:‬ב)‬ ‫אויף פרנסה זאל זיין ווי א געבארגטע זאך פאר צרכי עולם הזה‪ .‬איי וועט‬ ‫הרה“ק רבי אברהם מטשעחונוב זי“ע‪ ,‬האט געזאגט‪ ,‬מיר געפונען אז די‬ ‫איר טראכטן‪ ,‬פון ווי ווייסן מיר‪ ,‬אז אונזערע תפלות ווערן טאקע אנגענומען‬ ‫תורה הק‘‏ איז געגליכן צו רעגן‪ .‬רעגן האט אבער נאר א מעלה ווען ס‘‏פאלט‬ ‫(אז מיר זאלן זיך קענען פארלאזן דערויף בנוגע אונזער פרנסה)‪ ,‬אויף דעם‬ ‫אויף א אנגעזייטע פעלד‪ ,‬וואס מ‘‏האט בעארבעט די ערד‪ ,‬געאקערט און‬ ‫איז דער ענטפער “זקניך ויאמרו לך“‪ ,‬זעהסט דאך אז אפילו צדיקים (וואס‬ ‫ווערן אנגערופן זקנים) האבן א כח משפיע צו זיין פרנסה און שפע דורך‬ ‫געפלאנצט‪ ,‬און ווען דער רעגן באוואסערט די ערד ‏הייבט דאס אהן צו‬ ‫זייער ברכה‪ ,‬איז דאך אוודאי‪ ,‬אז ווען איר וועט בעהטן פון באשעפער אליין‪,‬‬ ‫וואקסן און בליען‪ .‬אבער אויב דער רעגן פאלט אויף סתם ערד וואס איז‬ ‫מיט‘ן גאנצן הארץ‪ ,‬וועט איר אוודאי גענטפערט ווערן‪“ .‬בהנחל עליון גוים‬ ‫נישט געאקערט און אנגעזייט‪ ,‬ווערט פון די ערד א בלאטע און ס‘‏טוהט‬ ‫בהפרידו“‪ ,‬איי וועט איר פרעגן‪ ,‬פארוואס אלע גוים זיצן במנוחה‪ ,‬רואיג און‬ ‫גארנישט אויף‪ .‬דאס זעלבע איז מיט די תורה ווען זי גייט אריין אין א איד‬ ‫האבן אלעס גוט‘ס‪ ,‬און זיי זענען שטענדיג אין עולם הפירוד‪ ,‬און מיר אידן‬ ‫וואס האט אויסגעארבעט זיינע מידות‪ ,‬ער פארמאגט יראת שמים‪ ,‬דעמאלט‬ ‫דארפן האלטן די גאנצע תורה און אפילו אויף פרנסה זאלן מיר נאר מתפלל‬ ‫איז די תורה א סם החיים און ס‘ווירקט אויף אים‪ .‬אבער אויב די תורה גייט‬ ‫זיין בדרך שאלה‪ ,‬פארוואס זענען מיר ווייניגער ווי אלע גוים וואס באקומען‬ ‫ח“ו אריין אין איינעם וואס איז נישט ריין‪ ,‬ער האט שלעכטע מידות‪ ,‬קען ח“ו‬ ‫אלעס אהן גארנישט טוען און בעהטן דערפאר‪ .‬אויף דעם איז דער תירוץ‪,‬‬ ‫זיין דאס פארקעהרטע‪( .‬זר זהב)‬ ‫“יצב גבולות עמים למספר בני ישראל“‪ ,‬זיי האבן נישט קיין מנוחה און קיין‬ ‫ויבא משה וידבר את כל דברי השירה הזאת באזני העם הוא‬ ‫נחלה‪ ,‬ווייל בקרוב וועט אלעס ווערן פון זיי צוגענומען און צוטיילט ווערן‬ ‫והושע בן נון‪( ...‬האזינו לב‪:‬מד)‬ ‫פאר אידישע קינדער‪ ,‬דערפאר האבן זיי זייערע גרעניצן דאס צו האלטן פאר‬ ‫רש"י‪ :‬פארוואס האט משה אים דא גערופן הושע?‬ ‫אונז‪ .‬דער גוטע באשעפער זאל אונז שנעל אויסלייזן‪ ,‬געבן די לענדער פון‬ ‫א שארפזיניג ווארט זאגט דער רבי ר‘ העשיל זי“ע אויף “ויקרא משה‬ ‫די פעלקער‪ ,‬די הארעוואניע פון די קעניגרייכן וועלן מיר איבערנעמען אויף‬ ‫להושע בן נון יהושע“‪ .‬דער מדרש זאגט אז פאר הושע איז צוגעלייגט‬ ‫אייביג‪ ,‬כדי מיר זאלן אים קענען דינען בשמחה וטוב לבב מרוב כל‪ .‬אמן‬ ‫(נועם אלימלך)‬ ‫געווארען די י‘ פון שרה וואס האט פריהער געהייסן‪ ,‬שרי‪ ,‬בשעת מ‘האט‬ ‫פאר שרה געענדערט דעם נאמען איז זי דעמאלט אלט געווען‪ ,‬ווי ס‘שטייט‬ ‫רשה‬ ‫געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַמיין‬ ‫אין פסוק‪ ,‬ניין און אכציג יאהר‪ .‬געשטארבן איז זי אין עלטער פון הונדערט‬ ‫>>>>>‬ ‫זיבן און צוואנציג יאהר‪ .‬קומט אויס אז דער געענדערטער נאמען האט זי‬ ‫דרייסיג יאהר זינט יהושע האט געטראגן דעם געענדערטער נאמען‪ ,‬און אזוי‬ ‫געטראגן אכט און דרייסיג יאהר‪ .‬געענדערט האט מען הושע דעם נאמען‬ ‫ווי דער צוגעלייגטער אות אין זיין נאמען איז דאך גענומען געווארן פון שרה‪,‬‬ ‫אויף יהושע בשעת שליחת המרגלים‪ ,‬און געווען איז דאס אינעם צווייטן‬ ‫האט אים דעריבער משה רבינו צום דאזיגן טערמין‪ ,‬צום זעלבן טערמין‪ ,‬וואס‬ ‫יאהר נאך יציאת מצרים‪ .‬אצינד ביי משה רבינו׳ס פטירה‪ ,‬האבן זיך געענדיגט‬ ‫ביי שרה‪ ,‬צו די אכט און דרייסיג יאהר‪ ,‬צוריק אנגעהויבן רופן מיט׳ן אלטן‬ ‫די פערציג יאהר פון דור המדבר און גלייכצייטיג איז אויך געווארן אכט און‬ ‫נאמען הושע‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ג‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר אויף די פרשה‪ ...‬וואונדער פון די תורה‪...‬‬ ‫נישט פארגעסן‪.‬‬ ‫אונטערשייד צווישן איינער וואס האט זוכה געווען צו‬ ‫• חיוב פון ברכת התורה‪...‬‬ ‫‏און דאס איז וואס ס‘פאסירט ווען מיר מאכן די‬ ‫לערנען תורה צו איינער וואס האט נישט זוכה געווען‬ ‫ברכה‪ ,‬אזוי ווי חז“ל (ברכות לה‪ ).‬זאגן‪ :‬ס‘שטייט ‘‘לה‘‬ ‫צו דעם‪ ,‬ווייל אויסער‘‏ן עצם הייליגקייט וואס נעמט‬ ‫כי שם ה‏‘ אקרא הבו גודל לאלקינו‬ ‫הארץ ומלואה“ (תהלים כד‪:‬‏א) און ס‘שטייט “השמים‬ ‫ארום די וואס לערנען אז זיי ווערן דערהויבן‪ ,‬האבן זיי א‬ ‫(האזינו ל‪:‬ג)‬ ‫שמים לה‘ והארץ נתן לבני אדם“ (שם קטו‪:‬טז)‪ ,‬איז‬ ‫באזונדערע מעלה אז זיי זענען זוכה צו פארשטיין פון די‬ ‫דער חיוב צו זאגן ברכות התורה איז מן התורה‪,‬‬ ‫נישט שווער ווייל דא איז איידער מ‘מאכט די ברכה‬ ‫תורה דעם וועג וואו זיי זאלן גיין און וואס זיי זאלן טוען‪,‬‬ ‫אזוי ווי חז“ל לערנען דאס ארויס (ברכות כא‪ ).‬פון‬ ‫און דא איז נאכ‘ן מאכן די ברכה“‪ ,‬קומט אויס אז דורך‬ ‫אזוי ווי די משנה (אבות ו א) זאגט‪“ :‬רבי מאיר אומר‬ ‫וואס משה רבינו האט געזאגט ביי שירת האזינו “כי‬ ‫די ברכה באקומען מיר די זאך אויף וועלכע מיר מאכן‬ ‫כל העוסק בתורה לשמה זוכה לדברים הרבה‪ ...‬נקרא‬ ‫שם ה‏‘ אקרא הבו גודל לאלקינו“‪ —,‬איידער איך הייב‬ ‫די ברכה א‏ון ס‘‏ווערט אונזער‘ס‪ .‬דעריבער איז די‬ ‫ֵע‪ ,‬אהוב‪ ,‬אוהב את המקום‪ ,‬אוהב את הבריות‪ ,‬משמח‬ ‫רַ‬ ‫אהן די שירה וועל איך זאגן א ברכה און איר “הבו גודל‬ ‫ברכות התורה מסוגל אז די תורה זאל נישט פארגעסן‬ ‫את המקום‪ ,‬משמח את הבריות‪ ,‬ומלבשתו ענוה ויראה‪,‬‬ ‫לאלקינו“‪—,‬זאלט אפגעבן דעם כבוד מיט‘‏ן ענטפערן‬ ‫רעדן פון אונז‪.‬‬ ‫ומכשרתו להיות צדיק וחסיד וישר ונאמן‪ ...‬ומגדלתו‬ ‫אמן‪ .‬אויך שטייט אין מדרש (דב“ר ח) אז מ‘‏לערנט‬ ‫‏ער ברענגט דארט אן ‏אינטערעסאנטע ‏זאך‪ ,‬אז‬ ‫ומרוממתו על כל המעשים“‪ .‬אויב אזוי‪ ,‬אויב ווען מיר‬ ‫דאס ארויס פונעם פסוק (תהלים קיט‪:‬יב) “ברוך אתה‬ ‫דעריבער האט דער בעל הלכות גדולות געשטעלט די‬ ‫ה‏‘ למדני חוקיך“‪ —,‬פריער וועל איך דיך לויבן מיט‬ ‫הלכות פון ברכות התורה דוקא אין אנפאנג פון זיין‬ ‫‘ברוך אתה‪...‬‏‘ און נאר נאכדעם ‘למדני חוקיך‘‏‪.‬‬ ‫ספר‪ .‬כדי צו מרמז זיין אז ער וויל מ‘זאל לערנען זיין‬ ‫די ברכות התורה זענען אנדערש פון די אנדערע‬ ‫ספר און דאס נישט פארגעסן‪ .‬און ווי אזוי וועט מען‬ ‫ברכות‪ ,‬מיט דעם אז ס‘‏איז פארהאן א ספעציעלע ענין‬ ‫דאס דערגרייכן? דורך די ברכות התורה‪ ,‬וואס איז‬ ‫זיי צו זאגן מיט שמחה‪ ,‬ווייל מיט דעם ווייזן מיר ארויס‬ ‫א סגולה צר געדענקען דאס לערנען‪ .‬‏אזוי אויך די‬ ‫ווי ווייט די תורה איז חשוב אין אונזערע אויגן און ווי‬ ‫ערשטע מסכת אין ש‘‘ס ווערט אנגערופן “ברכות“‪,‬‬ ‫שטארק מיר האבן הנאה פון דעם‪ ,‬און מיר זאגן די‬ ‫ווייל די כוונה ביים מסדר זיין די משנה איז געווען‬ ‫ברכה מיט א פרייד אזוי ווי אויף אנדערע וועלט‘‏ליכע‬ ‫אז ‏די חכמים זאלן דאס גוט קענען און ס‘זאל נישט‬ ‫פארגענוגנ‘‏ס (לבוש או“ח מז א; מ“ב מז ב)‪ .‬צו דעם‪,‬‬ ‫פארגעסן ווערן פון זיי‪ .‬דעריבער האט מען דאס‬ ‫איז אויך צוגעזאגט געווארן פאר די וואס געבן אכטונג‬ ‫אנגערופן “ברכות“‪ ,‬כדי צו דערמאנען צו זאגן די‬ ‫נעמען אין די האנט א זיסע עסנווארג‪ ,‬איז זיכער אז‬ ‫אויף דעם אז מ‘‏וועט זוכה זיין צו אלע ברכות וואס‬ ‫ברכות התורה וואס וועט העלפן דאס צו געדענקען‪.‬‬ ‫מיר דארפן ‘באצאהלן‏‘ אויף דעם מיט א ברכה‪ ,‬איז דאך‬ ‫זענען צוגעזאגט געווארן צו די לומדי התורה‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫זיכער אזוי‪ ,‬אז מיר דארפן זאגן א ברכה ווען מיר קומען (צל“ח‪ ,‬ברכות ס“ד‪.).‬‬ ‫מיר בעהטן ביי “ונהיה אנחנו וצאצאינו ‪...‬כולנו יודעי‬ ‫שמך ולומדי תורתיך לשמה“ (ראה נדרים פא א‪ ,‬ור“ן‬ ‫לערנען די תורה‪ ,‬וואס די הנאה פון דעם איז נישט נאר ‏ • די תורה ווערט זיין ירושה‬ ‫שם בשם ה“ר יונה)‪.‬‬ ‫א קורצע הנאה‪ ,‬נאר דאס לערנען גיט א גוטע געפיהל‬ ‫‏אינעם זכות וואס מ‘וועט אפגעבן א לויב און‬ ‫אויף די וועלט און אויך א אייביגע הנאה פאר די נשמה‬ ‫ווען מיר קומען זאגן די ברכות התורה מיט‬ ‫דאנק פאר‘ן באשעפער דורך זאגן ברכות התורה פון‬ ‫אין עולם הבא‪( .‬ע“פ לשון הרמב“ן השגות לסה“מ טו)‪.‬‬ ‫שמחה‪ ,‬איז וויכטיג אז מיר זאלן אביסל גיין אויף‬ ‫די טיפעניש פון הארץ‪ ,‬וועט מען זוכה זיין צו שטייגן‬ ‫צוריק‪ ,‬געציילטע טעג פאר קבלת התורה‪ ,‬ווען דער‬ ‫אין תורה און פארשטיין די תורה‪ ,‬און די תורה וועט‬ ‫דער שכר פון ברכות‬ ‫באשעפער איז אריבער צווישן אלע פעלקער און זיי‬ ‫התורה בכוונה‬ ‫זיך האלטן ביי אים און ביי זיינע קינדער און קינד‘ס‬ ‫אנגעטראגן צו נעמען די תורה‪ ,‬אבער יעדער פון זיי‬ ‫קינדער‪( .‬מטה משה‪ ,‬סי‘ שנא)‪.‬‬ ‫האט געטראפן אן אויסרייד זיך ארויס דרייען פון צו‬ ‫וועלן נעמען די תורה‪ .‬אנדערש פון זיי זענען געווען‬ ‫• מ‘איז זוכה צו “לא ימושו מפיך‪...‬‬ ‫• א סגולה פאר‘ן זכרון‬ ‫די אידן וואס האבן באלד געזאגט צוזאמען‪“ :‬נעשה‬ ‫‏אין שולחן ערוך הרב (סימן מז סעיף א) ווערט‬ ‫דער “נודע ביהודה“ שרייבט אז ברכות התורה איז‬ ‫ונשמע“‪ ,‬און אלץ דעם האט זיי דער באשעפער‬ ‫געברענגט‪ :‬יעדער מענטש זאל זעהן אז די כלי‬ ‫א וואונדערליכע סגולה פאר‘ן מענטש ער זאל נישט‬ ‫אויסגעקליבן פון די אנדערע פעלקער‪ ,‬און זיי געגעבן‬ ‫חמדה פון באשעפער זאל זיין חשוב אין זיינע אויגן‪,‬‬ ‫פארגעסן וואס ער האט געלערנט‪ .‬א ראי‘ דערצו‬ ‫די טייערסטע מתנה פון אלעם‪ ,‬די הייליגע תורה‬ ‫צו בענטשן דערויף מיט א שמחה מער פון אלע‬ ‫שטייט אין גמרא (נדרים לח‏)‪ :‬רבי יוחנן האט געזאגט‪,‬‬ ‫(ילק“ש רמז תתקנא)‪ .‬פון יענעם טאג און ווייטער‪,‬‬ ‫פארגענוגנס אויף די וועלט‪ .‬דאס ווייזט אז ער לערנט‬ ‫אין אנפאנג פלעגט משה רבינו לערנען תורה און דאס‬ ‫אין די צייט וואס אלע פעלקער האבן פארגעזעצט‬ ‫תורה לשמה‪ ,‬און דורכדעם וועט ער זוכה זיין צו‬ ‫פארגעסן ביז די תורה ‏איז אים געגעבן געווארן אלץ‬ ‫צו גיין בארג אראפ אין זייער פראסטע אויפפירונג‪,‬‬ ‫ציהען ווייטער די גאלדענע קייט‪ ,‬וואס דאס איז דער‬ ‫א געשאנק‪ .‬אזוי ווי ס‘שטייט “ויתן אל משה“ (שמות‬ ‫איז כלל ישראל געשטיגן א טרעפל נאך א טרעפל‬ ‫שכר פאר איינעם וואס לערנט תורה לשמה‪.‬‬ ‫לא‪:‬יח)‪ .‬זעהן מיר דערפון ‏אז אויב די תורה ווערט‬ ‫אין זייערע רוחניות‘‏דיגע מדריגות‪ .‬ס‘‏איז נישט קיין‬ ‫‏אזא איינער איז זוכה צו די דריי‏פאכיגע ברכה פון‬ ‫געגעבן פאר‘ן לערנער אלץ א מתנה‪ ,‬וועט ער דאס‬ ‫וואונדער‪ ,‬זייער גרינג קען מען באמערקן די גרויסע‬ ‫>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ד‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר אויף די פרשה‪ ...‬וואונדער פון די תורה‪...‬‬ ‫>>>>>>‬ ‫משה רבינו זאל מסכים זיין‪...‬‬ ‫נישט געווען גענוג חשוב אין זייערע אויגן‪ ,‬דערפאר‬ ‫“לא ימושו מפיך ומפי זרעך ומפי זרע זרעך מעתה‬ ‫האט דאס נישט געשיצט אויף זיי‪ .‬‏דעריבער דארף‬ ‫ועד עולם“‪ ,‬ס‘וועט ערפיהלט ווערן זיין באגער און‬ ‫ומות בהר אשר אתה עולה שמה‪.‬‬ ‫מען זיין שטאךק פארזיכטיג צו אפגעבן א דאנק פאר‘ן‬ ‫הארץ וואונטש אויף וואס ער איז מתפלל ביי די‬ ‫דער באשעפער האט געזאגט צו משה א‬ ‫באשעפער דערויף וואס ער האט אונז אויסגעקליבן‬ ‫ברכה‪“ :‬ונהיה אנחנו וצאצאינו ‪ ...‬כולנו יודעי שמך‬ ‫לשון ציווי‪“ ,‬ומות“‪ ,‬שטארב‪ ,‬ווייל חז“ל זאגן אז‬ ‫פון אלע פעלקער און אונז געגעבן זיין גלוסטיגע כלי‪.‬‬ ‫ולומדי תורתך לשמה“‪ ,‬און ווער וויל דען נישט‬ ‫דער באשעפער נעמט נישט צו די נשמות פון די‬ ‫אויפשטעלן דורות פוך בני תורה‪ ,‬יראים ושלמים (‘משנה ברורה‘ סימן מז ס“ק כ)‪.‬‬ ‫צדיקים ביז זיי זענען מסכים צו שטארבן‪ .‬דעריבער‬ ‫שטייט “ומות“‪ .‬באוויליג צו שטארבן‪.‬‬ ‫• דער אשכול ענבים וואס אדם הראשון האט‬ ‫וואס זענען עוסק בתורה ובמצוות?‬ ‫(אור החיים הק‘)‬ ‫געגעסן‪...‬‬ ‫• ס‘היט פון זינד א גאנצן טאג‬ ‫דור המדבר וועט אויפשטיין צו תחיית‬ ‫ענבימו ענבי ראש אשכלות מרורות למו‪.‬‬ ‫‏הגאון רבי חיים וואלאזשינער זצ“ל פלעגט אפט‬ ‫המתים מיט משה רבינו‬ ‫האזינו לב‪:‬לב)‬ ‫זאגן‪ ,‬אז איינער וואס זאגט די ברכות התורה הויעך‬ ‫לויט איין מאן דאמר איז דער בוים‪ ,‬פון וועלכן‬ ‫אויפ‘ן קול ‏און מיט כוונה‪ ,‬איז פארזיכערט אז ער‬ ‫והאסף אל עמיך‪.‬‬ ‫וועט נישט צוקומען צו זינדיגן יענעם גאנצן טאג‪.‬‬ ‫דער מדרש זאגט (במדבר רבה י"ט‪ ,‬י"ג)‬ ‫(הלכות הגר“א ומנהגיו‪ ,‬ברכות השחר אות ו)‪.‬‬ ‫אויפן פסוק "ויתא ראשי עם"‪ .‬אז משה רבינו‬ ‫איז נקבר געווארן אין מדבר כדי אין זיין זכות‬ ‫‏‏ • מיט גרויס חשק‬ ‫זאל דער גאנצער דור המדבר קענען אויפשטיין‬ ‫‏מ‘דארף זאגן די ברכה מיט גרויס חשק‪ ,‬און‬ ‫תחיית המתים לעתיד לבא צוזאמען מיט אים‪.‬‬ ‫אינזינען האבן צו דאנקען אויף די תורה וואס איז‬ ‫דאס זאגט דער פסוק‪" :‬והאסף"‪ ,‬דו דארפסט‬ ‫אונזער לעבן אויף דער וועלט און אויף יענער וועלט‪.‬‬ ‫דא איינגעזאמלט ווערן‪" ,‬אל עמיך"‪ ,‬צוליעב דיין‬ ‫(כף החיים‪ ,‬סימן מז אות א)‪.‬‬ ‫פאלק וואס דער דור המדבר ווערט גערופן משה'ס‬ ‫פאלק‪ ,‬ווי דער באשעפער האט אים געזאגט נאכ‘ן‬ ‫‏ • דאווענען מיט‘ן גאנצן הארץ‬ ‫חטא העגל "לך רד כי שחת עמך"‪( .‬אור החיים הק')‬ ‫אדם הראשון האט געגעסן‪ ,‬געווען פון וויינטרויבן‪,‬‬ ‫‏א יונגערמאן האט זיך באקלאגט פאר‘ן חידושי‬ ‫און א ראיה דערצו קען מען ברענגען פון דעם פסוק‪:‬‬ ‫הרי“ם פון גור זצוק“ל אז ס‘גייט אים נישט דאס‬ ‫ס‘‏איז נאכט‪ ,‬צי ס‘‏איז שבת צו יו“ט“‪ ,‬ער איז געווען‬ ‫“אשכלות מרורות למו“‪ ,‬דער אשכול (הענגל פון‬ ‫לערנען מיט א חשק און לעבהאפט‪ .‬האט אים דער‬ ‫אין אזא הויכע שטימונג ביים גאנצען ליינען‪ ,‬אפילו‬ ‫טרויבן) פון וועלכן אדם הראשון האט געגעסן‪ ,‬האט‬ ‫חידושי הרי“ם געענטפערט‪ ,‬אז ער זאל מתפלל זיין‬ ‫בין גברא לגברא‪ ,‬און ער האט זיך נישט געקענט‬ ‫גורם געווען “מרורות למו“‪ ,‬ביטערקייט אויף די וועלט‪,‬‬ ‫דערויף פון טיעפן הארץ ביים זאגן די ברכות חתורה‪.‬‬ ‫בארואיגן ביז נאכ‘‏ן לייענען‪ .‬נאכ‘‏ן לייענען האט‬ ‫דורכדעם וואס ס‘איז נגזר געווארן מיתה אויף אלע‬ ‫זיך דער קאלישיצער רב זי“ע‪ ,‬וואס איז אויך דארט‬ ‫מענטשן‪( .‬ילקוט ראובני בשם הזהר)‬ ‫• מיט שמח‏ה און דאנקבארקייט צום‬ ‫געווען‪ ,‬אנגערופן און געזאגט‪ :‬היינט ביים לייענען‬ ‫***‬ ‫באשעפער‬ ‫האט רבי איציק‘‏ל געהאט התפשטות הגשמיות‪.‬‬ ‫שירת האזינו‬ ‫‏ברכות התורה דארף מען זאגן מיט גרויס פרייד‬ ‫• סגולת שירת ‘האזינו‘‏‬ ‫און דאנקבארקייט‪ .‬אזוי ווי חז“ל (נדרים פא‪ ).‬זאגן‪:‬‬ ‫• התפשטות הגשמיות פון שירת האזינו‬ ‫מ‘האט געפרעגט פון די חכמים און‏נביאים פארוואס‬ ‫איינע פון די מסורת פונעם מהר“ל מפראג‬ ‫איז דער בית המקדש חרוב געווארן? ווייל כלל‬ ‫זי“ע איז צו זאגן יעדן טאג פאר‘‏ן דאווענען די‬ ‫הרה“ק רבי איציק‘‏ל מפשעווארסק זי“ע האט‬ ‫ישראל האבן עוסק געווען אין תורה‪ ,‬און ווילאנג זיי‬ ‫שירת ‘האזינו‘‏ וואס דער מהר“ל האט געהאלטן‬ ‫דערציילט‪ ,‬אז אמאהל איז ער געווען אויף שבת פ‘‏‬ ‫האבן עוסק געווען אין תורה האט זיי דער באשעפער‬ ‫אלס א סגולה פאר טהרת המח והלב‪ .‬דער מהר“ל‬ ‫האזינו ביי זיין רבי‘‏ן‪ ,‬דער צעשנובער רב זי“ע‪ ,‬וואס‬ ‫פארגעבן זייערע זינד‪ ,‬דעריבער האט קיינער נישט‬ ‫איז געווען דער בעל קורא‪ ,‬און ווען רבי איציקל‬ ‫האט געהאלטן אז אויך סוחרים און בעלי מלאכה‬ ‫געוואוסט “על מה אבדה הארץ“ (ירמי‘ ט‪:‬יב)‪ .‬נאר‬ ‫האט געהערט ווי דער צעשינובער רב לייענט די‬ ‫זאלן זאגן פרשת ‘האזינו‏‘ עטליכע מאהל אין טאג‬ ‫דער באשעפער וואס איז דער בוחן לבבות האט‬ ‫שירת האזינו‪ ,‬איז זיין הארץ איבער געפלאסן מיט א‬ ‫אלס א סגולה פאר הצלחה‪ ,‬און יעדער זאל דאס‬ ‫געוואוסט‪ ,‬אז כאטש זיי זענען עוסק אין תורה‪,‬‬ ‫רגש קודש און פלאם פייער‪ ,‬און ס‘‏האט זיך אין אים‬ ‫קענען פון אויסענווייניג‪ .‬אויך האט דער מהר“ל‬ ‫זענען זיי נישס עוסק דערין לשם לימוד התורה נאר‬ ‫ערוועקט אויסערגעוועהנלע התעוררות‪ ,‬אז ער איז‬ ‫געהאלטן אז זאגן ‘האזינו‏‘ עטליכע מאהל אין טאג‬ ‫אזוי ווי מ‘לערבט אנדערע חכמות‪ .‬דעריבער האבן‬ ‫כמעט געקומען צו התפשטות הגשמיות ממש‪ ,‬און ער‬ ‫איז א סגולה פאר אריכות ימים‪.‬‬ ‫זיי נישט געפונען פאר וויכטיג צו מאכן די ברכות‬ ‫פלעגט זאגן‪“ :‬איך האב נישט געוויסט צי ס‘‏איז טאג צי‬ ‫****‬ ‫התורה מיט שמחה און כוונה‪ ,‬ווייל די תורה איז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ה‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫ַמיין אוצר‪ ...‬מרבוה"ק מבעלזא זי"ע‪ ,‬אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫שנת תש“ה‪ ,‬הרה“ח ר‘ שלמה יוסקוביץ ז“ל‪,‬‬ ‫שבת אין א שטעטל נישט ווייט פון ווי ער איז‪ ,‬האט ער‬ ‫‪b‬‬ ‫(איידים פון “אמרי אמת“ פון גור)‪ ,‬רעדט א שידוך פאר‬ ‫די טאכטער פון א קוצקער‪-‬פילוב חסיד פון תל אביב‪,‬‬ ‫געטראכט ער איז דאך במילא אונטערוועגנס‪ ,‬וועט ער‬ ‫אריינפאהרן אין יענעם שטעטל‪ ,‬און נעמען שלום ביי‬ ‫“די השגות פון מרן מהר“י‬ ‫מיט א גערער בחור פון ירושלים‪ ,‬א זוהן פון א חשובער‬ ‫גערער חסיד‪ .‬דער בחור איז געווען א בן בית אין שטוב‬ ‫מרן זי“ע‪ .‬ווען ער איז אריינגעקומען‪ ,‬זאגט אים מרן זי“ע‬ ‫“אה‪ ,‬ר‘ שלום‪ ,‬ביזט מיר געקומען ממש אין די ריכטיגע‬ ‫זי“ע ביי די צוויי יאהר‪“...‬‬ ‫פון ר‘ שלמה‪ ,‬און דער פאטער פונעם מיידל איז זייער‬ ‫מינוט!“ האט ר‘ שלום געפרעגט‪“ :‬וואס מיינט דער רבי?“‬ ‫געפעלן דער שידוך‪ ,‬קענענ‘דיג גוט דעם פאטער‬ ‫זאגט אים מרן זי“ע “איך דארף שחט‘ן פאר מיר עופות‪,‬‬ ‫צור ילדך תשי ותשכח אל מחללך‬ ‫און די משפחה פונעם בחור‪ ,‬אבער דוקא דאס מיידל‬ ‫און דער שוחט אין די שטאט ‘איז מיר נישט אזוי צום‬ ‫(האזינו לב‪:‬יח)‬ ‫האט נישט געהאט חשק צום שידוך‪ ,‬ווייל דער בחור‬ ‫הארצן‘‪ .‬איך זאג נישט אז ער איז נישט גוט אויף אזוי ווייט‬ ‫ווען כ“ק מרן מהר“א זי“ע איז אנגעקומען קיין‬ ‫איז געווען צו ‘שארף‘ פאר איר‪ ,‬און נאך פארשידענע‬ ‫אז מ‘דארף אים אפזאגן פון זיין‬ ‫ארץ ישראל‪ ,‬האט הרה“ח ר‘ ישעי‘ ויזל ז“ל אפגעגעבן‬ ‫חששות וואס זי האט געהאט‪ .‬ס‘האט נישט געהאלפן‬ ‫פאסטן‪ .‬דעריבער וויל איך נישט‬ ‫א קוויטל פאר מרן זי“ע און דער גבאי הרה“ח ר‘ שלום‬ ‫די שכנועים פון איר פאטער‪ ,‬ביז ר‘ שלמה איז ספעציעל‬ ‫מפרסם זיין אז איך וויל אים נישט‬ ‫פויגל ז“ל האט געזאגט פאר מרן זי“ע‪ ,‬אז ר‘ ישעי‘ איז‬ ‫געקומען פון ירושלים‪ ,‬איר פרובירן משכנע זיין אינעם‬ ‫נוצן‪ ,‬ווייל דעמאלט וועלן אלע‬ ‫אן אייניקל פון הרה“ח ר‘ ישעי‘ ויזל וועמען מ‘האט‬ ‫שידוך‪ .‬אין די ענדע האט זי מסכים געווען צום געדאנק‬ ‫אויפהערן זיך באנוצן מיט זיין‬ ‫אין בעלזא גערופן ר‘ ישעי‘ האדאסער‪ ,‬פון די ערשטע‬ ‫פון איר פאטער‪ ,‬אז זיי גייען פרעגן ביי כ“ק מרן מהר“א‬ ‫שחיטה און מ‘וועט אים אפזאגן‬ ‫יושבים אין בעלזא פון אונגארן‪ .‬ווען מרן זי“ע האט‬ ‫מבעלזא זי“ע וואס צו טוען‪ .‬ווען מ‘האט פארגעלייגט‬ ‫פון זיין פאסטן‪ .‬פונדעסטוועגן‬ ‫געהערט דעם נאמען האט ער זיך אנגערופן און געזאגט‬ ‫פאר מרן זי“ע די שאלות און די חששות מיט אלע‬ ‫הרה“ח ר‘ שלום שוחט פאר מיר וויל איך מחמיר זיין‬ ‫דריי מאהל ר‘ ישעי האדאסער איז א איש מהימן‪ ,‬ר‘‬ ‫פרטים האט ער צו זיי געזאגט‪“ :‬פרעגט מיין ברודער‪,‬‬ ‫נישט צו עסן פון זיין שחיטה‪,‬‬ ‫ישעי‘ האדאסער איז א איש מהימן‪ ...‬און מרן זי“ע האט‬ ‫מ‘קען זיך פארלאזן אויף אים‪ ,‬ער איז גרויס אזוי ווי איך“‪.‬‬ ‫אויף א וועג אז קיינער אינדערויסן זאל דערפון נישט‬ ‫פארציילט אז ער האט געהערט פון ר‘ ישעי האדאסער‬ ‫הערנדיג די קלאהרע ווערטער‪ ,‬זענען זיי באלד געגאנגען‬ ‫וויסן‪ ,‬און אצינד וואס דו ביזט געקומען‪‘ ,‬און די ביזט דאך‬ ‫אז בשעת דער מיטלער רב זי“ע [כ“ק מרן מהר“י זי“ע]‬ ‫צום בילגורייא רב‪ ,‬און אים געפרעגט וועגן דעם שידוך‪.‬‬ ‫א היימישער‘‪ ...‬מיט דיר קען מען מאכן אזא געשעפט‪ ,‬אז‬ ‫איז געווען א זייגעדיג קינד פון צוויי יאהר און די מאמע‬ ‫האט ער געבעהטן צייט כדי זיך אינטערעסירן דערוועגן‪.‬‬ ‫דו זאלסט פאר מיר שחט‘ן דא אין שטוב עטליכע עופות‪,‬‬ ‫די באבע מלכה ע“ה‪ ,‬האט אים געהאלטן אויף די הענט‪,‬‬ ‫נאך עטליכע טעג‪ ,‬האט דער בילגורייא רב געענטפערט‪:‬‬ ‫אז ס‘זאל נישט זיין קיין פרסום און קיינער זאל נישט‬ ‫האט ער געהערט ווי זיין טאטע כ“ק מרן מהר“ש זי“ע‬ ‫“לויט זיין מיינונג איז דאס א גוטער און פיינער שידוך און‬ ‫וויסן דערפון“‪ .‬פארשטענדליך ר‘ שלום האט גע‘שחט‘ן די‬ ‫האט אינמיטן די נאכט זיך געקאכט און געלאפן אהין און‬ ‫ס‘איז בכלל נישטא וואס חושש צו זיין‪ “.‬פארשטענדליך‬ ‫עופות‪ ,‬און ווען ער איז אריינגעקומען צו מרן זי“ע‪ ,‬איז מרן‬ ‫צוריק אין שטוב זאגנדיג דעם פסוק (דברים לב‪:‬יח) ‘‘צור‬ ‫אז זיי האבן געפאלגט‪ ,‬און געשלאסן דעם שידוך‬ ‫זי“ע געווען זייער ‘בדיחא דעתה‘‪ ,‬אז דער באשעפער האט‬ ‫ילדך תשי ותשכח קל מחולליך‘‘ און געטייטשט אזוי‬ ‫בשטו“מ‪ .‬צו די חתונה האט מען מכבד געווען דעם‬ ‫אים צוגעשיקט ‘א היימישער שוחט‘‪ ,‬און דער שטעטישער‬ ‫“צור ילדך“‪ ,‬אויב דינסטו דעם בורא ווייל ער האט דיך‬ ‫בילגורייא רב מיט סידור קידושין‪ .‬אבער א טאג פאר די‬ ‫שוחט איז נישט פארשעהמט געווארן‪ .‬און מרן זי“ע זאגט‬ ‫באשאפן‪“ ,‬תשי“‪ ,‬פארגעס‪“ ,‬ותשכח“ מעגסט פארגעסן‬ ‫חתונה‪ ,‬האט מען זיך דערוואוסט‪ ,‬אז דער בילגורייא רב‬ ‫אים‪“ :‬שלום! קענסט דיך ביי מיר יעצט אויסבעהטן‪ ,‬איינע‬ ‫“קל מחולליך“‪ ,‬אז ער האט דיך געברענגט אויפ‘ן וועלט‬ ‫וועט נישט קענען קומען צו די חתונה‪ ,‬און מ‘האט דאס‬ ‫פון די צוויי‪ ,‬אדער ‘אריכות ימים‘‪ ,‬אדער ‘צלילות הדעת‘ כל‬ ‫(משום קבלת שכר) נאר זאלסט אים דינען ווייל ‘‘בגין‬ ‫געלאזט וויסן פאר די משפחה‪ ,‬וואס האבן אים באלד‬ ‫זמן די לעבסט!“ אויף די רגע איז ר‘ שלום געווארן צומישט‪,‬‬ ‫דאיהו רב ושליט‘‘ (נאר לשם שמים) אזוי ווי ס‘שטייט‬ ‫געלאדענט צו איינע פון די סעודות “שבע ברכות“‪ .‬דער‬ ‫דארפנ‘דיג באשליסן אויפ‘ן מאמענט אזעלכע זאכן‪ ,‬האט‬ ‫אין זוהר‪ .‬דער מיטלער רב האט דאס געדענקט און‬ ‫בילגורייא רב האט באשיינט די סעודות ‘שבע ברכות‘‪.‬‬ ‫ער געזאגט צלילות הדעת! טראכטנ‘דיג‪ ,‬אויב נישט קיין‬ ‫איבער געזאגט וואס ער האט געהערט פון אלץ קינד פון‬ ‫און איידער ער איז אוועק געגאנגען האט ער געהייסן צו‬ ‫צלילות הדעת וואס האט ער פון אריכות ימים‪ .‬האט אים‬ ‫צוויי יאהר‪ .‬און מרן זי“ע האט אויסגעפיהרט ר‘ ישעי‘‬ ‫רופן די כלה‪ ,‬ווייל ער וויל איר עפעס זאגן‪ .‬ווען די כלה‬ ‫מרן זי“ע געזאגט‪“ ,‬ווייסטו וואס‪...‬דו וועסט האבן ביידע“‪.‬‬ ‫האדאסער איז א איש מהימן‪( .‬הרה“ח בנש“ק ר‘ משה יושע איגר‬ ‫איז געקומען האט ער איר געזאגט‪“ :‬אזוי ווי דו האסט‬ ‫און אזוי איז געווען ר‘ שלום איז נפטר געווארן ביי די אכט‬ ‫שליט“א ששמע מזקינו כ“ק אדמו“ר מקאזלאוו זצ“ל ב‪.‬פ‪).‬‬ ‫מיך געפאלגט‪ ,‬וויל איך דיר אנוואונטשן זאלסט לעבן‬ ‫און נייציג יאהר‪ ,‬און ער איז געווען בצלילות הדעת ביז‘ן‬ ‫‪b‬‬ ‫גליקלעך באלד הונדערט יאהר‪ “.‬און אזוי איז טאקע‬ ‫געווען‪ .‬איר גאנץ לעבן איז זי געווען געזונט‪ ,‬נישט‬ ‫לעצטן טאג‪ .‬און נאר די ראיה איז אים סוף ימיו געווארן‬ ‫שוואך‪ ,‬אז ער האט נישט גוט געזעהן‪( .‬מרשימות הרה“ח ר‘ יוסף‬ ‫“אריכת ימים מיט צלילת הדעת“‬ ‫געדארפט אויגן ברילן צו זעהן און נישט א שטעקן צו‬ ‫לאנגסאם שליט“א ‪ -‬מפי בעל העובדא)‬ ‫כי הוא חייכם ובדבר הזה תאריכו ימים‬ ‫גיין‪ ,‬זי איז געווען געזונט און שטארק בגופה ובנפשה‪.‬‬ ‫‪b‬‬ ‫על האדמה‪( ...‬האזינו לב‪:‬מז)‬ ‫“זאלסט לעבן גליקלעך‬ ‫אויך פרנסה האט איר נישט געפעהלט‪ .‬זי איז נפטר‬ ‫הרה“ח ר‘ שלום שוחט (עטנער) ז“ל‪[ ,‬מזקני‬ ‫געווארן בדעה צלולה ביי די ‪ 93‬יאהר‪ .‬ווען זי איז געווארן‬ ‫החסידים אינעם בעלזער שטיבל אין די איסט סייד‘‪,‬‬ ‫‪ 90‬יאהר אלט‪ ,‬האט זי דערציילט פאר די בני המשפחה‬ ‫אין וועלכן זכות זי האט לאנג געלעבט געזונטערהייט‪,‬‬ ‫באלד הונדערט יאהר‪“.‬‬ ‫וואס האט נאך זוכה געווען צו קענען מרן מהר“י זי“ע]‬ ‫איז געווען שוחט אין די שטאט ליזענסק ‪ .‬אמאהל האט‬ ‫“די ברכה פון בילגורייא רב זכרונו לברכה!‪...‬‬ ‫כי הוא חייכם ובדבר הזה תאריכו ימים על‬ ‫ר‘ שלום געדארפט זיין ערגעץ אין א שטעטל‪ ,‬און ער‬ ‫‪b‬‬ ‫האדמה‪( ...‬האזינו לב‪:‬מז)‬ ‫האט געהערט אז כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬געפונט זיך אויף‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ו‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬פון צדיקים און חסידים אויף די פרשה‪...‬‬ ‫וואס דער באשעפער טוהט איז גוט און‬ ‫און זיך באקלאגט אויף זייער מצב‪ .‬פרעגט זיי‬ ‫‪E‬‬ ‫גערעכט‪ ,‬ווייל נאר ווען דער מענטש פרעגט‬ ‫שאלות און רעדט זיך אפ‪ ,‬נעמט מען אים‬ ‫ארויף אין הימל און מ‘ווייזט אים‪“ :‬זעה‬ ‫דער צדיק‪ :‬ווי אזוי וואלט איר געטוען‪ ,‬ווען‬ ‫איר וואלט געפיהרט די וועלט? האט איינער‬ ‫געענטפערט‪ :‬איך וואלט געמאכט אז ס‘זאל‬ ‫נישט פארשעהמן יחידים מיט מוסר‪. .‬‬ ‫אלס איז גוט און גערעכט‪ ...‬און איך האב‬ ‫נישט זיין אויף די וועלט עניים מיט עשירים‪ ,‬נאר‬ ‫מיך קיינמאהל נישט באקלאגט‪ ,‬דעריבער‬ ‫‏יערוף כמטר לקחי תזל כטל אמרתי‬ ‫אלא מענטשן זאלן זיין גלייך‪ .‬און דער צווייטער‬ ‫כשעירים עלי דשא וכרביבים עלי עשב‬ ‫האט מען מיך נישט גענומען אין הימל מיר‬ ‫האט געענטפערט‪ :‬איך וואלט מבטל געווען אלע‬ ‫(האזינו לב‪:‬ב)‪.‬‬ ‫צו ווייזן צדקת ה‘‏‪...‬‬ ‫מלחמות‪ ,‬און געברענגט שלום ושלווה צווישן די‬ ‫ס‘האט דערציילט הגאון רבי שלמה סופר זצ“ל‪,‬‬ ‫‪E‬‬ ‫פעלקער‪“ .‬און איך“ זאגט זיי דער בארדיטשובער‬ ‫אז ווען די פורצי גדר אין די שטאט בודאפעסט‏האבן‬ ‫“פארקרומט“ אדער “פארדרייט“‬ ‫רב‪“ ,‬וואלט געמאכט פונקט וויאזוי ס‘איז אצינד‪,‬‬ ‫אזוי ווי דער באשעפער פיהרט די וועלט‪ .‬ווייל‬ ‫אנגעהויבן צו פארשפ‏רייטן זייער רשעות‪ ,‬האט דער‬ ‫זיידע הגה“ק מרנא בעל “חתם סופר“ זצ“ל‏שטענדיג‬ ‫מעורר געווען די יראים און חרדים זיי‏זאלן זיך נישט‬ ‫לאזן פארפיהרן‪.‬‏מיט דעם אלעם האט ער אכטונג‬ ‫שחת לו לא בניו מומם דור עקש ופתלתל‬ ‫געגעבן ביים זאגן מוסר‪ ,‬נישט צו פארשעהמען‬ ‫(האזינו לב‪:‬ה)‪.‬‬ ‫יחידים מיט זיין מוסר‪ ,‬צו א יחיד האט ער גערעדט‬ ‫הרה“ק רב ‏י שמחה בונם פון פרשיסחא‬ ‫ווייכע רייד‪,‬‏אבער ווען ער האט גערעדט וועגן עניני‬ ‫זי“ע איז אלץ יונגערמאן געווען א סוחר‪ .‬און‬ ‫הכלל‪ ,‬האט ער גערעדט שארפע ‏דיבורים‪ .‬‏און ער‬ ‫צוליעב זיינע געשעפטן איז אויסגעקומען‬ ‫פלעגט טייטשן דעם פסוק‪“ :‬יערוף כמטר לקחי תזל‬ ‫אז ער פלעגט זיין אין בערלין אויף שבת‪.‬‬ ‫כטל אמרתי“‪ —,‬ס‘איז באקאנט אז דער רעגן איז‬ ‫איינמאהל שבת ביינאכט ביי די סעודה איז‬ ‫נישט אייביג גוט פאר די וועלט‪ ,‬דאקעגן דער טל איז‬ ‫אויסגעקומען אז די וויין האט זיך געענדיגט‪,‬‬ ‫שטענדיג אנגענעם‪ ,‬און “דשא“‪ ,‬איז די כוונה אויף‬ ‫און מ‘‏האט געדארפט ארויף ברענגן עטליכע‬ ‫ס‘איז נישט קיין ספק אז אלעס וואס דער‬ ‫די גרינס וואס בא‏דעקט די גאנצע ערד בכלליות‪,‬‬ ‫פלעשער וויין פונעם קעלער‪ .‬האט דער‬ ‫באשעפער טוהט איז לטובה‪ ,‬בשלימות ובאמת‪,‬‬ ‫און יעדער איינציגער שטיקל גראז פאר זיך ווערט‬ ‫בעל הבית געשיקט צוויי פון זיינע באדינער‪,‬‬ ‫נאר ס‘פעהלט אונז די ידיעה און השגה אין די‬ ‫אנגערופן “עשב“‪ .‬דאס האט משה רבינו געזאגט‪:‬‬ ‫איינער א איד און איינער א גוי‪ ,‬זיי זאלן גיין‬ ‫הימלישע חשבונות‪...‬‬ ‫צומאהל “יערוף ‏כמטר לקחי“‪—,‬זענען מיינע רייד‬ ‫‪E‬‬ ‫ווי דער רעגן‪ ,‬וואס ‏איז נישט שטענדיג אנגענעם‪,‬‬ ‫ברענגן פונעם קעלער געשמאקע וויין‪ .‬מיט‬ ‫גרויס וואונדער האט רבי ר‏‘ בונם געזעהן ווי‬ ‫די צוויי באדינער קומען ארויף‪ ,‬און דער איד‬ ‫“זיך קיינמאהל נישט אפגערעדט‬ ‫און צומאהל זענען מיינע‏רייד ווי “טל“‪—,‬וואס איז‬ ‫שטענדיג אנגענעם‪ ,‬און דער ‏סימן איז‪ ,‬אז “מטר“‬ ‫האלט א ברענעדיגע לעכט אין זיין האנט‬ ‫(חילול שבת)‪ ,‬און דער גוי טראגט די וויין (יין‬ ‫נסך)! האט רבי ר‏‘ בונם זיך אנגערופן‪ :‬אצינד‬ ‫אדער באקלאגט“‬ ‫איז ראשי תיבות ‘‘מ‘שאכם‪ ,‬ט‘רחכם‪ ,‬ר‘יבכם“‪,‬‬ ‫דאקעגן “טל‘‘ איז ראשי תיבות “ט‘וב ל‘כל“‪ .‬און‬ ‫ער איז מפרש‪“ :‬כשעירים“‪—,‬מיט ‏א שטארקייט‬ ‫און א קלאהרע שפראך‪“ ,‬עלי דשא“‪—,‬ווען איך‬ ‫פארשטיי איך די דאפעלטע לשון פונעם‬ ‫הצור תמים פעלו (האזינו לב‪.‬ד)‪.‬‬ ‫זאג מוסר פא‏ר‘ן כלל‪ ,‬א‏בער “כרביבים“‪—,‬מיט א‬ ‫פסוק “דור עקש ופתלתל“ (א פארקרומטער‬ ‫הרה“ק רבי שמעון מירוסלב זי“ע האט‬ ‫מענה רך‪“ ,‬עלי עשב“‪—,‬ווען איך זאג מוסר פא‏ר‘ן‬ ‫און פארדרייטער דור)‪ .‬אויב דער גוי וואלט‬ ‫מאריך ימים געווען און ער איז אהנגעקומען צו‬ ‫יחיד‪( .‬חוט המשולש‬ ‫א טיעפער עלטער‪ .‬האבן אים זיינע תלמידים‬ ‫געהאלטן די לעכט אין זיין האנט‪ ,‬און דער‬ ‫‪E‬‬ ‫“אלעס איז לטובה“‬ ‫איד וואלט געטראגן די וויין‪ ,‬וואלט אלעס‬ ‫געפרעגט‪ :‬אין וועלכן זכות ער האט מאריך‬ ‫געווען אין בעסטן ארדענונג‪ .‬אבער יעצט‬ ‫ימים געווען? האט ער זיי געענטפערט‪:‬‬ ‫ווען דער גוי טראגט די וויין און דער איד‬ ‫שטענדיג האב איך אלעס מקבל געווען‬ ‫טראגט די לעכט‪ ,‬הייסט דאס “פאקרומט“‬ ‫באהבה‪ ,‬און איך האב זיך קיינמאהל נישט‬ ‫אפגערעדט אדער באקלאגט אויף דעם וואס‬ ‫הצור תמים פעלו (האזינו לב‪.‬ד)‪.‬‬ ‫און “פארדרייט“‪...‬‬ ‫‪E‬‬ ‫אמאהל זענען געזיצן מיט הרה“ק רבי לוי דער באשעפער טוהט‪ ,‬ווייל ס‘איז ביי מיר‬ ‫יצחק מבארדיטשוב זי“ע צוויי בעלי בתים זיכער ווי די לויטערקייט פון די זון‪ ,‬אז אלעס‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ז‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫מיין אוצר‪" ...‬יומא דהילולא"‬ ‫נאך אפאר מינוט האט ער אנגעהויבן דאווענען מיט מוראדיגע‬ ‫קולות און געקלאפט מיט די פיס‪ ,‬דער עולם האט זיכער‬ ‫(א)‬ ‫געמיינט אז דער הרה“ק רבי הירש‘עלע ליסקער וועט אים‬ ‫אפשטעלן פון דאווענען מיט א רעש‪ ,‬אבער נאכן דאווענען האט‬ ‫רבי הערשעלע ליסקער זיך אנגערופן‪ ,‬ווען ס‘ברענט א פייער‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע מראצפערט זי“ע‬ ‫שרייט מען‪ ,‬און דער הייליגער צדיק רבי הירצקא‘לע שרייט נאר‬ ‫‪ -‬זכרון נפתלי • ט‘ תשרי‪ ,‬ערב יוהכ“פ תרנ“ח ‪-‬‬ ‫ווייל ס‘ברענט באמת אין אים דער קדושת שבת קודש‪.‬‬ ‫ואלה תולדות‪ :‬הרה“ק רבי נפתלי הירצקא (זילבערמאן) מראצפערט‪ ,‬איז געבוירן געווארן אין שנת תק“פ אין די שטאט‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע האט קיינמאהל אפילו נישט‬ ‫פויטש‪ ,‬צו זיין טאטע הגה“ק רבי יעקב פרץ הלוי‪ ,‬בן אחר בן פונעם הייליגן ‘טורי זהב‘‪ ,‬און צו זיין מאמע הרבנית הצדקת מרת‬ ‫געטראכט אז ער איז באמת ראוי צו זיין א מנהיג ישראל‪ ,‬נאר‬ ‫פרומט ע“ה‪ ,‬א אשה צנועה מאוד‪ ,‬און א גאר עהרליכע פרוי‪ ,‬וועמען מ‘פלעגט רופן “די גוטע צנועה פרומט“‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫האיש מקדש‪ :‬הרבנית הצדקת מרת רחל בת מוה“ר רבי איסר דוד‬ ‫ז“ל‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫רבותיו‪ :‬הרה“ק רבי הירצקא‘לע האט זיך מסתופף געווען בצלו פון‬ ‫די צדיקים בדורו ובתוכם‪-‬הרה“ק רבי צבי הירש בעל אך פרי תבואה‬ ‫מליסקא‪ .‬הרה“ק רבי משולם פייש השרף מטאהש‪ ,.‬וואס דארט איז ער‬ ‫געווען גאר אסאך אויף שבת מברכים‪ ,‬צוזאמען מיט ידיד נפשו הגה“ק‬ ‫רבי ישראל חיים ברוין העברי בעל ‘פרי עץ אבות‘ מבודאפעסט‪ .‬הגה“ק רבי שמואל שמעלקא בעל ‘צרור החיים‘ מסעליש‪ .‬הרה“ק‬ ‫רבי אשר אנשיל יונגרייז בעל ‘מנוחת אשר‘ מטשענגער‪ .‬הרה“ק רבי אשר ישעי‘ בעל ‘אור ישע‘ מראפשיץ‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫תולדותיו‪ )1 :‬מרת שרה אשת הגה“ח רבי דוד קעסטענבוים‪ )2 .‬מרת בינא גיטל אשת הגה“צ רב יעקב הלוי ביילוש אבד“ק‬ ‫יאנאשי‪ )3 .‬בנו הרה“ח רבי יעקב פרץ הלוי מנירבאטור‪ )4 .‬מרת פרומט אשת הגה“ק רבי שמואל פויגל‪ )5 .‬בנו הרה“ק רבי משה‬ ‫הלוי ממלא מקום אביו‪ )6 .‬בנו הרה“ק רבי אהרן הלוי‪ .‬זכר צדיקים לברכה‬ ‫ספריו‪“ :‬זכרון נפתלי“‪.‬‬ ‫על כסא מלכותו‪ :‬יאנושי‪ .‬ראצפערט‪.‬‬ ‫פטירתו‪ :‬הרה“ק רבי הירצקא‘לע ראצפערטער איז נסתלק געווארן לגנזי מרומים ערב יום הקודש ט‘ תשרי בשנת תרנ“ח‪,‬‬ ‫ומנוחתו כבוד אין אין שטאט ראצפערט‪ .‬זכר צדיקים לברכה‬ ‫אויפן וועג האט ער מקפיד געווען צו פאהרן נאר אין א וואגן וואס‬ ‫במעלליו יתנכר נער‬ ‫ספר ‘זכרון נפתלי‘ פון הרה“ק הירצקא‘לע ראצפערטער זי“ע‬ ‫איז פארמאכט פון אלע פיהר זייטן‪ ,‬כדי ער זאל זיין אפגעשיידט‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע‪ ,‬האט דערציילט אז זיין מאמע פון די וועלט און נישט ח“ו נכשל ווערן מיטן ארויס קוקען פון‬ ‫פונקט פארקעהרט ער איז געווען א גרויסער עניו און א ירא‬ ‫פלעגט יעדן טאג באגלייטן אים מיט'ן ברודער הרה“ק רבי משה זיינע ד‘ אמות‪.‬‬ ‫חטא וואס האט זיך כסדר דערוואטערט פון פירסום‪ ,‬אבער ווי‬ ‫אין חדר אריין‪ ,‬און האט עדן טאג מתפלל זיין מיט טרערן אין די‬ ‫די גמרא זאגט “כל הבורח מן הכבוד הכבוד רודף אחריו“ האבן‬ ‫התפילה“‬ ‫“עבודת‬ ‫אויגן‪ ,‬אז די קינדער זאלן האבן הצלחה אין זייערע לימודים און‬ ‫די עבודת התפלה פון הרה“ק רבי הירצקא‘לע איז געווען זיך הונדערטער אידן מדבק געווען אין דעם צדיק וקדוש‪ ,‬און ער‬ ‫זיי זאלן אויסוואקסן אמת‘ע יראי השם‪.‬‬ ‫מיט א געוואלדיגע התלהבות און א אש להבה‪ ,‬ער האט זיך גאר איז מפורסם געווארן אלס א גרויסע פועל ישועות‪.‬‬ ‫ונורא‬ ‫קדוש‬ ‫איש‬ ‫א‬ ‫געווען‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע איז‬ ‫אמאהל האט דער צדיק געזאגט פאר זיין זוהן מיט גרויס‬ ‫אסאך מסגף געווען אין זיין לעבן און געפאסט גאנצעטע טעג‪ ,‬און‬ ‫ישועות‬ ‫פועל‬ ‫גרויסע‬ ‫א‬ ‫און‬ ‫הדור‬ ‫מאוד‪ ,‬א צדיק מפורסם מופת‬ ‫אפילו ווען מ‘האט שוין יא געגעסן‪ ,‬איז דאס געווען ממש נאר א עניוות און שפלות‪ ,‬אסאך אידן קומען צו מיר פאר ברכות‪ ,‬און‬ ‫הייליגער‬ ‫גאר‬ ‫א‬ ‫אלס‬ ‫באוויסט‬ ‫בקרב הארץ‪ ,‬ער איז געווען‬ ‫טעימה בעלמא‪ ,‬דאס עמטליכע עסן וואס מ‘האט געקענט פויעל‘ן ווען זיי גייען אהיים און ווערן טאקע געהאלפן מיט א ישועה‪,‬‬ ‫פארנ‘דיג‬ ‫אז‬ ‫מנהג‬ ‫א‬ ‫געהאט‬ ‫האט‬ ‫אפגעהיטענער צדיק‪ .‬ער‬ ‫זאגן זיי “אז הירצקא איז א רבי‪ ,‬אבער באמת הייבט זיך דאס‬ ‫ביים צדיק צו עסן‪ ,‬איז געווען קאלטע פאטעטאס‪.‬‬ ‫גארנישט אהן‪ ,‬ווייל נישט פון רבי‘סטווע איז ער געהאלפן‬ ‫אמאהל איז הרה“ק רבי הירצקא‘לע געווען אין ליסקא ביי‬ ‫גליון השבוע נתנדב לרגל יומא דהילולא‬ ‫געווארן‪ ,‬נאר דאס איז אין זכות פון פנחס‘ל בעל עגלה“‪,‬‬ ‫הרה“ק רבי הערשעלע ליסקער זי“ע‪ ,‬און ווי ס‘איז באקאנט האט‬ ‫נפתלי הירצקא‬ ‫הרה“‏ק רבי‬ ‫“ווייל דער פנחס בעל עגלה ארבעט די גאנצע וואך גאר‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע געדאווענט מיט א מוראדיגע רעש און‬ ‫יעקב פרץ‬ ‫הלוי‬ ‫בן הגה"ק רבי‬ ‫שווער אויף פרנסה‪ ,‬אבער ער האט נישט אויף הוצאות שבת‬ ‫אן אש קודש‪ ,‬און ווי באוויסט האט דער הייליגער ליסקער צדיק‬ ‫רבי הירצקא'לע ראצפערטער זי"ע ועכי“א‬ ‫קודש‪ ,‬און אזוי ווי די אידן פארן מיט אים צו מיר‪ ,‬געבן זיי דאך‬ ‫נישט געקענט אויסהאלטן ווען איינער דאווענט מיט קולות אבער‬ ‫נלב"ע ט' תשרי‪ ,‬ערב יוהכ"פ תרנ"ח‬ ‫אים צו לייזן אז ער זאל קענען שבת מאכן‪ ,‬און אין דעם זכות‬ ‫מיינט דאס נישט אמת‘דיג‪,‬‬ ‫ע"י הרה"ח הנגיד הנכבד‬ ‫ווערן זיי געהאלפן מיט א ישועה‪ ,‬אבער צום סוף זאגן די אידן‬ ‫יענעם שבת קודש האט מען צו געשיקט צו פסוקי דזמרה‬ ‫גאר אז הירצקא איז א רבי“‪.‬‬ ‫ביים עמוד הרה“ק רבי הירצקא‘לע‪ ,‬אנפאנג האט ער זיך נאך‬ ‫ר' אליעזר קעסטענבוים הי"ו‬ ‫נין ונכד להבעל ההילולא‬ ‫>>>>>>‬ ‫איין געהאלטן לכבודו פונעם הייליגען צדיק מליסקא‪ ,‬אבער‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ח‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫מיין אוצר‪“ ...‬יומא דהילולא“‬ ‫• שתקות אנוש רימה‬ ‫רבוש“ע וואס האט אנגעצינדן דעם פייער איז אחריות אויף דעם‪.‬‬ ‫>>>>>‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע האט ערקלעהרט א שיינעם‬ ‫פשט אויף די ווערטער אין תהלים וואס דוד המלד זאגט‪,‬‬ ‫*‬ ‫אמאהל איז א איד געקומען צו הרה“ק רבי הירצקע‘לע און‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע‬ ‫“ואנכי תולעת“‪ ,‬איך בין אזוי ווי א ווארים‪ .‬ד‪.‬מ‪ .‬אז ווען א‬ ‫איד זאגט תהלים און דאוונט צום הייליג‘ן באשעפער‪ ,‬איז‬ ‫דאס אזוי ווי א ווארימל וואס עסט זיך אריין אין א דיקן‬ ‫מזכיר געווען זיין צרה‪ ,‬אז זיין טאכטער האט זיך אנגעכאפט אז‬ ‫זי וויל רח“ל חתונה האבן מיט א גוי‪ ,‬און דער איד האט זייער‬ ‫געוויינט צום צדיק אז ער זאל אים העלפן‪ ,‬האט דער צדיק‬ ‫מראצפערט זי“ע‬ ‫בוים‪ .‬מיט די צייט ווערט דער אינעווייניגסטער חלק פונעם‬ ‫געבעהטן מ‘זאל אים ברענגען זיין לולקע‪ ,‬און דער צדיק האט‬ ‫‪ -‬ט‘ תשרי‪ ,‬ערב יוהכ“פ תרנ“ח ‪-‬‬ ‫פראבירט אפאהר מאהל צו אנצידן דעם לולקע אבער ס‘איז‬ ‫שטאם צופרעסן‪ ,‬בעת פון אינדרויסן קען דאס אויסזעהן ווי‬ ‫נישט געגאנגען‪ ,‬אבער נאך אפאהר מאהל איז געלונגען פארן‬ ‫פועל ישועות בקרב הארץ‬ ‫א שיינער געזונטער בוים‪ ,‬און אין א שיינעם טאג‪ ,‬טראסקעט‬ ‫דער בוים אנידער‪ .‬דאס זעלבע איז ווען א איד דאווענט‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע איז קודם געווען רב אין די שטאט צדיק צו אנצינדן דעם לולקע‪ ,‬דעמאלט האט דער צדיק געזאגט‬ ‫אסאך צום באשעפער‪ ,‬קען ער צומאהל מיינען אז ער טוהט‬ ‫יאנאשי‪ .‬און אין שנת תרמ“א איז ער געווארן רב אין די גרויסע פאר דעם איד‪ ,‬פארט אהיים לחיים ולשלום און ס‘וועט אי“ה זיין‬ ‫גארנישט אויף‪ ,‬ווייל די ישועה זוימט זיך צו קומען‪ .‬דערווייל‪,‬‬ ‫שטאט ראצפערט‪ ,‬דארט איז ער נתפרסם געווארן מיט זיין גוט‪ ,‬אנקומענדיג אהיים האט דער איד געהערט‪ ,‬אז בשעת דער‬ ‫גדלות בתורה און זיין געוואלדיגע עבודה בקדושה‪ .‬הונדערטער‬ ‫אבער‪ ,‬אין א שיינעם טאג‪ ,‬ווען ס‘האבן זיך שוין אנגעזאמלט‬ ‫אידן זענען געקומען זעהן זיין הייליגע עבודה און נעמען ברכות‬ ‫אסאך תפילות‪ ,‬גיט די ישועה א טראסקע אראפ פון הימל‪...‬‬ ‫פונעם צדיק וקדוש‪ ,‬און הונדערטער אידן זענען געהאלפן‬ ‫זיך געמיזט אוועק ציהען פון דארט‪ ,‬און דער איד האט געהאט‬ ‫געווארן מיט גרויסע ישועות פון ברכות קדשו‪.‬‬ ‫מנוחה‪ ,‬דעמאלט האט ער שוין גוט פארשטאנען וואס דער צדיק‬ ‫ווי ס‘איז באקאנט די מעשה ווי אזוי דער צדיק וקדוש איז‬ ‫האט געזאגט‪ ,‬אז ער זעהט באמת נישט דארט קיין הויז‪ ,‬ווייל‬ ‫נתפרסם געווארן אלס א רבי און א פועל ישועות‪ ,‬דערציילט מען‬ ‫דער צדיק מיט זיינע הייליגע אויגן האט שוין פארגעזעהן וואס‬ ‫אז בשעת ער האט נאך געוואוינט אין די שטאט יאנאשי ווען‬ ‫ס‘גייט פאסיהרן מיט‘ן הויז פונעם גוי‪.‬‬ ‫ער איז נאך געווען באהאלטן און די וועלט האט נאך דעמאלט‬ ‫נישט געוואוסט פון זיין גדלות און קדושה‪ ,‬נאר דער צדיק איז‬ ‫*‬ ‫געזעצן און עוסק געווען בתורה ועבודה אן קיין פורסם‪ ,‬אבער‬ ‫ס‘האט פאסיהרט מיט א איד אז ער האט בשוגג גע‘הרג‘ט‬ ‫דעמאלט איז ער נתגלה געווארן חוץ לדרך הטבע‪.‬‬ ‫א גוי‪ ,‬און מ‘האט דעם איד געשטעלט צום משפט און ס‘האט‬ ‫איין יאהר ערב שבת קודש שבת שירה איז אנגעקומען‬ ‫אים געקענט אפווארטן א גאר הארבע שטראף פון זיצן יאהרן‬ ‫כתב יד קדשו פון הרה“ק רבי הירצקא‘לע ראצפערטער זי“ע‬ ‫א וואגן מיט חסידים צום שטוב פון הרה“ק רבי הירצקא‘לע‪,‬‬ ‫אין תפיסה‪ ,‬איז דער איד אריבער געלאפן צו הרה“ק רבי‬ ‫און ווען דער צדיק האט זיי געפרעגט פארוואס זיי קומען צדיק האט אהנגעצינדן דעם לולקע‪ ,‬האט זיך דער גוי געלייגט‬ ‫הירצקע‘לע און זיך מזכיר געווען ביים צדיק אויף די גרויסע‬ ‫צו אים‪ ,‬האבן זיי געזאגט אז זיי זענען אויפן וועג צו זייער שלאפן אונטער א בינטל שטרוי‪ ,‬און פלוצלונג האט דארט אויס‬ ‫צרה‪ ,‬האט אים דער צדיק געזאגט בזה“ל‪“ ,‬די דארפסט דיך‬ ‫רבי‘ן‪ ,‬אבער אזוי ווי ס‘איז שוין שפעט און זיי וועלן שוין נישט געבראכען א פייער‪ ,‬און דער גוי איז דארט פארברענט געווארן‪,‬‬ ‫נישט זארגן‪ ,‬דער באשעפער וועט העלפן‪ ,‬און די מייז וועלן‬ ‫קענען אנקומען אויף שבת צו זייער רבי‘ן‪ ,‬דערפאר האבן זיי און דאס מיידל זעהענדיג דעם מופת האט תשובה געטוען און‬ ‫אויפעסן די פאפירן פונעם געריכט“‪ ,‬לפלא ווען מ‘האט‬ ‫שפעטער אויף געשטעלט א ערליכע אידישע שטוב‪.‬‬ ‫געקלעהרט צו בלייבן דא ביי אים אויף שבת קודש‪.‬‬ ‫געשטעלט דעם איד צום געריכט און מ‘האט געוואלט אריין‬ ‫*‬ ‫דער צדיק וואס איז אייביג געווען גרייט אריין צו נעמען‬ ‫ברענגען די ‘שילד‘ פאפירן פון דעם איד‪ ,‬האט מען געטראפן‬ ‫אמאהל איז הרה“ק רבי הירצקע‘לע געווען אויף א שבת אין‬ ‫געסט‪ ,‬האט זיי בחפץ לב אריין גענומען צו זיך אויף שבת‪ ,‬אבער‬ ‫אינעם לעדל א גאנצער הויפן פון צעשטיקעלטע פאפירן‪ ,‬און‬ ‫וויבאלד ס‘איז נישט געווען קיין באווייז אויף דעם איד‪ ,‬האט‬ ‫גלייך נאכדעם זענען אהנגעקומען נאך אפאר וועגענער מיט די שטאט מישקאלץ‪ ,‬איז א איד געקומען זיך מזכיר זיין ביים‬ ‫מען אים פריי געלאזט‪ ,‬און ס‘איז מקיים געווארן פונקט ווי‬ ‫חסידים מיט די זעלבע מעשה‪ ,‬אז זיי זענען אויפן וועג און זיי צדיק‪ ,‬אז ער האט א גוי וואס וואוינט קעגן איבער זיין הויז‪ ,‬און‬ ‫דער צדיק האט געזאגט‪ ,‬אז די מייזן וועלן אויפעסן די פאפירן‪.‬‬ ‫האבן שוין נישט קיין צייט אהן צוקומען צו זייער רבי‘ן אויף דער גוי דער רשע איז אים זייער מצער און שטערט אים טעגליך‬ ‫שבת‪ ,‬פארשטייט זיך אז דער צדיק האט זיי אלע אויך אריין און מאכט אים צרות‪ ,‬האט דער צדיק געזאגט פאר‘ן איד‪ ,‬איך ווייל‬ ‫עושה צדקה בכל עת‬ ‫גענומען פאר שבת קודש‪ ,‬און אזוי האט דער צדיק אפגעראכטן זייער זעהן דעם הויז פונעם גוי‪ ,‬די אנדערע טאג אהיים גייענדיג‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע האט זיין גאנץ לעבן עוסק געווען‬ ‫א דערהויבענע שבת קודש מיט די חסידים‪ ,‬ווען ס‘איז געקומען פון דאווענען‪ ,‬איז דער איד געגאנגען מיט הרה“ק רבי הירצקע‘לע‬ ‫בצדקה וחסד אויף א גאר הויעכע דרגה‪ ,‬ער האט גאר אסאך‬ ‫דעם קומענדיגען שבת מתן תורה האט פאסיהרט דאס זעלבע‪ ,‬אויף די גאס‪ ,‬און אנקומענדיג פארנט פון זיין שטוב האט ער‬ ‫געלט צוזאמען געשטעלט פאר די עניי ארץ ישראל‪ .‬ער האט‬ ‫אז חסידים זענען אנגעקומען ערב שבת קודש צום שטוב פונעם געזאגט פארן צדיק‪ ,‬דארט איז די הויז פונעם גוי‪ ,‬דער צדיק האט‬ ‫געהאלטן אז די פיהלע מופתים און ישועות וואס אידן האבן‬ ‫צדיק‪ ,‬און אזוי האט זיך איבער געשפיהלט די זעלבע מעשה‪ ,‬אויף געהויבן זיינע הייליגע אויגן און געקוקט אויפן פלאץ ווי‬ ‫דורך אים זענען‪ ,‬אויסער דאס תהלים זאגן‪ ,‬ביי וואס ער האט‬ ‫און אזוי איז די נאמען פון דעם צדיק מפורסם געווארן אלס א דער איד ווייזט‪ ,‬אבער לפלא האט ער געזאגט פארן איד בזה“ל‪,‬‬ ‫געהאט דערביי א גרויסע עבודה‪ ,‬איז דאס אויך צוליעב'ן זיין‬ ‫עובד השם און א קדוש וטהור‪ .‬האט הרה“ק רבי הירצקא‘לע “איך זעה דא נישט קיין שום הויז“‪ ,‬דער איד האט נאכאמאהל‬ ‫דער גבאי פאר צדקת “רבי מאיר בעל הנס“‪ .‬ער פלעגט הייסן‬ ‫ׁ“‪ ,‬פראבירט צו ווייזן‪ ,‬אבער דער צדיק האט איבער געזאגט זיינע רייד‬ ‫דעמאלט געטייטשט דעם פסוק (שמות כב) כִ“י ֵתצֵא ֵאש‬ ‫אריינווארפן געלט אין די פושקע‪ ,‬און ער האט צוגעזאגט אויפ‘ן‬ ‫ס‘איז ארויס א פייער פון חסידישע אידן‪“ ,‬ו ָּמצְ ָאה קֹצִ ים“‪ ,‬און זיי אז ער זעהט נישט דא קיין הויז‪ ,‬לפלא עטליכע וואכן שפעטער‬ ‫חשבון פונעם הייליגן תנא 'רבי מאיר' ישועות און רפואות‪.‬‬ ‫“ש ֵּלם האט אויס געבראכן א שרעקליכע פייער ביי דעם גוי‪ ,‬און דאס‬ ‫האבן געטראפן קוצים האט ער געזאגט ברוב ענוותנותו‪ַׁ ,‬‬ ‫גאנצע הויז איז פארברענט געווארן‪ ,‬און בלית ברירה האט דער גוי‬ ‫דער‬ ‫יְַׁש ֵּלם ַה ַּמבְ ִער ֶאת ַה ְּב ֵערָה“‪ ,‬בין איך דאך נישט שילדיג‪ ,‬נאר‬ ‫>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ט‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫מיין אוצר‪“ ...‬יומא דהילולא“‬ ‫מנהג איז דאך‪ ,‬אז דער רב האלט א שבת הגדול דרשה‪ ,‬אין‬ ‫ישועות דורך כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע‪ ,‬ווי מ‘זעהט פון די‬ ‫>>>>>‬ ‫עפעס א ‘סוגיא‘‪ ,‬אויב אבער ער האט נישט געהאט קיין צייט‬ ‫זיך פארצוקוקן אליין מחדש צו זיין‪ ,‬דעמאלט ‘שואלין‘ מוז‬ ‫ער זוכן עפעס א ספר פון אן אנדערען ‘מחבר‘ און פון דארט‬ ‫פאלגענדע עובדא‪ :‬ווען מ‘האט אנגעהויבן צו קומען צו רבי‬ ‫הירצקא‘לע פאר ישועות איז ער געווען אין א גרויסן קלעם‪ ,‬ווייל‬ ‫פון איין זייט האט ער געהאלטן אז ער איז נישט בכוח צו פועל‘ן‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע‬ ‫ארויס בארגן [‘שואלין‘ א לשון פון בארגן] עפעס א פלפול‪,‬‬ ‫‘ודורשין‘ און דאס זאל ער דרש‘נען שבת הגדול פאר‘ן צבור‪,‬‬ ‫ישועות פאר אידן‪ ,‬אבער מאידך גיסא האט ער נישט געוואלט‬ ‫אוועקשיקן מיט ליידיגע הענט די משכימים אל פתחו וועלכע‬ ‫מראצפערט זי“ע‬ ‫און אז ס‘קומט יום טוב ווען ער איז שוין נישט אזוי פארנומען‬ ‫זענען געקומען פון ווייטע ערטער‪ ,‬האט ער באשלאסן צו פאהרן‬ ‫‪ -‬ט‘ תשרי‪ ,‬ערב יוהכ“פ תרנ“ח ‪-‬‬ ‫לערנט ער און איז מחדש חידושי תורה און דעמאלט צאהלט‬ ‫קיין ליזענסק‪ ,‬א גאר ווייטע שטרעקע פון זיין וואוינארט און האט‬ ‫ער אפ וואס ער האט פארפעהלט ביים דרשה‪ .‬און דערויף‬ ‫דארט אויסגעזאגט גאנץ ספר תהלים אויפ‘ן ציון הקדוש פון‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע פלעגט אלעס וואס ער האט‬ ‫קומט דער רמ“א און ערקלעהרט די סיבה פארוואס טאקע זאל‬ ‫הייליגן רבי‘ן רבי ר‘ אלימלך‪ ,‬זייענדיג מתפלל אז זיינע תפלות‬ ‫געהאט אוועק געגעבן פאר צדקה‪ ,‬ער האט זיך געפיהרט רוב‬ ‫דער רב נישט האבן קיין צייט פאר יום טוב זיך פארצוקוקען‪,‬‬ ‫פאר אידישע קינדער זאלן אנגענומען ווערן‪ .‬ארויסקומענדיג פון‬ ‫מאהל אזוי ווי דער הייליגער רבי ר‘ אלימלך פון ליזענסק‪ ,‬וואס‬ ‫דאס איז צוליעב ‘והמנהג לקנות חטים לחלקם לעניים‘‪ ,‬ס‘איז‬ ‫אוהל האט ער באגעגענט כ“ק מרן מהר“י זי“ע וואס איז אויך‬ ‫האט נישט געלאזט נעכטיגן ביי זיך קיין געלט‪ ,‬הרה“ק רבי‬ ‫דאך דא אן איינגעפיהרטער מנהג צו קויפן ווייץ און פארטיילן‬ ‫געקומען קיין ליזענסק‪ ,‬האט אים מרן זי“ע געזאגט “שלום‬ ‫הירצקא‘לע האט געהאט איינגעטיילט דאס וויכטיגקייט פון די‬ ‫פאר ארעמעלייט‪ ,‬דערפאר איז דער רב פארנומען און ער‬ ‫צדקה געלטער אין דריי קאטעגאריעס‪ .‬די ערשטע חשוב‘סטע‬ ‫איז געצווינגען מקיים צו זיין דעם ‘שואלין ודורשין‘ ווי אויבן‬ ‫קאטעגאריע און דאס מערסטע געלד פלעגט ער פארטיילן‬ ‫דערמאנט‪( .‬אמרי יצחק מועדים ח“א לפסח אות כז)‬ ‫פאר פשוט‘ע מענטשן וואס האבן געדארפט האבן דאס געלד‬ ‫צו עפענען א “געשעפט“‪ .‬און ציהען דערפון “חיונה“‪ ,‬ער פלעגט‬ ‫תהילים זאגן דערקענט זיך אויפ‘ן אתרוג‪...‬‬ ‫זאגן היות איך בין א זוהן פון א “סוחר“ פארשטיי איך אויך‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע‪ ,‬האט געהאט א מנהג אז יעדעס‬ ‫וואס א ‘גוט געשעפט‘ מיינט‪ ,‬איך וויל געבען צדקה און ווערן‬ ‫יאהר חמשה עשר בשבט האט ער אויסגעזאגט גאנץ תהלים‪,‬‬ ‫גלייכצייטיג א שותף מיט אזא מענטש וואס מיט די געלד‬ ‫און מתפלל געווען‪ ,‬אז ער זאל האבן אויף סוכות א שיינעם‬ ‫וועט ער קענען פיהרן א געשעפט און זיך מפרנס זיין מיט זיין‬ ‫אתרוג‪ ,‬און דער באשעפער האט אנגענומען זיין תפלה‪ ,‬און‬ ‫דער ‘אוהל‘ אין ראצפערט פון הרה“ק הירצקא‘לע זי“ע‬ ‫משפחה‪[ .‬דאס האט דער צדיק גערופן א “גוט געשעפט“‪ ,‬ווייל‬ ‫ער פלעגט טאקע האבן יעדעס יאהר א אתרוג אן הדר‪ .‬האט‬ ‫עליכם רבי הירצקא‘לע‪ ,‬ווינטשט מיר אהן ווייל וואס איר ווינטשט‬ ‫די צדקה לאזט זיך נישט אויס‪ ,‬אזוי לאנג ווי דאס געשעפט‬ ‫זיך אמאהל געמאכט אין חמשה עשר בשבט‪ ,‬אז הרה“ק רבי‬ ‫ווערט שוין מקויים“! פאר הרה“ק רבי הירצקא‘לע איז געווען א‬ ‫לעבט‪ .‬די צוייטע קאטעגאריע צדקה פאר וועמען ער פלעגט‬ ‫הירצקא‘לע האט געזאגט תהלים אין די פארמיטאג שעות אזוי‬ ‫וואונדער אז דער בעלזער רב האט ברוח קדשו מרגיש געווען‬ ‫אסאך געבן איז געווען “בני‪-‬תורה“ וואס זענען אויך געווען‬ ‫ווי זיין שטייגער‪ ,‬מיט גרויס התעוררות‪ ,‬אבער נאכ‘ן ענדיגן‬ ‫אויף וואס ער האט מתפלל געווען‪ ,‬ווי אויך אז זיין בקשה איז‬ ‫רבי‘שע קינדער בנש“ק‪ .‬די דריטע קאטעגאריע איז געווען די‬ ‫די ערשטע העלפט תהלים‪ ,‬האבן עטליכע חסידים געוואלט‬ ‫באלד אנגענומען געווארן‪ .‬און ווי ס‘איז באוואוסט איז הרה“ק רבי‬ ‫צדקה פאר איינפאכע “בני‪-‬תורה“‪.‬‬ ‫מזכיר זיין פארשידענע צרות ל“ע‪ .‬האט הרה“ק רבי הירצקא‘לע‬ ‫הירצקא‘לע‪ ,‬געווען אן אויסגערופענער פועל ישועות בקרב הארץ‪,‬‬ ‫אויך פאר די מצוה פון “הכנסת‪-‬כלה“ האט זיך הרה“ק‬ ‫געהייסן מ‘זאל זיי אריינלאזן‪ ,‬און ער האט מער נישט געקענט‬ ‫ורבים נושעו מתפלותיו וברכותיו הקדושים‪.‬‬ ‫רבי הירצקא‘לע “מוסר נפש“ געווען‪ ,‬ווי ס‘איז באוואוסט האט‬ ‫ענדיגן זאגן די צווייטע האלב תהלים‪ .‬יענעם יאהר סוכות‪,‬‬ ‫ער איינגעלייגט וועלטן ס‘זאל זיך גרינדן א חברה “הכנסת‬ ‫האט פאסיהרט‪ ,‬אז נאכדעם וואס דער רבי האט געמאכט א‬ ‫בארגן א ‘שבת הגדול‘ דרשה‬ ‫כלה“‪ .‬ווייל ווי ס‘איז דעמאלט געווען איינגעפיהרט האט מען‬ ‫ברכה אויפ‘ן הערליכן אתרוג אינעם ערשטן טאג‪ ,‬איז פלוצלונג‬ ‫ס‘איז געווען אין די טעג פון צווישן פורים און פסח ווען‬ ‫געמוזט איינלייגן א גרויסער “נדן“ פאר‘ן חתן‪ .‬א מענטש האט‬ ‫שווארץ געווארן איין זייט פונעם הערליכן אתרוג‪ .‬האט הרה“ק‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע איז ארומגעגאנגען צונויפצוזאמלען‬ ‫פאר די וועלטס קריג געמעגט האבן די געראטנסטע טאכטער‪,‬‬ ‫רבי הירצקא‘לע אויסגערופן‪ ,‬האלטענדיג דעם אתרוג אין זיין‬ ‫געלט פאר קמחא דפסחא‪ .‬ס‘איז אים געגאנגען שווערער ווי א‬ ‫אויב אבער האט ער נישט געהאט אייצולייגן קיין נדן האט ער‬ ‫האנט‪ ,‬די זייט פונעם אתרוג וואס איז שיין געל און ריין‪ ,‬איז‬ ‫געוועהנליכער יאהר און ער איז געווען זייער פארנומען דערמיט‪,‬‬ ‫נישט געקענט טוען פאסיגע שידוכים‪ .‬דערפאר האט זיך זייער‬ ‫פונעם פארגאנגענעם יאהר חמשה עשר בשבט פארמיטאג‪ ,‬און‬ ‫אז ווען ס‘איז אנגעקומען שבת הגדול האט ער זיך געטראפן‬ ‫אסאך מאהל געמאכט וואס א “שידוך“ האט געהאלטן ממש‬ ‫די אנדערע האלבע זייט‪ ,‬די שווארצע זייט‪ ,‬איז פון חמשה עשר‬ ‫אהן האבן צוגעגרייט דעם “שבת הגדול דרשה“‪ .‬ווען ס‘איז‬ ‫ביים צעפאלן און הרה“ק רבי הירצקא‘לע פלעגט זיך בארגן ביי‬ ‫נאכמיטאג [ווען ער האט נישט געקענט ענדיגן זאלן תהלים]‪..‬‬ ‫געקומען די צייט צו זאגן די דרשה האט ער זיך אויפגעשטעלט‬ ‫מענטשן געלט אבי דער שידוך זאל חלילה נישט צעפאלן‪ .‬און‬ ‫ס‘האט פאסיהרט אמאהל ווען א ‘שידוך‘ האט שיער געהאלטן‬ ‫‘דלות‘ מיט ‘שקר‘‪...‬‬ ‫און גענומען זאגן‪‘ :‬אין שולחן ערוך (הלכות פסח תכט‪:‬א)‪.‬‬ ‫שרייבט דער מחבר‪“ ,‬שואלין ודורשין בהלכות הפסח קודם לפסח‬ ‫ביים צעפאלן‪ ,‬ווייל מ‘האט נישט געקענט צושטעלן דעם “נדן“‬ ‫אין שטוב פון הרה“ק רבי הירצקא‘לע האט געהעשרט א‬ ‫שלושים יום“ מ‘פרעגט אהן שאלות און מ‘האלט דרשות פאר‘ן‬ ‫וואס מ‘האט צוגעזאגט‪ ,‬האט דער צדיק צוגעהאלפן באוועגן‬ ‫גרויס פשטות‪ .‬אלעס אין שטוב איז געווען פשוט און ביליג‪.‬‬ ‫צבור אין ‘הלכות פסח‘ גאנצע דרייסיג טאג פאר פסח‪ .‬און דער‬ ‫דעם חתן אז ער זאל פארקוקן אויפ‘ן “נדן“‪ ,‬און דער באשעפער‬ ‫דער טיש מיט די בענקלעך זענען געווען געקלעבט און‬ ‫רמ“א איז מוסיף “והמנהג לקנות חטים לחלקם לעניים לצורך‬ ‫וועט אים פארדעם באגליקן מיט אלעם גוטן און דורכדעם איז‬ ‫געלאטעוועט‪ ,‬שבר על שבר‪ ,‬און כלים פון גאלד און זילבער‬ ‫פסח“‪ ,‬אז דער מנהג איז צו קויפן ווייץ און דאס צעטיילן פאר‬ ‫דער שידוך נישט צעפאלן‪...‬‬ ‫מאן דכר שמיה‪ .‬אפילו די שבת לעכט האט מען געצינדן אין‬ ‫די ברכה פון כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע די ארעמעלייט אויף פסח‪ .‬אבער אייגנטליך זענען די ווערטער‬ ‫מעשענע לייכטער‪ .‬טראץ וואס ביי רבי הירצקא‘לע האט זיך‬ ‫פון רמ“א נישט פארשטענדליך‪ ,‬וואס פאר א שייכות האבן זיי צו‬ ‫געדרייט טויזענטערס‪ ,‬וואס ער האט פארטיילט אויף צדקה‪,‬‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע [פון די גרויסע תלמידים פון די ווערטער “שואלין ודורשין“ פון “מחבר“ וואס ס‘שטייט פריער?‬ ‫נאר וואס דען‪ ,‬האט רבי הירצקא‘לע געענטפערט‪ :‬דער‬ ‫רבינו הקדוש מצאנז] איז נסמך געווארן אלס א רבי ופועל‬ ‫>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫י‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫מיין אוצר‪“ ...‬יומא דהילולא“‬ ‫געדאווענט מיט מיר אין די שוהל עכ“ל‪.‬‬ ‫אידן‪ ,‬נעמען שלום ביים צאנזער רב‪ ,‬האט מען אים אויפגעהויבן‬ ‫>>>>>‬ ‫אויך איז באוואוסט‪ ,‬אז הרה“ק רבי הירצקא‘לע האט‬ ‫ספעציעל געלאזט בויען אין זיין סוכה “זיבן פענסטערס“‬ ‫אויף די אקסלען און אדורך געשטופט דעם געדרענג‪ .‬ווען ער איז‬ ‫אנגעקומען צום צאנזער רב‪ ,‬האט אים דער צאנזער רב געגעבן‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע‬ ‫מראצפערט זי“ע‬ ‫אנטקעגן די זיבן “אושפיזין“‪.‬‬ ‫די האנט מיט גרויס שמחה און צו זיין ערשטוינונג אים געזאגט‪:‬‬ ‫דעם לעצטן ערב “יום הקדוש“‪...‬‬ ‫“שלום עליכם! א גוט יאהר‪ ,‬א גוט יאהר!“‬ ‫אין שנת תרנ“ח‪ ,‬האט מען באמערקט עטליכע זאכן וואס‬ ‫די וואונדערליכע סוכה‪...‬‬ ‫‪ -‬ט‘ תשרי‪ ,‬ערב יוהכ“פ תרנ“ח ‪-‬‬ ‫האט געוויזן אז הרה“ק רבי הירצקא‘לע‪ ,‬גרייט זיך שוין צו‬ ‫אין די ערשטע צייטן ווען הרה“ק רבי הירצקא‘לע איז‬ ‫און פאר זיך איבערגעלאזט וואס איז נויטיג אין שטוב‪ .‬אין‬ ‫געזעגענען פון די וועלט און גיין “לעולם הבא“‪ ,‬ליום שכולו טוב‪.‬‬ ‫געקומען קיין ראצפערט האט ער אריינגעלייגט גרויסע כוחות‬ ‫יענע תקופה איז ארויסקומען זילבערנע כלים וואס מ‘האט‬ ‫פונדעסטוועגן האט קיינער נישט געקלעהרט אז אזוי שנעל‬ ‫אויפצושטעלן א שיינע גרויסע “סוכה“‪ .‬ס‘איז געווען קענטיג אז‬ ‫גערופן “כינע‪-‬זילבער“‪ ,‬געמאכט פון א גאר פראסטע וואס‬ ‫און פלוצלונג וועט דאס געשעהן‪ .‬שבת שובה צווישן “ראש‪-‬‬ ‫ער האט געהאט הויכע כוונות בשעת ער האט געבויעט די סוכה‪.‬‬ ‫איז טאקע געווען ביליג‪ ,‬אבער געמאכט פון נישט קיין ריינע‬ ‫השנה“ און “יום כפור“ האט הרה“ק רבי הירצקא‘לע געזאגט‬ ‫זילבער‪ .‬אינדרויסן האט דאס אויסגעזעהן ווי עכט זילבער‪.‬‬ ‫די געוועהנליכע שבת שובה דרשה אין שוהל און געמאלדן אז‬ ‫האט איינער פון די נאענטע געזאגט פאר הרה“ק רבי‬ ‫דאס איז די לעצטע דרשה‪ .‬ערב דעם הייליגן טאג איז ער געווען‬ ‫הירצקא‘לע‪“ ,‬דער רבי קען דאך קויפן אזעלכע זילבערנע שבת‬ ‫גוט אויפגעלייגט געגאנגען אין מקוה און געמאכט דעם סדר‬ ‫לייכטער‪ ,‬ס‘איז ביליג און ס‘זעהט אויס ווי זילבער? האט רבי‬ ‫הכפרות‪ ,‬ער האט געזאגט “סליחות“‪ ,‬געליינט קריאת שמע‪,‬‬ ‫הירצקא‘לע געענטפערט מיט א שמייכל‪ :‬איך האב נישט ליעב‬ ‫געדאווענט האט ער אבער נישט‪ .‬ער האט געזאגט אז היינט‬ ‫דעם דלות און איך האב פיינט דעם שקר‪ ,‬און אין די כלים‬ ‫איז ער פטור פון דאווענען‪ .‬נאכמיטאג האט ער געבענטשט די‬ ‫זענען ביידע דא‪ .‬דלות מיט שקר‪ .‬דלות‪ :‬ווייל זענען ביליגע און‬ ‫קינדער‪ ,‬ער האט געוואלט נאכאמאהל גיין אין מקוה‪ ,‬אבער‬ ‫פשוטע כלים‪ .‬שקר‪ :‬אלע רופן דאס זילבער‪ ,‬כאטש ס‘איז בכלל‬ ‫היות מענטשן זענען אים אקעגן געקומען מיט ליידיגע כלים‬ ‫נישט דאס‪ .‬ווידער מיינע קופערנע לייכטער [פון נחושת]‪ ,‬רופט‬ ‫איז ער צוריק אהיים געגאנגען ארן זיך נישט גע‘טובל‘ט‪[ .‬כ“ה‬ ‫מען קופערנע לייכטער און זענען טאקע קופער‪ ,‬וואס האט‬ ‫בספר חסידים]‪ .‬ער איז אריין צו זיך אין שטוב נאך סעודת‬ ‫אויך א גרויס חשיבות‪ ,‬ווייל נחושת‪ ,‬קופער‪ ,‬איז געווען מנדבת‬ ‫המפסקת‪ ,‬ער האט אויסגעטוהן די שיך‪ ,‬זיך געלייגט שלאפן‪,‬‬ ‫דער ‘מצבה‘ פון הרה“ק הירצקא‘לע זי“ע‬ ‫המשכן אזוי ווי ס‘שטייט “זהב וכסף ונחושת“‪.‬‬ ‫דער גאנצער עולם האט געווארט אז דער רבי זאל ארויס קומען‬ ‫צו כל נדרי‪ ,‬אבער ער קומט נישט‪ ,‬ווען מ‘איז אריין אין זיין‬ ‫א מעסער אויף שבועות‪...‬‬ ‫שטוב האט מען געזעהן‪ ,‬אז יצתה נשמתו בקדושה וטהרה און‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע פלעגט פאהרן קיין צאנז אויף‬ ‫דער צדיק איז דעמאלט נסתלק געווארן‪ .‬דער צער און ווייטאג‬ ‫די ימי נוראים‪ .‬איין יאהר‪ ,‬האט ער נישט געקענט פאהרן‬ ‫איז געווען אזוי גרויס‪ ,‬אז מ‘האט דעמאלט זוכה געווען צו‬ ‫די מציבה פון הרה“ק הירצקא‘לע ראצפערטער זי“ע‬ ‫ביז שבועות‪ .‬האט ער ביי זיך געטראכט אז ס‘איז פונקט ווי‬ ‫צוויי בחינות פון כפרה‪ ,‬סיי פון מיתת צדיקים‪ ,‬און סיי פון יום‬ ‫ער וואלט געפאהרן אויף ראש השנה‪ ,‬יום כיפור און סוכות‪,‬‬ ‫הכיפורים‪ .‬נסתלק לגנזי מרומים ערב יום הקודש ט‘ תשרי בשנת‬ ‫אין לויף פונעם יאהר ווען ס‘האט זיך נאר געמאכט א געלעגנהייט‬ ‫ווייל וואו שטייען די אלע ימים טובים אויסגערעכנט? אין די‬ ‫תרנ“ח‪ ,‬ומנומחו כבוד איז אין שטאט ראצפערט‪,‬‬ ‫האט מען שטענדיג געדאוונט אין די ‘סוכה‘‪ ,‬אנדערש איז אבער‬ ‫תורה הקדושה! אצינד שבועות איז דאך זמן מתן תורתינו‪,‬‬ ‫דאס שוין פון פאראויס געזעהן‪...‬‬ ‫געווען אין די “ימי נוראים“ ווען ס‘פלעגט זיך צונויפזאמלען א‬ ‫“גרויסער עולם“ פון די גלילות און אומגעגענד‪ ,‬איז הרה“ק רבי‬ ‫ממילא קומט אויס אז אלע ימים טובים זענען נכלל אינעם‬ ‫יום טוב שבועות‪ .‬אנקומענדינ קיין צאנז ערב שבועות‪ ,‬האט‬ ‫הרה“ק רבי הירצקא‘לע פלעגט שטענדיג פאר די הייליגע‬ ‫הירצקא‘לע געגאנגען דאווענען אין די “שטאטישער‪-‬שוהל“‬ ‫ער באשלאסן‪ ,‬אויב שבועות איז ביי אים ווי ראש השנה‪ ,‬איז‬ ‫טעג שיקן א “קוויטל“ צום קדושת יו“ט‪ ,‬זיך מזכיר צו זיין פאר‬ ‫זייענדיג דער שטאט‘ס רב‪.‬‬ ‫דאך דער היינטיגער טאג ביי אים ווי ערב ראש השנה‪ ...‬דארף‬ ‫א ברכה צום נייעם יאהר ווען ס‘האט ליידער פאסיהרט דער‬ ‫אמאהל האט זיך געטראפן אז אין די געגענד ארום‬ ‫מען דאך קויפן א נייער מעסער‪ ,‬ווי ס‘איז דער מנהג צו קויפן‬ ‫אומגליק ערב “יום‪-‬הקדוש“ אז הרה“ק רבי הירצקא‘לע איז‬ ‫ראצפערט האט זיך פארשפרייט אן אנשטעקיגע קרענק ל“ע‪ ,‬און‬ ‫אויף ראש השנה פאר א סגולה אויף פרנסה און לעבן‪ .‬איז רבי‬ ‫נסתלק געווארען לגנזי מרומים‪ ,‬האט מען לכתחילה נישט‬ ‫די פאליציי האבן נישט ערלויבט פאר די געסט פון די ארומיגע‬ ‫הירצקא‘לע געגאנגען קויפן א מעסער‪ .‬א פרוי איז געשטאנען‬ ‫דערציילט פארן קדושת יו“ט‪ ,‬אבער ערב סוכות איז ער געוואויר‬ ‫געגענד‪ ,‬זיי זאלן אריינגיין דאווענען אין די “שטאטישער‬ ‫און פארקויפט מעסערלעך פאר אביסל טייערער ווי געוועהנליך‪,‬‬ ‫שוהל“‪ ,‬כדי ס‘זאל זיך נישט צעשפרייטן די קרענק צווישן די‬ ‫געווארן דערפון‪ .‬ווען ער איז ארינגעקומען אין די סוכה האט‬ ‫האט רבי הירצקא‘לע געקויפט ביי איר‪ .‬געוועהנליך פלעגט‬ ‫שטאטישע אייוואוינערס ח“ו‪ .‬די חשוב‘ע געסט וועלכע האבן‬ ‫ער דערציילט‪ ,‬אז א פלא‪ ,‬רבי הירצקא‘לע פלעגט יעדע יאהר‬ ‫מען ערב ראש השנה פארקויפן מעסערלעך נעבן דעם צאנזער‬ ‫זיך מטריח געווען צוקומען צום רבי‘ן קיין ראצפערט אויף‬ ‫אריין שרייבן אין קוויטל “לאריכות ימים“ און היי יאהר האט ער‬ ‫רב‘ס הויז פאר אביסל טייערער ווי א גאנץ יאהר‪ .‬ווען די אידן‬ ‫יום טוב‪ ,‬האבן געהאט עגמת נפש אז זיי וועלן נישט קענען‬ ‫דאס נישט געשריבן‪ ,‬זעהט אויס אז ער האט שוין פון פאראויס‬ ‫האבן געזעהן ווי דער פרעמדער איד צאהלט א הויכע פרייז‬ ‫מיטהאלטן די תפלות פונעם צדיק‪ .‬הרה“ק רבי הירצקא‘לע‬ ‫געזעהן‪ .‬זכר צדיקים לברכה וזכותו יגן עלינו ועל כל ישראל‪ .‬אמן‪.‬‬ ‫פאר א מעסערל‪ ,‬האבן זיי געלאכט און געזאגט‪“ :‬זעהט נאר‬ ‫דער געטרייער פאסטוך האט מיטגעשפיהרט זייער ווייטאג‪,‬‬ ‫דעם אונגארישער‪ ,‬ער מיינט אז ס‘איז היינט ערב ראש השנה!“‬ ‫(מקורות‪‘ :‬אור הצפון‘‪‘ ,‬עלים לתרופה‘‪‘ ,‬תולדות וסיפורי‬ ‫איז ער ארויסגעקומען פון די שוהל און זיי פארגעשלאגן‪ :‬גייט‬ ‫צדיקים‘‪‘ ,‬מעשי אבות‘‪‘ ,‬הילולא קדישא‘‪ ,‬אנציקלופדיה‬ ‫רבי הירצקא‘לע האט מיט געשמייכלט און שטארק הנאה‬ ‫דאווענען אין מיין סוכה און ער האט צוגעגעבן זיין הבטחה‪,‬‬ ‫לחכמי גאליציה‪ ,‬ימי זכרון ספר ‘זכרון נפתלי‘ ועוד)‬ ‫געהאט דערפון‪ .‬ווען ער איז געגאנגען‪ ,‬צווישן די טויזנטער‬ ‫זאגנדיג‪ :‬דארט וועט איר נאך מער אויפטוען‪ ,‬ווי איר וואלט מיט‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יא‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪...‬עשי"ת‪ ...‬שבת שובה‪...‬יום כיפור‪...‬‬ ‫די דברי חז“ל (יומא פו‪“ ):‬יחיד שעשה תשובה‬ ‫מוחלין לו ולכל העולם כולו“‪ .‬רבוה“ק האבן‬ ‫תשובה אזוי ווי ער היילט אויס יעדער קראנקהייט‪,‬‬ ‫“משובתם“—אז זייער תשובה זאל ווערן גוט און‬ ‫‪E‬‬ ‫ערקלעהרט כוונת הדברים אזוי‪ .‬די בעסטע‬ ‫אנגענומען פאר‘‏ן באשעפער‪( .‬כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע)‬ ‫‪ J‬מאוצרות רבוה“ק מבעלזא ‪L‬‬ ‫תשובה וואס א איד קען טוען איז צו מאכן זיך א‬ ‫• כעני בפתח‬ ‫• שבת שובה •‬ ‫חשבון הנפש און אריינטראכטן אין זיין נידריגן‬ ‫מצב ווי ער האלט אויף די וועלט‪ ,‬אזוי ווייט אז‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט שבת שובה געהייסן‬ ‫ער וועט איינזעהן אז ער איז דער ‘איינציגער‘ אויף‬ ‫אוועקשטעלן זיין בענקל ביי די טיהר‪ ,‬און ווען ער‬ ‫די וועלט וואס האט אזוי שטארק געזינדיגט און‬ ‫איז אריינגעקומען פראווען דעם טיש אין די גרויסע‬ ‫• מתוודה זיין מיט‘‏ן מויל ווערט די‬ ‫פארקראכן אויף קרומע וועגן‪ ,‬אז ער מוז תשובה‬ ‫שטוב‪ ,‬האט ער געזאגט‪ ,‬מיט די בעלזער תנועה ‪:‬‬ ‫גאנצע זינד אפגעמעקט‬ ‫טוען מער ווי יעדער אויף די וועלט‪ .‬און ווען א‬ ‫“כעני בפתח “‪...‬‬ ‫שובה ישראל עד ה‏‘ אלקיך כי כשלת בעונך‬ ‫איד בארעכנט זיך און טוהט תשובה שלימה אויף‬ ‫• דער באשעפער בייגט זיך צו יעדן איד‪...‬‬ ‫קחו עמכם דברים ושובו אל ה‘‏‪...‬‬ ‫(הושע יד‪:‬ה)‬ ‫אזא וועג‪ ,‬איז זיין תשובה זייער חשוב ביים כסא‬ ‫הפטורה לשבת שובה‪.‬‬ ‫אני כברוש רענן ממני פריך נמצא‪( .‬הושע יד‪:‬ט)‬ ‫הכבוד‪ ,‬און צוליעב אים איז מען אויך מוחל פאר‬ ‫ווען א איד וויל באמת תשובה טוען פאר‘‏ן הפטורה לשבת שובה‬ ‫די גאנצע וועלט‪.‬‬ ‫באשעפער‪ ,‬און כאטש ער האט נאכנישט‬ ‫דער “ויחי יוסף“ פון פאפא זצוק“ל שרייבט‬ ‫*‬ ‫אינגאנצן געענדיגט אלע פרטים פון זיין מעשה‬ ‫ווערט דערציילט אז איין יאהר ווען כ“ק‬ ‫התשובה‪ ,‬מאכט שוין אבער דער התעוררות‬ ‫מרן מהרי“ד זי“ע האט געענדיגט זאגן די דברות‬ ‫פון תשובה אין זיין הארץ א גרויסער רושם‪ ,‬און‬ ‫קודש פאר‘ן ציבור אידן ביי שלש סעודות פון‬ ‫כאטש די גאנצע זינד איז נאכנישט אויסגעמעקט‬ ‫שבת שובה‪ ,‬האט מרן זי“ע מיט א צובראכן הארץ‬ ‫געווארן‪ ,‬אבער פונעם בלויז‘‏ן טראכטן פון אמת‬ ‫אויסגעפיהרט‪ ,‬ווען א טיעפער קרעכטץ שרייט‬ ‫תשובה טוען‪ ,‬ווערן שוין זיינע חטאים ועוונות‬ ‫ארויס פון זיין הייליג הארץ “וואו איז נאך דא‬ ‫אפגעשוואכט‪ ,‬און זיי זענען שוין נישט אזוי‬ ‫איינער אויף די וועלט וואס דארף אזוי תשובה‬ ‫שטארק און גאנץ‪ .‬ס ‘‏איז אבער דא א מצוה‬ ‫טוען אזוי ווי יעך“‪.‬‬ ‫מפורשת אין די תורה‪ ,‬אז מ‘‏דארף מתוודה זיין‬ ‫*‬ ‫אויף די זינד מיט‘‏ן ארויסזאגן דאס מיט‘‏ן מויל‪,‬‬ ‫ווידער אן אנדער יאהר ווען מרן מהרי“ד‬ ‫ס‘‏איז נישט גענוג מיט בלויז טראכטן‪ ,‬נאר מ‘‏דארף אין די הקדמה צום ספר “ויגד יעקב“ פון זיין‬ ‫זי“ע איז אריינגעקומען צו שלש סעודות שבת‬ ‫ארויסזאגן מיט‘‏ן מויל ‘חטאתי עוויתי ופשעתי‘‏‪ ,‬פאטער זצוק“ל‪ ,‬אז זיין פאטער דער “ויגד יעקב“‪,‬‬ ‫שובה‪ ,‬איז ער געבליבן שטיין ביי די טיהר און זיך‬ ‫און נאכ‘‏ן מקבל זיין אויף זיך מיט‘‏ן גאנצן הארץ איז אמאהל געווען שבת שובה אין בעלזא און מרן‬ ‫געקלאפט אין הארץ איינגעבויגן‪ ,‬זאגנדיג מיט א‬ ‫צו טוען ריכטיג תשובה‪ ,‬ווערט דעמאלט צוזאמען מהרי“ד זי“ע האט געזאגט תורה ביי שלש סעודות‬ ‫ביטער הארץ‪“ :‬יעדער איד דארף זיך בארעכענען‬ ‫מיט זיין ווידוי וואס ער האט ארויסגעזאגט מיט‘‏ן אויפ‘‏ן פסוק פון די הפטרה “אני כברוש רענן“‪ ,‬און‬ ‫ווער איז נאך אזוי זינדיג ווי עך“‪.‬‬ ‫מויל אויסגעמעקט ווערן אינגאנצן זיינע זינד‪ ,‬ביז ער האט דאס אזוי ערקלעהרט‪ :‬דער באשעפער‬ ‫*‬ ‫ס‘‏וועט נישט בלייבן קיין צייכן דערפון‪ ,‬אבער זאגט אין די טעג פון עשרת ימי תשובה‪ ,‬איך וועל‬ ‫אמאהל האט כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬צווישן‬ ‫איידער ער זאגט ארויס די ווידוי מיט‘‏ן מויל‪ ,‬זיין פאר די אידן “אני כברוש רענן“‪—,‬ווי א פייכטער‬ ‫בלייבט נאך א שוואכער צייכן און מראה פון זיינע ברוש בוים וואס בייגט זיך אראפ ממש צו די ערד‪ ,‬די דברות קודש שבת שובה‪ ,‬געזאגט‪ :‬דער נביא‬ ‫אזוי בייגט זיך דער באשעפער כביכול אראפ צו יעדן הושע (יד‪:‬ב) הייבט אהן מיט א לשון יחיד “שובה‬ ‫זינד‪( .‬כ“ק מרן מהר“ש זי“ע מבעלזא)‬ ‫איד‪ ,‬און זאגט אים‪ ,‬כאפ זיך אהן אין מיר‪ ,‬און ווען ישראל“‪ ,‬וואס זיי כוונה איז דער צדיק הדור וואס‬ ‫מרן זי“ע האט געזאגט די דאזיגע ווערטער מיט דארף די מערסטע טוען תשובה שלימה‪ ,‬ווייל‬ ‫• איך וועל אויסהיילן זייערע תשובה‬ ‫גרויס התעוררות האבן דעמאלט די טויזענטער אידן די זינד פון פאלק איז געוואנדן אין אים‪ .‬און אין‬ ‫שובה ישראל עד ה ‏‘ אלקיך‪( ...‬הושע יד‪:‬ה)‬ ‫פארגאסן טייכן טרערן‪ ,‬און ס‘‏האט יעדן באנומען א מיט‘ן רעדן האט מרן זי“ע אויסגעבראכן מיט א‬ ‫הפטורה לשבת שובה‬ ‫דער נביא בעהט זיך ביי די אידן זיי זאלן גרויס התעוררות און התרגשות צו תשובה פונעם שטארקע געוויין פון די טיעפעניש פון זיין הייליג‬ ‫הארץ‪ ,‬ווען מיט זיין גרויס ענווה האט ער דאס‬ ‫תשובה טוען צום באשעפער‪ ,‬און אפילו די‬ ‫פארכטיגן מעמד‪( .‬ויגד יעקב‬ ‫געזאגט אויף זיך אליין‪ ,‬ביז די הערצער פון אלע‬ ‫תשובה איז נישט אזוי ווי ס‘‏באדארף צו זיין‪ ,‬זאלן‬ ‫וואס זענען געשטאנען ארום‪ ,‬זענען צוגאנגען‬ ‫ישראל‬ ‫שובה‬ ‫•‬ ‫זיי אנהויבן תשובה צו טוען‪ ,‬און דער באשעפער‬ ‫די דברות קודש פון רבוה“ק ביי שלש סעודות און אלע האבן אויסגעשאסן מיט א ביטערליך‬ ‫זאגט צו‪“ ,‬ארפא משובתם“‪—,‬דער באשעפער‬ ‫>>>>>‬ ‫דער רופא כל בשר‪“ ,‬ארפא“ וועט אויסהיילן די שבת תשובה‪ ,‬האבן זיך מערסטנס באצויגן צו‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יב‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪...‬עשי"ת‪ ...‬שבת שובה‪...‬יום כיפור‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫געוויין פון תשובה‪( .‬הגה“ח רבי אשר נוסבוים ז“ל‪ ,‬בשם החסיד זיך דער באשעפער כביכול אראפ צו יעדן איד‪ ,‬און‬ ‫•דער קרעטשמער טוהט תשובה‬ ‫זאגט אים‪ ,‬כאפ זיך אהן אין מיר‪ ,‬און טוה תשובה‪,‬‬ ‫ר‘ מאטיע מייזלס ז“ל שנוכח שם)‬ ‫(הושע יד‪:‬ה)‬ ‫שובה ישראל עד ה‏‘ אלקיך‪...‬‬ ‫דער באשעפער בעהט פון אידישע און ווערן נענטער צום הייליג‘ן באשעפער‪.‬‬ ‫הפטורה לשבת שובה‬ ‫•‬ ‫דער “ויגד יעקב“ מפאפא זצ“ל האט אין זיין‬ ‫ווייניג איז באקאנט וועגן דעם דריטער‬ ‫קינדער כאפט זיך אהן אין מיר‪ ,‬און‬ ‫הספד אויף מרן מהרי“ד זי“ע געשילדערט יענעם‬ ‫ברודער פון די צוויי הייליגע ברודער רבי ר‘‏‬ ‫טוהט תשובה‬ ‫אלימלך פון ליזענסק זי“ע און רבי ר‏‘ זושא פון‬ ‫(הושע יד‪:‬ט)‬ ‫אני כברוש רענן ממני פריך נמצא‪.‬‬ ‫האניפאלי זי“ע‪ .‬ווייל אין די אויגן פון מענטשן‬ ‫הפטורה לשבת שובה‬ ‫איז ער געווען נישט מער ווי א פשוטער איד‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע פלעגט זאגן דברי תורה‬ ‫וואס האט אנגעפיהרט מיט א קרעטשמע‪.‬‬ ‫ביי סעודה שלישית פון שבת שובה אויפ‘ן פסוק‬ ‫אמאהל האבן די צוויי ברודער באשלאסן צו‬ ‫(הושע יד‪:‬ט) “אני כברוש רענן ממני פריך נמצא“‪.‬‬ ‫גיין באזוכן זייער יונגערן ברודער און זעהן‬ ‫ערקלעהרט רש“י‪‘ :‬כברוש רענן‘‪ ,‬אני לו נכפף‪,‬‬ ‫ווי ער ‏האלט אין רוחניות‪ .‬אריין קומענדיג‬ ‫להיות אוחז ידו בי כברוש רענן הנכפף לארץ‬ ‫אין די קרעטשמע‪ ,‬זעהן זיי ווי ער הארעוועט‬ ‫שאדם אוחז בענפיו; כלומר‪ ,‬אהיה מצוי לו“‪ .‬האט‬ ‫שווער פאר זיין פרנסה‪ ,‬ער שטייט און‬ ‫מרן זי“ע ערקלעהרט‪ :‬דער באשעפער זאגט אין‬ ‫באדינט א גאנצן טאג די גוים פונעם דארף‪,‬‬ ‫די טעג פון עשרת ימי תשובה‪ ,‬איך וועל זיין פאר געהויבענעם מעמד פון שלש סעודות שבת שובה‬ ‫און פון צייט צו צייט פארצייכנט ער עפעס‬ ‫די אידן “כברוש רענן“‪ ,‬ווי א פייכטער ‘ברוש‘ בוים בצל כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬און אזוי האט ער‬ ‫אין א קליינעם העפט‪ .‬אויסער דעם‪ ,‬האבן זיי‬ ‫וואס בייגט זיך אראפ ממש צו די ערד‪ ,‬אזוי בייגט‬ ‫>>>>>‬ ‫גארנישט געזעהן אויף אים עפעס באזונדער‬ ‫ספעציעל‪ .‬שפעט ביינאכט‪ ,‬האבן זיך אלע‬ ‫"מ'וואס הייסט אמת'ע חרטה‪"...‬‬ ‫געלייגט שלאפן‪ ,‬א שטילקייט האט גערוהט‬ ‫אויפ ‘‏ן הויז‪ .‬אבער נאך א שעה הערן זיי‬ ‫ומה היא התשובה הוא שיעזוב החוטא חטאו‪ ....‬ויגמור בלבו שלא יעשהו עוד‪ ...‬וכן‬ ‫פלוצלינג די שטומע פון זייער ברודער ווי ער‬ ‫יתנחם על שעבר ‪(...‬רמב“ם הלכות תשובה הלכה ב)‬ ‫וויינט ביטערליך‪ .‬זיי זעהן ווי ער לייענט פונעם‬ ‫אמאהל האט א חסיד געפרעגט פון מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע וואס הייסט אמת‘ע און ריכטיגע‬ ‫העפט און קלאפט דערמיט שטארק אויף זיין‬ ‫חרטה‪ ,‬און וויפיהל איז דער שיעור פון חרטה איך זאל וויסן אז דער באשעפער האט מיר מוחל‬ ‫הארץ‪ .‬זיי קענען זיך נישט איינהאלטן‪ ,‬און‬ ‫געווען“? האט אים מרן זי“ע געענטפערט מיט א משל ווי ווייט חרטה דערגרייכט‪:‬‬ ‫פרעגן אים פארוואס עפעס זאל זיך א איד‬ ‫אין די שטאט לייפציג פלעגט יעדעס יאהר פארקומען א גרויסער‬ ‫אזוי שטארק שלאגן? ווען ער האט באמערקט‪,‬‬ ‫יריד‪ .‬וואו סוחרים זענען געקומען מיט וואגאנען סחורות פונעם גאנצן‬ ‫אז מ‘‏האט געזעהן‪ ,‬האט ער מיט א תמימות‬ ‫לאנד צו פארקויפן ביים יריד‪ .‬איין יאהר האט זיך אראפגעלאזט א‬ ‫פארשעהמטערהייט געענטפערט‪ :‬יעדן טאג‬ ‫מעכטיגע שלאקס רעגן‪ ,‬אלע סוחרים האבן אפגעלאזט דעם יריד אויס‬ ‫ווען ס‘‏דאכט זיך מיר אז איך האב געטוען אן‬ ‫מורא זייער סחורה זאל נישט צוגרינד גיין‪ ,‬אויסער איין סוחר וואס‬ ‫עבירה אדער געהאט א שלעכטע מחשבה‪,‬‬ ‫האט זיך נישט דערשראקן און געבליבן אויפ‘ן יריד מיט זיין סחורה‪.‬‬ ‫פארצייכן איך דאס אינעם העפט‪ .‬און איידער‬ ‫פארשטענדליך אזוי ווי ער איז געווען דער איינציגער אויפ‘ן יריד‪,‬‬ ‫איך גיי שלאפן‪ ,‬לייען איך פונעם העפט אלע‬ ‫האט מען אים אנגעבאטן אסאך געלט פאר זיין סחורה‪ .‬דער סוחר האט‬ ‫מיינע זינד‪ ,‬און איך האב חרטה אויף זיי פון‬ ‫געזעהן אז זיין סחורה שטייגט האט ער דאס נישט געוואלט פארקויפן‬ ‫טיעפן הארץ‪ .‬און אזוי לאנג ווי איך זעה נישט‬ ‫און באשלאסן צו ווארטן ביז ס‘וועט ווערן נאך טייערער‪ ,‬טראץ וואס מ‘האט אים אנגעבאטן גאר‬ ‫אז די ווערטער ווערן אויסגעמעקט פון מיינע‬ ‫הויכע פרייזן פאר זיין סחורה‪ ,‬זייענדיג דער איינציגער אויפ‘ן יריד‪ ,‬האט ער אבער געוואלט נאך מער‬ ‫טרערן‪ ,‬לייג איך זיך נישט שלאפן‪ .‬ווען די‬ ‫ווארטן ביז די פרייז וועט נאך מער ארויף‪ .‬אבער פלוצלינג האט דער רעגן אויפגעהערט‪ ,‬די הימלען‬ ‫בלעטער ווערן צוריק ווייס‪ ,‬ווייס איך אז מיין‬ ‫האבן זיך אויסגעקלאהרט‪ ,‬און אלע סוחרים זענען געקומען מיט זייער סחורה צום יריד‪ .‬ערשט דעמאלט‬ ‫תשובה איז אנגענומען געווארן אין הימל!‬ ‫האט אונזער סוחר געזעהן ווי נאריש און טיפשות‘דיג זיין באשלוס נישט צו פארקויפן זיין סחורה איז‬ ‫אט דאס איז געווען דער דריטער ברודער פון‬ ‫געווען‪ .‬דערשלאגן און טרויעריג איז ער געשטאנען מיט זיין סחורה וואס איר ווערד איז אינגאנצן‬ ‫די צוויי הייליגע ברודער‪ .‬איינער וואס מ‘‏האט‬ ‫געפאלן‪ .‬חרטה געפיהלן האבן אים באנומען‪ ,‬פארוואס ער האט נישט פארקויפט זיין סחורה ווען ער‬ ‫געמיינט אז ער איז א פשוט‘‏ער קרעטשמער!!‬ ‫האט געקענט דערפון רייך ווערן‪“ .‬אזא חרטה“ האט מרן זי“ע אויסגעפיהרט “דארף מען האבן אין הארץ‬ ‫ווען מ‘טוהט תשובה אויף די פיהלע זינד‪.“...‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יג‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬שבת שובה‪ ...‬יום כיפור‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫וויינען ווייל זיי זענען ערוואקסענע מענטשן און גאנצן קומענ‘‏דיגן יאהר הבעל“ט‪ ,‬איז ווען מ‘‏איז‬ ‫געזאגט‪ :‬עטליכע מאהל האב איך זוכה געווען‬ ‫זיי האבן געזינדיגט‪ ,‬דארפן זיי תשובה צו טוען‪ ,‬מקבל אויף זיך ריכטיג דעם “ערשטן שבת“ פון‬ ‫צו זיין בצל קדשו אויף די ימים טובים און ימים‬ ‫אבער דו ביזט דאך נאך א קליין קינד און ריין פון א יאהר‪ ,‬איז מען זוכה אז אין לויף פונעם גאנצן יאהר‬ ‫נוראים‪ .‬דאס התעוררות תשובה וואס איך האב‬ ‫זינד‪ ,‬איז פארוואס וויינסטו? האט דאס קינד צוריק וועט מען זיך פיהרן ווי א איד דארף זיך פיהרן‪.‬‬ ‫דארט געשפיהרט‪ ,‬איז אומבאשרייבליך‪ ,‬מ‘האט‬ ‫געענטפערט‪“ ,‬אויב אזוי‪ ,‬דעמאלט פארוואס וויינט ‏עכל“ק‪“( .‬שפת אמת“ ‪-‬שבת שובה תר“ס)‬ ‫ממש פארגעסן אז מ‘געפונט זיך בעולם הזה‪.‬‬ ‫אויך מיין זיידע [מרן מהר“י זי“ע]?!‬ ‫• עשי“ת איז דער יחיד חשוב ווי א ציבור‬ ‫אמאהל האב איך זוכה געווען צו זיין דארט שבת‬ ‫שובה‪ ,‬און ביי שלש סעודות האט מרן זי“ע געזאגט‬ ‫די גמרא (ראש השנה יח‪ ).‬זאגט‪ :‬ס‘‏שטייט‪,‬‬ ‫תורה אויפ‘ן פסוק “שובה ישראל‪ ,‬אני עניתי‬ ‫“כה‏‘ אלקינו בכל קראנו אליו“‪ ,‬און ס‘‏שטייט “דרשו‬ ‫ואשורנו אני כברוש רענן ממני פריך נמצא“ און ווען‬ ‫ה‏‘ בהמצאו“‪ ,‬נאר איין פסוק איז בציבור און איין‬ ‫מרן זי“ע האט געזאגט די דאזיגע ווערטער האבן‬ ‫פסוק איז ביחיד‪ .‬און ווען איז ביחיד? זאגט רבה בר‬ ‫טויזענטער אידן געוויינט‪ ,‬און פארגאסן טייכן‬ ‫אבוה‪ ,‬דאס זענען די טעג צווישן ראש השנה און‬ ‫טרערן אהן אויפהער‪ ,‬און ס‘‏האט יעדן באנומען א‬ ‫הכפורים‪ .‬זעהט מען אז אין די עשרת ימי תשובה‬ ‫גרויס התעוררות און התרגשות צו תשובה פונעם‬ ‫ווערט דער יחיד גערעכנט ביים באשעפער ווי א‬ ‫פארכטיגן מעמד‪ .‬און הלוואי זאל איך זוכה זיין צו‬ ‫רבים‪ ,‬דעריבער דארף זיך דער מענטש שטארקן‬ ‫האבן אזא התעוררות תשובה מיין גאנץ לעבן“‪...‬‬ ‫און אויסנוצן די טעג מיט תפילה און עבודת ה‘‏‪ ,‬און‬ ‫זיינע תפילות ווערן אנגענומען אזוי ווי א ציבור‪,‬‬ ‫• די הענט און פיס האבן געציטערט‬ ‫ווייל אצינד איז דער יחיד אויך אזוי חשוב ווי דער‬ ‫‪E‬‬ ‫וואס איז איין יאהר געווען שבת שובה‬ ‫א חסיד ָ‬ ‫האט דערציילט‪ :‬ווען מרן מהרי“ד זי“ע‬ ‫אין בעלזא ָ‬ ‫‪ J‬מאוצרות הצדיקים ‪L‬‬ ‫ציבור‪“( .‬נחמד מזהב“‪ -‬הרה“ק רבי יחזקאל מקאזמיר זי“ע)‬ ‫איז ַאריין געקומען פרייטאג צו נאכטס צום טיש‪,‬‬ ‫•‏‘‏שבת שובה‘‏ ד‏רשה‪.‬‬ ‫• שבת שובה •‬ ‫האט ער באמערקט ווי די הענט און פיס פון מרן זי“ע‬ ‫דער ראפשיצער רב זי“ע האט אמאהל געזאגט‬ ‫שאקלען און ציטערן מפחד ה‘ והדר גאונו‪ ,‬און ווען‬ ‫מיט א שמייכל‪“ :‬דערפאר האט מען איינגעפיהרט‬ ‫וואלט אים נישט‬ ‫דער גבאי רבי נחמן הערש הי“ד ָ‬ ‫אז דער רב זאל זאגן א ·שבת שובה דרשה‪ ,‬ווייל דער‬ ‫וואלטן ער חלילה געקענט פאלן‪ .‬און‬ ‫אנגעהאלטן‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫רב איז דאך אן ערליכער איד‪ ,‬וואס האט נישט אויף‬ ‫ַאזוי איז געווען דורכאויס דעם ַגאנצער טיש ווען • שבת שובה‪ ,‬מרמז אויף שבת לעתיד לבוא‬ ‫וואס תשובה צו טוען‪ ,‬אויב אזוי‪ ,‬זאל ער יעצט פאר‬ ‫דער טעם פארוואס דער שבת הייסט “שבת‬ ‫באוואויגן בשעת‬ ‫האט זיך געשאקלט און ַ‬ ‫די שטוהל ָ‬ ‫יום כיפור זינדיגן מיט די דרשה‪ ,‬ווייל על פי רוב‬ ‫מרן זי“ע איז געזיצן דערויף פון גרויס פחד ומורא‪ .‬שובה“‪—,‬וואס כאטש דער באקאנטערן פשט איז‬ ‫זענען אזעלכע דרשות אן עבירה יעדעס ווארט!“‪...‬‬ ‫ווייל מ‘‏זאגט דעם שבת די הפטורה “שובה ישראל“‪.‬‬ ‫• א געוויין פון תשובה‬ ‫• הלכו‏ת תשובה‪.‬‬ ‫אבער מ‘‏קען אויך זאגן אז ס‘‏איז מרמז אויף לעתיד‬ ‫• הגאון רבי אפרים זלמן מרגליות אבד“ק לאנקא לבוא ווען ס‘‏וועט זיין יום שכולו שבת‪ .‬דעריבער‬ ‫דער ‘‏חידושי הרי“ם ‘‏ פון גור זי“ע‪ ,‬האט‬ ‫זצ“ל‪ :‬איז געווען א יושב אין בעלזא ביי כ“ק מרן רופט מען דעם שבת “שבת שובה“‪ ,‬ווייל באלד ווען‬ ‫ערקלעהרט מיט א שמייכל פארוואס ס‘איז נישטא‬ ‫מהר“י זי“ע‪ .‬אין איינע פון די ימי נוראים טעג‪ ,‬דער שבת גייט אוועק “שובה“‪—,‬קומט דער שבת‬ ‫אין שלחן ערוך א סימן ‘הלכות תשובה‘‪,‬‏ אזוי ווי‬ ‫האט ער געטראפן כ“ק מרן מהר“א זי“ע‪ ,‬זייענדיג גלייך צוריק‪ ,‬און ס‘‏וועט בכלל נישט זיין א בחינה‬ ‫דער רמב“ם האט? “ווייל דער רמב“ם האט אין זיין‬ ‫נאך א אינגעל פון פיהר יאהר אלט‪ ,‬זיצנדיג אויף פון “חול“ אינדערמיט ס‘‏וועט נאר זיין יום שכולו‬ ‫ספר געשריבן הלכות אפילו אויף דינים וואס זענען‬ ‫די שטיגן פון די שטוב און ער וויינט‪ .‬איז דער גאון שבת‪ ,‬וק“ל‪( .‬דגל מחנה אפרים‪ ,‬ליקוטים)‬ ‫נישט נוהג בזמן הזה‪ ,‬אבער דער שלחן ערוך האט‬ ‫רבי אפרים זלמן צוגעגאנגן צו אים און געפרעגט‬ ‫נאר געשריבן אזעלכע דינים וואס זענען יא נוהג‬ ‫די אורזאך פארוואס ער וויינט? אפשר האט אים • דער ערשטער שבת פון יאהר‬ ‫בזמן הזה‪ .‬און ווי באוואוסט טוהט מען ליידער נישט‬ ‫שבת שובה‪ ,‬דארף מען זיך שטארקן מער ווי אין‬ ‫עמיצער געגעבן א שטופ אדער געטשעפעט‪.‬‬ ‫קיין תשובה בזמן הזה!“‪...‬‬ ‫האט דאס קינד געענטפערט‪ ,‬אז קיינער האט אים אנדערע שבתים‪ ,‬ווייל ס‘‏איז דער ערשטער שבת‬ ‫• ער זוכט דעם מקור פון שלעכט‘ס‬ ‫גארנישט געטוען‪ .‬אבער רבי אפרים זלמן האט פונעם יאהר‪ ,‬און די חז“ל (שבת קיח‪ ):‬זאגן אז אויב‬ ‫אבער געוואלט וויסן פארוואס ער וויינט‪ .‬ענדליך די אידן וואלטן געהיטן “שבת ראשונה“‪—,‬דעם‬ ‫‏א איד איז געקומען צו הרה“ק רבי צבי הירש פון‬ ‫האט אים דאס קינד געזאגט‪ ,‬אז ער וויינט צוליעב ערשטן שבת‪ ,‬וואלט קיין שום אומה ולשון נישט‬ ‫רימינוב זי“ע אין די עשרת ימי תשובה און געזאגט‪:‬‬ ‫דעם‪ ,‬ווייל אלע מענטשן וויינען‪ .‬האט דער גאון געקענט געוועלטיגן אויף זיי‪ .‬דעריבער‪ ,‬וויבאלד‬ ‫“רבי‪ ,‬איך וויל תשובה טוען“‪ .‬זאגט אים דער רבי‪:‬‬ ‫רבי אפרים זלמן געזאגט פאר‘ן קינד‪“ :‬מילא זיי ראש השנה באקומט מען א “נייעם סדר“‪ ,‬אויפ‘‏ן‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יד‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬שבת שובה‪ ...‬ערב יום כיפור‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫זי“ע זאגט אינמיטן בודק זיין דעם חלף לשחיטה‬ ‫מרן זי“ע איז געוועהנליך געווען א ווייסער האן‪.‬‬ ‫‏“נו‪ ,‬ווער לאזט דיך נישט תשובה טוען?“ זאגט דער‬ ‫דעם מאמר חז“ל (חולין יז‪“ ):‬רב ששת בדיק בריש‬ ‫מרן זי“ע האט געמאכט דעם סדר כפרות נאך די‬ ‫איד‪“ :‬איך זיך דעם מקור פון שלעכטס‪ ,‬כדי איך‬ ‫לישניה“‪ .‬און דער משב“ק הרה“ח רבי מרדכי וועבער‬ ‫סליחות פון ערב יום כיפור‪ ,‬פאר תפילת שחרית‪ .‬מרן‬ ‫זאל דאס קענען אויסרייסן“‪ .‬‏זאגט אים דער רבי‪:‬‬ ‫שליט“א דערציילט‪ :‬אז עטליכע מאהל האט זיך מרן‬ ‫זי“ע איז געשטאנען די גאנצע צייט‪ ,‬אויך בשעת‘ן‬ ‫“און צוליעב דעם ביזטו געקומען קיין רימינוב? דו‬ ‫זי“ע אויסגעדריקט און געזאגט‪“ :‬איך בין א מבין‪,‬‬ ‫שחט‘ן די אנדערע כפרות פון בני ביתו‪ .‬דערנאך‬ ‫פארשווענדסט דיין צייט אומזיסט‪ ,‬ווייל דער מקור‬ ‫נאר מיט די אויגן‪ ,‬דער טאטע ז“ל‪[ ,‬מרן מהרי“ד זי“ע]‬ ‫האט מרן זי“ע געבעהטן פונעם שוחט‪ ,‬ער זאל אים‬ ‫פון שלעכט‘ס זאלסטו נישט זוכן אין ערגעץ‪ ,‬ווייל‬ ‫האט געקענט זעהן‪ ,‬אויך מיט די פינגער‪ ,‬און אויך מיט‬ ‫מכבד זיין מיט מצוות “כיסוי הדם“‪ .‬און אזוי פיהרט‬ ‫ס‘געפינט זיך בלויז אין דיר אליין!“ ‪...‬‬ ‫די אויגן‪.“!...‬‬ ‫זיך אויך כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א‪.‬‬ ‫• תשובה‪ ,‬נישט ד‏ורך סיגופים‪.‬‬ ‫• על השחיטה‬ ‫• “דער סדר הכפרות“‪.‬‬ ‫‏א איד האט אמאהל געזאגט פאר הרה“ק רבי‬ ‫ביי כ“ק מרן מהר“א זי“ע אין בעלזא איז דער‬ ‫דער משב“ק רבי מרדכי וועבער שליט“א‬ ‫יחזקאל פון קאזמיר זי“ע אז ער וויל תשובה טוען‬ ‫שוחט פאר די כפרות געווען‪ ,‬רבי וואווע שוחט‬ ‫דערציילט אז ווען אין די יאהרן ווען ער איז געווען‬ ‫אויף זיינע זינד‪ ,‬און ער וויל זיך מסגף און פלאגן‬ ‫[הרה“ח רבי חיים זאב באב“ד ז“ל]‪ .‬אין ארץ ישראל‬ ‫זיין קערפער דורך פאסטן יעדן טאג פון די וואך‪..‬‬ ‫אין די יאהרן תש“י‪ ,‬תשי“א איז דער “שוחט“ פון די‬ ‫‏האט אים דער רבי געענטפערט‪“ :‬דיין נשמה‬ ‫כפרות עיוכ“פ געווען הרה“ח ר‘ וואלף מוטצען ז“ל‬ ‫האסטו שוין געלייגט אין דער ערד‪ ,‬יעצט ווילסטו‬ ‫פון קטמון‪ .‬און שפעטער נאכדעם וואס ר‘ וואלף האט‬ ‫דיין גוף אויך לייגן אין דער ערד?“‪...‬‬ ‫זיך אוועק געצויגן פון קטמון‪ ,‬און זיך באזעצט אין‬ ‫צענטער פון ירושלים האט מרן זי“ע גענומען דעם‬ ‫‪E‬‬ ‫שוחט הרה“ח ר‘ יחיאל יעקב ליכטנשטיין ז“ל‪ ,‬וואס‬ ‫האט געוואוינט בשכונת “קטמון“‪[ !...‬מרן זי“ע האט‬ ‫מאוצרות רבוה“ק מבעלזא‬ ‫מקפיד געווען בגודל זהירותו‪ ,‬צו נעמען דעם “שוחט‬ ‫‪ J‬ערב יוהכ“פ ‪L‬‬ ‫דמתא“ און קטמון האט פאר מרן זי“ע געהייסן מתא]‪.‬‬ ‫ביי כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א זענען די שוחטים‬ ‫משמש בקודש האט מרן זי“ע געמאכט אזוי ווי דער‬ ‫געווען‪ :‬הרה“ח רבי שמואל יעקב אבראהאם ז“ל (דער‬ ‫אויבן דערמאנטער סדר‪ ,‬און אזוי פיהרט זיך אויך כ“ק‬ ‫שווער פון ר‘ יצחק לאנדא ז“ל‪ ,‬און להבלחט“א ר‘‬ ‫מרן אדמו“ר שליט“א‪[ ,‬אבער דער משמש בקודש הרב‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫מרדכי וועבער הי“ו)‪ .‬הגה“ח ר‘ חיים יוסף וואלדמאן‬ ‫יצחק לאנדא ז“ל שרייבט אין זיין ספר “בקודש פנימה“‬ ‫רבוה“ק האבן זיך געפיהרט צו מאכן דעם סדר‬ ‫ז“ל‪ ,‬הרה“ח ר‘ פישל זוסמאן ז“ל‪ ,‬הרה“צ ר‘ אלימלך‬ ‫אז אין די יאהרן ווען ער איז געווען משמש הקודש‬ ‫הכפרות ערב יום כיפור אינדערפרי‪ .‬סדר הכפרות‪:‬‬ ‫שיף‪ ,‬האדמו“ר מליזענסק זצ“ל‪ ,‬ולהבלחט“א הרה“ח‬ ‫האט מרן זי“ע געזאגט דריי מאהל איינס נאכן אנדערן‬ ‫מ‘נעמט דעם עוף אין די רעכטע האנט און מ‘זאגט‬ ‫ר‘ יעקב מארבאך שליט“א‪ ,‬און היינט איז דער שוחט‬ ‫“בני אדם“ און דערנאך געדרייט דעם האן ארום דעם‬ ‫די פסוקים “בני אדם ‪ -‬מצאתי כופר“‪ .‬דערנאך‬ ‫הרה“ח ר‘ משה יוסף ווייס שליט“א‪.‬‬ ‫קאפ דריי מאהל‪...‬און געזאגט “זה חלפתי‪] “...‬‬ ‫דרייט מען דעם עוף דריי מאהל ארום דעם קאפ‪,‬‬ ‫[אגב דערציילט דער משב“ק הרה“ח ר‘ מרדכי‬ ‫און מ‘זאגט “זה חלפתי‪ ,‬זה תמירתי‪ ,‬זה כפרתי“‪.‬‬ ‫‪b‬‬ ‫דערנאך זאגט מען נאכאמאהל די פסוקים “בני‬ ‫וועבער שליט“א‪ ,‬אז זיין שווער הרה“ח ר‘ שמואל‬ ‫יעקב אבראהאם ז“ל איז געווען דער ערשטער שוחט‬ ‫בדיקת הסכין‬ ‫אדם‪ “...‬און מ‘דרייט דעם עוף ארום דעפ קאפ דריי‬ ‫מאהל און מ‘זאגט “זה חלפתי‪ “....‬און אזוי מאכט‬ ‫פאר די כפרות ביי כ“ק מרן מהר“א זי“ע אין ירושלים‪.‬‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫מען אויך דעם דריטן מאהל‪.‬‬ ‫אין תל אביב איז דער שוחט געווען א גערער חסיד‪,‬‬ ‫און ווען מרן זי“ע איז געקומען פון ירושלים קיין‬ ‫רבוה“ק האבן זיך געפיהרט בודק צו זיין דעם‬ ‫‪b‬‬ ‫תל אביב‪ ,‬האט ער נישט מסכים געווען צו ברענגען‬ ‫עופות פון ירושלים‪ ,‬ער האט פעסט געהאלטן‪ ,‬אז‬ ‫סכין השחיטה פאר‘ן שחט‘ן די כפרות‪ .‬דער‬ ‫שוחט האט גע‘שחט‘ן די עופות‪ ,‬און נאך די‬ ‫מנהג כפרות‬ ‫מ‘דארף נעמען דווקא דעם שוחט פון תל אביב‪.].‬‬ ‫שחיטה האבן רבוה“ק מקיים געווען מצות כיסוי‬ ‫• געבן די עופות עסן און טרינקען‬ ‫• על כיסוי הדם בעפר‬ ‫הדם בעפר דריי מאהל‪.‬‬ ‫ביי כ“ק מרן מהר“א זי“ע האט מען געברענגט‬ ‫הרה“ח ר‘ אברהם יצחק ליכטנשטיין ז“ל דער‬ ‫זוהן פון הרה“ח ר‘ יחיאל יעקב ליכטנשטיין ז“ל‬ ‫•‬ ‫די עופות פון די ‘כפרות‘ עטליכע טעג פאר ערב יום “רב ששת בדיק בריש לישניה“‪.‬‬ ‫כיפור‪ ,‬און מרן זי“ע האט מקפיד געווען נישט צו‬ ‫דער משב“ק רבי יצחק לאנדא ז“ל האט דערציילט‪:‬‬ ‫דער שוחט פון די כפרות ביי מרן זי“ע אין קטמון‬ ‫עסן אדער טרינקען איידער מ‘האט פריער געגעבן‬ ‫אין איינע פון די יאהרן האט ער געהערט ווי מרן‬ ‫>>>>>‬ ‫צו עסן און טרינקען פאר די עופות‪ .‬די כפרה פון‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫טו‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬שבת שובה‪ ...‬יום כיפור‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫זי“ע אין די עשרת ימי תשובה‪( .‬ערב יום כיפור‬ ‫אין די שוהל צו סליחות‪ ,‬און ס‘איז דארט אפילו א‬ ‫האט דערציילט אזוי‪ :‬זיין טאטע ר‘ יחיאל יעקב‪,‬‬ ‫איז מרן שליט“א נישט געגאנגען אויפ‘ן בית‬ ‫מנין נאכנישט געווען‪ .‬מרן זי“ע האט האט מיט אן‬ ‫האט זיך געוואלט אוועקציעהן פון קטמון צו אן‬ ‫החיים ווייל דער טאג איז ווי א יום טוב)‪ .‬און ווען‬ ‫הקפדה געפרעגט די גבאים ווי זענען די חסידים אין‬ ‫אנדערע געגענד פון ירושלים‪ ,‬האט ער געשיקט‬ ‫מרן שליט“א האט נישט געקענט אליין גיין האט‬ ‫אזא טאג‪ ,‬און פארוואס זענען זיי נאכנישט געקומען‬ ‫פרעגן‪ ,‬אויב מרן זי“ע וועט אים ווייטער נוצן אלס‬ ‫ער ממנה געווען א ספעציעלער שליח וואס זאל‬ ‫צום דאווענען‪ .‬בליץ שנעל האט מען זיך דערוואוסט‬ ‫‘שוחט‘‪ ,‬אויך ווען ער וואוינט נישט אין קטמון?‬ ‫פוקד זיין דעם הייליגן ציון אין זיין שליחות במשך‬ ‫אז מרן זי“ע ווארט שוין אין די שוהל צו זאגן סליחות‬ ‫האט מרן זי“ע געענטפערט‪ ,‬אז ער וועט נוצן נאר‬ ‫די ימי נוראים‪[ .‬אין אייע פון די יאהרן האט מרן‬ ‫‪ ,‬און די חסידים האבן מורא געהאט אריינצוקומען‬ ‫דעם ‘שוחט‘ וואס וואוינט אויפ‘ן ארט אין קטמון‪.‬‬ ‫זי“ע געבעהטן פונעם שליח ער זאל אים מזכיר זיין‬ ‫אין די שוהל מורא האבנ‘דיג פון די הקפדה פון מרן‬ ‫הערנ‘דיג דאס איז ר‘ יחיאל יעקב געבליבן ווייטער‬ ‫אז ער און אלע אידישע קינדער זאלן קענען גרינג‬ ‫זי“ע האבן זיי זיך געוואנדן צום באקאנטער בעל‬ ‫וואוינען אין קטמון‪ ,‬און זיך נישט אוועק געצויגן‪.‬‬ ‫פאסטן‪ ,‬און אז די תפילות זאלן אהנגענומען ווערן‬ ‫תפילה הרה“ח רבי יוסל‘ע יארטשאווער ז“ל ם און‬ ‫אויך דערציילט ר‘ אברהם יצחק‪ ,‬אז אין שנת‬ ‫לרחמים ולרצון לפני אדון כל‪ ,‬צווישן אלע תפילות‬ ‫אים געבעטן אז ער זאל פריער אריין גיין אין די‬ ‫תשי“ז נאכדעם וואס זיין טאטע ר‘ יחיאל יעקב‬ ‫פון כלל ישראל און אז אלע אידישע קינדער זאלן‬ ‫שוהל און מפייס זיין מרן זי“ע וואוסנדיג אז רבי‬ ‫האט גע‘שחט‘ן די כפרה פונעם קינד‪[,‬כ“ק מרן‬ ‫זוכה זיין צו א גמר חתימה טובה‪.‬‬ ‫אדמו“ר שליט“א]‪ ,‬האט אים מרן זי“ע געזאגט‪:‬‬ ‫‪b‬‬ ‫“בערניו‪ ,‬זאג מיט מיר די ברכה“‪ ,‬און מרן שליט“א‬ ‫צדקה‬ ‫האט געמאכט צוזאמען מיט מרן זי“ע די ברכה‬ ‫“על כיסוי הדם בעפר“‪ ,‬בשם ומלכות און געהייסן‬ ‫• געמאכט א שליח צו טיילן צדקה‪.‬‬ ‫דאס קינד מאכן כיסוי הדם‪ .‬אויך דערציילט‬ ‫ער אז נאכ‘ן שחט‘ן די כפרות‪ ,‬האט מרן זי“ע‬ ‫הרה“ח רבי יאשע בעלזער [שטייכל] ז“ל האט‬ ‫געהייסן פאר‘ן גבאי הרה“ח ר‘ שלום פויגל ער‬ ‫דערציילט אמאהל האט ער געזעהן החסיד רבי‬ ‫זאל באצאהלן פאר‘ן טאט‘ן‪ ,‬דער שוחט‪ ,‬שחיטה‬ ‫דוד געצל‘ס ז“ל קומט אין בית החיים ערב יום‬ ‫געלט וואס ס‘קומט אים‪ ,‬אבער זיין טאטע האט‬ ‫כיפור מיט א פולע האנט מיט געלט וואס ער האט‬ ‫בשום אופן נישט געוואלט נעמען באצאהלט‪ ,‬מרן‬ ‫יוסל‘ע איז באליעבט ביי מרן זי“ע‪ ,‬איז רבי יוסלע‬ ‫צוטיילט צווישן די ארימעלייט וואס האבן דארט‬ ‫זי“ע איז אבער געשטאנען דערויף אז ער זאל יא‬ ‫אריין דער ערשטער און באלד ביים אריינקומען‬ ‫געקליבן נדבות‪ ,‬און רבי דוד האט דערציילט אז‬ ‫נעמען וואס ס‘קומט אים‪ .‬דערנאך האט מרן זי“ע‬ ‫פרעגט אים מרן זי“ע וואו ער איז געווען ביז אצינד‪.‬‬ ‫ער טיילט דאס געלט בשליחות כ“ק מרן מהר“א‬ ‫אויסגעשטרעקט זיינע הייליגע הענט‪ ,‬און אים‬ ‫האט רבי יוסל‘ע גענטפערט מיט א שטילע שטימע‬ ‫זי“ע‪ .‬דערנאך איז רבי דוד צוגעגאנגען און מתפלל‬ ‫געוואונטשן מיט אסאך ברכות‪ .‬נאכ‘ן שחט‘ן די‬ ‫“איז ביך געגאנגען אין מקוה זיך טובל‘ן איידער‬ ‫געווען ביי די ציונים פון רבוה“ק וואס ליגן דארט‬ ‫כפרות‪ ,‬זיי צורעכט מאכן און קאכן‪ ,‬האט מען‬ ‫מ‘זאגט די סליחות“ האט זיך מרן זי“ע בארוהאיגט‬ ‫באהאלטן‪ ,‬און ווארשיינליך אויך בשליחות פון‬ ‫געגעסן דאס פלייש ביי די סעודה ערב יום כיפור‬ ‫און געזאגט “אויב אזוי‪ ...‬איז אנדערש‪ “...‬און באלד‬ ‫מרן מהר“א זי“ע‪.‬‬ ‫און ביי די סעודה פון “המבדיל טיש“‪.‬‬ ‫דערויף האט אים מרן זי“ע מכבד געווען צו זיין‬ ‫• צדקה אין די קערות איז מבטל די דינים‬ ‫דער בעל תפילה און זאגן די סליחות פאר‘ן עמוד‪.‬‬ ‫‪b‬‬ ‫אמאהל האבן די גבאים אין די שטאט מעזיבוז‬ ‫געוואלט מבטל זיין דעם מנהג פון זיצן מיט‬ ‫‪b‬‬ ‫סליחות ערב יוהכ“פ‬ ‫שיסלען ערב יום הקדוש‪ ,‬און זאמלען געלט‪,‬‬ ‫קברי צדיקים‬ ‫ווייל דער גערודער איז מבטל די כוונות פון די‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫מתפללים‪ .‬ווען דער בעש“ט האט דאס געהערט‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫ערב יוהכ“פ זאגט מען נישט “אבינו מלכנו“‬ ‫מנהג ישראל זיך משתטח זיין אויף קברי האט ער דאס נישט צוגעלאזט‪ ,‬און ער האט זיי‬ ‫ביי שחרית און אויך נישט ביי מנחה‪ .‬אין טייל‬ ‫צדיקים ערב יום הקדוש‪ .‬און מרבה זיין מיט דערציילט‪ ,‬אז איין יאהר האבן זיך די קליפות‬ ‫פלעצער פיהרט מען זיך אז ווען יום כיפור‬ ‫געבן צדקה פאר ארימעלייט‪ ,‬יעדער איינער צוזאם גענומען און נישט צוגעלאזט אז די תפילות‬ ‫דעמאלט‬ ‫געפאלט אין שבת זאגט מען נישט‬ ‫פון אידישע קינדער זאלן ארויפגיין‪ ,‬און וויבאלד‬ ‫לויט זיין מעגליכקייט‪.‬‬ ‫“אבינו מלכנו“‪ ,‬און מ‘זאגן “אבינו מלכנו“ ערב‬ ‫יום כיפור ביי שחרית‪ ,‬און אזוי איז מנהג בעלזא‪.‬‬ ‫מ‘האט אנגעהויבן צו קלאפן מיט די מטבעות‬ ‫געמאכט א שליח צום ציון הק‘‪.‬‬ ‫•‬ ‫אין די שיסלען האבן יענע קולות פארטריבן די‬ ‫במשך פון די יאהרן פלעגט כ“ק מרן אדמו“ר קליפות‪.‬און זיי זענען בטל געווארן‪.“...‬‬ ‫געגאנגען אין מקוה פאר סליחות‪...‬‬ ‫•‬ ‫איין יאהר האט זיך מרן מהרי“ד זי“ע שליט“א ארויף גיין צום ציון פון כ“ק מרן מהר“א‬ ‫>>>>>‬ ‫געפעדערט און אריינגעקומען ערב יום כיפור‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫טז‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬שבת שובה‪ ...‬ערב יום כיפור‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫פיש אבער ואיננו‪ ,‬זיי האבן זיך געמוזט אומקערן‬ ‫• מ‘איז מתקן אלע עסן און טרינקן פון א‬ ‫‪b‬‬ ‫מיט ליידיגע הענט‪.‬‬ ‫פלוצלינג אינמיט‘ן די נאכט רופט מרן זי“ע‬ ‫גאנץ יאהר‬ ‫סעודת ערב יוהכ“פ‬ ‫צו זיך החסיד רבי שלו‘ שטערוויצער ז“ל‪ ,‬דער‬ ‫ס‘שטייט אין כתבי האריז“ל אז יעדן טאג פון‬ ‫משמש יענער נאכט‪ ,‬און אים געבעהטן גיין זעהן‬ ‫די עשרת ימי תשובה איז מען מתקן עפעס פון א‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫וואס דער טומעל איז אינדרויסן פון שטוב? איז‬ ‫גאנץ יאהר‪ ,‬ערב יום כיפור איז מען מתקן וואס‬ ‫ערב יום כיפור עסט מען א סעודה לכבוד‬ ‫ר‘ שלו‘ ארויסגעגאנגען זעהן‪ ,‬און צו זיין גרויסער‬ ‫מ‘האט פוגם געווען דורכ‘ן עסן און טרינקן פון א‬ ‫היום‪ .‬דער מנהג איז צו גיין אנגעטוהן מיט‬ ‫וואונדער‪ ,‬שטייט אינדרויסן ביים טיהר א פרוי‬ ‫גאנץ יאהר‪ ,‬און אין יום כיפור איז מען מתקן אלעס‬ ‫בגדי שבת צו די סעודה‪ .‬ביי סעודה צינד‬ ‫וואס מ‘האט פוגם געווען א גאנץ יאר דורכדעם‬ ‫מען פינף לעכט‪.‬‬ ‫מיט א גרויסער פיש אין די האנט‪ .‬פרעגט איר ר‘‬ ‫שלו‘‪ ,‬וואס פלוצלינג האט איר געברענגט אהער‬ ‫וואס מ‘האט נישט געגעסן‪( .‬כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)‬ ‫רב חייא בר רב מדפתי האט געלערנט‪:‬‬ ‫אינמיטן די נאכט מיט א פיש אין האנט? האט די‬ ‫• דאס עסן זאל זיין א עינוי‬ ‫ס‘שטייט אין די תורה (ויקרא כג‪:‬לב) “ועניתם את‬ ‫פרוי דערציילט‪ :‬ווען זי איז זיך געגאגנגען לייגן‬ ‫נפשותיכם בתשעה לחודש בערב“‪—,‬און איר זאלט‬ ‫שלאפן און איינגעדרימלט‪ ,‬האט זי פלוצלינג‬ ‫פייניגן אייער קערפער אין די נאכט פון דעם ניינטן‬ ‫געזעהן אין חלום איר פאטער ז“ל‪ ,‬וואס איז שוין‬ ‫טאג אין חודש‪ ,‬פרעגט די גמרא “וכי בתשעה הם‬ ‫פון לאנג נפטר געווארן און ער באפעהלט איר‬ ‫מתענין“‪—,‬צו פייניגט מען זיך אינעם ניינטן טאג‬ ‫קלאהר זי זאל שוין גיין און קויפן א גרויסער פיש‬ ‫אין חודש תשרי‪ ,‬די נאכט פון דעם ניינטן טאג‪,‬‬ ‫און פאהרן קיין ראצפערד‪ ,‬און ברענגען דעם פיש‬ ‫“והלא בעשירי מתענין“‪—,‬מ‘פאסט דאך נאר אין‬ ‫אין שטוב פון מרן זי“ע‪ .‬כאטש אין אנהייב האט זי‬ ‫דעם צענטן טאג אין חודש תשרי‪ .‬ענטפערט די‬ ‫זיך נישט געמאכט צו טוען פונעם חלום‪ ,‬אבער ווען‬ ‫גמרא “אלא לומר לך“‪—,‬אז דער פסוק קומט אונז‬ ‫איר פאטער איז נאכאמאהל געקומען אין חלום צו‬ ‫זאגן אז “כל האוכל ושותה בתשעה‪ ,‬מעלה עליו‬ ‫איר‪ ,‬און איר צוגעיאגט צו אויספאלגן זיין באפעהל‪,‬‬ ‫הכתוב“ רעכענט אים די תורה גלייך “כאלו מתענה‬ ‫האט זי פארשטאנען אז דער חלום איז אמת‪ ,‬און זי‬ ‫תשיעי ועשירי“‪—,‬ווי ער וואלט געפאסט צוויי טעג‬ ‫האט זיך געאיילט‪ ,‬מקיים צו זיין די בקשה‪ .‬אבער‬ ‫אין דעם ניינטן און אינעם צעהנטן טאג‪( .‬ברכות ח‪:‬‬ ‫אזוי ווי אין איר וואוינארט איז אויך נישט געווען צו‬ ‫כ“ק מרן מהר“א זי“ע האט דערציילט אז אין‬ ‫פסחים סה‪ :‬יומא פא‪):‬‬ ‫באקומען קיין פיש‪ ,‬איז זי געפאהרן קיין מישקאלץ‬ ‫די צייט ווען זיין פאטער כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע‬ ‫דער טעם‪ :‬קען זיין איז אזוי‪ ,‬אז דאס עסן‬ ‫און דארט איז איר געלונגען צו קויפן א גרויסער‬ ‫האט געגעסן ‘קעסט‘ ביים זיידן הרה“ק רבי אהרן‬ ‫אינעם ניינטן טאג איז אזוי שטארק חשוב אז‬ ‫פיש‪ .‬זי האט זיך שנעל געיאגט דאס צו ברענגען‬ ‫מטשערנאביל זי“ע‪ ,‬האט אים דער זיידע רבי אהרן‬ ‫ס‘ווערט גערעכנט פונקט ווי ער וואלט געפאסט‪,‬‬ ‫אין שטוב פונעם בעלזער רבי‘ן אזוי ווי דער פאטער‬ ‫אמאהל גערופן ערב יוהכ“פ און אים געזאגט‪:‬‬ ‫וויבאלד ערב יום כיפור עסט מען אסאך און מארגן‬ ‫האט איר געהייסן‪ .‬איז ר‘ שלו‘ צוריקגעגאנגען און‬ ‫“בער‘ניו‪ ,‬דו ביסט דאך א תלמיד חכם‪ ,‬דו ווייסט דאך‬ ‫אין יום כיפור פאסט מען‪ ,‬איז זיין ליידן שטערקער‪,‬‬ ‫דאס דערציילט פאר מרן זי“ע‪ .‬ווען מרן זי“ע האט‬ ‫אז ס‘איז א מצוה צו עסן ערב יום כיפור‪ ,‬נאר מ‘דארף‬ ‫דערפאר ווערט דאס גערעכנט ווי ער וואלט ווען‬ ‫דאס געהערט האט ער זיך שטארק געפרייד‪ ,‬און‬ ‫זעהן אז דאס עסן זאל זיין אן עינוי“‪.‬‬ ‫געפאסט צוויי טעג‪.‬‬ ‫געזאגט‪“ :‬די חסידים וועלן נאך זאגן אז ס‘איז א‬ ‫נאך א טעם‪ :‬ווייל אין אנדערע ימים טובים‬ ‫מופת‪ .“...‬דערנאך האט מרן זי“ע באפוילן‪ ,‬מ‘זאל‬ ‫• וימן ה‘ דג גדול‬ ‫באשטימען מיר א סעודה אלץ א שמחת של מצוה‪,‬‬ ‫קאכן א טייל פונעם פיש פאר שבת שובה‪ ,‬און‬ ‫אין די תקופה וואס מרן מהרי“ד זי“ע האט‬ ‫ווייל ס‘איז זייער גרויס די באלוינונג פון א שמחה‬ ‫געוואוינט אין ראצפערד בשעת די ערשטע וועלט‬ ‫דער צווייטער טייל זאל מען איבערלאזן פאר די‬ ‫של מצוה‪ ,‬אבער וויבאלד יום כיפור קען מען נישט‬ ‫סעודה פון ערב יום כיפור‪ .‬שפעטער ביים טיש‬‫קריג‪ ,‬האט אמאהל פאסיהרט אז ס‘איז נישט געווען‬ ‫באשטימען א סעודה ווייל מ‘דארף צו פאסטן‪,‬‬ ‫צו באקומען פיש אויף עשרת ימי תשובה אין די‬ ‫ווען מרן זי“ע האט געגעסן פונעם פיש‪ ,‬האט ער‬ ‫זענען מיר אנגעזאגט געווארן צו באשטימען א‬ ‫גאנצע געגנט‪ ,‬און מרן זי“ע האט געהאט דערפון‬ ‫דערציילט אז ער ווייסט ווער דער פיש איז‪...‬און‬ ‫סעודה אלץ שמחה של מצוה אין ערב יום כיפור‪.‬‬ ‫גרויס עגמת נפש אז ער וועט מוזן מוותר זיין אויף‬ ‫מער נישט געזאגט‪...‬‬ ‫נאך א טעם‪ :‬מיר עסן ערב יום כיפור ווייל מיר‬ ‫מקיים • האסט געלייזט פיש‬ ‫עסן פיש ‘שבת שובה‘‪ ,‬און אויך נישט קענען‬ ‫זיין דעם הייליג‘ן מנהג פון עסן פיש ערב יום כיפור‪.‬‬ ‫ווילן דערמיט ווייזן אז מיר טוען אנדערש פון די‬ ‫צדוקים וואס זיי פאסטן ערב יום כיפור אויך‪ ,‬ווייל‬ ‫איין יאהר ביים טיש ערב יום כיפור [שנת‬ ‫ווען ס‘האט זיך דערנעהנטערט ‘שבת שובה‘ און‬ ‫דער פסוק איז נישט געגעבן געווארן צו דרשנ‘ן‬ ‫קיין פיש איז נאכנישט געווען‪ ,‬האבן זיך די חסידים תשי“ד] האט מרן מהר“א זי“ע געבעהטן מ‘זאל‬ ‫נאר פאר חז“ל‪ ,‬און די חכמים האבן דעם פסוק פון‬ ‫ארויסגעלאזט אין אלע ארומיגע דערפער‪ ,‬צו זוכן צורופן דעם משב“ק ר‘ מרדכי וועבער שלט“א‪,‬‬ ‫>>>>>‬ ‫“ועניתם“ גע‘דרשנ‘ט אז מ‘זאל עסן און טרינקען‪.‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יז‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬שבת שובה‪ ...‬ערב יום כיפור‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫כ“ק מרן מהר“י זי“ע‪ ,‬און געווען ביי די סעודת‬ ‫אויפ‘ן וועג זענען‬ ‫ריכטיג גרייטן צום יום כיפור‪ֿ .‬‬ ‫וואס האט געהאט א פיש געשעפט‪ ,‬ווען ר‘ מרדכי‬ ‫המפסקת פון ערב יום כיפורים‪ .‬אבער‪ ,‬ער האט‬ ‫די חסידים שנעל ֿפ ַארבייגעלאפן דעם ֿפענצטער‬ ‫איז צוגעקומען האט אים מרן זי“ע געפרעגט‪:‬‬ ‫נישט מצליח געווען צו קענען הערן די דברי תורה‬ ‫ֿפון צימער ֿפון מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬און ער האט זיי‬ ‫“האסט געלייזט די פיש?“ און אזוי ווי ער האט‬ ‫פון מרן זי“ע ביי די סעודה‪ ,‬צוליעב‘ן געדרענג‬ ‫האט מרן זי“ע‬ ‫באמערקט לויפן‪ .‬זעהענדיג דאס ָ‬ ‫ַ‬ ‫געענפערט “יא“‪ ,‬האט זיך מרן זי“ע שנעל‬ ‫פונעם גרויס‘ן ציבור אין צימער‪ .‬אבער קורץ‬ ‫געגעבן א טיעפן קרעכטץ און מיט א צעבראכן‬ ‫געשטעלט דאווענען מנחה‪ ,‬ווייל ס‘איז שוין‬ ‫פאר‘ן בענטשן‪ ,‬האט זיך דער “ויגד יעקב“ אדורך‬ ‫הארץ זיך אנגערופן “און וואו לויף איך?!“ ‪...‬‬ ‫געווען שפעט‪( .‬מ‘האט דעמאלט געשמועסט‬ ‫געשטופט און ער איז אנגעקומען נאנט צום טיש‪,‬‬ ‫‪b‬‬ ‫וויבאלד ס‘איז נישט געווען גענוג צייט צו פיהרן א‬ ‫און געהערט דעם קול פון מרן זי“ע זאגנ‘דיג‪:‬‬ ‫“רבותי מיר וועלן בענטשן“‪ .‬און בלויז הערנ‘דיג די‬ ‫סעודת המפסקת‬ ‫טיש און עסן פיש‪ ,‬האט מרן זי“ע כאטש געוואלט‬ ‫דערמאנען ערב יום כיפור דער ענין פון פיש)‬ ‫ווערטער ארויסקומען פונעם הייליגן מויל‪ ,‬איז ער‬ ‫• געהאלפן קראנקע ערב יום כיפור‪...‬‬ ‫‪b‬‬ ‫אזוי נתעורר געווארן אז ער האט ממש געוויינט‪,‬‬ ‫אזוי ווייט האבן די ווערטער פון מרן זי“ע געמאכט‬ ‫כ“ק מרן מהר“א זי“ע האט דערציילט אז אמאהל‬ ‫תפלת מנחה‬ ‫אויף אים א רושם‪ ,‬ביי דעם עת רצון‪.‬‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫‪E‬‬ ‫דער ש“ץ טוהט נישט אהן קיין טלית צו‬ ‫‪ J‬מאוצרות הצדיקים ‪L‬‬ ‫תפילת מנחה ערב יום כיפור‪ .‬ווען יום כיפור‬ ‫געפאלט ערב שבת קודש זאגט מען נשט‬ ‫‘הודו‘ און ‘ידי נפש‘‪ .‬נאך מנחה לאזן זיך‬ ‫‪ J‬ערב יוהכ“פ ‪L‬‬ ‫רבוה“ק שלאגן פיהר מלקות על גבם‪.‬‬ ‫‪b‬‬ ‫• געדאוונט מנחה שנעל‪...‬‬ ‫מערסטנס מאהל אין ארץ ישראל ערב יום‬ ‫מנהג כפרות‬ ‫כיפור איז תפילת מנחה ביי כ“ק מרן מהר“א זי“ע‬ ‫געגאנגען זייער שנעל צוליעב די שפעהטע שעה‪ .‬ערב יום כיפור איז דער בעל “מעשה רוקח“ אב“ד‬ ‫• די תפילה פאר כפרות‪ ,‬א לימוד זכות‪...‬‬ ‫אמסטרדם‪ ,‬געקומען זייער שפעט אין בית המדרש‪.‬‬ ‫אם יש עליו מלאך מליץ אחד מיני אלף להגיד‬ ‫• “אזא פארכטיגער טאג‪ ,‬א פלא אז ס‘איז געווען א גרויס וואונדער ביי יעדן‪ ,‬וואס האלט‬ ‫לאדם ישרו‪[ ...‬מתוך התפלה קודם כפרות]‪.‬‬ ‫מ‘האט נישט מורא אזוי מאריך צו זיין“‪ .‬אויף דעם רב‪ ,‬אז ער איז נאכנישט דא? שפעטער‬ ‫וואס באדייט דאס ווארט ‘ישרו‘‏‪ ,‬ס‘‏וואלט‬ ‫איין יאהר ערב יום כיפור האט הרה“ח ר‘ האט מען זיך דערוואוסט אז ערב יום כיפור איז‬ ‫געדארפט שטיין ‘ללמד זכות‘‏‪ .‬נאר ס‘‏קען זיין אז‬ ‫נפתלי ווינער (ג‪-‬טסמאן) געדאוונט מנחה ביים דער “מעשה רוקח“ געגאנגען אין שפיטאל צו‬ ‫אפילו רשעים וואס האבן געזינדיגט‪ ,‬איז אבער‬ ‫עמוד‪ ,‬ער האט געהאט א גוטן חיתוך הדיבור העלפן פיטערן און זיך אפגעבן מיט די קראנקע‪,‬‬ ‫זייער הארץ פוהל מיט חרטה געפיהלן‪ ,‬און אפילו‬ ‫און געקענט גאר שנעל דאווענען‪ ,‬און טראץ זיין טראכטנ‘דיג אז אין דעם טאג איז יעדער פארנומען‬ ‫ווען זיי ווערן אריינגעכאפט אינעם נעץ פונעם יצר‬ ‫שנעל דאווענען‪ ,‬האט אים מרן זי“ע געיאגט דאס מיט די מצוות היום און מיט‘ן זיך גרייטן צום הייליג‘ן‬ ‫הרע וואס רעדט אים איין צו זינדיג‘‏ן‪ ,‬מיינט ער נישט‬ ‫גאנצע דאווענען‪ ,‬און אים געוויזן ער זאל שנעלער טאג‪ ,‬וועט נישט זיין ווער ס‘זאל באדינען די קראנקע‬ ‫צו צארענען חלילה דעם באשעפער‪ ,‬נאר דער יצר‬ ‫דאווענען‪ ,‬אז ס‘איז שוין געווען למעלה מיכולתו און זיי אונטערהאלטן און העלפן‪ .‬אזוי האט דער‬ ‫הרע מיט זיינע כיטרע שטיק ווייזט אים אין יענער‬ ‫פון ר‘ נפתלי‪ .‬נאכ‘ן דאווענען האט אים מרן זי“ע “מעשה רוקח“ געהאלפן אסאך קראנקע דעם‬ ‫רגע אז די זינד אז גאר מותר‪ ,‬און צומאהל פארבט‬ ‫געזאגט‪“ :‬אזא פארכטיגער טאג‪ ,‬א פלא אז מ‘האט גאנצן טאג‪ ,‬און ווען ער איז אהיים געקומען שפעט‬ ‫ער דאס גאר אלס א מצוה‪ .‬דאס איז פשט ‘אם יש‬ ‫נאכמיטאג‪ ,‬האט ער זיך אראפגעלייגט אפרוען פון‬ ‫נישט מורא אזוי מאריך צו זיין“‪.‬‬ ‫מלאך‪...‬להגיד לאדם ישרו‘‏‪ ,‬דער מלאך זאל אויף אים‬ ‫אגב‪ ,‬ווערט פארציילט‪ :‬איין יאהר ערב יום גרויס מידיקייט און שוואכקייט‪ ,‬און דערנאך האט‬ ‫עדות זאגן זיין יושר‪ ,‬וואס ער האט געטראכט בשעת‬ ‫כיפור‪ ,‬שפעט נאכמיטאג‪ ,‬זענען א גרופע חסידים ער שנעל געגעסן די סעודת המפסקת‪ .‬דעריבער‬ ‫די עבירה‪ ,‬און דורכדעם אויך ‘יחננו ויאמר‪( ‘...‬הרה“ק‬ ‫אנגעקומען שפעט קיין בעלזא מיט די באהן‪ ,‬האט ער געשפעטיגט‪ ,‬און געקומען אין בית המדרש‪,‬‬ ‫ר“מ מפרימשלאן‪ ,‬פנים מאירים בשם קב ונקי)‬ ‫צוליעב א פארשפעטונג ֿפון די באהן אויפ‘ֿן וועג‪ .‬ערשט נאכ‘ן גאנצן קהל‪.‬‬ ‫• וואס זאגט דער האן ווען מ‘שלאגט כפרות‬ ‫• “רבותי מיר וועלן בענטשן“‬ ‫ווען זיי זענען ענדליך אנגעקומען קיין בעלזא‬ ‫הרה“ק רבי מאיר‘ל פרימישלאנער זי“ע האט‬ ‫געלאפן צום ‘הויף‘‪ ,‬צו זייערע‬ ‫ָ‬ ‫זענען זיי שנעל‬ ‫איין יאהר איז הגה“צ רבי יעקב יחזק‘ גרינוואלד‬ ‫אמאהל ערב יום כיפור געזאגט פאר א דארפסמאן‬ ‫אכסניות‪ ,‬איידער ס‘ווערט יום טוב‪ ,‬זיך צו קענען‬ ‫>>>>>‬ ‫פון חוסט געווען אין בעלזא בירח האיתנים בצל‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יח‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬שבת שובה‪ ...‬יום כיפור‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫צרות) און מאכט מיט זיי ‘זה חליפתי‘ און ווארפט‬ ‫מידות‪(.‬אוצר המועדים)‬ ‫וואס האט געמיינט אז מיט שלאגן כפרות אליין‬ ‫זיי ביידע ארויס פון פענסטער‪ .‬ווען מיר ליינען‬ ‫• איבער א יאהר‪ ,‬צוויי ליידיגע ביכלעך‬ ‫וועט דער באשעפער אים מוחל זיין זיינע עבירות‪:‬‬ ‫די ביכעלע פון צרות דארפן מיר אויך ליינען די‬ ‫האן זאגט יעצט‬ ‫לאמיר דיר דערציילן וואס דיין ָ‬ ‫דער הייליגער רבי ר‘ אלימלך פון ליזענסק‬ ‫אנדערע ביכעלע און זיך פארנעמען אז מיר הייבן‬ ‫ווען די שלאגטס מיט אים כפרות‪“ ִ,‬אני הגבר“‪—,‬איך‬ ‫זי“ע האט געשיקט איינער פון זיינע תלמידים אין‬ ‫אן מיט צוויי ליידיגע ביכלעך וואס וועלן בלייבן‬ ‫‘האן‘ ווערט אנגערופן “גבר“ ווי די משנה‬ ‫האן‪( ,‬א ָ‬ ‫ָ‬ ‫א דערפל‪ ,‬וואו ער האט געדארפט צוקוקן ווי א‬ ‫ליידיג ותחל שנה וברכותיה‪.‬‬ ‫זאגט “קרא הגבר“‪ ,‬דער האן האט געקרייעט)‪.‬‬ ‫געוויסער איד שלאגט כפרות און בשעת מעשה זיך‬ ‫•‬ ‫לערנען די כוונת הכפרות‪ .‬ערשטוינט ביז גאר‪ ,‬האט פון וואו וועט איר נעמען הינער אויף כפרות‪.‬‬ ‫“ראה עני“‪—,‬כ‘האט געזעהן אן ארימאן מיט ווייניג‬ ‫פארשטאנד‪“ ,‬בשבט עברתו“‪—,‬מיט א בינטל עברות‪,‬‬ ‫‏דער בארדיטשובער רב‪ ,‬הרה“ק רבי לוי יצחק‬ ‫דער חסיד געטראפן דעם איש פשוט מאד וואס‬ ‫“אותי נהג וילך“‪—,‬מיך האן פיהרט ער ארום זיין‬ ‫וועט אים לערנען גרויסע מדריגות‪ .‬מיט אמונת איז אמאהל תשעה באב געגאנגען זאמלען געלט‬ ‫קאפ‪“ ,‬חשך ולא אור“‪ —,‬פארטאגס ווען ס‘איז‬ ‫צדיקים האט ער צוגעקוקט אן אינטערסאנטע פאר א וויכטיגע צדקה צוועק‪ ,‬און צו זיין גרויס‬ ‫טונקל און נישט ליכטיג‪ ,‬אבער “אך בי ישיב“‪—,‬אויב‬ ‫געשעהעניש‪ ,‬ווי דער איד נעמט ארויס א ביכעלע וואונדער זעהט ער ווי ס‘זיצן א חברה יונגען‬ ‫מיינט ער נאר מיט מיר וועט ער תשובה טוען‪ ,‬ד‪.‬מ‪.‬‬ ‫‘פורקי עול‘ און עסן ליידער הינער פלייש אינעם‬ ‫אז אויסער כפרה שלאגן טוהט ער גארנישט עפעס‬ ‫פאסט טאג‪.‬‏רופט ער זיך אהן צו זיי‪“ :‬אויב איר עסט‬ ‫אנדערש צו פאררעכטן זיינע מעשים‪ ,‬דעמאלט‪,‬‬ ‫יעצט אויף די הינער‪ ,‬פון וואנעט וועט איר נעמען‬ ‫“יהפך ידו כל היום“‪—,‬קען ער אזוי דרייען דעם האן‬ ‫ערב יום כיפור הינער אויף כפרות?“‪ ...‬‏די הייליגע‬ ‫ארום דעם קאפ א גאנצען טאג און ס‘וועט אים גאר‬ ‫ווערטער וואס זענען ארויס פון זיין ריינע הארץ‪,‬‬ ‫ווייניג העלפן‪( .‬מרגניתא דרבי מאיר איכה ג‘ ‪ -‬אוצר המועדים)‬ ‫זענען אריין אין זייער הארץ‪ ,‬און זיי האבן תשובה‬ ‫געטוען אויף זייערע מעשים‪.‬‬ ‫• טעם לכיסוי הדם‬ ‫‪b‬‬ ‫דער טעם פארוואס מ‘איז מהדר מקיים צו זיין די‬ ‫סעודת ערב יוהכ“פ‬ ‫מצוה פון צודעקן דאס בלוט ביי די כפרות‪ ,‬איז כדי צו‬ ‫פארמעהרן מיט זכותים און מצות פאר‘ן הייליגן טאג‪.‬‬ ‫• עסן ערב יוהכ“פ איז מסוגל אויף רפואות‬ ‫• “אלעס גע‘פסק‘נט לויט‘ן דין‪“...‬‬ ‫דאס עסן ערב יום כיפור איז אן הכנה אז מיר‬ ‫ערב יום הקדוש זענען געקומען הונדערטער‬ ‫זאלן האבן כח צו קענען פאסטן יום כיפור וועט‬ ‫שאלות פון די כפרות צום פראנקפורטער רב‪,‬‬ ‫דער באשעפער אפטוען אלע קרענק פון אונז‪ ,‬אז‬ ‫הגה“ק רבי אביש‘ל זצ“ל‪ ,‬אויף אלעס האט דער‬ ‫אלע אידישע קראנקע זאלן געזונט ווערן‪ ,‬א רמז‬ ‫רב גע‘פסק‘נט אז ס‘איז כשר‪ .‬ווען די דיינים האבן‬ ‫דערויף קען זיין אין פסוק שטייט (שמות כג‪:‬כה)‬ ‫זיך געוואונדערט דערויף‪ ,‬האט רבי אביש‘ל זיי‬ ‫“וברך את לחמך ואת מימך והסירותי מחלה מקרבך“‬ ‫ערקלעהרט אז ווער ס‘פסק‘נט אויף א כשר‘ן עוף‬ ‫‪—,‬דער באשעפער וועט בענטשן דיין ברויט און‬ ‫אז ס‘איז טריפה‪ ,‬איז דאס אן עבירה שבין אדם‬ ‫דיין וואסער‪ ,‬און ער וועט אפטוען דיין קרענק פון‬ ‫לחבירו‪ ,‬ער האט דאך שאדן געמאכט זיין חבר‘ס‬ ‫צווישן דיר‪ ,‬ווייל דאס ווארט “מקרבך“ באטרעפט‬ ‫געלט‪ ,‬און יום כיפור איז נישט מכפר דערויף‪ .‬אבער‬ ‫און הייבט אן ליינען אויפן קול אלע צרות וואס ער‬ ‫דאס זעלבע ווי “יום כיפור“‪ ,‬אז דורך די עסן פון‬ ‫ווען מ‘פסק‘נט אויף א טריפה‘נעם עוף אז ס‘איז‬ ‫האט געליטן דורכאויס דעם פארגאנגענעם יָאהר‪,‬‬ ‫ערב יום כיפור וועלן אלע אידישע קראנקע געזונט‬ ‫כשר‪ ,‬דעמאלט איז דאס פון די עבירות שבין אדם‬ ‫ווען אינצווישן די שורות פרעגט ער כסדר ‘על מה‬ ‫ווערן‪ ,‬אמן‪( .‬עטרת ישועה‪ ,‬בד“ה בפ‘ ועבדתם)‬ ‫למקום‪ ,‬וואס יום הכיפורים איז דערויף מכפר‪.‬‬ ‫עשה ה‘ ככה‘? דערנאך נעמט ער ארויס א צווייטן‬ ‫די גמרא (ברכות ח‪ ):‬זאגט‪“ :‬כל האוכל‬ ‫“פונדעסטוועגן“ האט ער זיי בארואיגט‪“ ,‬זארגט‬ ‫ביכעלע ווי ער האט פארשריבן זיינע עבירות און‬ ‫צווישן איין קרעכטץ און צווייטן ּּפ ָארט ער צוזאם ושותה בתשעה‪ ,‬מעלה עליו הכתוב“‪—,‬דער פסוק‬ ‫אייך נישט‪ ,‬איך האב אלעס גע‘פסק‘נט לויט די‬ ‫זיינע צרות קעגן זיינע עבירות און ער מאכט א סך איז מעלה אויף אים אז “כאלו מתענה תשיעי‬ ‫הלכה‪“.‬‬ ‫הכל אז דער חשבון שטימט‪ ...‬מיטאמאהל כאפט ועשירי“‪—,‬ווייל דורכדעם עסן פון ערב יום כיפור‬ ‫• ג‘מלנים‪ ,‬ב‘יישנים‪ ,‬ר‘חמנים‬ ‫ער אהן ביידע ביכלעך‪ ,‬און וויינט זיך אויס ביים איז מען מעלה אלע עסן‘ס און טרינקן פון א גאנץ‬ ‫א רמז אויף דעם וואס מיר נעמען א האן אויף‬ ‫גענאדיגן אב הרחמן‪ ,‬דער הייליגער באשעפער‪ ,‬אז יאהר דערפאר איז דאס גלייך ווי מ‘וואלט ווען‬ ‫כפרות‪ ,‬ווייל א האן רופט מען “גבר“‪ ,‬און די ראשי‬ ‫איבער א יאהר אין פריידן וועט ער אי“ה האבן צוויי געפאסט צוויי טעג‪( .‬בית אהרן)‬ ‫תיבות פון “גבר“ איז ג‘מלנים‪ ,‬ב‘יישנים‪ ,‬ר‘חמנים‬ ‫***‬ ‫ליידיגע ביכלעך (נישט קיין עבירות און נישט קיין‬ ‫מרמז צר זיין אז מ‘זאל זיך מתקן זיין אין די דריי‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יט‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫כיפור ָ‬ ‫יום ַש ָּבת‬ ‫בס“ד‬ ‫אֹוצר‬ ‫אֹוצר ָ‬ ‫יין‬ ‫מיין‬‫ַמ ַ‬ ‫מיט ווערטער שיינע‪ ,‬פאר גרויסע און קליינע‪.‬‬ ‫פ‪ .‬מאזעסזאהן ‪“ -‬המחנה החרדי“‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬יום הכיפורים‪...‬‬ ‫• כה תאמר לבית יעקב אלו הנשים‪...‬‬ ‫זי“ע איז צוגעגאנגען זאגן ‘כל נדרי‘‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫אויסגעדרייט און געבעהטן מ‘‏זאל אים אויפזיכן‬ ‫‪E‬‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫און ברענגען דעם בראדער שניידער‪ .‬מ‘האט געזיכט‬ ‫און אים געטראפן זיצן אין א ווינקעל פון די שוהל‬ ‫מאוצרות רבוה“ק מבעלזא‬ ‫‪ J‬יום כיפור ‪L‬‬ ‫מנהג רבוה“ק איז געווען צו זאגן ערב יוהכ“פ‬ ‫צווישן די פשוט‘ע מענטשן‪ .‬ווען ער איז צוגעקומען‬ ‫איידער מ‘איז געגאנגען צו כל נדרי “דברי‬ ‫נעהנטער‪ ,‬האט אים מרן זי“ע געפרעגט דער טייטש‬ ‫מוסר“ פאר די נשים צדקניות און זיי ערוועקן‬ ‫פונעם פסוק (ירמי‘ יד‪:‬ז) “אם עוונינו ענו בנו“‪—,‬‬ ‫צו תשובה ומעשים טובים‪ ,‬זיך צו פארבעסערן‬ ‫‪b‬‬ ‫און ספעציעל אכטונג געבן אין עניני צניעות‪...‬‬ ‫הרה“ח רבי בעריש אורטנער ז“ל אין ספר “דבר‬ ‫דברי כבושין‬ ‫חן“ שילדערט די דברי התעוררות וואס מרן מהרי“ד‬ ‫זי“ע האט געזאגט פאר די בנות ישראל הכשרות‪ ,‬אין‬ ‫• עשרתם‪ ,‬ערבתם‪ ,‬הדליקו את הנר ‪...‬‬ ‫די ‘גרויסע שטוב‘ וואס האט געמאכט א שטארקן‬ ‫כ“ק מרן מהר“ש זי“ע פלעגט יעדעס יאהר‬ ‫איינדרוק און נישט געווארן פארגעסן‪[ .‬די מענער וואס‬ ‫ביי דרשה פאר כל נדרי דערמאנען‪ :‬ס‘שטייט אין‬ ‫האבן זיך דארט פארזאמלט האט מרן זי“ע פארשיקט‬ ‫די משנה (שבת לד‪.‬א) “שלשה דברים צריך אדם‬ ‫זאגנ‘דיג‪“ :‬איר גייט אין שוהל אריין אצינד זאג איך‬ ‫לאמר ערב שבת עם חשיכה‪ ,‬עשרתם‪ ,‬ערבתם‪,‬‬ ‫נאר פאר די פרויען]‪ .‬דאס געוויין און יאמעריי פון די‬ ‫הדליקו את הנר“‪ .‬און די זעלבע איז אויך ערב‬ ‫פרויען פון די דברי התעוררות האבן געהאט א ווייטער‬ ‫יום הכיפורים פארנאכט‘ס דארף מען זאגן די‬ ‫אפקלאנג‪ .‬ס‘האט פשוט צוריסן הערצער און אפילו א‬ ‫דריי זאכן‪ ,‬ווייל יום הכיפורים ווערט גערופן‬ ‫הארץ פון שטיין איז צוגאגאנגען פון די דברי מוסר‬ ‫“שבת שבתון“ (ויקרא טז‪:‬א)‪ .‬אצינד ווען די זון‬ ‫וואס האבן אריינגעדרינגן טיעף אין יעדנס הארץ און זיי‬ ‫גייט שוין אונטער און ס‘ווערט פינסטער אויף די‬ ‫אויפגעציטערט‪ ,‬ס‘האט יעדן ארומגענומען א פארכט און‬ ‫א שרעק פונעם יום הדין‪.‬‬ ‫וועלט‪ ,‬דארף יעדער מענטש זאגן די דריי זאכן‪:‬‬ ‫אין שנת תרפ“ז האט מרן זי“ע צווישן זיינע דברי‬ ‫“עשרתם“‪ —,‬נאך אביסל גייען שוין פארביי די‬ ‫מוסר אויך געזאגט פאר די פרויען וואס האבן זיך‬ ‫עשרת ימי תשובה‪“ .‬ערבתם“‪—,‬און אויך ערב יום‬ ‫וואס מ‘‏זאגט ביי תחנון יעדן שני וחמישי? דער‬ ‫פארזאמלט אין די ‘גרויסע שטוב‘‪“ ,‬מ‘זאל נישט ליינען‬ ‫כיפור איז שוין פארביי געגאנגען און ס‘איז שוין‬ ‫שניידער האט נישט פארשטאנען פארוואס מרן‬ ‫וואס מ‘דארף נישט ליינען‪ ,‬מ‘זאל נישט קוקן ווי מ‘דארף‬ ‫נישטא‪“ .‬הדליקן את הנר“‪—,‬מ‘האט שוין געצינדן‬ ‫זי“ע פרעגט פונקט אים‪ ,‬אזא פשוטער מענשט?‬ ‫נישט קוקן‪....‬און מ‘זאל זיך דערווייטערן פון די ‘מאדעס‘‪.‬‬ ‫די יום כיפור לעכט‪ ,‬און מיר האבן נאכנישט‬ ‫אן אנדערס יאהר האט מרן זי“ע געזאגט פאר די‬ ‫האט ער געענטפערט מיט א תמימות‪“ ,‬צו ווייסט‬ ‫געטוען תשובה שלימה‪.‬‬ ‫פרויען‪ :‬איר זאלט וויסן אז די גאנצע הנהגת הבית איז‬ ‫דען נישט דער רבי טייטש פון די ווערטער? דער‬ ‫אזוי פלעגט מרן מהר“ש זי“ע זאגן כמעט יעדן‬ ‫געוואנדן אין די פרויען‪ ,‬און איך זאג אייך צו בנאמנות‪,‬‬ ‫טייטש איז דאך אזוי פשוט‪‘ :‬אם עוונינו‘‪—,‬כאטש‬ ‫ערב יום כיפור פאר ‘כל נדרי‘‪ ,‬פאר‘ן גאנצן קהל‪,‬‬ ‫אז אויב איר וועט זיך אויפפיהרן‪ ,‬ווי מ‘דארף און גיין‬ ‫מיר האבן געזינדיגט און אונזערע זינד איז פיהל‪,‬‬ ‫מיט א שאגת הארי און שטארקע געוויין‪ ,‬ביז דער‬ ‫אין גלייכן וועג‪ ,‬וועלן אייערע קינדער נישט זיין יתומים‬ ‫‘ענו בנו‘‪—,‬זענען מיר פארט דיינע קינדער‪ .‬מרן‬ ‫גאנצער עולם איז ערוועקט געווארן צו תשובה‬ ‫און איר וועט נישט זיין חלילה קיין אלמנות‪( “...‬מועדי‬ ‫זי“ע האט שטארק באוואונדערט דעם טייטש‪,‬‬ ‫שלימה אזוי ווי מ‘דארף‪( ...‬מועדי קדשיך עמ‘ ת“נ)‬ ‫קדשיך עמוד תעז‪-‬תעח)‬ ‫און עטליכע מאהל איבערגע‘חזר‘ט‪“ :‬הייליגער‬ ‫דער בילגורייער רב זי“ע שרייבט‪ :‬ווען דער טאטע‬ ‫באשעפער כאטש מיר האבן קעגן דיר געזינדיגט‬ ‫• “אם עוונינו ענו בנו“‪,‬‬ ‫ז“ל [מרן מהרי“ד זי“ע] האט געענדיגט זאגן דברי מוסר‬ ‫אמאהל יום כיפור‪ ,‬איידער כ“ק מרן מהר“ש בשוגג ובמזיד‪ ,‬זענען מיר פארט דיינע קינדער“‪.‬‬ ‫ביי זיך אין צימער פאר די קינדער און אייניקלעך איז ער‬ ‫קיינער האט נישט פארשטאנען וואס מרן זי“ע האט‬ ‫דערנאך געגאנגען אין די ‘גרויסע שטוב‘ און דארט האט‬ ‫גליון השבוע נתנדב ליומא דהילולא‬ ‫געפונען אינעם טייטש‪ ,‬פון א פשוטער שניידער אן‬ ‫ער נאר געוואונטשן פאר די פרויען מיט די ברכות פון‬ ‫“בני חיי ומזוני“‪ .‬מיט אלע בעלזער פירושים‪[ .‬צומאהל‬ ‫עם הארץ‪ ,‬ממליץ טוב צו זיין אויף כלל ישראל‪ ,‬און‬ ‫משה יצחק‬ ‫הרה“‏ק רבי‬ ‫פלעגט מרן זי“ע זיי אויך זאגן דברי מוסר‪ ,‬אבער אין די‬ ‫מ‘האט אויך נישט פארשטאנען פון וואו מרן זי“ע‬ ‫האט זיך דערוואוסט פונעם בראדער שניידער‪ ,‬און‬ ‫נפתלי אלימלך‬ ‫[רבי איציק‘ל] ב"ר‬ ‫לעצטע יאהרן ווען מרן זי“ע איז געווען שוואך האט ער‬ ‫מפשעווארסק זי"ע ועכי“א‬ ‫זיין ‘איינפאכן‘ טייטש‪( .‬ספר ‘יחיד בדורו‘ ‪ -‬עמ‘ שז)‬ ‫זיי נאר געוואונטשן מיט די ברכות]‪.‬‬ ‫>>>>>‬ ‫‪ -‬יום הכיפורים תשל“ז ‪-‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין יום כיפור‬ ‫כ‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬‫כיפור ָ‬ ‫אֹוצר ָ‬ ‫יום ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ַמיין‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬יום כיפור‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫•‏די כל נדרי דרשה‬ ‫• איך דארף פריער זאגן מוסר פאר מיר אליין • מנהג אבותינו בידינו‬ ‫נוהגין שהרב שבעירו או הזקן וחשוב‏שבציבור‬ ‫איין יאהר ווען הרה“ק רבי פיניאלע אוסטילא‬ ‫הרה“ק רבי פיניאלע אוסטילא זי“ע‪ ,‬איידעם‬ ‫אומר קודם התחלת הש"ץ כל נדרי דברי‬ ‫זי“ע איז אריינגעקומען יום כיפור ביינאכט אין‬ ‫פון כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬האט דערציילט‪:‬‬ ‫כבושים‪ ...‬‏(מטה אפרים סי‘ תרי"ט)‬ ‫צימער‪ ,‬פון זיין שווער מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬מיינענדיג‬ ‫איין יאהר נאכדעם וואס זיין שווער‪ ,‬כ“ק מרן‬ ‫‏איינס פון די טעמים פארוואס מ‘זאגט‬ ‫אז ער געפונט זיך נישט דארט אין אזא צייט‪ ,‬אבער‬ ‫מהריד זי“ע‪ ,‬האט געענדיגט זאגן דברי מוסר‬ ‫דעמאלט דברי כבושים קען זיין‪ ,‬ווייל אין אזא‬ ‫ווען ער האט באמערקט אז מרן זי“ע זיצט דארט‪,‬‬ ‫פאר די פרויען אין די “גרויסע שטוב“‪ ,‬איז ער‬ ‫הייליגע נאכט ווערט דער מענטש ווי שטום‪,‬‬ ‫איז ער באלד ארויסגעגאנגען‪ ,‬האט אים מרן זי“ע‬ ‫צוריק געגאנגען צו זיין צימער און זיך דארט‬ ‫דאס ‏הארץ ווערט אים ווי א שטיין און ער קען‬ ‫צוריק גערופן און אים געזאגט אזוי‪“ :‬ס‘איז א מנהג‬ ‫אויפגעהאלטן א ביסל צייט איידער ער איז‬ ‫‏נישט עפענען דאס מויל‪ ,‬און נישט הייבן דעם‬ ‫אין בעלזא צו זאגן מוסר‪ .‬טראכט איך ביי מיר‪ ,‬ווי קום‬ ‫אריין אין די הייליגע שוהל צו זאגן “כל נדרי“‪.‬‬ ‫קאפ צוליעב די גרויסע פארכט פונעם יום הדין‬ ‫איך צו זאגן מוסר פאר אזא עדה אידן?! נאר וואס‬ ‫רבי פיניאלע‪ ,‬וואס האט געוואלט וויסן וואס‬ ‫‏הגדול והנורא‪ ,‬און צוליעב די גרויסע בושה וואס‬ ‫דען“‪ ,‬האט מרן זי“ע אויסגעפיהרט‪“ ,‬אזוי ווי מיין‬ ‫זיין הייליגער שווער טוהט אין יענע צייט‪ ,‬איז‬ ‫נעמט אים דעמאלט ארום‪ ,‬מאכנ‘דיג זיך א חשבון‬ ‫ער געשטאנען ביים טיהר און פרובירט צו הערן‬ ‫הנפש וויאזוי דאס יאהר איז אים אדורך‪ .‬דערפאר‬ ‫וואס ס‘טוהט זיך אינעווייניג אין צימער‪ ,‬האט ער‬ ‫פעהלט אויס אז איינער זאל מעורר זיין דעם‬ ‫געהערט וואו מרן זי“ע רעדט בינו ובין קונו אזוי‪:‬‬ ‫ציבור‪ ,‬אזוי ווי דער בעל תפלה וואס זאגט הויך‬ ‫“רבונו של עולם! אזויפיהל יאהרן זאג איך דברי‬ ‫און דער גאנצער עולם זאגט אים נאך‪.‬‬ ‫מוסר פאר אידישע קינדער‪ ,‬יום קדוש ביינאכט‬ ‫‏חז"ל (יומא פו‪ ).‬זאגן‪ :‬ס‘איז דא "ד‘ חילוקי‬ ‫און איך ערוועק זיי צו תשובה פאר ‘כל נדרי‘‪ ,‬און‬ ‫כפרה"‪ ,‬און איינס פון זיי איז‪ ,‬אז זיין ‏תשובה‬ ‫ס‘איז קיינמאהל נישט געשעהן אז איך האב נישט‬ ‫העלפט נישט ווילאנג ער לעבט‪ ,‬נאר בצירוף‬ ‫פריער געטראכט אויף זיך‪ ,‬ווי אזוי קען איך זאגן‬ ‫פונעם יום המיתה‪ .‬אבער דער באשעפער וויל‬ ‫דברי מוסר פאר אידישע קינדער? דען איך דארף‬ ‫דאך אז א איד זאל תשובה טוען בגוף ובנפש‪,‬‬ ‫דאך פריער זאגן מוסר פאר מיר אליין‪.‬‬ ‫און ‏וויאזוי קען א מענטש תשובה טוען אויף די‬ ‫טאטע ז“ל‪[ ,‬מרן מהר“י זי“ע] און דער זיידע ז“ל [מרן‬ ‫דאזיגע חטאים בגוף? האט דער טאטע ז"ל [כ"ק‬ ‫מהר“ש זי“ע] האבן זיך אזוי געפיהרט‪ ,‬דארף איך אויך‬ ‫• וויינען יום כיפור דארף זיין מתוך שמחה‪...‬‬ ‫מרן מהר"י זי"ע] געזאגט אויף דעם‪ ,‬אז דאס‬ ‫אנהאלטן דעם מנהג“‪.‬‬ ‫“כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם מכל‬ ‫וואס חז"ל זאגן אז אויף חילול השם העלפט‬ ‫• התעוררות והרהורי תשובה‪...‬‬ ‫חטאתיכם“ (ויקרא טז‪:‬ל)‪.‬‬ ‫נישט קיין תשובה ביים לעבן‪ ,‬דאס איז נאר אויב‬ ‫נאך ווערט דערציילט בשם הרה“ק רבי פיניאלע‬ ‫הרה“ק רבי משה מקוברין זי“ע האט‬ ‫מ‘טוהט תשובה דורן תעניתים וכדו‘‪ ,‬אהן תפילה‪,‬‬ ‫אוסטילא זי“ע‪ :‬וואס האט אמאהל זיך אויסגעדרוקט‬ ‫געזאגט‪ :‬די געפעהרליכע בכיות און יללות‬ ‫אבער אויב די תשובה איז צוזאמען מיט תפילות‬ ‫וועגן די דברי כבושין וואס זיין שווער כ“ק מרן‬ ‫וואס מ‘הערט אין אלע אידישע שטובער‪ ,‬נאך‬ ‫‏ותחנונים פאר‘ן באשעפער‪ ,‬דעמאלט‪‘‘ ,‬אין לך דבר‬ ‫מהרי“ד זי“ע זאגט בביתו נאוה קודש‪“ :‬ווער ס‘הערט‬ ‫סעודת המפסקת‪ ,‬ברכת המזון‪ ,‬לעכט צינדן‬ ‫העומד בפני התפלה"‪ .‬ווייל דעמאלט ווערט דאס‬ ‫מיין שווער זאגן דברי מוסר פאר בני ביתו ערב יום‬ ‫און ביים גיין אין שוהל‪ ,‬דאס איז די ארבעט‬ ‫ווי‏די איבריגע מענטשליכע געברויכן‪ ,‬וואס מ‘איז‬ ‫כיפור‪ ,‬אפילו אויב ער האט א הארץ פון שטיין‪,‬‬ ‫פונעם שטן‪ .‬ווייל חז“ל (יומא פ‪ ).‬זאגן‪“ :‬השטן“‬ ‫דערויף מתפלל צום באשעפער און ער ענטפערט‪.‬‬ ‫צוגייט דאס אויך אין אים‪ ,‬ביז ער ברעכט גלייך אויס‬ ‫באטרעפט שס“ד (‪ .)364‬שס“ד טעג אין יאהר‬ ‫‏דאס קען זיין די כוונה אין די גמרא (שם)‪ :‬‏"היכי‬ ‫אין שטארקער געוויין‪ ,‬און איז זוכה צו א גרויס‬ ‫האט דער שטן רשות מקטרג צו זיין‪ ,‬אבער‬ ‫דמי חילול השם? אמר‪ .‬רב‪ :‬כגון אנא‪...‬‏ולא יהיבנא‬ ‫התעוררות און הרהורי תשובה‪.‬‬ ‫יום כיפור האט ער נישט קיין רשות מקטרג‬ ‫דמי לאלתר ‪ ...‬והני מילי באתרא דלא תבעי‪ ,‬אבל‬ ‫• דער תכלית פון פאסטן יום כיפור‬ ‫צו זיין‪ .‬און פון גרויס כעס‪ ,‬וואס ער בלייבט‬ ‫באתרא ותבעי לית לן בה‘‪" .,‬תבעי"‪ ,‬איז א לשון‬ ‫יום כיפור אהן קיין ארבעט‪ ,‬לאזט ער איבער‬ ‫דער תכלית פון פאסטן יום כיפור איז אז די‬ ‫תפילות פון לשון "אם תבעיון בעיר‘‘‪ ,‬זאגט די‬ ‫פאר אידן ‘לעצט געלט‘‪ ,‬א שיינע פארציע פון‬ ‫פעטן און די בלוט וואס ווערן ווייניגער אינעם‬ ‫גמרא‪" :‬הני מילי באתרא דלא תבעי"‪—,‬ווען‬ ‫מרה שחורה און עצבות‪ ,‬וואס איז איינע פון די‬ ‫מענטש דורכ׳ן פאסטן‪ ,‬איז אנשטאט א קרבן וואס‬ ‫ער טוהט בלויז תשובה און לייגט נישט צו קיין‬ ‫ערגסטע מידות‪ .‬אמת א איד דארף שטיין פאר‘ן‬ ‫מ‘איז מקריב פאר‘ן באשעפער‪ ,‬דערפאר די פעטן‬ ‫תפילות דערצו‪" ,‬אבל באתרא דתבעי"‪—,‬אויב‬ ‫באשעפער מיט א לב נשבר ונדכה‪ ,‬אבער נישט‬ ‫און בלוט מעהרן זיך דורכ‘ן נישט עסן בקדושה‬ ‫מ‘איז מתפלל אינאיינם מיט די תשובה‪ ,‬דעמאלט‬ ‫מיט קיין עצבות חלילה‪ ,‬נאר זיך מחזק זיין און‬ ‫ובטהרה‪ ,‬אדער ח“ו פון א נישט כשר עסן‪ ,‬אזא‬ ‫"אין לך דבר שעומד בפני התפלה"‪( .‬כ"ק מרן מהרי"ד‬ ‫האבן בטחון “כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר‬ ‫מבעלזא זי"ע)‬ ‫פעטן און בלוט האבן בכלל נישט קיין חשיבות‬ ‫אתכם מכל חטאתיכם“‪.‬‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין יום כיפור‬ ‫כא‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬‫כיפור ָ‬ ‫אֹוצר ָ‬ ‫יום ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ַמיין‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬יום כיפור‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫• דער גרויסע ‘יום טוב‘ פון יום כיפור‬ ‫תשובת הרבים‪ ,‬און אינעם זכות דרבים‪ ,‬וועט זיין‬ ‫ווייל זיי זענען אויך נפגם געווארן‪ ,‬דערפאר האט‬ ‫דער באשעפער אונז געהייסן עסן און טרינקן‬ ‫תשובה און עבודה פאר זיין תיקון הנפש אויך‬ ‫די גמרא (ראש השנה לב‪ ):‬זאגט‪ :‬די מלאכים האבן‬ ‫ערב יום כיפור‪ ,‬כדי ס‘זאל זיין א עסן וואס איז א‬ ‫באוויליגט ווערן‪ .‬דער פר איז געווען צוליעב כפרת‬ ‫געפרעגט פון באשעפער‪ ,‬פארוואס זאגן די אידן נישט‬ ‫מצוה‪ ,‬וואס מ‘עסט מיט א קדושה‪ ,‬און די פעטן‬ ‫כהן גדול וביתו‪ ,‬און דער שעיר צוליעב כפרת כל‬ ‫קיין ‘הלל‘ ראש השנה און יום כיפור? האט זיי דער‬ ‫און בלוט וואס ווערן פארמעהרט פון אזא עסן איז‬ ‫ישראל‪ ,‬האט די תורה געהייסן אויסמישן דעם‬ ‫באשעפער געענטפערט‪" :‬וויאזוי קען מען זאגן ‘הלל‘‬ ‫פאסיג פאר א קרבן פאר‘ן באשעפער‪ .‬לויט דעם‬ ‫דם הפר מיט‘‏ן דם השעיר‪ ,‬מרמז צו זיין אז דער‬ ‫ווען דער באשעפער זיצט אויפ‘ן כסא דין און ס‘איז אפן‬ ‫קומט אויס אז דאס פאסטן פון יום כיפור האט‬ ‫כהן גדול דארף זיך כולל זיין און פאראייניגן זיין‬ ‫פאר אים די ספרי החיים און ספרי המתים?!"‪ .‬מ‘זעהט‬ ‫נאר דעמאלט א חשיבות ווייל מ‘האט ערב יום‬ ‫אייגענע תשובה מיט תשובת כלל ישראל‪ ,‬און‬ ‫פון די גמרא א געוואלדיגע זאך‪ ,‬אז כאטש פון אויבן‪-‬‬ ‫כיפור געגעסן בקדושה ובטהרה‪ ,‬דערפאר ווערט‬ ‫דאס האט געגעבן פאר‘‏ן כהן גדול א געוואלדיגע‬ ‫אויף דארף א איד זיך ארום דרייען אין די טעג מיט א‬ ‫דאס עסן פון ערב יום כיפור גערעכנט ווי גלייך‬ ‫חיזוק און א שמחה‪ .‬און דאס באטאנט דער פייטן‪,‬‬ ‫צובראכן הארץ און מיט גרויס פחד און ציטער‪" :‬ס‘איז‬ ‫מ‘וואלט געפאסט דעם ניינטן און צענטן טאג‪,‬‬ ‫ווען דער כהן גדול האט געטוען די עבודה האט‬ ‫עפעס א קלייניקייט?! מ‘שטייט דאך פאר א משפט‬ ‫ווייל נאר צוליעב‘ן עסן פון ערב יום כיפור האט‬ ‫פאר‘ן מלך מלכי המלכים הקדוש ברוך הוא! א פחד!"‬ ‫דאס פאסטן פון יום כיפור א חשיבות‪“( .‬ויגד יעקב“‬ ‫אבער ווען מ‘טראכט אריין אביסל טיעפער‪ ,‬זעהט מען‬ ‫ליוכ״פ אות א׳ בשם מרן מהר“י מבעלזא זי״ע)‬ ‫אז אדרבה ואדרבה‪ ,‬אז מ'דארף זיין בשמחה‪ ,‬ווייל די‬ ‫טעג פון ראש השנה און יום כיפור זענען ימים טובים‬ ‫• די מלאכים רעדן גוטס אויף אידן‬ ‫אזויווי אלע אנדערע ימים טובים‪ .‬אזויווי מיר זאגן‪:‬‬ ‫ומלאכים יחפזון וחיל ורעדה יאחזון‪( :‬תפילת‬ ‫יום כיפור)‬ ‫"לפני מי אתם מטהרים‪ ,‬ומי מטהר אתכם‪ ,‬אביכם‬ ‫פארוואס דארפן די מלאכים ציטערן‪ ,‬האבן‬ ‫שבשמים" (משנה יומא ח‪:‬ט)‪ ,‬דער גאנצע יום הדין פון‬ ‫זיי דען עבירות? נאר דער אשעפער וויל אז די‬ ‫ראש השנה און יום כיפור איז א געוואלדיגע מתנה און‬ ‫מלאכים זאלן רעדן גוטס אויף די יודן‪ ,‬און זיי ווייסן‬ ‫א חסד פון אונזער טאטע אין הימל וואס האט רחמנות‬ ‫אז דאס איז דער ווילן פון באשעפער‪ ,‬דערפאר‬ ‫אויף זיינע באליבטע קינדער‪ .‬אזויווי ס‘שטייט אין ‘ספר‬ ‫ציטערן זיי‪ ,‬אויב זיי וועלן נישט אויספיהרן זייער‬ ‫החינוך‘ (מצוה שיא)‪ ,‬אז דער באשעפער מיט זיין גרויס‬ ‫שליחות פון רעדן גוט‘ס‪ ,‬ווי ס‘‏דארף צו זיין‪( .‬כ“ק ער געפונען פאר זיך א התחזקות און ער האט זיך‬ ‫גוטסקייט האט באשטימט איין טאג אין יאהר וואס ער‬ ‫געפרייט מיט דעם ווען ער האט אויסגעמישט‬ ‫מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)‬ ‫משפט אונזערע זינד כדי זיי זאלן זיך נישט פארמעהרן‬ ‫דעם דם הפר‪ ,‬וואס באצייכנט זיין אייגענע תשובה‪,‬‬ ‫צופיהל‪ ,‬און ווען מיר טוען תשובה איז דער באשעפער‬ ‫מיט די בלוט פונעם דם השעיר‪ ,‬וואס באצייכנט די‬ ‫• דער כהן גדול דארף פאראייניגן זיין‬ ‫אונז מוחל יעדער יאהר פונדאסניי‪ .‬דאס איז דער טעם‬ ‫תשובה פון כלל ישראל‪ .‬עכתד“ק“‪( .‬ויחי יוסף)‬ ‫אייגענע תשובה מיט תשובת כלל ישראל‪,‬‬ ‫פארוואס די מלאכים אין הימל פרעגן פארוואס מיר זאגן‬ ‫שש ועירה דם הפר בדם השעיר לתוך המזרק‬ ‫נישט קיין ‘הלל‘ ראש השנה און יום כיפור‪ ,‬ווייל פונקט‬ ‫• מין במינו אינו בטל‬ ‫שבו דם השעיר‪( .‬עבודת כהן גדול ביוהכ“פ)‬ ‫אזויווי מיר זאגן הלל פסח שבועות און סוכות אויף די‬ ‫דער “ויחי יוסף“ פון פאפא זצוק“ל (פ‘‏ שש ועירה דם הפר בדם השעיר לתוך המזרק‬ ‫נסים ונפלאות וואס דער באשעפער האט געטוען מיט‬ ‫שמיני) ברענגט פון כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬וואס שבו דם השעיר‪( .‬עבודת כהן גדול ביוהכ“פ)‬ ‫אונז‪ ,‬אזוי דארפן מיר זאגן הלל אין די הייליגע טעג‬ ‫אין די ערשטע תקופה נאך די הסתלקות פון‬ ‫האט ערקלעהרט דעם מאמר הפייטן אינעם‬ ‫וואס דער באשעפער מאכט מיט אונז אסאך א גרעסערע‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע‪ ,‬איז כ“ק מרן מהר“א‬ ‫סדר העבודה פון יוה“כ “שש ועירה דם הפר לתוך‬ ‫נס‪ ,‬ער גיט אונז די געלעגנהייט זיך צו דערנעהנטערן צו‬ ‫זי“ע‪ ,‬דער ממלא מקומו געווען זייער צעבראכן‪ ,‬און‬ ‫המזרק שבו דם השעיר“‪ ,‬וואס מ‘‏דארף פארשטיין‪,‬‬ ‫אים‪ ,‬און נעמט אהן אונזערע תשובה‪ .‬דערפאר פרעגן די‬ ‫אמאהל איידער ער איז ארייגעקומען אין שוהל‪,‬‬ ‫ווייל וואס איז דער ענין פון ‘שש‘‏‪ ,‬ביי די עבודה‬ ‫מלאכים פארוואס מיר זאגן נישט קיין הלל? און אויף‬ ‫האט ער זיך אויסגעדרוקט און געזאגט‪ :‬ביים כהן‬ ‫דייקא? האט מרן זי“ע גענטפערט‪ :‬דער כהן‬ ‫דעם ענטפערט זיי דער באשעפער‪ ,‬אז כאטש מ‘וואלט‬ ‫גדול ביי די עבודה פון יוהכ“פ שטייט‪“ ,‬שש ועירה‬ ‫גדול האט זיך געמאכט א חשבון הנפש‪ ,‬אז די‬ ‫טאקע געדארפט זאגן הלל ווייל ס‘איז פרייליכע טעג‪,‬‬ ‫דם הפר בדם השעיר“‪—,‬וואס כאטש דער דם פונעם‬ ‫כפרה פון כלל ישראל איז געוואנדן אין אים‪,‬‬ ‫אבער דאס איז באהאלטן אינעווייניג‪ ,‬און מיר דארפן‬ ‫פר איז געווען אסאך מער ווי דער דם השעיר‪ ,‬ווערט‬ ‫און ער אליין האט געשפיהרט אז ער אליין האט‬ ‫זיך רעכענען מיט וואס ס‘זעהט אויס פון אינדרויסן‪ ,‬און‬ ‫דאס גערעכנט ווי ער האט געשפריצט פון ביידע‪,‬‬ ‫נאכנישט מתקן געווען וואס ער דארף מתקן זיין‪,‬‬ ‫פון אויבן‪-‬אויף זעהט מען אז ס‘איז פארכטיגע טאג‪ ,‬און‬ ‫ווייל דאס ביסל בלוט פונעם שעיר ווערט נישט‬ ‫איז וויאזוי וועט ער זוכה זיין אז זיין עבודה וועט‬ ‫מ'איז דערשראקן פונעם גרויס'ן משפט‪ ,‬ממילא קען‬ ‫בטל‪ .‬דער כהן גדול איז געווען פארזארגט פארוואס‬ ‫באוויליגט ווערן‪ ,‬און ער האט געהאט דערפון‬ ‫מען נישט זאגן קיין הלל‪( .‬כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א ‪ -‬כוללות‬ ‫פון אלע יודן‪ ,‬האט מען אים אויסגעקליבן צו טוען‬ ‫זייער א צעבראכן הארץ‪ ,‬ביז ער האט געפונען‬ ‫קוויטל‘ ערב יהכ"פ תשסז)‬ ‫א עצה אז ער וועט זיין תשובה כולל זיין מיט‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין יום כיפור‬ ‫כב‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬‫כיפור ָ‬ ‫אֹוצר ָ‬ ‫יום ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ַמיין‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬יום כיפור‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫• פערל ווערטער יוהכ"פ‬ ‫זינדיגן‪ ,‬און נאך דערצו ווען ער האלט א ספר תורה‬ ‫די עבודה‪ ,‬כאטש ס‘איז דא אזעלכע וואס זענען‬ ‫אין זיין האנט‪ ,‬וואס דעמאלט וואלט דאס געווען‬ ‫אין א גרעסערע מדריגה פון אים‪ .‬אבער אזוי ווי‬ ‫ווי א ‘שבועה בנקיטת חפץ‘‪ ,‬וואס איז זייער הארב‪,‬‬ ‫פון די עבודת יוהכ“פ לערנען מיר אז “מין במינו‬ ‫• פאר'ן כבוד פון באשעפער‬ ‫און אויב זאל ער חלילה זינדיגן‪ ,‬דעמאלט‪ ,‬אויסער‬ ‫לא בטל“‪( ,‬חולין צח‪ ):‬האט ער זיך בארוהאיגט‪,‬‬ ‫כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם (אחרי‬ ‫טז‪:‬ל)‬ ‫די עבירה זעלבסט‪ ,‬וואלט ער געווען עובר געווען‬ ‫אז כאטש ס‘איז דא גרעסערע און חשובער פון‬ ‫צווישן ‘יכפר‘‪—,‬א לשון כפרה‪ ,‬און ‘לטהר‘‬ ‫אויך זיין שבועה‪ .‬דעריבער האט ער מתפלל געווען‬ ‫אים ווערט ער נישט בטל פאר זיי‪ .‬דעריבער “שש‬ ‫‪—,‬א לשון טהרה‪ ,‬איז דא א חילוק‪‘ .‬כפרה‘ איז א‬ ‫צום און געבעהטן פון באשעפער ער זאל מער‬ ‫וערה“‪— ,‬האט זיך דער כהן גדול געפרייט און זיך‬ ‫לשון אפווישן‪ ,‬וואס נעמט נישט אוועק די שמוץ‬ ‫נישט זינדיג‘ן‪.‬‬ ‫געטרייסט דערמיט‪( .‬ספר “סימן טוב“ ‪ -‬הרה“ג מקאפאוואר‬ ‫שליט“א)‬ ‫אינגאנצן‪‘ ,‬טהרה‘‪ ,‬נעמט יא אוועק די גאנצע‬ ‫• אמת‘ע תשובה פון טיעפן הארץ‬ ‫טומאה‪“ .‬כי ביום הזה יכפר עליכם“‪—,‬אפילו די‬ ‫והתודו את חטאתם [תפילת יום נכיפורים]‬ ‫• געבעהטן ער זאל מער נישט זינדיג‘ן‬ ‫תשובה איז נישט גאנץ‪ ,‬נאר מיראה‪ ,‬קענט איר‬ ‫ספר “ויגד יעקב“ (מאמר “קדושת היום“‬ ‫כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע האט דערציילט‬ ‫ווערן אפגעווישט פון די עבירות‪ ,‬אבער כדי ס‘זאל‬ ‫אז איין יאהר ווען דער ‘רבי‘ פון לובלין זי“ע האט‬ ‫זיין א גאנצע טהרה‪“ ,‬לפני ה‘ תטהרו“‪—,‬איז נאר‬ ‫פאר‘ן כבוד פון באשעפער‪ ,‬טוען תשובה מאהבה‪.‬‬ ‫געהאלטן די ספר תורה אין זיין האנט פאר “כל‬ ‫(‘ילקוט דברי חכמים‘ בשם ‘מנחת עני‘)‬ ‫נדרי“‪ ,‬האט ער מיט א צעבראכן הארץ געזאגט‪:‬‬ ‫“רבונו של עולם איך וויל תשובה טוען‪ ,‬אבער איך‬ ‫• ער טוהט שטענדיג מוחל זיין‬ ‫קען דיר נישט צוזאגן אז איך וועל מער נישט זינדיגן‪,‬‬ ‫כי אתה סלחן לישראל ומחלן לשבטי ישורון‪.‬‬ ‫דעריבער בעהט איך פון דיר‪ ,‬העלף מיר אז איך זאל‬ ‫צום הייליגן רוזשינער זי"ע איז אריינגעקומען‬ ‫מער נישט זינדיג‘ן“‪ .‬און מרן מהר“י זי“ע האט‬ ‫א איד ערב יום הקדוש און געוויינט‪ .‬אזוי ווי ער איז‬ ‫א גרויסער חוטא‪ ,‬און פיהל מאהל נאכ'ן תשובה‬ ‫ערקלעהרט די כוונה פון די הייליגע רייד‪ .‬ווייל‬ ‫טוען האט ער זיך ווידער פארזינדיגט‪ ,‬פארכט ער‬ ‫דער רבי פון לובלין צוליעב זיין גרויס יראת חטא ליוהכ“פ אות יח) ברענגט א שיינעם משל וואס‬ ‫אז דער רבש"ע וועט שוין נישט וועלן מער פון‬ ‫האט מורא געהאט צוצוזאגן אז ער וועט נישט כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע האט געזאגט‪,‬‬ ‫אים הערן‪ .‬האט אים דער צדיק בארוהאיגט‪“ :‬זארג‬ ‫וויאזוי די וידוי פון יום כיפור דארף אויסזעהן‪ :‬א‬ ‫נישט מיין פריינד‪ ,‬ווען דער הייליגער באשעפער‬ ‫דארפסמאן איז אמאהל געקומען אין א שטאט‪.‬‬ ‫• אז 'מהייצט איין דאוונט זיך‬ ‫וואלט געהאט די מידה‪ ,‬וואלט געדארפט שטיין‬ ‫און מיט וואונדער זיך אומגעקוקט אויף אלע‬ ‫ווארעם‪...‬‬ ‫‘כי אתה סולח לישראל ומוחל לשבטי ישורון‘‪,‬‬ ‫דער בעל שחרית אין די ימים נוראים ביי כ"ק שטאטישע מנהגים וואס זענען פאר אים פרעמד‬ ‫מיר זאגן אבער סלחן ומחלן‪ ,‬וואס באדייט אז ער‬ ‫מרן מהר"י זי"ע איז געווען דער חסיד המפורסם געווען‪ .‬און אזוי דרייען זיך אין די גאסן זעהט ער ווי‬ ‫טוהט שטענדיג מוחל זיין און פארגעבן‪ ,‬א ראי‘‬ ‫הרה"ג רבי מרדכי פעלץ זצ"ל‪ .‬אמאהל יום כיפור פאר א מענטש גייט ארום‪ ,‬און קלאפט אויף א גרויסערן‬ ‫פון די גמרא (בבא מציעא לג) ‘רובץ ולא רבצן‬ ‫תפילת שחרית האט זיך ר' מרדכי פארזוימט ביי א פויק וואס ער האלט אין זיין האנט‪ .‬וואונדערט‬ ‫וכו‘‘‪ ,‬און מעקט אפ אונזערע זינד בקביעית‪ ,‬א‬ ‫יעדעס יאהר פון דאסניי‪( "...‬עזרי מעם ה‘)‬ ‫חסיד וואס איז געליגן שווער קראנק אין זיין שטוב‪ ,‬זיך דער דארפסמאן‪ ,‬און פרעגט פון די מענטשן‬ ‫און ר' מרדכי מיט זיין גרויס מסירות נפש צוליעב פארוואס און וואס דאס איז? ענטפערן זיי אים‪:‬‬ ‫• יום כיפור דער כח פונעם גאנצן יאהר‬ ‫פיקוח נפש‪ ,‬האט געדארפט האקן האלץ צו קענען ס‘האט אויסגעבראכן א גרויסער פייער אין שטאט‪,‬‬ ‫לכפר על בני ישראל מכל חטאתם אחת‬ ‫מאכן א פייער און אפקאכן וואסער פאר'ן קראנקען‪ ,‬און ס‘איז א סכנה די שטאט זאל נישט פארברענט‬ ‫בשנה‪( .‬ויקרא טז‪:‬לד)‬ ‫נישט נעמענדיג אין אכט‪ ,‬אז ער איז דער בעל תפילה ווערן‪ ,‬קלאפט דער מענטש מיט‘ן פויק און לאזט‬ ‫יום הכיפורים איז מכפר אויפ‘ן גאנצן יאהר‪,‬‬ ‫צו שחרית אין די הייליגע שוהל אין בעלזא‪ .‬ווען ר' וויסן פאר אלע שטאט‘ס לייט אז ס‘ברענט אין‬ ‫און זיכער האט דער טאג א כח פונעם גאנצן יאהר‪.‬‬ ‫מרדכי איז ענדליך אנגעקומען אין שוהל האט מען שטאט‪ .‬נאך א קורצע צייט זעהט דער דארפסמאן‬ ‫דאס ווארט “הכפרים“ (‪( )355‬אזוי ווי ס‘שטייט‬ ‫אין די תורה‪ ,‬אהן די ו‘) באטרעפט “שנה“ (‪.)355‬‬ ‫שוין געהאלטן ענדע פון תפילת 'נשמת' אזוי אז ר' אז דאס פייער איז שוין פארלאשן‪ ,‬איז דאס אים‬ ‫(מדרש פנחס)‬ ‫מרדכי האט אנגעהויבן "המלך" מיט הילכיגן געשריי‪ ,‬זייער געפעלן נאכ‘ן זיך אומקערן צוריק אהיים‬ ‫שטייענדיג ביים טיהר פון די שוהל‪ ,‬און פון דארט איז צו זיין דארף‪ ,‬און גייענ‘דיג אין גאס זעהט ער‬ ‫• ס‘איז פאר‘ן גאנצן פאלק‬ ‫ער צוגעגאנגען צום עמוד‪ ,‬און ווייטער געדאוונט‪ .‬ווי ס‘פלאקערט א פייער‪ ,‬און פארברענט אלעס‬ ‫ונסלח לכל עדת בני ישראל‪ ...‬כי לכל העם‬ ‫בשגגה‪( .‬במדבר טו‪:‬כז)‬ ‫נאכ'ן דאווענען האט זיך מרן זי"ע געוואנדן צו אים ארום‪ ,‬איז ער שנעל אהיים געלאפן‪ ,‬גענומען א‬ ‫וויבאלד ס‘איז פאר דעם גאנצן פאלק‪ ,‬איז‬ ‫און געזאגט‪" :‬דו האסט היינט געדאווענט זייער פויק‪ ,‬און געלאפן צום פייער און גענומען קלאפן‬ ‫דאך דאס געווען בשגגה‪ ,‬ווייל יעדער טראכט אז‬ ‫ווארעם"‪ .‬האט ר' מרדכי געענטפערט‪" :‬אז מ'הייצט אויפ‘ן פויק נאכאמאהל און נאכאמאהל‪ ,‬וועלנדיג‬ ‫די גאנצע וועלט טוהט אזוי‪ .‬וק“ל‪( .‬ישמח משה)‬ ‫פארלעשן דאס פייער‪ ,‬אבער צו זיין גרויסער בראך‬ ‫איין פאר'ן דאווענען‪ ,‬דאוונט זיך ווארעם"‪.‬‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין יום כיפור‬ ‫כג‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬‫כיפור ָ‬ ‫אֹוצר ָ‬ ‫יום ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ַמיין‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪...‬עשי"ת‪ ...‬שבת שובה‪...‬יום כיפור‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫• פערל ווערטער יוהכ"פ‬ ‫האט די ‘חזקה‘ דער דומ“צ הגאון רבי אלי‘ שמואל‬ ‫האט דאס פייער זיך נישט דערשראקן פון זיין‬ ‫ווינד שליט“א‪ .‬אגב דער משב“ק הרה“ח רבי יצחק‬ ‫נאכאנאנדיגע קלאפעריי‪ ,‬ביז דער גאנצער דארף‬ ‫לאנדא ז“ל‪ ,‬האט דערציילט אז איין יאהר איז מרן‬ ‫• אליין מקדש זיין‬ ‫איז פארוואנדלט געווארן אין איין פלאם פייער‪.‬‬ ‫זי“ע געגאנגען זיך אפרוהען יום כיפור ביינאכט‬ ‫כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם מכל‬ ‫פארביטערט פאהרט דער דארפסמאן צוריק אין‬ ‫פאר חצות און געהייסן מ‘זאל אים וועקן ביי חצות‪.‬‬ ‫חטאתיכם (אחרי טז‪:‬ל)‬ ‫שטאט‪ ,‬און פוהל מיט צארן שרייט ער אויף די‬ ‫אמת טאקע‪" ,‬כי ביום הזה יכפר"‪ ,‬דער‬ ‫• יהי רצון‘ נאר נאכ‘ן זאגן גאנץ תהלים‬ ‫שטאטסלייט וואס האבן אים אזוי פארפיהרט‬ ‫באשעפער זאגט אז ער וועט שוין זארגן אז די‬ ‫אויך דערציילט הרה“ח רבי יצחק לאנדא ז“ל‪ ,‬אז‬ ‫און פארנארט‪ .‬הערנדיגע זיינע רייד‪ ,‬לאכן זיי‬ ‫קדושת היום זאל פארגעבן די זינד‪ ,‬ווייל עיצומו‬ ‫איין יאהר האט מרן מהר“א זי“ע אריינגעהערט אין‬ ‫און זאגן אים‪ :‬שוטה און טיפוש וואס דו ביזט‪,‬‬ ‫של יום מכפר‪ ,‬אבער "עליכם" אויף אייך זעלבסט‪,‬‬ ‫זיין צימער ווי דער ציבור המתפללים זאגן תהלים‬ ‫וואס האסטו געמיינט אז דער פויק לעשט דאס‬ ‫"לטהר אתכם מכל חטאתכם" ליגט פארט א פליכט‬ ‫פייער? דאס קלאפן אויף די פויק איז א סימן פאר‬ ‫יום כיפור אינדערפרי‪ ,‬און אז זיי זאגן ‘יהי רצון און‬ ‫זיך מקדש און מטהר זיין‪‘( .‬בית אברהם‘ ‪-‬סלאנים)‬ ‫די שטאטסלייט אז זיי זאלן שנעל לויפן און גיסן‬ ‫*‬ ‫וואסער צו פארלעשן דאס פייער‪‘ .‬ווייל מיט בלויז‬ ‫• אוועק גענומען דעם ‘ראש‘‬ ‫קלאפן קען מען קיין פייער נישט לעשן‘‪“ ...‬‬ ‫אתה הבדלת אנוש מראש‪ ,‬ותכירהו לעמוד‬ ‫די זעלבע זאך איז דא האט מרן זי“ע‬ ‫לפניך‪[ ...‬תפילת נעילה]‪.‬‬ ‫ערקלעהרט דעם נמשל‪ :‬ווען מיר זענען זיך‬ ‫“רבש“ע!“ האט דער סניגורן של ישראל‪,‬‬ ‫מתוודה אויף אונזערע זינד‪ ,‬דארף מען וויסן אז די‬ ‫דער הייליגער בארדיטשובער זי“ע זיך אמאהל‬ ‫מטרה פון קלאפן אופ‘ן הארץ ווען מ‘זאגט ווידוי‬ ‫אויסגע‘טענה‘ט מיטן כל יכול‪“ :‬דו האסט‬ ‫איז צו ערוועקן דאס הארץ פונעם מענטש‪ ,‬אז‬ ‫פונעם מענטש דעם ‘ראש‘ אוועק גענומען; די‬ ‫פיהלצאליגע פלאגענישן און טרדות הפרנסה‪ ,‬ביז‬ ‫ס‘זאל זיך גיסן טייכן טרערן פון זיינע אויגן‪ ,‬און ער‬ ‫זיין קאפ איז אים שוין נישט אויף די פלייצעס‪ ,‬איז‬ ‫שלשה עשרה מידות נאך יעדער ספר תהלים‪ .‬איז‬ ‫זאל חרטה באהן אויף זיינע זינד‪ .‬און ווער ס‘זאגט‬ ‫ווי קענסטו דערנאך פארלאנגען פון אים ‘ותכירהו‬ ‫מרן זי“ע געווארן אויפגעציטערט‪ ,‬און געזאגט‪:‬‬ ‫די ווידוי און קלאפט אויפ‘ן הארץ‪ ,‬אבער דאס‬ ‫לעמוד לפניך‘‪ ,‬אז ער זאל זיך שטעלן פאר דיר‬ ‫“אוי‪ ,‬אוי‪ ,‬זיי מוחל גיי זאג זיי אז זיי זאלן נישט זאגן‬ ‫הארץ איז נישט דארט‪ ,‬און ער טוהט נישט באמת‬ ‫דאווענן מיט ישוב הדעת‪“!?...‬‬ ‫דעם יהי רצוןנאר נאכ‘ן ענדיגן גאנץ ספר תהלים“‪.‬‬ ‫תשובה אויף זיינע זינד איז ער גלייך ווי יענער‬ ‫דארפסמאן וואס קלאפט און קלאפט אויפ‘ן פויק‪,‬‬ ‫*‬ ‫• די ריינע און הייליגע לופט פון יום כיפור‬ ‫אבער דאס קלאפן העלפט גארנישט‪.‬‬ ‫• ‘מיר זאלן קענען לערנען‪‘...‬‬ ‫‏איין יאהר יום כיפור‪ ,‬האבן די גבאים באמערקט‬ ‫‪b‬‬ ‫אבינו מלכנו כתבנו בספר פרנסה וכלכלה‪...‬‬ ‫אז מרן זי“ע דרייט זיך ארום אין זיין צימער‬ ‫מיר בעהטן ביים באשעפער‪“ ,‬אבינו מלכנו‬ ‫און שעפט אריין אין זיך לופט איינמאהל און‬ ‫תהילים בחצות הלילה‬ ‫כתבנו“ שרייב אונז אריין “בספר“ אז מיר זאלן קענען‬ ‫• מנהג ותיקין צו זאגן גאנץ ספר תהלים‬ ‫נאכאמאהל‪ .‬ס‘האט זיי מיט זארג געוואונדערט‪,‬‬ ‫לערנען תורה‪ ,‬אבער צו דעם האבן מיר אויך שטארק‬ ‫“אפשר שפיהרט זיך מרן זי“ע נישט גוט‪ ,‬אפשר איז‬ ‫נויטיג “פרנסה וכלכלה“‪ ,‬פרנסה מיט אלע געברויכן‪.‬‬ ‫אים שווער צו אטעמען און ער שטרענגט זיך אהן‬ ‫יום כיפור ביינאכט‪.‬‬ ‫ווייל אנדערש וועלן מיר נישט קענען לערנען קיין‬ ‫תורה‪( .‬תפארת שלמה)‬ ‫צו כאפן לופט?“ ‏ווען מרן זי“ע האט באמערקט‬ ‫דער של“ה הק‘ (מסכת יומא פרק נר מצוה‬ ‫*‬ ‫זייער וואונדער‪ ,‬האט ער זיי געזאגט‪ :‬‏“היינט איז‬ ‫אות כח) שרייבט‪“ :‬דער מנהג אין אסאך גלילות‬ ‫דאך יום כיפור‪ ,‬דער הייליגסטער טאג אין יאהר‪,‬‬ ‫ביי אידן‪ ,‬צו זאגן גאנץ ספר תהלים יום כיפור‬ ‫• ‘אבער דו ביזט דאך אין סוף‪‘...‬‬ ‫ביינאכט‪ .‬און ס‘איז א מנהג ותיקין‪ .‬ווייל ס‘איז‬ ‫און די ווערטער פון חז“ל זענען דאך באקאנט‪ :‬אז די‬ ‫אנו מלאי עון ואתה מלא רחמים‘‪.‬‬ ‫הייליגקייט פון טאג אליין איז מסוגל פאר א כפרה‬ ‫נישטא גרעסער‘ס פונעם ספר תהלים וואס אין‬ ‫איין יאהר יום כיפור ביינאכט‪ ,‬בשעת‘ן זאגן‬ ‫זיך אלעס‪ ,‬ס‘האט אסאך שבחים אויפ‘ן באשעפער‪,‬‬ ‫און פאר טהרה‪ .‬קומט אויס אז אין דעם הייליגן טאג‬ ‫דעם פיוט ‘אנו מלאי עון ואתה מלא רחמים‘‪ ,‬האט‬ ‫ס‘איז מעורר צו תשובה‪ ,‬און אסאך פון די מזמורים‬ ‫איז די לופט מער ריין ווי א גאנץ יאהר‪ .‬נו‪ ,‬אזעלכע‬ ‫דער הייליגער רבי לוי יצחק פון בארדיטשוב זי“ע‬ ‫הייליגע לופט‪ ,‬וואס מ‘טרעפט נישט א גאנץ יאהר‪,‬‬ ‫זענען בקשות פאר סליחה ומחילה“‪.‬‬ ‫אויסגעשריגן מיט א התלהבות‪‘“ :‬אנו מלאי עון‘‪,‬‬ ‫מיר זענען פוהל מיט זינד‪ ,‬און ווי גרויס איז דען‬ ‫אין בעלזא האט די ‘חזקה‘ פון זאגן תהלים‬ ‫וויל איך אריין אטעמען“‪...‬‬ ‫לוי יצחק אינגאנצן‪ ,‬וואס ער איז פוהל מיט זינד?‬ ‫יום כיפור ביינאכט נאך חצות‪ ,‬געהאט החסיד • די עבודה יום כיפור האט אים אויפגעלעבט‪...‬‬ ‫אבער ‘ואתה מלא רחמים‘‪ ,‬דו ביסט דאך ‘אין‬ ‫ר‘ הירש מיכל פניא‘ס (דער טאטע פון הרה“ח ר‘‬ ‫דער טארניפאלער רב זצ“ל האט דערציילט ווי‬ ‫משה אלעזר לעמבערגער ע“ה)‪ ,‬וואס האט געהאט‬ ‫סוף‘‪ ,‬קומט דאך אויס אז אויך דיין רחמים האט‬ ‫די חזקה בירושה פון זיין טאטע און זיידע‪ .‬היינט אזוי ער איז נתקרב געווארן און געווארן א בעלזער‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין יום כיפור‬ ‫כד‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬‫כיפור ָ‬ ‫אֹוצר ָ‬ ‫יום ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ַמיין‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬יום כיפור‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫• פערל ווערטער יוהכ"פ‬ ‫חסיד‪ :‬זיין שווער‪ ,‬פון די חשוב‘‏ע בעלזער חסידים‪ ,‬געקענט אנגעהויבן צו דאווענען“‪.‬‬ ‫און א רב אין א שטאט‪ ,‬האט אים געשיקט אויף‬ ‫נישט קיין סוף און נישט קיין גבול!“‪.‬‬ ‫‪E‬‬ ‫ראש השנה קיין בעלזא און אים אנגעזאגט‪ ,‬אז‬ ‫*‬ ‫‪ J‬מאוצרות הצדיקים ‪L‬‬ ‫באלד נאך ראש השנה זאל ער צוריק אהיימקומען‪,‬‬ ‫ווייל ער פלעגט ארויס העלפן זיין שווער מיט‬ ‫• אהבת חנם אנשטאט שנאת חנם‬ ‫• יום הכיפורים •‬ ‫פארשידענע רבני‘שע אנגעלעגנהייטן און ער‬ ‫אתה נותן יד לפושעים‪[ ...‬תפילת נעילה]‬ ‫האט געענטפערט אויף שאלות פאר די פולע‬ ‫דער “אהבת ישראל“ פון וויזשניץ זצ“ל איז‬ ‫מענטשן אין אזעלכע הייליגע טעג‪ .‬נאך עטליכע‬ ‫געווען באוואוסט מיט זיין זעלטענער אהבת‬ ‫יאהר פאהרן קיין בעלזא אויף ראש השנה‪ ,‬האט‬ ‫ישראל‪ ,‬ער האט יעדן אויפנעמען בסבר פנים‬ ‫‪b‬‬ ‫אים שוין געגלוסט צו בלייבן אויך ביז נאך יום‬ ‫יפות‪ ,‬א שומר תורה ומצוות און א פורק עול מיט‘ן‬ ‫זעלבן שמייכל‪“ .‬איך וועל ענדערש אפגעבן א דין‬ ‫כל נדרי‬ ‫כיפור‪ .‬ער האט אבער געלעבט אין א שרעקליכע‬ ‫•‬ ‫ארימקייט‪ ,‬און כמעט וואס ער האט נישט געגעסן‪,‬‬ ‫וחשבון אויף יענער וועלט אויף ‘אהבת חנם‘‪ ,‬ווי‬ ‫וואס דאס האט אים שטארק אפגעשוואכט‪ .‬פארוואס זאגם מען “כל נדרי“ יום כיפור‬ ‫איידער אויף ‘שנאת חנם‘‪ “,‬פלעגט ער זאגן‪ .‬איין‬ ‫די גמרא (נדרים כג‪ ):‬זאגט‪ :‬אז דער וואס וויל אז‬ ‫יום כיפור אינמיטן דאווענען‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫טאג איז אריינגעקומען צו אים א איד‪ ,‬וועלכער‬ ‫איז נישט געווען באוואוסט אלס א שומר תורה‬ ‫אנגעהויבן שלעכט צו שפיהרן און ער איז געווארן זיינע נדרים פון דורכ‘ן גאנצן יאהר זאל נישט שטיין‪,‬‬ ‫ומצוות‪ .‬דער רבי האט אים אויפגענומען הארציג‬ ‫פארחלש‘‏ט‪ .‬ווען מ‘האט אים דערמינטערט‪ ,‬האט‬ ‫און ווארעם‪ ,‬און אים אפילו געדרוקט די האנט‬ ‫ער זיך געטראפן אינדרויסן פון די הייליגע שוהל‪,‬‬ ‫מיט א פריינטליכן שלום עליכם‪ .‬שטייט א חסיד‬ ‫און ארום אים שטייען די דיינים און פסק‘‏נן ווי אזוי‬ ‫און וואונדערט זיך און פרעגט‪“ :‬וויאזוי געבט דער‬ ‫אים צו געבן צו עסן‪ .‬פלוצלינג האט ער געהערט די‬ ‫רבי די האנט פאר אזא פושע?“ האט אים דער‬ ‫שטימע פון מרן מהר“י זי“ע‪ ,‬וואס האט געהאלטן‬ ‫רבי געענטפערט‪“ :‬די קושיא איז אויפ‘ן הייליגן‬ ‫אינמיטן דעם סדר העבודה‪ ,‬וואס האט זיך ארויס‬ ‫באשעפער‪ ,‬נישט אויף מיר‪ .‬פון אים האב איך‬ ‫געהערט פון די שוהל ווי א לייבן‪-‬געשריי‪ ...‬פון‬ ‫זיך געלערנט אזוי צו פיהרן‪ :‬ביי דער תפילה פון‬ ‫גרויס זיסקייט הערנ‘‏דיג דעם רב‘‏ס שטימע‪ ,‬האט‬ ‫‘נעילה‘ זאגן מיר דאך‪‘ ,‬אתה נותן יד לפושעים‘‪...‬‬ ‫דער טארנאפאלער רב געשפיהרט ווי ער באקומט זאל זאגן אין ראש השנה‪ :‬יעדע נדר וועלכע איך‬ ‫*‬ ‫א פרישע לעבן‪ .‬ער האט זיך אויפגעשטעלט און וועל מנדר זיין אין די צוקנופט‪ ,‬זאל שוין פון יעצט‬ ‫• די מלאכים רעדן גוטס אויף אידן‬ ‫צוריק אריין אין שוהל צווישן די מתפללים‪ ,‬און איז זיין בטל‪ ,‬און דאס איז א “מסירת מודעה“‪ ,‬מ‘לאזט‬ ‫ומלאכים יחפזון וחיל ורעדה יאחזון‪[ :‬תפילת יום‬ ‫דארט געבליבן זיצן ביז ביינאכט‪ ,‬נישט פיהלנ‘‏דיג באקאנט מאכן אויף די נדרים וועלכע וועלן זיין אין‬ ‫כיפור]‬ ‫מער קיין הונגער אדער שוואכקייט‪ ,‬ווי גלייך דער די צוקונפט‪ ,‬און ס‘ניצט צו מבטל זיין יעדע נדר‪,‬‬ ‫פארוואס דארפן די מלאכים ציטערן‪ ,‬האבן‬ ‫רב וואלט אין אים אריינגעלייגט א נייע נשמה‪ .‬וואס ווען בשעת ער מאכט דעם נדר פארגעסט ער‬ ‫פון די “מודעה“ וועלכער ער האט שוין פון פאראויס‬ ‫זיי דען עבירות? נאר דער באשעפער וויל אז די‬ ‫מלאכים זאלן רעדן גוטס אויף די אידן‪ ,‬און זיי ווייסן‬ ‫איבערגעגעבן‪ ,‬און דער טעם דערצו‪ ,‬פארוואס ס‘איז‬ ‫• דער עבודה פון יום כיפור‬ ‫אז דאס איז דער ווילן פון באשעפער‪ ,‬דערפאר‬ ‫ווען כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע זי“ע איז געווען אזוי‪ ,‬ווייל מיר רעכענען זיך דערמיט‪ ,‬אז אויב דער‬ ‫ציטערן זיי‪ ,‬אויב זיי וועלן נישט אויספיהרן זייער‬ ‫אין די שטאט ראצפערט‪ ,‬בשעת דער ערשטע מענטש וואס מאכט דעם נדר וואלט בשעת מעשה‬ ‫שליחות פון רעדן גוט‘ס‪ ,‬ווי ס‘‏דארף צו זיין‪( .‬כ“ק מרן‬ ‫וועלט‘ס מלחמה‪ ,‬האט ער זיך אויפגעהאלטן א געדענקט‪ ,‬אז ער האט שוין אין אמת‘ן פון פאראויס‬ ‫מהר“ש מבעלזא זי“ע)‬ ‫*‬ ‫לענגערע צייט‪ ,‬איידער ער האט אנגעהויבן צו געלאזט וויסן אז ער וויל נישט נעמען אויף זיך גאר‬ ‫זאגן דער ‘סדר העבודה‘ ביי מוסף פון יום כיפור‪ .‬קיין נדרים‪ ,‬וואלט ער באלד אויפ‘ן פלאץ חרטה‬ ‫דא מער מענטשן אין שוהל ווייל אין יום כיפור‬ ‫שפעטער האט מרן זי“ע ערקלערט אזוי‪“ :‬אין געהאט‪ ,‬און זיך אפגעשייד פון צו זאגן דעם נדר‪,‬‬ ‫טאהר מען נישט טוען קיין שום ארבעט אפילו‬ ‫בעלזא‪ ,‬איידער איך האב אנגעהויבן צו דאווענען און דערפאר הייסט דער גאנצער נדר‪ ,‬אזוי ווי א‬ ‫נישט אנצוגרייטן קיין עסן‪ ,‬דערפאר דעמאלט איז‬ ‫מוסף‪ ,‬האב איך זיך פארגעשטעלט פאר מיינע טעות‪( .‬אוצר המועדים)‬ ‫די ריכטיגע צייט אז דער חזן זאל מוסר מודעה זיין‬ ‫כאטש די גמרא זאגט אז מ‘זאל אנהייב יאהר‬ ‫אויגן דער גאנצער בית המקדש און וויאזוי דער‬ ‫אויף גאנץ קהל פון דעם יום הכיפורים ביז צום‬ ‫כהן גדול טוהט דער עבודה‪ ,‬און אזוי האב איך אויך מתיר נדר זיין‪ ,‬פונדעסטוועגן זענען מיר הערשט‬ ‫קומענדיגן יום הכיפורים אז אלע נדרים זאלן בטל‬ ‫געקענט זאגן דער עבודה; אבער דא האב איך דאס מתיר נדר אין יום הכיפורים‪ ,‬דער טעם דערפון‬ ‫ווערן‪( .‬תוס‘ נדרים כ“ג‪):‬‬ ‫קודם נישט געקענט זעהן‪ ,‬און נאר נאך א שטיקל איז ווייל יום הכיפורים ווערט אויך אנגערופן ראש‬ ‫צייט ווען איך האב דאס שוין געזעהן‪ ,‬האב איך השנה‪ .‬נאך קען מען זאגן אז ווייל יום הכיפורים איז‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין יום כיפור‬ ‫כה‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬‫כיפור ָ‬ ‫אֹוצר ָ‬ ‫יום ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ַמיין‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬יום כיפור‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫געווען אין בבל‪ ,‬וואס דארט האט מען גערעדט‬ ‫• פארוואס מ‘זאגט דריי מאהל כל נדרי‬ ‫אויף ארמיש‪ ,‬כדי יעדער זאל פארשטיין וואס‬ ‫דער סדר פון זאגן “כל נדרי“ איז אזוי‪ :‬דער‬ ‫מ‘זאגט‪ .‬הג“ה במהרא“ק)‬ ‫שליח ציבור הייבט אהן צו זאגן דאס ערשטע‬ ‫• א שטורמישער “כל נדרי“‬ ‫מאהל “כל נדרי“ מיט א נידריגע שטימע און דער‬ ‫ערב יום כיפור פארנאכט‪ ,‬דאס בית המדרש‬ ‫קהל זאגט מיט אויך מיט א נידריגע שטימע‪ ,‬דאס‬ ‫איז פוהל מיט מתפללים‪ .‬די זון האלט שוין ביים‬ ‫צווייטע מאהל אביסל העכער‪ ,‬דאס דריטע מאהל‬ ‫אונטערגיין‪ ,‬אבער דער הייליגער רב ‏י משה לייב‬ ‫גאנץ הויך‪ .‬דער טעם דערפון איז ווייל דעמאלט‬ ‫מסאסוב זי“ע איז נאך נישטא אין בית המדרש‪.‬‬ ‫וועט זיך דאס דערהערן מיט א פארכט און שרעק‪,‬‬ ‫ערשט נאך “כל נדרי“ איז דער רבי אנגעקומען און‬ ‫אויך ווייל שטענדיג איז דאס דער לשון פון די‬ ‫ווייל ס‘זאל אויסזעהן ווי התרת נדרים וואס מ‘דארף‬ ‫זיך פארענטפערט‪ ,‬אז קומענדיג אין בית המדרש‬ ‫חכמים אז מ‘זאגט יעדער זאך איבער דריי מאהל‪.‬‬ ‫האבן דריי מענטשן‪( .‬מהרי“ל)‬ ‫האט ער ארויס געהערט פון א שטוב ווי א קינד‬ ‫נאך א טעם ווייל התרת נדרים איז אנקעגן‬ ‫וויינט‪ ,‬און אריין קומענדיג דארט‪ ,‬זעהט ער ווי א‬ ‫דעם וואס ווען דער חכם איז מתיר דעם נדר זאגט • פארוואס זאגט מען ‘כל נדרי‘ אויף די‬ ‫קליין קינד ליגט אין א וויגעלע‪ ,‬וויינט יאמערליך‬ ‫ער דריי מאהל “מותר לך“‪ ,‬אויך דערפאר שטייען ארמישע שפראך‬ ‫און קיינער געפונט זיך נישט אין שטוב‪ .‬די מאמע‬ ‫דער טעם פארוואס מ‘זאגט “כל נדרי“ אויף‬ ‫דריי מענטשן ווען מען זאגט “כל נדרי“ פאר‘ן‬ ‫איז געגאנגן צו “כל נדרי“‪ ,‬און דאס קינד האט‬ ‫עמוד‪ ,‬דער שליח ציבור‪ ,‬און צוויי חשובע מענטשן‪ ,‬די אראמישן לשון‪ ,‬איז ווייל דאס האט מען מתקן‬ ‫זי איבער געלאזט אליין‪ .‬האט רבי משה לייב‬ ‫באשלאסן אליין צו בארוהיגן דאס קינד‪ .‬און נאר‬ ‫• “א צענטער צו כל נדרי“ אין חברון‬ ‫נאכדעם וואס די מאמע איז אהיים געקומען פון‬ ‫כ“ק האדמו“ר מראחמיסטריווקא ב“פ זצ“ל האט פארציילט‪ :‬אין די טעג פון חודש אלול פלעגט‬ ‫“כל נדרי“‪ ,‬האט ער געקענט גיין אין בית המדרש‪.‬‬ ‫הרה“ק דער טאטע זצוק“ל פאהרן קיין חברון יעדעס יאהר מתפלל צו זיין פאר די ימים הנוראים‪.‬‬ ‫יענער “כל נדרי“ האט אויפגעשטורמט אין הימל‬ ‫ער איז געפאהרן מיט א חבורה פון עטליכע אידן‪ ,‬און איך פלעג אויך מיטפאהרן מיט זיי‪ .‬צווישן די‬ ‫א גרויסע רעש‪ ,‬און אלע אידן זענען געבענטשט‬ ‫מיטרייזנדע איז געווען הרה“ח ר‘ יצחק אייזיק אייזן ז“ל וואס איז געווען גוט באקאנט אין די געסלעך‬ ‫געווארן מיט א זיס און גוט יאהר‪.‬‬ ‫פון די שטאט חברון‪ ,‬און ער האט אונז געוויזן דעם בית מדרש וואס ווערט אנגערופן בית מדרשו של‬ ‫• ‘אימת הדין‘ פונעם הייליג‘ן בעש“ט זי“ע‬ ‫אברהם אבינו‪ .‬ביי איינע פון די נסיעות האט הרה“ח ר‘ יצחק אייזיק ז“ל דערציילט א מעשה וואס‬ ‫איז געווען אין חברון אין פריער‘דיגע יאהרן‪ .‬אמאהל ערב יום כיפור ווען מ‘איז געגאנגען זאגן ‘כל‬ ‫דער הייליגער רוזשינער זי“ע האט אמאהל‬ ‫נדרי‘‪ ,‬איז נישט געווען אין בית מדרש נאר ניין אידן‪ .‬ס‘איז נישט‬ ‫דערציילט‪ :‬איין יאהר ערב יום כיפור‪ ,‬ווען דער‬ ‫געווען קיין צענטער צו משלים זיין דעם מנין‪ .‬די מתפללים זענען‬ ‫הייליגער רבי ר‘ בער זי“ע איז געפאהרן צום בעל‬ ‫געווען זייער באזארגט אויב מ‘וועט קענען דאווענען מיט מנין אינעם‬ ‫שם טוב הקדוש זי“ע‪ ,‬האט ער באמערקט ווי‬ ‫הייליגן טאג‪ .‬זיי זענען ארויסגעגאנגען ברחובות העיר צו זעהן אפשר‬ ‫דער טלית פון זיין רבי‪ ,‬דער בעל שם טוב‪ ,‬גייט‬ ‫וועלן זיי קענען טרעפן א צענטער משלים צו זיין צום מנין‪ .‬האבן זיי‬ ‫כמעט אראפאלן‪ ,‬איז ער צוגעגאנגען כדי דאס‬ ‫אנגעטראפן אן עלטערער איד וואס איז געגאנגען אין וועג‪ .‬האבן‬ ‫אויפצוהייבן‪ .‬ווען ער איז געקומען נאנט‪ ,‬האט ער‬ ‫זיי אים געפרעגט צי ער קען קומען משלים זיין דעם מנין‪ .‬האט דער זקן געפרעגט צי מיט מיר האט‬ ‫באמערקט ווי דער בעל שם טוב ציטערט פון גרויס‬ ‫עטץ מנין? האבן זיי געענטפערט יא! האט ער געזאגט‪ ,‬אויב אזוי קום איך‪ ,‬און איך וועל דאווענען‬ ‫פחד און שרעק‪ ,‬אזוי גרויס איז געווען זיין פחד אז‬ ‫מיט אייך‪ .‬דער זקן האט דארט געדאוונט אלע תפילות‪ .‬די אידן זענען געווען בשמחה אז זיי האבן‬ ‫אפילו דער טיש נעבן אים האט געציטערט‪ .‬האט‬ ‫געטראפן א צענטער צו קענען דאווענען די תפילות פון יוכ“פ מיט א מנין‪ .‬קיינער פון די מתפללי‬ ‫דער רבי ר‘ בער זי“ע געזאגט‪“ :‬ביז דעמאלט האב‬ ‫בית הכנסת האבן נישט געוואוסט ווער איז דער דאזיגער אורח‪ ,‬זיי האבן זיך פארגעשטעלט אז ער‬ ‫איך נישט געוואוסט ווי שטארק מיין רבי ציטערט‬ ‫איז עפעס א גאסט וואס איז דא צופעליג אנגעקומען‪ .‬דער חזן בית הכנסת‪ ,‬וואס איז געווען אן איש‬ ‫פונעם אימת הדין“‪.‬‬ ‫חסיד‪ ,‬האט מוצאי יום כיפור געוואלט פארבעהטן דעם זקן ער זאל קומען איבערבייסן ביי אים אין‬ ‫• יום כיפור אויך מכפר אויף עבירות וואס‬ ‫שטוב‪ .‬אבער אזוי ווי מ‘האט געענדיגט דאוונען מעריב איז דער זקן נעלם געווארן‪ .‬מ‘האט אים נישט‬ ‫ס‘העלפט נישט קיין תשובה!‬ ‫געקענט געפינען‪ .‬מ‘האט אים שטארק געזוכט און נישט געטראפן‪ ,‬און די אידן פון ביהמ“ד זענען‬ ‫דער הייליגער “מאור עינים“‪ ,‬הרה“ק רבי‬ ‫געווען אין גרויס צער אז מ‘קען נישט דעם איד מכבד זיין‪ .‬יענע נאכט איז דער זקן געקומען אין חלום‬ ‫נחום מטשערנאביל זי“ע ערקלעהרט די שיטה‬ ‫צום חזן און אים געזאגט‪ ,‬אז ער איז געווען אברהם אבינו ע“ה‪ .‬ער איז געקומען משלים זיין דעם‬ ‫פון רבי אז יום כיפור איז מכפר אפילו פאר די‬ ‫מנין‪ ,‬ווייל ער האט געזעהן זייער גרויסע צער פון נישט וועלן דאווענען ביחידות‪ .‬די אידן האבן זיך‬ ‫וואס טוען נישט תשובה (יומא פה‪ .):‬לכאורה‬ ‫גאר שטארק געפרייט דאס צו הערן‪( .‬המעשה מובא בקיצור נמרץ בספר ‘תפארת שלמה‘ פ‘ לך לך)‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין יום כיפור‬ ‫כו‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬יום כיפור‪ ...‬נעילה‪ ...‬מוצאי יום הכיפורים‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫שיטה מעג מען ענדיגן דאווענען תפלת נעילה‬ ‫געווארן אז ער וועט נישט קענען אריין גיין קיין‬ ‫וויאזוי קען דאס זיין אז מ‘זאל האבן א כפרה אהן‬ ‫אפילו ביינאכט אויך‪ .‬רבי יוחנן זאגט אז “נעילה“‬ ‫ארץ ישראל וואס איז געווען נאך די זיבן טעג פון‬ ‫תשובה צו טוען? נאר די כוונה פון רבי איז‪ ,‬אז יום‬ ‫מיינט מ‘פארשפארט צו די טויערן פונעם היכל‪,‬‬ ‫אבילות פון מרים הנביאה וואס איז געווען ט“ז ניסן‪,‬‬ ‫כיפור צוזאמען מיט תשובה איז מכפר אפילו אויף‬ ‫וואס די צייט דערפון איז געווען נאכדעם וואס‬ ‫און באלד בשעת מעריב האט ער אנגעהויבן מתפלל‬ ‫אזעלכע עבירות וואס ס‘העלפט נישט אויף דעם‬ ‫מ‘האט אנגעצינדן די מנורה נאכמיטאג‪ ,‬און לויט‬ ‫זיין דערויף‪ ,‬און די תפילות האבן זיך געענדיגט יום‬ ‫קיין תשובה א גאנצע יאהר‪ .‬האט געזאגט אויף‬ ‫די שיטה מוז מען ענדיגן “נעילה“ ווען ס‘איז נאך‬ ‫כיפור בשעת מנחה‪ ,‬דערפאר האט משה רבינו מתקן‬ ‫דעם זיין זוהן הרה“ק רבי מרדכי מטשערנאביל‬ ‫טאג‪( .‬שו“ע או“ח סי“ תרכ“ג ובמג“א שם)‬ ‫געווען די תפלת נעילה פון יום כיפור וועלכער איז‬ ‫זי“ע‪ ,‬אז ווען זיין טאטע האט געזאגט די הייליגע‬ ‫געווען דאס פונף הונדערט פופצונטער תפילה‪ • ,‬די צדיקים אליין מיט‘ן באשעפער‬ ‫ווערטער‪ ,‬האט מען גלייך אויסגערופן אויבן אין‬ ‫דערפאר האט משה רבינו געזאגט דאס לשון‬ ‫הימל‪“ :‬הלכה כרבי נחום‪ ,‬הלכה כרבי נחום“‪.‬‬ ‫פון הרה“ק רבי ר‘ צבי הירש הכהן מרימנוב זצ“ל‬ ‫שטייט א טעם ווייל דעמאלט איז די צייט וואס די‬ ‫(ואתחנן אל ה‘ בעת ההוא“ דייקא אין די צייט פון‬ ‫• ויאמר ה‘ סלחתי כדבריך‪...‬‬ ‫נעילה‪ ,‬ווייל די גמרא (ראש השנה יז‪ ):‬זאגט‪ :‬אז‬ ‫צדיקים פונעם דור‪ ,‬שפארן זיך איין צוזאמען מיט‘ן‬ ‫אמאהל יום כיפור נאך כל נדרי‪ ,‬האט דער‬ ‫באשעפער אליין אין א באזונדערן היכל‪ ,‬וואס מ‘גיט‬ ‫הייליגער “קדושת לוי“ זי“ע‪ ,‬א קלאפ געטוען אין‬ ‫נישט קיין שום רעכט פאר קיינעם פון די מקטריגים‬ ‫טיש‪ ,‬דער עולם איז שטיל געווארן‪ ,‬און ער רופט‬ ‫דארט אריין‪-‬צו‪-‬גיין‪( .‬בארת המים)‬ ‫אויס‪“ :‬רבותי! חז“ל זאגן אונז‪“ ,‬כל האומר דבר‬ ‫• עפענען דאס הארץ צו תשובה‬ ‫בשם אומרו מביא גאולה לעולם“—זאג איך אייך‬ ‫טאקע‪ ,‬בשם אומרו‪“ ,‬ויאמר ה‘ סלחתי כדבריך!“‬ ‫ס‘איז זייער גלייך אז דער לעבעדיגער מענטש‬ ‫זאל יעצט אין די מינוטין ווען ס‘שפארן זיך צו‬ ‫• גלייבן אז דער באשעפער איז מוחל‬ ‫די טויערן פון הימל‪ ,‬גוט אריין טראכטן אין זיין‬ ‫אונזערע עבירות‬ ‫הארץ אז דאס זאל זיך יעצט עפענען צו תשובה‪,‬‬ ‫ביים טיש פון הרה“ק רבי מרדכי מטשערנאביל‬ ‫ווייל אויב ס‘וועט זיך יעצט נישט עפענען‪ ,‬ווען‬ ‫זי“ע איז אמאהל געזיצן א גרויסע בעל עבירה‪ ,‬און‬ ‫דעמאלט וועט זיך דאס הארץ יא עפענען צו‬ ‫שטארק געקרעכצט אויף זיין נידריגע מצב אין‬ ‫תשובה? דערפאר דארף דער מענטש שטארק‬ ‫אידישקייט‪ ,‬און ער האט געטראכט ביי זיך‪ ,‬אז די‬ ‫צוטערן מיט א צוטער און מורא און שרעק מכוון‬ ‫תשובה פון אזא גרויסער חוטא און פושע אזויווי‬ ‫זיין ביי די תפלת “נעילה“ מער פון אלע אנדערע‬ ‫ער איז‪ ,‬ווערט זיכער נישט אנגענומען אויבן אין‬ ‫תפלות פון א גאנץ יאהר וואס דאס וועט גורם זיין‬ ‫הימל‪ .‬פלוצלינג הערט ער ווי דער טשערנאבילער‬ ‫אז דער באשעפער וועט פארמאכן די טיהר אז די‬ ‫מגיד רופט זין אהן‪“ :‬ווער ס‘גלייבט נישט אז ווען‬ ‫מקטריגים זאלן גארנישט קענען מקטרג זיין אויף‬ ‫א איד קרעכצט און טוהט תשובה נעמט אים דער‬ ‫דעם כלל ישראל‪ ,‬אזוי ווי ס‘שטייט אין די הייליגע‬ ‫באשעפער אהן‪ ,‬איז א ריכטיגע אפיקורס“‪( .‬כ“ק מרן‬ ‫ספרים אז דאס ווארט “נעילה“ זענען די אותיות‬ ‫פאר א יחיד נאך יום כיפור ענטפערט מען נישט‬ ‫אדמו“ר שליט“א ‪ -‬דברי כיבושין לפני ‘כל נדרי‘ תשנ“ד)‬ ‫פון נע“ל ‪ -‬י“ה‪ ,‬דער באשעפער מאכט א שלאס און‬ ‫מער פון הימל‪ ,‬אבער דער באשעפער האט אים‬ ‫‪b‬‬ ‫פארשטאפט פאר די מקטריגים אז זיי זאלן נישט‬ ‫קענען מקטרג זיין אויפ‘ן כלל ישראל‪( .‬באר משה)‬ ‫געזאגט “רב לך“ אז די משה רבינו וואס דער רבים‬ ‫דארף אנקומען צו דיר‪ ,‬האסטו א דין ווי א רבים אז‬ ‫תפילת נעילה‬ ‫• מעורר רחמים איידער מ‘שפארט צו די‬ ‫• משה רבינו האט מתקן געווען די תפלת נעילה די קענסט אויך מתפלל אפילו נאך יום כיפור‪ ,‬נאר‬ ‫איך בעהט דיך זאגט דער באשעפער אז “אל תוסף‬ ‫טויערן אין הימל‬ ‫דבר אלי עוד בדבר הזה“‪ ,‬מער בעהט נישט דאס‪.‬‬ ‫דער ‘חתם סופר‘ ברענגט פון זיין רבי‘ן הגאון‬ ‫ס‘שטייט אין ספר סדר היום אז די תפלה פון‬ ‫(דרשות התם סופר דף של“ד)‬ ‫הפלאה זצ“ל אז די פונף הונדערט פופצן תפילות‬ ‫“נעילה“ איז א תפלה וואס מ‘איז מוסיף אין דעם‬ ‫וואס משה רבינו האט מתפלל געווען אז ער זאל‬ ‫הייליגן טאג כדי מ‘זאל מעורר רחמים זיין ווען‬ ‫קענען אריין גיין קיין ארץ ישראל‪ ,‬האט ער יעדן • פארוואס רופט מען די תפלה “נעילה“‬ ‫מ‘שפארט די טויערן אין הימל אז אונזערע אלע‬ ‫די תפילה ווערט אנגערופון “נעילה“ וועגן די‬ ‫טאג ביים דאווענען שחרית‪ ,‬מנחה‪ ,‬און מעריב‬ ‫תפלות פון די הייליגע טעג זאל מען מקבל זיין‬ ‫דערמאנט זיין בקשה‪ ,‬אז ער זאל זוכה זיין אריין צייט וואס מ‘דארף צו דאווענען די תפלה‪ .‬דער ‘בית‬ ‫לרחמים ולרצון מיט א ליעבשאפט און מ‘זאל‬ ‫צו גיין קיין ארץ ישראל‪ .‬מאכט דער ‘חתם סופר‘ יוסף‘ ברענגט א מחלוקת פון ירושלמי צווישן רב און‬ ‫אונז מוחל זיין אונזערע עבירות‪( .‬סדר היום ‪ -‬ספר‬ ‫א חשבון אז משה רבינו האט אנגעהויבן מתפלל רבי יוחנן‪ .‬רב זאגט אז “נעילה“ מיינט מ‘פארשפארט‬ ‫אוצר המועדים)‬ ‫צו זיין נאכדעם וואס עס איז אויף אים נגזר דעמאלט די טויערן פון הימל‪ ,‬דערפאר לויט די‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין יום כיפור‬ ‫כז‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬‫כיפור ָ‬ ‫אֹוצר ָ‬ ‫יום ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ַמיין‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬יום כיפור‪ ...‬נעילה‪ ...‬מוצאי יום הכיפורים‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫באשלאסן אז זיין געזונט צושטאנד איז גאר‬ ‫געפעהרליך‪ .‬זיין טאטע‪ ,‬מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬איז‬ ‫‪b‬‬ ‫‪E‬‬ ‫אים געקומען באזוכן יעדן טאג‪ .‬ערב יוהכ“פ האט‬ ‫מרן זי“ע געשיקט זאגן אז ער וועט היינט נישט‬ ‫די הייליגע שטרוי‬ ‫‪ J‬מאוצרות רבוה“ק מבעלזא ‪L‬‬ ‫• די סגולה פון די יום כיפור שטרוי‬ ‫• תפילת נעילה •‬ ‫קומען‪ ,‬און ער וועט קומען מוצאי יום כיפור אים‬ ‫באזוכן‪ .‬מוצאי יוהכ“פ איז מרן זי“ע געקומען און‬ ‫ווי באקאנט זענען רבוה“ק געשטאנען יום‬ ‫געברענגט פון די שטרוי וואס ער איז געשטאנען‬ ‫כיפור אויף (טריקענע) שטרוי‪ ,‬וואס איז געווען‬ ‫דערויף ביים דאווענען יום כיפור‪ ,‬און געזאגט‬ ‫אויסגעשפרייט אויף די פאדליגע פון די שוהל‪.‬‬ ‫אסאך וואונדערליכע מעשות ווערן דערציילט‬ ‫א גוי אין שוהל אינמיטן נעילה‬ ‫•‬ ‫פאר‘ן בילגורייער רב‪“ :‬נעם די שטרוי אין די‬ ‫האנט און לייג דאס צוקאפ‘נס אונטערן קושן‪ ,‬און‬ ‫אין בעלזא איז געווען דער מנהג‪ ,‬אז א גוי וועגן די געוואלדיגע סגולות פון דעם שטרוי‪ ,‬אויף‬ ‫פלעגט אריינקומען אין שוהל יום כיפור פאר‬ ‫איך האף אז דו וועסט האבן א רפואה שלימה“‪.‬‬ ‫‘נעילה‘ און אנצינדן די לעכט‪ .‬ווייל די לעכט וואס‬ ‫און טאקע פון יענעם טאג זענען די שמערצן‬ ‫מ‘האט אנגעצינדן ערב יום כיפור האבן זיך שוין‬ ‫געווארן ווייניגער‪ ,‬און ער געווארן אויסגעהיילט‪.‬‬ ‫געהאט פארלאשן במשך‘ן טאג‪ ,‬און בשעת נעילה‬ ‫“פון דעמאלט אהן“‪ ,‬האט דער בילגורייא רב זי“ע‬ ‫איז דאך שוין געווארן טונקל אינדרויסן‪ .‬איינמאהל‬ ‫דערציילט‪“ ,‬האבן חסידים אנגעהויבן כאפן‪ ,‬מוצאי‬ ‫האט די רעביצין מלכה ע“ה געפרעגט פון מרן‬ ‫יום כיפור‪ ,‬פון די שטרוי אויף וואס מרן זי“ע איז‬ ‫מהר“ש זי“ע‪ ,‬פארוואס זאל מען נישט צוגרייטן אין‬ ‫געשטאנען ביים דאווענען‪ ,‬און דאס געהאלטן‬ ‫שוהל גרויסע לעכט וואס וועלן ברענען א גאנצע‬ ‫פאר א גרויסע סגולה“‪.‬‬ ‫טאג‪ ,‬פון ערב יום כיפור ביז מוצאי יום כיפור‪ ,‬און‬ ‫• נישט כאפן פון די שטרוי פאר אים‪...‬‬ ‫אזוי וועט מען נישט דארפן אריינברענגען א גוי וואס רבוה“ק זענען געשטאנען ביים אפרעכטן‬ ‫אויך מרן מהר“א זי“ע פלעגט זיך אראפבייגן‬ ‫אין שוהל אין אזא הייליגע צייט?! האט מרן זי“ע זייער הייליגע עבודה אין דעם הייליגן טאג‪ ,‬אז‬ ‫נאכ‘ן דאוואנען מוצאי יום כיפור און נעמען‬ ‫איר געענטפערט‪“ :‬אדרבה‪ ,‬איך וויל אז א גוי זאל חסידים האבן זיך געאיילט און געשטופט באלד נאך‬ ‫אביסל פון די שטרוי פאר זיך‪ ,‬וואס ער האט‬ ‫אריינקומען אין שוהל אין אזא הייליגע צייט‪ ,‬און נעילה צו קענען כאפן פון די שטרוי‪ ,‬וואס מ‘האט‬ ‫באהאלטן אין א ספעציעל טיכל‪ ,‬צוזאמען מיט‬ ‫ער וועט זעהן וויאזוי אידישע קינדער שטייען און געהאלטן פאר א שמירה און פאר א ברכה‪.‬‬ ‫אנדערע שטרוי וואס אלטע חסידים האבן נאך‬ ‫און נישט נאר ביי חסידים איז די שטרוי‬ ‫פאסטן‪ ,‬און זיי גיסן זיך אויס דאס הארץ פאר‘ן‬ ‫מיטגעברענגט פון בעלזא‪ .‬מרן זי“ע האט אויך‬ ‫הייליג‘ן באשעפער‪ ,‬און דעמאלט וועט ער אויך געווען ווי א טייערע אוצר‪ ,‬נאר אויך רבוה“ק האבן‬ ‫מקפיד געווען אז קיינער זאל זיך נישט דערוואגן‬ ‫מלמד‪-‬זכות זיין אויף די אידן און זאגן‪ :‬רבונו של פאר זיך גענומען אביסל פון די שטרוי‪ ,‬און דאס‬ ‫צו כאפן פון די שטרוי פאר אים‪ ,‬און ווי מרן זי“ע‬ ‫עולם! מי כעמך ישראל! ‪ -‬צו דען קענען מיר מוותר געהאלטן ביי זיך‪ ,‬אזוי ווי דער בילגורייער רב זי“ע‬ ‫האט אמאהל אליין אויסגערופן בלשון קדשו‪:‬‬ ‫שרייבט‪ :‬דער ברודער [שליט“א] כ“ק מרן מהר“א‬ ‫זיין אויף אזא לימוד‪-‬זכות?!“‬ ‫זי“ע האט געזאגט בנוגע די שטרוי וואס מ‘האט “איך בין נישט מוחל ווער ס‘וועט כאפן פאר מיר“‪.‬‬ ‫• נישט לאנג דאווענען אפילו א האלבע‬ ‫‪E‬‬ ‫אויסגעשפרייט יום כיפור אויף די פאדליגע פון‬ ‫די שוהל‪ ,‬אז דער טאטע ז“ל [מרן מהרי“ד זי“ע]‬ ‫מינוט נאכ‘ן זמן‬ ‫‪ J‬מאוצרות רבוה“ק מבעלזא ‪L‬‬ ‫מ‘דערציילט אז הגה“צ רבי אברהם יעקב‬ ‫האט גענומען פאר זיך‪ ,‬מוצאי יום הכיפורים‪ ,‬פון די‬ ‫רוקח זצ“ל‪ ,‬דער הובניבער רב‪ ,‬האט אמאהל לאנג‬ ‫• מוצאי יוהכ”פ •‬ ‫שטרוי אויף וואס ער איז געשטאנען‪ ,‬און די שטרוי‬ ‫געדאוונט תפילת נעילה ביים עמוד אין זיין שטאט‪,‬‬ ‫איז ביי אים געווען א סגולה און אזוי ווי ער האט‬ ‫און ער האט געענדגיט דאס דאווענען שפעטער‬ ‫מיר עטליכע מאהל געברענגט פון די שטרוי ווען‬ ‫ווי ס‘איז אנגענומען‪ .‬ווען מרן מהרי“ד זי“ע האט‬ ‫‪b‬‬ ‫איך בין נישט געזונט געווען אלס א סגולה פאר א‬ ‫זיך דערפון דערוואוסט‪ ,‬איז ווען רבי אברהם יעקב‬ ‫תפילת ערבית‬ ‫רפואה‪ .‬ווי ווייטער דערציילט‬ ‫איז געקומען חול המועד סוכות להסתופף בצל‬ ‫הקודש‪ ,‬הא אים מרן זי“ע געזאגט‪“ :‬הובניבער רב‪ • ,‬געהאט א רפואה שלימה‪...‬‬ ‫אינמיטן די ערשטע וועלט קריג איז דער • זיך געאיילט ביי תפילת ערבית‬ ‫איר זאלט וויסן‪ ,‬אז מוצאי יום כיפור‪ ,‬נאך וואס‬ ‫אידישע קינדער האבן געפאסטט א גאנצן טאג בילגורייער רב זי“ע [אלס בחור‘ל] נישט געזונט והוא רחום יכפר עון [ערבית מוצאי יוהכ”פ]‬ ‫אמאהל האבן זיך די חסידים געאיילט מיט‘ן‬ ‫און געשטאנען און געדאוונט‪ ,‬דארף מען נישט געווארן‪ ,‬און זיין געזונט צושטאנד האט זיך‬ ‫מאריך זיין בתפילה אפילו נישט א האלבע מינוט פארערגערט פון טאג צו טאג‪ ,‬ביז דאקטורים האבן דאווענען תפילת מעריב מוצאי יום כיפור‪ .‬און‬ ‫>>>>>‬ ‫נאכ‘ן זמן‪( .‬מועדי קדשיך עמוד תקפ“ב)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין יום כיפור‬ ‫כח‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬‫כיפור ָ‬ ‫אֹוצר ָ‬ ‫יום ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ַמיין‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬יום כיפור‪ ...‬נעילה‪ ...‬מוצאי יום הכיפורים‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫‪b‬‬ ‫פאר‘ן גבאי‘ן ר‘ משה איסר ז”ל (ראטהקאפף)‬ ‫• ס‘איז נאכנישט בשלימות‪ ,‬אלעס איז‬ ‫נאר א גוטע התחלה!‬ ‫מה נהדר היה בצאתו‬ ‫איז דאס נישט געפעלן‪ ,‬האט ער זיך אפגערעדט‬ ‫אויף זיי ביי כ”ק מרן מהרי”ד זי”ע‪ .‬מרן זי”ע‪ ,‬נישט‬ ‫אין די משנה (אבות פ“ה מ“ה) שטייט‪ ,‬אז איינע‬ ‫בשלום מן הקודש‬ ‫וועלנדיג הערן דברי קטרוג אויף אידישע קינדער‪,‬‬ ‫• “מוצאי יום כיפור איז א יום טוב‪”...‬‬ ‫פון די ניסים וואס איז געווען אין בית המקדש איז‬ ‫מוצאי יום הקדוש‪ ,‬האט מרן זי”ע אויף זיי ממליץ‬ ‫אז דער כהן גדול איז נישט טמא געווארן יום כיפור‪.‬‬ ‫געווען און אים געזאגט‪“ :‬ווען דו וואלסט געלערנט‬ ‫דער מדרש שמואל ברענגט פון א ‘חסיד‘‪ ,‬אז דער‬ ‫כ”ק מרן אדמו”ר שליט”א דערציילט‪ :‬אמאהל‬ ‫וואלסטו געוואוסט וואס ס‘שטייט אין תוספות‬ ‫גרויסקייט פון דער נס איז געווען‪ ,‬וויבאלד יום כיפור‬ ‫אלס קינד‪ ,‬מוצאי ראש השנה פון שנת תשט”ז‪,‬‬ ‫(יומא פז‪ ):‬אז מוצאי יום כיפור איז בכלל נישטא‬ ‫זעט דער יצר הרע אז ער גייט האבן א מפלה‪ ,‬דערפאר‬ ‫ווען ער האט געוואלט אהיים גיין אינמיטן ווען‬ ‫קיין חיוב צו דאווענען תפילת ערבית‪[ ,‬ווייל יום‬ ‫שטארקט ער זיך און ער פראבירט מיט אלע כוחות‬ ‫זיין הייליגער פעטער כ”ק מרן מהר”א זי”ע האט‬ ‫כיפור האט מען געדאוונט פיהר תפלות בייטאג‪,‬‬ ‫מטמא צו זיין דער כהן גדול‪ .‬לכאורה איז שווער‪ ,‬חז“ל‬ ‫געפיהרט דעם טיש‪ ,‬איז ער צוגעגאנגען זיך‬ ‫און תפילת נעילה איז משלים די חובת תפילת‬ ‫(יומא כ‪ ).‬זאגן דאך אז יום כיפור האט דער שטן נישט‬ ‫ערבית]‪“ ,‬נו‪ ,‬און אז אידן דאווענען יא מעריב‪,‬‬ ‫קיין רשות צו מקטרג זיין אויף די אידן‪ ,‬אויב אזוי‬ ‫וואס פארא טענות האסטו אויף זיי‪ ,‬כאטש וואס זיי‬ ‫וויאזוי קען זיין אז דער יצר הרע האלט מלחמה מיט‬ ‫דאווענען שנעל‪”...‬‬ ‫אלע זיינע כוחות מיט דער כהן גדול‪ ,‬עד כדי כך אז‬ ‫“מ‘זאל האבן גע‘פועל‘ט‘ אלעס גוטס”‪.‬‬ ‫מען דארף האבן א נס אז ער זאל נישט טמא ווערן?!‬ ‫מוצאי יום הקדוש נאכ‘ן דאווענען וואונטשט‬ ‫דער תירוץ איז‪ ,‬אז באמת קען דער שטן נישט רעדן‬ ‫מען זיך איינער דעם אנדערן‪“ ,‬מ‘זאל האבן‬ ‫קיין שום שלעכטס אויף די אידן אין יום כיפור‪ ,‬ווייל‬ ‫אלעס גוט‘ס אויסגעבעהטן” אדער “מ‘זאל האבן‬ ‫די אידן זענען אין דעם טאג אויף אזא הויכע מדריגה‬ ‫גע‘פועל‘ט‘ אלעס גוטס”‪ ,‬און מ‘וואונטש “א גוט‬ ‫אז ער טרעפט נישט אויף זיי קיין שום שלעכטס‪ ,‬נאר‬ ‫געזעגענען פונעם פעטער איידער ער גייט אהיים‪,‬‬ ‫יום טוב”‪.‬‬ ‫אדרבה ‪ -‬ער רעדט גוטס אויף זיי‪ ,‬און ער דערציילט‬ ‫און ער האט געזאגט “א גוטע וואך”‪ .‬האט אים מרן‬ ‫‪b‬‬ ‫ווי הייליג און טייער זיי זענען‪ ,‬און זיין כוונה איז‬ ‫אריינצוברענגען אין די אידן דורך דעם א מחשבה‬ ‫זי”ע גוט מוטיג געזאגט‪“ :‬יעצט זאגט מען ‘א גוטן‬ ‫מוצאי יום טוב‘?” עטליכע טעג שפעטער מוצאי‬ ‫קידוש לבנה‬ ‫אז זיי זענען שוין אינגאנצן בשלימות‪ ,‬און דורך דעם‬ ‫וועלן זיי שפעטער אראפ פאלן פון זייערע מדריגות‪.‬‬ ‫יום הקדוש ווען ער איז צוגעגאנגען צום פעטער‬ ‫• “א גוט יאהר”‬ ‫דאס האט אויך דער שטן פראבירט אריינצוברענגען‬ ‫מ‘פיהרט זיך מחדש צו זיין די לבנה מוצאי כ”ק מרן זי”ע‪ ,‬וואונטשן און נעמען א ברכה‪ ,‬האט‬ ‫אין דער כהן גדול‪ ,‬אז ער זאל טראכטן פון זיינע גרויסע‬ ‫יום כיפור‪ ,‬נאכ‘ן דאווענען ווען מ‘גייט ארויס פון ער געזאגט “א גוטן מוצאי יום טוב”‪ ,‬אזוי ווי ער‬ ‫מדריגות‪ ,‬אז ער קען אריינגיין אין קודש הקדשים‪,‬‬ ‫די שוהל‪ ,‬כדי מ‘זאל באלד אנהייבן מיט א מצוה‪ .‬האט געהערט מיט עטליכע טעג פריער‪ .‬האט אים‬ ‫און ממילא וועט ער האלטן אז ער איז שוין אינגאנצן‬ ‫נאך קידוש לבנה וואונטשט מען זיך איינער דעם מרן זי”ע געענטפערט מיט א שמייכל‪“ ,‬אה‪ ,‬היינט‬ ‫בשלימות‪ ,‬און די מחשבות וועלן איהם צוברענגען‬ ‫זאגט מען “א גוט יום טוב” ווייל מוצאי יום הכיפורים‬ ‫אנדערן “א גוט יאהר”‪ .‬אזוי ווי יום טוב‪.‬‬ ‫איז א יום טוב‪.‬‬ ‫צו א מכשול ח“ו; אבער עס איז געשען א נס אז ער‬ ‫• “נישט געקענט מחדש זיין די לבנה‪”...‬‬ ‫האט געדענקט א גאנצע צייט אז ער איז נאכנישט‬ ‫דער בילגורייער רב זי”ע שרייבט‪ :‬מוצאי יום • “א בריה שפלה‪”...‬‬ ‫בשלימות‪ ,‬און אלע הויכע מדריגות פון יום כיפור איז‬ ‫איין יאהר ווען מרן מהר“ש זי“ע איז ארויס פון‬ ‫הכיפורים שנת תרס”ה ביי זיין טאטע כ”ק מרן‬ ‫נאר א ‘התחלה‘ צו די עבודה פון דער נייע יאהר‪ .‬כ“ק‬ ‫מרן אדמו“ר שליט“א ‪ -‬המבדיל טיש תשסא)‬ ‫די שוהל מוצאי יום כיפור האט ער געזאגט אויף זיך‬ ‫מהרי”ד זי”ע איז דער הימל געווען פארוואלקנט‪,‬‬ ‫מיט אן התפעלות‪“ :‬אזא בריה שפלה זאל אזוי קענען‬ ‫און מ‘האט נישט געקענט מחדש זיין די לבנה‪.‬‬ ‫מ‘האט נישט געטוען אין הימל איין זאך‪ ,‬אהן מ‘זאל‬ ‫מבילגורייא‬ ‫זאגן דיבורים צו גאט ברוך הוא?!“ (כתבי מרן‬ ‫דערנאך האט גערעגנט גאנצע פיהר טעג‪ ,‬צווישן‬ ‫זי“ע ששמע מאחיו מרן מהר“א זי“ע)‬ ‫יום כיפור און סוכות און מ‘האט נישט געזעהן א‬ ‫אונז פרעגן‪ ...‬איך ווייס נישט פארוואס‪ ...‬נאר ס‘איז‬ ‫דרכו להשתמש בכלי שבור‪ ,‬און ווי איך נאך דא א‬ ‫“א צובראכענע כלי‪“...‬‬ ‫•‬ ‫לבנה ביז יום טוב סוכות ביינאכט‪ ,‬וואס דעמאלט‬ ‫עהנליך ווערט דערציילט אז אמאהל מוצאי כלי שבור ווי מיר“‪...‬‬ ‫איז דער הימל קלאהר געווארן און מ‘האט געזעהן‬ ‫• איך האב באצאהלט אלע חובות‬ ‫יום כיפור האט מרן מהר“ש זי“ע געזאגט פאר די‬ ‫א שיינע לבנה‪ ,‬אבער מ‘האט נישט מחדש געווען‬ ‫רעבעצין מלכה ע“ה “גוט וואך‪ ,‬גוט יום טוב‪ ,‬און א‬ ‫די לבנה‪ ,‬ווייל ס‘איז געווען יום טוב ביינאכט און‬ ‫מוצאי יום הכיפורים פון שנת תרפ“ז‪ ,‬דאס‬ ‫ס‘איז שוין געווען עבר זמנו‪ ,‬און יענעם חודש האט‬ ‫גוט יאהר‪ ,‬מ‘זאל האבן געפועל‘ט אלעס גוטס‪ .‬דאס אונטערשטע יאהר פון כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬ווען‬ ‫מען נישט מחדש געווען די לבנה‪.‬‬ ‫יאהר האבן מיר געהאט א גרויסע דעה אין הימל‪,‬‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין יום כיפור‬ ‫כט‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬‫כיפור ָ‬ ‫אֹוצר ָ‬ ‫יום ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ַמיין‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬יום כיפור‪ ...‬נעילה‪ ...‬מוצאי יום הכיפורים‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫מהרי”ד זי”ע האט געלעבט‪ ,‬פשט פונעם מנהג פון‬ ‫• ‘דער ניגון פון די מלאכי השרת‬ ‫צוזאמען נעמען די תפילות מוצאי יום הקדוש? האט‬ ‫ער איז אריין אין שטוב וואונטשן א גוט יאהר פאר‬ ‫די רעבעצין הרבנית הצדקנית מרת חיה דבורה‬ ‫ס‘איז מקובל אז דער ניגון וואס מ‘זינגט‬ ‫זיי מרן זי”ע געענטפערט אזוי‪ :‬דעם טאטנ‘ס ענינים‬ ‫ע“ה און זיין שוועסטער הרבנית מרת חוה‘לע‬ ‫אויפ‘ן זמר ‘המבדיל‘‪ ,‬האט מרן מהר”ש זי”ע‬ ‫קען מען נישט משיג זיין אבער בפשטות קען מען‬ ‫ע“ה‪ .‬האט זיי מרן זי“ע צווישן אנדערס געזאגט‪:‬‬ ‫געהערט ביי זיין רבי הרה“ק רבי שלמה לוצקער‬ ‫זאגן א טעם‪ :‬איין איד דאוונט מיט קאלטע טרערן‬ ‫“די חסידים האבן אויף מיר מער גארנישט‪ ,‬איך האב‬ ‫זי”ע‪ ,‬וואס האט אים אויך געזאגט‪ :‬אז זיין רבי‪,‬‬ ‫און א צווייטער איד דאוונט מיט ווארעמע טרערן‪,‬‬ ‫זיי שוין באצאהלט אלע חובות“‪( .‬כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א‬ ‫דער מעזריטשער מגיד האט געזאגט‪“ :‬דער‬ ‫מישט ער דאס אויס צוזאמען‪.‬‬ ‫בשם כ“ק הרה“צ רבי יצחק מיאברוב זצ“ל)‬ ‫• “געלערנט מסכת סוכה‪”...‬‬ ‫מקור פונעם ניגון איז פון די מלאכי השרת“‪.‬‬ ‫‪b‬‬ ‫• ‘דער ניגון פון די מלאכים עולים ויורדים‬ ‫כ”ק מרן מהר”א זי”ע האט זיך געפיהרט צו‬ ‫כ”ק מרן מהר”א זי”ע האט אמאהל געזאגט‪:‬‬ ‫לערנען גמרא מסכת סוכה נאכ‘ן אויספאסטן‬ ‫דער זיינע מרן מהר”ש זי”ע האט געהערט דעם‬ ‫מוצאי יום הכיפורים‪,‬‬ ‫ניגון פון זיין רבי הרה“ק רבי שלמה לוצקער‬ ‫‪b‬‬ ‫זי”ע‪ ,‬וואס האט דאס געהערט פון זיין רבי‪ ,‬דער‬ ‫מעזריטשער מגיד‪ ,‬וואס האט דאס געהערט‬ ‫בהיכלו פונעם בעל שם טוב הק‘ זי”ע וואס‬ ‫צוזאם נעמען די תפילות‬ ‫האט דאס מקבל געווען פון אחיה השילוני‬ ‫• “מעלה די תפילות‪“...‬‬ ‫וואס האט דאס מקבל געווען פון יעקב אבינו‬ ‫דער בילגורייער רב זי”ע שרייבט בשם אחיו‬ ‫וואס האט דאס געהערט אין זיין חלום פון די‬ ‫המבדיל טיש‬ ‫כ”ק מרן מהר”א זי”ע אז דער טאטע מרן מהרי”ד‬ ‫מלאכי אלוקים‪ ,‬ווען זיי זענען געווען עולים‬ ‫זי”ע האט געזאגט א טעם דערויף‪ ,‬אז ס‘איז כדי‬ ‫ויורדים אויפ‘ן לייטער‪.‬‬ ‫הליכות בקודש‬ ‫“מעלה צו זיין אידישע תפילות למעלה” און‬ ‫מוצאי יום כיפור האבן רבוה“ק געפיהרט א‬ ‫אמאהל האט מרן מהרי”ד זי”ע געזאגט אז די‬ ‫אויף דער וועלט‪ ,‬און דאס איז א תקון אויף די‬ ‫טיש בסימן “ויום טוב היה עושה לאוהביו בשעה‬ ‫תפילות וואס זענען נישט ארויף ביז דעמאלט איז‬ ‫עבירה פון “חילול השם“‪ .‬דאס איז מרומז אינעם‬ ‫שיצא בשלום מן הקודש“ (יומא ע‪ ).‬דער טיש‬ ‫ער זיי אצינד מעלה‪”.‬‬ ‫פיוט פון המבדיל‪ ,‬מיר דערמאנען “חטאתינו הוא‬ ‫ימחול‪ ,‬זרענו ירבה כחול“‪ ,‬אז אונזערע עבירות‪,‬‬ ‫האט געהייסן “המבדיל טיש“‪ ,‬אויפ‘ן נאמען‬ ‫• “שפיהרן די קדושת בית הכנסת‪“...‬‬ ‫פונעם פיוט “המבדיל“ וואס מ‘זינגט אינמיט‘ן‬ ‫אויך ווערט דערציילט אז מוצאי יום הכיפורים‬ ‫די עבירה פון חילול ה‘ דאס זאל דער באשעפער‬ ‫טיש‪ .‬רבוה“ק האבן אויך געטיילט פירות פאר‘ן‬ ‫מוחל זיין דורכדעם וואס “זרעינו ירבה כחול“‪,‬‬ ‫פון שנת תרפ“ז‪ ,‬דאס אונטערשטע יאהר פון מרן‬ ‫‘המבדיל טיש‘ מוצאי יום כיפור‪.‬‬ ‫מיר וועלן ערציהען אונזערע קינדער פאר תורה‬ ‫מהרי“ד זי“ע‪ ,‬ווען די משמשים האבן געטראגן מרן‬ ‫און מצות און יראת שמים וואס דורכדעם וועט‬ ‫• אין זכות פון קידוש ה‘‬ ‫זי”ע אויף זיין שטוהל אין שוהל אריין צוזאמען‬ ‫ארויס קומען א קידוש ה‘ אויף דער וועלט‪( .‬כ“ק‬ ‫אתינ ּו הוּא‬ ‫ַה ַּמ ְב ִּדיל ֵּבין ק ֶֹדׁש ְלחֹל‪ַ ,‬ח ּטֹ ֵ‬ ‫צו נעמען די תפילות‪ ,‬אזוי ווי דער מנהג יעדעס‬ ‫מרן מהרי“ד זי“ע מבעלזא)‬ ‫ִמחוֹל [פיוט למוצאי יום כיפור]‪.‬‬ ‫יְ‬ ‫יאהר‪ .‬און ווען די משמשמים זענען געשטאנען‬ ‫• מיר בעהטן מחילה פון באשעפער‬ ‫פארוואס זאגט מען באלד מוצאי יום‬ ‫ביים שוועל פונעם היכל האט מרן זי”ע געבעהטן‬ ‫הכיפורים “חטאתינו הוא ימחול“ נאכדעם וואס‬ ‫מ‘זאל זיך אפשטעלן‪ ,‬און אים אויסדרייען צום ארון‬ ‫אתינ ּו הוּא‬ ‫ַה ַּמ ְב ִּדיל ֵּבין ק ֶֹדׁש ְלחֹל‪ַ ,‬ח ּטֹ ֵ‬ ‫הקודש און ער האט געזאגט‪ :‬איר מיינט אוודאי אז‬ ‫ִמחוֹל [פיוט למוצאי יום כיפור]‪.‬‬ ‫יְ‬ ‫מיר האפן אז דער באשעפער האט אונז שוין אין‬ ‫יום כיפור אלעס מוחל געווען‪ .‬נאר ס‘קען זיין‪ ,‬די‬ ‫דער טאטע ז”ל און דער זיידע ז”ל זענען צוריק‬ ‫מ‘דארף פארשטיין‪ ,‬פארוואס בעהטן מיר‬ ‫געגאנגען אין שוהל מוצאי יום הקדוש כדי מעלה‬ ‫מוצאי יום כיפור ‘חטאתינו הוא ימחול‘‪ ,‬מיר גלייבן‬ ‫גמרא זאגט אז אויף די עבירה פון “חילול השם“‬ ‫איז אפילו יום כיפור נישט מכפר‪ .‬שטייט אבער אין‬ ‫צו זיין די תפילות אין הימל‪ ,‬זאג איך אייך‪ ,‬אז ס‘איז‬ ‫דאך אז יום כיפור האט שוין דער באשעפער מוחל‬ ‫געווען כדי זיך אנצוזאפן פון די קדושת בית הכנסת‪,‬‬ ‫געווען אויף אלע אונזערע עבירות? מ‘דערציילט‬ ‫ספר “שערי תשובה“ [שער א‘ אות מ“ז] אז דורך‬ ‫די מצוה פון קידוש השם קען מען פאררעכטן די‬ ‫נאך וואס מ‘איז א גאנצן טאג געווען פארנומען מיט‬ ‫אז דער הייליגע אפטא רב זי“ע האט זיך אמאהל‬ ‫די עבודת היום און מ‘האט נשט געהאט קיין צייט‬ ‫אויסגעדרוקט‪ ,‬אז ס‘איז דא אזעלכע זאכן וואס‬ ‫עבירה פון חילול ה‘‪ ,‬דערפאר אויב לערנט מען‬ ‫מיט די קינדער תורה און מ‘איז זיי מחנך אויף‬ ‫צו שפיהרן די קדושת בית הכנסת‪.‬‬ ‫ביי אנדערע מענטשן איז דאס ‘מצוות‘‪ ,‬און ביי‬ ‫אים איז דאס ‘עבירות‘ און ער טוהט תשובה אויף‬ ‫תורה און מצות אז זיי זאלן דאס מקיים זיין אין די‬ ‫“אויסגעמישט די טרעהרן‪“...‬‬ ‫•‬ ‫דעם‪ .‬כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט געזאגט אויף‬ ‫אמאהל האבן עטליכע יושבים זיך ערוואגט צו עפענטליכקייט דאס איז א גרויסער קידוש ה‘ וואס‬ ‫>>>>>‬ ‫פרעגן פון מרן מהר”א זי”ע בשעת זיין טאטע מרן א איד קען מקדש זיין דער באשעפער‘ס נאמען‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין יום כיפור‬ ‫ל‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬יום כיפור‪ ...‬נעילה‪ ...‬מוצאי יום הכיפורים‪...‬‬ ‫ווער האט גע‘גנב‘ט דעם שטריימל?‬ ‫כפרת עוונות און יראת שמים‪...‬האט דער איד‬ ‫גע'גנב'עט”‪ .‬אבער דער איד האלט זיך ביי זיינ‘ס אז‬ ‫יום כיפור אין די הייליגע שוהל אין די‬ ‫געבעהטן ער זאל האבן הצלחה אין זיינע מעשים‪.‬‬ ‫ער האט נישט גע‘גנב‘ט דעם שטריימל!"‪ ,‬און ער‬ ‫שטאט בעלזא בשעת די הפסקה צווישן תפילת‬ ‫האב איך זיך געוואונדערט‪ ,‬וואס האט א איד‬ ‫לייגט נאך צו און טענ‘הט‪" :‬ווי קען אפילו בייפאלן‬ ‫מנחה און נעילה‪ ,‬האט איינער פון די חסידים‬ ‫אין אזעלכע הויכע און הייליגע מאמענטן צו‬ ‫פאר‘ן רבי‘ן‪ ,‬אז איך זאל באגיין ַאזא נידערטרעכטיגע‬ ‫באמערקט אז זיין נייער שטריימל וואס ער‬ ‫בעהטן אויף געשעפטליכע זאכן און גליסטן צו‬ ‫זאך און גנב‘נען אינמיט‘ן יום כיפור?!"‬ ‫האט לעצטנס געקויפט איז אים פלוצלינג‬ ‫געלט‪ .‬ווייל אין דעם הייליגן טאג זענען דאך‬ ‫ָאבער מרן זי”ע‪ ,‬נעמט נישט אהן זיינע ווערטער‪,‬‬ ‫פארשוואונדן געווארן נישט וואוסנדיג וואו‬ ‫אלע געגליכן צו מלאכים‪,‬‬ ‫זאגנדיג‪:‬‬ ‫און מוסר‘ט אים מיט שטרענגע רייד ָ‬ ‫ס‘איז אהין געקומען‪.‬‬ ‫און זענען פארנומען מיט‬ ‫"זאלסט וויסן ַא ז אויב דו וועסט נישט באלד‬ ‫באלד נאך מעריב האט‬ ‫תפילות ובקשות‪ ,‬צו טוען‬ ‫צוריק געבן די גניבה‪ ,‬וועסטו האבן א ביטערן סוף!‬ ‫דער חסיד געמאכט א‬ ‫תשובה ותיקון המעשים‪,‬‬ ‫און ווי לענגער דו וועסט ווארטן צוריקצוגעבן די‬ ‫ויצעקו און געשריגן‬ ‫און מיט‘ן גאנצן הארץ‬ ‫גע‘גנב‘טע סחורה‪ַ ,‬אלץ ביטערער וועט זיין דיין‬ ‫“געוואלד מ‘האט גע‘גנב‘ט‬ ‫זיך דערנעהנטערן צום‬ ‫גורל!"‬ ‫זיין נייעם שטריימל”‪.‬‬ ‫הייליגן באשעפער‪ ,‬און‬ ‫הערנדיג די שארפע ווערטער‪ ,‬האט זיך דער‬ ‫ס‘איז געווארן א טומל‬ ‫נישט טראכטן פון אזעלכע‬ ‫איד שטארק דערשראקן‪ ,‬און שנעל מודה געווען ַאז‬ ‫אין די שוהל‪ ,‬און דער‬ ‫גשמיות‘דיגע ענינים‪...‬‬ ‫טאקע גע‘גנב‘ט דעם שטריימל‪ ,‬און מיט‬ ‫ער האט ַ‬ ‫גערויש האט דערגרייכט‬ ‫האט איך פון דעם פארשטאנען אז ס‘איז נישט‬ ‫א ציטער געלאפן צוריקברענגען דעם שטריימל‪.‬‬ ‫ביז כ”ק מרן מהרי”ד זי”ע‪ .‬ווען מרן זי”ע האט‬ ‫אנדערש‪ ,‬נאר‪ ,‬אז דער מענטש איז עוסק אין‬ ‫דערוואוסט‪,‬‬ ‫ּ‬ ‫דערפון‬ ‫ֿ‬ ‫האבן זיך‬ ‫ווען די חסידים ָ‬ ‫געהערט וואס ס‘האט פאסיהרט האט ער אויפ‘ן‬ ‫'יום כיפור'דיגע געשעפטן‪ ,‬און ווען איך האב‬ ‫זענען זיי ערשטוינט געווארן ֿפונעם אפענעם רוח‬ ‫ארט גארנישט רעאגירט‪ ,‬נאר באלד נאך הבדלה‬ ‫געהערט וועגן די גניבה האב איך פארשטאנען‬ ‫האט באלד געוואוסט‬ ‫וואס ָ‬‫הקודש פון מרן זי”ע‪ָ ,‬‬ ‫און אויספאסטן‪ ,‬האט ער געלאזט רופן צו זיך‬ ‫אז דער מענטש מוז זיין דער גנב”‪‘( .‬אמרי דבש‘ מפי‬ ‫האט זיך‬ ‫ווער דער גנב איז‪ .‬ממחרת יום הכיפורים‪ָ ,‬‬ ‫א געוויסער איד‪ ,‬און אים שטרענג געזאגט‪:‬‬ ‫הרה”ג רבי יהושע וויינבערגער מדינוב בנו של הגאון רבי מרדכי זצ”ל)‬ ‫געוואנדן צו הגאון רבי מרדכי וויינבערגער‬ ‫ָ‬ ‫מרן זי”ע‬ ‫"איך הייס דיך‪ ,‬דו זאלסט שוין צוריק געבן‬ ‫ווערט דערציילט אז ווען כ”ק מרן מהר”א‬ ‫געזאגט‪" :‬די‬ ‫זצ"ל דער דומ”ץ אין בעלזא‪ ,‬און אים ָ‬ ‫דעם שטריימל וואס דו האסט גע‘גנב‘ט צום‬ ‫זי”ע האט געהערט וואס ס‘איז געשעהן‪ ,‬האט‬ ‫חסידים מיינען זיכער אז איך האב אנטדעקט דעם‬ ‫אייגענטומער”‪ .‬דער איד פרובירט צו לייקענען‬ ‫ער זיך אנגערופן און געזאגט‪" :‬דער טאטע‬ ‫גנב מיט 'רוח הקודש'‪ ,‬אבער ס‘איז נישט אזוי‪ .‬נאר‬ ‫די גאנצע זאך און זאגט‪“ :‬איך האב גארנישט‬ ‫זעהט דאך אין ‘קוויטל‘ דעם וועזן פונעם גאנצן‬ ‫ערב יום כיפור האבן מיר אסאך חסידים געגעבן‬ ‫גע'גנב'עט!"‬ ‫מענטש‪ ,‬און אין דעם קוויטל האט דער טאטע‬ ‫‘קוויטלעך'‪ ,‬און צווישן זיי איז געווען דער איד‪ .‬און‬ ‫אבער מרן זי”ע וויל נישט הערן וואס ער‬ ‫געזעהן אז דער איד האט ליעב צו ‘בארגן‘ זאכן"‪.‬‬ ‫ווען די חסידים האבן געבעהטן פאר רוחניותדיגע‬ ‫זאגט און און באפעהלט אים נאכאמאהל ער‬ ‫(ספר ‘מועדי קדש‘ חלק א‘ ירח האיתנים)‬ ‫זאכן‪ ,‬זיי זאלן זוכה זיין צו תשובה שלימה‪ ,‬צו‬ ‫זאל שוין צוריק געבן די גניבה וואס ער האט‬ ‫>>>>>‬ ‫דאס קען זיין די כוונה וואס מיר בעהטן מוצאי יום‬ ‫געטוען אויף דעם וואס ער דארף תשובה טוען‪,‬‬ ‫די ווערטער עטליכע ‘פשטים‘‪ ,‬און איינע פון די‬ ‫כיפור אז דער באשעפער זאל מוחל זיין אונזערע‬ ‫ווייל ס‘וואלט דאך בעסער געווען אז ער זאל בכלל‬ ‫פשטים איז געווען אז ער האט געמיינט די מצוה‬ ‫עבירות‪ ,‬מיר בעהטן מחילה אז מיר האבן מטריח‬ ‫נישט זינדיגן און ער זאל נישט דארפן מטריח זיין‬ ‫פון תשובה‪ ,‬וואס ביי אנדערע מענטשן איז דאס‬ ‫געווען דעם באשעפער אז ער זאל אונז דארפן‬ ‫דעם באשעפער ער זאל אים מוחל זיין זיינע עבירות‪.‬‬ ‫א ‘מצוה‘‪ ,‬אבער דער אפטער רב האט תשובה‬ ‫>>>>>‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח‬ ‫*גליון השבוע נתנדב ע“‏י ידידנו הרה"ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח‬ ‫ר‘ יודל וועבער הי“ו לעי“‏נ זקנתו‬ ‫ר‘ גבריאל שלמה ברוין הי“ו לעי“‏נ זקינו‬ ‫ר‘ אהרן וועבער הי“ו לעי“‏נ אביו‬ ‫ר‘ יודל דייטש הי“ו לעי“‏נ אחיו הרה”ח‬ ‫מרת אסתר פייגא ב“‏ר צבי ע“ה‬ ‫הרה”ח ר‘ ישעי' שלו' ב“‏ר שלמה ע“ה‬ ‫הרה”ח ר‘ ישעי' שלו' ב“‏ר שלמה ע“ה‬ ‫ר‘ שלמה יוסף חיים ע”ה ב“‏ר יבלחט”א‬ ‫וועבער • נפטרה י”א תשרי תשס"ו‬ ‫וועבער • נפטר יום הכיפורים תשפ”ד‬ ‫• נפטר יום הכיפורים תשפ”ד‬ ‫ר‘ אברהם יעקב הי”ו • נפטר ג‘ תשרי תש”פ‬ ‫הגליון נדבת ידידינו הרה“ח ר‘ אברהם לעווענשטיין הי“ו‬ ‫*הגליון נדבת ידידנו הרה”ח ר‘ ישראל יוסף וועבער הי“ו‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫לעי“נ הרה“ק רבי אברהם אביש בן הגה“ק‬ ‫לעי“‏נ אמו מרת אסתר פייגא ב“‏ר צבי ע“ה וועבער‬ ‫ר‘ שלמה וועבער הי“ו לעי“‏נ אביו‬ ‫ר‘ אברהם בנימין וועבער הי“ו לעי“‏נ אביו‬ ‫• נפטרה י”א תשרי תשס”ו‬ ‫הרה”ח ר‘ ישעי‘ שלו‘ ב“‏ר שלמה ע“ה‬ ‫הרה”ח ר‘ ישעי' שלו' ב“‏ר שלמה ע“ה‬ ‫רבי צבי הירש זי“ע אב”ד ליסא ופרנקפורט‬ ‫ולעי”נ חמותו מרת שיינדל ב“‏ר יעקב ע“ה זאבעל‬ ‫• נלב”ע י“א תשרי ה‘תקכ“ט‬ ‫• נפטרה י”א תשרי תשמ”ט‬ ‫• נפטר יום הכיפורים תשפ”ד‬ ‫וועבער • נפטר יום הכיפורים תשפ”ד‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח ר‘ יעקב אשר וועבער הי“ו‬ ‫“מיין שבת אוצר“ און נאך קענט איר געפונען יעדער וואך‬ ‫לעי“‏נ זקנתו מרת אסתר פייגא ב“‏ר צבי ע“ה וועבער‬ ‫*גליון השבוע נתנדב ע“‏י ידידנו הרה"ח‬ ‫ר‘ דוד בר"א וועבער הי“ו לעי“‏נ זקינו‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח‬ ‫ר‘ הערש מיילעך לאנגסאם הי“ו לעי“‏נ זקינו‬ ‫אין די וועכענטליכע אויסגאבע פון “המחנה“ מעגאזין‬ ‫• נפטרה י”א תשרי תשס"ו‬ ‫הרה”ח ר‘ ישעי' שלו' ב“‏ר שלמה ע“ה‬ ‫הרה”ח ר‘ ישעי' שלו' ב“‏ר שלמה ע“ה‬ ‫ולעי”נ זקנתו מרת שיינדל ב“‏ר יעקב ע“ה זאבעל‬ ‫‪T:718-438-1263 • F:718-569-6440 • e-mail: NEWS@hamachne.com‬‬ ‫• נפטרה י”א תשרי תשמ”ט‬ ‫וועבער • נפטר יום הכיפורים תשפ”ד‬ ‫וועבער • נפטר יום הכיפורים תשפ”ד‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין יום כיפור‬ ‫לא‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬יום כיפור‪ ...‬נעילה‪ ...‬מוצאי יום הכיפורים‪...‬‬ ‫>>>>>‬ ‫• באזיגט דעם שטן‪...‬‬ ‫מוחל זיין יום כיפור אויף אלע אונזערע עבירות‪.‬‬ ‫(כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א ‪ -‬המבדיל טיש תשנ“ח)‬ ‫בלאזן מוצאי‬ ‫א טעם אויפ‘ן מנהג פון שופר ָ‬ ‫יום כיפור‪ ,‬האט מחדש געווען איינער פון די‬ ‫‪E‬‬ ‫ראשונים‪ ,‬רבינו אלעזר מגרמיזא זצ”ל אין זיין‬ ‫ספר הרוקח הגדול (אות רי”ז‪ ,‬וואס ווערט‬ ‫‪ J‬מאוצרות הצדיקים ‪L‬‬ ‫• מוצאי יוהכ”פ •‬ ‫געברענגט אין ב”י סי‘ תרכ”ד)‪ .‬אונזער מנהג‪...‬‬ ‫בלאזן מוצאי יו”כ נאר איין תקיעה‪,‬‬ ‫איז צו ָ‬ ‫ארויסצוברענגען אז מיר האבן געזיגט דעם‬ ‫שטן‪ ...‬דאס איז לויט ווי אזוי ס‘שטייט אין פרקי‬ ‫דר‘ אליעזר (פמ”ו) אז יו”כ איז מכפר על אלע‬ ‫• זאלסט האבן אלעס גוטס אויסגעבעהטן‬ ‫וואונטש מען איינעם דעם צווייטן אז “דו זאלסט‬ ‫עבירות‪ ,‬גרינגע און הארבע‪ ,‬אזוי ווי ס‘שטייט‬ ‫די וועלט פיהרט זיך אז נאך יום כיפור‬ ‫האבן אלעס גוט‘ס אויםגעבעהטן“ אז וואס מ‘האט‬ ‫אין פסוק (ויקרא טז‪:‬ל) “מכל חטאתיכם לפני ה‘‬ ‫וואונטשט איינער דעם צווייטן “זאלס‘ט האבן‬ ‫געבעהטן זאל זיין גוט פאר מיר‪( .‬ישמח ישראל אות ה‘)‬ ‫תטהרו”‪ .‬האט דער שטן געזעהן‪ ,‬אז ער געפינט‬ ‫אלעס גוטס אויסגעבעהטן“‪ .‬קען זיין דער טעם‬ ‫נישט קיין זינד ביי אידן‪ ,‬האט ער געזאגט פאר‘ן‬ ‫דערפון איז‪ ,‬ווייל ווער קען אויף זיך זאגן אז ער • מוצאי יוהכ“פ ווערט גערופן “יום טוב“‬ ‫פאלק‬ ‫באשעפער‪“ ,‬רבונו של עולם” דו האסט א ָ‬ ‫ס‘שטייט אז ווען דער כהן גדול איז‬ ‫האט געדאוונט ווי ס‘דארף צו זיין‪ ,‬אז ער האט‬ ‫אויף די ערד וואס איז גלייך צו מלאכים אין‬ ‫אינזין געהאט די ריכטיגע כוונות‪ ,‬דערפאר איז מען ארויסגעקומען פון קודש הקדשים נאכ‘ן ענדיגן די‬ ‫הימל‪ ,‬אזוי ווי די מלאכים גייען ּב ָארפעס‪ ,‬אזוי‬ ‫מרמז איינער דעם צווייטן‪ ,‬אז אפילו די תפלות גאנצע עבודה וואס ער האט געדארפט טוען יום‬ ‫אויך די אידן‪ ,‬און דער באשעפער הערט פונעם‬ ‫זענען נישט געווען מיט די ריכטיגע כוונות‪ ,‬אבער כיפור אין בית המקדש האט ער געמאכט א “יום‬ ‫קטיגור די עדות אויף די אידן‪ ,‬און ער איז מכפר‬ ‫ס‘זאל זיין דעם ווילן פון באשעפער אז ער זאל טוב“ דערפאר מאכן מיר אויך נאך יום כיפור א יום‬ ‫אלע זייערע זינד‪ ,‬און ער זאגט “מכל חטאתיכם‬ ‫טוב‪ .‬מוצאי יום כיפור איז א גרויסע שמחה און פרייד‬ ‫דאס אויך אננעמען לרצון‪( .‬דברי יחזקאל)‬ ‫לפני ה‘ תטהרו”‪.‬‬ ‫• וואס מ‘האט געבעהטן זאל זיין גוט פאר מיר‪ .‬און מ‘מאכט טענץ‪( .‬רמתים צופים)‪.‬‬ ‫נאך אן אופן קען מען זאגן א טעם דערויף‪ • :‬סעודה במוצאי יום הכיפורים‬ ‫ווי איינער וואס האט אויף איינמאהל פארדינט‬ ‫ס‘שטייט אין מדרש אז מוצאי יום הכיפורים גייט‬ ‫ס‘שטייט אין חובת הלבבות (שער חשבון הנפש‬ ‫א גרויסע סומע געלט וואס ער האט זיך נישט‬ ‫ארויס א בת קול פון הימל און רופט אויס‪ ,‬גייט עסן‬ ‫השמונה עשר) אז א חסיד האט מתפלל געווען‬ ‫געפלאגט דערויף מאכט ער דעמאלט א סעודה‬ ‫אייער ברויט מיט א פרייד‪ ,‬ווייל דער באשעפער‬ ‫צום באשעפער דערנאך האט ער געזאגט “רבונו‬ ‫פאר זיינע גוטע פריינד‪ ,‬זיי זאלן קומען מיט אים‬ ‫האט שוין באוויליגט אייערע מעשים‪ ,‬דעם בת קול‬ ‫של עולם“ איך האב דאס און דאס געבעהטן ווייל‬ ‫צו זיין סעודה‪ ,‬וואס איז אויפן סמך פונעם בת קול‬ ‫הערט יעדער לויט זיין מדריגה‪ .‬די סעודה פון מוצאי‬ ‫לויט מיינע השגות‪ ,‬פארשטיי איך אז די זאכן זענען‬ ‫וואס רופט אויס פון הימל מוצאי יום הכיפורים‪:‬‬ ‫יום כיפור האט נישט א סמך מבחינת יום טוב‪ ,‬נאר‬ ‫גוט פאר מיר‪ ,‬אבער די רבונו של עולם לויט דיינע‬ ‫‘גייט עסן אייער ברויט מיט פרייד‘ מאכן מיר‬ ‫ס‘איז א מנהג פון אלע אידן‪ ,‬צוליעב דעם וואס‬ ‫גרויסע חסדים וואס דו ווייסט דאך‪ ,‬וואס ס‘איז‬ ‫דעמאלט א סעודה‪( .‬תורת אמת למוצאי יו“כ)‬ ‫דער באשעפער האט מוחל געווען אלע אונזערע‬ ‫גוט פאר מיר באמת‪ ,‬נאר דאס גיב מיר‪ ,‬סיי איך‬ ‫גמר חתימה טובה ושנה טובה ומבורכת‬ ‫זינד‪ ,‬האט מען דאס געמאכט פאר א יום טוב‪ ,‬אזוי‬ ‫וויל דאס יא אדער איך וויל דאס נישט‪ ,‬דערפאר‬ ‫לכל בית ישראל‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫ר‘ דוד יעקב מרדכי שפירא הי“ו‬ ‫ר‘ אהרן בוים הי“ו לעי“‏נ זקנו‬ ‫ר‘ יעקב יחזקי' בוים הי“ו לעי“‏נ אביו‬ ‫הי“ו‬ ‫צבי וויינגארטען‬ ‫ר‘‬ ‫לעי“‏נ אביו הרה”ח ר‘ יצחק אייזיק ב“‏ר דוד ע“ה‬ ‫הגה”ח רבי שמחה בונם ב“‏ר אליעזר ז“ל‬ ‫הגה"ח רבי שמחה בונם ב“‏ר אליעזר ז“ל‬ ‫ב”ר‬ ‫משה‬ ‫לעי“נ אביו הרה”ח ר‘‬ ‫• נפטר י”ג תשרי תשע”ג‬ ‫בוים • נפטר י”ב תשרי תשס”ז‬ ‫• נפטר י”ב תשרי תשס”ז‬ ‫ע”ה מנייפעסט‬ ‫ישראל‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫זכה להיות בעל האכסניא‬ ‫ר‘ משה יודא שפירא הי“ו לעי“‏נ אביו‬ ‫ר‘ הערשל זילבערשטיין הי“ו לעי“‏נ זקנו‬ ‫ר‘ חנני' בוים הי“ו לעי“‏נ זקנו‬ ‫למרן זי”ע בימי הזעם‬ ‫הרה”ח ר‘ יצחק אייזיק ב“‏ר דוד ע“ה‬ ‫הגה”ח רבי שמחה בונם ב“‏ר אליעזר ז“ל‬ ‫הגה"ח רבי שמחה בונם ב“‏ר אליעזר ז“ל‬ ‫• נפטר י“ד תשרי תשנ”ו‬ ‫• נפטר י”ג תשרי תשע”ג‬ ‫בוים • נפטר י”ב תשרי תשס”ז‬ ‫בוים • נפטר י”ב תשרי תשס”ז‬ ‫“קו הריבית“ האטליין‬ ‫שע"י בי"ד מיוחד ל'עניני ריבית' של הרה"ג רבי פינחס ווינד שליט"א‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח‬ ‫ר‘ אהרן פרידמאן הי“ו לעי“‏נ חותנו‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה”ח‬ ‫ר‘ אליעזר בר”ש איגל הי“ו לעי“‏נ זקנו‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידנו הרה"ח‬ ‫ר‘ חנני’ בוים הי“ו לעי“‏נ זקנו‬ ‫פון ‪ 8‬אינדערפרי ביז ‪ 12‬ביינאכט ‪1-845-493-8604‬‬ ‫הרה”ח ר‘ יצחק אייזיק ב“‏ר דוד ע“ה‬ ‫הגה”ח רבי שמחה בונם ב“‏ר אליעזר ז“ל‬ ‫הגה”ח רבי שמחה בונם ב“‏ר אליעזר ז“ל‬ ‫‪email: Ribishotline@gmail.com‬‬ ‫שפירא • נפטר י”ג תשרי תשע”ג‬ ‫בוים • נפטר י”ב תשרי תשס”ז‬ ‫בוים • נפטר י”ב תשרי תשס”ז‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ המחנכת‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫הרה“ח ר‘‏ משה אלעזר‬ ‫הדגולה והחשובה אשה יראת ה‘ מרת ברכה‬ ‫הילדה התמימה מינצא לאה ע“ה‬ ‫ר‘‏ ישראל צבי (הערשל) ב“ר‬ ‫ר‘‏ אברהם יודא ב“ר‬ ‫ב“ר צבי ע“ה לעמבערגער‬ ‫ב“ר דוד מנשה ע“ה ביגעלאייזן‬ ‫בת יבלחט“א ר‏‘ לוי יצחק הכהן הי“ו‬ ‫יוסף יונה ע“ה קליין‬ ‫ישעי‘ עקיבא ע“ה פיינער‬ ‫• נפטר ח‘ אדר תשנ“ח ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫נפטרה ה‘ תמוז תשפ“ג • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫נפטרה כ“ד טבת תשפ“ב • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫• נפטר ג‘ טבת תשע“ז ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫• נפטר כ“ג אלול תשע“ח ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין יום כיפור‬ ‫לב‬ ‫פ‘ האזינו יוהכ“פ תשפ“ז‬