gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מתנהג בחסידות · Misnaheg Bechasidus — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

מוציא לאור: מתנהג בחסידות · Misnaheg Bechasidus

שבוע: האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

מתנהג בחסידות · Misnaheg Bechasidus — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫גייען חתו‬ ‫בקעי ‪:‬ןרעדנא ן'טימ רענייא ןבאה הנותח ןעייג‬ ‫שדקמה תיב רעטייווצ רעד זיא עקאט סאווראפ‬ ‫ג‬ ‫‪.‬ןדנובראפ ןוא טנאנ ןייז לאז'מ‬ ‫ג‬ ‫און עשו‬ ‫‪.‬האל ןוא לחר טימ ןבאה הנותח ןעייג ושע ןוא‬ ‫השעמ א ןגעוו ‪,‬םנח תאנש בילוצ ןראוועג בורח‬ ‫בס”ד‬ ‫אזא אד זיא'ס זא ןעמ טסייוו טנייה יוו טקנופ‬ ‫לאה האט‬ ‫ןענאטשראפ טאה יז לייוו ‪,‬טנייוועג טאה האל‬ ‫ךיילגראפ א עקאט סע זיא ?אצמק רבו אצמק ןופ‬ ‫ק‬ ‫זייןמ ןבאה הנותח טייג יז ןוא "הלודגל לודגה" זא‬ ‫יו"ל ע"י‬ ‫מחזק טי‬ ‫אוןוצ‬ ‫זייןש יד‬ ‫מעודדשל‬ ‫איד‪.‬תורומח‬ ‫אייןסאוו‬ ‫פאר‬ ‫ווארטרוג ן‬ ‫באזירטואויף דעם םאז‬ ‫ז‬ ‫א‬ ‫ך‬ ‫איזייוו' א יו‬ ‫זיילרע‬ ‫צווישןסע‬ ‫שייכותענאק‬ ‫א ‪',‬ןאשק‬ ‫דער‬‫פרעגט‪:‬ז ןעק יוז‬ ‫ןיי‬ ‫)‬ ‫אז "הגדול‬ ‫קהל נועם‬ ‫באה‬ ‫עד ןעוועג ם‬ ‫דער מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט‪:‬‬ ‫ווארט פאר איין איד‪ .‬מעודד זיין און מחזק זיין‬ ‫דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם אז‬ ‫ווארט פאר איין איד‪ .‬מעו‬ ‫גוט‬ ‫א‬ ‫זאגן‬ ‫מוז‬ ‫איך‬ ‫פארשרייבן‪:‬‬ ‫זיך‬ ‫און‬ ‫צעטל‬ ‫א‬ ‫חיבור‪.‬‬ ‫א‬‫א‬ ‫האבן‬‫פ‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫ב‬ ‫צו‬‫י‬ ‫נ‬ ‫ד‬ ‫ו‬ ‫נ‬ ‫ג‬ ‫צ‬ ‫אויסגעוועלט‬ ‫ו‬ ‫ו‬‫י‬ ‫ש‬ ‫ן‬ ‫צ‬ ‫ו‬ ‫ו‬ ‫י‬ ‫האבן‬‫י‬ ‫מ‬ ‫ע‬ ‫נ‬ ‫ט‬ ‫מענטשן‬ ‫ש‬ ‫ן‬ ‫ו‬ ‫ו‬ ‫א‬ ‫ס‬ ‫א‬ ‫זי‬ ‫עשו‪ .‬אבע‬ ‫‪+‬אלימלך‬ ‫סאוו עכילקילג יד ןעוועג זיא לחר רעבא ‪.‬ושע‬ ‫?שדקמה תיב ןטשרע םייב ןברוח‬ ‫א צעטל און זיך פארשרייבן‪ :‬איך מוז זאגן א גוט‬ ‫מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבור‪.‬‬ ‫א צעטל און זיך פארשרייב‬ ‫האט געוו‬ ‫נעמעןיבא בקעי ןעמוקאב טייג יז זא טסואוועג טאה‬ ‫יזענסק‬ ‫געהאלטן דעם ביהמ"ק‬ ‫א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג‪ ,‬צו נעמען‬ ‫א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג‪ ,‬צו ‪,‬ונ‬ ‫גאנצערשרע םייב ‪.‬יוזא ןינע םעד ריבסמ רע זיא‬ ‫דאךינ אז צוויי‬ ‫מציאות פון פריינטשאפט מיינט דאך אז צוויי‬ ‫ןט‬ ‫פ‬ ‫ק טש‬ ‫פריינטשאפטיפ ןיי‬ ‫מיינט‬ ‫פוןבא ‪,‬ךאז עשיז‬ ‫ס רע‬ ‫‪,‬עטכע ןא זיא'‬ ‫מציאות‬ ‫א מענטש זאל זיך איינפי‬ ‫דעם בחיר‬ ‫‪1402‬ובאה ריחב םעד‬ ‫‪,59st.‬ת‬ ‫רוחב א – בקעי שודק ונשודק‬ ‫בייפא חבר איז אנדערש‪ ,‬וויבאלד דער‬ ‫– ביי א חבר איז אנדערש‪ ,‬וויבאלד דער גאנצער‬ ‫נ‬ ‫י‬ ‫מ‬ ‫י‬‫ו‬ ‫ת‬ ‫'‬‫ד‬ ‫י‬ ‫ג‬‫ע‬ ‫א‬ ‫ה‬ ‫ב‬ ‫ה‬ ‫‪.‬‬ ‫ס‬ ‫'‬‫א‬ ‫י‬ ‫ז‬ ‫א‬ ‫רעגיד'תו–ימינ‬ ‫בנשיאות כ"ק מרן‬ ‫כח האחדות האט‬ ‫טוסט"‪.‬‬ ‫ב‬ ‫י‬‫ת‬ ‫ה‬ ‫מ‬ ‫ק‬ ‫ד‬ ‫ש‬ ‫א‬ ‫י‬‫ז‬ ‫ג‬ ‫ע‬ ‫ו‬‫ו‬ ‫ע‬ ‫ן‬ ‫א‬ ‫מ‬ ‫ו‬ ‫ר‬ ‫א‬ ‫'‬‫ד‬ ‫טוסט"‪.‬‬ ‫י‬‫ג‬ ‫ע‬ ‫ג‬‫י‬ ‫ל‬ ‫ו‬ ‫י‬ ‫ש‬ ‫כ‬‫י‬ ‫נ‬ ‫ה‬ ‫החיבורקבעצמם"‬ ‫הדרכהרבח ןייז וצ טלעוועגסיוא‬ ‫מצבסאוו רש‬ ‫ה ייז‬ ‫הרעותןבא‬ ‫הוא‬ ‫שםג ןיילא‬ ‫"אבלאמע‬ ‫אוצר‬ ‫ןוא םמצעמ טכ‬ ‫טוסט"‪.‬‬ ‫פרקי‬ ‫למעשה‪,‬‬ ‫פון פיר‬ ‫שליט"א ןוא ריפ ןופ‬ ‫אדמו"ריצכא‬‫שינ לאמנייק טאה סאוו ג‬ ‫וויפיל חסדטדו‬ ‫ס"ח‬ ‫גליון קמט‬ ‫"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם"‬ ‫דיין גוטן איידעם"‪" ,‬איך בין מקנא וויפיל חסד דו‬ ‫מקנאתחתב‬ ‫ביןא ‪,‬םינו‬ ‫"איךא ןו‬‫איידעם"‪,‬מ ביו‬ ‫גוטןךיז טאה'‬ ‫דייןראפ‬ ‫טימ טגידניז‬ ‫‪.‬םי‬ ‫דיין גוטן איידעם"‪" ,‬איך בי‬ ‫גליון‬ ‫והתחזקותרוביח רתוי ךכיפל"‬ ‫מוסרמ םיע‬ ‫געזינדיגט‬ ‫‪.‬השודקה תומילש ‪,‬טגידניזעג‬ ‫מקנא מיט‬ ‫דיך‬ ‫בין‬ ‫"איך‬ ‫בחור"‪,‬‬ ‫גוטן‬ ‫דיין‬ ‫פאר‬ ‫ברידער‪.‬‬ ‫זיי‬ ‫זענען‬ ‫ממילא‬ ‫און‬ ‫מאמען‪,‬‬ ‫יום‬ ‫געווארןחיום‬ ‫לחיי‬ ‫פאר דיין גוטן בחור"‪" ,‬איך בין דיך מקנא מיט‬ ‫טגנערבעג סע טאה תוריבע יירד יד ןופ ענייא‬ ‫מאמען‪ ,‬און ממילא זענען זיי ברידער‪.‬‬ ‫פאר דיין גוטן בחור"‪" ,‬אי‬ ‫ביירה‬ ‫‪",‬םיחאה ן‬ ‫דיך מקנא‬ ‫ביןזא‬ ‫"איךט א‬ ‫האמו‬ ‫לערנסט"‪,‬‬ ‫דוכש יד זא‬ ‫פלייסיגהני‬ ‫וויווא זיא‬ ‫קנאהקע‬‫דעם זעלבן טאטן‪ ,‬ביי דער זעלבער‪.‬ןעגנאגעג‬ ‫דברים‬ ‫קנאה ווי פלייסיג דו לערנסט"‪" ,‬איך בין דיך דורך‬ ‫מקנאאונז‪.‬‬ ‫געווארן ביי דעם זעלבן טאטן‪ ,‬ביי דער זעלבער‬ ‫קנאה ווי פלייסיג דו לערנס‬ ‫ענדליך‬ ‫יז ןוא ןבאה הנותח םייב ןיוש יז טלאה ךילדנע‬ ‫שבתעמוקאב טאה‬ ‫האזינונ ‪-‬‬ ‫צו יענעם און אים זאגן‪" ,‬ר' איד‪ ,‬איך פלאץ פאר‬ ‫ווערן ךאסאבאשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירן‬ ‫ס‬ ‫'‬‫א‬ ‫י‬ ‫ז‬ ‫א‬ ‫ס‬ ‫א‬ ‫ך‬ ‫א‬ ‫ג‬ ‫ר‬ ‫ע‬ ‫ס‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫י‬‫ב‬ ‫ו‬‫ר‬ ‫‪,‬‬ ‫א‬ ‫שובה תשפ"ז‬ ‫צו יענעם און אים זאגן‪" ,‬ר' איד‪ ,‬איך פלאץאליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן‬ ‫האט באק‬ ‫פאר‬ ‫מיס ן‬ ‫ןבל ידכ ‪,‬בקעי ןתח ריא ןופ םי‬ ‫באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירן‬ ‫צו יענעם און אים זאגן‪" ,‬ר'‬ ‫בייש‬ ‫ב‬ ‫י‬ ‫י‬ ‫ם‬ ‫צ‬ ‫ו‬ ‫ו‬‫י‬ ‫י‬ ‫ט‬ ‫קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים‪ :‬מ'זאל צוגיין‬ ‫ן‬ ‫ב‬ ‫י‬ ‫ת‬ ‫ה‬ ‫מ‬ ‫ק‬ ‫ד‬ ‫ש‬ ‫א‬ ‫י‬ ‫ז‬ ‫ש‬ ‫ו‬‫י‬ ‫ן‬ ‫ג‬ ‫ע‬ ‫ו‬‫ו‬‫ע‬ ‫ן‬ ‫א‬ ‫ן‬ ‫ש‬ ‫ט‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫ק‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫ע‬ ‫ברודער'ס ברודער‪ ,‬נאר ס'איז א פרט וואס דער‬ ‫ר‬ ‫ק‬ ‫ש‬ ‫ר‬ ‫א‬ ‫ו‬‫ן‬ ‫א‬ ‫ג‬ ‫ר‬ ‫ע‬ ‫ס‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫ס‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫ט‬ ‫זאל אים נ‬ ‫קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים‪ :‬מ'זאל צוגיין‬ ‫ןבעגקעווא ן'טימ ןראנסיוא ןענעק טשינ םיא לאז‬ ‫פארשעמט ווערן‪ .‬און אודאי טארן מיר נישט זיין‬ ‫ברודער'ס ברודער‪ ,‬נאר ס'איז א פרט וואס דער‬ ‫קנאה צו מרבה זיין באהב‬ ‫זיין‬ ‫נישט‬ ‫מ'זאל אנשטאט דעם טון עפעס גוט מיט דער‬ ‫גוטנאמיט דער‬ ‫עפעסרעד‬ ‫הניחב ע‬ ‫טון‬‫דעםיד ‪,‬‬ ‫אנשטאטיוליג‬ ‫מ'זאליא הניכש‬ ‫זייןוועג טשינ ז‬ ‫האווערן ןע‬ ‫דער ברודער האט גארנישט געטון צו ווערן זיין‬ ‫הבצו‬ ‫גארנישט ןעוו‬ ‫געטון‬ ‫האטטלדנאה'ס‬ ‫ברודערפ ךיז‬ ‫דערח ייווצ ןו‬ ‫מ'זאל אנשטאט דעם טון‬ ‫םיער ‪,‬םירב‬ ‫זאל נישט‬ ‫לאה אנש‬ ‫טעבראעג ךאד טאה בקעי ‪.‬לחר טאטשנא האל‬ ‫אוועקצוגעבן פון זיך‪ ,‬כדי א צווייטער זאל נישט‬ ‫א‬ ‫ז‬ ‫ו‬‫י‬ ‫ג‬ ‫ר‬ ‫ו‬ ‫י‬ ‫ס‬ ‫‪,‬‬ ‫א‬ ‫ו‬ ‫ן‬ ‫ד‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫ב‬ ‫י‬‫ת‬ ‫ה‬ ‫מ‬ ‫ק‬ ‫ד‬ ‫ש‬ ‫א‬ ‫י‬‫ז‬ ‫ג‬ ‫ע‬ ‫ש‬ ‫ט‬ ‫א‬ ‫נ‬ ‫ע‬ ‫ן‬ ‫א‬ ‫ו‬ ‫ן‬ ‫י‬‫ד‬ ‫י‬ ‫ד‬ ‫י‬ ‫ם‬ ‫‪.‬‬ ‫זיךנאר‬‫ס'שטייט (משלי יד‪ ,‬ל) "רקב עצמות קנאה"‪,‬‬ ‫ס'שטייט (משלי יד‪ ,‬ל) "רקב עצמות קנאה"‪ ,‬נאר‬ ‫געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצו‪.‬‬ ‫געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצו‪.‬‬ ‫ס'שטייט (משלי יד‪ ,‬ל) "רק‬ ‫זיין גרייט‬ ‫פאר לבן א‬ ‫לחר ןעמוקאב וצ ידכ ראנ טכענ ליפיוזא ןבל ראפ‬ ‫לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט‬ ‫טימ ראנ‬ ‫אויפפרעסןכ ן'‬ ‫אונזפ תודחאה ח‬ ‫זאללכ ןו‬ ‫קנאהרשי ל‬ ‫אפרעד ‪.‬לא‬ ‫אינערליכן קשר‪ ,‬וויבאלד זיי האבן קיינמאל ר‬ ‫ווי‬ ‫אינעווייניג‪,‬‬ ‫קנאה זאל אונז אויפפרעסן פון‬ ‫אינעווייניג‪ ,‬ווי‬ ‫פון‬ ‫נישט‬ ‫אינערליכן קשר‪ ,‬וויבאלד זיי האבן קיינמאל נישט‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫פ‬ ‫י‬ ‫ר‬ ‫ט‬ ‫א‬ ‫ו‬‫י‬ ‫ס‬ ‫א‬ ‫ז‬ ‫ד‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫פ‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫ז‬‫א‬ ‫ג‬ ‫ט‬ ‫קנאה זאל אונז אויפפרע‬ ‫ד‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫פ‬ ‫ס‬ ‫קו‬ ‫דארפן‬ ‫ל‪,‬‬ ‫פאר א ווי‬ ‫‪.‬בייוו א ראפ‬ ‫שבטים‪ .‬און מיר‪ ,‬די קינדער פון רחל‪ ,‬דארפן‬ ‫נישט ןעוו‬ ‫מען זיא'ס‬ ‫זאללראפ‬ ‫מצליח‪ ,‬ןריו‬ ‫זענען ןראוועג‬ ‫וואסדחא יד‬ ‫קייןד זיא ‪,‬תו‬ ‫איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן רע‬ ‫און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע‬‫די‬ ‫אז‬ ‫לאזן‬ ‫נישט‬ ‫וואס זענען מצליח‪ ,‬זאל מען‬ ‫לאזן אז די‬ ‫הייליגע ךאסא זיא'ס לייוו ‪",‬קוחרל םולש" םדוק‬ ‫איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן קיין‬ ‫וואס זענען מצליח‪ ,‬זאל‬ ‫א‬ ‫ן‬ ‫ס'קומט‬ ‫מענטשןטייטשראפ לחר ןוא הנותח רעד וצ טמוק'ס‬ ‫זא‬ ‫אנדערעצ‬ ‫צוב רעטייוו‬ ‫קנאה תי‬ ‫שדקמה‬ ‫מ'שפירטח א‬ ‫וועןאוועג בור‬ ‫‪.‬ןר‬ ‫געשוויסטער‬ ‫למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם‬ ‫מענטשן‬ ‫אנדערע‬ ‫ווען מ'שפירט א קנאה צו‬ ‫מצד עצמם"‪ .‬דאס הייסט אז ביי געשוויסטער‬ ‫ביירעטש‬ ‫אזרעק‬ ‫הייסטרע‬ ‫דאס ‪,‬םולש‬ ‫עצמם"‪.‬מ טימ‬ ‫מצדודידי רע‬ ‫ווען מ'שפירט א קנאה‬ ‫דעםבהא ןוא ת‬ ‫פון ‪,‬ה‬ ‫לאמירדרוערוובמאכן א בייט…‬ ‫עולם‪,,‬רעטנאנ זיא‬ ‫אַהבֲַתרבונו של א‬ ‫לאה גייט‬ ‫‪,‬ןפוא ןכילקערש א ףיוא ןרעוו הזבתנ טייג האל‬ ‫להם‪ ,‬ואין זה‬ ‫שיש להם אב אחד שהוא התחלה להם‪ ,‬ואין זה‬ ‫ס ןעוו‬ ‫התחלה‬ ‫שהוא טדער'‬ ‫אחדופ ךיז‬ ‫אבר א ן‬ ‫להםקוח‬ ‫שישא –‬ ‫רעדמערפ‬ ‫צווייטן‪ ,‬און פארגינען פאר אנדערע‪.‬‬ ‫צווייטן‪ ,‬און פארגינען פאר אנדערע‪.‬‬ ‫צווייטן‪ ,‬און פארגינען פאר‬ ‫ממילא גי‬ ‫לאז האל זא םינמיס יד רעביא ריא יז טיג אליממ‬ ‫זצ"ל‪.‬‬ ‫מ רק מצד‬ ‫האח נקרא מצד התולדה‪ ,‬ואין שם האח רק מצד‬ ‫האח‬‫ע‬ ‫נ‬ ‫ט‬ ‫שם‬ ‫ש‬ ‫ו‬ ‫ו‬ ‫א‬‫ואין‬ ‫ס‬ ‫ה‬ ‫התולדה‪,‬‬ ‫א‬ ‫ט‬ ‫ג‬ ‫ע‬ ‫ב‬ ‫ו‬ ‫י‬‫מצד‬ ‫ט‬ ‫א‬ ‫ק‬ ‫נקרא‬ ‫ש‬ ‫ר‬ ‫פ‬ ‫האח‬ ‫ו‬‫ן‬ ‫י‬‫ד‬ ‫טימ תודי‬ ‫ווייזןזיין א‬ ‫מעודד‬‫צווייטן‪ ,‬מען‬ ‫זיין א‬ ‫משיחצווועט‬ ‫מכבד‬ ‫חברים‪,‬ווען‬ ‫ערגסטןראפ טשינ‬ ‫צוםו טמעש‬ ‫געוועןןרעו‬ ‫מיט’ן פינגער || מסכים‬ ‫קומען וועט‬ ‫פארוואס איז דער ביהמ”ק חרוב געווארן ||‬ ‫?רבח א רעדא רע‬ ‫נישט פאר‬ ‫א‬ ‫זיין‬ ‫עבודת יששכר‪ ,‬פון רבי ישכר דוב מוואלברוז‬ ‫מעודד‬ ‫חברים‪ ,‬מכבד צו זיין א צווייטן‪,‬‬ ‫‪.‬‬ ‫עסאאזוי‪" :‬כי‬ ‫ערקלערט‬ ‫ער‬ ‫און‬ ‫חברים‪ ,‬מכבד צו זיין א‬ ‫ברודער‪.‬‬ ‫בייצא‬ ‫מוואלברוז‬ ‫ביי א ברודער‪ .‬און ער ערקלערט עס אזוי‪" :‬כי‬ ‫צ‬ ‫ו‬ ‫ו‬‫י‬ ‫י‬ ‫ט‬ ‫ן‬ ‫‪.‬‬ ‫א‬ ‫ו‬ ‫ן‬ ‫נ‬‫א‬ ‫ר‬ ‫נ‬ ‫א‬ ‫כ‬ ‫ד‬ ‫ע‬ ‫ם‬ ‫ל‬ ‫י‬ ‫י‬ ‫ג‬ ‫ט‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫ו‬ ‫"‬ ‫‪",‬בורקלו‬ ‫אהבתא חבר? || אוועק מיט קנאה‪ ,‬אריין מיט‬ ‫דעםאענין פון‬ ‫זיין אין‬ ‫ביהמ”ק ||מחזק‬ ‫מ'דארף זיך‬ ‫חנ ִםָּ‬ ‫ברודער אדער‬ ‫נאנטער‪,‬‬ ‫ווער איז‬ ‫שידוך || כח האחדות האט געהאלטן דעם‬ ‫ועסט אין‬ ‫אהבת‬ ‫פון‬ ‫ענין‬ ‫מ'דארף זיך מחזק זיין אין דעם‬ ‫מ'דארף זיך מחזק זיין אין‬ ‫שוועסטער‪ .‬אזוי ווערט עס אויסגעשמועסט אין‬ ‫וואספא‬ ‫וואסר !ןעוועג סאד זיא שפנ תוריסמ אראפסאוו‬ ‫חינםאיז דער זמן לח‬ ‫נענטער ווי‬ ‫חבר איז דער חיבור שטערקער און נענטער ווי‬ ‫פ זא‬ ‫און‬ ‫שטערקעררא‬ ‫חיבורא רעדורב ן'‬ ‫ךיוא זי‬ ‫דער‬ ‫איזלש‬ ‫חבר ‪,‬םו‬ ‫זיא רע לייוו‬ ‫וואס‬ ‫זמן‬ ‫דער‬ ‫איז‬ ‫חורבן פונעם בית המקדש‪,‬‬ ‫המקדש‪,‬‬ ‫חורבן פונעם בית אהבת‬ ‫חורבן פונעם בית המקד‬ ‫עמען איר‬ ‫חבר‪ .‬ביי א‬ ‫זייןךאד‬ ‫איזצ–מב‬ ‫דעם‬ ‫אויף‬ ‫ענטפערעז ם‬ ‫דערטאט ןבל‬ ‫אז ‪.‬ן‬ ‫וואס בעטן מיר שוין פון‬ ‫צוליב איין זאך‪ ,‬כדי נישט צו פארשעמען איר‬ ‫ה נאר א האט דא‬ ‫דיר טא‬‫פון אד‬ ‫בעטןשינ‬ ‫מירלב ט‬ ‫אייבערשטן‪:‬א זיו‬ ‫פאר'ןבעגעגקעוו‬ ‫מיר ריא ן‬ ‫א ןתח‬ ‫טרויערן מיטןו‬ ‫אויפ'ן‬ ‫וואס מיר‬ ‫אז דער ענטפער אויף דעם איז – זיין חבר‪ .‬ביי א‬ ‫תואי‬ ‫ענופ‬ ‫ממש‬ ‫אויפ'ן‬ ‫טרויערן‬ ‫מיר‬ ‫יעצט אין די טעג וואס‬ ‫שמירת עינים‪,‬‬ ‫טעגמיט‬ ‫קדושה‪,‬‬‫עכטעאין די‬ ‫אביסליעצט‬ ‫יעצט אין די טעג וואס‬ ‫עס בלויז‬ ‫אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז‬ ‫זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האלט‬ ‫פארוואסהאנאיזק טידערמ קעווא‬ ‫בהא ביתנ( םלוע תוביתנ ןיא ל"רהמ רעד‬ ‫ת צניעות‪,‬‬ ‫ןיירא ‪,‬‬ ‫ובגשמיות‪ ,‬וואס זי וועט יע‬ ‫ברוחניותעי טעוו יז‬ ‫ומזוניפראד טצ‬ ‫חייןוט ן‬ ‫בני ןא‬ ‫קלייניגקייט‪,‬דנא‬ ‫גוטסקייט; צוראנ ‪,‬ךודיש ןרע‬ ‫השי"ת? א קלייניגקייט…‬ ‫זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האלט‬ ‫זאך)‪.‬מיט עין טוב ולב טוב‪ ,‬מיט‬ ‫מע פונעם‬ ‫דיין חבר; מיט דעם וואס דו האסט געזאגט א גוט‬ ‫נצחיות פון כלל ישראל‪ ,‬צו זיין די מאמע פונעם‬ ‫אז ער‬ ‫געזאגטיער‬ ‫מירם‬ ‫איד‪.‬רפ‬ ‫און ק‬ ‫אא‬ ‫מזל‬ ‫ווי )'‬ ‫זייןנע‬ ‫לערנעןרב‬ ‫פרובירט טג‬ ‫א‬ ‫נאכאמאלד'ארו‬ ‫מענטש‪,‬‬ ‫טראכטן א מינוט‪ ,‬ווער איז נענטער צו א‬ ‫דאווענעןמאון‬ ‫קענעןעגי‬ ‫א ‪:‬ךאז‬ ‫ןי‬ ‫זאך)‪.‬‬ ‫זאך)‪.‬‬ ‫זעלבער צייט זי האט א‬ ‫דערטאה יז‬ ‫איןעווא‬ ‫געבן‪.‬גק‬ ‫צובעגע‬ ‫דירד ן‬ ‫פאר םע‬ ‫גארנישטסעב‬ ‫איז רוחב ןט‬ ‫בעטן ממשרעד ןיא‬ ‫טראכטן א מינוט‪ ,‬ווער איז נענטער צו א מענטש‪,‬‬ ‫פנימיות'דיגע ווארט פאר א בחור; דו האסט געזאגט א דבר חיזוק‬ ‫כות מיט'ן‬ ‫ס'האט‬ ‫קיין ע‬ ‫אבערנ‬ ‫נישט‬ ‫סעודה‪,‬ד ןופ‬ ‫איזו‬ ‫גאנצעיק‬ ‫קשר‬ ‫דיס‬ ‫געבוירענער‬ ‫באצאלןז‬ ‫וועט‬ ‫לאמיר‬ ‫זאך‪ .‬ערב ת‬ ‫זאגט דער מהר"ל א פלא פון א‬ ‫פנימיות'דיגעהאט מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן‬ ‫זי‬ ‫געווארןטימ‬ ‫חרובח תבהא‬ ‫ביהמ"ק םני‬ ‫נעמען זיך וועלט‪ .‬זי‬ ‫טלעוו‬ ‫מיר‬ ‫משהו‪.‬יז ‪.‬‬ ‫פארבעסערןפיואא טאה‬ ‫געבוירענער קשר איז נישט קיין‬ ‫זיךיז וצ ןבעגעג‬ ‫מירד ןי‬ ‫גייעןאמ י‬ ‫האט‪ .‬יד ןופ עמ‬ ‫אייבערשטערייא‬ ‫דערספ י‬ ‫וואסם‬ ‫דעםאוו‬ ‫קעגן'מ‬‫גארנישטטגא‬ ‫אצומ‬ ‫בש י‬ ‫זאגט דער מהר"ל א פלא פון א זאך‪ .‬לאמיר‬ ‫א מענטש גיבט זיך א קוק אן‪ ,‬מ'האלט שוין‬ ‫געבוירענער קשר איז ני‬ ‫געוועןדער פאר א כולל יונגערמאן; דו האסט מעודד געווען‬ ‫(אויב‬ ‫געווארן‬ ‫מבזה ייב‬‫ל ןתיו"‬ ‫אים‬‫געבוירןך‬ ‫מ'איזטרעו‬ ‫מ'האטו ‪",‬‬ ‫וועלכןמרע‬ ‫געהאלפן‪.‬ד‬ ‫גארנישט" ‪,‬טנא‬ ‫מיט‬ ‫ש‬ ‫לרחוק‪ .‬גייט מען צו צום הייליגן םולש םול‬ ‫‪.‬‬ ‫נקודה‪ ,‬ער י"ב שבטי‬ ‫זיין‬ ‫זיךטב‬ ‫נעמטק י‬ ‫יעדער וצ ‪,‬ה‬‫טובה‪ .‬יד ןייז‬‫קבלהעמאמ‬ ‫פארללאכ ןופ‬ ‫מיט וועלכן מ'איז געבוירן געווארן (אויבזיין די‬ ‫דער מאמע פון אלע געמיינע בני עשו‪.‬‬ ‫מיט וועלכן מ'איז געבויר‬ ‫ש ב"י‬ ‫‪.‬לארשי‬ ‫נאכדעם אויך לרחוק‪.‬‬ ‫מיט וואס‬ ‫אויך‬ ‫נאכדעםאון‬ ‫יום הקדוש‪,‬‬ ‫קשר‬ ‫א‬ ‫ווי‬ ‫שטערקער‬ ‫זיין‬ ‫צומאל‬ ‫קען‬ ‫חיבור‬ ‫אזא‬ ‫וואס בעט מען פון אונז? א‬ ‫משהו‪ .‬ארויסהייבן וויאזוי ער‬ ‫א מיט'ן‬ ‫הבית‬‫מיט‬ ‫בעל‬ ‫בעסער‬ ‫א‬ ‫אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי אבאקומען דעם שוואכסטן שידוך‪ ,‬עשו‪ ,‬און זי וועט‬ ‫קשר‬ ‫איד‬ ‫ווערט‬ ‫א‬ ‫זענען‬ ‫ל‬ ‫ר‬‫דארט‬ ‫ח‬ ‫ו‬ ‫ק‬ ‫ו‬‫ל‬ ‫סעודה‪.‬‬ ‫ק‬ ‫ר‬ ‫ו‬ ‫ב‬ ‫"‬ ‫‪.‬‬ ‫ש‬ ‫דער‬ ‫ט‬ ‫ע‬ ‫ל‬ ‫פון‬ ‫ט‬ ‫ז‬ ‫י‬‫ארויסגעשיקט‬ ‫ך‬ ‫ד‬ ‫י‬ ‫פ‬ ‫ר‬ ‫א‬ ‫ג‬ ‫ע‬ ‫‪,‬‬ ‫פ‬ ‫א‬ ‫און‬ ‫ר‬‫ו‬‫ו‬‫א‬ ‫ס‬ ‫אזא חיבור קען צומאל זיין‬ ‫וועט‬ ‫זי‬ ‫און‬ ‫און… ווא‬ ‫יז ?םעד טאטשנא ןעמוקאב יז טייג סאוו …ןוא‬ ‫אזאון‬ ‫לקרוב‬‫צעבראכן‬ ‫פארקערט‪ ,‬אז מ'זאל קודם זאגן שלום לקרוב און‬ ‫אוןשלום‬ ‫זאגן‬ ‫געקלאפט‬ ‫מ'זאל קודם‬ ‫אזזייער‬ ‫ווערן‬ ‫פארקערט‪,‬‬‫טאג? מ'קען‬ ‫מוחה און דאוונט‪ ,‬וויאזוי ער גייט אין גאס‪ ,‬ווי גרויס זיין חסד‬ ‫נישטשאונז‪,‬‬ ‫אין‬ ‫ט‬ ‫געוואנדןטיי‬ ‫ק‬‫האט‬‫קיינער םדו‬‫איזלש"‬ ‫און םו‬ ‫מענטשןל‬ ‫אידןחר‬ ‫א "קו‬ ‫פרעמדעו‬ ‫חשוב'ע‬ ‫טשרע ן‬ ‫געזעסן‬ ‫עדכאנ‬ ‫דארף ם‬ ‫מיט אהבת חינם‬ ‫ט‪ ,‬גייט זי מיר‬ ‫גרויסע זאך!‬ ‫אוןבעסטן שידוך וואס זי האט געהאט‪ ,‬גייט זי‬ ‫פרעמדע מענטשן איז געוואנדן אין אונז‪,‬‬ ‫פרעמדע מענטשן איז גע‬ ‫ס'קומט אונז גייט באק‬ ‫אבערב טייג‬ ‫משהו‪,‬עמוקא‬ ‫ע אםעד ן‬ ‫ר‬ ‫ג‬‫ס‬ ‫ט‬ ‫ן‬ ‫ב‬ ‫ח‬ ‫ו‬ ‫ר‬‫‪.‬‬ ‫א‬ ‫נ‬ ‫ש‬ ‫ט‬‫א‬ ‫ט‬ ‫זיין‬ ‫געדארפט‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫וואלט‬ ‫פון‬ ‫לכאורה‬ ‫בעטן‬ ‫קרוב?‬ ‫גארנישט‬ ‫פאר'ן‬ ‫קענען‬ ‫נאר באנעמונג; דו האסט געבויט‬ ‫ס'איז טאקע‬ ‫שלוםז‬ ‫דעם‬ ‫גוטסקייט‪ ,‬זיין‬ ‫אהבה צו איז‪ ,‬זיין‬ ‫איזשחרוב‬ ‫זיין‬ ‫מרבה‬ ‫גמרא‪,‬‬ ‫אזרדי‬ ‫זאגט‬ ‫געדענקען‪,‬‬ ‫דעם‪,‬‬ ‫צוליב‬ ‫לאמיר‬ ‫און‬ ‫געווען‪.‬‬ ‫דאך אין‬ ‫שלום פאר'ן קרוב? לכאורה וואלט געדארפט זיין‬ ‫שטייטאל‬ ‫אב‪,‬עג רימ‬ ‫חודשקנעד‬ ‫פוןא ‪,‬ןע‬ ‫טעגמ ז‬ ‫ניין הבר‬ ‫איןאדיןיי‬ ‫וצ הבה‬ ‫גייטצובאקומען דעם ערגסטן בחור‪ .‬אנשטאט‬ ‫גלייךעדאז דער דעם בעס‬ ‫זייערעב ם‬ ‫ש ןטס‬ ‫לאמיר געדענקען‪ ,‬אז מרבה זיין אהבה‬ ‫ל‬ ‫ו‬ ‫ם‬ ‫פ‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫'‬ ‫ן‬ ‫ק‬ ‫ו‬ ‫ב‬ ‫?‬ ‫ל‬ ‫כ‬ ‫א‬ ‫ו‬ ‫ר‬ ‫ה‬ ‫ו‬ ‫ו‬ ‫א‬ ‫ל‬ ‫ט‬ ‫ג‬ ‫ע‬ ‫ד‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫פ‬ ‫ט‬ ‫ז‬‫י‬ ‫י‬‫ן‬ ‫הימל מער‬ ‫אוןאין‬ ‫נישט‬ ‫מ'ערווארט‬ ‫שטייט וויסן אז‬ ‫אנשטאט מען אבער‬ ‫לאמיר געדענקען‪ ,‬אז‬ ‫ממילאודיאיז‬ ‫שווער‪,‬סאוו ך‬ ‫אזויטאה יז‬ ‫טאאןהעג‬ ‫יז טייג ‪,‬‬ ‫דאך‬ ‫נאכדעם‬ ‫ערשטפדעם‬ ‫שטייט קודם "שלום לרחוק" און ערשט נאכדעם‬ ‫זייןר‬ ‫צומע‬ ‫מתקןעד‬ ‫לרחוק"מ‬ ‫זמןטנע‬ ‫דער ןש‬ ‫"שלום‬ ‫ס'איז זיא‬ ‫קודםועג‬ ‫אזאו‬ ‫ספריםןדנ‬ ‫אלעוא ןיא‬ ‫ןוא ‪,‬זנ‬ ‫דערמיט גאנצע בתי מקדשות‪.‬‬ ‫אפקליינעטעוו יז ןוא ‪,‬ושע ‪,‬ך‬ ‫פוןעקר‬ ‫המקדש‪.‬אז'מ זא ‪,‬‬ ‫מ'פארלאנגטטר‬ ‫וואסוק ל‬ ‫ביתז םד‬ ‫שאיןןגכןא‬ ‫דער‬ ‫ש‬ ‫מהםול‬ ‫געווארן‬ ‫א בורקל‬ ‫ןו‬ ‫צושטעלן‪.‬‬ ‫קען‬ ‫לרחוקמענטש‬ ‫דעם? זי פון וואס א‬ ‫אוועק מיט קנאה‪ ,‬אריין‬ ‫מיט אהבת חינם‬ ‫עפעס וואס באקומען‬ ‫געמאכטא זיין די מא‬ ‫מוקאב‬ ‫געבןיזאים‬ ‫משהוןעפון‬ ‫חרובד ןי‬ ‫מי‬ ‫מיר‬ ‫ש םעד‬ ‫און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי‬ ‫האטמא‬‫ווען‬ ‫געבןו א‬ ‫כביכול‪,‬ופ ע‬ ‫אונזסכאו‬ ‫איד ן‬ ‫עגאעלא‬ ‫ש ןט‬ ‫לייכט‪,‬‬ ‫זאל‬‫אייבערשטערודי‬ ‫אןעניימ‬ ‫פארשעמען‬ ‫איםינב‬ ‫קומטו‬ ‫אויבשע‬‫‪.‬‬ ‫איןא‬ ‫אונז‪,‬‬ ‫זענעןנזאך‪.‬‬ ‫גרינגעא‬ ‫םעדכ‬ ‫ךיוא‬ ‫קיין‬ ‫יעצטחרל‬ ‫נישט‬ ‫קו‬ ‫איזאז ‪.‬‬ ‫גראדע‬ ‫מענטשעלעך‪,‬וויל‬ ‫שלום די גמרא‬ ‫פארוואס‬ ‫"שלוםאונז‬ ‫פראגע‪,‬‬ ‫די‬ ‫לחבירו‪.‬אמוצ ןעק רוביח אזא‬ ‫לרחוק ולקרוב"‪ .‬שטעלט זיך די פראגע‪ ,‬פארוואס‬ ‫דערמאנט‪,‬‬ ‫זיך‬ ‫שטעלט‬ ‫מיט אהבת חינ‬ ‫ולקרוב"‪.‬‬ ‫אדםטש ןייז ל‬ ‫ביןקרע‬ ‫פון רע‬ ‫א יוו‬ ‫רשק‬ ‫ענין‬ ‫ל ישראל‪.‬‬ ‫מיר‬ ‫ווען‬ ‫זאל‬ ‫אזווערטימ‬ ‫עולמיםלע‬ ‫כלא'מ ןכ‬ ‫ווערטזי‬ ‫בורא‬ ‫פונעםיובעג‬ ‫לך"‪,‬ר‬ ‫"ויתןעג ן‬ ‫בעטן‬ ‫מירןראוו‬ ‫ביי‬ ‫י"ב שבטי קה‪ ,‬צו זיין די מאמע פון כלל ישראל‪.‬‬ ‫ביי "ויתן לך"‪ ,‬ווערט דערמאנט‪" ,‬שלום שלום‬ ‫רעד ביוא(‬ ‫אוועק מיט קנאה‪ ,‬אריין‬ ‫טובה מרובה חמש‬ ‫מידהשווער‪.‬‬ ‫איזאן אזוי‬ ‫המקדש‪,‬אונז‬ ‫וואס קומט‬ ‫משהובית‬ ‫דעם‬ ‫זיין‬ ‫צו‬ ‫משנה‬ ‫און‬ ‫חומר‪,‬‬ ‫שווערן‬ ‫א‬ ‫דאך‬ ‫האט‬ ‫מענטש‬ ‫שבתמאל ‪.‬‬ ‫ראשון‬ ‫מוצאי‬ ‫"מקדש‬ ‫(ט‪,):‬‬ ‫יומא‬ ‫אין‬ ‫אוועק מיט קנ‬ ‫זאגט‬ ‫גמרא‬ ‫די‬ ‫מע פון די‬ ‫זאלן מיר‬ ‫נישטא‪,‬גאז‬ ‫איז רעד ט‬ ‫המקדשרהמ‬ ‫ביתלפ א ל"‬ ‫דערפ א‬ ‫און א ןו‬ ‫גלותךאז‬ ‫מ'זאגטיובעג‬ ‫קלייניגקייט‪ ,‬רי‬ ‫ממשנא‬‫וואס רע‬ ‫פסוקים רש‬ ‫איםק‬ ‫פאר‬ ‫איזנ זיא‬ ‫דישי‬ ‫וואס‬ ‫פון‬ ‫איינע ן‬ ‫עפעסיי‬ ‫געבןמינפ‬ ‫וועלט‪ .‬זי האט אויפגעגעבן צו זיין די מאמע פון די‬ ‫זי האט‬ ‫ארבעט‪ .‬ן'טימ תוכייש א ןבאה וצ ןעוועג רתוומ טאה יז‬ ‫איינע פון די פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שבת‬ ‫ער‬ ‫ט‬ ‫ק‬ ‫עגיד'תוי‬ ‫מאות פעמים‪ .‬וויפיל בניית המקדש קומט ארויס‬ ‫גרינגע‬ ‫קיין‬ ‫נישט‬ ‫איז‬ ‫חומר‬ ‫אינעם‬ ‫משהו‬ ‫א‬ ‫זרה‪,‬‬ ‫עבודה‬ ‫בו‪,‬‬ ‫שהיו‬ ‫דברים‬ ‫ג'‬ ‫מפני‬ ‫חרב‪,‬‬ ‫ר אין דער ווייל ביים‬ ‫מה‬ ‫מפני‬ ‫זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער‬ ‫געברענגטטדעם‬ ‫האטמ א ןטכאר‬ ‫וואסו ‪,‬טוני‬ ‫געדענקען‪:‬א רעו‬ ‫אוןצ רעטנענ זי‬ ‫מאו‬ ‫איןטנע‬ ‫וויסן‬ ‫מורא'דיגעאזזאך‪:‬‬ ‫שווער ‪,‬ש‬ ‫א נישט ‪).‬ך‬ ‫שייך‬ ‫ברענגטדאך‬‫אייבערשטן איז‬ ‫רעים פרק א')‬ ‫השי"ת דארף אונז אויך העלפן‬ ‫ברודער אדער א חבר?‬ ‫רעים פרק א') ברענגט א מורא'דיגע זאך‪ :‬אין‬ ‫נצחיות פ‬ ‫םענופ עמאמ יד ןייז וצ ‪,‬לארשי ללכ ןופ תויחצנ‬ ‫פון יעדן מאל וואס מ'איז מחזק א צווייטן איד‪,‬‬ ‫אהבת‬ ‫שהיו‬ ‫גבול‪ ,‬ט‬ ‫קיין‬ ‫(נתיב‬‫עולםאןשני‬ ‫מקדש‬ ‫נתיבותומזוני‬ ‫דמים‪,‬בניאבל‬ ‫חיי‬ ‫ושפיכות אין‬ ‫געבן‬ ‫קען‬ ‫מהר"ל‬ ‫גרינג‪ .‬ער‬ ‫דער‬‫עריות‬ ‫אדער‬ ‫ידוך‪ ,‬נארגילוי‬ ‫"ובחטאזיולב סעלא סאד ןוא – קלאפ ס'נטשרעבייא‬ ‫נא‪,‬רבז)‪:‬ןי‬ ‫זיךעדא ר‬ ‫באוויינטיז ר‬ ‫המלך‬ ‫דוד‬ ‫זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך‪ ,‬נאר‬ ‫איד!יזאויב‬ ‫א‬‫עדו‬ ‫פארשעמט‬ ‫(תהלים‬ ‫מ'האטי‬ ‫אז ?רבח ן‬ ‫ד‬ ‫רע‬ ‫דאס‬ ‫המ‬ ‫חורבן?ר‬ ‫לאה ל"‬ ‫דער מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב אהבת‬ ‫אייבערש‬ ‫מיט אונזער משהו…‬ ‫דאסמפני‬ ‫י‬ ‫ע‬ ‫חסדים‪,‬‬ ‫צ‬ ‫ט‬ ‫א‬ ‫י‬ ‫ן‬ ‫ובגמילות‬‫ד‬ ‫י‬ ‫ט‬ ‫ע‬ ‫ג‬ ‫ו‬‫ו‬ ‫ובמצוות‬‫א‬ ‫ס‬ ‫מ‬ ‫י‬ ‫ר‬ ‫בתורה‬ ‫ט‬ ‫ר‬ ‫ו‬‫י‬ ‫ע‬ ‫עוסקיםפאר‬ ‫ר‬ ‫ן‬ ‫אוןיוא‬ ‫ר חתן ן'פ‬ ‫יעדעס מאל וואס מ'איז מכבד אן אנדערן מענטש!‬ ‫האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און‬ ‫מכח‬ ‫הבית‪,‬‬ ‫וועלט‬ ‫חורבןזא‬ ‫דער‬ ‫טאטן‪.‬עד‬‫ער‬ ‫אויףנא‬ ‫ט‬ ‫געקומעןע‬ ‫זעלבן‬ ‫געברענגט‬ ‫פ‬ ‫פונעםא ר‬‫האטףיו‬ ‫ביןד‬ ‫םע‬ ‫איך‬ ‫במציאות‬ ‫איד‬ ‫אזיא‬ ‫אמי"‪,‬‬ ‫דאךייז‬ ‫פארשעמען–‬ ‫אלעס א ייב ‪.‬רבח‬ ‫יחמתנין‬ ‫דארף‪ ,‬און‬ ‫וואס ער‬ ‫יעדן יחיד‬ ‫גענוג‬ ‫ווער איז נאנטער‪ ,‬א‬ ‫צוליב אי‬ ‫ריא ןעמעשראפ וצ טשינ ידכ ‪,‬ךאז ןייא בילוצ‬ ‫וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל‬ ‫ש פאר'ן שוועסטע‬ ‫ו‬‫ו‬ ‫געבן‬‫ע‬ ‫ס‬ ‫ט‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫מזבח‪,‬מיר‬ ‫‪.‬‬ ‫א‬ ‫ז‬ ‫דעם וואס‬‫ו‬ ‫דאך במציאות פונעם זעלבן טאטן‪.‬‬ ‫געפרעגט‪,‬איז דאס אלעס וועלן מיר זען לעתיד לבוא‪ .‬מ'וועט‬ ‫אז פאר'ן ברודער איז אויך שלום‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫י‬ ‫ו‬‫ו‬ ‫ע‬ ‫געבויטאליין‬‫ר‬‫ט‬ ‫ע‬ ‫דעם חלק‬ ‫ס‬ ‫א‬ ‫ו‬ ‫י‬‫ס‬ ‫ג‬‫ע‬ ‫ש‬ ‫ווער אויף‬ ‫מ‬ ‫ו‬‫ע‬ ‫ס‬ ‫ט‬ ‫א‬ ‫י‬ ‫"ולקרוב"‪ ,‬זען און‬‫ן‬ ‫ווייל ער‬ ‫ווען‬ ‫אמאל רב‬ ‫ווערן‬ ‫ח‬ ‫מיךעד זי‬ ‫שלום‪,‬‬ ‫אויפגעבויטא‬ ‫אויך‬ ‫ר‬ ‫האטח‬ ‫איזבי‬‫איד רו‬ ‫קענען‬ ‫ברודערש‬ ‫עט‬ ‫חשוב'ער‬ ‫מקדשות‬ ‫רעקר‬ ‫ברודער אדער א חבר?‬ ‫פאר'ן‬‫בתיאא‬ ‫התאוה‪.‬ןו‬ ‫אזנ‬ ‫געדענקען יוו רעטנ‬ ‫וויפילע‬ ‫ח‬ ‫ו‬ ‫חנם‪ .‬ללמדך‬ ‫ר‬ ‫ב‬ ‫ן‬ ‫עבירות"‪ .‬ףראד'מ‬ ‫פ‬ ‫דאס צו‬ ‫ו‬ ‫נ‬ ‫ע‬ ‫שנאת‬ ‫ם‬ ‫מירמ ךיז‬ ‫ב‬ ‫י‬‫ת‬ ‫ס'איזבוכדאי‬ ‫ג'קזח‬ ‫ה‬ ‫שהיתה‬ ‫מ‬ ‫כנגדז‬ ‫ק‬ ‫סיי ןיי‬ ‫ד‬ ‫חנםיא‬ ‫ש‬ ‫גארנישט‪.‬‬ ‫דאך במציאות פונעם זעלב‬ ‫‪,‬‬ ‫א‬ ‫אלא מפני‬ ‫י‬‫ז‬ ‫ד‬ ‫פאר אים‬‫ע‬ ‫ר‬ ‫אז פאר'ן ברודער איז אוי‬ ‫אז ן‬‫שנאתעד‬‫ששקולהןינע ם‬ ‫ז‬ ‫איזחרב?‬‫מ‬ ‫בייםופ‬ ‫ן‬ ‫תבהא ן‬ ‫ו‬‫ו‬‫א‬ ‫רחלמה‬ ‫ווען! ס‬ ‫ס'האט‬ ‫מרובים עס עבודת יש‬ ‫ווער‬ ‫"ולקרוב"‪,‬פארשעמט ווערן‪.‬‬ ‫האבןששי תדובע‬ ‫פ ‪,‬רכ‬ ‫מירר ןו‬ ‫ס'האט‬ ‫א צווייטן‪ .‬און נאר נאכדעם לייגט ער צו‬ ‫דארפן יב‬ ‫אייבערשטן רכשי‬ ‫זורבלאוומ בוד‬ ‫אויך‬ ‫כפרות‬ ‫צווייטן‬‫צויב‬ ‫עראאי‬ ‫מעןב‬ ‫לייגט‬ ‫מ'דערהייבט‬ ‫עדור‬ ‫שלאגט‬ ‫נאכדעםר‬ ‫איד‪,‬וא ‪.‬‬ ‫מעוברת ן‬ ‫נאררע‬ ‫אוןרע‬ ‫צווייטן‬ ‫לק‬ ‫צווייטן‪.‬עא‬ ‫בייא‬ ‫טר‬ ‫פארוואס‬ ‫מכבד‬‫מ'איזאסע‬ ‫בעטן איז עס נישט יכ" ‪:‬יוזא‬ ‫ווער איז נאנטער‪ ,‬א‬ ‫וואס‬ ‫דאווענען‪,‬‬ ‫א צווייטן‪ .‬און נאר נאכדעם‬ ‫רחמים יעצט איז‬ ‫אויך‬ ‫נישט‬ ‫אזוי ווייטער‪.‬‬ ‫מנורה‪ ,‬און‬ ‫מיט געבויט די‬ ‫געטון?‬ ‫ידידות‬ ‫גארנישט‬ ‫קשרקנפון‬ ‫דאך‬ ‫האט‬ ‫עובר‬ ‫דער‬ ‫עובר‪,‬‬ ‫פאר'ן‬ ‫נאך‬ ‫ח‬ ‫ב‬ ‫ס'איז‬ ‫ר‬ ‫י‬‫ם‬ ‫‪,‬‬ ‫מ‬ ‫כ‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬‫ב‬ ‫ד‬ ‫צ‬ ‫ו‬ ‫ז‬ ‫י‬ ‫י‬‫ן‬ ‫פאר'ן‬ ‫א‬ ‫צ‬ ‫ו‬‫ו‬ ‫זאך‬ ‫י‬ ‫י‬‫ט‬ ‫ן‬‫‪,‬‬ ‫מ‬ ‫גרויסע‬ ‫ע‬ ‫ו‬ ‫ד‬ ‫ד‬ ‫א ןייז‬ ‫קיין‬ ‫"אלמלא זצ"ל‪.‬‬ ‫ל‪",):‬צז‬ ‫מענטש וואס האט געבויט א קשר פון ידידות מיט‬ ‫צו קענען צושטעלן‪ .‬ווי חז"ל זאגן (קידושין ‪.‬ל‬ ‫ממילא גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל‬ ‫חאה‬ ‫אר‬ ‫געבויטצאמ‬ ‫הרגשה‪.‬‬ ‫גוטעה ד‬ ‫האטלות‬ ‫אד‬ ‫אים‪,‬ה‬ ‫או‬ ‫וואס‬ ‫מענטשש‬ ‫מ'גיבטןי‬ ‫אוןאה ם‬ ‫אידר ח‬ ‫יעדער קען די מעשה וואס די גמרא ברענגט דצמ ק‬ ‫מענטש וואס האט געבויט‬ ‫לאה זאל‬ ‫פרעמדער די צייט ווען מיר קענען דאס אלעס בויען מיט‬ ‫יחמתני‬ ‫"ובחטא‬ ‫צוליב‬ ‫איז‬ ‫דאס‬ ‫אז‬ ‫זיין‬ ‫ס'קען‬ ‫אבער‬ ‫צ‬ ‫ו‬ ‫ו‬ ‫י‬ ‫י‬‫ט‬ ‫ן‬‫‪,‬‬ ‫א‬ ‫ו‬‫ן‬ ‫פ‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫ג‬‫י‬ ‫נ‬ ‫ע‬ ‫ן‬ ‫פ‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫קלייניגקייט‪.‬‬ ‫א‬ ‫נ‬ ‫ד‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫א‬ ‫ע‬‫ווי‬‫‪.‬‬ ‫ווייניגער‬ ‫רחוקםה–ל אשיש‬ ‫פוןדחאא בא‬ ‫זיךהש‬ ‫ה או‬ ‫ס'רעדט‬ ‫וועןל הלחת‬ ‫ליכן אופן‪,‬מיט קמצא און בר קמצא‪ ,‬ווי איינער האט געמאכט הז ןיאו ‪,‬םה‬ ‫ווען משיח וועט קומען‬ ‫פרעמדערגייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן‪,‬‬ ‫ווען ס'רעדט זיך פון א רחוק – א‬ ‫ווען ס'רעדט זיך פון א‬ ‫למעשה‬ ‫טובים‪.‬חר טאה השעמל‬ ‫לאה‬‫לו"‪.‬‬ ‫אינו יכול‬ ‫מעשיםטשינ ל‬ ‫הקב"הגעוזרו‬ ‫אונזערעיילרעד‬‫עד ןופ ט‬ ‫און מכחם‬ ‫דאך‬ ‫מענטש איז‬ ‫פונעם‬ ‫עצםאיצירה‬ ‫אמי"‪ ,‬דער‬ ‫אהבה‪,‬‬ ‫ידידותצמ‬ ‫מערמצע ד‬ ‫מיטד ‪".‬ם‬ ‫שלום‪ ,‬סא‬ ‫שטערקערערטסייה‬ ‫בעטן רעטסיוושעג ייב ז‬ ‫וועטהאט‬ ‫מענטש‬ ‫געווארן‪.‬ו‬ ‫אוןעו‬‫מענטשן‪,‬מ ן‬ ‫חרובפש'‬ ‫אי‬‫אאזטר‬ ‫פארשטעלן‬ ‫פאראנק‬ ‫בית ה‬ ‫סעודהוצ‬‫זיך‬ ‫לאמירדנ‬ ‫צווייטערא‬ ‫גרויסערע‬ ‫אנעמ ע‬ ‫אזט‬ ‫שטייטןש‬ ‫אהבה‪,‬‬ ‫און‬ ‫ידידות‬ ‫שטערקערער שלום‪ ,‬מיט מער‬ ‫שטערקערער שלום‪ ,‬מיט‬ ‫ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז‬ ‫נאך‬ ‫כפרות‬ ‫שוין‬ ‫מען‬ ‫שלאגט‬ ‫דעם‬ ‫אויף‬ ‫און‬ ‫התאוה‪,‬‬ ‫צווייטער בית המקדש חרוב געווארן‪.‬‬ ‫ער‬ ‫אסאך‬ ‫המקדש‬ ‫דעם‪ :‬בורא און זי הא‬ ‫אויףז ןוא‬ ‫אויךאה י‬ ‫מתפללוז ט‬ ‫מירועג הכ‬ ‫זענען ןעו‬ ‫דערפארצפיוא‬‫אילייה ןלעטשו‬ ‫ס'איזזיאאסאך עג‬ ‫מסכים געווען צום‬ ‫ווייל‬ ‫לרחוק"‪,‬‬ ‫"שלום‬ ‫קודם‬ ‫ידיד‪,‬ער ןיי‬‫האט‬ ‫ביליאנער‪,‬‬ ‫גרעסטן‬ ‫דעם‬ ‫לאדענעןפון‬ ‫דאלאר‬ ‫דערק ןבאה טשינ ללכב ןלאז ייז זא ךילגעמ‬ ‫ו‬‫ו‬ ‫א‬ ‫ס‬ ‫ז‬ ‫ע‬ ‫נ‬ ‫ע‬ ‫ן‬ ‫מ‬ ‫צ‬ ‫ל‬ ‫י‬ ‫ח‬ ‫‪,‬‬ ‫ז‬ ‫א‬ ‫ל‬ ‫מ‬ ‫ע‬ ‫ן‬ ‫הונדערטס'איז‬ ‫נ‬ ‫י‬‫ש‬ ‫ט‬ ‫ל‬ ‫יד געשיקט‬ ‫א‬ ‫ז‬ ‫ן‬ ‫א‬ ‫ז‬ ‫וועט מען ווייזן מיט'ן‬ ‫קודם "שלום לרחוק"‪ ,‬ווייל ס'איז אסאך א‬ ‫קודם "שלום לרחוק"‪ ,‬וו‬ ‫איז‬ ‫זיין‬ ‫אחדות‪,‬‬ ‫געווען‬ ‫איז‬ ‫געווארן די‬ ‫פארלוירןוואס‬ ‫קמצא‬ ‫ווען‬ ‫אונזשהעלפן‪ ,‬שבטים‪.‬‬ ‫מוזטםיטב‬‫גוט‪.‬מדוןוא ‪.‬‬ ‫זיין‬ ‫ווילןק י‬ ‫מירעדני‬ ‫עולמים‪,‬פ ר‬ ‫כל ‪,‬לחר ןו‬ ‫מען וויןפ‬ ‫פארשטייט‬ ‫אז דעם‬ ‫אויס פון‬ ‫פירטווערן‪.‬‬ ‫געבוירן‬ ‫פאר'ן‬ ‫ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות‪ ,‬איז דער‬ ‫ד ‪,‬רי‬ ‫ער פירט אויס אז דערפאר זאגט דער פאר‬ ‫פסוקא ווייב‪.‬‬ ‫פסוקראד‬ ‫דער‬ ‫זאגט‬ ‫דערפאר‬ ‫ער‬ ‫וועלטס ט‬ ‫ביים‬‫איזז ה‬ ‫וואס ל‬ ‫געבעטן‪ .‬זנ‬ ‫גארנישטעארפפיו‬ ‫ממשא‬ ‫דאך‬ ‫שינ לאמנייק ןבאה ייז דלאביוו ‪,‬רשק ןכילרעניא‬ ‫ישראל‪.‬קהאט‬ ‫שליחנ‬ ‫א‬ ‫דערא‬ ‫אזוא‬ ‫א‬ ‫כחס‬‫מיט'ןפ ן‬‫ס'איז ןו‬ ‫נארי‬ ‫אבערווענ‬‫יוו ‪,‬גיניי‬ ‫ער פירט אויס אז דער‬ ‫דערפאר שווער דער חומר איז‪.‬‬ ‫כלל‬ ‫פון‬ ‫טעות‬ ‫האחדות‬ ‫געשען‬ ‫תורהךיזאז נאר זיך לערנע‬ ‫דייןרעל‬ ‫אין‬ ‫געזאגט‬ ‫דאך יוו םע‬ ‫האסטטייוו‬ ‫דוראד'מ‬ ‫וויילז ף‬ ‫ומען רחל‬ ‫נאר מיט'ן כח האחדות פון כלל ישראל‪ .‬דערפאר‬ ‫פ ןענ‬ ‫ד ןו‬ ‫טיירג ןיי‬ ‫מענטש‬ ‫א‬ ‫אויב‬ ‫אדער‬ ‫דאלאר?‬ ‫הונדערט‬ ‫ביליאנער‬ ‫ערגסטן שידוך‬ ‫פאר לבן אזויפיל נעכט נאר כדי צו באקומען רחל‬ ‫ידידים‪.‬עג רעדא ףיורעד טעבראעג‬ ‫עפע ןוט‬ ‫ס‬ ‫ד‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫צ‬ ‫ו‬‫‪.‬‬ ‫ס‬ ‫'‬‫ש‬ ‫ט‬ ‫י‬ ‫י‬ ‫ט‬ ‫(‬ ‫מ‬ ‫ש‬ ‫ל‬ ‫י‬ ‫י‬‫ד‬ ‫‪,‬‬ ‫ל‬ ‫)‬ ‫"‬‫ר‬ ‫ק‬ ‫ב‬ ‫ע‬ ‫צ‬ ‫מ‬ ‫ו‬‫ת‬ ‫ק‬ ‫נ‬‫א‬ ‫ראנ ‪",‬ה‬ ‫פינגער‬ ‫און‬ ‫געשטאנען‬ ‫דער היפך‬ ‫המקדש איז‬‫איז געווען‬ ‫וואסבית‬ ‫קמצא‪,‬דער‬ ‫גרויס‪ ,‬און‬ ‫אזוי בר‬ ‫געלאדנט‬ ‫זיין גוט‪ .‬אוועקצוג‬ ‫מיר‬ ‫קענעןצק‬ ‫אונז ןבעגו‬‫העלפסטז ןופ‬ ‫וואסצדוא ידכ ‪,‬ךי‬ ‫דורכדעםטייוו‬ ‫געארבעט‬ ‫און ידידים‪.‬‬ ‫אזוי גרויס‪ ,‬און דער בית המקדש איז געשטאנען‬ ‫און ידידים‪.‬‬ ‫עווא‬ ‫לאה אנשטאט רחל‪ .‬יעקב האט דאך געארבעט‬ ‫חומר‪ ,‬איזטשינ לאז רע‬ ‫שווערן רעד‬‫צווייב‬ ‫פוןעדור‬ ‫אזאר‬ ‫האטטא‬ ‫זיךה‬ ‫מענטשראג‬ ‫ווען טשינ‬ ‫אהבהוטאעג‬ ‫אז‬ ‫נו‪,‬צ ן‬ ‫געוועןז ןרעוו ו‬‫דאך ןיי‬ ‫עס‬ ‫איםז'מ‬ ‫איזא‬ ‫אאיזל‬ ‫פעני‪,‬‬ ‫שכינהנ‬ ‫אטש‬ ‫אונזטא‬ ‫פוןעד‬ ‫איינעםטדים‬‫דערו‬ ‫אוןפע ן‬ ‫בייע‬ ‫בעטןג‬ ‫ידיד‪ ,‬ס‬ ‫זאלאמ טו‬ ‫פוןטי‬‫רעד‬ ‫רעים‬ ‫חברים‪,‬‬ ‫צוויי‬ ‫פון‬ ‫זיך‬ ‫ס'האנדלט‬ ‫אהבה ווען‬‫חברים‪ ,‬רעים‬ ‫ס'האנדלט‬ ‫נישט‬‫נישט‬ ‫אנדערע בחינה‪ ,‬די גילוי שכינה איז נישט געווען‬ ‫האט‬ ‫באלעבאס‬ ‫גילוי‬ ‫בחינה‪,‬‬ ‫אנדערע‬ ‫אהבה ווען ס'האנדלט זיך‬ ‫וועקגעבן‬ ‫דאספאיז בני פארשעמ‬ ‫וואסשרא‬‫זייטטמע‬ ‫דייןרעוו‬ ‫פוןא ‪.‬ן‬‫משהוא ןו‬ ‫א יאדו‬ ‫אט‬ ‫ר‬ ‫ן‬ ‫געב אונז‬‫מ‬ ‫י‬‫ר‬ ‫נ‬‫י‬ ‫ש‬ ‫ט‬ ‫ז‬‫י‬‫י‬‫ן‬‫קומטרבאים אן‬ ‫התגברות‬ ‫יעדערע‬ ‫אז ראנ‬ ‫חידושא'‬ ‫קייןפ א זי‬ ‫נישטו טר‬ ‫אייבערשטן רע‬ ‫מ'בעטמ ופון‬ ‫וועןיז‬ ‫געבעטן‪.‬ב‬ ‫גארנישטרבייתב‬ ‫אויךאז'‬ ‫זאל אים נישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן‬ ‫גרעסערער סארט‬ ‫ס'רעדו‬ ‫אב‬ ‫אוןדור‬ ‫קשר ‪,‬‬ ‫שטערקערערס‬ ‫אןד סאו‬ ‫געווען‬ ‫שויןנק‬ ‫צ הא‬ ‫המקדש איז‬‫סעודה‪.‬הבר‬ ‫בית ןי‬ ‫דערא‬ ‫צווייטןה‬ ‫ע‬ ‫בייםי‬ ‫האבן‬‫געוואלטמ ‪:‬ם‬ ‫ןייגוצ ל‬ ‫סארט‬ ‫גרעסערער‬ ‫א‬ ‫און‬ ‫קשר‬ ‫שטערקערער‬ ‫ביים צווייטן בית המקדש איז שוין געווען אן‬ ‫שטערקערער קשר און‬ ‫ב‪ ,‬כדי לבן‬ ‫אונזאאז מיר אליין די ג‬‫העלף ןייל‬ ‫מרוג יד‬ ‫ובגשמיות‪,‬םיאון‬ ‫ברוחניותייווצ א זא‬ ‫ומזונילאז רעט‬ ‫חייייבתנ‬ ‫עינים‪ ,‬יעדעןרעוו ש‬ ‫שמירתעש‬ ‫אויף‬ ‫התגברותצ ט‬ ‫יעדע‬ ‫שווער‪.‬ייז זא‬ ‫אזויןענע‬ ‫צ קעגן ןריובעג‬ ‫גארנישט‬ ‫מערםענעי ו‬ ‫אסאך‬ ‫נאךאז םי‬ ‫עס" ‪,‬ןג‬ ‫איזא 'ר‬ ‫ומזוני‪,‬די‬ ‫חייפ ךיא‬ ‫בניאל‬ ‫האט באקומען סימנים פון איר חתן יעקב‪ ,‬כדי לבן‬ ‫א ןוא‬ ‫ראפ ץ‬ ‫חיבור‪,‬אבאסאך א ווי מיר ווייסן‪ ,‬האט רחל אמנו‪ ,‬די מאמע פון כלל‬ ‫ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור‪ ,‬אסאך א‬ ‫גרעסערעררעפ‬ ‫אה‬ ‫איפעגו‬ ‫אסאךטר‬ ‫ס'איזז‬ ‫ס'איז אסאך א גרעסער‬ ‫אבן און זי‬ ‫ווילן זיך דורך אונז‬ ‫מיררוד‬ ‫משהו‪.‬וא ך‬ ‫‪.‬זנ‬ ‫זאלן קענען אויספירן אונזער‬ ‫ענדליך האלט זי שוין ביים חתונה האבן און זי‬ ‫זאך‬ ‫נישט‬ ‫יעדע‬ ‫זעעןעג‬ ‫אוו‬‫לך"‪,‬‬ ‫מירן‬ ‫הרעיםר‬‫במותר‬ ‫און ייב‬ ‫םעד‬ ‫עצמך‬ ‫גלות‬‫בלעז‬ ‫"קדש‬ ‫אין‬ ‫מירט‬ ‫יותרן‬ ‫טא‬ ‫יעדע‬ ‫התקדשות‪,‬יב‬ ‫זענען‬ ‫"לפיכך‪,‬ן‬ ‫עד י‬ ‫יעצט‬ ‫דערדי‬ ‫אוועקגעגאנגען‪.‬רעבלעז ר‬ ‫באשאפן‬ ‫צונק‬ ‫אזא טומאה אז די שכינה איז אוועקגעגאנגען‪.‬‬ ‫דאךוו‬ ‫אנגעקומעןהא‬ ‫איזלפ י‬ ‫האטי‬ ‫ערד ג‬ ‫שכינהיסי‬ ‫קמצאו‬ ‫על‬ ‫ווייל‬ ‫די‬ ‫סנר‬ ‫אז‬‫מעגליכקייטן‪,‬‬ ‫טומאה"ט‬ ‫בר‬ ‫איז" ‪,‬‬ ‫למעשה ךיא‬ ‫זיינעד ןי‬ ‫אזאב‬ ‫אנקמ ךי‬ ‫האחים"‪ ,‬ישראל‪ ,‬ארויסגעוויזן א גרויסע מסירות נפש כדי‬ ‫מן‬ ‫חיבור‬ ‫גבול‪.‬‬ ‫שוועריגקייט‪,‬‬ ‫אזא‪,‬ןע‬ ‫מיטן‬‫כבידות‪,‬יממ‬ ‫אזאענעז‬ ‫מיטייז‬ ‫אןי‬ ‫איםעד‬ ‫קומט ‪.‬‬ ‫ובליפווייל‬ ‫סוף‬ ‫בליןי‬ ‫יכול‪,‬טוג‬‫כלחב ן‬ ‫א"רו‬ ‫איז"‬ ‫פוןיבער‬ ‫וועלט‪,‬‬ ‫גאנצע‬ ‫"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים"‪,‬‬ ‫"לפיכך יותר חיבור‬ ‫פארנעמען תשובה צו טון און זיין גוט‪ ,‬אבער דו מוזט‬ ‫מאאמטאג‪,‬‬ ‫קומען‬ ‫ס'וועטוא‬ ‫אבעראל‬ ‫אויף‪,‬ן‬ ‫טועןרב‬ ‫מירר‬ ‫געברענגט וואס‬ ‫עס‬ ‫האטיד‬ ‫ארויסצוגיין‬ ‫עבירות‬ ‫געבעטן‬ ‫דריי‪,‬‬ ‫אים‬ ‫מ'האטךיא‬‫די‬ ‫אוןיד ן‬‫איינע‬ ‫סעודה‪,‬‬ ‫טאה תודחאה חכ כח הא‬ ‫איינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫מך‬ ‫טימ אנק‬ ‫נישט‬ ‫העלפןזאל‬ ‫שוועסטער לאה‬ ‫אירוועסט אונז‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬שלימות הקדושה‪.‬‬ ‫אוןאז‬ ‫געבן‬ ‫אכטונג צו‬ ‫יצר‬ ‫משיגמיט ווי די‬ ‫ניטאמאל‬ ‫זענען‬ ‫מיר‬ ‫זיין‪.‬‬ ‫משיג‬ ‫נישט‬ ‫ערמ'קען עס‬ ‫מיר‬ ‫וועלן‬ ‫אז דו‬ ‫העלפן‪,‬‬ ‫אונז‬ ‫אויסגעוועלט צו זיין חברים‪.‬‬ ‫"וכלקום‬ ‫געבן‪ :‬א‬ ‫(בראשית ו‪ ,‬ה)‬ ‫וועט‬ ‫חברים‪.‬‬‫זייןמעיד‬ ‫משיח‬ ‫איז‬ ‫צו‬‫הקדושה‬ ‫אחרון"‪,‬‬ ‫אויסגעוועלט‬ ‫ליום‬ ‫תורה‬ ‫"ותשחק‬ ‫פארזינדיגט‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫קמצא‬ ‫זיך‬ ‫מ'האט‬ ‫בר‬ ‫האט‬ ‫אויב‬ ‫נישטדסח ליפיוו אנקמ ןיב ךיא" ‪",‬םעדייא ןטוג ןייד‬ ‫בתחתונים‪ ,‬און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט‬ ‫סעודה‪.‬‬ ‫און‬ ‫בתחתונים‪,‬‬ ‫די‬ ‫שטערט‬ ‫אויסגעוועלט צו זיין חברים‬ ‫אל וד‬ ‫בעסער‪.‬זיך מתבונן זיין אין דעם‬ ‫פון פיר און אכציג וואס האט קיינמאל נישט‬ ‫משהולאמיר‬ ‫פארשעמטאווערן‪.‬‬ ‫געמאכטא"‬ ‫לב‬ ‫םש‬ ‫אלייןה‬ ‫היום"‪.‬ר‬ ‫האבןתוע‬ ‫כלה‬ ‫רעאו‬ ‫מ‬‫רקצזיי‬‫וואסב‬‫ה‬ ‫קשריח‬ ‫שכינהמצעב רוב‬ ‫"ם‬ ‫זייןאון אוודאי זיין‬ ‫די‬ ‫משנה‬ ‫מעצמם‬‫צוגעווען‬ ‫אונז‬ ‫מקרב‬ ‫פאר‬ ‫ס'האט‬ ‫ווער‬ ‫זען‬ ‫לבו‬ ‫מ'וועט‬ ‫מחשבות‬ ‫אן און‬ ‫נאר‬ ‫גילוי‬‫מורא'דיגעסו‬ ‫סעודה‪,‬ט‬ ‫האלבע ‪".‬ט‬ ‫משיג‪.‬א‬ ‫געווען א‬ ‫באצאלן‬ ‫נישט‬ ‫איז‬ ‫זענעןצו‬ ‫המקדש‬ ‫מירגרייט‬ ‫וואסבין‬ ‫בית‬ ‫– א בחור"איך‬ ‫ק"מהיב םעד ןטלאהעג געהא‬ ‫קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און‬ ‫בית המקדש איז געווען א מורא'דיגע גילוי שכינה‬ ‫קשר וואס זיי האבן אליין‬ ‫דעם בחיר האבות‪ ,‬קדושנו קדוש יעקב – א בחור‬ ‫פנימיות'דיגער וואס זי האט געטון‪.‬‬ ‫אסאך‪.‬בח א ייב –‬ ‫ס'איזר‬ ‫מורא'דיגא זיא‬ ‫איז ‪,‬שרעדנ‬ ‫פנימיות'דיגעו‬ ‫משהוביו‬‫אפילועד דלא‬ ‫ערשטןצנאג ר‬ ‫רע‬ ‫הרה"ג ר' מרדכי דוד קאהן ז"ל‪ ,‬ר"מ במתיבתא‬ ‫פנימיות'דיגע אהבה‪ .‬ס'איז א פנימיות'דיגער‬ ‫אויפ'ןאבית המקדש‬ ‫אהבה‪.‬‬ ‫אנווייזן‬ ‫קענען‬ ‫גאולה‪ .‬אמ'וועט‬ ‫בסך‬‫מיט'ן‬ ‫איז ער מסביר דעם ענין אזוי‪ .‬ביים ערשטן‬ ‫ביים‬ ‫מבזה‬ ‫אייבערשטן‬ ‫אזוי‪.‬‬ ‫נישט‬ ‫מיךענין‬ ‫פונעם‬ ‫דעם‬ ‫מיר זיי‬ ‫שוין‬ ‫מסביר‬ ‫דא און‬ ‫וואסער‬ ‫בלייבןבעטן‬ ‫אוןאיז‬ ‫פנימיות'דיגע אהבה‪ .‬ס'א‬ ‫לאז מיך‬ ‫האט געוואוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו‪,‬‬ ‫עכטע‪,‬‬ ‫מ‬ ‫אן‬ ‫צ‬ ‫י‬‫א‬ ‫ס'איז‬ ‫ו‬ ‫ת‬ ‫פ‬ ‫ו‬ ‫אבער‬ ‫ן‬ ‫פ‬ ‫ר‬ ‫י‬‫י‬ ‫נ‬ ‫זאך‪,‬‬ ‫ט‬ ‫ש‬ ‫א‬ ‫פ‬ ‫פיזישע‬ ‫ט‬ ‫מ‬ ‫י‬‫י‬ ‫נ‬ ‫קיין‬ ‫ט‬ ‫ד‬ ‫א‬ ‫נישט‬ ‫ך‬ ‫א‬ ‫ז‬ ‫צ‬ ‫ו‬‫ייו‬ ‫אבינו‪,‬מענ וצ ‪,‬גאט ןדעי ןריפנייא ךיז לאז שטנעמ א‬ ‫קב ןע‬ ‫גיבטעס‬ ‫יום‬ ‫הקודש אז‬ ‫ברוחא מאמע‬ ‫געוואוסטמשל‪:‬‬‫האטא שיינעם‬ ‫רחל אמנו‬ ‫פלעגט זאגן‬ ‫קר"י‪,‬‬ ‫נישט קיין פיזישע זאך‪ ,‬אבער ס'איז אן עכטע‪,‬‬ ‫האסטו‬ ‫זאגן‬ ‫קדשיםטאג‪,‬‬ ‫קדשי הייליגן‬ ‫מ'גייטדיצו צום‬ ‫וועןא קוק‪,‬‬ ‫דערפאר‪,‬נאר‬ ‫וברוחניות‪ .‬און צייגן‪ :‬גיב‬ ‫בגשמיותבאלעבאס‬ ‫האט דער‬ ‫המקדש?‬ ‫שפע‬ ‫בית‬ ‫ערשטן כן‬ ‫ומזוני‪.‬פיא‬ ‫ביים על‬ ‫ארויסשיקן"‪.‬חייאף‬ ‫יכע וואס הכל? בני‬ ‫נישט קיין פיזישע זאך‪ ,‬א‬ ‫חורבן‬ ‫מענטשןעמוואס‬ ‫צווייאה ןשטנ‬ ‫צווישןוא ןב‬ ‫‪.‬רוביח אאןבאה וצ טלעוועגסי‬ ‫טוג א ןגאז זומ ךיא ‪:‬ןביירשראפ ךיז ןוא לטעצ א‬ ‫עשו‪ .‬אבער רחל איז געווען די גליקליכע וואס‬ ‫חורבן ביים ערשטן בית המקדש?‬ ‫געווען איז זענען דא צוויי ברידער און צוויי שוועסטער וואס‬ ‫א פארבינדונג צווישן צוויי מענטשן וואס איז‬ ‫האסט מכבד‬ ‫פארבינדונג וואס דו‬ ‫קמצאדעם באשאפן מיט דעם‬ ‫געווען‬ ‫האט בר‬ ‫ארויסגיין‪.‬‬ ‫אז ער זאל‬ ‫א פארבינדונג צווישן צוו‬ ‫האבן מיטגעהייסן‬ ‫דער מ‬ ‫זייןגערפ )'ד קרפ( לארשי חצנ ןיא ל"רהמ רעד‬ ‫אז "הגדול לגדולה" און זי גייט חתונה האבן מיט‬ ‫זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן'‪ ,‬אזוי קען זיין‬ ‫אזויד קען ‪:‬ט‬ ‫ש רע‬ ‫י‬ ‫י‬‫כ‬ ‫ו‬‫ת‬ ‫צ‬ ‫ו‬ ‫ו‬‫י‬ ‫ש‬ ‫ן‬ ‫זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן'‪,‬‬ ‫ז‬ ‫י‬ ‫י‬ ‫א‬ ‫י‬ ‫ז‬ ‫ב‬ ‫א‬ ‫ז‬ ‫י‬ ‫ר‬ ‫ט‬ ‫א‬ ‫ו‬‫י‬ ‫ף‬ ‫ד‬ ‫ע‬ ‫ם‬ ‫א‬ ‫ז‬ ‫ו‬ ‫צו די שלש חמורות וואס האבן גורם געווען דעם‬‫גורםראו‬ ‫האבןאפ ט‬ ‫וואסייא ר‬ ‫חמורותדיא ן‬ ‫שלשדדועמ ‪.‬‬ ‫צוןודיא ןייז‬ ‫זאך ווי א 'ווייערלעס קאנ‬ ‫ןייז קזחמ‬ ‫לאה האט געוויינט‪ ,‬ווייל זי האט פארשטאנען‬ ‫פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך‬ ‫פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך‬ ‫רשטאנען‬ ‫פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא‬ ‫‪1‬‬ ‫פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא‬ ‫פונקט ווי היינט ווייסט‬ ‫און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה‪.‬‬ ‫חרוב געווארן צוליב שנאת חנם‪ ,‬וועגן א מעשה‬ ‫חרוב געווארן צוליב שנאת חנם‪ ,‬וועגן א מעשה‬ ‫און לאה‪.‬‬ ‫גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן‪ :‬יעקב‬ ‫מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן‪.‬‬ ‫מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן‪.‬‬ ‫פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש‬ ‫פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש‬ ‫מ'זאל זיין נאנט און פארבונ‬ ‫ערן‪ :‬יעקב‬ ‫מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן‪.‬‬ ‫ג‬ ‫פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש‬ ‫גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן‪ :‬יעקב‬ ‫ג‬ ‫ח ןעייג‬ ‫חרוב געווארן צוליב שנאת חנם‪ ,‬וועגן א מעשה‬ ‫און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה‪.‬‬ ‫ושע ןוא‬ ‫פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא‬ ‫פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך‬ ‫לאה האט געוויינט‪ ,‬ווייל זי האט פארשטאנען‬ ‫אה האל‬ ‫לטן דעם ביהמ"ק‬ ‫'ווייערלעס קאנעקשאן'‪ ,‬אזוי קען זיין‬ ‫און מחזק זיין‬ ‫ווי א‬ ‫זאךזיין‬‫דעם מעודד‬ ‫געווען איד‪.‬‬ ‫פאר איין‬ ‫ווארט‬ ‫פרעגט‪:‬‬ ‫"הגדולד')‬ ‫ישראל (פרק‬ ‫איןאנצח‬ ‫דערזיין‬ ‫מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט‪:‬‬ ‫ד זיין און מחזק‬ ‫גורם‬ ‫וואס האבן‬ ‫חמורותאז‬ ‫אויף דעם‬ ‫דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם אז‬ ‫שלש‬ ‫באזירט‬ ‫זיי איז צו די‬ ‫מיט‬‫צווישן‬ ‫שייכותהאבן‬ ‫דערחתונה‬ ‫און זי גייט‬ ‫לגדולה"‬ ‫ווארט פאר איין איד‪ .‬מעודד זיין און מחזק זיין‬ ‫אז‬ ‫הר"לה" ז‬‫ודג‬ ‫צווישן צוויי מענטשן וואס איז‬ ‫א איך מוז זאגן א גוט‬ ‫פארבינדונג‬ ‫צעטל און זיך פארשרייבן‪:‬‬ ‫א‬ ‫חיבור‪.‬‬ ‫א‬ ‫האבן‬ ‫צו‬ ‫אויסגעוועלט‬ ‫האבן‬ ‫מענטשן‬ ‫‪ :‬איך מוז זאגן א גוט‬ ‫המקדש?‬ ‫בית‬ ‫ערשטן‬ ‫מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבור‪.‬‬ ‫ביים‬ ‫חורבן‬ ‫וואס‬ ‫גליקליכע‬ ‫די‬ ‫געווען‬ ‫איז‬ ‫א צעטל און זיך פארשרייבן‪ :‬איך מוז זאגן א גוט‬ ‫רחל‬ ‫אבער‬ ‫עשו‪.‬‬ ‫ע‬ ‫ש‬ ‫ו‬‫‪.‬‬ ‫בא‬ ‫אחדות האט‬ ‫עכטע‪,‬‬ ‫געהאלטן דעם ביהמ"ק‬ ‫הכלאןלפי‬ ‫ס'איז‬ ‫מענטש וואס זיין‬ ‫פנימיות'דיגער‬ ‫אבער עס‬ ‫שלעכט‪ ,‬איז‬ ‫זאך‪,‬‬ ‫נעמען‬ ‫ן יעדן טאג‪ ,‬צו נעמען‬ ‫קלקול פון א‬ ‫ס'איז א‬ ‫קיין עפעס‬ ‫פיזישע‬ ‫והמתבייש‪ .‬אאהבה‪.‬‬ ‫מ'טוט‬ ‫יעדן טאג‪ ,‬צו‬ ‫פנימיות'דיגע‬ ‫נישט‬ ‫ווען‬ ‫ערשטן המבייש‬ ‫זאגט דער מהר"ל א פשוט'ע זאך‪ .‬ווען א איד‬ ‫א מענטש זאל זיך איינפירן‬ ‫אזויווי‬ ‫פריינטשאפט מיינט דאך אז צוויי‬ ‫מציאות פון פריינטשאפט מיינט דאך אז צוויי‬ ‫ביים‬ ‫אזוי‪.‬עס‬ ‫עשה‪ ,‬איז‬‫מצות ענין‬ ‫דעם‬ ‫מסבירא‬ ‫ער צו טון‬ ‫פארפעלט‬ ‫אנדערש‪ ,‬איז‬ ‫האט‬ ‫אבינו‪,‬‬ ‫טוב אינדערפרי פאר איר קינד א יאגורט און זי זאגט‬ ‫מאכן‬‫יעקב‬ ‫באקומעןפון‬ ‫צו‬ ‫האט געוואוסט אז זי גייט מציאות‬ ‫א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג‪ ,‬צו נעמען‬ ‫שמוציג‬ ‫נישט‬ ‫געבן‬ ‫אכטונג‬ ‫זאל‬ ‫ער‬ ‫אז‬ ‫אן‬ ‫אים‬ ‫ה‬ ‫א‬ ‫ט‬ ‫ג‬‫וע‬ ‫גאנצער‬ ‫וויבאלד דער‬ ‫איז‬ ‫יום‬ ‫חבר‬ ‫אויף‬ ‫קדושא‬ ‫קדושנו– ביי‬ ‫געקויפט‬ ‫אים‬ ‫האט‬ ‫זי‬ ‫וואס‬ ‫בגד‬ ‫נייעם‬ ‫דעם‬ ‫די‬ ‫קלקול?‬ ‫א‬ ‫עפעס‬ ‫כח האחדות האט‬ ‫דען‬ ‫קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און‬‫איז‬ ‫געלעבט‪,‬‬ ‫נישט‬ ‫איז‬ ‫לעבן‬ ‫שכינה‬ ‫עכט‬‫גילוי‬‫נישט‬ ‫אייבערשטן‪ .‬מ'קען‬ ‫– ביי א חבר איז אנדערש‪ ,‬וויבאלד דער גאנצער‬ ‫טוסט"‪.‬‬ ‫מורא'דיגע‬ ‫געווען א‬ ‫פונעםאיז‬‫המקדש‬ ‫אוועק‬ ‫בית‬ ‫ער איז‬ ‫בחור‬ ‫א‬ ‫–‬ ‫יעקב‬ ‫האבות‪,‬‬ ‫טוסט"‪.‬‬ ‫בחיר‬ ‫דעם‬ ‫ד‬ ‫ע‬ ‫ם‬ ‫ב‬ ‫ח‬ ‫ס'הייסט נישט געלעבט‪ .‬איז‬ ‫אז‬ ‫דאך‬ ‫זאגט‬ ‫אליין‬ ‫תורה‬ ‫געוויסע בחינה‬ ‫מ'האט א‬ ‫בעצמם"‬ ‫אויבאבער אין‬ ‫"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם"‬ ‫אייבערשטן‪,‬‬ ‫החיבור‬ ‫מצב‬ ‫אוועקגיין פון‬ ‫הוא‬ ‫הרעות‬ ‫נישט‬ ‫גיין‬ ‫שם‬ ‫צו‬ ‫קיינמאל‬ ‫"אבל‬ ‫גרייט‬ ‫זיין‬ ‫האט‬ ‫צו‬ ‫שיין‬ ‫וואס‬ ‫אנגעטון‬ ‫אכציג‬ ‫אים‬ ‫און‬ ‫האט‬ ‫פיר‬ ‫זי‬ ‫פון‬‫און‬ ‫טוב‪,‬‬ ‫פ‬ ‫ו‬ ‫ן‬ ‫פ‬ ‫י‬‫ר‬ ‫זייןדוחברים‪.‬‬ ‫חסד‬ ‫מקנא וויפיל חסד דו‬ ‫"איך בין מקנא וויפיל‬ ‫אויסגעוועלט צו‬ ‫איידעם"‪,‬מיט‬ ‫פארזינדיגט‬ ‫זיךגוטן‬ ‫דיין‬ ‫בתחתונים‪ ,‬און‬ ‫דיין גוטן איידעם"‪" ,‬איך בין מקנא וויפיל חסד דו‬ ‫מענטש עפעס קאליע מאכן?‬ ‫טויטער‬ ‫קען אדיך‬ ‫בחור"‪,‬וויאזוי‬ ‫דערווייטערן‪.‬‬ ‫ברידער‪.‬וואלט פרובירט זיך צו‬ ‫עס ווי ער‬ ‫איז‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬שלימות הקדושה‪.‬‬ ‫גידניזעג אין שול‪.‬‬ ‫מקנא מיט‬ ‫בין דיך מקנא מיט‬ ‫"איך בין‬ ‫מאמען‪ ,‬און ממילא זענען זייאיינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט‬ ‫גוטן‬ ‫דיין‬ ‫פאר‬ ‫מאמען‪ ,‬און ממילא זענען זיי ברידער‪.‬‬ ‫פאר דיין גוטן בחור"‪" ,‬איך בין דיך מקנא מיט‬ ‫חיבור הרעים מן האחים"‪,‬‬ ‫יותר‬ ‫"לפיכך‬ ‫ער‬ ‫תשובה‪ ,‬איז‬ ‫זעלבערער טוט‬ ‫מינוט וואס‬ ‫דער‬ ‫דאך‪ ,‬אין‬ ‫דו לערנסט"‪" ,‬איך בין דיך מקנא‬ ‫פלייסיג‬ ‫אוועקגעגאנגען‪.‬‬ ‫קנאה ווי‬ ‫שכינה איז‬ ‫דעראז די‬ ‫טומאה‬ ‫אזאביי‬ ‫טאטן‪,‬‬ ‫דעם זעלבן‬ ‫יאגורטאון זי‬ ‫דעםביי‬ ‫געווארן‬ ‫אודאי‬ ‫ערביים‬ ‫נעמט‬ ‫ענדליךא קינד‪,‬‬ ‫א קינד איז‬ ‫מאכן א קידוש השם אפילו מיט‬ ‫דורךמקנא‬‫"‪" ,‬איך בין דיך‬ ‫געווארן ביי דעם זעלבן טאטן‪ ,‬ביי דער זעלבער‬ ‫קנאה ווי פלייסיג דו לערנסט"‪" ,‬איך בין דיך מקנא‬ ‫גרעסערער חיבור‪ ,‬אסאך א‬ ‫אונז‪.‬‬ ‫חתונה האבן‬ ‫שוין‬ ‫האלט זי‬ ‫ילדנע‬ ‫א פאר‬ ‫פלאץ‬ ‫אסאך‬ ‫ס'איז איך‬‫אים זאגן‪" ,‬ר' איד‪,‬‬ ‫און איך‬ ‫עשה‪,‬‬ ‫צומצות‬ ‫יענעם‬ ‫פארפעלט א‬ ‫געבוירן‬ ‫טאקע‬ ‫זענען‬ ‫איךזייהאב‬ ‫צוריק‪ .‬אז‬ ‫בגד‪ ,‬צוגעפירט‬ ‫דעםהאט‬ ‫באשעפער‬‫הענט און‬ ‫סימנים די‬ ‫פנים‪,‬‬ ‫דאסווערן‬ ‫נתבייש‬ ‫פארשמירט זיך‬ ‫זאל‬ ‫צווייטער‬ ‫אזהא און‬ ‫רמיםט‬ ‫איד‪ ,‬איך אליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן‬ ‫פאר‬ ‫פלאץ‬ ‫באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירן‬ ‫צו יענעם און אים זאגן‪" ,‬ר' איד‪ ,‬איך פלאץ פאר‬ ‫לבן‬ ‫כדי‬ ‫יעקב‪,‬‬ ‫חתן‬ ‫איר‬ ‫פון‬ ‫באקומען‬ ‫האט‬ ‫א‬ ‫אב‬ ‫פערזענליכע פניות…‬ ‫צוגיין און א גרעסערער סארט‬ ‫מ'זאל קשר‬ ‫שטערקערער‬ ‫זייןאן‬‫געווען‬ ‫האט‬ ‫שוין‬ ‫איז צו‬ ‫אייבערשטער‬ ‫המקדש‬ ‫דער דער‬ ‫עפעסבית‬ ‫וואס‬ ‫צווייטן‬ ‫געטון‬‫ביים‬‫נישטא‬ ‫האבס'איז‬ ‫רעים‪ :‬מ'זאל צוגיין‬ ‫פארשעמט ווערן‪ .‬און אודאי טארן מיר נישט זיין‬ ‫באהבת רעים‪:‬‬ ‫מרבה‬ ‫קנאה‬ ‫ברודער'ס ברודער‪ ,‬נאר ס'איז א פרט וואס דער‬ ‫וואס‬ ‫פרט‬ ‫צו‬ ‫ברודער‪ ,‬נאר‬ ‫קינד‬ ‫דאס‬ ‫ברודער'ס‬ ‫קומט‬ ‫שפעטער‬‫זיין‬ ‫קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים‪ :‬מ'זאל צוגיין‬ ‫זאל אים נישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן‬ ‫און‬ ‫נישט‬ ‫עסט‪.‬‬ ‫מיר‬ ‫קינד‬ ‫טארן‬ ‫א‬ ‫אזויווי‬ ‫אודאי‬ ‫און‬‫ט םיא לאז‬ ‫ווערן‪.‬‬ ‫ס'האנדלט זיך פון צוויי חברים‪ ,‬רעים‬ ‫ווען מיט דער‬ ‫אהבה גוט‬‫דעם טון עפעס‬ ‫געווען‬ ‫נישט‬ ‫נישט‬ ‫אנשטאט‬ ‫אדער‬ ‫מ'זאלאיז‬‫צדקה‬ ‫געגעבןשכינה‬‫גילוי‬ ‫נישטדיזיין‬ ‫בחינה‪,‬‬ ‫ווערן‬ ‫האב‬ ‫אנדערע צו‬‫געהייסן‪ ,‬איך‬ ‫געטון‬ ‫ברודער האט גארנישט‬ ‫שמוציג"‪...‬‬ ‫דער‬ ‫נישט איך בין‬ ‫זאל"מאמי‪,‬‬ ‫מאמען‪:‬‬ ‫צו דער‬ ‫לויפן‬ ‫פעס גוט מיט דער‬ ‫דער ברודער האט גארנישט געטון צו ווערן זיין‬ ‫מ'זאל אנשטאט דעם טון עפעס גוט מיט דער‬ ‫לאה אנשטאט רחל‪ .‬יעקב האט דאך געארבעט‬ ‫צווייטער‬ ‫א‬ ‫כדי‬ ‫זיך‪,‬‬ ‫פוןאל‬ ‫עבןא ה‬ ‫נ‬ ‫ס'שטייטצוריק און‬ ‫איך‬ ‫יעצט גיי‬ ‫אבער‬ ‫תפילין‪,‬‬ ‫קיין‬ ‫געלייגט‬ ‫אוועקצוגעבן פון זיך‪ ,‬כדי א צווייטער זאל נישט‬ ‫כפרה האבן מיר געזען‪ ,‬אז‬ ‫נאר‬ ‫סארט‬‫קנאה"‪,‬‬ ‫פערטער‬ ‫ידידים‪.‬‬ ‫עצמות‬ ‫דער‬ ‫און‬ ‫ל) "רקב‬ ‫געשטאנען‬ ‫איז(משלי יד‪,‬‬ ‫המקדש‬ ‫דערצו‪.‬בית‬‫און דער‬ ‫עפעס‬ ‫גרויס‪,‬‬ ‫אזוי‬ ‫געטון‬ ‫דערויף אדער‬ ‫געארבעט‬ ‫עצמות זיך‬ ‫קנאה"‪ ,‬נאר‬ ‫געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצו‪.‬‬ ‫רחל‬ ‫געזאגט‬ ‫דאך‬ ‫דיר‬ ‫האב‬ ‫גרייט‬ ‫"איך‬ ‫ס'שטייט (משלי יד‪ ,‬ל) "רקב עצמות קנאה"‪ ,‬נאר‬ ‫באקומען‬ ‫צו‬ ‫כדי‬ ‫נאר‬ ‫נעכט‬ ‫ברוגז‪:‬‬ ‫זיין‬ ‫אזויפיל‬ ‫מ'דארף‬ ‫ווערט‬ ‫לבן‬ ‫מאמע‬‫פאר‬ ‫ווייט‬ ‫די‬ ‫ווי‬ ‫דעם‬ ‫פ‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫פון‬ ‫ל‬ ‫ב‬ ‫ןן‬ ‫אינעווייניג‪ ,‬דעם אייבערשטנ'ס נאמען‬ ‫לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט‬ ‫וואס איז מחלל‬ ‫דערפאר איינער‬ ‫מצוה‪ .‬אז‬ ‫טון די‬ ‫פון צו‬ ‫אנהייבן‬ ‫כחגיי יא‬ ‫מיט'ןאיך‬ ‫תשובה‪.‬‬ ‫טונאר‬ ‫איך‬ ‫ווי דערפאר זאגט דער פסוק‬ ‫ער פירט אויס אז‬ ‫אויפפרעסן פון‬ ‫ישראל‪.‬אונז‬ ‫קנאה זאל‬ ‫כלל‬ ‫האחדות‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫האבן‬ ‫שמוציג!"קשר‪ ,‬וויבאלד זיי‬ ‫אינערליכן‬ ‫דארפןצו ווערן‬‫געבן נישט‬ ‫רחל‪,‬‬ ‫אכטונג‬ ‫פון‬ ‫זאלסט‬ ‫אפדידוקינדער‬ ‫מיר‪,‬‬ ‫אוןו א ר‬ ‫ווי‬ ‫אינעווייניג‪,‬‬ ‫ן פון‬ ‫אינערליכן קשר‪ ,‬וויבאלד זיי האבן קיינמאל נישט‬ ‫קנאה זאל אונז אויפפרעסן פון אינעווייניג‪ ,‬ווי‬ ‫איז דער דארף גיין פון דער וועלט‪ .‬פארוואס?‬ ‫שבטים‪ .‬און מיר‪ ,‬די קינדער פון רחל‪ ,‬דארפן‬ ‫דימתקן געווען‪.‬‬ ‫שוין‬ ‫האב איך‬ ‫ס'איזצו פאלגן‪,‬‬ ‫איך גיי אנהייבן‬ ‫ווייב‪.‬‬ ‫פאר א‬ ‫ו‬ ‫לרחוק"‪ ,‬ווייל ס'איז אסאך א‬ ‫די‬ ‫אז‬ ‫לאזן אז די‬ ‫לאזן‬ ‫נישט‬ ‫ען‬‫"שלום‬ ‫נישט‬ ‫קודם‬ ‫אחדות‪,‬מצליח‪ ,‬זאל מען‬ ‫וואס זענען‬ ‫געווארן‬ ‫פארלוירן‬ ‫קיין‬ ‫איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן קיין‬ ‫ווען נישט האבן‬ ‫איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל‬ ‫ט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע‬ ‫וואס זענען מצליח‪ ,‬זאל מען נישט לאזן אז די‬ ‫עצמם"‪.‬וואו‬ ‫רחלאבער‬ ‫"גוט‪,‬‬ ‫מאמען‪,‬‬ ‫דער‬ ‫צו צו‬‫קינד‬ ‫זאגט דאס‬ ‫און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע‬ ‫"הכל‬ ‫איך א קנאה צו‬ ‫וואס‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫וועןדי‬‫איז לא‬ ‫חרוב‬ ‫המקדש‬ ‫תעשה‪,‬‬ ‫ביתא לא‬ ‫כן ביי‬ ‫צווייטער‬ ‫הייסטמהאזשאין‬ ‫דאס אז‬ ‫פארשטייט‬ ‫און‬ ‫חתונה‬ ‫דער‬ ‫ס'קומט‬ ‫מוק'ס‬ ‫אהבה‪,‬‬ ‫צוליבאון‬ ‫ידידות‬ ‫געווארן‬ ‫מיט מער‬ ‫באשאפן‬‫מענטשן‬ ‫שלום‪,‬‬ ‫שטערקערעראיז‬ ‫בריאה‬ ‫אנדערע‬ ‫ווייל די‬ ‫מ'שפירט‬ ‫געשוויסטער‬ ‫ביי‬ ‫מצד‬ ‫פון דעם‬ ‫דערלייגט‬ ‫נישט‬ ‫רחלזאל‬ ‫האט‬ ‫מענטשן‬ ‫אנדערע‬ ‫ו‬ ‫מצד עצמם"‪ .‬דאס הייסט אז ביי געשוויסטער‬ ‫ווען מ'שפירט א קנאה צו אנדערע מענטשן‬ ‫למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם‬ ‫בין‬ ‫איך‬ ‫אז‬ ‫גיין‬ ‫איך‬ ‫זאל‬ ‫וועמען‬ ‫צו‬ ‫גיין?‬ ‫יעצט‬ ‫איך‬ ‫ווער איז נאנטער‪ ,‬א‬ ‫עס‬ ‫איז‬ ‫שמים‪,‬‬ ‫שם‬ ‫מחלל‬ ‫ס'רעדט זיך פון א רחוק – א פרעמדער‬ ‫ביסט‬ ‫דו‬ ‫אז‬ ‫און‬ ‫לכבודו"‪.‬‬ ‫ווען‬ ‫ברא‬ ‫האב‬ ‫איך‬ ‫וואס‬ ‫דעם‬ ‫מיט‬ ‫זה‬ ‫אייבערשטן‬ ‫שיש להם אב אחד שהוא התחלה להם‪ ,‬ואין זה‬ ‫ואין‬ ‫להם‪,‬‬ ‫פון‬ ‫התחלה‬ ‫אוועק‬ ‫בין‬ ‫שהוא‬ ‫אופן‪,‬‬ ‫אחד‬ ‫שרעקליכן‬ ‫אב‬ ‫להם‬ ‫א‬ ‫שיש‬ ‫אויף‬ ‫ווערן‬ ‫נתבזה‬ ‫גייט‬ ‫לאה‬ ‫ל‬ ‫א‬ ‫ייג ה‬ ‫צווייטן‪ ,‬און פארגינען פאר אנדערע‪.‬‬ ‫ג אליממ שמוציג?"‬ ‫מיר מיט‬ ‫פוןדא‪.‬‬‫נישט‬ ‫געהערסט‬ ‫האט"דו‬‫וואסזאגט‪,‬‬ ‫בריאה‬ ‫ווי גלייך די‬ ‫מצדאיך זיך פארשמירט‪ .‬איך‬ ‫געפאלגט‪,‬רקהאב‬ ‫נישטשם האח‬ ‫לאה זאלאים‬ ‫נדערע‪ .‬זצ"ל‪.‬‬ ‫התולדה‪ ,‬ואין‬ ‫נקראאזמצד‬ ‫צווייטן‪ ,‬און פארגינען פאר אנדערע‪.‬‬ ‫סימנים‬ ‫ממילא גיט זי איר איבער דיהאח‬ ‫ידידות‬ ‫קשר‬ ‫געבויט א‬ ‫זיין א‬ ‫מעודד‬ ‫מענטש‬ ‫צווייטן‪,‬‬ ‫א‬ ‫זיין‬ ‫צו‬ ‫מכבד‬ ‫האח נקרא מצד התולדה‪ ,‬ואין שם האח רק מצד‬ ‫חברים‪,‬‬ ‫ברודער אדער א חבר?‬ ‫א‬ ‫זיין‬ ‫עבודת יששכר‪ ,‬פון רבי ישכר דוב מוואלברוז‬ ‫נאכדעם לייגט ער צו "ולקרוב"‪,‬‬ ‫ווייטן‪ ,‬מעודד‬ ‫פוןנאר‬ ‫אויס"‪.‬‬ ‫ענין און‬ ‫צווייטן‪.‬‬ ‫א דיך‬ ‫שפייען‬ ‫"כייעצט טו איך תשובה‪ ,‬איך‬ ‫שמוציג‪.‬‬ ‫ביי א ברודער‪ .‬און ער ערקלערט עס אזוי‪" :‬כי‬ ‫געווארן אזוי‪:‬‬ ‫ערקלערט עס‬ ‫בין נעבעך‬ ‫עולם‪,‬און ער‬ ‫ברודער‪.‬‬ ‫רבונו של‬ ‫ביי א‬ ‫ווערן‪ .‬דעם‬‫מוואלברוז‬ ‫פרעגן‬ ‫חברים‪ ,‬מכבד צו זיין א צווייטן‪ ,‬מעודד זיין א‬ ‫דובאיז‪ :‬מיר‬ ‫פארשעמט‬ ‫נמשל‬ ‫ישכר‬ ‫נישט‬ ‫פון רבי דער‬ ‫שכר‪,‬טשינ‬ ‫אפ‬ ‫אהבת‬ ‫מחזק זיין אין דעם‬ ‫מ'דארף זיך‬ ‫פארשמירט און‬ ‫קום דאך אן‬ ‫איך‬ ‫אבער‬ ‫צוריק‪,‬‬ ‫זיך‬ ‫קער‬ ‫אין‬ ‫אויסגעשמועסט‬ ‫עס‬ ‫ווערט‬ ‫אזוי‬ ‫ר‪.‬‬ ‫אהבת‬ ‫שוועסטער‪ .‬אזוי ווערט עס אויסגעשמועסט אין‬ ‫ער איז‬‫ווייל איד‬ ‫מרובה‪ .‬א‬‫שלום‪,‬‬ ‫טובה‬‫אויך‬ ‫דעם ענין פון‬ ‫מידה‬ ‫איז‬ ‫דאך‬ ‫ברודער‬ ‫דער איז‬ ‫אזוי‬ ‫פאר'ן‬ ‫אויב‬ ‫נו‪,‬‬ ‫רחלשטערקער און נענטער ווי‬ ‫חיבור‬ ‫דער‬ ‫שמוציג?‬‫חבר איז‬ ‫זענען‬ ‫מיר‬ ‫מ'דארף זיך מחזק זיין אין דעם ענין פון אהבת‬ ‫דאס דער‬ ‫ווען‬ ‫גיין‬ ‫מיר‬ ‫זאלן‬ ‫וועמען‬ ‫צו‬ ‫המקדש‪,‬אזאיז‬ ‫געווען!‬ ‫וואספארא מסירות נפש איז‬ ‫פסאוו‬ ‫חבר איז דער חיבור שטערקער און נענטער ווי‬ ‫וואס‬ ‫‪ ,‬איז דער צוליב איין זאך‪ ,‬כדי נישט צו פארשעמען איר‬ ‫וואס‬ ‫זמן‬ ‫זמן‬ ‫בית‬ ‫אויף‬ ‫פונעם‬ ‫אפ?‬ ‫זיך‬‫חורבן‬ ‫מען‬ ‫וואשט‬ ‫וויאזוי‬ ‫רייניגן‪.‬‬ ‫עס‬ ‫מ'דארף‬ ‫זיך‬ ‫זאלן‬ ‫מיר‬ ‫אז‬ ‫אנגעזאגט‬ ‫חורבן פונעם בית המקדש‪ ,‬איז דער זמן וואס‬‫איר‬ ‫טאקע‬‫פארשעמען‬ ‫האט‬ ‫אייבערשטער‬ ‫צו‬ ‫נישט‬ ‫כדי‬ ‫זאך‪,‬‬ ‫טאטן‪.‬ס'איז לשם‬ ‫זעלבן אויב‬ ‫פונעם אפילו‬ ‫שמים‪,‬‬ ‫שם‬ ‫דאךמקדש‬ ‫וואס איז‬ ‫יעצט אין די טעג וואס‬ ‫אויף דעם איז – זיין חבר‪ .‬ביי א‬ ‫אוועקגעגעבןענטפער‬ ‫אז דער‬ ‫במציאות אויפ'ן‬ ‫אדער אוןדעם דארף‬ ‫חתן‬ ‫אירתורה‬ ‫בלויז‬ ‫נישטזאכן;‬ ‫דאגוטע‬ ‫אד טאה היטן האט‬ ‫אז דער ענטפער אויף דעם איז – זיין חבר‪ .‬ביי א‬ ‫מיר טרויערן אויפ'ן‬ ‫מיר טרויערן‬ ‫האלט"כי ביום הזה יכפר עליכם‬ ‫מהר"לכיפור‪.‬‬ ‫מען א יום‬ ‫ער האטזייןגעגעבן א‬ ‫יעצט אין די טעג וואס מיר טרויערן אויפ'ן‬‫בלויז‬ ‫אלעס‬ ‫נישט‬ ‫פון דאס‬ ‫טנ'ס פאלק – און‬ ‫אהבת פניה‪ ,‬האט ער למעשה געהייליגט דעם אייבערשטנ'ס‬ ‫אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז‬ ‫מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב‬ ‫זיין חבר? דער‬ ‫דער‬ ‫ברודער‬ ‫אוועק מיט קנאה‪ ,‬אריין‬ ‫זייף‬ ‫א‬ ‫זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האלט‬ ‫וואשט‪,‬‬ ‫וואס‬ ‫זייף‬ ‫א‬ ‫איז‬ ‫כיפור‬ ‫יום‬ ‫אתכם"‪.‬‬ ‫לטהר‬ ‫נאר‬ ‫שידוך‪,‬‬ ‫אונז‪:‬‬ ‫צו‬ ‫אנדערן‬ ‫זיך‬ ‫בעט‬ ‫אן‬ ‫טון‬ ‫אייבערשטער‬ ‫דארפן‬ ‫יעצט‬ ‫דער‬ ‫וועט‬ ‫מצוות;‬ ‫י טעוו יז און זי‬ ‫תרי"ג‬ ‫מורא'דיגע זאך‪ :‬אין נאמען און דאס קען מען נישט אוועקנעמען פון אים‪.‬‬ ‫ברענגט אזאך)‪.‬‬ ‫מענטש‪,‬‬ ‫פונעם‬ ‫מאמע‬ ‫די‬ ‫זיין‬ ‫ן כלל ישראל‪ ,‬צו‬ ‫פרקאא')‬ ‫נענטער צו‬ ‫ווער איז רעים‬ ‫מינוט‪ ,‬דער‬ ‫טראכטן א‬ ‫נצחיות פון כלל ישראל‪ ,‬צו זיין די מאמע פונעם‬ ‫זאך)‪.‬‬ ‫טראכטן א מינוט‪ ,‬ווער איז נענטער צו א מענטש‪,‬‬ ‫מטהר‪.‬‬ ‫ס'איז‬ ‫און‬ ‫רייניגט‬ ‫וואס‬ ‫אין‬ ‫"קדושים‬‫בחור‬ ‫בעסטן‬ ‫עיניכם"‪,‬‬ ‫דעם‬ ‫ואחרי‬ ‫אוועקגעגעבן‬ ‫לבבכם‬ ‫אחרי‬ ‫האט‬‫תתורו‬ ‫טאה יז "ולא זי‬ ‫געבוירענער קשר איז נישט קיין פנימיות'דיגע‬ ‫פנימיות'דיגע מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן‬ ‫זי האט‬ ‫זאך‪ .‬לאמיר‬ ‫איינע א‬ ‫מהר"לדיא פלא פון‬ ‫זאגטדידער‬ ‫מיט'ן‬ ‫שייכות‬ ‫א‬ ‫האבן‬ ‫מוותר געווען צו‬ ‫פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שבת ס'קען זיין אז כלפי דעם חלק המצוה וואס ער האט‬ ‫פון די‬ ‫מיט אהבת חינם‬ ‫ט קיין‬ ‫געבוירענער קשר איז נישט קיין פנימיות'דיגע‬ ‫זאגט דער מהר"ל א פלא פון א זאך‪ .‬לאמיר‬ ‫נישטפון‬ ‫מאמע‬ ‫האבן זיך‬ ‫מיר זיין‬ ‫אויפגעגעבן צו‬ ‫האט אלקיך"‪ ,‬און‬ ‫"ואהבתזיאת ה'‬ ‫יז ‪.‬טלעוו תהיו"‪ ,‬וועלט‪.‬‬ ‫וואסמ'איז געבוירן געווארן (אויב דער‬ ‫וועלכן‬ ‫ווערטמיתותמיט‬ ‫"שלוםביישלום געטון‪ ,‬ווי למשל מיט'ן שאקלען לולב‪ ,‬פעלט עפעס‬ ‫געווארן זיין‬ ‫דין‪,‬‬ ‫בית‬ ‫דערמאנט‪,‬‬ ‫דא חייבי‬ ‫לך"‪,‬‬ ‫זענען‬ ‫"ויתן‬ ‫דערנאך‬ ‫ביי‬ ‫עשו‪.‬‬ ‫בני‬ ‫געמיינע‬ ‫אלעאזוי‬ ‫פון ב"י‬ ‫מעבש‬ ‫(אויבדידער‬ ‫מיט וועלכן מ'איז געבוירן געווארן (אויב דער‬ ‫מאמע פון אלע געמיינע בני עשו‪.‬‬ ‫נאכדעם אויך לרחוק‪.‬‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫לרחוק‪.‬‬ ‫אבער‬ ‫כלל‬ ‫אויך‬ ‫פארשמירט‪,‬‬ ‫פון‬ ‫נאכדעם‬‫זיךמאמע‬ ‫האבןדי‬ ‫צו זיין‬ ‫קה‪,‬מיר‬ ‫געגעבן‪,‬‬ ‫שבטי‬ ‫אכטונג‬ ‫י"ב‬ ‫ט‬ ‫צומאל זיין שטערקער ווי א קשר‬ ‫שטעלט זיך די פראגע‪ ,‬פארוואס אינעם שלימות המצוה וויבאלד ס'איז געווען מיט א‬ ‫מענטש‬ ‫קען‬ ‫א‬ ‫חיבור‬ ‫אז‬ ‫געווען‬ ‫אזא‬ ‫מחייב‬ ‫תורה‬ ‫ולקרוב"‪.‬‬ ‫די‬ ‫דאך‬ ‫לרחוק‬‫דעם האט‬ ‫וועט‬ ‫זי‬ ‫און‬ ‫עשו‪,‬‬ ‫שידוך‪,‬‬ ‫דעם…ןוא צו וועמען‬ ‫שוואכסטן‬ ‫קשר‬ ‫א‬ ‫טערקער ווי‬ ‫אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי א קשר‬ ‫באקומען דעם שוואכסטן שידוך‪ ,‬עשו‪ ,‬און זי וועט‬ ‫מ'זאלזיקודם זאגן שלום לקרוב און‬ ‫פארקערט‪ ,‬אז מ'זאל קודם זאגן שלום לקרוב און‬ ‫דעם?‬ ‫אפוואשן‬ ‫אנשטאטאז‬ ‫אונז דען‬ ‫פארקערט‪,‬‬ ‫גיין? זיווער קען‬ ‫באקומען‬ ‫מירגייט‬ ‫וואס‬ ‫זאלן‬ ‫און…‬ ‫וו‬ ‫חלק פונעם קידוש השם איז‬ ‫דעם און‬ ‫בנוגע אונז‪,‬‬ ‫געוואנדן אין‬ ‫איזפניה‪ ,‬אבער‬ ‫נאכדעם‬ ‫העדר‪,‬‬ ‫מענטשן‬ ‫ערשט‬‫פרעמדעא‬ ‫האבן‬ ‫דארףאון‬ ‫לרחוק"‬ ‫עבירות‬‫"שלום‬ ‫קודם די‬ ‫עובר אויף‬ ‫שטייט‬ ‫וואס איז‬ ‫אייבערשטער?!‬ ‫דער געהאט‪,‬‬ ‫אויסערגייט‬ ‫מיט אהבת חינם‬ ‫ואנדן אין דעם בעסטן שידוך וואס זי האט געהאט‪ ,‬גייט זי‬ ‫זי ערגסטן‬ ‫באקומעןגייט‬ ‫האט‬ ‫שידוךג וואס זי‬ ‫טן‬ ‫און‬ ‫אונז‪,‬‬ ‫פרעמדע מענטשן איז געוואנדן אין אונז‪ ,‬און‬ ‫געדענקען‪ ,‬אז מרבה זיין אהבה צו‬ ‫לאמיר‬ ‫זיין‬ ‫געדארפט‬ ‫וואלט‬ ‫לכאורה‬ ‫אנשטאט‬ ‫פאר'ן קרוב?‬ ‫שלוםבחור‪.‬‬ ‫דעם‬ ‫אב טיי‬ ‫דער‬ ‫אבער‬ ‫זאגט‬ ‫לעבן‪.‬‬ ‫דאס‬ ‫צונעמען‬ ‫אים‬ ‫מ'דארף‬ ‫שלום פאר'ן קרוב? לכאורה וואלט געדארפט זיין‬ ‫צו ס'איז א מציאות אז דעם‬ ‫אהבה צו‬ ‫אהבהווייל‬ ‫זייןומוריד‪,‬‬ ‫רבה זיין גייט‬ ‫מעלה‬ ‫מרבה‬‫אז נישט‬ ‫געדענקען‪,‬‬ ‫זיין עס‬ ‫לאמירגעדארפט‬ ‫לכאורה וואלט‬ ‫קרוב?‬ ‫פאר'ן‬ ‫שלום‬ ‫"שלום זילרחוק" און ערשט‬ ‫גייט‬ ‫לאמיר געדענקען‪ ,‬אז מרבה זיין אהבה צו‬ ‫געהאט‪,‬‬ ‫לטהרהאט‬ ‫וואס זי‬ ‫אנשטאט‬ ‫שידוך‬ ‫דעםבחור‪.‬‬ ‫דעם ערגסטן‬ ‫ומען םעד‬ ‫נאכדעםצוויי וועגן וויאזוי מ'קען‬ ‫דער‬ ‫קודם‬ ‫אתכם" –‬ ‫שטייט‬ ‫עליכם‬ ‫בעסטןיכפר‬ ‫"כי ביום הזה‬ ‫עב‬ ‫באקומען דעם ערגסטן בחור‪ .‬אנשטאט‬ ‫געווארן‪ .‬אין אונז‪ ,‬און‬‫נתקדשגעוואנדן‬ ‫מענטשן איז‬‫פרעמדענאמען איז‬ ‫לקרוב און אייבערשטנ'ס‬ ‫זענען דא‬ ‫שטייט קודם "שלום לרחוק" און ערשט נאכדעם‬ ‫מהר"ל אז עס‬ ‫פארוואסקודם זאגן שלום‬ ‫פראגע‪,‬אז מ'זאל‬ ‫פארקערט‪,‬‬ ‫אוועק מיט קנאה‪ ,‬אריין‬ ‫און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי‬ ‫אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי א קשר‬ ‫צונעמען דאס לעבן פון א מענטש‪ .‬איינס איז כפשוטו‪,‬‬ ‫לרחוק ולקרוב"‪ .‬שטעלט זיך די פראגע‪ ,‬פארוואס‬ ‫לרחוק‪.‬‬ ‫אויך‬ ‫נאכדעם‬ ‫די‬ ‫זיך‬ ‫וועט‬ ‫שטעלט‬ ‫זי‬ ‫און‬ ‫ולקרוב"‪.‬‬‫מיט אהבת חינם‬ ‫עשו‪,‬‬ ‫שידוך‪,‬‬ ‫לרחוק‬ ‫זי‬ ‫שוואכסטן‬ ‫דעם?‬ ‫אייבערשטער גייט אונז מטהר זיין‪ .‬מיר גייען צו דער‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫דעם‬ ‫אנשטאט‬ ‫כלל‬ ‫באקומען‬ ‫פון‬ ‫באקומען‬ ‫מאמע‬ ‫די‬ ‫ב‬ ‫זיין‬ ‫זי‬ ‫א‬ ‫ק‬ ‫צו‬ ‫גייט‬ ‫ו‬ ‫סעמ‬ ‫קה‪,‬‬ ‫היטדער‬ ‫פניה‪ ,‬ער‬ ‫צוליב א‬ ‫מ'איזהייליג‬‫פירט זיך‬ ‫מיטאיינער‬ ‫ווען‬ ‫שלום‬ ‫"שלום‬ ‫לך"‪ ,‬זיווערטאזדערמאנט‪,‬‬ ‫עשו‪.‬‬ ‫אוודאי וועט‬ ‫בני‬ ‫ביי "ויתן‬‫געמיינע‬ ‫אלע‬ ‫פון‬ ‫מאמע‬ ‫מאמען אז זי זאל אונז אפוואשן‪ ,‬און‬ ‫די‬ ‫זיין‬ ‫ז‬‫י‬ ‫י‬ ‫ן‬ ‫ד‬ ‫י‬ ‫מ‬ ‫י"ב שבטי קה‪ ,‬צו זיין די מאמע פון כלל ישראל‪.‬‬ ‫(אויב‬ ‫געווארן‬ ‫געבוירן‬ ‫וועלכן‬ ‫איז דא אן אנדערער וועג‪,‬‬ ‫אדער‬ ‫ביי "ויתן לך"‪ ,‬ווערט דערמאנט‪" ,‬שלום שלום‬ ‫מ'הרג'עט אים‪.‬‬ ‫ה‪ ,‬אריין‬ ‫לערנט‬ ‫ער‬ ‫דערפון‪,‬‬ ‫כבוד‬ ‫וועלט‪ .‬זי האט אויפגעגעבן צו זיין די מאמע פון די‬ ‫געבוירענער קשר איז נישט קיין פנימיות'דיגע‬ ‫האבן‬ ‫וויל‬ ‫ער‬ ‫מענטש‪ ,‬ווייל ער וויל הייסן א וואוילער יונגערמאן‪ ,‬ער דאוונט‬ ‫זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער‬ ‫ווייל‬ ‫אויגן‬ ‫די‬ ‫לאמיר‬ ‫אינם‬‫זאך‪.‬‬ ‫מושלים‬‫א‬ ‫חייהם‬ ‫פון א‬ ‫"שלשה‬‫(לב‪:):‬פלא‬‫שבת א‬ ‫מוצאיביצה‬ ‫מהר"ל‬ ‫איינע פון די פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שבת‬ ‫צו‬ ‫שיסורים‬ ‫נענטער‬ ‫מי‬ ‫איז‬ ‫איז‬ ‫אין‬ ‫ווער‬ ‫דריי‬ ‫זאך‪:‬‬ ‫די‬ ‫מינוט‪,‬‬ ‫דער‬ ‫אין‬ ‫פון‬ ‫זאגט‬‫מ'זאגט‬ ‫זאגט‬ ‫מורא'דיגע‬ ‫א‬ ‫איינע‬ ‫טראכטן‬ ‫וואסגמרא‬ ‫און‬ ‫א‬ ‫פסוקים‬ ‫מיט'ןווי די‬ ‫חיים"‪,‬‬‫ברענגט‬ ‫אוועק מיט קנאה‪ ,‬אריין‬ ‫אנגעזאגט אז‬ ‫איינע פון די‬ ‫זי האט מוותר געווען צו האבן א שייכות‬ ‫א')‬ ‫פרק‬ ‫רעים‬ ‫די‬ ‫פון‬ ‫אין דער‬ ‫מאכן‪.‬‬ ‫מאמע‬ ‫אונז אפוואשן‪ ,‬כאטש זי האט געהאט‬ ‫שמוציג‬ ‫נישטבחור‬ ‫די‬ ‫זיין‬ ‫בעסטן‬ ‫צו‬ ‫אויפגעגעבן‬ ‫ועקגעגעבן דעם‬ ‫מ'זאל זיך‬ ‫אה יז‬ ‫האט‬ ‫ברודער אדער א חבר?‬ ‫זאך)‪.‬‬ ‫רעים פרק א') ברענגט א מורא'דיגע זאך‪ :‬אין‬ ‫נצחיות פון כלל ישראל‪ ,‬צו זיין די מאמע פונעם‬ ‫תויחצנ‬ ‫מענטשהאלט מיט א ברען‪ ,‬ער איז שוין גרייט ביי ברכות מיט טלית‬ ‫זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך‪ ,‬נאר‬ ‫דער אמהר"ל‬ ‫געלעבט‪.‬‬‫נישטחבר?‬ ‫אהבת‬ ‫זיין‬ ‫דער מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב אהבת‬ ‫הייסט‬ ‫אדער‬ ‫(נתיב‬ ‫יסורים‬ ‫ברודער‬ ‫עולם‬ ‫נתיבותזיין‬ ‫חיי‬ ‫בלויזבגופו‪.‬‬ ‫דער מהר"ל אין‬ ‫צט דארפן טון אן אנדערן שידוך‪ ,‬נאר‬ ‫וואס קען מען שוין קאליע‬ ‫אויפ'ן‬‫שמים‬ ‫כבוד שם‬ ‫טרויערן‬ ‫צוליבמיר‬ ‫זיךוואס‬ ‫טעג‬ ‫פאסט‬ ‫אין די‬ ‫אזויווי עס‬ ‫יעצט‬ ‫ותפילין‬ ‫אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס‬ ‫רעבייא‬ ‫טאטן‪ .‬האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און‬ ‫פונעםאזעלבן טאטן‪.‬‬ ‫איזביי‬ ‫זייןער‬ ‫במציאות‬ ‫חבר‪.‬‬ ‫בנפש‪–,‬און‬ ‫דעםדאך‬ ‫איז‬ ‫אדער‬‫בגוףאויף‬ ‫ענטפער‬ ‫דעריסורים‬ ‫ליידט‬ ‫און נישט צו פארשעמען אירוואס אז‬ ‫ישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן‬ ‫שווער?לעבןווערגייטאיז נאנטער‪ ,‬א‬ ‫אייבערשטנ'סוואס‬ ‫דעםאיז דער זמן‬ ‫וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל‬ ‫זיין אין דעם ענין פון אהבת‬ ‫געווען‬ ‫המקדש‪,‬‬ ‫מכבד‬ ‫ביתאיז‬ ‫פונעם ער‬ ‫שלום‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫זיך מחזק‬ ‫למעשה‬ ‫ווייל‬ ‫שלום‪,‬‬ ‫מ'דארף‬ ‫האט ער‬ ‫חורבן‬ ‫איז– אויך‬ ‫נאמען‪.‬‬ ‫ברודער‬ ‫נענטער ווי‬ ‫ברודער אדער א חבר?‬ ‫לעבן‪.‬‬ ‫פאר'ן‬ ‫און‬ ‫קיין‬ ‫נישט‬ ‫לעבן אז‬ ‫שטערקער‬ ‫איז זיין‬ ‫חיבור‬ ‫דער‬ ‫צעקלאפט‪,‬‬ ‫מאכן ווען דאס‬ ‫ווערט עס אויסגעשמועסט איןנעבעךחבר איז‬ ‫דאך במציאות פונעם זעלבן טאטן‪.‬‬ ‫כדי‬ ‫אז פאר'ן ברודער איז אויך שלום‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫זאך‪,‬‬ ‫איין‬ ‫שוועסטער‪ .‬אזוי‬ ‫צוליב‬ ‫רא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל‬ ‫א בילוצ‬ ‫טסעווש‬ ‫"ולקרוב"‪,‬‬ ‫ער צו‬ ‫נאכדעם לייגט‬ ‫און נאר‬ ‫אזוי‪" :‬כי‬ ‫עס‬ ‫צווייטן‪.‬‬ ‫ערקלערט‬ ‫ביי א ברודער‪ .‬און ער א‬ ‫ווערן‪.‬‬ ‫ייגט ער צו נישט‬ ‫דארף‬ ‫ווער איז נאנטער‪ ,‬א‬ ‫מענטש‬ ‫דער‬ ‫אז‬ ‫מהר"ל‪,‬‬ ‫דער‬ ‫זאגט‬ ‫ממילא‬ ‫שעמטב‬ ‫"ולקרוב"‪,‬‬ ‫א צווייטן‪ .‬און נאר נאכדעם לייגט ער צו "ולקרוב"‪,‬‬ ‫זיין א‬ ‫מעודד‬ ‫פארשעמט ווערן‪.‬‬ ‫מוואלברוז‬ ‫דוב‬ ‫ישכר‬ ‫רבי‬ ‫פון‬ ‫יששכר‪,‬‬ ‫עבודת‬ ‫ע‬ ‫י תדו‬ ‫איינער‬ ‫צווייטן‪,‬ווען‬ ‫זיין א‬ ‫חשבון‪ .‬אויב‬ ‫מיט‬ ‫צו א‬‫מאכן‬ ‫מכבד‬ ‫ידידות‬ ‫חברים‪,‬פון‬ ‫לאמיר‬ ‫קשר‬ ‫יעצט‬ ‫געבויט א‬‫האטמצד‬ ‫רק‬ ‫כיפור‬ ‫שם וואס‬ ‫האח‬ ‫יום‬ ‫מענטש‬ ‫ער‬ ‫ואין‬ ‫האט‬ ‫התולדה‪,‬‬ ‫נאכדעם‬ ‫מצד‬ ‫און‬ ‫נקרא‬ ‫טון‪,‬‬ ‫תשובה‬‫האח‬ ‫קודם‬ ‫זאל‬ ‫לאה‬ ‫אז‬ ‫סימנים‬ ‫די‬ ‫איבער‬ ‫איר‬ ‫ט זי ‪.‬ל‬ ‫קשר פון ידידות‬ ‫ממילאמיט‬ ‫מענטש וואס האט געבויט א קשר פון ידידות מיט‬ ‫גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל‬ ‫זצ"ל‪.‬‬ ‫ז‬‫צ‬ ‫"‬ ‫אנדערע‪.‬די בריאה‬‫שפייט אים‬ ‫שמיםפאר‬ ‫פארגינען‬ ‫פרעמדער‬ ‫חוק – א לאה גייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן‪,‬‬ ‫פרעמדער‬ ‫חילול שם‬ ‫און‬ ‫צווייטן‪ ,‬א‬ ‫רחוקא–‬‫איז גורם‬ ‫זה א‬‫ואיןפון‬ ‫זיך‬ ‫ס'רעדט‬ ‫להם‪,‬‬ ‫התחלה‬ ‫ווען‬ ‫שהוא‬ ‫אחד‬ ‫וואס וואשט אפ די שמוץ‪ ,‬און צום סוף איז דער תפקיד‬ ‫אב‬ ‫להם‬ ‫שיש‬ ‫עס‬ ‫אז‬ ‫(פו‪).‬‬ ‫יומא‬ ‫אין‬ ‫גמרא‬ ‫ווען ס'רעדט זיך פון א רחוק – א פרעמדער‬ ‫די‬ ‫ברענגט‬ ‫מהר"ל‬ ‫נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן‪,‬‬ ‫דער‬ ‫בריאה איז‬ ‫קנאהפוןצודער‬‫תכלית‬ ‫גאנצער א‬ ‫וועןדער‬ ‫ווייל‬ ‫אויס‪,‬‬ ‫געווען דעם‬ ‫דערלייגט פון‬ ‫מ'האט עובר‬ ‫אויבנישט‬ ‫רחל‬ ‫חילוקיהאט‬ ‫למעשה‬ ‫עמל‬ ‫מענטשן‬ ‫אנדערע‬ ‫אהבה‪,‬‬ ‫מ'שפירט‬ ‫ר ידידות און אהבה‪,‬‬ ‫ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז‬ ‫ידידות און‬ ‫מער‬ ‫געשוויסטערמיט‬ ‫שלום‪,‬‬ ‫שטערקערער‬ ‫החיים‪,‬‬ ‫העדר‬ ‫אנשטאט ביי‬ ‫הייסט אז‬ ‫ערזאץ‬‫עצמם"‪.‬אןדאס‬ ‫געווארן‪.‬זיין‬ ‫יסורים צו‬ ‫חרובמצד‬ ‫המקדשפון די‬ ‫כפרה‪.‬אז‬ ‫שטערקערער שלום‪ ,‬מיט מער ידידות און אהבה‪,‬‬ ‫צווייטער בית‬ ‫פארשטייט‬ ‫דא ד'‬ ‫רחל‬ ‫זענעןאון‬‫צו דער חתונה‬ ‫אז די‬ ‫לאזןאיז‬ ‫נישטוואס‬‫מעןאיינעם‬ ‫זאל ביי‬ ‫דעמאלט‬ ‫מצליח‪,‬א‬ ‫יל ס'איז אסאך א‬‫אסאך‬ ‫לכבודו"‪,‬‬ ‫ס'איז‬ ‫זענען‬ ‫ברא‬‫וואס‬ ‫"שהכל‬ ‫ווייל‬ ‫לרחוק"‪,‬‬ ‫"שלום‬ ‫געשטארבן‪.‬האבן קיין‬ ‫צווייטער בית המקדש חרוב געווארן‪.‬‬ ‫בכלל נישט‬ ‫קודם‬ ‫מ'איז‬‫זאלן‬ ‫גלייך‬ ‫וויזיי‬ ‫אויךאז‬ ‫דיהייסט‬ ‫מעגליך‬ ‫דאס‬ ‫איז‬ ‫הייליגע‬ ‫א‬ ‫אויף‬ ‫ווען ס'איז פארלוירן ווייל‬ ‫תשובה;‬ ‫אויפצושטעלן‬ ‫מ'טוט‬ ‫געווען‬ ‫קודם "שלום לרחוק"‪ ,‬ווייל ס'איז אסאך א‬ ‫אז‬ ‫גענוג‬ ‫זוכה‬ ‫איז‬ ‫האט‬ ‫עשה‪,‬‬ ‫זי‬ ‫און‬‫אן‬ ‫אויף‬ ‫א‬ ‫ו‬ ‫ן‬ ‫ה יז‬ ‫שם‬ ‫קידוש‬ ‫א‬ ‫מאכט‬ ‫ער‬ ‫און‬ ‫אייבערשטן‬ ‫דעם‬ ‫מכבד‬ ‫דער‬ ‫איז‬ ‫אחדות‪,‬‬ ‫געווארן‬ ‫אויף‬ ‫כיפור;‬ ‫יום‬ ‫מיט‬ ‫תשובה‬ ‫מען‬ ‫דארף‬ ‫תעשה‬ ‫לא‬ ‫ב‪..‬םי‬ ‫ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות‪ ,‬איז דער‬ ‫ווייב‪.‬‬ ‫פסוק‬ ‫פאר א‬ ‫קנאה זאל אונז אויפפרעסן פון אינעווייניג‪ ,‬ווי‬ ‫פסוק‬ ‫אר זאגט דער‬ ‫דער‬ ‫זאגט‬ ‫דערפאר‬ ‫אז‬ ‫אויס‬ ‫פירט‬ ‫וויבאלד זיי האבן קיינמאל נישט‬ ‫ער‬ ‫ישראל‪.‬קשר‪,‬‬ ‫אינערליכן‬ ‫דארפן‬ ‫רחל‪,‬‬ ‫פון‬ ‫קינדער‬ ‫ער פירט אויס אז דערפאר זאגט דער פסוק‬ ‫די‬ ‫מיר‪,‬‬ ‫און‬ ‫שבטים‪.‬‬ ‫ש‬ ‫ב‬ ‫ט‬ ‫שמים מיט זיין עבודה‪ ,‬איז דאך זיכער אז די גאנצע‬ ‫מענטש א גאנצע כפרה‪.‬‬ ‫דערפאר‬ ‫אזוי האט דער‬ ‫כלל‬ ‫האחדות פוןאון‬ ‫כח‬ ‫מיט'ן‬ ‫נאר‬ ‫דיןגרייט‬ ‫ביתזיין‬ ‫חיוב מיתת‬ ‫וויאווייט‬ ‫דערביי‬ ‫רחל‬ ‫דא‬ ‫באקומעןדעם‬ ‫ס'איזפון‬ ‫וואס‬ ‫כדי צו‬ ‫עשה‬ ‫אןנאר‬ ‫נעכט‬‫זויפיל ךיז‬ ‫נאר מיט'ן כח האחדות פון כלל ישראל‪ .‬דערפאר‬ ‫פאר לבן אזויפיל נעכט נאר כדי צו באקומען רחל‬ ‫ס'שטייט (משלי יד‪ ,‬ל) "רקב עצמות קנאה"‪ ,‬נאר‬ ‫עפעס דערצו‪.‬‬ ‫געטון‬ ‫מ'דארף‬ ‫לערנען‬ ‫זיך‬ ‫רעל‬ ‫בריאה וויל אים האבן‪ ,‬און אזא מענטש מוז האבן‬ ‫ידידים‪.‬‬ ‫אדער און‬ ‫געארבעט דערויף‬ ‫געשטאנען‬ ‫דער בית המקדש איז‬ ‫אויף‬ ‫אוןאון‬ ‫גרויס‪,‬‬ ‫יסורים;‬ ‫כיפור אוןאזוי‬ ‫מיטפוןיום‬ ‫געארבעט‬ ‫תשובה‬ ‫האט דאך‬ ‫יעקב מען‬ ‫רחל‪ .‬דארף‬ ‫טאטק‬ ‫אזוי גרויס‪ ,‬און דער בית המקדש איז געשטאנען‬ ‫און ידידים‪.‬‬ ‫לאה אנשטאט רחל‪ .‬יעקב האט דאך געארבעט‬ ‫דעם טון עפעס גוט מיט דער‬ ‫אנשטאט‬ ‫מ'זאל‬ ‫דבר‬ ‫וועןצו ווערן זיין‬‫מורא'דיגער‬ ‫געטון‬ ‫א‬ ‫גארנישט‬ ‫ליגט‬ ‫נישטהאט‬ ‫מהר"ל‬ ‫ברודער‬ ‫דעם‬ ‫אין‬ ‫נישט‬ ‫זאל‬ ‫צווייטער‬ ‫א‬ ‫כדי‬ ‫זיך‪,‬‬ ‫אוועקצוגעבן‬ ‫א‬ ‫ו‬ ‫ו‬ ‫ע‬ ‫וצ‬ ‫רעיםדעם האט מען אים דאך‬ ‫רעיםנישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן‬‫חברים‪ ,‬אים‬ ‫ומזוני‪ ,‬חברים‪,‬‬ ‫וויבאלד פאר‬ ‫ון צוויי‬ ‫צוויי‬ ‫פון‬ ‫זיךחיי‬ ‫ס'האנדלט בני‬ ‫אהבה‬ ‫געווען‬ ‫אנדערע בחינה‪ ,‬די גילוי שכינה איז נישט געווען‬ ‫דער איז‬ ‫מ'מוזדי גילוי שכינה‬ ‫בחינה‪,‬‬ ‫אנדערעאון‬ ‫אודאי גענוג‪,‬‬ ‫דריי נישט‬ ‫אהבה ווען ס'האנדלט זיך פון צוויי חברים‪ ,‬רעים‬ ‫אלע‬ ‫אוועקגעבן‬ ‫פארשעמטדי‬ ‫זענען‬ ‫השםמיט'ן‬ ‫אויסנארן‬ ‫קענען חילול‬ ‫שט‬ ‫סארטבאהבת רעים‪ :‬מ'זאל צוגיין‬ ‫זאל‬ ‫מרבה זיין‬ ‫דעראון אקנאה צו‬ ‫הייליגער‬ ‫וואס‬ ‫אייבערשטן‪:‬‬ ‫ברודער‪,‬אןנאר ס'איז א פרט‬ ‫פאר'ן‬ ‫זאגן‬ ‫קענען‬ ‫ברודער'ס‬ ‫מיר‬ ‫חיזוק‪.‬‬ ‫זיין‬ ‫נישט‬ ‫מיר‬ ‫טארן‬ ‫און‬ ‫ווערן‪.‬‬ ‫פ‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫ש‬ ‫ע‬ ‫גרעסערער‬ ‫קשר באשאפן‪.‬‬ ‫שטערקערער‬ ‫שוין געווען‬ ‫ביים צווייטן בית המקדש איז‬ ‫אויך‪.‬‬ ‫מיתה‬ ‫האבןאיר‬ ‫לבןצווייטער זאל נתבייש ווערןבאשעפער‪ ,‬א‬ ‫כדיאז א‬ ‫יעקב‪,‬‬ ‫חתן‬ ‫סימנים פון‬‫מעןןיילא‬ ‫סארט‬ ‫גרעסערער‬ ‫שטערקערער קשר און א גרעסערער סארט‬ ‫הייסט‬ ‫יסורים‬ ‫צוגעפירטחיי‬ ‫וואס האט‬ ‫איד‬ ‫ביים צווייטן בית המקדש איז שוין געווען אן‬ ‫האט באקומען סימנים פון איר חתן יעקב‪ ,‬כדי לבן‬ ‫זאגן‪" ,‬ר' איד‪ ,‬איך פלאץ פאר‬ ‫אים‬ ‫און‬ ‫יענעם‬ ‫צו‬ ‫געבוירן‬ ‫זענען‬ ‫זיי‬ ‫אז‬ ‫האט‬ ‫באשעפער‬ ‫גורמים‬ ‫די‬ ‫אליין‬ ‫יד‬ ‫ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור‪ ,‬אסאך א‬ ‫זי‬ ‫און‬ ‫האבן‬ ‫חתונה‬ ‫ביים‬ ‫שוין‬ ‫אבער‬ ‫טויט‪,‬‬ ‫נישט‬ ‫טאקע‬ ‫ס'איז‬ ‫געלעבט‪.‬‬ ‫נישט‬ ‫עס‬ ‫האלטרוזיד‬ ‫ר חיבור‪ ,‬אסאך א‬ ‫ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור‪ ,‬אסאך א‬ ‫מיר‬‫העלפןביןאזדיך‬ ‫אייבערשטער טאקע‬ ‫ענדליך האלט זי שוין ביים חתונה האבן און זי‬ ‫מקנא‬ ‫לערנסט"‪" ,‬איך‬ ‫דו‬ ‫פלייסיג‬ ‫דער‬ ‫ווי‬ ‫קנאה‬ ‫אוועקגעגאנגען‪.‬זעלבן טאטן‪ ,‬ביי דער זעלבער זאל‬ ‫דעם‬ ‫אזא טומאה אז די שכינה איז אוועקגעגאנגען‪.‬‬ ‫ביי‬ ‫געווארן‬ ‫יעדעדי שכינה איז‬ ‫טומאה אז‬ ‫אזא‬ ‫פארשטיין‪ ,‬ווייל‬ ‫אונז‪.‬עס שווער צו‬ ‫לכאורה איז‬ ‫דורך‬ ‫נוא ך‬ ‫"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים"‪,‬‬ ‫זאלן מיט‬ ‫דיךמיר‬‫שמים‪,‬‬‫שם בין‬ ‫בחור"‪,‬זיין‬ ‫צו מקדש‬ ‫רעים מן האחים"‪,‬‬ ‫דייןזיין‬ ‫פארזוכה‬ ‫זאלן אלע‬ ‫מען דאך‬ ‫נישט‪ .‬אזוי פסק'נט‬ ‫געברענגט‬ ‫עסעס אויך‬ ‫הייסט‬ ‫האט‬ ‫געלעבט‬ ‫דריי עבירות‬ ‫"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים"‪,‬‬ ‫סארטן‬ ‫פון די‬ ‫איינע פיר‬ ‫הקדושה‪.‬איז דאך נגד רצון ה' און ביי אלע‬ ‫שלימות עבירה‬ ‫ה חכ כח האחדות האט‬ ‫מקנא‬ ‫"איך‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬שלימות הקדושה‪.‬‬ ‫גוטן‬ ‫זענען זיי ברידער‪.‬‬ ‫און ממילא‬ ‫איינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט‬ ‫מאמען‪,‬‬ ‫הימל‬ ‫פון‬ ‫און‬ ‫זיך‪,‬‬ ‫אין‬ ‫משהו‬ ‫א‬ ‫ווי‬ ‫מער‬ ‫טוישן‬ ‫קענען‬ ‫חברים‪.‬‬ ‫זיין‬‫עבירות‬ ‫צו‬ ‫די‬ ‫אויסגעוועלט‬ ‫זענען‬ ‫דעמאלט‬ ‫מיט‬ ‫אזוי‪,‬‬ ‫אויב‬ ‫פארזינדיגט‬ ‫הדין‪.‬‬ ‫זיך‬ ‫מ'האטיום‬ ‫פארוואסאויב ביים‬ ‫און‬ ‫איז‬ ‫בתחתונים‪,‬‬ ‫תשובה‪,‬‬ ‫מענטש‬ ‫דער‬ ‫טוט‬ ‫עבירות‬ ‫דיין גוטן איידעם"‪" ,‬איך בין מקנא וויפיל חסד דו‬ ‫בתחתונים‪ ,‬און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט‬ ‫אויסגעוועלט צו זיין חברים‪.‬‬ ‫און אכציג וואס האט קיינמאל נישט‬ ‫בעצמם" זאל מען‬ ‫החיבור‬ ‫מצב‬ ‫שכינההוא‬‫הרעות‬ ‫שם‬ ‫פוןאדעם "אבל‬ ‫פון פיר און אכציג וואס האט קיינמאל נישט‬ ‫אויףאוןגאנץ כלל ישראל כל מילי‬ ‫מעצמם‬ ‫משפיע זיין‬‫געמאכט‬ ‫דען אן‬ ‫צי האט‬ ‫עבירות‪.‬‬ ‫נישט קיין‬ ‫מענטש‬ ‫בייגעווען‬ ‫פארוואסאיז‬ ‫אליין?המקדש‬ ‫העלפט נישט אלעמאל די תשובה בית‬ ‫קשר וואס זיי האבן אליין טוסט"‪.‬‬ ‫גילוי‬ ‫מורא'דיגע‬ ‫העג געהאלטן דעם ביהמ"ק‬ ‫עמאכט מעצמם און‬ ‫בית המקדש איז געווען א מורא'דיגע גילוי שכינה‬ ‫קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און‬ ‫האבות‪ ,‬קדושנו קדוש יעקב – א בחור‬ ‫געבענטשט ווערן מיט א גמר‬ ‫א מיר זאלן‬ ‫גאנצער דמיטב‬ ‫ס'איז און‬ ‫שוויות‬‫דער‬ ‫מענטש? וויבאלד‬ ‫וואספארא‬ ‫אנדערש‪,‬‬ ‫בייםאיז‬ ‫טויטן‬ ‫חבר‬ ‫א פון א‬ ‫עבירה‬‫ענין ביי‬ ‫ערך די–‬ ‫דעם בחיר האבות‪ ,‬קדושנו קדוש יעקב – א בחור‬ ‫פנימיות'דיגער‬ ‫ז א פנימיות'דיגער‬ ‫אהבה‪.‬‬ ‫פנימיות'דיגע‬ ‫ערשטן‬ ‫איז ער מסביר דעם ענין אזוי‪ .‬ביים ערשטן‬ ‫אזוי‪.‬‬ ‫מסביר דעם‬ ‫תשובה‪ ,‬און ביי‬ ‫איין זאך דארף מען נאך עפעס אויסעראיז ער‬ ‫פנימיות'דיגע אהבה‪ .‬ס'איז א פנימיות'דיגער‬ ‫אוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו‪,‬‬ ‫עכטע‪,‬איינפירן יעדן טאג‪ ,‬צו נעמען‬ ‫האט געוואוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו‪,‬‬ ‫אןזאל זיך‬ ‫ער ס'איז אן עכטע‪,‬‬ ‫מענטש‬ ‫טובה‪.‬‬ ‫ס'איז‬ ‫אבערא‬‫חתימה‬ ‫זאך‪,‬‬ ‫חיים?‬ ‫פיזישעצוויי‬ ‫דאך אז‬ ‫אינם‬ ‫חייו‬ ‫מיינטקיין‬ ‫נישט‬‫ס'איז‬ ‫פוןאיינעם וואס‬ ‫פריינטשאפט‬ ‫עבירה פון‬ ‫מציאות‬ ‫האט אן‬ ‫נישט קיין פיזישע זאך‪ ,‬אבער ס'איז אן עכטע‪,‬‬ ‫איין זאך נישט?‬ ‫פארשרייבן‪ :‬איך מוז זאגן א גוט‬ ‫עשו‪ .‬אבער רחל איז געווען די גליקליכע וואס‬ ‫און זיך‬ ‫חיבור‪.‬‬ ‫א פארבינדונג צווישן צווייא צעטל‬ ‫א‬ ‫האבן‬ ‫צו‬ ‫אויסגעוועלט‬ ‫חורבן ביים ערשטן בית המקדש?‬ ‫האבן‬ ‫מענטשן‬‫המקדש?‬ ‫בית‬ ‫ערשטן‬ ‫ביים‬ ‫חורבן‬ ‫וואס‬ ‫גליקליכע‬ ‫ר רחל איז געווען די‬ ‫וואס איז‬ ‫מענטשן וואס איז‬ ‫מענטשן‬ ‫א פארבינדונג צווישן צוויי מענטשן וואס איז‬ ‫אז‬ ‫באזירטאאויף דעם‬ ‫וואס האבן גורם געווען דעם‬ ‫חמורות‬ ‫שלשד')‬ ‫די(פרק‬ ‫נצח צו‬ ‫איןמיט‬ ‫האבן‬ ‫חתונה‬ ‫לגדולה" און זי גייטדער‬ ‫איד‪ .‬מעודד זיין און מחזק זיין‬ ‫אזויאיין‬ ‫קאנעקשאן'‪,‬פאר‬ ‫ווארט‬ ‫דער שייכות צווישן זיי איז זאך ווי‬ ‫פרעגט‪:‬‬ ‫ישראל‬ ‫מהר"ל‬ ‫רעד‬ ‫אז "הגדול לגדולה" און זי גייט חתונה האבן מיט‬ ‫צו די שלש חמורות וואס האבן גורם געווען דעם‬ ‫קען זיין‬ ‫קשאן'‪ ,‬אזוי קען זיין‬ ‫'ווייערלעס‬ ‫זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן'‪ ,‬אזוי קען זיין‬ ‫לאה האט געוויינט‪ ,‬ווייל זי האט פארשטאנען‬ ‫פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך‬ ‫פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך‬ ‫געוויינט‪ ,‬ווייל זי האט פארשטאנען‬ ‫פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא‬ ‫‪2‬‬ ‫ען אז ס'איז דא אזא‬ ‫פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא‬ ‫און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה‪.‬‬ ‫חרוב געווארן צוליב שנאת חנם‪ ,‬וועגן א מעשה‬ ‫חרוב געווארן צוליב שנאת חנם‪ ,‬וועגן א מעשה‬ ‫ייען חתונה האבן מיט רחל און לאה‪.‬‬ ‫גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן‪ :‬יעקב‬ ‫ן‪.‬‬ ‫מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן‪.‬‬ ‫פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש‬ ‫פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש‬ ‫מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן‪.‬‬ ‫נה האבן איינער מיט'ן אנדערן‪ :‬יעקב‬ ‫גייען חתו‬ ‫בקעי ‪:‬ןרעדנא ן'טימ רענייא ןבאה הנותח ןעייג‬ ‫שדקמה תיב רעטייווצ רעד זיא עקאט סאווראפ‬ ‫ג‬ ‫‪.‬ןדנובראפ ןוא טנאנ ןייז לאז'מ‬ ‫ג‬ ‫און עשו‬ ‫‪.‬האל ןוא לחר טימ ןבאה הנותח ןעייג ושע ןוא‬ ‫השעמ א ןגעוו ‪,‬םנח תאנש בילוצ ןראוועג בורח‬ ‫אזא אד זיא'ס זא ןעמ טסייוו טנייה יוו טקנופ‬ ‫לאה האט‬ ‫ןענאטשראפ טאה יז לייוו ‪,‬טנייוועג טאה האל‬ ‫ךיילגראפ א עקאט סע זיא ?אצמק רבו אצמק ןופ‬ ‫ק‬ ‫אז "הגדול‬ ‫זייןמ ןבאה הנותח טייג יז ןוא "הלודגל לודגה" זא‬ ‫דער מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט‪:‬‬ ‫ווארט פאר איין איד‪ .‬מעודד זיין און מחזק זיין‬ ‫מחזק טי‬ ‫אוןוצ‬ ‫זייןש יד‬ ‫מעודדשל‬ ‫איד‪.‬תורומח‬ ‫אייןסאוו‬ ‫באה‬ ‫פאר‬‫ווארטרוג ן‬ ‫עד ןעוועג ם‬ ‫באזירטואויף דעם םאז‬ ‫ז‬ ‫א‬ ‫ך‬ ‫דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם אז‬ ‫איזייוו' א יו‬ ‫זיילרע‬ ‫צווישןסע‬ ‫שייכותענאק‬ ‫א ‪',‬ןאשק‬ ‫דער‬‫פרעגט‪:‬ז ןעק יוז‬ ‫ווארט פאר איין איד‪ .‬מעו‬ ‫ןיי‬ ‫)‬ ‫א‬ ‫פ‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫ב‬ ‫י‬‫נ‬ ‫ד‬ ‫ו‬‫נ‬ ‫ג‬ ‫צ‬ ‫ו‬ ‫ו‬‫י‬ ‫ש‬ ‫ן‬ ‫צ‬ ‫ו‬ ‫ו‬ ‫י‬‫י‬ ‫מ‬ ‫ע‬ ‫נ‬ ‫ט‬ ‫ש‬ ‫ן‬ ‫ו‬ ‫ו‬ ‫א‬ ‫ס‬ ‫א‬ ‫זי‬ ‫מ‪+‬הר"‪++‬ל‬ ‫עשו‪ .‬אבע‬ ‫סאוו עכילקילג יד ןעוועג זיא לחר רעבא ‪.‬ושע‬ ‫א צעטל און זיך פארשרייבן‪ :‬איך מוז זאגן א גוט‬ ‫גוט‬ ‫א‬ ‫זאגן‬ ‫מוז‬ ‫איך‬ ‫פארשרייבן‪:‬‬ ‫?שדקמה תיב ןטשרע םייב ןברוח‬ ‫זיך‬ ‫און‬ ‫צעטל‬ ‫א‬ ‫חיבור‪.‬‬ ‫א‬ ‫מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבור‪.‬‬‫האבן‬ ‫צו‬ ‫אויסגעוועלט‬ ‫האבן‬ ‫מענטשן‬ ‫א צעטל און זיך פארשרייב‬ ‫געהאלטן דעם ביהמ"ק‬ ‫פ‪+‬ניני‬ ‫די גאנצע בריאה איז‬ ‫האט געוו‬ ‫נעמעןיבא בקעי ןעמוקאב טייג יז זא טסואוועג טאה‬ ‫א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג‪ ,‬צו נעמען‬ ‫א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג‪ ,‬צו ‪,‬ונ‬ ‫דאךינ אז צוויי‬ ‫מציאות פון פריינטשאפט מיינט דאך אז צוויי‬‫ק טש‬ ‫פריינטשאפטיפ ןיי‬ ‫מיינט‬ ‫פוןבא ‪,‬ךאז עשיז‬ ‫ס רע‬ ‫‪,‬עטכע ןא זיא'‬ ‫מציאות‬ ‫א מענטש זאל זיך איינפי‬ ‫גאנצערשרע םייב ‪.‬יוזא ןינע םעד ריבסמ רע זיא‬ ‫ןט‬ ‫פ‬‫בייפא חבר איז אנדערש‪ ,‬וויבאלד דער‬ ‫נ‬ ‫י‬‫מ‬ ‫י‬ ‫ו‬‫ת‬ ‫'‬‫ד‬ ‫י‬‫ג‬ ‫ע‬ ‫א‬ ‫ה‬ ‫ב‬ ‫ה‬ ‫‪.‬‬ ‫ס‬ ‫'‬‫א‬ ‫י‬‫ז‬ ‫א‬ ‫רעגיד'תו–ימינ‬ ‫דעם בחיר‬ ‫רוחב א – בקעי שודק ונשודק ‪,‬תובאה ריחב םעד‬ ‫כח האחדות האט‬ ‫– ביי א חבר איז אנדערש‪ ,‬וויבאלד דער גאנצער‬ ‫טוסט"‪.‬‬ ‫טוסט"‪.‬ד'ארומ א ןעוועג זיא שדקמה תיב‬ ‫בעצמם"יכש יוליג עגי‬ ‫הנ‬ ‫החיבורק‬ ‫מצבסאוו רש‬ ‫ה ייז‬ ‫הרעותןבא‬ ‫הוא‬ ‫שםג ןיילא‬ ‫"אבלאמע‬ ‫ןוא םמצעמ טכ‬ ‫טוסט"‪.‬‬ ‫פון פיר‬ ‫שינ לאמנייק טאה סאוו גיצכא ןוא ריפ ןופ‬ ‫וויפיל חסדטדו‬ ‫"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם"‬ ‫מקנאתחתב‬ ‫ביןא ‪,‬םינו‬ ‫"איךא ןו‬‫איידעם"‪,‬מ ביו‬ ‫גוטןךיז טאה'‬ ‫דייןראפ‬ ‫משועבד צום תלמיד חכם‬ ‫דיין גוטן איידעם"‪" ,‬איך בין מקנא וויפיל חסד דו‬ ‫טימ טגידניז‬ ‫‪.‬םירבח ןייז וצ טלעוועגסיוא‬ ‫דיין גוטן איידעם"‪" ,‬איך בי‬ ‫געזינדיגט‬ ‫‪.‬השודקה תומילש ‪,‬טגידניזעג‬ ‫מקנא מיט‬ ‫מאמען‪ ,‬און ממילא זענען זיי ברידער‪.‬‬ ‫פאר דיין גוטן בחור"‪" ,‬איך בין דיך מקנא מיט‬ ‫דיךנייא‬‫ביןופ ע‬ ‫"איךיד ן‬ ‫בחור"‪,‬יירד‬‫תוריבע‬ ‫גוטן‬ ‫דייןאה‬‫סע ט‬ ‫פאר‬ ‫טגנערבעג‬ ‫מאמען‪ ,‬און ממילא זענען זיי ברידער‪.‬‬ ‫פאר דיין גוטן בחור"‪" ,‬אי‬ ‫דיך מקנא‬ ‫בין‬ ‫"איך‬ ‫לערנסט"‪,‬‬ ‫דו‬ ‫פלייסיג‬ ‫ווי‬ ‫קנאה‬ ‫זעלבער‬ ‫דער‬‫בייפל"‬ ‫טאטן‪,‬ךכי‬ ‫זעלבןרתוי‬ ‫דעםוביח‬ ‫ביירה ר‬ ‫געווארןםיע‬ ‫‪",‬םיחאה ןמ‬ ‫ענדליך‬ ‫קנאה ווי פלייסיג דו לערנסט"‪" ,‬איך בין דיך דורך‬ ‫מקנאאונז‪.‬‬ ‫יז ןוא ןבאה הנותח םייב ןיוש יז טלאה ךילדנע‬ ‫‪.‬ןעגנאגעגקעווא זיא הניכש יד זא האמוט אזא‬ ‫געווארן ביי דעם זעלבן טאטן‪ ,‬ביי דער זעלבער‬ ‫קנאה ווי פלייסיג דו לערנס‬ ‫צו יענעם און אים זאגן‪" ,‬ר' איד‪ ,‬איך פלאץ פאר‬ ‫ס‬ ‫'‬‫א‬ ‫י‬‫ז‬ ‫א‬ ‫ס‬ ‫א‬ ‫ך‬ ‫באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירן‬‫א‬ ‫ג‬ ‫ר‬ ‫ע‬ ‫ס‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫ח‬ ‫י‬‫ב‬ ‫ו‬ ‫א ךאסא ‪,‬ר‬ ‫צו יענעם און אים זאגן‪" ,‬ר' איד‪ ,‬איך פלאץאליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן‬ ‫האט באק‬ ‫פאר‬ ‫ןבל ידכ ‪,‬בקעי ןתח ריא ןופ םינמיס ןעמוקאב טאה‬ ‫באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירן‬ ‫צו יענעם און אים זאגן‪" ,‬ר'‬ ‫בייש ווערן‬ ‫ב‬ ‫י‬ ‫י‬‫ם‬ ‫צ‬ ‫ו‬‫ו‬ ‫י‬‫י‬ ‫ט‬ ‫ן‬ ‫קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים‪ :‬מ'זאל צוגיין‬ ‫ב‬ ‫י‬‫ת‬ ‫ה‬ ‫מ‬ ‫ק‬ ‫ד‬ ‫ש‬ ‫א‬ ‫י‬‫ז‬ ‫ש‬ ‫ו‬‫י‬ ‫ן‬ ‫ג‬‫ע‬ ‫ו‬‫ו‬‫ע‬ ‫ן‬ ‫א‬ ‫ן‬ ‫ש‬ ‫ט‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫ק‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫ברודער'ס ברודער‪ ,‬נאר ס'איז א פרט וואס דער‬ ‫ק‬ ‫ש‬ ‫ר‬ ‫א‬ ‫ו‬‫ן‬ ‫א‬ ‫ג‬ ‫ר‬ ‫ע‬ ‫ס‬ ‫ע‬ ‫טראס רער‬ ‫נישט זיין‬ ‫הערט זיך צו‪ ,‬הימלען!‬ ‫קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים‪ :‬מ'זאל צוגיין‬ ‫ברודער'ס ברודער‪ ,‬נאר ס'איז א פרט וואס דער‬ ‫קנאה צו מרבה זיין באהב‬ ‫זאל אים נ‬ ‫ןבעגקעווא ן'טימ ןראנסיוא ןענעק טשינ םיא לאז‬ ‫פנינים יקרים מתוך‬ ‫פארשעמט ווערן‪ .‬און אודאי טארן מיר נישט זיין‬ ‫גוטנאמיט דער‬ ‫ווערןרעד‬ ‫שטילחב ע‬ ‫עפעס‬ ‫הני‬ ‫דעםיד ‪,‬‬ ‫טון‬ ‫אנשטאטיוליג‬ ‫יעדער‬ ‫וועטש‬ ‫לערנען‪ ,‬הניכ‬ ‫מ'זאליא‬ ‫איןטשינ ז‬ ‫זייןוועג‬ ‫האווערן ןע‬ ‫הבצו‬ ‫גארנישט ןעוו‬ ‫געטון‬ ‫האטטלדנאה'ס‬ ‫ברודערפ ךיז‬ ‫דערח ייווצ ןו‬ ‫םיער ‪,‬םירב‬ ‫כתבי המהר"‪++++‬ל שבשייכות‬ ‫לאה אנש‬ ‫מ'זאל אנשטאט דעם טון עפעס גוט מיט דער‬ ‫טעבראעג ךאד טאה בקעי ‪.‬לחר טאטשנא האל‬ ‫אוועקצוגעבן פון זיך‪ ,‬כדי א צווייטער זאל נישט‬ ‫דער ברודער האט גארנישט געטון צו ווערן זיין‬ ‫מ'זאל אנשטאט דעם טון‬ ‫זאל נישט‬ ‫קנאה"‪ ,‬נאר‬ ‫מ'וועטיוזא‬ ‫א ‪,‬סיורג‬ ‫עצמות‬ ‫און‬‫דבריך"‪,‬ד ןו‬ ‫"רקב‬ ‫ל)ע‬‫יד‪,‬ב ר‬ ‫"ושומעין‬ ‫(משליתי‬‫שדקמה‬ ‫דיר‪,‬א‬ ‫פארעג זי‬ ‫ס'שטייט‬ ‫דערצו‪.‬נאטש‬ ‫ןע‬ ‫א‬ ‫געטוןדידי ןו‬ ‫עפעס‬ ‫געארבעט דערויף אדער ‪.‬םי‬ ‫פאר לבן א‬ ‫זיךנאר‬‫ס'שטייט (משלי יד‪ ,‬ל) "רקב עצמות קנאה"‪,‬‬ ‫לחר ןעמוקאב וצ ידכ ראנ טכענ ליפיוזא ןבל ראפ‬ ‫דער פסוק איז לכאורה אן אינטערעסאנט לשון‬ ‫געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצו‪.‬‬ ‫ס'שטייט (משלי יד‪ ,‬ל) "רק‬ ‫זיין גרייט‬ ‫אזנךנ‬ ‫שהטיתמ רא‬ ‫"כשםח‬‫ווערטער‪,‬דחאה‬ ‫דיינעלכ ןו‬ ‫אויסהערן‬ ‫לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט‬ ‫טי‬ ‫אויפפרעסןכ ן'‬ ‫אונזפ תו‬ ‫קנאהרשי ל‬ ‫אפרעד ‪.‬לא‬ ‫אינערליכן קשר‪ ,‬וויבאלד זיי האבן קיינמאל ר‬ ‫לפרשיות השבוע ולמועדי השנה‬ ‫ווי‬ ‫אינעווייניג‪,‬‬ ‫קנאה זאל אונז אויפפרעסן פון‬ ‫אינעווייניג‪ ,‬ווי‬ ‫פון‬ ‫זאל‬ ‫נישט‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫פ‬ ‫י‬ ‫ר‬ ‫ט‬ ‫א‬ ‫ו‬‫י‬ ‫ס‬ ‫א‬ ‫ז‬ ‫ד‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫דארפן און עס זענען דא דערין פיר שטארקע דיוקים‪:‬‬ ‫אינערליכן קשר‪ ,‬וויבאלד זיי האבן קיינמאל נישט‬ ‫פ‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫ז‬ ‫א‬ ‫ג‬ ‫ט‬ ‫ד‬ ‫קנאה זאל אונז אויפפרע‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫פ‬ ‫ס‬ ‫קו‬ ‫ל‪,‬‬ ‫פאר א ווי‬ ‫‪.‬בייוו א ראפ‬ ‫שבטים‪ .‬און מיר‪ ,‬די קינדער פון רחל‪ ,‬דארפן‬ ‫צוגעלייגט‬ ‫האסטס‬ ‫נישט ןעוו‬ ‫מען זיא'‬ ‫ווילרדואפ‬ ‫ריו‬ ‫פונקט‬‫תורה"‪,‬וועג‬ ‫מצליח‪ ,‬ן‬ ‫זענען ןרא‬‫דברי יד‬ ‫וואסדחא‬ ‫לשמועו‬ ‫קייןד זיא ‪,‬ת‬ ‫איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן רע‬ ‫די‬ ‫אז‬ ‫לאזן‬ ‫נישט‬ ‫וואס זענען מצליח‪ ,‬זאל מען‬ ‫לאזן אז די‬ ‫זאל‬ ‫הייליגע ךאסא זיא'ס לייוו ‪",‬קוחרל םולש" םדוק‬ ‫איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן קיין‬ ‫וואס זענען מצליח‪ ,‬זאל‬ ‫א‬ ‫ן‬ ‫תורה‪.‬ו‬ ‫דעררעטייו‬ ‫פוןתי‬ ‫ווערטער‬ ‫הערןבודיר‬ ‫אויעררצו‬ ‫אן‬ ‫ביי די הימלען‪,‬‬ ‫דערמאנט‬ ‫עצמם"‪.‬רבינו האט‬ ‫א‪ .‬ווען משה‬ ‫און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע‬ ‫ס'קומט‬ ‫מענטשןטייטשראפ לחר ןוא הנותח רעד וצ טמוק'ס‬ ‫זא‬ ‫אנדערעצ‬ ‫צוב‬ ‫מה‬ ‫שדק‬ ‫מ'שפירטח א‬ ‫אוועג‬ ‫‪.‬ן‬ ‫געשוויסטער‬ ‫מענטשן‬ ‫אנדערע‬ ‫ווען מ'שפירט א קנאה צו‬ ‫קנאה‬ ‫ווען‬ ‫אזרעקרעטש‬ ‫מצד עצמם"‪ .‬דאס הייסט אז ביי געשוויסטער‬ ‫הייסטרע‬‫דאס ‪,‬םולש‬ ‫מצדודידי רעמ טימ‬ ‫דעםבהא ןוא ת‬ ‫ווען מ'שפירט א קנאה‬ ‫פון ‪,‬ה‬ ‫למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם‬ ‫האט ער געזאגט א לשון ציווי‪" ,‬האזינו השמים"‪,‬‬ ‫א ‪,‬רעטנאנ זיא רעוו‬ ‫לאה גייט‬ ‫"מהיכן אתה למד"‪ ,‬פון וואו ווייסט מען דאס‪,,‬ןפוא ןכילקערש א ףיוא ןרעוו הזבתנ טייג האל‬ ‫להם‪ ,‬ואין זה‬ ‫ס ןעוו‬ ‫התחלה‬ ‫שהוא טדער‬ ‫אחדופ ךיז‬ ‫אבר א‬ ‫להםקוח‬ ‫שישא –‬ ‫געקומען' צו‬ ‫וועןן ס'איז‬ ‫הערטפ זיך‬ ‫רעדמער‬ ‫שיש להם אב אחד שהוא התחלה להם‪ ,‬ואין זה‬ ‫צווייטן‪ ,‬און פארגינען פאר אנדערע‪.‬‬ ‫ערדמצד זאגט דער מדרש ווייטער‪" ,‬ממשה רבינו"‪ ,‬מ'זעט עסלאז האל זא םינמיס יד רעביא ריא יז טיג אליממ‬ ‫דער‬ ‫אבער‬ ‫צו‪.‬‬ ‫צווייטן‪ ,‬און פארגינען פאר אנדערע‪.‬‬ ‫צווייטן‪ ,‬און פארגינען פאר‬ ‫ממילא גי‬ ‫זצ"ל‪.‬‬ ‫רק‬ ‫מ‬ ‫האח‬ ‫ע‬ ‫נ‬ ‫ט‬ ‫שם‬ ‫ש‬ ‫ו‬‫ו‬‫א‬‫ואין‬ ‫ס‬ ‫ה‬ ‫התולדה‪,‬‬ ‫א‬ ‫ט‬ ‫ג‬ ‫ע‬ ‫ב‬ ‫ו‬ ‫י‬‫מצד‬ ‫ט‬ ‫א‬ ‫ק‬ ‫נקרא‬ ‫ש‬ ‫ר‬ ‫פ‬ ‫האח‬ ‫ו‬‫ן‬ ‫י‬‫ד‬ ‫י‬‫טימ תוד‬ ‫חברים‪ ,‬מכבד צו זיין א צווייטן‪ ,‬מעודד זיין א פון משה רבינו‪ ,‬ס'איז נישט בלויז די ווערטער פון א‬ ‫האח נקרא מצד התולדה‪ ,‬ואין שם האח רק מצד‬ ‫זאל"כי ביי משה רבינו‪" .‬על ידי שהטה אזנו לתורה‪ ,‬בשעה‬ ‫האט ער געזאגט "ותשמע הארץ"‪ ,‬אז זי [די ערד]‬ ‫?רבח א רעדא רעדורב‬ ‫נישט פאר‬ ‫א‬ ‫‪.‬ןרעוו טמעשראפ טשינ‬ ‫זיין‬ ‫עבודת יששכר‪ ,‬פון רבי ישכר דוב מוואלברוז‬ ‫מעודד‬ ‫חברים‪ ,‬מכבד צו זיין א צווייטן‪,‬‬ ‫עסאאזוי‪:‬‬ ‫ערקלערט‬ ‫ער‬ ‫און‬ ‫ברודער‪.‬‬ ‫חברים‪ ,‬מכבד צו זיין א‬ ‫בייצא‬ ‫מוואלברוז‬ ‫מ'דארף זיך מחזק זיין אין דעם ענין פון אהבת מענטש‪.‬‬ ‫צ‬ ‫ו‬‫ו‬ ‫י‬‫י‬ ‫ט‬ ‫ן‬‫‪.‬‬ ‫א‬ ‫ו‬ ‫ן‬ ‫נ‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫נ‬ ‫הערן‪ .‬דאס הייסט אז ער האט נישט גערעדט דירעקט‬ ‫ביי א ברודער‪ .‬און ער ערקלערט עס אזוי‪" :‬כי‬ ‫א‬ ‫כ‬ ‫ד‬ ‫ע‬ ‫ם‬ ‫ל‬ ‫י‬‫י‬‫ג‬ ‫ט‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫ו‬ ‫"‬ ‫ו‬‫‪",‬בורקל‬ ‫אהבת‬ ‫פון‬ ‫ענין‬ ‫מ'דארף זיך מחזק זיין אין דעם‬ ‫נענטער ווי שבא לפתוח בדברי תורה נשתתקו עליונים ותחתונים‪,‬‬ ‫און‬ ‫מ'דארף זיך מחזק זיין אין‬ ‫ועסט אין‬ ‫שטערקערר‬ ‫חיבור‬ ‫דער‬ ‫איזלש‬ ‫חבר ‪,‬ם‬ ‫שוועסטער‪ .‬אזוי ווערט עס אויסגעשמועסט אין‬ ‫וואספא‬ ‫קדושה פון‬ ‫דעראוו‬ ‫איןאפס‬ ‫השגה אר‬ ‫וואס‬ ‫קייןוריסמ‬ ‫זמן‬ ‫דער‬ ‫נישטפנ ת‬ ‫איז‬ ‫האבןזיא ש‬ ‫מירסאד‬ ‫וואסר !ןעוועג‬ ‫חורבן פונעם בית המקדש‪,‬‬ ‫אויערלח‬ ‫זייןזמן‬‫דער‬ ‫המקדש‪ ,‬איז‬ ‫צוגענייגט‬ ‫בית ער האט‬ ‫וויבאלד‬ ‫פונעם‬ ‫איר‪,‬אאז 'זי‬ ‫חבר איז דער חיבור שטערקער און נענטער ווי‬ ‫דבריו"‪,‬‬ ‫חורבן‬‫והאזינו‬ ‫פז‬ ‫א‬‫וועגן‬‫גערעדטב ן'‬ ‫א רעדור‬ ‫ערא זי‬ ‫האט‬ ‫ךיו‬ ‫נאר‬ ‫ערד‪,‬ו‬ ‫דערוו‬ ‫זיא רצוע ליי‬ ‫חורבן פונעם בית המקד‬ ‫עמען איר‬ ‫צוליב איין זאך‪ ,‬כדי נישט צו פארשעמען איר‬ ‫נישט דעם האט דא‬ ‫מען טאה‬ ‫מיינטנ אד‬ ‫דאב טשי‬ ‫אבערזיול‬ ‫קעווא‬ ‫רבינו'סגעג‬ ‫משהריא ןבע‬ ‫א ןתח‬ ‫אנגעהויבן צוןו‬ ‫ביי א‬ ‫חבר‪.‬זאגן‬ ‫זייןךאד‬ ‫געדארפט‬ ‫אז דער ענטפער אויף דעם איז – זיין חבר‪ .‬ביי א‬ ‫איזצ–מב‬ ‫אי‬‫תוער‬ ‫דעם‬ ‫ענופ‬ ‫וואלט‬ ‫אויף‬ ‫ענטפערעז‬ ‫לכאורהם‬ ‫דערטא‬ ‫אויסהערן'‪.‬ט ןבל‬ ‫זאל אז ‪.‬ן‬ ‫אויפ'ן‬ ‫טרויערן‬ ‫מיר‬ ‫גוף‪,‬‬ ‫יעצט אין די טעג וואס‬ ‫אויפ'ן‬ ‫האט טרויערן‬ ‫וואס מיר‬ ‫טעגווען ער‬ ‫דערפאר‬ ‫תורה‪,‬אין די‬ ‫צו דעריעצט‬ ‫יעצט אין די טעג וואס‬ ‫עס בלויז‬ ‫אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז‬ ‫פארשוויגןרעד‬‫זענעןא ל"רהמ‬ ‫תורה‪,‬תנ ןי‬ ‫דבריע תובי‬ ‫אין םלו‬ ‫רעדןיתנ(‬ ‫בהא ב‬ ‫האלט‬ ‫מהר"ל‬ ‫סגנון ווי ת‬ ‫זעלבן‬ ‫אינעםדער‬ ‫ארץ"‪,‬חבר?‬ ‫אדער זיין‬‫ברודערושמעי‬ ‫זיין השמים‬ ‫"האזינו‬ ‫ןיירא ‪,‬האנק טימ קעווא‬ ‫'אישזמשה'‪ ,‬זי וועט יע‬ ‫טעוו י‬ ‫דער‬‫צעי‬ ‫אד ט‬ ‫נישט‬ ‫ט ןפר‬ ‫ס'איז‬ ‫א ןא ןו‬ ‫אלקים‪,‬‬ ‫איש‬‫פונעםעדנ‬ ‫גוףדיש ןר‬ ‫געווארן דיראנ ‪,‬ךו‬ ‫זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האלט‬ ‫מע פונעם‬ ‫זאך)‪.‬ד'ארומ‬ ‫מענטש‪,‬‬ ‫"שמעואשמים ןי‬ ‫נענטער צו‬ ‫ווער איז‬ ‫מינוט‪,‬‬ ‫טראכטן א‬ ‫נצחיות פון כלל ישראל‪ ,‬צו זיין די מאמע פונעם‬ ‫יעדער איד זי האט א‬ ‫וואסאה יז‬‫משהוא ט‬‫תורתעגקעו‬ ‫פוןןבעג‬ ‫חלקעד‬‫דערעב ם‬ ‫ס'איזןטס‬ ‫זאך)‪.‬‬ ‫נאררוחב‬ ‫ער'האזינורעד ןיא‬ ‫שקרינופ םי‬ ‫בענין‬ ‫ממה)'א קר‬ ‫"מנין?ערב‬‫ותחתונים‪.‬א טגנ‬ ‫עליוניםגי‬ ‫א ‪:‬ךאז ע‬ ‫טראכטן א מינוט‪ ,‬ווער איז נענטער צו א מענטש‪,‬‬ ‫(ישעיה א‪ ,‬ב)‪:‬‬ ‫געזאגט‬ ‫האט‬ ‫ישעיה הנביא‬ ‫זאך)‪.‬‬ ‫פנימיות'דיגעהאט מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן‬ ‫זי‬ ‫פנימיות'דיגע‬ ‫קיין ע‬ ‫וואסנייא‬ ‫נישטד ןו‬ ‫דעםפ‬ ‫פוןי‬ ‫דאסספ‬ ‫איזו‬ ‫מ'זעטםיק‬ ‫קשר‬ ‫געבוירענער‬ ‫ואדברה'"‪,‬סאוו‬ ‫השמיםמ טגאז'מ‬ ‫בש יאצו‬ ‫לאמיר‬ ‫ת‬ ‫ארץ"‪.‬דער מהר"ל א פלא פון א זאך‪.‬‬ ‫כות מיט'ן והאזיניזאגט‬ ‫םניח תבהא טימ‬ ‫געבוירענער קשר איז נישט קיין‬ ‫געבוירענער קשר איז ני‬ ‫תורת ה'‪ ,‬וועלט‪ .‬זי‬ ‫איזעוו‬ ‫רבינו‪.‬טל‬ ‫אה יז‬ ‫משה‬ ‫פוןוא ט‬ ‫פי'גפי‬ ‫עגע‬ ‫'אמרי‬ ‫דיוצ ןב‬ ‫לערנען‪.‬ייז‬ ‫מאמ יד ן‬ ‫קען‬ ‫ס'שטייטיד ןופ ע‬ ‫זאגט דער מהר"ל א פלא פון א זאך‪ .‬לאמיר‬ ‫(אויב דער‬ ‫געווארן ייב‬ ‫ואדברה"‪.‬ל ןתיו"‬‫געבוירןך‬ ‫טרעוו ‪",‬‬ ‫מ'איז‬ ‫מרעד‬ ‫וועלכן‬ ‫פסוק" ‪,‬טנא‬ ‫ש‬‫מיט‬ ‫גערעדט צו די הימלען האט םולשאיןםול‬ ‫הערן די י"ב שבטי‬ ‫זייןשצוב"י‬ ‫שטילטב‬ ‫אלע‪,‬הק י‬ ‫איריז וצ‬‫דארפטד ןי‬ ‫דעםעמאמ י‬ ‫פאר ןופ‬‫און ללכ‬ ‫מיט וועלכן מ'איז געבוירן געווארן (אויבזיין די‬ ‫דער מאמע פון אלע געמיינע בני עשו‪.‬‬ ‫השמים‬ ‫"האזינו‬ ‫‪.‬‬ ‫מיט וועלכן מ'איז געבויר‬ ‫‪.‬לארשי‬ ‫נאכדעם אויך לרחוק‪.‬‬ ‫לרחוק‪.‬‬ ‫אויךהאט‬ ‫נאכדעםמשה‬ ‫ב‪ .‬ווען‬ ‫ווערטער‪.‬‬ ‫אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי אבאקומען דעם שוואכסטן שידוך‪ ,‬עשו‪ ,‬און זי וועט‬ ‫קשר‬ ‫קשר‬ ‫א‬ ‫ווי‬ ‫ל‬ ‫ר‬ ‫שטערקער‬ ‫ח‬ ‫ו‬ ‫ק‬ ‫ו‬ ‫ל‬ ‫ק‬ ‫ר‬ ‫ו‬ ‫ב‬‫זיין‬ ‫"‬‫‪.‬‬ ‫ש‬‫צומאל‬ ‫ט‬ ‫ע‬ ‫ל‬ ‫ט‬ ‫קען‬ ‫ז‬ ‫י‬‫ך‬ ‫ד‬‫חיבור‬ ‫י‬ ‫פ‬ ‫ר‬ ‫א‬ ‫ג‬‫אזא‬ ‫ע‬ ‫‪,‬‬ ‫פ‬ ‫א‬ ‫ר‬‫ו‬‫ו‬‫א‬ ‫ס‬ ‫אזא חיבור קען צומאל זיין‬ ‫וועט‬ ‫זי‬ ‫און‬ ‫און… ווא‬ ‫לכאורה איז שווער צו פארשטיין דעם מדרש‪.‬יז ?םעד טאטשנא ןעמוקאב יז טייג סאוו …ןוא‬ ‫ווידעראון‬ ‫רעדן‪.‬לקרוב‬ ‫פארקערט‪ ,‬אז מ'זאל קודם זאגן שלום לקרוב און‬‫וועלשלום‬ ‫איך זאגן‬ ‫קודם‬ ‫מ'זאלאון‬ ‫"ואדברה" ‪-‬‬ ‫פארקערט‪ ,‬אז‬ ‫ער געזאגט‬ ‫טשאונז‪ ,‬און‬ ‫אין‬‫געוואנדןטיי‬ ‫איזלש" םדוק‬ ‫מענטשןל םו‬ ‫פרעמדעוא "קוחר‬ ‫עדכאנ טשרע ן‬ ‫געדארפטזי ם‬ ‫מיט אהבת חינם‬ ‫אוןבעסטן שידוך וואס זי האט געהאט‪ ,‬גייט זי‬ ‫פרעמדע מענטשן איז געוואנדן אין אונז‪,‬‬ ‫‪-‬‬ ‫פי"‬ ‫אמרי‬ ‫הארץ‬ ‫"ותשמע‬ ‫ער‬ ‫פרעמדע מענטשן איז גע‬ ‫זאגט‬ ‫ערד‬ ‫ט‪ ,‬גייט זי‬ ‫הערט זיך גייט באק‬ ‫"האזינו"‪,‬טייג‬ ‫עמוקאב‬ ‫אויךעד ן‬ ‫דוקא‬ ‫זאגטע ם‬‫רבינוטסגר‬ ‫משהחב ן‬ ‫עליוניםטאטשנא ‪.‬רו‬ ‫"נשתתקו‬ ‫פסוקאזאז‬ ‫מען דא אין‬ ‫וואו זעט‬ ‫זיין‬ ‫שלוםז הברמ זא ‪,‬ןעקנעדעג רימאל‬ ‫וואלט‬ ‫לכאורה‬ ‫קרוב?‬ ‫פאר'ן‬ ‫דערןיי‬ ‫בייהא‬ ‫דעם‬ ‫אהבה צו‬ ‫זיין‬ ‫מרבה‬ ‫געדענקען‪,‬‬ ‫שלום פאר'ן קרוב? לכאורה וואלט געדארפט זיין‬ ‫לאמיר‬ ‫וצ הב‬ ‫גייטצובאקומען דעם ערגסטן בחור‪ .‬אנשטאט‬ ‫שטערקערעעדלשון ווי דעם בעס‬‫אסאךדיאש ןטסעב ם‬ ‫לאמיר געדענקען‪ ,‬אז מרבה זיין אהבה‬ ‫ס'איזאוו ךו‬ ‫וויבאלדה יז ס‬ ‫צו‪,‬העג טא‬ ‫גוטטא‬ ‫ש‬ ‫ל‬ ‫ו‬‫ם‬ ‫פ‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫'‬‫ן‬ ‫ק‬ ‫ר‬ ‫ו‬ ‫ב‬ ‫?‬ ‫ל‬ ‫כ‬ ‫נאכדעם ותחתונים"? וואו שטייט דא אז די עליונים ותחתוניםיז טייג ‪,‬‬‫א‬ ‫ו‬ ‫ר‬ ‫ה‬ ‫ו‬ ‫ו‬‫א‬ ‫ל‬ ‫ט‬ ‫ג‬‫ע‬ ‫ד‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫פ‬ ‫ט‬ ‫ז‬‫י‬ ‫י‬‫ן‬ ‫ערשטפוואלט‬‫לכאורה‬ ‫מויל‪.‬‬ ‫פון מיין‬ ‫ווערטער‬ ‫לאמיר געדענקען‪ ,‬אז‬ ‫א די‬ ‫הערן‬ ‫אנשטאט זאל‬ ‫שטייט קודם "שלום לרחוק" און ערשט נאכדעם‬ ‫לרחוק"מאוןעדמער‬ ‫"שלום ןשטנע‬ ‫קודםועג זיא‬ ‫שטייטןדנאו‬ ‫ןוא ‪,‬זנוא ןי‬ ‫רבינו?רעקראפ‬ ‫מ זא ‪,‬ט‬ ‫פארלאז'‬ ‫געווארןדוק‬ ‫ש ןגאז ם‬ ‫ל םול‬ ‫א בורק‬ ‫פראגע‪,‬הימלען‪ :‬ןו‬ ‫אריין‬ ‫קנאה‪ ,‬פונעם‬ ‫תורה מיט‬ ‫דיאוועק‬ ‫מיט אהבת חינם‬ ‫ב ס'איז באקומען‬ ‫אויס"‪.‬‬ ‫עמוקא‬ ‫מיך‬‫עד ן‬‫הער‬ ‫זאגן‪,‬ש ם‬ ‫און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי‬ ‫עפעססכאוו‬ ‫ווילדיש ןט‬‫ע ‪,‬ךו‬ ‫"איך‬ ‫בלויזא ‪,‬וש‬ ‫טעוו יז ןו‬ ‫משה‬ ‫שטיל‬ ‫זענען‬ ‫פארוואס‬ ‫אויך ביי די‬ ‫די‬ ‫לשון‬ ‫זיך‬ ‫שטעלט‬‫ולקרוב"‪.‬ענליכן‬ ‫געדארפט זאגן אן‬ ‫מיט אהבת חינ‬ ‫לרחוק‬ ‫דעם? זי ער‬ ‫רשק א יוו רעקרעטש ןייז לאמוצ ןעק רוביח אזא‬ ‫לרחוק ולקרוב"‪ .‬שטעלט זיך די פראגע‪ ,‬פארוואס‬ ‫שאניייזגוזר על זיין די מא‬ ‫כלומר‪,‬מ יד ן‬ ‫השמים!פ עמא‬‫עג עלא ןו‬ ‫"האזינו‬ ‫ב עניימ‬ ‫ציווי‪:‬‬ ‫שע ינ‬ ‫לשון‬ ‫א ‪.‬ו‬ ‫‪.‬קוחרל ךיוא םעדכאנ‬ ‫רייד‪.‬‬ ‫"שלום שלום‬ ‫מיינע‬ ‫הימלען‬ ‫צו‬ ‫הערט‬ ‫‪-‬‬ ‫י"‬ ‫דבר‬ ‫ַ‬ ‫השמים‬ ‫"האזינו‬ ‫ל ישראל‪.‬‬ ‫דערמאנט‪,‬וו טימ‬ ‫ווערטזיא'מ ןכלע‬ ‫לך"‪,‬ריובעג‬ ‫"ויתןעג ן‬ ‫ביי ןראוו‬ ‫י"ב שבטי קה‪ ,‬צו זיין די מאמע פון כלל ישראל‪.‬‬ ‫ביי "ויתן לך"‪ ,‬ווערט דערמאנט‪" ,‬שלום שלום‬ ‫רעד ביוא(‬ ‫אוועק מיט קנאה‪ ,‬אריין‬ ‫השמים שישתקו וישמעו דברי"‪.‬‬ ‫וועלט‪ .‬זי האט אויפגעגעבן צו זיין די מאמע פון די‬ ‫זי האט‬ ‫ן'טימ תוכייש א ןבאה וצ ןעוועג רתוומ טאה יז‬ ‫רעדט ארויס‬ ‫שבתמאל ‪.‬ךאז א ןופ אלפ א ל"רהמ רעד טגאז‬ ‫ווארט רי‬‫מוצאי‬ ‫דאסעג‬ ‫איינע פון די פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שבת‬ ‫מ'זאגטיוב‬ ‫ער‬ ‫וואס רענ‬ ‫צוצולייגן‬ ‫אויסשק‬ ‫פסוקים ר‬ ‫פעלטזיא‬ ‫דישינ‬ ‫אוועק מיט קנ‬ ‫פון‬ ‫פארוואסט‬ ‫ק‬ ‫איינע ןיי‬ ‫ג‪.‬ינפ‬ ‫עגיד'תוימ‬ ‫ר אין דער "פי"?רעים‬ ‫מע פון די‬ ‫תלמיד חכם‬ ‫איןטנעמ א וצ רעטנענ זיא רעוו ‪,‬טונימ א ןטכארט‬ ‫מורא'דיגעאזזאך‪:‬‬ ‫"ותשמע ‪,‬ש‬ ‫שטיין)ך‬ ‫ס'זאל‬‫ברענגט א‬‫גענוג געווען‬ ‫פרק א')‬ ‫ס'וואלט‬ ‫געזאגט קיין נצחיות פ‬ ‫נישטתויחצנ‬ ‫האטכ ןופ‬ ‫רבינו‬ ‫משהלאר‬‫וואסיז וצ ‪,‬‬ ‫דאס יד ןי‬ ‫זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער‬ ‫ברודער אדער א חבר?‬ ‫שי לל‬ ‫םענופ עמאמ‬ ‫רעים פרק א') ברענגט א מורא'דיגע זאך‪ :‬אין‬ ‫‪.‬‬ ‫ערד האט אייבערש‬ ‫דיבייא‬ ‫וויבאלדרע‬ ‫איז ס'נטש‬ ‫ערד‪,‬לאפ‬ ‫זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך‪ ,‬נאר‬ ‫דער – ק‬ ‫פאר ןוא‬ ‫ציוויסאד‬ ‫עלא‬ ‫לשון‬ ‫זיולב ס‬ ‫לאה ל"רהמ רעד ?רבח ןייז רעדא רעדורב ןייז‬ ‫ווערטער‪ .‬ט‬ ‫אהבת‬ ‫דער מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב אהבת‬‫מיינע(נתיב‬ ‫אויסהערןעולם‬‫זאלנתיבות‬ ‫ערדאין‬ ‫מהר"ל‬ ‫דערי" ‪ -‬די‬ ‫ידוך‪ ,‬נאר הארץ ֲא ָמ ַר‬ ‫דעראמדרש‬ ‫י‬ ‫ע‬ ‫צ‬ ‫ט‬ ‫א‬ ‫י‬‫ן‬ ‫ד‬ ‫י‬ ‫ט‬ ‫ע‬ ‫ג‬ ‫ו‬‫ו‬ ‫א‬ ‫ס‬ ‫מ‬ ‫י‬‫ר‬ ‫ט‬ ‫אוןיוא ןרעיור‬ ‫ר חתן ן'פ‬ ‫דערפארצפאסט‬ ‫א קלענערע חשיבות פון די הימלען‪,‬‬ ‫האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און‬ ‫טאטן‪.‬עד ז‬‫פשוט‪,‬עאזר‬ ‫פטנ‬ ‫זייעררע‬ ‫זעלבן‬ ‫איז ףיו‬ ‫פונעםא‬ ‫םעד‬ ‫ענטפער‬ ‫דערייז – זיא‬ ‫במציאות‬ ‫דאך‬ ‫ד‪ .‬פארוואס זאגט משה רבינו "ותשמע הארץ א ייב ‪.‬רבח ן‬ ‫ווער איז נאנטער‪ ,‬א‬ ‫צוליב אי‬ ‫דאך במציאות פונעם זעלבן טאטן‪.‬‬ ‫ריא ןעמעשראפ וצ טשינ ידכ ‪,‬ךאז ןייא בילו‬ ‫איןאיז זיך אז זי זאל אויסהערן משה'ס ווערטער אפילו ווען‬ ‫וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל‬ ‫שוועסטע‬ ‫אז פאר'ן ברודער איז אויך שלום‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫ןיא טסעומשעגסיוא סע טרעוו יוזא ‪.‬רעטסעווש‬ ‫דיוקיםער‬ ‫ווייל‬ ‫שלום‪ ,‬רבח‬ ‫אויבנדערמאנטע‬ ‫רעד זיא‬ ‫אויך‬‫איזביח‬ ‫פוןעטדי‬ ‫ברודערש רו‬ ‫רעקר‬ ‫געזען‬ ‫ברודער אדער א חבר?‬ ‫פאר'ן‬ ‫האטעעס‬ ‫אזנ ןוא‬ ‫ח‬ ‫ו‬ ‫ר‬ ‫ב‬ ‫ן‬ ‫פ‬ ‫ו‬ ‫נ‬‫ע‬ ‫ם‬ ‫ב‬ ‫י‬‫ת‬ ‫ה‬ ‫מ‬ ‫ק‬ ‫ווען! רחל אמרי פי"‪ ,‬אז די ווערטער קומען פון זיין מויל‪ ,‬און יוו רעטנ‬ ‫פסוק‪.‬‬ ‫תבהא ןופ ןינע םעד ןיא ןייז קזחמ ךיז ףראד'מ‬ ‫ד‬ ‫ש‬ ‫דאך במציאות פונעם זעלב‬ ‫‪,‬‬ ‫א‬ ‫י‬‫ז‬ ‫ד‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫אז פאר'ן ברודער איז אוי‬‫ז‬ ‫מ‬ ‫ן‬ ‫ו‬‫ו‬‫א‬ ‫ס‬ ‫צויב"ולקרוב"‪ ,‬מ'רעדט נישט דירעקט צו איר‪ .‬אויב די הימלען דארפן‬ ‫לייגטבערא י‬ ‫נאכדעםרעדור‬ ‫נאררע ןוא ‪.‬‬ ‫אוןרע‬ ‫צווייטן‪.‬עלק‬ ‫נישט "אמרי פי ה'"‪ ,‬פונעם מויל פונעם אייבערשטן? יכ" ‪:‬יוזאאסע טר‬ ‫עבודת יש‬ ‫זצ"ל‪.‬‬ ‫‪.‬ל"צז‬ ‫"ולקרוב"‪,‬פארשעמט ווערן‪.‬‬ ‫ממילא גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל‬ ‫א צווייטן‪ .‬און נאר נאכדעם לייגט ער צו‬ ‫זורבלאוומ בוד רכשי יבר ןופ ‪,‬רכששי תדובע‬ ‫נישט‬ ‫"האזינומיט שווייגן‪ ,‬מוז זיך שוין די ערד אודאי צושטעלן‪" ,‬וממילא‬ ‫מענטש וואס האט געבויט א קשר פון ידידות מיט‬ ‫ידידות‬ ‫קשרקנפון‬ ‫ס'שטייטאה‬ ‫ח‬ ‫געבויטצאמ‬ ‫פארוואס אר‬ ‫געפרעגטותה ד‬‫האטל‬ ‫או ‪,‬הד‬ ‫וואס‬ ‫האבן ןי‬ ‫ווער איז נאנטער‪ ,‬א‬ ‫מענטשש‬ ‫מירה ם‬ ‫א ןייז דדועמ ‪,‬ןטייווצ א ןייז וצ דבכמ ‪,‬םירבח‬ ‫לאה זאל אין ישעיה (מ‪ ,‬ה) זעט מען אז דער נביא האט געזאגט‪ :‬דצמ קר חא‬ ‫צ‬ ‫‪.‬ערעדנא ראפ ןעניגראפ ןוא ‪,‬ןטייוו‬ ‫א צווייטן‪ .‬און נאר נאכדעם‬ ‫מענטש וואס האט געבויט‬ ‫בחשיבות כמו‬ ‫פרעמדער תשמע הארץ אמרי פי‪ ,‬שאין הארץ‬ ‫ווען ס'רעדט זיך פון א רחוק – א‬ ‫השמיםשדברי"‪.‬‬ ‫רחוקםה–ל אשי‬ ‫"האזינו‬ ‫נישטחאא בא‬ ‫פוןד‬‫זיךהש‬ ‫און‬ ‫ה או‬ ‫ואדברה"‬ ‫ס'רעדט‬ ‫וועןל הלחת‬ ‫השמים‬ ‫ה‬ ‫ליכן אופן‪" ,‬ונגלה כבוד ה' וראו כל בשר יחדיו כי פי ה' דיבר" ‪ -‬הז ןיאו ‪,‬ם‬ ‫פרעמדערגייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן‪,‬‬‫לאה‬ ‫ווען ס'רעדט זיך פון א‬ ‫השמים"‪.‬‬ ‫באפעלטם‬ ‫למעשה‬ ‫עד ןופ טגיילרעד טשינ לחר טאה השעמל‬ ‫ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז‬ ‫אהבה‪,‬‬ ‫און‬ ‫ידידות‬ ‫שטערקערער שלום‪ ,‬מיט מער‬ ‫אהבה‪,‬‬ ‫און‬ ‫רבינוד‬ ‫ידידותצמ‬ ‫משהצע‬ ‫אז ‪".‬ם‬ ‫מערמ‬ ‫איז‪,‬‬ ‫מיטד‬ ‫א‬ ‫ווערטער‬ ‫שלום‪ ,‬ס‬ ‫שטערקערערטסייה‬ ‫דיא‬‫פון ז‬ ‫פשטייב‬ ‫דערשעג‬ ‫גערעדט‪.‬ו לכאורה רעטסיוו‬ ‫האטפש'מ ןעו‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫אייבערשטן טרי‬ ‫חרוב‬ ‫א‬ ‫בית האנק‬ ‫המקדש‬ ‫פונעםצ‬ ‫מוילעדנ‬ ‫צווייטערא ו‬ ‫דאס ער‬ ‫שטערקערער שלום‪ ,‬מיט‬ ‫אזטנעמ‬ ‫שטייטןש‬ ‫ערעג‬ ‫וויאזוי‬ ‫צוהערן‬ ‫זיך‬ ‫און‬ ‫שווייגן‬ ‫צו‬ ‫הימלען‬ ‫די‬ ‫פאר‬ ‫צווייטער בית המקדש חרוב געווארן‪.‬‬ ‫אז דאס און זי הא‬ ‫פי"?ןוא‬‫"אמריה יז‬ ‫פוןכוז טא‬ ‫חשיבותג ה‬ ‫צפידיוא ןעווע‬ ‫איז‬‫טשו‬ ‫אילייה ןלע‬ ‫וואס‬ ‫קודם "שלום לרחוק"‪ ,‬ווייל ס'איז אסאך א‬ ‫אסאך‬ ‫ס'איז‬ ‫ווייל‬ ‫לרחוק"‪,‬‬ ‫דערק ןבאה טשינ ללכב ןלאז ייז זא ךילגעמ זיא‬ ‫"שלום‬ ‫קודם‬ ‫דעם‬ ‫נוצן‬ ‫ו‬ ‫ו‬‫א‬ ‫ס‬ ‫זאל‬‫ז‬ ‫ע‬ ‫רבינו‬ ‫נ‬ ‫ע‬ ‫ן‬ ‫מ‬‫משה‬ ‫צ‬ ‫ל‬ ‫י‬ ‫ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות‪ ,‬איז ןיי‬ ‫ח‬ ‫אויך‬ ‫‪,‬‬ ‫ז‬ ‫א‬ ‫אז‬ ‫ל‬ ‫מ‬‫געפאסט‬ ‫ע‬ ‫ן‬ ‫נ‬‫י‬ ‫ש‬ ‫ט‬ ‫זיך‬ ‫ל‬ ‫קודם "שלום לרחוק"‪ ,‬וו‬ ‫א‬‫וואלט‬ ‫ז‬ ‫ן‬ ‫א‬ ‫ז‬ ‫יד‬ ‫דער מיךןפ‬‫וועט‬ ‫איר‬ ‫און‬ ‫רעדן‬ ‫וועל‬ ‫איך‬ ‫‪-‬‬ ‫"ואדברה"‬ ‫רעדט‪.‬‬ ‫ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות‪ ,‬איז דער‬ ‫חכם‪ ,‬וואס שבטים‪.‬‬ ‫תלמידטבש‬‫אוא ‪.‬םי‬ ‫מ ן‬‫קומעןריפון‬ ‫וואסק יד ‪,‬‬‫רעדני‬ ‫זענעןחר ןופ‬ ‫ווערטער‬ ‫פסוקראד ‪,‬ל‬ ‫ער פירט אויס אז דערפאר זאגט דער פאר‬ ‫פסוקא ווייב‪.‬‬ ‫זאגט‬ ‫דערפאר‬ ‫אז‬ ‫שינ לאמנייק ןבאה ייז דלאביוו ‪,‬רשק ןכילרעניא‬ ‫אויס‬ ‫פירט‬ ‫ער‬ ‫ט‬ ‫כללאז האנק‬ ‫פוןוא ל‬ ‫א זנ‬ ‫כחסערפפיו‬ ‫מיט'ןפ ן‬ ‫נאריא ןו‬ ‫סגנון‪.‬‬ ‫יוו ‪,‬גינייווענ‬ ‫ער פירט אויס אז דער‬ ‫גאנצער זיך לערנע‬ ‫דערךיז‬‫פוןרעל‬ ‫אוןןענ‬‫וארץןופ‬ ‫פאר לבן אזויפיל נעכט נאר כדי צו באקומען רחל‬‫שמיםםעד‬ ‫פוןייוו יוו‬ ‫מערמ ט‬ ‫איזראד'‬ ‫אדבר"‪ .‬איןטיירג ןי‬ ‫עריז ף‬ ‫ישראל‪.‬סדערפאר אויסהערן‪" ,‬אתם תהיו שותקים ואני‬ ‫נאר מיט'ן כח האחדות פון כלל ישראל‪ .‬דערפאר‬ ‫'‬‫ש‬ ‫ט‬ ‫י‬‫י‬‫ט‬ ‫(‬‫מ‬ ‫ש‬ ‫ל‬ ‫י‬ ‫י‬‫ד‬ ‫האחדות‬ ‫‪,‬‬ ‫ל‬ ‫)‬ ‫"‬ ‫ר‬ ‫ק‬ ‫ב‬ ‫ע‬ ‫צ‬ ‫מ‬ ‫ו‬ ‫ת‬ ‫ראנ ‪",‬האנק‬ ‫ומען רחל‬ ‫ידידים‪.‬עג רעדא ףיורעד טעבראעג‬ ‫עפע ןוט‬ ‫און‬‫ס‬ ‫ד‬ ‫ע‬ ‫ר‬ ‫צ‬ ‫ו‬‫‪.‬‬ ‫אזוי גרויס‪ ,‬און דער בית המקדש איז געשטאנען‬ ‫חשיבותטשינ לאז‬ ‫ווען דער תלמיד חכם רעדט‬ ‫"ואדברה" אוועקצוג‬ ‫פוןעווא‬ ‫דגשצק‬ ‫דערבעגו‬ ‫לאה אנשטאט רחל‪ .‬יעקב האט דאך געארבעט‬ ‫וויכטיגופ ן‬ ‫איזכ ‪,‬ךיז ן‬ ‫א יד‬‫דעם‬‫צוליבווצ‬ ‫וועלט‪.‬רעטיי‬ ‫און ידידים‪.‬‬ ‫אנדערער ווערטער‪ ,‬איך האב א גרעסערע‬ ‫אזוי גרויס‪ ,‬און דער בית המקדש איז געשטאנען‬ ‫און ידידים‪.‬‬ ‫געארבעט‬ ‫חברים‪ ,‬רעים‬ ‫צווייב רעד‬ ‫פוןעדור‬ ‫זיךה ר‬ ‫ס'האנדלטטא‬ ‫ווען טשינראג‬ ‫אהבהוטעג‬ ‫געוועןז ןרעוו וצ ן‬ ‫ןיי‬ ‫שכינהנאאיזלאז'מ‬ ‫נישט‬ ‫גילויטאטש‬ ‫בחינה‪,‬טדיםעד‬ ‫אנדערעעפע ןו‬ ‫רעד טימ טוג ס‬ ‫ווערטער פארשעמ‬ ‫אזשדי‬‫ארויסצוברענגעןמע‬ ‫כדידוא ןוא ‪.‬ןרעוו ט‬ ‫פי"‪,‬‬ ‫"אמרירא‬ ‫אוןנ רימ ן‬‫רעד‪,‬בכדי צוןייז טשי‬ ‫ווען איך‬ ‫שווייגן‬ ‫און איר דארפט‬ ‫פון אייך‬ ‫וועקגעבן‬ ‫רעים‬ ‫חברים‪,‬‬ ‫צוויי‬ ‫פון‬ ‫זיך‬ ‫ס'האנדלט‬ ‫אהבה ווען‬ ‫אהבה ווען ס'האנדלט זיך‬ ‫ווערן אלע פארשוויגן‬ ‫אנדערע בחינה‪ ,‬די גילוי שכינה איז נישט געווען‬ ‫ראפ‬ ‫זאל אים נישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן‬ ‫ט יא‬ ‫אב ס'רעדור‬ ‫אוןדור‬ ‫קשר ‪,‬רע‬ ‫שטערקערערס ראנ‬ ‫אןד סאוו טרפ א זיא'‬ ‫געווען רע‬ ‫שויןנק‬ ‫איזצ הא‬ ‫המקדשמ ו‬ ‫בית ןייז הבר‬ ‫צווייטןהאב‬ ‫בייםיער תב‬ ‫ןייגוצ לאז'מ ‪:‬ם‬ ‫אזא‬ ‫האט‬ ‫חכם‪,‬‬ ‫תלמיד‬ ‫א‬ ‫ודם‪,‬‬ ‫סארט‬ ‫בשר‬ ‫גרעסערער‬‫א‬ ‫פון‬ ‫א‬ ‫קומען‬ ‫און‬ ‫קשר‬ ‫וואס‬ ‫גרעסערער סארט‬ ‫שטערקערער‬ ‫זאג‪.‬‬ ‫איך‬ ‫וואס‬ ‫הערן‬ ‫ביים צווייטן בית המקדש איז שוין געווען אן‬ ‫שטערקערער קשר און‬ ‫ב‪ ,‬כדי לבן‬ ‫אליין די ג‬ ‫ןרעוו שייבתנ לאז רעטייווצ א זא םימרוג יד ןיילא‬ ‫האט באקומען סימנים פון איר חתן יעקב‪ ,‬כדי לבן‬ ‫ראפ ץאלפ ךיא ‪,‬דיא 'ר" ‪,‬ןגאז םיא ןוא םענעי וצ‬ ‫אים‪.‬‬ ‫פון‬ ‫ארויס‬ ‫רעדט‬ ‫משה‬ ‫תורת‬ ‫די‬ ‫וויבאלד‬ ‫חשיבות‪,‬‬ ‫ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור‪ ,‬אסאך א‬ ‫חיבור‪,‬אבאסאך א‬ ‫גרעסערעררעפעש‬ ‫איפעגוצ טאה‬ ‫אסאךטר‬ ‫ס'איזז ייז זא‬‫ןריובעג ןענע‬ ‫ס'איז אסאך א גרעסער‬ ‫אבן און זי‬ ‫דורך אונז‬ ‫‪.‬זנוא ךרוד‬ ‫ענדליך האלט זי שוין ביים חתונה האבן און זי‬ ‫וואסווס'שטייט‬ ‫דעםב ן‬‫מיטעד יי‬ ‫אויך‬ ‫איז‬ ‫זעלבע‬ ‫דאס ייב‬ ‫אוועקגעגאנגען‪.‬רעבלעז רעד‬‫פרשתנקהאזינו‪,‬‬ ‫אנהייביוו הא‬‫איזלפ‬ ‫איןיסיי‬‫רבהוד ג‬ ‫שכינה‬ ‫דיעל‬ ‫מדרשר‬ ‫סנ‬‫טומאה"טאז‬‫דאא"א‪,‬‬ ‫ס'איז ךי‬ ‫אזאב‬ ‫אנקמ ךיד ןי‬ ‫מןעגהאחים"‪,‬‬ ‫הרעיםרא‬ ‫ם‬ ‫עז‬ ‫יותרןבל‬ ‫טאט‬ ‫"לפיכך‪,‬ן‬ ‫אזא טומאה אז די שכינה איז אוועקגעגאנגען‪.‬‬ ‫חיבור‬ ‫ס'שטייט‬ ‫פי"‪.‬‬ ‫אמרי‪,‬ןע‬ ‫הארץמ ןוא‬ ‫"ותשמעאלימ‬ ‫פסוק‪:‬יז ןענעז‬ ‫איןדירב י‬ ‫געברענגט ווייטער‪.‬רע‬ ‫לתורה"‪,‬‬‫אזנךאפ‬ ‫הטיתי‬ ‫"אם‬ ‫זאגט‪:‬חב ן‬ ‫אייבערשטער"‬ ‫דער ך‬ ‫טימ אז‬ ‫"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים"‪,‬‬ ‫"לפיכך יותר חיבור‬ ‫האטידעס‬ ‫עבירותטוג ן‬ ‫דריי‪",‬רו‬ ‫פוןיבדיךיא‬ ‫איינעיד ן‬ ‫טאה תודחאה חכ כח הא‬ ‫ר‬ ‫אנקמ‬ ‫די תורה ווערט אנגערופן אויפ'ן‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬שלימות הקדושה‪.‬‬ ‫מאמ‬ ‫איינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט‬ ‫ווייל משה רבינו האט‬ ‫אויסגעוועלט צו זיין חברים‪.‬‬ ‫חברים‪.‬‬ ‫זיין ָמ ַרי"‪,‬‬ ‫הארץ ֲא‬ ‫דאסמיט נישט "ותשמע‬ ‫אויסגעוועלט צו‬ ‫תורה‪,‬‬ ‫פארזינדיגט‬ ‫צו‬ ‫אויער‬ ‫זיך‬ ‫מ'האט‬ ‫דיין‬ ‫צוגעלייגט‬ ‫אויב‬ ‫נישטדסח ליפיוו אנקמ ןיב ךיא" ‪",‬םעדייא ןטוג ןייד‬ ‫בתחתונים‪ ,‬און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט‬ ‫און‬ ‫האסט‬ ‫בתחתונים‪,‬‬ ‫דו‬ ‫אויסגעוועלט צו זיין חברים‬‫אויב‬ ‫אל וד‬ ‫נאמען פונעם בן תורה‬ ‫ודם‪,‬א"דאך‬ ‫פון פיר און אכציג וואס האט קיינמאל נישט‬ ‫וועטאון‬ ‫מעצמם‬ ‫ש לב‬ ‫געמאכט‬ ‫בשר‬‫אה ם‬ ‫טאקער‬ ‫האבןתוע‬ ‫אליין‬ ‫ביןוה‬‫מא‬ ‫וואסבצזיי‬ ‫איך‬ ‫קשריחה‬ ‫זאגן‪:‬‬ ‫ב‬ ‫שכינהמצעב רו‬ ‫געוואלט‬ ‫געפאלגט "ם‬‫גילוי‬ ‫און דו האסט‬ ‫געווען ערליך‬ ‫דו ביסט‬ ‫הייסט‬ ‫מורא'דיגעסוט‬ ‫געווען א‬ ‫המקדש איז‬ ‫בית‬ ‫ק"מהיב םעד ןטלאהעג געהא‬ ‫קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און‬ ‫בית המקדש איז געווען א מורא'דיגע גילוי שכינה‬ ‫‪".‬ט‬ ‫קשר וואס זיי האבן אליין‬ ‫בחור‬ ‫–א‬ ‫איזבדי–מעלה‬ ‫וואסא יי‬ ‫ס'איזרבח‬ ‫"אמריזיא‬ ‫פי"‪.‬‬ ‫אהבה‪.‬א‬ ‫רעדנ‬ ‫פנימיות'דיגעו ‪,‬ש‬ ‫הערן‬ ‫צוו‬ ‫שווייגןבי‬ ‫עד דלא‬ ‫אג ר‬ ‫ערד‬ ‫ערשטןצנדי‬ ‫בייםתורה‪ ,‬רע‬ ‫אזוי‪.‬בדברי‬ ‫לפתוח‬ ‫"כשתבוא ענין‬ ‫דעמאלט‬ ‫די תורה‪,‬‬ ‫דעם בחיר האבות‪ ,‬קדושנו קדוש יעקב – א בחור‬ ‫פנימיות'דיגע אהבה‪ .‬ס'איז א פנימיות'דיגער‬ ‫פנימיות'דיגער‬ ‫א‬ ‫איז ער מסביר דעם ענין אזוי‪ .‬ביים ערשטן‬ ‫מסביר דעם‬ ‫איז ער‬ ‫פנימיות'דיגע אהבה‪ .‬ס'א‬ ‫"וזה שייך אצל כל בעל תורה‪ ,‬שהתורה היא‬ ‫האט געוואוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו‪,‬‬ ‫נישט קיין פיזישע זאך‪ ,‬אבער ס'איז אן עכטע‪,‬‬ ‫אןארויס‬ ‫עכטע‪,‬‬ ‫רעדטמ‬‫וואסתואי‬ ‫ס'איזצ‬ ‫פ‬ ‫תורה ןו‬ ‫אבער‬ ‫זאך‪,‬ירפ‬ ‫דיני‬ ‫ס'איזשט‬‫קייןימאזטפא‬ ‫פיזישע‬ ‫פי'?‬ ‫'אמרי טני‬ ‫ד‬ ‫פוןא ךא‬ ‫נישט‬ ‫קומען רעדן ייווצ ז‬ ‫וועסטעמ א‬ ‫וועןז לדואז שטנ‬ ‫לפניך"‪,‬א ךי‬ ‫משתתקיןי ןריפניי‬ ‫הכלצ ‪,‬גאט ןדע‬ ‫נישט קיין פיזישע זאך‪ ,‬א‬ ‫קב ןעמענ ו‬ ‫אבינו‪,‬‬ ‫עשו‪ .‬אבער רחל איז געווען די גליקליכע וואס‬ ‫א פארבינדונג צווישן צוויי מענטשן וואס איז‬ ‫מענטשןעמוואס איז‬ ‫צווייאה ןשטנ‬ ‫צווישןוא ןב‬‫פארבינדונגעוועגסי‬ ‫‪.‬רוביח אאןבאה וצ טל‬ ‫חורבן ביים ערשטן בית המקדש?‬ ‫המקדש?‬ ‫בית‬ ‫ערשטן‬ ‫וואסג א ןגאז זומ ךיא ‪:‬ןביירשראפ ךיז ןוא לטעצ א‬ ‫ביים‬ ‫חורבן‬ ‫א פארבינדונג צווישן צוו‬ ‫יכע טו‬ ‫דער מ‬ ‫זייןגערפ )'ד קרפ( לארשי חצנ ןיא ל"רהמ רעד‬ ‫אז "הגדול לגדולה" און זי גייט חתונה האבן מיט‬ ‫זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן'‪ ,‬אזוי קען זיין‬ ‫אזויד קען ‪:‬ט‬ ‫ש רע‬ ‫'ווייערלעסןשיווצ תוכיי‬ ‫קאנעקשאן'‪,‬‬ ‫אזאב זיא ייז‬ ‫טרי‬ ‫זאךאווי‬‫דעם םעד ףיו‬ ‫געווען זא‬ ‫גורםראוו‬ ‫צו די שלש חמורות וואס האבן גורם געווען דעם‬ ‫האבןאפ ט‬ ‫וואסייא ר‬ ‫חמורותדיא ן‬‫שלשדדועמ ‪.‬‬ ‫צוןודיא ןייז‬ ‫מיטז קזחמ‬ ‫זאך ווי א 'ווייערלעס קאנ‬ ‫האבן ןיי‬ ‫לאה האט געוויינט‪ ,‬ווייל זי האט פארשטאנען‬ ‫פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך‬ ‫פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך‬ ‫רשטאנען‬ ‫פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא‬ ‫‪3‬‬ ‫פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא‬ ‫פונקט ווי היינט ווייסט‬ ‫און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה‪.‬‬ ‫חרוב געווארן צוליב שנאת חנם‪ ,‬וועגן א מעשה‬ ‫חרוב געווארן צוליב שנאת חנם‪ ,‬וועגן א מעשה‬ ‫און לאה‪.‬‬ ‫גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן‪ :‬יעקב‬ ‫מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן‪.‬‬ ‫מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן‪.‬‬ ‫פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש‬ ‫פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש‬ ‫מ'זאל זיין נאנט און פארבונ‬ ‫ערן‪ :‬יעקב‬ ‫ווערט עס אנגערופן "ערות דיבור"‪.‬ג "רבי שמעון‬ ‫אבער ער קען נישט רעדן‪ .‬א בעיבי קען אויך נישט‬ ‫דאס מויל רעדט וואס איז נישט אויסגעהאלטן‬ ‫חשוב'ער יונגערמאן מיט'ן נאמען ר' מענדל וואלף‬ ‫מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן‪.‬‬ ‫המקדש‬ ‫פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית‬ ‫עריעקב‬ ‫אנדערן‪:‬‬ ‫גייען חתונה האבן איינער מיט'ן‬ ‫ח ןעייג‬ ‫ג‬ ‫אותיות‬ ‫רעדן‪ .‬כאטש ס'האט אויך א צונג מיט א האלז און‬ ‫גרינפעלד‪ ,‬אז ווען ער איז געווען א בחור און‬ ‫פוןאאמעשה‬ ‫וועגן‬ ‫חנם‪,‬‬ ‫שנאת‬‫צוליבפה"‪.‬‬‫געווארן ניבול‬ ‫חרובאמר‪ ,‬זהו‬ ‫איןלאה‪ .‬בר נחמן‬ ‫ישיבהאון‬ ‫מיט רחל‬ ‫חתונה האבן‬ ‫גייען‬ ‫און עשו‬ ‫ושע ןוא‬ ‫ס'איזא דא אזא‬ ‫אזעלינו‬ ‫מעןלא‬ ‫ווייסט און‬ ‫נישט רעדן‪,‬‬ ‫היינט‬ ‫קעןוויער‬ ‫פונקט‬ ‫א גארגל‪ ,‬דאך‬ ‫מויל‬ ‫דאס‬ ‫סאטמארער‬ ‫אין דער‬ ‫געלערנט‬ ‫האט‬ ‫שליסלעך‪.‬טאקע א פארגלייך‬ ‫קמצא? איז עס‬ ‫ובר‬ ‫קמצא‬ ‫פון‬ ‫פארשטאנען‬ ‫האט‬ ‫זי‬ ‫ווייל‬ ‫געוויינט‪,‬‬ ‫האט‬ ‫לאה‬ ‫ל‬ ‫אה הא‬ ‫לטן דעם ביהמ"ק מחכימות‬ ‫א‬ ‫דאך‬ ‫איז‬ ‫רעדן‪.‬‬ ‫'ווייערלעס קאנעקשאן'‪ ,‬אזוי קען זיין‬ ‫נישט‬ ‫אויך‬ ‫קען‬ ‫ימיו‬ ‫ווי א‬ ‫בסוף‬ ‫חולה‬ ‫מענטש איז פון די גרויסע‬ ‫קרית יואל‪ ,‬האט ער געהערט אינמיטן דער נאכט‬ ‫דערזיין‬ ‫מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט‪:‬‬ ‫ד זיין און מחזק‬ ‫און מחזק זיין‬ ‫זאךזיין‬‫דעם מעודד‬ ‫געווען איד‪.‬‬‫פאר איין‬ ‫גורם‬ ‫ווארט‬ ‫האבן‬ ‫וואס‬ ‫דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם אז‬‫חמורותאז‬ ‫אויף דעם‬ ‫שלש‬ ‫באזירט‬‫די‬ ‫צו‬ ‫זיי איז‬ ‫מיט‬ ‫צווישן‬ ‫האבן‬ ‫שייכות‬ ‫חתונה‬ ‫דער‬ ‫גייט‬ ‫זי‬ ‫און‬ ‫ווארט פאר איין איד‪ .‬מעודד זיין און מחזק זיין‬ ‫פרעגט‪:‬‬ ‫לגדולה"‬ ‫"הגדולד')‬ ‫ישראל (פרק‬ ‫אז‬ ‫איןאנצח‬ ‫הר"לה" ז‬‫ודג‬ ‫מענטשןאוןוואס איז‬ ‫אינעם מויל‬ ‫צוויי‬ ‫תלוי‬ ‫איז נישט‬ ‫צווישן‬ ‫זאגן א גוט‬ ‫סימן אזאדער דיבור‬ ‫פארבינדונג‬ ‫זיך פארשרייבן‪ :‬איך מוז‬ ‫פרשת‬ ‫אין און‬ ‫צעטל‬ ‫דאכט זיך‬ ‫א‬ ‫זאגט‪,‬‬ ‫חיבור‪.‬‬ ‫אלימלך‬ ‫א‬ ‫האבן‬ ‫רבי ר'‬ ‫צו‬ ‫דער‬ ‫אויסגעוועלט‬ ‫ווי א בחור רעדט אינמיטן שלאף און ער פרעגט‬ ‫האבן‬ ‫מענטשן‬ ‫‪ :‬איך מוז זאגן א גוט‬ ‫המקדש?‬ ‫מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבור‪.‬‬ ‫בית‬ ‫ערשטן‬ ‫ביים‬ ‫חורבן‬ ‫וואס‬ ‫גליקליכע‬ ‫די‬ ‫געווען‬ ‫א צעטל און זיך פארשרייבן‪ :‬איך מוז זאגן א גוט‬‫איז‬ ‫רחל‬ ‫אבער‬ ‫עשו‪.‬‬ ‫ע‬ ‫ש‬ ‫ו‬‫‪.‬‬ ‫בא‬ ‫אחדות האט‬ ‫אן עכטע‪,‬‬ ‫געהאלטן דעם ביהמ"ק‬ ‫נפש‬ ‫אינעם‬ ‫ס'איז‬ ‫אבער‬‫ס'איז תלוי‬ ‫נעמעןעס זיין תורה‪ .‬ווי די גמרא‬ ‫פיזישע זאך‪,‬‬ ‫ן יעדן טאג‪ ,‬צו נעמען‬ ‫פנימיות'דיגע אהבה‪ .‬ס'איז א פנימיות'דיגער‬ ‫האלז‪ ,‬נאר‬ ‫צוווערט‬ ‫טאג‪,‬‬ ‫תורה‪,‬‬ ‫קיין‬ ‫און די‬ ‫לערנט‬ ‫נישט‬ ‫יעדן‬ ‫דער צונג‬ ‫איינפירן‬ ‫מענטש‬ ‫און די נשמה‪.‬‬ ‫וועןזיך‬ ‫א‬ ‫ביים ערשטן‬ ‫זאל‬‫ווען‬ ‫‪-‬‬ ‫לעבעדיגע זאך‪.‬‬ ‫מענטש‬ ‫תורתו"‬ ‫א‬ ‫נקראת‬ ‫מציאות פון פריינטשאפט מיינט דאך אז צוויי‬ ‫אזוי‪.‬מלאך‬ ‫ענין‬ ‫צווייא‬ ‫דעם‬ ‫דיבור איז‬ ‫מסביר‬ ‫דאך אז‬ ‫יעדער‬ ‫מיינט‬ ‫וויבאלדער‬ ‫פנחס‪ ,‬אז‬ ‫מ'רעדטאיז‬ ‫פריינטשאפט‬ ‫אבינו‪,‬‬ ‫קשיות פון רבי עקיבא אייגער‪ .‬דאס מויל ארבעט‪,‬‬ ‫יעקב‬ ‫באקומעןפון‬ ‫האט געוואוסט אז זי גייט מציאות‬ ‫א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג‪ ,‬צו נעמען‬ ‫דאס מויל פון א מענטש ארבעט‪.‬‬ ‫ה‬ ‫א‬ ‫ט‬ ‫ג‬‫וע‬ ‫עבודה אזרה (יט‪" ,).‬אמר רבא‪ ,‬בתחלה נקראת תורה על שמו של הקדוש‬ ‫כח האחדות האט‬ ‫עס א‬ ‫אין‬ ‫זאגט‬ ‫באשאפט‬ ‫– ביי א חבר איז אנדערש‪ ,‬וויבאלד דער גאנצער‬ ‫גאנצער‬ ‫בית המקדש איז געווען א טוסט"‪.‬‬ ‫שלעכטס‬ ‫דער‬ ‫פון‬ ‫אנדערש‪,‬‬ ‫בחור‬ ‫איז‬ ‫א‬ ‫–‬ ‫חבר‬ ‫יעקב‬ ‫קדושא‬ ‫דעם בחיר האבות‪ ,‬קדושנו– ביי‬ ‫ד‬ ‫ע‬ ‫ם‬ ‫ב‬ ‫ח‬ ‫מעצמם און‬ ‫געמאכט דער‬ ‫פון‬ ‫קומט‬ ‫אליין‬ ‫וואס‬ ‫האבן‬ ‫הדיבור‬‫וואס זיי‬ ‫כח‬ ‫קשר‬ ‫דעם‬ ‫ביי‬ ‫דעםשכינה‬ ‫פייניגט גילוי‬ ‫מורא'דיגע‬ ‫חיה וואס‬ ‫שלעכטע‬ ‫ס'איז א‬ ‫חיה‪.‬מצב‬ ‫שםמויל‪,‬‬ ‫איידל‬ ‫טוסט"‪.‬‬ ‫ממילא‪ ,‬א מענטש וואס האט אן‬ ‫בתורת ה'‬ ‫"כי אם‬ ‫פסוק‬ ‫אין‬ ‫זייןדו‬ ‫ס'שטייט‬ ‫חסד‬ ‫ווי‬ ‫ה'‪,‬‬ ‫"איך בין מקנא וויפיל‬ ‫תורת‬ ‫עס‬ ‫הייסט‬ ‫קודם‬ ‫הוא"‪,‬‬ ‫ברוך‬ ‫"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם"‬ ‫בעצמם"‬ ‫החיבור‬ ‫נישטהוא‬‫הרעות‬ ‫קיינמאל‬ ‫"אבל‬ ‫האט‬ ‫וואס‬ ‫אכציג‬ ‫און‬ ‫פיר‬ ‫פון‬ ‫פ‬ ‫ו‬ ‫ן‬ ‫פ‬ ‫י‬‫ר‬ ‫חברים‪ .‬ווען‬ ‫מקנא וויפיל חסד דו‬ ‫אויסגעוועלט צו‬ ‫איידעם"‪,‬מיט‬ ‫פארזינדיגט‬ ‫זיךגוטן‬ ‫דיין‬ ‫בתחתונים‪ ,‬און אויב מ'האט‬ ‫מענטש‪.‬‬ ‫דיין גוטן איידעם"‪" ,‬איך בין מקנא וויפיל חסד דו‬ ‫התורה‪,‬אווייל‬ ‫קדושת ס'איז‬ ‫מיט ווי‬‫ערגער‬ ‫מ'דארף‪,‬‬‫אסאך‬ ‫פגםווי‬‫לערנט‬ ‫איז א‬‫"איךאיד‬ ‫נשמה‪,‬‬ ‫וואס א‬ ‫נאכדעם‬ ‫אבער‬ ‫חפצו"‪,‬‬ ‫האזינו השמים‬ ‫הראשון שאמר‬ ‫לדקדק‪ ,‬פונעם‬ ‫רוב שעות‬ ‫הקדושה‪.‬יש‬ ‫כתובים‬ ‫קומטב'אויס אז‬ ‫וגו'‪ .‬באלו‬ ‫השמיםמויל‪,‬‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬שלימות‬ ‫האזינוערליך‬ ‫אן‬ ‫איז‬ ‫ה'‪ ,‬בלויז‬ ‫זינדיגט‬ ‫גוף‬ ‫דער‬ ‫בין דיך מקנא מיט‬ ‫מיט‬‫אז‬ ‫מקנא‬ ‫וויבאלד‬ ‫דיך‬ ‫גוף‪.‬‬ ‫בין‬ ‫פונעם‬ ‫פגם‬ ‫בחור"‪,‬‬ ‫געברענגט‬ ‫גוטן‬ ‫עס‬ ‫דיין‬ ‫האט‬ ‫פאר‬ ‫עבירות‬ ‫מאמען‪ ,‬און ממילא זענען זיי ברידער‪.‬‬ ‫דריי‬ ‫די‬ ‫ברידער‪.‬‬ ‫כמו‬ ‫פון‬ ‫ארץ‬‫איינע‬ ‫זענען זיי‬ ‫ושמעי‬ ‫כן‬ ‫גם‬ ‫ממילא‬ ‫לומר‬ ‫לו‬ ‫און‬ ‫והיה‬ ‫מאמען‪,‬‬ ‫עתיד‪,‬‬ ‫לשון‬ ‫פאר דיין גוטן בחור"‪" ,‬איך בין דיך מקנא מיט‬ ‫נישט‬ ‫אויב‬ ‫טאג‪,‬‬ ‫א‬ ‫ותשמע‬ ‫שעה‬ ‫אמר‬ ‫הארץ‬ ‫דרייצן‪-‬פערצן‬ ‫ואצל‬ ‫צווי‬ ‫טאג‪,‬‬ ‫גידניזעגבלשון‬ ‫האחים"‪,‬‬ ‫רצוןמן‬ ‫הרעים‬‫ביטול צום‬ ‫חיבור‬ ‫מיט א‬ ‫יותר‬ ‫תורה‪ ,‬און‬ ‫"לפיכך‬ ‫דעם אייבערשטנ'ס‬ ‫לערנען צו‬ ‫זיין נישט‬ ‫נזהרוויל‬‫מענטש ער‬ ‫זעלבער‬ ‫דארף א‬ ‫דער‬ ‫ביי‬‫דערפאר‬‫טאטן‪,‬‬ ‫זעלבן‬ ‫דעם‬ ‫ביי‬ ‫געווארן‬ ‫אישאיז‬ ‫זינדיגט‬ ‫נשמה‬ ‫מקנא‬ ‫דיך‬ ‫בין‬ ‫"איך‬ ‫לערנסט"‪,‬‬ ‫דו‬ ‫פלייסיג‬ ‫אוועקגעגאנגען‪.‬‬ ‫ווי‬ ‫קנאה‬ ‫נייעס‪,‬איז‬ ‫שלעכטעשכינה‬ ‫טומאה אז די‬ ‫כמו‬ ‫דברי‬ ‫אזא‬ ‫לומר‬ ‫לו‬ ‫והיה‬ ‫ואדברה‬ ‫שאמר‬ ‫השני‬ ‫ארץ‪.‬‬ ‫והאזיני‬ ‫שמים‬ ‫שמעו‬ ‫ישעיה‬ ‫שאמר‬ ‫וויילדיער וויל‬ ‫נישט אז‬ ‫אוןאבער‬ ‫פארשטענדליך‪,‬‬ ‫געווארן ביי דעם זעלבן טאטן‪ ,‬ביי דער זעלבער‬ ‫דיבורים‪,‬און זי‬ ‫ביים גוטע‬ ‫שוין ער‬ ‫האלט זירעדט‬ ‫זעכצן‪-‬זיבעצן שעה‪,‬‬ ‫דורךמקנא‬‫"‪" ,‬איך בין דיך‬ ‫קנאה ווי פלייסיג דו לערנסט"‪" ,‬איך בין דיך מקנא‬ ‫אסאך א‬‫חשוב‪,‬‬ ‫חיבור‪,‬‬ ‫זיין אן‬ ‫אונז‪.‬‬ ‫גרעסערער‬ ‫א‬ ‫אסאך‬ ‫געהייסן‬ ‫ס'איז‬ ‫אייבערשטער האט‬ ‫פון רשעים‬ ‫צידער‬ ‫ווייל‬ ‫הארץ קיין‬ ‫רעדן פון‬ ‫חתונה האבן‬ ‫ענדליך‬ ‫ילדנע‬ ‫פארשטייט‬ ‫יעדער‬ ‫נאטירליכעפאר‬ ‫זאך‪.‬‬ ‫איד‪ ,‬איך אליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן‬ ‫פאר‬ ‫פלאץ‬ ‫פלאץ‬ ‫קייןאיך‬ ‫נישטאיד‪,‬‬ ‫זאגן‪" ,‬ר'‬ ‫עס‬ ‫צו יענעם און אים‬ ‫באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירן‬ ‫זענען געבוירן‬ ‫אמרי‪.‬‬ ‫צוגעפירט אז זיי‬‫שיאמר ותשמע‬ ‫באשעפערודיהאט‬ ‫ווארט‬ ‫דיבורים‪.‬אמרי פי‬ ‫יעדעס‬ ‫הוצרך לומר‬ ‫צו יענעם און אים זאגן‪" ,‬ר' איד‪ ,‬איך פלאץ פאר‬ ‫ווערן‬ ‫הייליגע‬ ‫למה‬ ‫השלישי‬ ‫נתבייש‬ ‫און‬ ‫זאל‬ ‫אפגעהיטענע‬ ‫צווייטערפי‪.‬‬ ‫שאמר אמרי‬ ‫א‬ ‫אז‬ ‫רמים‬ ‫גמרא‬ ‫זאגטאאויף דעם די‬ ‫פארדינסט;און‬ ‫צו עפעס א זייטיגע‬ ‫אנקומעןאן‬ ‫נישטוויל‬ ‫ער‬ ‫אדעראיז‬ ‫החמישי‬ ‫אב ט הרביעי למה אמר אמרי פי כינה הענין לעצמו וישעיהו אמר כי פיוואס‬ ‫לבן‬ ‫כדי‬ ‫יעקב‪,‬‬ ‫חתן‬ ‫איר‬ ‫פון‬ ‫סימנים‬ ‫באקומען‬ ‫האט‬ ‫ה‬ ‫א‬ ‫דבר‪ .‬א‬ ‫נארה'ס'איז‬ ‫סארט‬ ‫גרעסערער‬ ‫מ'זאל קשר‬ ‫שטערקערער‬ ‫געווען‬ ‫רעדן‪,‬‬ ‫שוין‬ ‫מ'דארף‬ ‫דערהמקדש‬ ‫חטא‪.‬‬ ‫וואסבית‬ ‫געטון א‬ ‫צווייטן‬ ‫ביים‬‫האבן‬ ‫קוקט עפעס וואס טויג‬ ‫צוגיין‬‫פשוט'ער מענטש‬ ‫באהבתא רעים‪:‬‬ ‫קנאה צו מרבה זיין אז ווען‬ ‫פרט‬ ‫ברודער‪,‬‬ ‫זייןדאך ברודער'ס‬ ‫נישט‬ ‫מיר‬ ‫טארן‬ ‫אויבן‬ ‫רעקארדירט‬ ‫ווערט‬ ‫זאגט‬ ‫איד‬ ‫א‬ ‫ט םיא לאזשאמר יערוף‬ ‫אודאי‬ ‫וואס‬ ‫און‬ ‫ווערן‪.‬‬ ‫רעים‪ :‬מ'זאל צוגיין‬ ‫ברודער'ס ברודער‪ ,‬נאר ס'איז א פרט וואס דער‬ ‫קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים‪ :‬מ'זאל צוגיין‬ ‫ולילה"‪.‬פון צוויי חברים‪ ,‬רעים‬ ‫פארשעמט ווערן‪ .‬און אודאי טארן מיר נישט זיין‬ ‫וועןיהגה יומם‬ ‫ובתורתו‬ ‫שמו‪ ,‬דכתיב‬ ‫געווען‬ ‫חטאיםעל‬‫איזנקראת‬ ‫נישט‬ ‫"בסוף‬ ‫קיין‬ ‫שכינה‬ ‫גילוי אז‬ ‫נישט‬ ‫רשעים‪,‬‬ ‫כטל פון‬ ‫תזלחטא‬ ‫קיין‬ ‫לקחי‬‫נישט‬ ‫כמטר‬‫אוועקגעבן‬ ‫האלו יערוף‬ ‫מיט'ן‬ ‫התארים‬ ‫אויסנארן‬ ‫הוצרך כל‬ ‫קענען‬ ‫נישטלמה‬ ‫אים וגו'‪,‬‬‫זאלכמטר‬ ‫דער חטא ווי אויב דער‬ ‫ס'האנדלט זיך‬ ‫קלענערער‬ ‫גוט מיט‬ ‫עס א‬ ‫אהבה‬ ‫עפעס‬ ‫טון איז‬ ‫נישט‪,‬‬ ‫דעם‬ ‫אנשטאט‬ ‫מ'זאל‬ ‫ווערןדיזיין‬ ‫בחינה‪,‬‬ ‫אנדערע צו‬ ‫האט גארנישט געטון‬ ‫ברודער‬ ‫וועט דער‬ ‫וגו'‪.‬‬ ‫דשא‬ ‫עלי‬ ‫כשעירים‬ ‫אמרתי‬ ‫איןאלאה אנשטאט רחל‪ .‬יעקב האט דאך געארבעט פון‬ ‫די‬ ‫נאך‬ ‫ארויפקומען‬ ‫נישט‬ ‫ער‬ ‫זאל‬ ‫ווען‬ ‫צווייטער‬ ‫און‬ ‫הימל‪,‬‬ ‫כדי‬ ‫זיך‪,‬‬ ‫פוןאל‬ ‫עבןא ה‬ ‫פעס גוט מיט דער‬ ‫דער ברודער האט גארנישט געטון צו ווערן זיין‬ ‫מ'זאל אנשטאט דעם טון עפעס גוט מיט דער‬ ‫אוועקצוגעבן פון זיך‪ ,‬כדי א צווייטער זאל נישט‬ ‫ידידים‪.‬‬ ‫"רקבאון‬ ‫געשטאנען‬ ‫קיינעם‪,‬‬ ‫איז‬ ‫פון‬ ‫המקדש‬ ‫חטאים‬ ‫בית‬ ‫קיין‬‫דער‬ ‫נישט‬ ‫און‬ ‫אראבער‪,‬‬ ‫געטוןגרויס‪,‬‬ ‫אדער דיאזוי‬ ‫נ‬ ‫מחול"‪,‬‬ ‫זכרונו‬‫כבודו‬ ‫רבי‬ ‫כבודו‬ ‫טאהשער‬ ‫שמחל על‬ ‫נאר‬ ‫דער‬ ‫"חכם‬ ‫קנאה"‪,‬‬ ‫אדער‬ ‫עצמותאז‬‫(קידושין לב‪):‬‬ ‫אלימלך‬ ‫כלל ר'‬ ‫רבי‬‫ל)‬ ‫דער‬ ‫דעם איז‬ ‫(משלי יד‪,‬‬ ‫וועגן‬ ‫ס'שטייט‬ ‫דערצו‪.‬‬ ‫עפעס‬ ‫דערויף‬ ‫זיבעצן‬ ‫געארבעט‬ ‫האבן‬ ‫ער‬ ‫וועט‬ ‫צוואנציג‪,‬‬ ‫גרייט‬ ‫זיין‬ ‫און‬ ‫מ'דארף‬ ‫הונדערט‬‫ווייט‬ ‫ווי‬ ‫דעם‬ ‫פון‬ ‫ןן‬ ‫עצמות זיך‬ ‫קנאה"‪ ,‬נאר‬ ‫געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצו‪.‬‬ ‫ס'שטייט (משלי יד‪ ,‬ל) "רקב עצמות קנאה"‪ ,‬נאר‬ ‫לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט‬ ‫ווען‬ ‫אפילו‬ ‫שמוץ‪,‬‬ ‫און‬ ‫חטאים‬ ‫בדברי‬ ‫פון‬ ‫לפתוח‬ ‫רעדן‬ ‫כשתבא‬ ‫ווייל‬ ‫רחל‬ ‫באקומען‬ ‫תורה‬ ‫לדברי‬ ‫צו‬ ‫אזנך‬ ‫כדי‬‫הטית‬ ‫נאר‬ ‫אם‬‫נעכט‬ ‫הקב"ה‬ ‫אזויפיל‬ ‫אמר‬ ‫לבן‬ ‫פ"י)‬ ‫(דב"ר‬‫פאר‬ ‫במדרש‬ ‫פ‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫ל‬ ‫ב‬ ‫ס'איזפסוק‬ ‫זאגטאז‬ ‫נישט‪.‬‬ ‫דער‬ ‫טויגאון‬ ‫זיינס;‬ ‫וואס‬ ‫דערפאר‬ ‫ס'איז‬ ‫עפעס‬ ‫תורה‪,‬‬ ‫ווי‬ ‫אזויווי די‬ ‫אינעווייניג‪ ,‬אז‬ ‫קוקן‬ ‫אויס‬ ‫חלילה‬ ‫פירט‬ ‫אליין‬ ‫ער‬ ‫איזזאל‬ ‫פון‬ ‫אויפפרעסן‬ ‫לברכה‬ ‫דערפארחכם‬‫אונז דער‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫וויבאלד‬ ‫זאל‬ ‫פארוואס?‬‫האחדות פון כלל‬ ‫קנאה‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫מיט'ן כח‬ ‫האבן‬ ‫אינערליכן קשר‪ ,‬וויבאלד זיינאר‬ ‫איז‬ ‫מויל‬ ‫דאס‬ ‫וואס‬ ‫טאג‬ ‫א‬ ‫שעה‬ ‫אכצן‬ ‫אדער‬ ‫תורהשמוץ‪ ,‬איז‬ ‫דברי‬ ‫ושומעין דבריך כשם שהטית אזנך לשמוע‬ ‫דארפן‬ ‫לפניך‬‫רחל‪,‬‬ ‫משתתקין‬‫פון‬ ‫תורה הכל‬ ‫קינדער‬ ‫אפדי‬ ‫מיר‪,‬‬ ‫אוןו א ר‬ ‫ווי‬ ‫אינעווייניג‪,‬‬ ‫ן פון‬ ‫אינערליכן קשר‪ ,‬וויבאלד זיי האבן קיינמאל נישט‬ ‫קנאה זאל אונז אויפפרעסן פון אינעווייניג‪ ,‬ווי‬ ‫שבטים‪ .‬און מיר‪ ,‬די קינדער פון רחל‪ ,‬דארפן‬ ‫אחדות‪,‬פון‬ ‫מעלהדיא דיבור‬ ‫פארלוירן עס‬ ‫יענעמ'ס‬ ‫ס'איז‬ ‫ווייב‪.‬‬ ‫פאר א‬ ‫ו‬ ‫אסאך א‬ ‫הייליגער‬ ‫און ס'איז‬ ‫גרויסערווייל‬ ‫די‬ ‫אז‬ ‫לאזן‬ ‫אז די‬ ‫לרחוק"‪,‬‬ ‫נישט‬ ‫ען‬ ‫אזא‬ ‫לאזן‬ ‫נישט אז‬ ‫"שלום‬ ‫ווייל‬ ‫קודם‬ ‫זאל מען‬ ‫פארוואס?‬ ‫דערזיין‪.‬‬‫מוחל‬ ‫מצליח‪,‬‬‫איז‬ ‫קען ער‬ ‫זענען‬ ‫תורה‪,‬‬ ‫וואס‬ ‫געווארן‬ ‫קיין זיין‬ ‫איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן קיין‬ ‫בשעה האבן‬ ‫ס'איז‬ ‫נישט‬ ‫ווען‬ ‫דבריבכלל‬ ‫תורה‬ ‫זאלן‬ ‫לשמוע‬‫קייןזיי‬ ‫אז‬ ‫מעגליך‬ ‫גערעדטאזנו‬‫ידי שהטה‬ ‫איז‬ ‫נישט‬‫ע"ה שעל‬ ‫וואס זענען מצליח‪ ,‬זאל מען נישט לאזן אז די‬ ‫ס'האט‬ ‫אפגעהיטן‪,‬רבינו‬ ‫הייליגע‬ ‫ממשה‬ ‫אויפצושטעלן‬ ‫געוועןלמד‬‫געווען אתה‬ ‫ט זוכה ומהיכן‬ ‫און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע‬ ‫לעבעדיג‪,‬‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫בלייבן‬ ‫דיבורים‬ ‫המקדש חרוב‬ ‫די‬ ‫לעבט‪.‬‬ ‫שקרינובית‬‫צווייטער‬ ‫וואס‬ ‫רע‬ ‫אהבה‪,‬‬ ‫ס'איז‬ ‫און‬ ‫רבינו‬ ‫ידידות‬ ‫משה‬ ‫אז‬‫מען ביי‬ ‫מער‬ ‫אודאי אזוי‬ ‫מענטשן‬ ‫מענטשןמיט‬ ‫פארשטייט‬ ‫אנדערע‬ ‫שלום‪,‬‬ ‫ו‬‫איז דאך‬ ‫אנדערע‬ ‫זינדיגן‪,‬‬ ‫זאל חכם‪,‬‬ ‫שטערקערער‬ ‫מענטשצו‬ ‫תלמיד‬ ‫קנאה‬ ‫ביי יעדן‬ ‫אזוי א‬ ‫מ'שפירט‬ ‫אויבדיס'איז‬ ‫ווען‬ ‫מצד עצמם"‪ .‬דאס הייסט אז ביי געשוויסטער‬ ‫געשוויסטער‬ ‫ממה ביי‬ ‫דבריו מנין‬ ‫הייסט אז‬ ‫דאס אז‬ ‫והאזינו‬ ‫פארשטייט‬ ‫עצמם"‪.‬‬ ‫ותחתונים‬ ‫רחל‬ ‫מצד‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬‫עליונים‬ ‫און‬ ‫ווען מ'שפירט א קנאה צו אנדערע מענטשן‬‫חתונה‬ ‫נשתתקו‬ ‫קעגן‬ ‫דעם‬ ‫דער‬ ‫תורה‬ ‫זענען‬ ‫פון‬ ‫ס'קומט צו‬ ‫וואס‬ ‫דערלייגט‬‫בדברי‬ ‫לפתוח‬ ‫דיבורים‬ ‫שבאנישט‬ ‫האט רחל‬ ‫מוק'ס‬ ‫למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם‬ ‫וועלט‬ ‫אפגערעדט ווען מ'טשעפעט א מענטש‪.‬‬ ‫עליונים‬ ‫שנשתתקו‬ ‫אחדמנין‬ ‫שרעקליכןכן‬ ‫לדקדקאבגם‬ ‫יש‬ ‫ובמדרש זה‬ ‫ואדברה‪.‬‬ ‫השמים‬ ‫ייג האלבענין האזינו‬ ‫ווער איז נאנטער‪ ,‬א‬ ‫פרעמדער‬ ‫כב)‪ –,‬א‬ ‫רחוק‬ ‫פון א‬ ‫ערגער‪.‬‬ ‫זה‬ ‫ואין‬ ‫להם‪,‬‬ ‫התחלה‬ ‫שהוא‬ ‫אופן‪,‬‬ ‫להם‬ ‫א‬ ‫שיש‬ ‫אויף‬ ‫ווערן‬ ‫נתבזה‬ ‫גייט‬ ‫לאה‬ ‫"זכרו תורת‬ ‫מלאכי (ג‪,‬‬ ‫זיךאין‬ ‫ס'רעדטזאגט‬ ‫פסוק‬ ‫דער‬ ‫פאר וויווען‬‫פארגינען שמו‪,‬‬ ‫הייסט על‬ ‫באשטייט"‪.‬‬‫צווייטן‪,‬תורה‬‫ווארטדי‬ ‫דבריפארגייט און א וואס‬ ‫שיש להם אב אחד שהוא התחלה להם‪ ,‬ואין זה‬ ‫פאטש‬ ‫השמים‬‫זאגט‪" ,‬א‬‫זאלהאזינו‬ ‫לאהולא‬ ‫ואדברה‬ ‫חשיבות‪,‬השמים‬ ‫האזינו‬ ‫דמדכתיב‬ ‫זה‪ ,‬איר‬ ‫פירוש‬ ‫אבלאיז א‬ ‫ותחתונים‪.‬ממילא‬ ‫נדערע‪ .‬זצ"ל‪.‬‬ ‫אנדערע‪.‬‬ ‫און‬ ‫שעה‬ ‫זיבעצן‬ ‫מורא'דיגע‬ ‫צווייטן‪ ,‬און פארגינען פאר אנדערע‪.‬‬ ‫דאס‬ ‫ידידות מיט‬ ‫זינדיגט‬‫קשר פון‬ ‫דער גוף‬ ‫געבויט א‬ ‫ווען‬ ‫האט‬ ‫אז‬ ‫וואס‬ ‫מהר"ל‪,‬‬ ‫מענטש‬ ‫דער‬ ‫זאגט‬ ‫עבדי"‪.‬‬ ‫משה‬ ‫האח נקרא מצד התולדה‪ ,‬ואין שם האח רק מצד‬ ‫האח רק מצד‬ ‫יותר‬ ‫בלייבט‪.‬‬ ‫שם‬‫שאני‬ ‫ואין‬ ‫כלומר‬ ‫ווארט‬ ‫התולדה‪,‬‬ ‫באקומעןאדבר‪,‬א‬ ‫אזמצד‬ ‫ואני‬ ‫שותקים‬ ‫סימנים‬ ‫נקרא‬ ‫האח‬ ‫איבער די‬ ‫אתם תהיו‬ ‫השמים‬ ‫גיט זי‬ ‫האזינו‬ ‫קאמר‬ ‫כרחך הכי‬ ‫על‬ ‫ג אליממ‬ ‫חברים‪ ,‬מכבד צו זיין א צווייטן‪ ,‬מעודד זיין א‬ ‫דערפאר‬ ‫וועט‬ ‫ער‬ ‫וואס‬ ‫טאג‬ ‫פונעם‬ ‫חבר?תלמיד חכם יא‪ ,‬פאר א נביא נישט!‬ ‫ברודער אדער אפאר א‬ ‫א‬ ‫זיין‬ ‫ווייטן‪ ,‬מעודד‬ ‫חברים‪ ,‬מכבד צו זיין א צווייטן‪ ,‬מעודד זיין א‬ ‫מוואלברוז‬ ‫ווערן‪.‬‬ ‫פארשעמט‬ ‫דוב‬ ‫ישכר‬ ‫נישט‬ ‫רבי‬ ‫פון‬ ‫שכר‪,‬‬ ‫עס אזוי‪" :‬כי‬ ‫הארץ‬ ‫ערקלערט‬ ‫אמר ותשמע‬ ‫וכןער‬ ‫ברודער‪.‬לי‪.‬און‬ ‫שומעין ער‬ ‫ביי א‬ ‫ותהיו‬ ‫איזשותקין‬ ‫תהיו‬ ‫לכךזייןאתם‬ ‫שכר‪,‬השמים‬ ‫אפ טשיבמעלה מן‬ ‫נ‬ ‫עבודת יששכר‪ ,‬פון רבי ישכר דוב מוואלברוז‬ ‫"ולקרוב"‪,‬‬ ‫א צו‬ ‫גוף‪.‬‬ ‫דאךער‬ ‫לייגט‬ ‫נאכדעם‬ ‫ס'איז‬ ‫ווייל‬ ‫אהבת‬ ‫פוןנאר‬ ‫חידוש‪,‬‬ ‫קייןאון‬ ‫צווייטן‪.‬‬ ‫ענין‬ ‫נישט‬ ‫דעם‬ ‫עסא‬ ‫איזאין‬ ‫מחזק זיין‬ ‫ביי א ברודער‪ .‬און ער ערקלערט עס אזוי‪" :‬כי‬ ‫אבערזיך‬ ‫מ'דארף‬ ‫אפגעהיטן‪.‬‬ ‫געווען‬ ‫דיבור‬ ‫וויבאלד‬ ‫אהבת‬ ‫דעם ענין פון‬ ‫מ'קען‬ ‫אמרי זיין אויף א דיבור‪,‬‬ ‫ולשמועמפייס‬ ‫לכם לשתוקמ'קען‬ ‫מ'דארף זיך מחזק זיין אין דעם ענין פון אהבת‬ ‫יש‬ ‫דאסודם‬ ‫בשר‬ ‫נפשואני‬ ‫לשוןפי‬ ‫אין‬ ‫אמרי‬ ‫אויסגעשמועסט‬ ‫וואספאראשהם‬‫נישטשאע"ג‬ ‫כלומר‬ ‫עס‬ ‫ר‪.‬פסאוו אמרי פי‪,‬‬ ‫ווערט‬ ‫אזוי‬ ‫שוועסטער‪ .‬אזוי ווערט עס אויסגעשמועסט אין‬ ‫ווייל ער איז‬ ‫שלום‪,‬גשמי‪,‬‬ ‫אויךא דבר‬ ‫איז‬ ‫ברודער‬ ‫פאר'ן‬ ‫רחלשטערקער און נענטער ווי‬ ‫חיבור‬ ‫דער‬ ‫איז‬ ‫חברער‬ ‫גוף איז‬ ‫דער‬ ‫נאטור‪.‬זמן‬ ‫אזאיז‬ ‫זיין‬ ‫איז‬ ‫חורבן פונעם בית דאס‬ ‫נישטגוזר עלעס‬ ‫געווען!‬ ‫האט‬ ‫איז‬ ‫הרע‪.‬‬ ‫מסירות‬ ‫גערעדט קיין‬ ‫האט‬ ‫חבר איז דער חיבור שטערקער און נענטער ווי‬ ‫‪ ,‬איז דער צוליב איין זאך‪ ,‬כדי נישט צו פארשעמען איר‬ ‫וואס‬ ‫זמן‬ ‫וואס‬ ‫דער‬ ‫המקדש‪,‬‬ ‫אויסמעקן כאילו ס'איז נישט געזאגט‬ ‫שישתקו‬ ‫נישט‬ ‫השמים‬ ‫שאני‬ ‫כלומר‬ ‫הארץ‪,‬‬ ‫ותשמע‬ ‫חורבן פונעם בית המקדש‪ ,‬איז דער זמן וואס‬ ‫איר‬ ‫השמים‬‫פארשעמען‬ ‫האזינו‬ ‫אמר‬ ‫צו‬ ‫זה‬ ‫פי‪ .‬ומפני‬ ‫נישט‬ ‫זאך‪ ,‬כדי‬ ‫איז דאך‬ ‫טאטן‪.‬‬ ‫נשמה‬ ‫זעלבן‬ ‫פונעם‬ ‫אבער די‬ ‫במציאות‬ ‫וואסאדאך‬ ‫אויף דעם איז – זיין חבר‪ .‬ביי א‬ ‫ענטפער‬ ‫אז דער‬ ‫זאך‪ .‬אויפ'ן‬ ‫געמיינע‬ ‫יעצט אין די טעגס'איז‬ ‫חתן און‬ ‫גוטס‪.‬‬ ‫איר‬ ‫גערעדט‬ ‫אוועקגעגעבן‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫תשמעפה‪.‬‬ ‫בלויז‬ ‫ניבול‬ ‫וממילאנישט‬ ‫קיין‬ ‫גערעדט דא‬‫האט‬ ‫אד טאה‬ ‫אז דער ענטפער אויף דעם איז – זיין חבר‪ .‬ביי א‬ ‫מיר טרויערן אויפ'ן‬ ‫טרויערן‬ ‫מיר‬ ‫דאסוכלאיז א לעבעדיגע זאך וואס איז‬ ‫השמים‪.‬‬ ‫כמו‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫בחשיבות‬ ‫הארץ‬ ‫שאין‬ ‫פי‬ ‫אמרי‬ ‫יעצט אין די טעג וואס מיר טרויערן אויפ'ן‬ ‫הארץ‬ ‫בלויז‬ ‫אלעס‬ ‫דאס‬ ‫דברי‪,‬‬ ‫און‬ ‫וישמעו‬ ‫–‬ ‫פאלק‬ ‫טנ'ס‬ ‫"כיאזפי ה'‬ ‫דא‪.‬געזאגט‬ ‫אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז‬ ‫הנביא‬ ‫ישעי'‬ ‫האט‬ ‫פארוואסזאך‬ ‫פארשטיין‪,‬‬ ‫לאמיר אהבת‬ ‫יעצט (נתיב‬ ‫האלטנתיבות עולם‬ ‫מהר"ל אין‬ ‫מהר"ל‬ ‫דער‬ ‫דער‬ ‫חבר?‬ ‫זיין‬ ‫אדער‬ ‫ברודער‬ ‫זיין‬ ‫אוועק מיט קנאה‪ ,‬אריין‬ ‫דערפאר‪,‬‬ ‫ס'איז‬ ‫וואס‬ ‫הייליגסטע‬ ‫די‬ ‫זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האלט‬ ‫אני‬ ‫כי‬ ‫שלי‬ ‫היא‬ ‫שהתורה‬ ‫נאר‬ ‫ואדברה‬ ‫שידוך‪,‬‬ ‫אמר‬ ‫אנדערן‬ ‫איד‪.‬‬‫ולכך‬ ‫קיין‬ ‫אן‬ ‫חכם‪,‬‬ ‫טון‬ ‫געווען‬‫תלמיד‬ ‫דארפן‬ ‫מצער‬ ‫של‬ ‫יעצט‬ ‫שהיא‬ ‫נישט‬ ‫וועט‬ ‫התורה‬ ‫האט‬ ‫זי‬ ‫ער‬ ‫מפני‬ ‫זה‬ ‫י טעוו יז‬ ‫אמאל געווען און ס'לאזט א געוויסן רושם‪.‬‬ ‫פונעם‬ ‫מאמע‬ ‫די‬ ‫זיין‬ ‫צו‬ ‫ישראל‪,‬‬ ‫כלל‬ ‫ן‬ ‫איזפי"?‬ ‫"אמרי‬ ‫געזאגט‬ ‫האט דער‬ ‫רבינו מיט‬ ‫משה‬ ‫אזויוויאין‬ ‫נישט זאך‪:‬‬ ‫זאך)‪.‬און‬‫דיבר"‬ ‫מענטש‪,‬‬ ‫פרקאא')‬ ‫נענטער צו‬ ‫ווער איז רעים‬ ‫מינוט‪ ,‬דער‬ ‫טראכטן א‬ ‫פי‪.‬‬ ‫אמרי‬ ‫מדבר וכן זי‬ ‫נצחיות פון כלל ישראל‪ ,‬צו זיין די מאמע פונעם‬ ‫עס ערגער‪ .‬וועגן‬ ‫נשמה‬ ‫מ'זינדיגט‬ ‫מורא'דיגע‬ ‫ברענגט א‬ ‫טראכטן א מינוט‪ ,‬ווער איז נענטער צו א מענטש‪,‬‬ ‫בחור אין‬ ‫בעסטן‬ ‫דעם‬ ‫זאך)‪.‬‬ ‫אוועקגעגעבן‬ ‫האט‬ ‫טאה יז‬ ‫דיבור איז ערגער ווי‬ ‫פנימיות'דיגע‬ ‫נישטאקיין‬ ‫איז‬ ‫קשר‬ ‫פסוקים וואסגעבוירענער‬ ‫צוויי‬ ‫רעדן‬ ‫מ'קען‬ ‫אז‬ ‫דאך‬ ‫מיט'ן‬‫זאגט‬ ‫חיים‬ ‫שייכות‬ ‫חפץ‬ ‫א‬ ‫האבן‬‫דער‬ ‫צו‬ ‫געווען‬ ‫מוותר‬ ‫פנימיות'דיגע מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן‬ ‫ומפתה‪.‬האב‬ ‫זי האט‬ ‫תורהווי אונס‬ ‫ערגער‬ ‫שם רע‬ ‫מוציא‬ ‫איזתורה‬ ‫דעם פון‬ ‫שבת‬ ‫מוצאי די‬ ‫מ'זאגטדאס איז‬ ‫זאך‪ .‬לאמיר‬ ‫קמאדי‬ ‫פון‬‫בפרק א‬ ‫פלא פון‬ ‫איינע‬ ‫מהר"לדיא‬ ‫דער‬ ‫זאגט‬ ‫מיט אהבת חינם‬ ‫ט קיין‬ ‫געבוירענער קשר איז נישט קיין פנימיות'דיגע‬ ‫הייסט אז איך‬ ‫נבואה‪.‬‬ ‫איבער‬ ‫מעלה‬ ‫נאר‪,‬‬ ‫זאגט דער מהר"ל א פלא פון א זאך‪ .‬לאמיר‬ ‫כדאמרינן‬ ‫תורתו‪,‬‬ ‫פון‬ ‫ער‬ ‫מאמע‬ ‫וועט‬‫נקראת‬‫די‬ ‫ממילא‬ ‫שהתורהצוהיא‬ ‫זיין‬ ‫אויפגעגעבן‬ ‫מינוט‪,‬‬ ‫תורהא‬‫האט אין‬ ‫כל בעל‬ ‫דיבורים‬ ‫אצל‬ ‫וועלט‪ .‬זי‬ ‫הונדערט‬‫יז ‪.‬טלעוו וזה שייך‬ ‫געבוירן געווארן (אויב דער‬ ‫שלום‬ ‫מ'איז‬ ‫"שלום‬‫וועלכן‬ ‫דערמאנט‪,‬‬‫מיט‬ ‫ווערט‬ ‫לך"‪,‬‬ ‫אם‬ ‫כי‬ ‫"ויתן‬ ‫דכתיב‬ ‫ביי‬ ‫הקב"ה‬ ‫של‬ ‫שמו‬ ‫על‬ ‫התורה‬ ‫נקראת‬ ‫בתחלה‬ ‫רבא‬ ‫עשו‪.‬‬ ‫אמר‬ ‫בני‬ ‫דע"ז (דף יט‪).‬‬ ‫געמיינע‬ ‫אלע‬ ‫דיבורנביא‬ ‫נבואה; דער‬ ‫אייבערשטנ'ס‬ ‫געווארן זיין‬ ‫דעם‬ ‫איז‬ ‫נבואה‬ ‫אבער‬ ‫תורה‪.‬‬ ‫מיין‬ ‫ס'איז‬ ‫עפעס‪,‬‬ ‫פון ב"י‬ ‫מעבש‬ ‫(אויבדידער‬ ‫מיט וועלכן מ'איז געבוירן געווארן (אויב דער‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫כלל‬ ‫פוןער‬ ‫מאמע‬ ‫מיטזיין די‬ ‫קה‪ ,‬צו‬ ‫י"באשבטי‬ ‫ט‬ ‫מעשה‬ ‫דער באשעפער זאל העלפן אז אונזער‬ ‫מאמע פון אלע געמיינע בני עשו‪.‬‬ ‫נאכדעם אויך לרחוק‪.‬‬ ‫לרחוק‪.‬‬ ‫אויךוועט‬ ‫נאכדעם‬ ‫וואס‬ ‫דיבורים‬ ‫געוואלד‬ ‫האבן‬ ‫צומאל זיין שטערקער ווי א קשר‬ ‫פארוואס‬ ‫פראגע‪,‬קען‬‫די חיבור‬ ‫אזא‬ ‫זיך‬ ‫שטעלט‬ ‫ולקרוב"‪.‬‬ ‫לרחוקדוכתי‬ ‫יהגה‪ .‬וכן בכמה‬ ‫ובתורתו‬ ‫דכתיב‬ ‫שמו‬ ‫על‬ ‫נקראת‬ ‫ולבסוף‬ ‫חפצו‪.‬‬ ‫ה'‬ ‫בתורת‬ ‫בתרא יב‪).‬‬ ‫(בבא‬ ‫גמרא‬ ‫קשר‬ ‫א‬ ‫די‬ ‫זאגט‬ ‫טערקער ווי‬ ‫זאל זיין ריכטיג‪ .‬דער בית אהרן (פרשת נח)‬ ‫באקומען דעם שוואכסטן שידוך‪ ,‬עשו‪ ,‬און זי וועט‬ ‫דעם‬ ‫וועגן‬ ‫איבערצוגעבן‪.‬‬ ‫עס‬ ‫זכיה‬ ‫די‬ ‫נאר‬ ‫האט‬ ‫מ'זאלזיקודם זאגן שלום לקרוב און‬ ‫דעם?‬ ‫אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי א קשר‬ ‫צוויי‬ ‫אנשטאטאז‬ ‫פארקערט‪,‬‬ ‫אריינגיין‬ ‫באקומען‬ ‫ס'קען‬ ‫אויב‬ ‫וועט‬ ‫זי‬ ‫גייט זי‬ ‫שכר‪.‬‬ ‫און‬ ‫עשו‪,‬‬ ‫באקומען וואס‬ ‫דערויף‬ ‫שידוך‪,‬‬ ‫און…‬ ‫שוואכסטן‬ ‫דעם…ןוא‬ ‫וו‬ ‫איז געוואנדן אין אונז‪ ,‬און‬ ‫נאכדעם‬ ‫פארקערט‪ ,‬אז מ'זאל קודם זאגן שלום לקרוב און‬ ‫מענטשן‬ ‫ערשט‬ ‫פרעמדע‬ ‫און‬ ‫זייןלרחוק"‬ ‫"שלום‬ ‫שטייט שלו‬ ‫וואלט קודם‬ ‫דאמרינן (קידושין דף לב‪ ):‬חכם שמחל על כבודו כבודו מחול מפני שהתורה היא‬ ‫מוילאז א‬ ‫געזאגט‪,‬‬ ‫יעצט‬ ‫האבן‬ ‫מיר ה'‬ ‫פסוק ווי‬ ‫דערויף איז‬ ‫דער הסבר‬ ‫מנביא"‪.‬‬ ‫עדיף‬ ‫"חכם‬ ‫מיט אהבת חינם‬ ‫ואנדן אין דעם בעסטן שידוך וואס זי האט געהאט‪ ,‬גייט זי‬ ‫זי ע"ה‬ ‫גייטא‬ ‫הונדערט געהאט‪,‬‬ ‫האט‬ ‫שידוךג וואס זי‬ ‫טןאב טייויכול‬ ‫און‬ ‫אונז‪,‬‬ ‫פרעמדע מענטשן איז געוואנדן אין אונז‪ ,‬און‬ ‫אהבה צו‬ ‫מייןזיין‬ ‫אז‬ ‫מרבה‬ ‫דיבר"‪,‬‬ ‫געדענקען‪ ,‬אז‬ ‫צו‬ ‫"כי פי‬ ‫אהבה‬ ‫לאמיר‬ ‫זיין‬ ‫טייטשט דעם‬ ‫מרבה‬ ‫אז‬ ‫געדענקען‪,‬‬ ‫שלום פאר'ן קרוב? לכאורה וואלט געדארפט זיין‬ ‫לאמיר‬ ‫געדארפט‬ ‫(מלאכי‬ ‫לכאורהדכתיב‬ ‫אנשטאטשמו‪,‬‬ ‫קרוב?על‬ ‫ונקראת‬ ‫קען אין‬ ‫בחור‪.‬‬ ‫פאר'ן‬ ‫שלו‬ ‫דעמאלט‬ ‫ערגסטן‬ ‫שלום‬ ‫שהתורה‬ ‫מינוט‪,‬‬ ‫דעם‬ ‫רבינו‬ ‫משהאין‬ ‫באקומען‬ ‫ווערטער‬ ‫ומכל שכן‬ ‫גייט‬‫למחול‪.‬‬ ‫פוןנביא‬‫אבער א‬ ‫דערה';תפקיד‬ ‫באקומען דעם ערגסטן בחור‪ .‬אנשטאט‬ ‫תורת‬ ‫אהבה צו‬ ‫זענעןאיז‬ ‫רבה זיין גייט‬ ‫ווערטער דאס‬ ‫ברוך הוא‪.‬‬ ‫זיינע‬‫גאט‬ ‫תורה‪,‬‬ ‫רעדט‬ ‫ערשט נאכדעם תלמיד חכם איז א שטיק‬ ‫זיין‬ ‫געדארפט‬ ‫וואלט‬ ‫לכאורה‬ ‫קרוב?‬ ‫פאר'ן‬ ‫מהר"לפי‪.‬‬ ‫אמרי‬‫שלום‬ ‫וכןאון‬ ‫המדבר‪,‬‬ ‫לרחוק"‬ ‫"שלום זי‬ ‫גייט‬ ‫לאמיר געדענקען‪ ,‬אז מרבה זיין אהבה צו‬ ‫געהאט‪,‬הוא‬‫שאני‬ ‫קודם‬ ‫ואדברה‬ ‫זי האט‬ ‫שטייט‬ ‫ווערטער!‬ ‫אמר‬ ‫וואס‬ ‫‪204,000‬‬ ‫אנשטאט‬ ‫ולכך‬ ‫שידוך‬‫בעסטןעבדי‪,‬‬ ‫אריינגיין‬ ‫בחור‪.‬‬ ‫משה‬ ‫שעה‬ ‫תורת‬ ‫דעם‬‫ערגסטן‬ ‫זיבעצן‬‫דעםכב) זכרו‬ ‫ומען םעג‪,‬‬ ‫ד‬ ‫עב‬ ‫פרעמדע מענטשן איז געוואנדן אין אונז‪ ,‬און‬ ‫זאגט אין נתיב הלשון‪ ,‬אז א דיבור‬ ‫שטייט קודם "שלום לרחוק" און ערשט נאכדעם‬ ‫דער‬ ‫דיבר"‪ .‬קיין "אמרי פי" איז עס נישט‪.‬‬ ‫פי ה'‬ ‫און "כי‬ ‫בנבואה‬ ‫לקרוב‬ ‫איבער‬ ‫שלום‬ ‫זאגןנאר‬ ‫פארוואסקודםזאגט‬ ‫פראגע‪,‬אז מ'זאל‬ ‫די ה' דבר‪,‬‬ ‫פארקערט‪,‬‬ ‫זיך פי‬ ‫אמר כי‬ ‫נבואה‬ ‫עשו‪,‬דברי‬ ‫לרחוקרק‬‫דברי תורה‬ ‫לדבר‬ ‫דעםבא‬ ‫שלא‬ ‫באקומען הנביא‬ ‫גייטקאזיבאבל ישעיה‬ ‫אוועק מיט קנאה‪ ,‬אריין‬ ‫און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי‬ ‫אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי א קשר‬ ‫מויל‪.‬‬ ‫אונזער‬ ‫א מעשה עבירה‪ .‬ווייל מ'זעט אין‬ ‫לרחוק ולקרוב"‪ .‬שטעלט זיך די פראגע‪ ,‬פארוואס‬ ‫שלוםומפתה דאס‬ ‫לרחוק‪.‬‬ ‫"שלוםאונס‬ ‫אויך‬ ‫ערגער ווי‬ ‫בנבואה‬ ‫נאכדעם‬ ‫דערמאנט‪ ,‬אז אן‬ ‫ווערט דער תורה‬ ‫וועט‬ ‫שטעלט‬ ‫ובין הנביאאיזשמדבר‬ ‫זי‬ ‫און‬ ‫ולקרוב"‪.‬‬ ‫ווערטער‪,‬‬ ‫מיט אהבת חינם‬ ‫המדבר‬ ‫עשו‪.‬‬ ‫ביי "ויתן לך"‪,‬‬ ‫שידוך‪,‬‬ ‫אסאך‬ ‫בני‬ ‫גארשהיא‬ ‫געמיינע של‬ ‫שוואכסטן‬ ‫שנקראת‬ ‫דעם? זי‬ ‫הכל פון‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫אלע‬ ‫התורה‬ ‫פון‬ ‫אנשטאט‬ ‫כלל‬ ‫מאמע‬ ‫באקומען‬ ‫שישאביןסך‬ ‫פון‬ ‫די‬ ‫ס'איז‬ ‫מאמע‬ ‫ההפרש‬ ‫זיין‬ ‫די‬ ‫וזהו‬ ‫זיין‬ ‫ז‬‫י‬ ‫י‬ ‫ן‬‫צו‬‫ד‬ ‫ו‬ ‫י‬ ‫סעמ‬ ‫קה‪,‬‬ ‫מ‬ ‫יותרדער‬ ‫"שהתורה‬ ‫האזינו‪,‬‬ ‫פרשת‬ ‫אנהייב‬ ‫פסוק אין‬ ‫פונעםמיט‬‫נאר לימוד דער‬ ‫איז דער‬ ‫י"ב שבטי קה‪ ,‬צו זיין די מאמע פון כלל ישראל‪.‬‬ ‫מיר‬ ‫(אויב‬ ‫זכיה‪ ,‬אז‬ ‫געווארן‬ ‫די‬ ‫געבן‬ ‫געבוירן‬ ‫אונז‬ ‫מ'איז‬ ‫וועלכןזאל‬ ‫באשעפער‬ ‫באצאלט‬ ‫ביי "ויתן לך"‪ ,‬ווערט דערמאנט‪" ,‬שלום שלום‬ ‫הקב"ה‪.‬גוטע דיבורים יעדן איינציגן טאג‪.‬‬ ‫מן אסאך‬ ‫זייער‬‫שהנבואה‬ ‫ה‪ ,‬אריין‬ ‫רעדט‪,‬‬ ‫וואסאויך‬ ‫תורה‬ ‫בחוקתי)‪ :‬נאר‬ ‫אויףבן‬ ‫שמים וארץ‪,‬‬ ‫נישטא‬ ‫זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער‬ ‫ווען‬ ‫וועלט‪ .‬זי האט אויפגעגעבן צו זיין די מאמע פון די‬ ‫עולם‬ ‫פנימיות'דיגע‬ ‫דעם‬ ‫קיין‬ ‫מויל‬ ‫(פרשת‬ ‫שטיל‬ ‫אונזעראיז‬‫קשר‬ ‫חשוב'ער פון‬ ‫אויףווערן‬ ‫אלימלך זאגט‬ ‫דארפן‬ ‫ערדאדון‬ ‫געבוירענער‬ ‫זאך)‪.‬בלויז‬ ‫זיין אן‬ ‫נישט‬ ‫ר'‬ ‫זאלןאון‬ ‫דער רבי‬ ‫הימל‬ ‫לאמיר‬ ‫מענטש‪,‬זענען‬ ‫העולם"‪.‬‬ ‫ווערטער –‬ ‫שם‬‫מוציאזאך‪.‬‬ ‫אונס‬‫זיינע א‬ ‫מכל‬ ‫פון א‬ ‫נענטערבייצו‬ ‫במעלה‬ ‫פלאא‬ ‫וויבאלד‬ ‫אז‬ ‫אבער‬ ‫אויס‪,‬‬ ‫שבת א‬ ‫איינע פון די פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שבת‬ ‫קומטאיז‬ ‫מוצאיטאטן‪,‬‬ ‫מהר"ל‬ ‫הונדערט‪ .‬אין‬ ‫ווער‬ ‫מ'זאגט דער‬ ‫פאר'ן‬ ‫מורא'דיגע זאך‪:‬‬ ‫מינוט‪,‬‬ ‫א‬ ‫פופציג זאגט‬ ‫שקלדברי‬ ‫טראכטן‬ ‫החכם שמדבר‬ ‫באצאלט‬ ‫פסוקים וואס‬ ‫רעא‬ ‫צו כי‬ ‫מיט'ן‬ ‫ס'קומטברענגט‬ ‫אוועק מיט קנאה‪ ,‬אריין‬ ‫שייכות‬ ‫מפני‬ ‫מ'דארף האבן זייער א גוטןאיינע פון די‬ ‫אקאונטענט‬ ‫פרק א')‬ ‫מנביא‪,‬‬ ‫האבן א‬ ‫חכם עדיף‬ ‫רעים‬ ‫געווען צו‬ ‫די‬ ‫יב‪).‬‬ ‫דער‬ ‫פון‬ ‫בתרא‬ ‫מאמע‬ ‫מוותר‬ ‫(בבאאין‬ ‫בחור‬ ‫האט‬ ‫די‬ ‫בעסטןחז"ל‬ ‫זיין‬ ‫זי‬ ‫שאמרו‬ ‫צו‬ ‫אויפגעגעבן‬ ‫ועקגעגעבן וזה‬ ‫דעם‬ ‫אה יז‬ ‫האט‬ ‫פונעםלפי שהנביא מדבר‬ ‫כן הנביא‬ ‫שלו‪ ,‬ולא‬ ‫היא‬ ‫החכמה‬ ‫צוזאמרעכענעןאו דעם‬ ‫התורה‬ ‫חכמה‪,‬‬ ‫דברי‬ ‫תויחצנתורה או‬ ‫ברודער אדער א חבר?‬ ‫רעים פרק א') ברענגט א מורא'דיגע זאך‪ :‬אין‬ ‫מאמע‬ ‫וואס‬ ‫זיין די‬ ‫שכר‬ ‫צו‬ ‫ישראל‪,‬‬ ‫פון כלל‬ ‫נצחיות‬ ‫קענען‬ ‫מענטשוויאיזדיאןגמרא‬ ‫ווערטער‪,‬‬ ‫קייןדער‬ ‫שטום‪ ,‬אן‬ ‫ווערט‬ ‫אלעס‬ ‫בריאה‪.‬‬ ‫גאנצער‬ ‫עבירה‪,‬דער‬ ‫זיין פון‬ ‫אהבת‬ ‫(נתיבא‬ ‫עולם‬ ‫נתיבות‬ ‫מהר"ל אאין‬ ‫דער‬ ‫צט דארפן טון אן אנדערן שידוך‪ ,‬נאר‬ ‫זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך‪ ,‬נאר‬ ‫פה"? אז‬ ‫שבעל‬ ‫"תורה‬ ‫הייסט‬ ‫מען האלט‬ ‫מהר"ל‬ ‫צאלט‬ ‫דער‬ ‫חבר?‬ ‫דער מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב אהבת‬ ‫מעשה‬ ‫אדער‬ ‫וואסמשה‬ ‫ברודער‬ ‫איז‬ ‫זייןובא‬ ‫מנביא‪.‬‬ ‫ומפתה‬ ‫חכם‬ ‫עדיףבלויז‬ ‫ולכךזיין‬ ‫אלעס‬ ‫שלוקען‬ ‫דאס‬ ‫שהוא‬‫נקרא און‬ ‫אייבערשטער‬ ‫פאלק –‬ ‫ולא‬ ‫דברדער‬ ‫נאר‬ ‫דערפאר‪.‬ה'‬ ‫אייבערשטנ'ס‬‫זיךהקודש ופי‬ ‫רעבייאמצד רוח‬ ‫טרויערן אויפ'ן‬ ‫מיר‬ ‫וואס‬ ‫טעג‬ ‫די‬ ‫אין‬ ‫יעצט‬ ‫דערלהם‬ ‫יש‬ ‫שהיאאוןיותר‬ ‫אירלאחתן‬ ‫אוועקגעגעבן‬ ‫ישט בלויז‬ ‫מערבית‬ ‫ממילא‬ ‫אוןרוח‬ ‫לקחי‪ ,‬זו‬ ‫כמטרמויל –‬ ‫טאטן‪ .‬האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און‬ ‫אויפ'ן‬ ‫יערוף‬ ‫באלעבאס‬ ‫דכתיב‬ ‫טאטן‪.‬‬ ‫מאי‬ ‫און א‬ ‫זעלבן‬ ‫יהודה‪,‬‬‫אדון‬ ‫פונעםא‬ ‫"אמרביירב‬ ‫רע‬‫במציאות‬ ‫חבר‪.‬‬ ‫כה‪,).‬‬ ‫שם‬ ‫מוציאזיין‬ ‫(שם‬ ‫דאך‬ ‫איז –‬ ‫זאגט‬‫ביי‬ ‫דעם‬ ‫מ'צאלט‬ ‫דעם וואס‬ ‫ענטפער אויף‬ ‫ולכךפון‬‫העלפט‬ ‫אז‬ ‫מ'דארףוארץ לבד‬ ‫וואס השמים‬ ‫במעלה מן‬ ‫שכר‬ ‫גרויסן‬ ‫אזא‬ ‫פאר‬ ‫התורה‪,‬‬ ‫חשבון‬ ‫מעלת‬ ‫לבאר רואה‬ ‫ווער איז נאנטער‪ ,‬א‬ ‫ישועותזמן וואס‬ ‫אהבת‬ ‫איז דער‬ ‫המקדש‪,‬‬ ‫איז‬ ‫בית‬ ‫ווי ס'איז די מערב ווינט וואס קומט פונעם רוקן פון דער‬ ‫פון‬ ‫ענין‬ ‫אלע‬ ‫וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל‬ ‫דעם‬ ‫זיין‬ ‫ממשיך‬ ‫שלום‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫אין‬ ‫זיין‬ ‫ער‬ ‫מחזק‬ ‫קענען‬ ‫פונעם‬ ‫ווייל‬ ‫זיך‬ ‫מויל‬ ‫חורבן‬ ‫שלום‪,‬‬ ‫מ'דארף‬ ‫אונזער‬ ‫אויך‬ ‫וועט‬ ‫איז‬ ‫עולם" ‪-‬‬ ‫ברודער אדער א חבר?‬ ‫ברודער‬ ‫נענטער‬ ‫מערפו של‬ ‫פאר'ן‬ ‫שטערקער און‬ ‫אז‬ ‫שבא‬ ‫אחר‬ ‫דיבור‪.‬‬ ‫חבר איז דער חיבור‬ ‫ולכך‬ ‫א‬ ‫איז‬ ‫העולם‪.‬‬ ‫וואס‬ ‫איר‬ ‫מכל‬ ‫פארשעמען‬ ‫במעלה‬ ‫צו‬ ‫אודאי‬ ‫דאך במציאות פונעם זעלבן טאטן‪.‬‬ ‫יותר‬‫דאך‬ ‫צו‬ ‫היא‬ ‫זיך‬ ‫נישט‬ ‫שהתורה‬ ‫לוינט‬ ‫אז פאר'ן ברודער איז אויך שלום‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫אויסגעשמועסט אין‬ ‫עסוהם כל העולם‪.‬‬ ‫רוחות‬ ‫כדי‬ ‫רחל‬ ‫ווערט‬ ‫רק‬ ‫נו‪,‬‬ ‫זאך‪,‬‬ ‫תורה‪,‬‬ ‫געווען!‬ ‫איד‪.‬‬ ‫אזויכך ד'‬ ‫איין‬ ‫דעם‬ ‫דברי‬ ‫שוועסטער‪.‬אחר‬ ‫דאס‬ ‫צוליב‬ ‫פאר‬ ‫ולשמוע‬ ‫איז‬ ‫געבן‬ ‫נפש‬ ‫טסעווששזכר שמים וארץ זכר‬ ‫לשתוק‬ ‫א בילוצ‬ ‫מסירות‬ ‫רא‬ ‫אמרתי‪ ,‬זו רוח צפונית‪ ,‬שמזלת את הזהב" ‪ -‬דאס איז די צפון‬ ‫וועלט‪.‬‬ ‫יענער‬ ‫פון‬‫"ולקרוב"‪,‬‬ ‫ייגט ער צו נישט‬ ‫"ולקרוב"‪,‬‬ ‫ברכות‬ ‫אלע‬‫צו‬ ‫ער‬ ‫מיט‬ ‫לייגט‬ ‫אידן‪,‬‬ ‫נאכדעם‬ ‫פאר‬ ‫אזוי‪" :‬כי‬‫נאר‬ ‫כטל‬ ‫און‬ ‫עס‬ ‫"תזל‬ ‫צווייטן‪.‬‬ ‫ערקלערט‬ ‫ווער איז נאנטער‪ ,‬א‬ ‫דער‬ ‫אז‬ ‫דערצו‪,‬‬ ‫וועלט‪.‬‬ ‫א‬ ‫ערסיבה‬ ‫און די‬ ‫מסביר‬ ‫ברודער‪.‬‬ ‫מהר"ל איז‬ ‫ביי א‬ ‫דיבור‪.‬פון רבי ישכר דוב מוואלברוז דער‬ ‫א צווייטן‪ .‬און נאר נאכדעם לייגט ער צו "ולקרוב"‪,‬‬ ‫ווערן‪ .‬ארבעטן אויפ'ן‬ ‫שעמט‬ ‫יששכר‪ ,‬יחפור (כה‪ ).‬אמר רב יהודה אמר רב מאי‬ ‫עבודתבפרק לא‬ ‫י תדובע ובבא בתרא‬ ‫פארשעמט ווערן‪.‬‬ ‫זיין א‬ ‫מעודד‬ ‫צווייטן‪,‬‬ ‫זיין א‬ ‫ידידותצו‬ ‫מכבד‬ ‫חברים‪,‬‬ ‫דכתיב יערוף‬ ‫א ווארט איז א‬ ‫איבער‬ ‫בלייבט‬ ‫וואס‬ ‫תבואה‬ ‫מיט‬ ‫ביסל‬ ‫דאס‬ ‫פון‬ ‫ביז‬ ‫קשר‬‫תבואה‪,‬‬ ‫א‬ ‫די‬ ‫געבויט‬ ‫קאליע‬ ‫מצד‬ ‫האט‬‫רק‬ ‫מאכט‬ ‫וואס‬ ‫האח‬ ‫וואס‬ ‫מענטש‬ ‫שם‬ ‫ווינט‬ ‫ואין‬ ‫התולדה‪,‬‬ ‫מצד‬ ‫נקרא‬ ‫האח‬ ‫זאל‬ ‫לאה‬ ‫אז‬ ‫סימנים‬ ‫"ואילו פינו מלא שירה כים"‪ ,‬אויב מיר וועלן‬ ‫גשמיות'דיגע זאך‪ ,‬ממילא איז דער פגם‬ ‫איז א‬ ‫זצ"ל‪.‬רוח מערבית שבאה מערפו של עולם תזל כטל גוף‬ ‫ט זי ‪.‬ל"צזכמטר לקחי זו‬ ‫די‬ ‫איבער‬ ‫איר‬ ‫קשר פון ידידות‬ ‫ממילאמיט‬ ‫מענטש וואס האט געבויט א קשר פון ידידות מיט‬ ‫גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל‬ ‫דשא‪ ,‬זו‬ ‫אנדערע‪.‬‬ ‫עלי‬ ‫"כשעירים‬ ‫דעם‪.‬פאר‬ ‫פארגינען‬ ‫פרעמדער‬ ‫קעגן‬ ‫און‬ ‫ביליג‬ ‫א‬ ‫צווייטן‪,‬‬ ‫–‬ ‫שוין‬ ‫רחוק‬ ‫איז‬ ‫א‬‫גאלד‬ ‫פון‬ ‫אז‬‫זיך‬ ‫טייער‪,‬‬ ‫ס'רעדט‬ ‫אזוי‬ ‫ווערט‬ ‫ווען‬ ‫רוח צפונית‬ ‫אמרתי זו‬ ‫אפהיטן אונזער מויל אז ס'זאל גארנישט זיין דארט‬ ‫חוק – א לאה גייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן‪,‬‬ ‫פרעמדער‬ ‫זה‬ ‫ואין‬ ‫להם‪,‬‬ ‫התחלה‬ ‫שהוא‬ ‫מזרחית ווי ביים דיבור‪ ,‬וואס איז א חלק‬ ‫אחד‬ ‫אב‬ ‫להם‬ ‫אזוי גרויס‬ ‫שיש‬‫נישטרוח‬ ‫אופן‪ ,‬זהב מכיס‪ ,‬כשעירים עלי דשא זו‬ ‫ווען ס'רעדט זיך פון א רחוק – א פרעמדער‬ ‫שרעקליכן הזלים‬‫את אהזהב שנאמר‬ ‫שמזלתאויף‬ ‫נתבזה ווערן‬ ‫לעבעדיגע זאך‬ ‫וכו'"‪.‬‬ ‫דרומיתא‬ ‫אהבה‪,‬‬ ‫רוחאון‬ ‫ידידות‬‫וועןזו‬ ‫עשב‪,‬‬‫מער‬ ‫עלי‬ ‫מיט‬‫וכרביבים‬ ‫פוןשלום‪,‬‬ ‫וכו'‪,‬‬ ‫שטערקערער‬‫מזרחית‬ ‫רוחאז‬ ‫רביבים‬ ‫שמגדלת‬ ‫דערלייגטרוחפון דעם‬ ‫דרומית‬ ‫נישטעלי עשב‬ ‫כשעיר רחל‬ ‫למעשה האט‬ ‫עמל‬ ‫אנומענטשן‬ ‫אנדערע‬ ‫דעמאלט "אין‬ ‫קנאה צו‬ ‫אויבערשטן‪,‬‬ ‫מ'שפירט‬ ‫צום‬ ‫שירה‬ ‫אויסער‬ ‫געשוויסטער‬ ‫נשמה‪,‬‬ ‫דערביי‬ ‫הייסט‬ ‫פון‬ ‫קומט‬ ‫דאס‬ ‫דיבור‬ ‫עצמם"‪.‬‬ ‫דער‬ ‫נפש‪.‬‬ ‫מצד‬ ‫פונעם‬ ‫צווייטער זובית‬ ‫וכרביבים‬ ‫פארשטייט אז‬ ‫העולם‬ ‫אוןכלרחל‬ ‫שמשחרת‬ ‫צו דער חתונה‬ ‫ר ידידות און אהבה‪,‬‬ ‫שטערקערער שלום‪ ,‬מיט מער ידידות און אהבה‪,‬‬ ‫ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז‬ ‫צווייטער בית המקדש חרוב געווארן‪.‬‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫המקדש חרוב‬ ‫אז די‬ ‫לאזן‬ ‫נישט‬ ‫מען‬ ‫זאל‬ ‫א‬ ‫אסאך‬ ‫מצליח‪,‬‬ ‫ס'איז‬ ‫זענען‬ ‫ווייל‬ ‫וואס‬ ‫לרחוק"‪,‬‬ ‫קיין‬ ‫"שלום‬ ‫קודם‬ ‫הייליגע‬ ‫אויפצושטעלן‬ ‫געווען‬ ‫זוכה‬ ‫האט‬ ‫זי‬ ‫ע"כ‪.‬‬ ‫און‬ ‫עשב‬ ‫ומגדלת‬ ‫א‬ ‫ו‬ ‫ן‬ ‫ה יז‬ ‫שמים‬ ‫ענדיגן‬ ‫געווען‬ ‫קענען‬ ‫משעבד‬ ‫נישט‬ ‫מירנאר‬ ‫יל ס'איז אסאך א‬ ‫נישט‬ ‫וועלן‬ ‫להודות"‪,‬האט‬ ‫משה רבינו‬ ‫מספיקים‬‫מען אז‬ ‫האבןזעט‬ ‫רעדט‪ .‬א‬ ‫גמרא‬ ‫נישט‬ ‫וואסדער‬ ‫בכלל‬ ‫פון‬ ‫איז די‬‫זאלן‬ ‫נשמה‬ ‫דער‬ ‫איז זיי‬ ‫אז‬ ‫די מעגליך‬ ‫אחדות‪ ,‬די‬ ‫ממללא‪.‬‬ ‫געווארןאיז‬ ‫רוח‬ ‫ווען ס'איז פארלוירן דעם‬ ‫קודם "שלום לרחוק"‪ ,‬ווייל ס'איז אסאך א‬ ‫ב‪..‬םי‬ ‫ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות‪ ,‬איז דער‬ ‫ווייב‪.‬‬ ‫פאר א‬ ‫פסוק‬ ‫דער‬ ‫זאגט‬ ‫דערפאר‬ ‫אז‬ ‫אויס‬ ‫פירט‬ ‫ער‬ ‫שאמר‬ ‫כמודעם‬ ‫ג"כ צו‬ ‫דארפן‬ ‫רחל‪,‬‬ ‫פון‬ ‫קינדער‬ ‫די‬ ‫מיר‪,‬‬ ‫און‬ ‫שבטים‪.‬‬ ‫ש‬ ‫ב‬ ‫ט‬ ‫אינעווייניג‪ ,‬ווי‬ ‫וואסהאט‬‫נאר ער‬ ‫פון‬ ‫ברכות‬ ‫אויפפרעסןפי"‪,‬‬ ‫פילע‬ ‫דיאמרי‬ ‫הארץ‬‫אונזאויף‬ ‫אייבערשטן‬ ‫ותשמע‬ ‫זאל‬ ‫קנאה‬ ‫ואדברה‬ ‫דעם‬ ‫השמים‬‫לויבן‬ ‫נישט‬ ‫"האזינו‬‫קיינמאל‬ ‫זאגןאון‬‫בייםשכל‬ ‫האבן‬ ‫פונעם‬ ‫וארץ‬ ‫איזזיי‬ ‫וויבאלד‬ ‫דיבור‬ ‫קשר‪,‬‬ ‫ישראל‪.‬דער‬ ‫אז‬‫אינערליכן‬ ‫אמרפון‬ ‫ראיה‬ ‫כחוגו' ולא‬ ‫לקחי‬ ‫כמטר‬ ‫רוחות יערוףנאר‬ ‫ומה שאמר אצל ארבע‬ ‫פסוק‬ ‫אר זאגט דער‬ ‫ער פירט אויס אז דערפאר זאגט דער פסוק‬ ‫דערפאר‬ ‫כלל‬ ‫האחדות‬ ‫מיט'ן‬ ‫רחל ווי‬ ‫באקומען‬ ‫כדי צו‬ ‫נעכט נאר‬ ‫זויפיל ךיזאצל‬ ‫נאר מיט'ן כח האחדות פון כלל ישראל‪ .‬דערפאר‬ ‫פאר לבן אזויפיל נעכט נאר כדי צו באקומען רחל‬ ‫אמרתי‪ ,‬נאר‬ ‫קנאה"‪,‬‬ ‫כטלמילי‬ ‫עצמות‬ ‫תזלובכל‬ ‫"רקב‬ ‫ומזוני‪,‬‬ ‫חיי‬‫כמטרל)‬‫(משלי יד‪,‬‬ ‫בבני‬ ‫שענקען‪,‬‬ ‫ס'שטייט‬‫וועט אונז‬ ‫ער‬‫דערצו‪.‬‬ ‫עפעס‬ ‫געטון‬ ‫אמרקען מען‬ ‫דערולכך‬ ‫בלא רוחות‬ ‫גרייט‬ ‫לעולם‬‫(פרקזיין‬ ‫מ'דארף‬ ‫א"א‬ ‫מפני כי‬ ‫ווייט‬ ‫שומעין‪,‬‬ ‫דעם‬ ‫ויהיו‬ ‫פון‬ ‫שותקין‬ ‫לערנען‬ ‫שיהיו‬ ‫זיך‬‫השמים‬ ‫רעל‬ ‫לקחי‪,‬‬ ‫"יערוף‬ ‫שבעולם‪.‬‬ ‫רוחות‬ ‫יעדערדי ד'‬‫צו‬ ‫גערעדט‬‫וואס‬ ‫ידידים‪.‬‬ ‫אדעראויך‬ ‫דעם‬ ‫און‬ ‫דערויףזען פון‬ ‫געשטאנען‬ ‫געארבעט‬ ‫נשמה‪,‬‬ ‫איז‬ ‫פוןהמקדש‬ ‫דער בית‬ ‫כד‪,‬‬ ‫גרויס‪ ,‬און‬ ‫קדושים‬ ‫פרשת אזוי‬ ‫זאגט אין‬ ‫מדרש‬ ‫דער‬ ‫ישתקו‬ ‫זה‬ ‫ומפני‬ ‫רוחות‪,‬‬ ‫ארבע‬ ‫אלו‬ ‫במקום‬ ‫עומדת‬ ‫התורה‬ ‫געארבעט‬ ‫כי‬ ‫וגו'‪,‬‬ ‫דאך‬ ‫לקחי‬ ‫האט‬ ‫כמטר‬ ‫יעקב‬ ‫יערוף‬ ‫רחל‪.‬‬ ‫טאטק‬ ‫אזוי גרויס‪ ,‬און דער בית המקדש איז געשטאנען‬ ‫און ידידים‪.‬‬ ‫תמיד‪.‬‬ ‫נישט‬ ‫זאל‬ ‫צווייטער‬ ‫א‬ ‫כדי‬ ‫זיך‪,‬‬ ‫פון‬ ‫אוועקצוגעבן‬ ‫א‬ ‫ו‬ ‫ו‬ ‫ע‬ ‫וצ‬ ‫דמיטבעלי‬ ‫לאה אנשטאט רחל‪ .‬יעקב האט דאך געארבעט‬ ‫מויל‪,‬‬ ‫געטוןא‬ ‫און‬ ‫גארגל‪,‬‬ ‫מיט א‬ ‫צונג‪,‬‬ ‫האט א‬ ‫בעל חי‬ ‫ז)‪" ,‬ולא יראה בך ערות דבר‪ ,‬ערות דיבור"‪ ,‬אויב‬ ‫מיטצודער‬ ‫גוט כדי‬ ‫העולם‪,‬‬ ‫עפעס‬ ‫רוחות‬ ‫דעם ד'טון‬‫רעיםדי‬‫זענען‬ ‫אנשטאט‬ ‫עשב"‪ ,‬דאס‬ ‫חברים‪,‬‬ ‫מ'זאל‬ ‫צוויי‬ ‫פון‬ ‫ווערן זיין‬ ‫וכרביבים‬ ‫זיך‬ ‫ס'האנדלט‬ ‫דשא‬ ‫צו‬ ‫עלי‬ ‫ווען‬ ‫כשעירים‬ ‫אהבה‬ ‫גארנישט‬ ‫האט‬ ‫געווען‬ ‫ברודער‬ ‫נישט‬ ‫דער איז‬ ‫לעולם‪.‬די גילוי שכינה‬ ‫חייםבחינה‪,‬‬ ‫אנדערע‬ ‫רעיםנישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן‬‫חברים‪ ,‬אים‬ ‫זאל‬ ‫ון צוויי‬ ‫אנדערע בחינה‪ ,‬די גילוי שכינה איז נישט געווען‬ ‫זיין‬ ‫נישט‬ ‫אודאיגם כן‬‫אוןהתורה‬ ‫אהבה ווען ס'האנדלט זיך פון צוויי חברים‪ ,‬רעים‬ ‫מיר‬ ‫טארן‬ ‫הרוחות כי‬ ‫אוועקגעבן‬ ‫ווערן‪.‬‬ ‫פעולת‬ ‫תעשהמיט'ן‬ ‫פארשעמט‬ ‫אויסנארן‬ ‫והתורה‬ ‫קענען‬ ‫פ‬ ‫א‬ ‫ר‬ ‫ש‬ ‫שט‬ ‫ע‬ ‫משועבדצוגיין‬ ‫רעים‪ :‬מ'זאל‬ ‫אלעס איז‬ ‫באהבת‬ ‫סארטזייטן‪,‬‬ ‫זיין‬ ‫מרבה פיר‬‫אלע‬ ‫מיט‬ ‫וארץ צו‬‫שמיםקנאה‬ ‫בריאה‪,‬און א‬ ‫דער‬ ‫וואס‬‫גאנצע‬ ‫פרט‬ ‫ס'איזאזא די‬ ‫ברודער‪,‬אןנאר זאגן‬ ‫תשובה) געווען‬ ‫ברודער'ס‬ ‫לשבתאיז‬ ‫סארט‬ ‫האט באקומען סימנים פון איר חתן יעקב‪ ,‬כדי לבן‬ ‫גרעסערער‬ ‫נפלאה‪,‬‬ ‫גרעסערער‬ ‫במסירות‬ ‫שליט"א‬ ‫קשר‬ ‫שטערקערער‬ ‫ווערן ומטיב לזולתו‪ ,‬מסור בלב ונפש לכל קדשי הקהילה ועומד לימין רבינו‬ ‫ביים צווייטן בית המקדש איז שוין געווען אן‬ ‫שוין‬ ‫המקדש‬ ‫דרוש‬ ‫בית‬‫מהר"ל‪,‬‬ ‫החשוב‪ ,‬טוב‬ ‫צווייטן‬ ‫(דרשות‬ ‫ביים‬ ‫שטערקערער קשר און א גרעסערער סארט‬ ‫נתבייש‬ ‫לידידנו‬ ‫טובזאל‬ ‫ברכת מזל‬ ‫צווייטער‬ ‫לבן‬ ‫כדיאז א‬ ‫דייעקב‪,‬‬ ‫גורמים‬ ‫חתן‬ ‫אליין‬ ‫סימנים פון איר‬ ‫מעןןיילא‬ ‫יד‬ ‫לערנטפאר‬ ‫וואס פלאץ‬ ‫איד‪ ,‬איך‬ ‫"ר'‬ ‫דעםאתלמיד חכם‬ ‫זאגן‪,‬‬ ‫אים‬ ‫און‬ ‫חיבור‪,‬זיין צו‬ ‫יענעם‬ ‫זיך מבטל‬ ‫צו‬ ‫געבוירן‬ ‫אסאךאון אאלעס דארף‬ ‫זענען‬‫תורה‬ ‫זיי‬ ‫דער‬‫אז‬ ‫צוגעפירט‬ ‫צו‬ ‫האט‬ ‫באשעפער‬ ‫ר חיבור‪ ,‬אסאך א‬ ‫אסאך‬ ‫גרעסערער‬ ‫אוועקגעגאנגען‪.‬ד וב ר א ב י ה י " ו‬ ‫ס'איז‬ ‫אזא טומאה אז די שכינה איז מ ו " ה י ש כ ר‬ ‫ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור‪ ,‬אסאך א‬ ‫אונז‪.‬האבן און זי‬ ‫חתונה‬ ‫ביים‬ ‫שוין‬ ‫האלטרוזי‬ ‫ענדליך האלט זי שוין ביים חתונה האבן און זי‬ ‫לערנסט"‪" ,‬איך בין דיך מקנא‬ ‫דו‬ ‫פלייסיג‬ ‫ווי‬ ‫קנאה‬ ‫זעלבער‬ ‫דער‬ ‫ביי‬ ‫טאטן‪,‬‬ ‫זעלבן‬ ‫דעם‬ ‫ביי‬ ‫געווארן‬ ‫דורך‬ ‫ד‬ ‫ך‬ ‫א‬ ‫נו‬ ‫תורתלה'‪.‬ט וב‬ ‫אזא טומאה אז די שכינה איז אוועקגעגאנגען‪.‬‬ ‫רעים מן האחים"‪,‬‬ ‫"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים"‪,‬‬ ‫לרג ל ש מ חת ה ו ל דת ב ת ו ל מ ז‬ ‫"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים"‪,‬‬ ‫געברענגט‬ ‫עס‬ ‫האט‬ ‫עבירות‬ ‫דריי‬ ‫די‬ ‫פון‬ ‫איינע‬ ‫ה חכ כח האחדות האט‬ ‫פאר דיין גוטן בחור"‪" ,‬איך בין דיך מקנא מיט‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬שלימות הקדושה‪.‬‬ ‫מאמען‪ ,‬און ממילא זענען זיי ברידער‪.‬‬ ‫איינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט‬ ‫שלימות הקדושה‪.‬‬ ‫אויסגעוועלט צו זיין חברים‪.‬דיין גוטן איידעם"‪" ,‬איך בין מקנא וויפיל חסד דו‬ ‫בתחתונים‪ ,‬און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט‬ ‫קול מתנהג בחסידות‬ ‫בתחתונים‪ ,‬און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט‬ ‫אויסגעוועלט צו זיין חברים‪.‬‬ ‫נישט‬ ‫קיינמאל‬ ‫האט‬ ‫און אכציג וואס‬ ‫שכינההוא מצב החיבור בעצמם"‬ ‫והארות‬ ‫הרעות‬ ‫הערותשם‬ ‫וועלכע"אבל‬ ‫סיי א‬ ‫איזפאר‬ ‫אויך‬ ‫ביתגליון‪ ,‬ווי‬ ‫צו באקומען דעם‬ ‫פון פיר און אכציג וואס האט קיינמאל נישט‬ ‫געמאכט מעצמם און‬ ‫קשר וואס זיי האבן אליין טוסט"‪.‬‬ ‫גילוי‬ ‫מורא'דיגע‬ ‫געווען‬ ‫המקדש‬ ‫העג געהאלטן דעם ביהמ"ק‬ ‫הוראה של רבינו‪:‬‬ ‫להתקשר אל חדר‬ ‫עמאכט מעצמם און‬ ‫קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און‬ ‫‪845.777.6777‬‬ ‫בית המקדש איז געווען א מורא'דיגע גילוי שכינה‬ ‫בחור‬ ‫א‬ ‫–‬ ‫יעקב‬ ‫קדוש‬ ‫קדושנו‬ ‫האבות‪,‬‬ ‫גאנצער ס'איז א‬ ‫דער אהבה‪.‬‬ ‫אנדערש‪ ,‬וויבאלד‬ ‫בייםאיז‬ ‫א חבר‬ ‫ענין ביי‬ ‫דעם –‬ ‫אימעיל צו‪:‬‬ ‫שיקט אן‬ ‫דעם בחיר האבות‪ ,‬קדושנו קדוש יעקב – א בחור‬ ‫פנימיות'דיגער‬ ‫פנימיות'דיגע‬ ‫ערשטן‬ ‫אזוי‪.‬‬ ‫מסביר‬ ‫איז ער‬ ‫‪718.851.2299‬‬ ‫‪Misnahegbachasidus@gmail.com‬‬ ‫ז א פנימיות'דיגער‬ ‫איז ער מסביר דעם ענין אזוי‪ .‬ביים ערשטן‬ ‫פנימיות'דיגע אהבה‪ .‬ס'איז א פנימיות'דיגער‬ ‫פיזישעצוויי‬ ‫דאך אז‬ ‫אבינו‪,‬‬ ‫יעקב‬ ‫באקומען‬ ‫גייט‬ ‫זי‬ ‫אוסט אז‬ ‫עכטע‪,‬איינפירן יעדן טאג‪ ,‬צו נעמען‬ ‫אןזאל זיך‬ ‫מענטש‬‫זאך‪ ,‬אבערא ס'איז‬ ‫מיינטקיין‬ ‫מציאות פון פריינטשאפטנישט‬ ‫האט געוואוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו‪,‬‬ ‫רופט‪:‬‬ ‫אדער‬ ‫ער ס'איז אן עכטע‪,‬‬ ‫נישט קיין פיזישע זאך‪ ,‬אבער ס'איז אן עכטע‪,‬‬ ‫פארשרייבן‪ :‬איך מוז זאגן א גוט‬ ‫עשו‪ .‬אבער רחל איז געווען די גליקליכע וואס‬ ‫און זיך‬ ‫צווישן צווייא צעטל‬ ‫פארבינדונג חיבור‪.‬‬ ‫אויסגעוועלט צו האבן א‬ ‫חורבן ביים ערשטן בית המקדש?‬ ‫מענטשן האבן‬ ‫המקדש?‬ ‫בית‬ ‫ערשטן‬ ‫ביים‬ ‫חורבן‬ ‫וואס‬ ‫גליקליכע‬ ‫די‬ ‫געווען‬ ‫איז‬ ‫ר רחל‬ ‫דרוקט ‪9‬‬ ‫מענטשן וואס איז‬ ‫רבינו‬ ‫וואס איז‬ ‫חדר‬‫מענטשן‬ ‫צו‬ ‫אז‬ ‫באזירטאאויף דעם‬ ‫א‬ ‫וואס האבן גורם געווען דעם‬ ‫‪347.378.9482‬‬ ‫חמורות‬ ‫א פארבינדונג צווישן צוויי מענטשן וואס איז‬ ‫שלשד')‬ ‫די(פרק‬ ‫נצח צו‬ ‫איןמיט‬ ‫האבן‬ ‫חתונה‬ ‫לגדולה" און זי גייטדער‬ ‫מעודד זיין און מחזק זיין‬ ‫איד‪.‬‬ ‫אזויאיין‬ ‫קאנעקשאן'‪,‬פאר‬‫ווארט‬ ‫דער שייכות צווישן זיי איז זאך ווי‬ ‫פרעגט‪:‬‬ ‫ישראל‬ ‫מהר"ל‬ ‫רעד‬ ‫אז "הגדול לגדולה" און זי גייט חתונה האבן מיט‬ ‫צו די שלש חמורות וואס האבן גורם געווען דעם‬ ‫קען זיין‬ ‫קשאן'‪ ,‬אזוי קען זיין‬ ‫'ווייערלעס‬ ‫זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן'‪ ,‬אזוי קען זיין‬ ‫לאה האט געוויינט‪ ,‬ווייל זי האט פארשטאנען‬ ‫פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך‬ ‫פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך‬ ‫געוויינט‪ ,‬ווייל זי האט פארשטאנען‬ ‫פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא‬ ‫‪4‬‬ ‫ען אז ס'איז דא אזא‬ ‫פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא‬ ‫און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה‪.‬‬ ‫חרוב געווארן צוליב שנאת חנם‪ ,‬וועגן א מעשה‬ ‫חרוב געווארן צוליב שנאת חנם‪ ,‬וועגן א מעשה‬ ‫ייען חתונה האבן מיט רחל און לאה‪.‬‬ ‫גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן‪ :‬יעקב‬ ‫ן‪.‬‬ ‫מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן‪.‬‬ ‫פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש‬ ‫פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש‬ ‫מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן‪.‬‬ ‫נה האבן איינער מיט'ן אנדערן‪ :‬יעקב‬