מתנהג בחסידות · Misnaheg Bechasidus — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

בס"ד
גייען חתו בקעי :ןרעדנא ן'טימ רענייא ןבאה הנותח ןעייג שדקמה תיב רעטייווצ רעד זיא עקאט סאווראפ
ג .ןדנובראפ ןוא טנאנ ןייז לאז'מ
ג
און עשו .האל ןוא לחר טימ ןבאה הנותח ןעייג ושע ןוא השעמ א ןגעוו ,םנח תאנש בילוצ ןראוועג בורח
בס”ד אזא אד זיא'ס זא ןעמ טסייוו טנייה יוו טקנופ
לאה האט ןענאטשראפ טאה יז לייוו ,טנייוועג טאה האל ךיילגראפ א עקאט סע זיא ?אצמק רבו אצמק ןופ
ק
זייןמ ןבאה הנותח טייג יז ןוא "הלודגל לודגה" זא
יו"ל ע"י
מחזק טי אוןוצ
זייןש יד מעודדשל איד.תורומח אייןסאוו פאר
ווארטרוג ן באזירטואויף דעם םאז
ז א ך איזייוו' א יו זיילרע צווישןסע שייכותענאק א ',ןאשק דערפרעגט:ז ןעק יוז ןיי )
אז "הגדול
קהל נועם באה עד ןעוועג ם
דער מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט:
ווארט פאר איין איד .מעודד זיין און מחזק זיין דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם אז ווארט פאר איין איד .מעו
גוט א זאגן מוז איך פארשרייבן: זיך און צעטל א חיבור. אא האבןפ א ר ב צוי נ ד ו נ ג צ
אויסגעוועלט ו וי ש ן צ ו ו י
האבןי מ ע נ ט
מענטשן ש ן ו ו א ס א זי
עשו .אבע
+אלימלך
סאוו עכילקילג יד ןעוועג זיא לחר רעבא .ושע ?שדקמה תיב ןטשרע םייב ןברוח
א צעטל און זיך פארשרייבן :איך מוז זאגן א גוט מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבור. א צעטל און זיך פארשרייב
האט געוו נעמעןיבא בקעי ןעמוקאב טייג יז זא טסואוועג טאה
יזענסק
געהאלטן דעם ביהמ"ק
א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג ,צו נעמען א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג ,צו ,ונ
גאנצערשרע םייב .יוזא ןינע םעד ריבסמ רע זיא
דאךינ אז צוויי
מציאות פון פריינטשאפט מיינט דאך אז צוויי
ןט פ
ק טש פריינטשאפטיפ ןיי
מיינט פוןבא ,ךאז עשיז ס רע ,עטכע ןא זיא'
מציאות
א מענטש זאל זיך איינפי
דעם בחיר 1402ובאה ריחב םעד ,59st.ת
רוחב א – בקעי שודק ונשודק בייפא חבר איז אנדערש ,וויבאלד דער
– ביי א חבר איז אנדערש ,וויבאלד דער גאנצער נ י מ יו ת 'ד י גע א ה ב ה . ס 'א י ז א רעגיד'תו–ימינ
בנשיאות כ"ק מרן
כח האחדות האט
טוסט". ב ית ה מ ק ד ש א יז ג ע וו ע ן א מ ו ר א 'ד טוסט".
יג ע גי ל ו י ש כי נ ה
החיבורקבעצמם"
הדרכהרבח ןייז וצ טלעוועגסיוא
מצבסאוו רש ה ייז הרעותןבא
הוא שםג ןיילא "אבלאמע
אוצר
ןוא םמצעמ טכ
טוסט".
פרקי למעשה,
פון פיר שליט"א ןוא ריפ ןופ אדמו"ריצכאשינ לאמנייק טאה סאוו ג וויפיל חסדטדו
ס"ח
גליון קמט
"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם"
דיין גוטן איידעם"" ,איך בין מקנא וויפיל חסד דו מקנאתחתב ביןא ,םינו "איךא ןואיידעם",מ ביו
גוטןךיז טאה' דייןראפ טימ טגידניז .םי דיין גוטן איידעם"" ,איך בי
גליון והתחזקותרוביח רתוי ךכיפל" מוסרמ םיע
געזינדיגט .השודקה תומילש ,טגידניזעג מקנא מיט דיך בין "איך בחור", גוטן דיין פאר ברידער. זיי זענען ממילא און מאמען,
יום געווארןחיום
לחיי
פאר דיין גוטן בחור"" ,איך בין דיך מקנא מיט טגנערבעג סע טאה תוריבע יירד יד ןופ ענייא מאמען ,און ממילא זענען זיי ברידער. פאר דיין גוטן בחור"" ,אי
ביירה ",םיחאה ן
דיך מקנא ביןזא
"איךט א האמו לערנסט",
דוכש יד זא פלייסיגהני
וויווא זיא קנאהקעדעם זעלבן טאטן ,ביי דער זעלבער.ןעגנאגעג
דברים
קנאה ווי פלייסיג דו לערנסט"" ,איך בין דיך דורך
מקנאאונז. געווארן ביי דעם זעלבן טאטן ,ביי דער זעלבער קנאה ווי פלייסיג דו לערנס
ענדליך יז ןוא ןבאה הנותח םייב ןיוש יז טלאה ךילדנע
שבתעמוקאב טאה האזינונ - צו יענעם און אים זאגן" ,ר' איד ,איך פלאץ פאר ווערן ךאסאבאשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירן
ס 'א י ז א ס א ך א ג ר ע ס ע ר ע ר יב ור , א
שובה תשפ"ז
צו יענעם און אים זאגן" ,ר' איד ,איך פלאץאליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן
האט באק
פאר
מיס ן ןבל ידכ ,בקעי ןתח ריא ןופ םי
באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירן צו יענעם און אים זאגן" ,ר' בייש
ב י י ם צ ו וי י ט
קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים :מ'זאל צוגיין ן ב י ת ה מ ק ד ש א י ז ש וי ן ג ע ווע ן א ן ש ט ע ר ק ע ר ע
ברודער'ס ברודער ,נאר ס'איז א פרט וואס דער ר ק ש ר א ון א ג ר ע ס ע ר ע ר ס א ר ט
זאל אים נ
קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים :מ'זאל צוגיין
ןבעגקעווא ן'טימ ןראנסיוא ןענעק טשינ םיא לאז
פארשעמט ווערן .און אודאי טארן מיר נישט זיין ברודער'ס ברודער ,נאר ס'איז א פרט וואס דער קנאה צו מרבה זיין באהב זיין נישט
מ'זאל אנשטאט דעם טון עפעס גוט מיט דער גוטנאמיט דער עפעסרעד הניחב ע טוןדעםיד , אנשטאטיוליג מ'זאליא הניכש זייןוועג טשינ ז האווערן ןע
דער ברודער האט גארנישט געטון צו ווערן זיין הבצו גארנישט ןעוו
געטון האטטלדנאה'ס ברודערפ ךיז דערח ייווצ ןו
מ'זאל אנשטאט דעם טון םיער ,םירב
זאל נישט
לאה אנש טעבראעג ךאד טאה בקעי .לחר טאטשנא האל
אוועקצוגעבן פון זיך ,כדי א צווייטער זאל נישט
א ז וי ג ר ו י ס , א ו ן ד ע ר ב ית ה מ ק ד ש א יז ג ע ש ט א נ ע ן א ו ן יד י ד י ם .
זיךנארס'שטייט (משלי יד ,ל) "רקב עצמות קנאה", ס'שטייט (משלי יד ,ל) "רקב עצמות קנאה" ,נאר געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצו.
געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצו. ס'שטייט (משלי יד ,ל) "רק זיין גרייט
פאר לבן א לחר ןעמוקאב וצ ידכ ראנ טכענ ליפיוזא ןבל ראפ
לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט
טימ ראנ אויפפרעסןכ ן'
אונזפ תודחאה ח זאללכ ןו קנאהרשי ל אפרעד .לא אינערליכן קשר ,וויבאלד זיי האבן קיינמאל ר
ווי אינעווייניג, קנאה זאל אונז אויפפרעסן פון אינעווייניג ,ווי פון נישט
אינערליכן קשר ,וויבאלד זיי האבן קיינמאל נישט ע ר פ י ר ט א וי ס א ז ד ע ר פ א ר זא ג ט
קנאה זאל אונז אויפפרע ד ע ר פ ס קו
דארפן ל,
פאר א ווי .בייוו א ראפ
שבטים .און מיר ,די קינדער פון רחל ,דארפן
נישט ןעוו
מען זיא'ס זאללראפ מצליח ,ןריו
זענען ןראוועג וואסדחא יד קייןד זיא ,תו איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן רע
און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגעדי אז לאזן נישט וואס זענען מצליח ,זאל מען לאזן אז די הייליגע ךאסא זיא'ס לייוו ",קוחרל םולש" םדוק
איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן קיין וואס זענען מצליח ,זאל א ן
ס'קומט מענטשןטייטשראפ לחר ןוא הנותח רעד וצ טמוק'ס זא אנדערעצ
צוב רעטייוו קנאה תי שדקמה מ'שפירטח א
וועןאוועג בור .ןר געשוויסטער
למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם מענטשן אנדערע ווען מ'שפירט א קנאה צו מצד עצמם" .דאס הייסט אז ביי געשוויסטער ביירעטש אזרעק הייסטרע דאס ,םולש עצמם".מ טימ מצדודידי רע
ווען מ'שפירט א קנאה דעםבהא ןוא ת פון ,ה
לאמירדרוערוובמאכן א בייט…
עולם,,רעטנאנ זיא
אַהבֲַתרבונו של א
לאה גייט ,ןפוא ןכילקערש א ףיוא ןרעוו הזבתנ טייג האל להם ,ואין זה
שיש להם אב אחד שהוא התחלה להם ,ואין זה ס ןעוו התחלה
שהוא טדער' אחדופ ךיז אבר א ן להםקוח שישא – רעדמערפ
צווייטן ,און פארגינען פאר אנדערע. צווייטן ,און פארגינען פאר אנדערע. צווייטן ,און פארגינען פאר
ממילא גי לאז האל זא םינמיס יד רעביא ריא יז טיג אליממ
זצ"ל. מ רק מצד
האח נקרא מצד התולדה ,ואין שם האח רק מצד האחע נ ט שם
ש ו ו אואין
ס ה התולדה,
א ט ג ע ב ו ימצד
ט א ק נקרא
ש ר פ האח
ון יד טימ תודי
ווייזןזיין א
מעודדצווייטן ,מען זיין א משיחצווועט מכבד חברים,ווען
ערגסטןראפ טשינ צוםו טמעש געוועןןרעו מיט’ן פינגער || מסכים קומען וועט פארוואס איז דער ביהמ”ק חרוב געווארן ||
?רבח א רעדא רע
נישט פאר
א זיין
עבודת יששכר ,פון רבי ישכר דוב מוואלברוז מעודד חברים ,מכבד צו זיין א צווייטן,
. עסאאזוי" :כי ערקלערט ער און
חברים ,מכבד צו זיין א
ברודער. בייצא מוואלברוז
ביי א ברודער .און ער ערקלערט עס אזוי" :כי צ ו וי י ט ן . א ו ן נא ר נ א כ ד ע ם ל י י ג ט ע ר ו " ",בורקלו
אהבתא חבר? || אוועק מיט קנאה ,אריין מיט דעםאענין פון זיין אין ביהמ”ק ||מחזק מ'דארף זיך
חנ ִםָּ ברודער אדער נאנטער, ווער איז שידוך || כח האחדות האט געהאלטן דעם ועסט אין
אהבת פון ענין מ'דארף זיך מחזק זיין אין דעם מ'דארף זיך מחזק זיין אין
שוועסטער .אזוי ווערט עס אויסגעשמועסט אין
וואספא וואסר !ןעוועג סאד זיא שפנ תוריסמ אראפסאוו חינםאיז דער זמן לח נענטער ווי
חבר איז דער חיבור שטערקער און נענטער ווי פ זא און
שטערקעררא
חיבורא רעדורב ן' ךיוא זי דער איזלש חבר ,םו זיא רע לייוו
וואס זמן דער איז חורבן פונעם בית המקדש, המקדש, חורבן פונעם בית אהבת חורבן פונעם בית המקד עמען איר
חבר .ביי א זייןךאד איזצ–מב דעם אויף
ענטפערעז ם דערטאט ןבל אז .ן
וואס בעטן מיר שוין פון
צוליב איין זאך ,כדי נישט צו פארשעמען איר
ה נאר א האט דא דיר טאפון אד בעטןשינ
מירלב ט אייבערשטן:א זיו
פאר'ןבעגעגקעוו מיר ריא ן א ןתח טרויערן מיטןו
אויפ'ן וואס מיר
אז דער ענטפער אויף דעם איז – זיין חבר .ביי א תואי ענופ
ממש אויפ'ן טרויערן מיר יעצט אין די טעג וואס שמירת עינים, טעגמיט קדושה,עכטעאין די אביסליעצט יעצט אין די טעג וואס עס בלויז
אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האלט
פארוואסהאנאיזק טידערמ קעווא
בהא ביתנ( םלוע תוביתנ ןיא ל"רהמ רעד
ת צניעות,
ןיירא ,
ובגשמיות ,וואס זי וועט יע
ברוחניותעי טעוו יז
ומזוניפראד טצ חייןוט ן בני ןא
קלייניגקייט,דנא
גוטסקייט; צוראנ ,ךודיש ןרע
השי"ת? א קלייניגקייט…
זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האלט
זאך).מיט עין טוב ולב טוב ,מיט מע פונעם
דיין חבר; מיט דעם וואס דו האסט געזאגט א גוט
נצחיות פון כלל ישראל ,צו זיין די מאמע פונעם אז ער געזאגטיער
מירם איד.רפ און ק אא מזל
ווי )' זייןנע
לערנעןרב פרובירט טג
א נאכאמאלד'ארו מענטש, טראכטן א מינוט ,ווער איז נענטער צו א
דאווענעןמאון קענעןעגי א :ךאז ןי
זאך). זאך).
זעלבער צייט זי האט א
דערטאה יז איןעווא געבן.גק
צובעגע דירד ן
פאר םע גארנישטסעב
איז רוחב ןט בעטן ממשרעד ןיא טראכטן א מינוט ,ווער איז נענטער צו א מענטש,
פנימיות'דיגע ווארט פאר א בחור; דו האסט געזאגט א דבר חיזוק כות מיט'ן
ס'האט קיין ע
אבערנ נישט
סעודה,ד ןופ איזו
גאנצעיק קשר דיס געבוירענער
באצאלןז וועט לאמיר
זאך .ערב ת זאגט דער מהר"ל א פלא פון א
פנימיות'דיגעהאט מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן
זי
געווארןטימ
חרובח תבהא ביהמ"ק םני
נעמען זיך וועלט .זי
טלעוו מיר
משהו.יז .
פארבעסערןפיואא טאה
געבוירענער קשר איז נישט קיין
זיךיז וצ ןבעגעג מירד ןי
גייעןאמ י
האט .יד ןופ עמ אייבערשטערייא דערספ י וואסם דעםאוו קעגן'מגארנישטטגא אצומ בש י
זאגט דער מהר"ל א פלא פון א זאך .לאמיר
א מענטש גיבט זיך א קוק אן ,מ'האלט שוין
געבוירענער קשר איז ני
געוועןדער פאר א כולל יונגערמאן; דו האסט מעודד געווען (אויב געווארן
מבזה ייבל ןתיו" איםגעבוירןך מ'איזטרעו
מ'האטו ", וועלכןמרע
געהאלפן.ד גארנישט" ,טנא מיט
ש לרחוק .גייט מען צו צום הייליגן םולש םול .
נקודה ,ער י"ב שבטי זיין
זיךטב נעמטק י
יעדער וצ ,הטובה .יד ןייזקבלהעמאמ פארללאכ ןופ
מיט וועלכן מ'איז געבוירן געווארן (אויבזיין די
דער מאמע פון אלע געמיינע בני עשו. מיט וועלכן מ'איז געבויר
ש ב"י .לארשי נאכדעם אויך לרחוק. מיט וואס אויך נאכדעםאון
יום הקדוש,
קשר א ווי שטערקער זיין צומאל קען חיבור אזא
וואס בעט מען פון אונז? א
משהו .ארויסהייבן וויאזוי ער א מיט'ן הביתמיט בעל
בעסער א
אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי אבאקומען דעם שוואכסטן שידוך ,עשו ,און זי וועט
קשר איד
ווערט א זענען ל רדארט
ח ו ק ול סעודה.
ק ר ו ב " . ש דער
ט ע ל פון
ט ז יארויסגעשיקט
ך ד י פ ר א ג ע , פ א און
רווא ס אזא חיבור קען צומאל זיין וועט זי און
און… ווא יז ?םעד טאטשנא ןעמוקאב יז טייג סאוו …ןוא אזאון לקרובצעבראכן
פארקערט ,אז מ'זאל קודם זאגן שלום לקרוב און אוןשלום זאגן געקלאפט
מ'זאל קודם אזזייער ווערן
פארקערט,טאג? מ'קען
מוחה און דאוונט ,וויאזוי ער גייט אין גאס ,ווי גרויס זיין חסד נישטשאונז,
אין
ט געוואנדןטיי
קהאטקיינער םדואיזלש" און םו מענטשןל
אידןחר א "קו פרעמדעו
חשוב'ע
טשרע ן געזעסן
עדכאנ דארף ם
מיט אהבת חינם
ט ,גייט זי מיר
גרויסע זאך!
אוןבעסטן שידוך וואס זי האט געהאט ,גייט זי פרעמדע מענטשן איז געוואנדן אין אונז, פרעמדע מענטשן איז גע
ס'קומט אונז גייט באק אבערב טייג משהו,עמוקא ע אםעד ן ר גס ט ן ב ח ו ר. א נ ש טא ט זיין געדארפט אייבערשטן. וואלט פון
לכאורה בעטן קרוב? גארנישט פאר'ן קענען
נאר באנעמונג; דו האסט געבויט ס'איז טאקע שלוםז
דעם
גוטסקייט ,זיין אהבה צו איז ,זיין איזשחרוב זיין מרבה
גמרא, אזרדי זאגט געדענקען,
דעם, צוליב לאמיר און געווען. דאך אין
שלום פאר'ן קרוב? לכאורה וואלט געדארפט זיין שטייטאל
אב,עג רימ חודשקנעד פוןא ,ןע טעגמ ז ניין הבר איןאדיןיי וצ הבה
גייטצובאקומען דעם ערגסטן בחור .אנשטאט
גלייךעדאז דער דעם בעס זייערעב ם
ש ןטס
לאמיר געדענקען ,אז מרבה זיין אהבה ל ו ם פ א ר ' ן ק ו ב ? ל כ א ו ר ה ו ו א ל ט ג ע ד א ר פ ט זי ין הימל מער אוןאין נישט מ'ערווארט שטייט וויסן אז אנשטאט מען אבער
לאמיר געדענקען ,אז
ממילאודיאיז
שווער,סאוו ך אזויטאה יז טאאןהעג יז טייג ,
דאך נאכדעם ערשטפדעם
שטייט קודם "שלום לרחוק" און ערשט נאכדעם זייןר
צומע מתקןעד לרחוק"מ
זמןטנע דער ןש "שלום
ס'איז זיא קודםועג אזאו ספריםןדנ אלעוא ןיא ןוא ,זנ
דערמיט גאנצע בתי מקדשות.
אפקליינעטעוו יז ןוא ,ושע ,ך פוןעקר המקדש.אז'מ זא ,
מ'פארלאנגטטר וואסוק ל ביתז םד שאיןןגכןא דער
ש מהםול געווארן
א בורקל ןו צושטעלן. קען לרחוקמענטש דעם? זי פון וואס א
אוועק מיט קנאה ,אריין
מיט אהבת חינם
עפעס וואס באקומען
געמאכטא זיין די מא
מוקאב
געבןיזאים
משהוןעפון
חרובד ןי
מי מיר
ש םעד
און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי
האטמאווען
געבןו א
כביכול,ופ ע
אונזסכאו
איד ן
עגאעלא
ש ןט
לייכט,
זאלאייבערשטערודי
אןעניימ
פארשעמען איםינב קומטו
אויבשע. איןא
אונז,
זענעןנזאך.
גרינגעא
םעדכ ךיוא
קיין יעצטחרל
נישט קו איזאז .
גראדע מענטשעלעך,וויל
שלום די גמרא
פארוואס
"שלוםאונז
פראגע, די
לחבירו.אמוצ ןעק רוביח אזא
לרחוק ולקרוב" .שטעלט זיך די פראגע ,פארוואס
דערמאנט,
זיך שטעלט מיט אהבת חינ
ולקרוב".
אדםטש ןייז ל ביןקרע פון רע א יוו רשק
ענין
ל ישראל.
מיר ווען זאל
אזווערטימ עולמיםלע
כלא'מ ןכ ווערטזי
בורא
פונעםיובעג לך",ר
"ויתןעג ן בעטן
מירןראוו ביי
י"ב שבטי קה ,צו זיין די מאמע פון כלל ישראל. ביי "ויתן לך" ,ווערט דערמאנט" ,שלום שלום רעד ביוא(
אוועק מיט קנאה ,אריין
טובה מרובה חמש מידהשווער. איזאן אזוי המקדש,אונז
וואס קומט משהובית דעם זיין צו משנה און חומר, שווערן א דאך האט מענטש שבתמאל . ראשון
מוצאי "מקדש (ט,): יומא אין אוועק מיט קנ
זאגט גמרא די מע פון די
זאלן מיר נישטא,גאז
איז רעד ט המקדשרהמ ביתלפ א ל" דערפ א און א ןו גלותךאז מ'זאגטיובעג
קלייניגקייט ,רי ממשנאוואס רע פסוקים רש
איםק פאר
איזנ זיא דישי וואס פון איינע ן
עפעסיי געבןמינפ
וועלט .זי האט אויפגעגעבן צו זיין די מאמע פון די
זי האט ארבעט .ן'טימ תוכייש א ןבאה וצ ןעוועג רתוומ טאה יז
איינע פון די פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שבת ער ט ק עגיד'תוי
מאות פעמים .וויפיל בניית המקדש קומט ארויס גרינגע קיין נישט איז חומר אינעם משהו א זרה, עבודה בו, שהיו דברים ג' מפני חרב, ר אין דער ווייל ביים
מה מפני
זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער געברענגטטדעם
האטמ א ןטכאר וואסו ,טוני געדענקען:א רעו
אוןצ רעטנענ זי מאו איןטנע
וויסן מורא'דיגעאזזאך:
שווער ,ש א נישט ).ך
שייך ברענגטדאךאייבערשטן איז רעים פרק א')
השי"ת דארף אונז אויך העלפן
ברודער אדער א חבר?
רעים פרק א') ברענגט א מורא'דיגע זאך :אין
נצחיות פ םענופ עמאמ יד ןייז וצ ,לארשי ללכ ןופ תויחצנ
פון יעדן מאל וואס מ'איז מחזק א צווייטן איד, אהבת שהיו
גבול ,ט קיין
(נתיבעולםאןשני מקדש
נתיבותומזוני דמים,בניאבל
חיי ושפיכות אין
געבן קען
מהר"ל גרינג .ער
דערעריות אדער ידוך ,נארגילוי
"ובחטאזיולב סעלא סאד ןוא – קלאפ ס'נטשרעבייא נא,רבז):ןי זיךעדא ר באוויינטיז ר המלך דוד
זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך ,נאר איד!יזאויב אעדו פארשעמט
(תהלים מ'האטי
אז ?רבח ן ד רע דאס המ חורבן?ר
לאה ל"
דער מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב אהבת
אייבערש
מיט אונזער משהו…
דאסמפני י ע
חסדים, צ ט א י ן
ובגמילותד י ט ע ג וו
ובמצוותא ס מ י ר
בתורה ט ר וי ע
עוסקיםפאר ר ן אוןיוא
ר חתן ן'פ
יעדעס מאל וואס מ'איז מכבד אן אנדערן מענטש!
האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און מכח
הבית, וועלט
חורבןזא דער
טאטן.עדער אויףנא
ט געקומעןע
זעלבן
געברענגט
פ פונעםא רהאטףיו ביןד
םע איך
במציאות
איד
אזיא אמי", דאךייז
פארשעמען– אלעס א ייב .רבח
יחמתנין דארף ,און וואס ער יעדן יחיד גענוג
ווער איז נאנטער ,א
צוליב אי ריא ןעמעשראפ וצ טשינ ידכ ,ךאז ןייא בילוצ
וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל
ש פאר'ן שוועסטע וו
געבןע ס ט ע ר
מזבח,מיר . א ז
דעם וואסו
דאך במציאות פונעם זעלבן טאטן.
געפרעגט,איז דאס אלעס וועלן מיר זען לעתיד לבוא .מ'וועט
אז פאר'ן ברודער איז אויך שלום ,ווייל ער איז
י וו ע
געבויטאלייןרט ע
דעם חלק ס א ו יס גע ש
ווער אויף מ וע ס ט א י
"ולקרוב" ,זען אוןן
ווייל ער
ווען אמאל רב
ווערן
ח מיךעד זי
שלום,
אויפגעבויטא אויך
ר האטח
איזביאיד רו
קענען ברודערש
עט חשוב'ער
מקדשות
רעקר
ברודער אדער א חבר?
פאר'ןבתיאא
התאוה.ןו
אזנ געדענקען יוו רעטנ
וויפילע
ח ו
חנם .ללמדך ר ב ן
עבירות" .ףראד'מ
פ
דאס צו ו נ ע
שנאת ם
מירמ ךיז
ב ית
ס'איזבוכדאי
ג'קזח
ה
שהיתה מ
כנגדז
ק
סיי ןיי
ד
חנםיא
ש
גארנישט.
דאך במציאות פונעם זעלב
, א
אלא מפני יז ד
פאר איםע ר
אז פאר'ן ברודער איז אוי
אז ןשנאתעדששקולהןינע ם
ז
איזחרב?מ
בייםופ
ן
תבהא ן
ווא
רחלמה ווען! ס
ס'האט
מרובים עס עבודת יש
ווער "ולקרוב",פארשעמט ווערן.
האבןששי תדובע פ ,רכ מירר ןו
ס'האט
א צווייטן .און נאר נאכדעם לייגט ער צו
דארפן יב
אייבערשטן רכשי
זורבלאוומ בוד
אויך כפרות
צווייטןצויב
עראאי מעןב
לייגט
מ'דערהייבט
עדור שלאגט
נאכדעםר
איד,וא . מעוברת ן
נאררע אוןרע
צווייטן לק צווייטן.עא
בייא
טר פארוואס
מכבדמ'איזאסע בעטן איז עס נישט יכ" :יוזא
ווער איז נאנטער ,א וואס דאווענען,
א צווייטן .און נאר נאכדעם
רחמים יעצט איז אויך
נישט
אזוי ווייטער. מנורה ,און מיט געבויט די געטון?
ידידות גארנישט
קשרקנפון דאך האט עובר דער עובר, פאר'ן נאך ח ב
ס'איז ר ים , מ כ
אייבערשטן.ב ד צ ו ז י ין
פאר'ן א צ וו
זאך י יט ן, מ
גרויסע ע ו ד ד א ןייז
קיין
"אלמלא זצ"ל. ל",):צז
מענטש וואס האט געבויט א קשר פון ידידות מיט
צו קענען צושטעלן .ווי חז"ל זאגן (קידושין .ל
ממילא גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל חאה אר געבויטצאמ
הרגשה. גוטעה ד האטלות אד אים,ה או וואס מענטשש
מ'גיבטןי אוןאה ם אידר ח יעדער קען די מעשה וואס די גמרא ברענגט דצמ ק מענטש וואס האט געבויט לאה זאל
פרעמדער די צייט ווען מיר קענען דאס אלעס בויען מיט יחמתני "ובחטא צוליב איז דאס אז זיין ס'קען אבער צ ו ו י יט ן, א ון פ א ר גי נ ע ן פ א ר
קלייניגקייט. א נ ד ע ר
א עווי. ווייניגער
רחוקםה–ל אשיש פוןדחאא בא זיךהש ה או ס'רעדט
וועןל הלחת ליכן אופן,מיט קמצא און בר קמצא ,ווי איינער האט געמאכט הז ןיאו ,םה
ווען משיח וועט קומען
פרעמדערגייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן, ווען ס'רעדט זיך פון א רחוק – א ווען ס'רעדט זיך פון א
למעשה טובים.חר טאה השעמל
לאהלו". אינו יכול
מעשיםטשינ ל
הקב"הגעוזרו
אונזערעיילרעדעד ןופ ט און מכחם דאך מענטש איז פונעם עצםאיצירה אמי" ,דער
אהבה, ידידותצמ
מערמצע ד מיטד ".ם שלום ,סא שטערקערערטסייה בעטן רעטסיוושעג ייב ז וועטהאט מענטש
געווארן.ו
אוןעומענטשן,מ ן
חרובפש' איאאזטר פארשטעלן
פאראנק בית ה סעודהוצזיך לאמירדנ
צווייטערא
גרויסערע
אנעמ ע אזט שטייטןש
אהבה, און ידידות שטערקערער שלום ,מיט מער שטערקערער שלום ,מיט
ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז
נאך כפרות שוין מען שלאגט דעם אויף און התאוה,
צווייטער בית המקדש חרוב געווארן. ער אסאך
המקדש
דעם :בורא און זי הא אויףז ןוא
אויךאה י מתפללוז ט
מירועג הכ זענען ןעו
דערפארצפיואאילייה ןלעטשו ס'איזזיאאסאך עג
מסכים געווען צום
ווייל לרחוק", "שלום קודם ידיד,ער ןייהאט ביליאנער, גרעסטן דעם לאדענעןפון
דאלאר
דערק ןבאה טשינ ללכב ןלאז ייז זא ךילגעמ וו א ס ז ע נ ע ן מ צ ל י ח , ז א ל מ ע ן הונדערטס'איז
נ יש ט ל
יד געשיקט
א ז ן א ז
וועט מען ווייזן מיט'ן
קודם "שלום לרחוק" ,ווייל ס'איז אסאך א קודם "שלום לרחוק" ,וו
איז זיין
אחדות, געווען איז
געווארן די פארלוירןוואס
קמצא ווען
אונזשהעלפן ,שבטים. מוזטםיטבגוט.מדוןוא . זיין
ווילןק י
מירעדני עולמים,פ ר
כל ,לחר ןו מען וויןפ פארשטייט אז דעם אויס פון פירטווערן. געבוירן פאר'ן
ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות ,איז דער
ד ,רי
ער פירט אויס אז דערפאר זאגט דער פאר
פסוקא ווייב. פסוקראד דער זאגט דערפאר ער וועלטס ט בייםאיזז ה וואס ל געבעטן .זנ
גארנישטעארפפיו ממשא דאך
שינ לאמנייק ןבאה ייז דלאביוו ,רשק ןכילרעניא ישראל.קהאט
שליחנ
א דערא אזוא א כחסמיט'ןפ ןס'איז ןו נארי
אבערוועניוו ,גיניי
ער פירט אויס אז דער
דערפאר שווער דער חומר איז. כלל פון טעות
האחדות געשען
תורהךיזאז נאר זיך לערנע דייןרעל אין געזאגט
דאך יוו םע האסטטייוו דוראד'מ וויילז ף ומען רחל
נאר מיט'ן כח האחדות פון כלל ישראל .דערפאר
פ ןענ ד ןו טיירג ןיי מענטש א אויב אדער דאלאר? הונדערט ביליאנער
ערגסטן שידוך
פאר לבן אזויפיל נעכט נאר כדי צו באקומען רחל
ידידים.עג רעדא ףיורעד טעבראעג עפע ןוט ס ד ע ר צ ו. ס 'ש ט י י ט ( מ ש ל י יד , ל ) "ר ק ב ע צ מ ות ק נא ראנ ",ה
פינגער
און געשטאנען דער היפך המקדש איזאיז געווען וואסבית קמצא,דער גרויס ,און אזוי בר געלאדנט
זיין גוט .אוועקצוג מיר
קענעןצק
אונז ןבעגוהעלפסטז ןופ
וואסצדוא ידכ ,ךי דורכדעםטייוו געארבעט
און ידידים. אזוי גרויס ,און דער בית המקדש איז געשטאנען און ידידים.
עווא
לאה אנשטאט רחל .יעקב האט דאך געארבעט חומר ,איזטשינ לאז רע שווערן רעדצווייב
פוןעדור אזאר האטטא
זיךה מענטשראג ווען טשינ אהבהוטאעג אז
נו,צ ן געוועןז ןרעוו ודאך ןיי עס
איםז'מ איזא
אאיזל פעני,
שכינהנ
אטש אונזטא פוןעד איינעםטדיםדערו
אוןפע ן בייע בעטןג
ידיד ,ס זאלאמ טו פוןטירעד
רעים חברים, צוויי פון זיך ס'האנדלט אהבה וועןחברים ,רעים ס'האנדלט נישטנישט
אנדערע בחינה ,די גילוי שכינה איז נישט געווען האט באלעבאס
גילוי בחינה, אנדערע
אהבה ווען ס'האנדלט זיך וועקגעבן
דאספאיז בני פארשעמ וואסשראזייטטמע דייןרעוו פוןא .ןמשהוא ןו
א יאדו אט ר ן
געב אונזמ יר ני ש ט זייןקומטרבאים אן התגברות יעדערע אז ראנ חידושא'
קייןפ א זי נישטו טר אייבערשטן רע מ'בעטמ ופון וועןיז געבעטן.ב גארנישטרבייתב אויךאז'
זאל אים נישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן
גרעסערער סארט ס'רעדו אב אוןדור קשר , שטערקערערס אןד סאו געווען שויןנק
צ הא המקדש איזסעודה.הבר בית ןי דערא
צווייטןה ע בייםי
האבןגעוואלטמ :ם ןייגוצ ל
סארט גרעסערער א און קשר שטערקערער ביים צווייטן בית המקדש איז שוין געווען אן שטערקערער קשר און ב ,כדי לבן
אונזאאז מיר אליין די גהעלף ןייל
מרוג יד ובגשמיות,םיאון
ברוחניותייווצ א זא ומזונילאז רעט חייייבתנ עינים ,יעדעןרעוו ש שמירתעש אויף
התגברותצ ט יעדע
שווער.ייז זא אזויןענע צ קעגן ןריובעג גארנישט
מערםענעי ו אסאך
נאךאז םי עס" ,ןג איזא 'ר ומזוני,די
חייפ ךיא בניאל
האט באקומען סימנים פון איר חתן יעקב ,כדי לבן
א ןוא ראפ ץ
חיבור,אבאסאך א ווי מיר ווייסן ,האט רחל אמנו ,די מאמע פון כלל
ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור ,אסאך א גרעסערעררעפ אה איפעגו אסאךטר ס'איזז ס'איז אסאך א גרעסער אבן און זי
ווילן זיך דורך אונז מיררוד
משהו.וא ך
.זנ זאלן קענען אויספירן אונזער
ענדליך האלט זי שוין ביים חתונה האבן און זי זאך
נישט יעדע
זעעןעג
אוולך", מירן
הרעיםרבמותר
און ייב םעד עצמך
גלותבלעז "קדש
אין מירט
יותרן טא יעדע התקדשות,יב
זענען
"לפיכך,ן עד י יעצט דערדי
אוועקגעגאנגען.רעבלעז ר באשאפן
צונק
אזא טומאה אז די שכינה איז אוועקגעגאנגען. דאךוו
אנגעקומעןהא איזלפ י האטי ערד ג
שכינהיסי קמצאו
על ווייל
די
סנר אזמעגליכקייטן,
טומאה"ט
בר איז" ,
למעשה ךיא זיינעד ןי
אזאב אנקמ ךי
האחים" ,ישראל ,ארויסגעוויזן א גרויסע מסירות נפש כדי מן חיבור
גבול.
שוועריגקייט, אזא,ןע מיטןכבידות,יממ אזאענעז מיטייז אןי
איםעד קומט . ובליפווייל סוף בליןי יכול,טוגכלחב ן א"רו איז" פוןיבער וועלט, גאנצע
"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים", "לפיכך יותר חיבור
פארנעמען תשובה צו טון און זיין גוט ,אבער דו מוזט מאאמטאג, קומען ס'וועטוא אבעראל אויף,ן טועןרב מירר געברענגט וואס עס האטיד
ארויסצוגיין עבירות
געבעטן דריי,
אים מ'האטךיאדי אוןיד ןאיינע סעודה,
טאה תודחאה חכ כח הא
איינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט א ר מך טימ אנק
נישט העלפןזאל
שוועסטער לאה
אירוועסט אונז
געזינדיגט ,שלימות הקדושה. אוןאז געבן אכטונג צו יצר משיגמיט ווי די ניטאמאל זענען מיר זיין. משיג נישט ערמ'קען עס
מיר וועלן אז דו העלפן, אונז
אויסגעוועלט צו זיין חברים. "וכלקום געבן :א
(בראשית ו ,ה)
וועט חברים.זייןמעיד
משיח איז צוהקדושה
אחרון", אויסגעוועלט
ליום תורה "ותשחק פארזינדיגט
געזאגט: קמצא זיך מ'האט
בר האט אויב
נישטדסח ליפיוו אנקמ ןיב ךיא" ",םעדייא ןטוג ןייד
בתחתונים ,און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט סעודה. און בתחתונים,
די שטערט
אויסגעוועלט צו זיין חברים אל וד
בעסער.זיך מתבונן זיין אין דעם
פון פיר און אכציג וואס האט קיינמאל נישט משהולאמיר פארשעמטאווערן. געמאכטא"
לב םש אלייןה
היום".ר
האבןתוע כלה רעאו מרקצזייוואסבה קשריח
שכינהמצעב רוב "ם
זייןאון אוודאי זיין די משנה
מעצמםצוגעווען אונז
מקרב פאר ס'האט ווער זען לבו
מ'וועט מחשבות אן און נאר גילוימורא'דיגעסו
סעודה,ט האלבע ".ט משיג.א
געווען א באצאלן נישט
איז זענעןצו
המקדש מירגרייט וואסבין
בית – א בחור"איך
ק"מהיב םעד ןטלאהעג געהא
קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און בית המקדש איז געווען א מורא'דיגע גילוי שכינה קשר וואס זיי האבן אליין
דעם בחיר האבות ,קדושנו קדוש יעקב – א בחור פנימיות'דיגער וואס זי האט געטון. אסאך.בח א ייב – ס'איזר
מורא'דיגא זיא
איז ,שרעדנ פנימיות'דיגעו
משהוביואפילועד דלא ערשטןצנאג ר רע
הרה"ג ר' מרדכי דוד קאהן ז"ל ,ר"מ במתיבתא
פנימיות'דיגע אהבה .ס'איז א פנימיות'דיגער אויפ'ןאבית המקדש אהבה.
אנווייזן קענען גאולה .אמ'וועט בסךמיט'ן
איז ער מסביר דעם ענין אזוי .ביים ערשטן ביים מבזה
אייבערשטן אזוי. נישט מיךענין
פונעם דעם מיר זיי
שוין מסביר
דא און וואסער
בלייבןבעטן אוןאיז
פנימיות'דיגע אהבה .ס'א לאז מיך
האט געוואוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו,
עכטע, מ
אן צ יא
ס'איז ו ת פ ו
אבער ן פ ר יי נ
זאך, ט ש א פ
פיזישע ט מ יי נ
קיין ט ד א
נישט ך א ז צ וייו אבינו,מענ וצ ,גאט ןדעי ןריפנייא ךיז לאז שטנעמ א קב ןע
גיבטעס
יום הקודש אז
ברוחא מאמע געוואוסטמשל:האטא שיינעם רחל אמנו
פלעגט זאגן קר"י,
נישט קיין פיזישע זאך ,אבער ס'איז אן עכטע, האסטו
זאגן קדשיםטאג, קדשי הייליגן מ'גייטדיצו צום וועןא קוק, דערפאר,נאר וברוחניות .און צייגן :גיב בגשמיותבאלעבאס האט דער
המקדש? שפע
בית ערשטן כן
ומזוני.פיא
ביים על ארויסשיקן".חייאף
יכע וואס הכל? בני
נישט קיין פיזישע זאך ,א
חורבן
מענטשןעמוואס
צווייאה ןשטנ צווישןוא ןב .רוביח אאןבאה וצ טלעוועגסי טוג א ןגאז זומ ךיא :ןביירשראפ ךיז ןוא לטעצ א
עשו .אבער רחל איז געווען די גליקליכע וואס חורבן ביים ערשטן בית המקדש?
געווען איז זענען דא צוויי ברידער און צוויי שוועסטער וואס
א פארבינדונג צווישן צוויי מענטשן וואס איז האסט מכבד פארבינדונג וואס דו קמצאדעם באשאפן מיט דעם געווען האט בר ארויסגיין. אז ער זאל
א פארבינדונג צווישן צוו האבן מיטגעהייסן
דער מ זייןגערפ )'ד קרפ( לארשי חצנ ןיא ל"רהמ רעד
אז "הגדול לגדולה" און זי גייט חתונה האבן מיט
זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן' ,אזוי קען זיין אזויד קען :ט ש רע י יכ ות צ ו וי ש ן
זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן', ז י י א י ז ב א ז י ר ט א וי ף ד ע ם א ז ו
צו די שלש חמורות וואס האבן גורם געווען דעםגורםראו האבןאפ ט וואסייא ר חמורותדיא ן שלשדדועמ . צוןודיא ןייז
זאך ווי א 'ווייערלעס קאנ ןייז קזחמ
לאה האט געוויינט ,ווייל זי האט פארשטאנען פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך
פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך רשטאנען
פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא
1
פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא פונקט ווי היינט ווייסט
און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה. חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה
חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה און לאה.
גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש
פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש מ'זאל זיין נאנט און פארבונ ערן :יעקב
מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן.
ג
פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב
ג ח ןעייג
חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה. ושע ןוא
פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא
פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך לאה האט געוויינט ,ווייל זי האט פארשטאנען אה האל
לטן דעם ביהמ"ק
'ווייערלעס קאנעקשאן' ,אזוי קען זיין און מחזק זיין ווי א זאךזייןדעם מעודד געווען איד.
פאר איין ווארט פרעגט: "הגדולד')
ישראל (פרק איןאנצח
דערזיין
מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט: ד זיין און מחזק גורם וואס האבן חמורותאז
אויף דעם
דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם אז שלש באזירט
זיי איז צו די מיטצווישן
שייכותהאבן דערחתונה און זי גייט לגדולה"
ווארט פאר איין איד .מעודד זיין און מחזק זיין אז הר"לה" זודג
צווישן צוויי מענטשן וואס איז א איך מוז זאגן א גוט
פארבינדונג צעטל און זיך פארשרייבן: א חיבור. א האבן צו אויסגעוועלט האבן מענטשן
:איך מוז זאגן א גוט המקדש? בית ערשטן
מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבור. ביים חורבן וואס גליקליכע די געווען איז
א צעטל און זיך פארשרייבן :איך מוז זאגן א גוט רחל אבער עשו. ע ש ו. בא
אחדות האט
עכטע, געהאלטן דעם ביהמ"ק
הכלאןלפי ס'איז
מענטש וואס זיין
פנימיות'דיגער
אבער עס
שלעכט ,איז
זאך, נעמען
ן יעדן טאג ,צו נעמען
קלקול פון א
ס'איז א
קיין עפעס
פיזישע
והמתבייש .אאהבה.
מ'טוט
יעדן טאג ,צו
פנימיות'דיגע
נישט ווען
ערשטן המבייש
זאגט דער מהר"ל א פשוט'ע זאך .ווען א איד
א מענטש זאל זיך איינפירן
אזויווי
פריינטשאפט מיינט דאך אז צוויי
מציאות פון פריינטשאפט מיינט דאך אז צוויי
ביים אזוי.עס עשה ,איזמצות ענין
דעם מסבירא
ער צו טון פארפעלט אנדערש ,איז האט אבינו,
טוב אינדערפרי פאר איר קינד א יאגורט און זי זאגט
מאכןיעקב באקומעןפון
צו
האט געוואוסט אז זי גייט מציאות
א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג ,צו נעמען
שמוציג נישט געבן אכטונג זאל ער אז אן אים ה א ט גוע
גאנצער וויבאלד דער איז
יום חבר
אויף קדושא
קדושנו– ביי
געקויפט אים האט זי וואס בגד נייעם דעם
די קלקול? א עפעס
כח האחדות האט דען
קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם אוןאיז געלעבט, נישט איז לעבן שכינה עכטגילוינישט אייבערשטן .מ'קען
– ביי א חבר איז אנדערש ,וויבאלד דער גאנצער
טוסט".
מורא'דיגע געווען א פונעםאיזהמקדש אוועק בית ער איז בחור א – יעקב האבות,
טוסט". בחיר דעם ד ע ם ב ח
ס'הייסט נישט געלעבט .איז אז דאך זאגט אליין תורה געוויסע בחינה מ'האט א בעצמם"
אויבאבער אין
"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם" אייבערשטן, החיבור מצב
אוועקגיין פון הוא הרעות
נישט גיין שם
צו
קיינמאל "אבל
גרייט זיין
האט צו שיין
וואס אנגעטון
אכציג אים
און האט
פיר זי
פוןאון טוב, פ ו ן פ יר
זייןדוחברים. חסד
מקנא וויפיל חסד דו "איך בין מקנא וויפיל
אויסגעוועלט צו איידעם",מיט
פארזינדיגט זיךגוטן דיין בתחתונים ,און דיין גוטן איידעם"" ,איך בין מקנא וויפיל חסד דו
מענטש עפעס קאליע מאכן? טויטער קען אדיך בחור",וויאזוי דערווייטערן. ברידער.וואלט פרובירט זיך צו עס ווי ער איז געזינדיגט ,שלימות הקדושה. גידניזעג אין שול.
מקנא מיט
בין דיך מקנא מיט "איך בין מאמען ,און ממילא זענען זייאיינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט
גוטן דיין פאר
מאמען ,און ממילא זענען זיי ברידער. פאר דיין גוטן בחור"" ,איך בין דיך מקנא מיט
חיבור הרעים מן האחים", יותר "לפיכך ער תשובה ,איז זעלבערער טוט מינוט וואס דער דאך ,אין
דו לערנסט"" ,איך בין דיך מקנא פלייסיג
אוועקגעגאנגען. קנאה ווי שכינה איז דעראז די טומאה אזאביי טאטן, דעם זעלבן
יאגורטאון זי
דעםביי געווארן
אודאי
ערביים נעמט ענדליךא קינד, א קינד איז
מאכן א קידוש השם אפילו מיט
דורךמקנא"" ,איך בין דיך געווארן ביי דעם זעלבן טאטן ,ביי דער זעלבער קנאה ווי פלייסיג דו לערנסט"" ,איך בין דיך מקנא
גרעסערער חיבור ,אסאך א
אונז. חתונה האבן שוין האלט זי ילדנע
א פאר פלאץ אסאך ס'איז איךאים זאגן" ,ר' איד, און איך
עשה, צומצות
יענעם פארפעלט א געבוירן טאקע זענען איךזייהאב צוריק .אז
בגד ,צוגעפירט דעםהאט באשעפערהענט און סימנים די
פנים,
דאסווערן נתבייש פארשמירט זיך
זאל צווייטער אזהא און רמיםט
איד ,איך אליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן
פאר פלאץ באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירן צו יענעם און אים זאגן" ,ר' איד ,איך פלאץ פאר
לבן כדי יעקב, חתן איר פון באקומען האט א אב
פערזענליכע פניות…
צוגיין און א גרעסערער סארט מ'זאל קשר שטערקערער זייןאןגעווען
האט שוין איז צו
אייבערשטער המקדש דער דער עפעסבית
וואס צווייטן געטוןבייםנישטא האבס'איז
רעים :מ'זאל צוגיין
פארשעמט ווערן .און אודאי טארן מיר נישט זיין באהבת רעים: מרבה קנאה
ברודער'ס ברודער ,נאר ס'איז א פרט וואס דער וואס פרט צו
ברודער ,נאר קינד דאס
ברודער'ס קומט שפעטערזיין
קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים :מ'זאל צוגיין
זאל אים נישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן
און
נישט עסט.
מיר קינד
טארן א אזויווי
אודאי אוןט םיא לאז
ווערן.
ס'האנדלט זיך פון צוויי חברים ,רעים ווען מיט דער אהבה גוטדעם טון עפעס געווען נישט
נישט
אנשטאט אדער מ'זאלאיזצדקה
געגעבןשכינהגילוי נישטדיזיין בחינה,
ווערן האב
אנדערע צוגעהייסן ,איך
געטון ברודער האט גארנישט שמוציג"... דער נישט איך בין
זאל"מאמי, מאמען: צו דער לויפן
פעס גוט מיט דער דער ברודער האט גארנישט געטון צו ווערן זיין מ'זאל אנשטאט דעם טון עפעס גוט מיט דער
לאה אנשטאט רחל .יעקב האט דאך געארבעט צווייטער א כדי זיך,
פוןאל עבןא ה נ
ס'שטייטצוריק און איך יעצט גיי אבער תפילין, קיין געלייגט
אוועקצוגעבן פון זיך ,כדי א צווייטער זאל נישט
כפרה האבן מיר געזען ,אז נאר סארטקנאה", פערטער
ידידים.
עצמות דער
און ל) "רקב געשטאנען
איז(משלי יד, המקדש דערצו.ביתאון דער עפעס גרויס, אזוי
געטון דערויף אדער געארבעט
עצמות זיך
קנאה" ,נאר געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצו.
רחל געזאגט דאך דיר האב גרייט
"איך
ס'שטייט (משלי יד ,ל) "רקב עצמות קנאה" ,נאר
באקומען צו כדי נאר נעכט ברוגז: זיין
אזויפיל מ'דארף
ווערט לבן מאמעפאר ווייט
די ווי דעם
פ א ר פון
ל ב ןן
אינעווייניג ,דעם אייבערשטנ'ס נאמען
לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט
וואס איז מחלל דערפאר איינער מצוה .אז טון די פון צו
אנהייבן כחגיי יא מיט'ןאיך תשובה. טונאר איך
ווי דערפאר זאגט דער פסוק ער פירט אויס אז אויפפרעסן פון ישראל.אונז
קנאה זאל כלל האחדות
קיינמאל נישט האבן שמוציג!"קשר ,וויבאלד זיי אינערליכן דארפןצו ווערןגעבן נישט רחל, אכטונג
פון זאלסט
אפדידוקינדער מיר,
אוןו א ר
ווי אינעווייניג, ן פון אינערליכן קשר ,וויבאלד זיי האבן קיינמאל נישט קנאה זאל אונז אויפפרעסן פון אינעווייניג ,ווי
איז דער דארף גיין פון דער וועלט .פארוואס?
שבטים .און מיר ,די קינדער פון רחל ,דארפן דימתקן געווען. שוין האב איך ס'איזצו פאלגן, איך גיי אנהייבן ווייב. פאר א ו
לרחוק" ,ווייל ס'איז אסאך א די אז לאזן אז די
לאזן נישט ען"שלום נישט קודם אחדות,מצליח ,זאל מען וואס זענען געווארן פארלוירן
קיין
איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן קיין ווען נישט האבן איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל ט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע
וואס זענען מצליח ,זאל מען נישט לאזן אז די
עצמם".וואו
רחלאבער "גוט, מאמען, דער צו צוקינד זאגט דאס
און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע
"הכל איך א קנאה צו וואס געווארן.
וועןדיאיז לא חרוב המקדש
תעשה, ביתא לא כן ביי צווייטער
הייסטמהאזשאין דאס אז
פארשטייט און חתונה דער ס'קומט מוק'ס
אהבה, צוליבאון
ידידות געווארן
מיט מער באשאפןמענטשן
שלום, שטערקערעראיז
בריאה
אנדערע ווייל די מ'שפירט געשוויסטער ביי מצד פון דעם דערלייגט נישט רחלזאל האט
מענטשן אנדערע ו מצד עצמם" .דאס הייסט אז ביי געשוויסטער ווען מ'שפירט א קנאה צו אנדערע מענטשן
למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם בין איך אז גיין איך זאל וועמען צו גיין? יעצט איך
ווער איז נאנטער ,א
עס איז שמים, שם מחלל
ס'רעדט זיך פון א רחוק – א פרעמדער ביסט דו אז און לכבודו".
ווען ברא האב איך וואס דעם מיט זה אייבערשטן
שיש להם אב אחד שהוא התחלה להם ,ואין זה ואין להם, פון
התחלה אוועק בין
שהוא אופן,
אחד שרעקליכן
אב להם א
שיש אויף ווערן נתבזה גייט לאה ל א ייג ה
צווייטן ,און פארגינען פאר אנדערע. ג אליממ שמוציג?"
מיר מיט פוןדא.נישט געהערסט האט"דווואסזאגט, בריאה ווי גלייך די מצדאיך זיך פארשמירט .איך געפאלגט,רקהאב נישטשם האח לאה זאלאים
נדערע .זצ"ל. התולדה ,ואין נקראאזמצד
צווייטן ,און פארגינען פאר אנדערע.
סימנים ממילא גיט זי איר איבער דיהאח
ידידות קשר געבויט א זיין א מעודד מענטש
צווייטן, א זיין צו מכבד
האח נקרא מצד התולדה ,ואין שם האח רק מצד
חברים,
ברודער אדער א חבר?
א זיין
עבודת יששכר ,פון רבי ישכר דוב מוואלברוז
נאכדעם לייגט ער צו "ולקרוב",
ווייטן ,מעודד
פוןנאר
אויס".
ענין און
צווייטן.
א דיך שפייען "כייעצט טו איך תשובה ,איך שמוציג.
ביי א ברודער .און ער ערקלערט עס אזוי" :כי געווארן אזוי:
ערקלערט עס בין נעבעך עולם,און ער ברודער. רבונו של ביי א ווערן .דעםמוואלברוז
פרעגן
חברים ,מכבד צו זיין א צווייטן ,מעודד זיין א
דובאיז :מיר
פארשעמט נמשל ישכר
נישט פון רבי דער שכר,טשינ אפ
אהבת מחזק זיין אין דעם מ'דארף זיך
פארשמירט און קום דאך אן איך אבער צוריק, זיך קער אין אויסגעשמועסט עס ווערט אזוי ר.
אהבת
שוועסטער .אזוי ווערט עס אויסגעשמועסט אין
ער איזווייל איד
מרובה .אשלום, טובהאויך
דעם ענין פון
מידה
איז דאך
ברודער דער איז
אזוי
פאר'ן אויב נו, רחלשטערקער און נענטער ווי חיבור דער שמוציג?חבר איז זענען מיר
מ'דארף זיך מחזק זיין אין דעם ענין פון אהבת
דאס דער ווען גיין מיר זאלן וועמען צו
המקדש,אזאיז געווען! וואספארא מסירות נפש איז פסאוו
חבר איז דער חיבור שטערקער און נענטער ווי
וואס
,איז דער צוליב איין זאך ,כדי נישט צו פארשעמען איר
וואס זמן זמן בית
אויף פונעם
אפ? זיךחורבן
מען וואשט וויאזוי רייניגן. עס מ'דארף זיך זאלן מיר אז אנגעזאגט
חורבן פונעם בית המקדש ,איז דער זמן וואסאיר טאקעפארשעמען האט אייבערשטער
צו נישט כדי זאך,
טאטן.ס'איז לשם זעלבן אויב
פונעם אפילו
שמים, שם דאךמקדש וואס איז
יעצט אין די טעג וואס אויף דעם איז – זיין חבר .ביי א אוועקגעגעבןענטפער אז דער
במציאות אויפ'ן אדער אוןדעם דארף חתן
אירתורה בלויז
נישטזאכן; דאגוטע אד טאה היטן האט
אז דער ענטפער אויף דעם איז – זיין חבר .ביי א
מיר טרויערן אויפ'ן מיר טרויערן האלט"כי ביום הזה יכפר עליכם מהר"לכיפור. מען א יום ער האטזייןגעגעבן א
יעצט אין די טעג וואס מיר טרויערן אויפ'ןבלויז אלעס נישט
פון דאס טנ'ס פאלק – און
אהבת פניה ,האט ער למעשה געהייליגט דעם אייבערשטנ'ס
אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז
מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב זיין חבר? דער
דער ברודער
אוועק מיט קנאה ,אריין
זייף א
זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האלט
וואשט, וואס זייף א איז כיפור יום אתכם". לטהר נאר שידוך,
אונז: צו אנדערן
זיך בעט אן טון
אייבערשטער דארפן יעצט
דער וועט
מצוות; י טעוו יז און זי
תרי"ג
מורא'דיגע זאך :אין נאמען און דאס קען מען נישט אוועקנעמען פון אים. ברענגט אזאך). מענטש, פונעם מאמע די זיין ן כלל ישראל ,צו
פרקאא') נענטער צו ווער איז רעים מינוט ,דער טראכטן א
נצחיות פון כלל ישראל ,צו זיין די מאמע פונעם זאך).
טראכטן א מינוט ,ווער איז נענטער צו א מענטש,
מטהר. ס'איז און רייניגט וואס אין
"קדושיםבחור בעסטן
עיניכם", דעם
ואחרי אוועקגעגעבן
לבבכם אחרי האטתתורו טאה יז "ולא זי
געבוירענער קשר איז נישט קיין פנימיות'דיגע
פנימיות'דיגע מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן
זי האט זאך .לאמיר איינע א
מהר"לדיא פלא פון זאגטדידער מיט'ן שייכות א האבן מוותר געווען צו
פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שבת ס'קען זיין אז כלפי דעם חלק המצוה וואס ער האט פון די
מיט אהבת חינם
ט קיין געבוירענער קשר איז נישט קיין פנימיות'דיגע
זאגט דער מהר"ל א פלא פון א זאך .לאמיר נישטפון
מאמע האבן זיך מיר זיין
אויפגעגעבן צו
האט אלקיך" ,און "ואהבתזיאת ה'
יז .טלעוו תהיו" ,וועלט.
וואסמ'איז געבוירן געווארן (אויב דער וועלכן ווערטמיתותמיט
"שלוםביישלום געטון ,ווי למשל מיט'ן שאקלען לולב ,פעלט עפעס
געווארן זיין דין, בית
דערמאנט, דא חייבי לך", זענען "ויתן דערנאך ביי עשו. בני געמיינע אלעאזוי פון ב"י מעבש
(אויבדידער מיט וועלכן מ'איז געבוירן געווארן (אויב דער
מאמע פון אלע געמיינע בני עשו. נאכדעם אויך לרחוק. ישראל.
לרחוק. אבער כלל
אויך פארשמירט,
פון
נאכדעםזיךמאמע האבןדי
צו זיין קה,מיר געגעבן,
שבטי אכטונג
י"ב ט
צומאל זיין שטערקער ווי א קשר
שטעלט זיך די פראגע ,פארוואס אינעם שלימות המצוה וויבאלד ס'איז געווען מיט א מענטש
קען א
חיבור אז געווען
אזא מחייב תורה
ולקרוב". די דאך לרחוקדעם האט וועט זי און עשו, שידוך,
דעם…ןוא צו וועמען
שוואכסטן
קשר א טערקער ווי אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי א קשר
באקומען דעם שוואכסטן שידוך ,עשו ,און זי וועט מ'זאלזיקודם זאגן שלום לקרוב און
פארקערט ,אז מ'זאל קודם זאגן שלום לקרוב און דעם? אפוואשן
אנשטאטאז אונז דען
פארקערט, גיין? זיווער קען
באקומען מירגייט וואס זאלן און… וו
חלק פונעם קידוש השם איז דעם און בנוגע אונז, געוואנדן אין
איזפניה ,אבער נאכדעם העדר,
מענטשן ערשטפרעמדעא
האבן דארףאון
לרחוק" עבירות"שלום קודם די
עובר אויף שטייט וואס איז אייבערשטער?! דער געהאט, אויסערגייט
מיט אהבת חינם
ואנדן אין דעם בעסטן שידוך וואס זי האט געהאט ,גייט זי זי ערגסטן באקומעןגייט האט שידוךג וואס זי טן
און אונז, פרעמדע מענטשן איז געוואנדן אין אונז ,און
געדענקען ,אז מרבה זיין אהבה צו לאמיר זיין געדארפט וואלט לכאורה אנשטאט
פאר'ן קרוב? שלוםבחור. דעם אב טיי
דער אבער זאגט לעבן. דאס צונעמען אים מ'דארף
שלום פאר'ן קרוב? לכאורה וואלט געדארפט זיין
צו ס'איז א מציאות אז דעם אהבה צו אהבהווייל
זייןומוריד,
רבה זיין גייט מעלה מרבהאז נישט געדענקען,
זיין עס לאמירגעדארפט לכאורה וואלט קרוב? פאר'ן שלום
"שלום זילרחוק" און ערשט גייט
לאמיר געדענקען ,אז מרבה זיין אהבה צו
געהאט, לטהרהאט וואס זי אנשטאט
שידוך דעםבחור. דעם ערגסטן ומען םעד
נאכדעםצוויי וועגן וויאזוי מ'קען דער קודם
אתכם" – שטייט עליכם בעסטןיכפר "כי ביום הזה עב
באקומען דעם ערגסטן בחור .אנשטאט
געווארן .אין אונז ,אוןנתקדשגעוואנדן מענטשן איזפרעמדענאמען איז לקרוב און אייבערשטנ'ס זענען דא
שטייט קודם "שלום לרחוק" און ערשט נאכדעם
מהר"ל אז עס
פארוואסקודם זאגן שלום פראגע,אז מ'זאל פארקערט,
אוועק מיט קנאה ,אריין
און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי
אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי א קשר צונעמען דאס לעבן פון א מענטש .איינס איז כפשוטו,
לרחוק ולקרוב" .שטעלט זיך די פראגע ,פארוואס
לרחוק. אויך נאכדעם
די זיך וועט
שטעלט זי און
ולקרוב".מיט אהבת חינם
עשו, שידוך,
לרחוק זי
שוואכסטן דעם?
אייבערשטער גייט אונז מטהר זיין .מיר גייען צו דער
ישראל.
דעם אנשטאט
כלל
באקומען
פון
באקומען
מאמע די
ב
זיין
זי
א ק
צו
גייט
ו סעמ
קה,
היטדער פניה ,ער צוליב א מ'איזהייליגפירט זיך מיטאיינער ווען שלום "שלום לך" ,זיווערטאזדערמאנט, עשו.
אוודאי וועט בני
ביי "ויתןגעמיינע אלע פון מאמע
מאמען אז זי זאל אונז אפוואשן ,און די זיין זי י ן ד י מ
י"ב שבטי קה ,צו זיין די מאמע פון כלל ישראל.
(אויב געווארן געבוירן וועלכן איז דא אן אנדערער וועג, אדער
ביי "ויתן לך" ,ווערט דערמאנט" ,שלום שלום מ'הרג'עט אים.
ה ,אריין לערנט ער דערפון, כבוד
וועלט .זי האט אויפגעגעבן צו זיין די מאמע פון די
געבוירענער קשר איז נישט קיין פנימיות'דיגע
האבן וויל ער
מענטש ,ווייל ער וויל הייסן א וואוילער יונגערמאן ,ער דאוונט
זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער
ווייל אויגן די לאמיר אינםזאך.
מושליםא
חייהם פון א "שלשה(לב:):פלאשבת א מוצאיביצה
מהר"ל
איינע פון די פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שבת
צו שיסורים
נענטער מי
איז איז אין
ווער דריי זאך:
די
מינוט,
דער
אין
פון
זאגטמ'זאגט
זאגט
מורא'דיגע
א איינע
טראכטן
וואסגמרא
און א
פסוקים
מיט'ןווי די
חיים",ברענגט
אוועק מיט קנאה ,אריין
אנגעזאגט אז
איינע פון די
זי האט מוותר געווען צו האבן א שייכות
א') פרק רעים
די פון
אין דער
מאכן.
מאמע
אונז אפוואשן ,כאטש זי האט געהאט
שמוציג נישטבחור
די זיין
בעסטן
צו אויפגעגעבן
ועקגעגעבן דעם
מ'זאל זיך
אה יז
האט
ברודער אדער א חבר?
זאך). רעים פרק א') ברענגט א מורא'דיגע זאך :אין
נצחיות פון כלל ישראל ,צו זיין די מאמע פונעם תויחצנ
מענטשהאלט מיט א ברען ,ער איז שוין גרייט ביי ברכות מיט טלית
זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך ,נאר דער אמהר"ל געלעבט.נישטחבר? אהבת
זיין
דער מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב אהבת הייסט
אדער (נתיב יסורים
ברודער עולם נתיבותזיין
חיי בלויזבגופו. דער מהר"ל אין צט דארפן טון אן אנדערן שידוך ,נאר
וואס קען מען שוין קאליע
אויפ'ןשמים כבוד שם
טרויערן צוליבמיר
זיךוואס טעג פאסט אין די אזויווי עס
יעצט ותפילין אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס רעבייא
טאטן .האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און פונעםאזעלבן טאטן. איזביי זייןער
במציאות
חבר. בנפש–,און דעםדאך
איז אדערבגוףאויף ענטפער דעריסורים ליידט און נישט צו פארשעמען אירוואס אז ישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן
שווער?לעבןווערגייטאיז נאנטער ,א
אייבערשטנ'סוואס
דעםאיז דער זמן
וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל
זיין אין דעם ענין פון אהבת
געווען
המקדש, מכבד
ביתאיז פונעם ער
שלום ,ווייל ער איז
זיך מחזק
למעשה
ווייל שלום,
מ'דארף
האט ער
חורבן איז– אויך
נאמען.
ברודער
נענטער ווי
ברודער אדער א חבר?
לעבן. פאר'ן
און קיין נישט
לעבן אז
שטערקער איז זיין
חיבור דער צעקלאפט,
מאכן ווען דאס
ווערט עס אויסגעשמועסט איןנעבעךחבר איז
דאך במציאות פונעם זעלבן טאטן.
כדי
אז פאר'ן ברודער איז אויך שלום ,ווייל ער איז
זאך, איין
שוועסטער .אזוי
צוליב
רא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל
א בילוצ
טסעווש
"ולקרוב", ער צו נאכדעם לייגט און נאר
אזוי" :כי עס צווייטן.
ערקלערט ביי א ברודער .און ער א ווערן.
ייגט ער צו נישט דארף ווער איז נאנטער ,א
מענטש דער אז מהר"ל, דער זאגט ממילא שעמטב
"ולקרוב", א צווייטן .און נאר נאכדעם לייגט ער צו "ולקרוב",
זיין א מעודד
פארשעמט ווערן. מוואלברוז דוב ישכר רבי פון יששכר, עבודת ע י תדו
איינער צווייטן,ווען זיין א
חשבון .אויב מיט צו אמאכן מכבד
ידידות חברים,פון
לאמיר קשר יעצט געבויט אהאטמצד רק
כיפור שם וואס
האח יום מענטש
ער ואין
האט התולדה,
נאכדעם מצד
און נקרא
טון, תשובההאח קודם זאל לאה אז סימנים די איבער איר
ט זי .ל
קשר פון ידידות
ממילאמיט מענטש וואס האט געבויט א קשר פון ידידות מיט
גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל זצ"ל. זצ "
אנדערע.די בריאהשפייט אים שמיםפאר פארגינען
פרעמדער
חוק – א לאה גייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן,
פרעמדער חילול שם און צווייטן ,א
רחוקא–איז גורם זה אואיןפון זיך ס'רעדט
להם, התחלה ווען שהוא אחד
וואס וואשט אפ די שמוץ ,און צום סוף איז דער תפקיד אב להם שיש עס אז (פו). יומא אין גמרא
ווען ס'רעדט זיך פון א רחוק – א פרעמדער די ברענגט מהר"ל
נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן, דער
בריאה איז קנאהפוןצודערתכלית גאנצער א וועןדער ווייל אויס, געווען דעם
דערלייגט פון מ'האט עובר אויבנישט רחל חילוקיהאט למעשה עמל
מענטשן אנדערע אהבה, מ'שפירט
ר ידידות און אהבה,
ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז ידידות און מער געשוויסטערמיט
שלום, שטערקערער
החיים, העדר אנשטאט ביי
הייסט אז ערזאץעצמם".אןדאס געווארן.זיין
יסורים צו חרובמצד המקדשפון די כפרה.אז
שטערקערער שלום ,מיט מער ידידות און אהבה,
צווייטער בית פארשטייט דא ד'
רחל זענעןאוןצו דער חתונה
אז די לאזןאיז
נישטוואסמעןאיינעם זאל ביי
דעמאלט
מצליח,א
יל ס'איז אסאך אאסאך לכבודו", ס'איז
זענען בראוואס "שהכל
ווייל לרחוק", "שלום
געשטארבן.האבן קיין
צווייטער בית המקדש חרוב געווארן.
בכלל נישט קודם מ'איזזאלן גלייך וויזיי אויךאז דיהייסט
מעגליך דאס
איז הייליגע א אויף
ווען ס'איז פארלוירן ווייל תשובה;
אויפצושטעלן מ'טוט
געווען
קודם "שלום לרחוק" ,ווייל ס'איז אסאך א אז גענוג
זוכה איז
האט עשה,
זי אוןאן אויף א ו ן ה יז
שם קידוש א מאכט ער און אייבערשטן דעם מכבד דער איז אחדות, געווארן
אויף כיפור; יום מיט תשובה מען דארף תעשה לא ב..םי
ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות ,איז דער
ווייב. פסוק
פאר א
קנאה זאל אונז אויפפרעסן פון אינעווייניג ,ווי
פסוק אר זאגט דער דער זאגט דערפאר אז אויס פירט
וויבאלד זיי האבן קיינמאל נישט ער ישראל.קשר, אינערליכן דארפן רחל, פון קינדער
ער פירט אויס אז דערפאר זאגט דער פסוק די מיר, און שבטים. ש ב ט
שמים מיט זיין עבודה ,איז דאך זיכער אז די גאנצע מענטש א גאנצע כפרה. דערפאר אזוי האט דער כלל האחדות פוןאון כח מיט'ן נאר
דיןגרייט ביתזיין חיוב מיתת וויאווייט דערביי
רחל דא
באקומעןדעם ס'איזפון וואס
כדי צו עשה אןנאר נעכטזויפיל ךיז
נאר מיט'ן כח האחדות פון כלל ישראל .דערפאר
פאר לבן אזויפיל נעכט נאר כדי צו באקומען רחל
ס'שטייט (משלי יד ,ל) "רקב עצמות קנאה" ,נאר עפעס דערצו. געטון מ'דארף לערנען זיך רעל
בריאה וויל אים האבן ,און אזא מענטש מוז האבן ידידים. אדער און געארבעט דערויף
געשטאנען דער בית המקדש איז אויף אוןאון גרויס,
יסורים; כיפור אוןאזוי מיטפוןיום
געארבעט תשובה
האט דאך יעקב מען רחל .דארף טאטק
אזוי גרויס ,און דער בית המקדש איז געשטאנען און ידידים.
לאה אנשטאט רחל .יעקב האט דאך געארבעט
דעם טון עפעס גוט מיט דער אנשטאט מ'זאל דבר
וועןצו ווערן זייןמורא'דיגער
געטון א
גארנישט ליגט נישטהאט מהר"ל
ברודער דעם אין נישט זאל צווייטער א כדי זיך, אוועקצוגעבן א ו ו ע וצ
רעיםדעם האט מען אים דאך
רעיםנישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבןחברים ,אים ומזוני ,חברים,
וויבאלד פאר
ון צוויי צוויי פון
זיךחיי
ס'האנדלט בני אהבה געווען
אנדערע בחינה ,די גילוי שכינה איז נישט געווען דער איז מ'מוזדי גילוי שכינה בחינה, אנדערעאון
אודאי גענוג,
דריי נישט
אהבה ווען ס'האנדלט זיך פון צוויי חברים ,רעים אלע
אוועקגעבן פארשעמטדי
זענען
השםמיט'ן אויסנארן קענען חילול שט
סארטבאהבת רעים :מ'זאל צוגיין
זאל
מרבה זיין דעראון אקנאה צו הייליגער
וואס אייבערשטן:
ברודער,אןנאר ס'איז א פרט פאר'ן זאגן קענען
ברודער'ס מיר חיזוק. זיין נישט מיר טארן און ווערן. פ א ר ש ע
גרעסערער קשר באשאפן. שטערקערער שוין געווען ביים צווייטן בית המקדש איז אויך. מיתה
האבןאיר
לבןצווייטער זאל נתבייש ווערןבאשעפער ,א כדיאז א יעקב, חתן סימנים פוןמעןןיילא
סארט גרעסערער שטערקערער קשר און א גרעסערער סארט
הייסט יסורים צוגעפירטחיי
וואס האט איד
ביים צווייטן בית המקדש איז שוין געווען אן
האט באקומען סימנים פון איר חתן יעקב ,כדי לבן
זאגן" ,ר' איד ,איך פלאץ פאר אים און יענעם צו געבוירן זענען זיי אז האט באשעפער גורמים די אליין יד
ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור ,אסאך א זי און האבן חתונה ביים שוין
אבער טויט, נישט טאקע ס'איז געלעבט. נישט עס האלטרוזיד
ר חיבור ,אסאך א ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור ,אסאך א
מירהעלפןביןאזדיך אייבערשטער טאקע
ענדליך האלט זי שוין ביים חתונה האבן און זי
מקנא לערנסט"" ,איך דו פלייסיג דער
ווי קנאה אוועקגעגאנגען.זעלבן טאטן ,ביי דער זעלבער זאל דעם
אזא טומאה אז די שכינה איז אוועקגעגאנגען. ביי געווארן יעדעדי שכינה איז טומאה אז אזא
פארשטיין ,ווייל אונז.עס שווער צו לכאורה איז
דורך נוא ך
"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים",
זאלן מיט דיךמירשמים,שם בין בחור",זיין
צו מקדש
רעים מן האחים",
דייןזיין
פארזוכה זאלן אלע מען דאך נישט .אזוי פסק'נט געברענגט עסעס אויך הייסט האט געלעבט
דריי עבירות
"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים",
סארטן פון די איינע פיר
הקדושה.איז דאך נגד רצון ה' און ביי אלע שלימות עבירה
ה חכ כח האחדות האט
מקנא "איך
געזינדיגט ,שלימות הקדושה. גוטן זענען זיי ברידער. און ממילא
איינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט מאמען,
הימל פון און זיך, אין משהו א ווי מער טוישן קענען
חברים. זייןעבירות
צו די
אויסגעוועלט זענען דעמאלט מיט אזוי, אויב
פארזינדיגט הדין. זיך מ'האטיום
פארוואסאויב ביים און איז
בתחתונים, תשובה, מענטש דער טוט עבירות
דיין גוטן איידעם"" ,איך בין מקנא וויפיל חסד דו בתחתונים ,און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט אויסגעוועלט צו זיין חברים.
און אכציג וואס האט קיינמאל נישט
בעצמם" זאל מען החיבור מצב שכינההואהרעות שם פוןאדעם "אבל
פון פיר און אכציג וואס האט קיינמאל נישט
אויףאוןגאנץ כלל ישראל כל מילי מעצמם משפיע זייןגעמאכט דען אן צי האט עבירות. נישט קיין מענטש בייגעווען פארוואסאיז
אליין?המקדש העלפט נישט אלעמאל די תשובה בית
קשר וואס זיי האבן אליין טוסט". גילוי מורא'דיגע
העג געהאלטן דעם ביהמ"ק
עמאכט מעצמם און בית המקדש איז געווען א מורא'דיגע גילוי שכינה קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און
האבות ,קדושנו קדוש יעקב – א בחור
געבענטשט ווערן מיט א גמר א מיר זאלן גאנצער דמיטב
ס'איז און שוויותדער מענטש? וויבאלד
וואספארא אנדערש, בייםאיז
טויטן חבר
א פון א עבירהענין ביי
ערך די–
דעם בחיר האבות ,קדושנו קדוש יעקב – א בחור
פנימיות'דיגער
ז א פנימיות'דיגער אהבה. פנימיות'דיגע ערשטן
איז ער מסביר דעם ענין אזוי .ביים ערשטן אזוי. מסביר דעם תשובה ,און ביי איין זאך דארף מען נאך עפעס אויסעראיז ער
פנימיות'דיגע אהבה .ס'איז א פנימיות'דיגער
אוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו,
עכטע,איינפירן יעדן טאג ,צו נעמען
האט געוואוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו, אןזאל זיך
ער ס'איז אן עכטע, מענטש טובה.
ס'איז אבעראחתימה זאך, חיים?
פיזישעצוויי
דאך אז אינם חייו
מיינטקיין נישטס'איז פוןאיינעם וואס
פריינטשאפט עבירה פון
מציאות האט אן נישט קיין פיזישע זאך ,אבער ס'איז אן עכטע, איין זאך נישט?
פארשרייבן :איך מוז זאגן א גוט
עשו .אבער רחל איז געווען די גליקליכע וואס און זיך חיבור.
א פארבינדונג צווישן צווייא צעטל א האבן צו אויסגעוועלט
חורבן ביים ערשטן בית המקדש? האבן מענטשןהמקדש? בית ערשטן ביים חורבן וואס גליקליכע ר רחל איז געווען די
וואס איז
מענטשן וואס איז מענטשן א פארבינדונג צווישן צוויי מענטשן וואס איז
אז באזירטאאויף דעם וואס האבן גורם געווען דעם חמורות שלשד') די(פרק נצח צו איןמיט האבן חתונה לגדולה" און זי גייטדער
איד .מעודד זיין און מחזק זיין אזויאיין קאנעקשאן',פאר
ווארט דער שייכות צווישן זיי איז זאך ווי פרעגט: ישראל מהר"ל רעד
אז "הגדול לגדולה" און זי גייט חתונה האבן מיט צו די שלש חמורות וואס האבן גורם געווען דעם
קען זיין
קשאן' ,אזוי קען זיין 'ווייערלעס זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן' ,אזוי קען זיין
לאה האט געוויינט ,ווייל זי האט פארשטאנען פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך
פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך געוויינט ,ווייל זי האט פארשטאנען
פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא
2
ען אז ס'איז דא אזא פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא
און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה. חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה
חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה ייען חתונה האבן מיט רחל און לאה.
גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב ן. מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש
פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. נה האבן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב
גייען חתו בקעי :ןרעדנא ן'טימ רענייא ןבאה הנותח ןעייג שדקמה תיב רעטייווצ רעד זיא עקאט סאווראפ
ג .ןדנובראפ ןוא טנאנ ןייז לאז'מ
ג
און עשו .האל ןוא לחר טימ ןבאה הנותח ןעייג ושע ןוא השעמ א ןגעוו ,םנח תאנש בילוצ ןראוועג בורח
אזא אד זיא'ס זא ןעמ טסייוו טנייה יוו טקנופ
לאה האט ןענאטשראפ טאה יז לייוו ,טנייוועג טאה האל ךיילגראפ א עקאט סע זיא ?אצמק רבו אצמק ןופ
ק
אז "הגדול זייןמ ןבאה הנותח טייג יז ןוא "הלודגל לודגה" זא
דער מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט:
ווארט פאר איין איד .מעודד זיין און מחזק זיין מחזק טי אוןוצ
זייןש יד מעודדשל איד.תורומח אייןסאוו באה פארווארטרוג ן
עד ןעוועג ם באזירטואויף דעם םאז
ז א ך
דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם אז איזייוו' א יו זיילרע צווישןסע
שייכותענאק א ',ןאשק דערפרעגט:ז ןעק יוז
ווארט פאר איין איד .מעו ןיי )
א פ א ר ב ינ ד ונ ג צ ו וי ש ן צ ו ו יי מ ע נ ט ש ן ו ו א ס א זי
מ+הר"++ל
עשו .אבע סאוו עכילקילג יד ןעוועג זיא לחר רעבא .ושע
א צעטל און זיך פארשרייבן :איך מוז זאגן א גוט גוט א זאגן מוז איך פארשרייבן:
?שדקמה תיב ןטשרע םייב ןברוח זיך און צעטל א חיבור. א
מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבור.האבן צו אויסגעוועלט האבן מענטשן
א צעטל און זיך פארשרייב
געהאלטן דעם ביהמ"ק
פ+ניני די גאנצע בריאה איז
האט געוו נעמעןיבא בקעי ןעמוקאב טייג יז זא טסואוועג טאה
א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג ,צו נעמען א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג ,צו ,ונ דאךינ אז צוויי
מציאות פון פריינטשאפט מיינט דאך אז צווייק טש פריינטשאפטיפ ןיי
מיינט פוןבא ,ךאז עשיז ס רע ,עטכע ןא זיא'
מציאות
א מענטש זאל זיך איינפי
גאנצערשרע םייב .יוזא ןינע םעד ריבסמ רע זיא ןט פבייפא חבר איז אנדערש ,וויבאלד דער
נ ימ י ות 'ד יג ע א ה ב ה . ס 'א יז א רעגיד'תו–ימינ
דעם בחיר רוחב א – בקעי שודק ונשודק ,תובאה ריחב םעד כח האחדות האט – ביי א חבר איז אנדערש ,וויבאלד דער גאנצער
טוסט". טוסט".ד'ארומ א ןעוועג זיא שדקמה תיב בעצמם"יכש יוליג עגי הנ החיבורק
מצבסאוו רש ה ייז הרעותןבא
הוא שםג ןיילא "אבלאמע ןוא םמצעמ טכ
טוסט".
פון פיר שינ לאמנייק טאה סאוו גיצכא ןוא ריפ ןופ וויפיל חסדטדו
"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם"
מקנאתחתב ביןא ,םינו "איךא ןואיידעם",מ ביו
גוטןךיז טאה' דייןראפ
משועבד צום תלמיד חכם
דיין גוטן איידעם"" ,איך בין מקנא וויפיל חסד דו טימ טגידניז .םירבח ןייז וצ טלעוועגסיוא דיין גוטן איידעם"" ,איך בי
געזינדיגט .השודקה תומילש ,טגידניזעג מקנא מיט מאמען ,און ממילא זענען זיי ברידער.
פאר דיין גוטן בחור"" ,איך בין דיך מקנא מיט דיךנייאביןופ ע "איךיד ן בחור",יירדתוריבע גוטן דייןאהסע ט פאר טגנערבעג
מאמען ,און ממילא זענען זיי ברידער. פאר דיין גוטן בחור"" ,אי
דיך מקנא בין "איך לערנסט", דו פלייסיג ווי קנאה זעלבער דערבייפל" טאטן,ךכי זעלבןרתוי דעםוביח ביירה ר געווארןםיע ",םיחאה ןמ
ענדליך קנאה ווי פלייסיג דו לערנסט"" ,איך בין דיך דורך
מקנאאונז.
יז ןוא ןבאה הנותח םייב ןיוש יז טלאה ךילדנע .ןעגנאגעגקעווא זיא הניכש יד זא האמוט אזא געווארן ביי דעם זעלבן טאטן ,ביי דער זעלבער קנאה ווי פלייסיג דו לערנס
צו יענעם און אים זאגן" ,ר' איד ,איך פלאץ פאר ס 'א יז א ס א ך
באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירןא ג ר ע ס ע ר ע ר ח יב ו א ךאסא ,ר
צו יענעם און אים זאגן" ,ר' איד ,איך פלאץאליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן
האט באק
פאר
ןבל ידכ ,בקעי ןתח ריא ןופ םינמיס ןעמוקאב טאה
באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירן צו יענעם און אים זאגן" ,ר' בייש ווערן
ב י ים צ וו יי ט ן
קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים :מ'זאל צוגיין ב ית ה מ ק ד ש א יז ש וי ן גע ווע ן א ן ש ט ע ר ק ע ר ע ר
ברודער'ס ברודער ,נאר ס'איז א פרט וואס דער ק ש ר א ון א ג ר ע ס ע טראס רער
נישט זיין
הערט זיך צו ,הימלען!
קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים :מ'זאל צוגיין ברודער'ס ברודער ,נאר ס'איז א פרט וואס דער קנאה צו מרבה זיין באהב
זאל אים נ ןבעגקעווא ן'טימ ןראנסיוא ןענעק טשינ םיא לאז
פנינים יקרים מתוך
פארשעמט ווערן .און אודאי טארן מיר נישט זיין
גוטנאמיט דער ווערןרעד שטילחב ע
עפעס הני דעםיד ,
טון אנשטאטיוליג
יעדער וועטש
לערנען ,הניכ
מ'זאליא
איןטשינ ז זייןוועג
האווערן ןע הבצו גארנישט ןעוו
געטון האטטלדנאה'ס ברודערפ ךיז דערח ייווצ ןו םיער ,םירב
כתבי המהר"++++ל שבשייכות
לאה אנש
מ'זאל אנשטאט דעם טון עפעס גוט מיט דער
טעבראעג ךאד טאה בקעי .לחר טאטשנא האל
אוועקצוגעבן פון זיך ,כדי א צווייטער זאל נישט דער ברודער האט גארנישט געטון צו ווערן זיין מ'זאל אנשטאט דעם טון זאל נישט
קנאה" ,נאר מ'וועטיוזא
א ,סיורג
עצמות אוןדבריך",ד ןו
"רקב ל)עיד,ב ר "ושומעין
(משליתישדקמה דיר,א
פארעג זי
ס'שטייט דערצו.נאטש
ןע א געטוןדידי ןו
עפעס געארבעט דערויף אדער .םי
פאר לבן א
זיךנארס'שטייט (משלי יד ,ל) "רקב עצמות קנאה",
לחר ןעמוקאב וצ ידכ ראנ טכענ ליפיוזא ןבל ראפ דער פסוק איז לכאורה אן אינטערעסאנט לשון
געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצו. ס'שטייט (משלי יד ,ל) "רק זיין גרייט
אזנךנ
שהטיתמ רא "כשםחווערטער,דחאה דיינעלכ ןו אויסהערן
לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט
טי אויפפרעסןכ ן' אונזפ תו קנאהרשי ל אפרעד .לא אינערליכן קשר ,וויבאלד זיי האבן קיינמאל ר
לפרשיות השבוע ולמועדי השנה
ווי אינעווייניג, קנאה זאל אונז אויפפרעסן פון אינעווייניג ,ווי פון זאל נישט ע ר פ י ר ט א וי ס א ז ד ע ר
דארפן און עס זענען דא דערין פיר שטארקע דיוקים:
אינערליכן קשר ,וויבאלד זיי האבן קיינמאל נישט פ א ר ז א ג ט ד
קנאה זאל אונז אויפפרע ע ר פ ס קו ל,
פאר א ווי .בייוו א ראפ
שבטים .און מיר ,די קינדער פון רחל ,דארפן צוגעלייגט האסטס
נישט ןעוו מען זיא' ווילרדואפ ריו פונקטתורה",וועג
מצליח ,ן זענען ןראדברי יד
וואסדחא לשמועו
קייןד זיא ,ת איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן רע
די אז לאזן נישט וואס זענען מצליח ,זאל מען לאזן אז די זאל הייליגע ךאסא זיא'ס לייוו ",קוחרל םולש" םדוק
איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן קיין וואס זענען מצליח ,זאל א ן
תורה.ו
דעררעטייו פוןתי ווערטער הערןבודיר אויעררצו אן ביי די הימלען, דערמאנט עצמם".רבינו האט א .ווען משה
און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע
ס'קומט מענטשןטייטשראפ לחר ןוא הנותח רעד וצ טמוק'ס זא אנדערעצ צוב מה שדק מ'שפירטח א אוועג .ן געשוויסטער
מענטשן אנדערע ווען מ'שפירט א קנאה צו קנאה ווען אזרעקרעטש
מצד עצמם" .דאס הייסט אז ביי געשוויסטער הייסטרעדאס ,םולש מצדודידי רעמ טימ דעםבהא ןוא ת
ווען מ'שפירט א קנאה פון ,ה
למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם האט ער געזאגט א לשון ציווי" ,האזינו השמים",
א ,רעטנאנ זיא רעוו
לאה גייט "מהיכן אתה למד" ,פון וואו ווייסט מען דאס,,ןפוא ןכילקערש א ףיוא ןרעוו הזבתנ טייג האל להם ,ואין זה ס ןעוו התחלה
שהוא טדער אחדופ ךיז אבר א להםקוח שישא –
געקומען' צו וועןן ס'איז הערטפ זיך
רעדמער
שיש להם אב אחד שהוא התחלה להם ,ואין זה
צווייטן ,און פארגינען פאר אנדערע.
ערדמצד זאגט דער מדרש ווייטער" ,ממשה רבינו" ,מ'זעט עסלאז האל זא םינמיס יד רעביא ריא יז טיג אליממ דער אבער צו.
צווייטן ,און פארגינען פאר אנדערע. צווייטן ,און פארגינען פאר
ממילא גי זצ"ל. רק מ האח
ע נ ט שם
ש וואואין
ס ה התולדה,
א ט ג ע ב ו ימצד
ט א ק נקרא
ש ר פ האח
ון יד יטימ תוד
חברים ,מכבד צו זיין א צווייטן ,מעודד זיין א פון משה רבינו ,ס'איז נישט בלויז די ווערטער פון א האח נקרא מצד התולדה ,ואין שם האח רק מצד
זאל"כי ביי משה רבינו" .על ידי שהטה אזנו לתורה ,בשעה האט ער געזאגט "ותשמע הארץ" ,אז זי [די ערד]
?רבח א רעדא רעדורב
נישט פאר
א
.ןרעוו טמעשראפ טשינ
זיין
עבודת יששכר ,פון רבי ישכר דוב מוואלברוז מעודד חברים ,מכבד צו זיין א צווייטן,
עסאאזוי: ערקלערט ער און ברודער.
חברים ,מכבד צו זיין א
בייצא מוואלברוז
מ'דארף זיך מחזק זיין אין דעם ענין פון אהבת מענטש. צ וו יי ט ן. א ו ן נ א ר נ
הערן .דאס הייסט אז ער האט נישט גערעדט דירעקט
ביי א ברודער .און ער ערקלערט עס אזוי" :כי א כ ד ע ם ל ייג ט ע ר ו " ו",בורקל
אהבת פון ענין מ'דארף זיך מחזק זיין אין דעם נענטער ווי שבא לפתוח בדברי תורה נשתתקו עליונים ותחתונים, און
מ'דארף זיך מחזק זיין אין ועסט אין
שטערקערר חיבור דער איזלש חבר ,ם
שוועסטער .אזוי ווערט עס אויסגעשמועסט אין
וואספא קדושה פון דעראוו
איןאפס השגה אר
וואס קייןוריסמ
זמן דער נישטפנ ת
איז האבןזיא ש מירסאד וואסר !ןעוועג
חורבן פונעם בית המקדש, אויערלח זייןזמןדער המקדש ,איז
צוגענייגט בית ער האט וויבאלד פונעם איר,אאז 'זי
חבר איז דער חיבור שטערקער און נענטער ווי
דבריו", חורבןוהאזינו
פז אוועגןגערעדטב ן'
א רעדור ערא זי
האט ךיו נאר ערד,ו דערוו
זיא רצוע ליי
חורבן פונעם בית המקד עמען איר
צוליב איין זאך ,כדי נישט צו פארשעמען איר
נישט דעם האט דא מען טאה מיינטנ אד
דאב טשי אבערזיול
קעווא רבינו'סגעג
משהריא ןבע א ןתח אנגעהויבן צוןו ביי א חבר.זאגן
זייןךאד
געדארפט
אז דער ענטפער אויף דעם איז – זיין חבר .ביי א איזצ–מב איתוער דעם ענופ
וואלט אויף ענטפערעז
לכאורהם דערטא
אויסהערן'.ט ןבל זאל אז .ן
אויפ'ן טרויערן מיר גוף,
יעצט אין די טעג וואס אויפ'ן האט טרויערן וואס מיר טעגווען ער דערפאר תורה,אין די צו דעריעצט יעצט אין די טעג וואס עס בלויז
אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז
פארשוויגןרעדזענעןא ל"רהמ תורה,תנ ןי דבריע תובי אין םלו רעדןיתנ( בהא ב האלט מהר"ל
סגנון ווי ת זעלבן אינעםדער ארץ",חבר? אדער זייןברודערושמעי זיין השמים "האזינו
ןיירא ,האנק טימ קעווא
'אישזמשה' ,זי וועט יע טעוו י דערצעי אד ט
נישט ט ןפר
ס'איז א ןא ןו
אלקים, אישפונעםעדנ
גוףדיש ןר געווארן דיראנ ,ךו זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האלט
מע פונעם
זאך).ד'ארומ מענטש,
"שמעואשמים ןי נענטער צו ווער איז מינוט, טראכטן א
נצחיות פון כלל ישראל ,צו זיין די מאמע פונעם
יעדער איד זי האט א וואסאה יזמשהוא טתורתעגקעו פוןןבעג חלקעדדערעב ם ס'איזןטס
זאך).
נאררוחב ער'האזינורעד ןיא שקרינופ םי
בענין ממה)'א קר "מנין?ערבותחתונים.א טגנ עליוניםגי
א :ךאז ע
טראכטן א מינוט ,ווער איז נענטער צו א מענטש, (ישעיה א ,ב): געזאגט האט ישעיה הנביא זאך).
פנימיות'דיגעהאט מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן
זי פנימיות'דיגע קיין ע
וואסנייא נישטד ןו
דעםפ פוןי
דאסספ איזו
מ'זעטםיק קשר געבוירענער
ואדברה'",סאוו
השמיםמ טגאז'מ בש יאצו לאמיר
ת ארץ".דער מהר"ל א פלא פון א זאך. כות מיט'ן והאזיניזאגט
םניח תבהא טימ
געבוירענער קשר איז נישט קיין געבוירענער קשר איז ני
תורת ה' ,וועלט .זי איזעוו
רבינו.טל
אה יז משה
פוןוא ט פי'גפי
עגע 'אמרי
דיוצ ןב לערנען.ייז
מאמ יד ן קען
ס'שטייטיד ןופ ע זאגט דער מהר"ל א פלא פון א זאך .לאמיר
(אויב דער געווארן ייב
ואדברה".ל ןתיו"געבוירןך
טרעוו ", מ'איז
מרעד וועלכן
פסוק" ,טנא שמיט גערעדט צו די הימלען האט םולשאיןםול
הערן די י"ב שבטי זייןשצוב"י
שטילטב
אלע,הק י איריז וצדארפטד ןי
דעםעמאמ י פאר ןופאון ללכ
מיט וועלכן מ'איז געבוירן געווארן (אויבזיין די
דער מאמע פון אלע געמיינע בני עשו. השמים "האזינו .
מיט וועלכן מ'איז געבויר
.לארשי נאכדעם אויך לרחוק. לרחוק. אויךהאט נאכדעםמשה ב .ווען
ווערטער.
אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי אבאקומען דעם שוואכסטן שידוך ,עשו ,און זי וועט
קשר קשר א ווי
ל ר שטערקער
ח ו ק ו ל ק ר ו בזיין
". שצומאל
ט ע ל ט קען
ז יך דחיבור
י פ ר א גאזא
ע , פ א רווא ס אזא חיבור קען צומאל זיין וועט זי און
און… ווא לכאורה איז שווער צו פארשטיין דעם מדרש.יז ?םעד טאטשנא ןעמוקאב יז טייג סאוו …ןוא ווידעראון
רעדן.לקרוב
פארקערט ,אז מ'זאל קודם זאגן שלום לקרוב אוןוועלשלום איך זאגן קודם מ'זאלאון
"ואדברה" -
פארקערט ,אז ער געזאגט
טשאונז ,און איןגעוואנדןטיי
איזלש" םדוק מענטשןל םו
פרעמדעוא "קוחר עדכאנ טשרע ן געדארפטזי ם
מיט אהבת חינם
אוןבעסטן שידוך וואס זי האט געהאט ,גייט זי פרעמדע מענטשן איז געוואנדן אין אונז,
- פי" אמרי הארץ "ותשמע ער
פרעמדע מענטשן איז גע
זאגט ערד ט ,גייט זי
הערט זיך גייט באק "האזינו",טייג
עמוקאב אויךעד ן
דוקא זאגטע םרבינוטסגר
משהחב ן עליוניםטאטשנא .רו "נשתתקו פסוקאזאז מען דא אין וואו זעט זיין שלוםז הברמ זא ,ןעקנעדעג רימאל
וואלט לכאורה קרוב? פאר'ן דערןיי בייהא
דעם
אהבה צו זיין מרבה געדענקען,
שלום פאר'ן קרוב? לכאורה וואלט געדארפט זיין
לאמיר וצ הב
גייטצובאקומען דעם ערגסטן בחור .אנשטאט
שטערקערעעדלשון ווי דעם בעסאסאךדיאש ןטסעב ם
לאמיר געדענקען ,אז מרבה זיין אהבה
ס'איזאוו ךו
וויבאלדה יז ס
צו,העג טא גוטטא ש ל ום פ א ר 'ן ק ר ו ב ? ל כ
נאכדעם ותחתונים"? וואו שטייט דא אז די עליונים ותחתוניםיז טייג ,א ו ר ה ו וא ל ט גע ד א ר פ ט זי ין ערשטפוואלטלכאורה מויל. פון מיין ווערטער
לאמיר געדענקען ,אז
א די הערן אנשטאט זאל
שטייט קודם "שלום לרחוק" און ערשט נאכדעם לרחוק"מאוןעדמער "שלום ןשטנע קודםועג זיא שטייטןדנאו ןוא ,זנוא ןי
רבינו?רעקראפ מ זא ,ט פארלאז' געווארןדוק
ש ןגאז ם ל םול א בורק פראגע,הימלען :ןו
אריין
קנאה ,פונעם תורה מיט
דיאוועק
מיט אהבת חינם
ב ס'איז באקומען אויס".
עמוקא מיךעד ןהער
זאגן,ש ם
און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי עפעססכאוו ווילדיש ןטע ,ךו "איך
בלויזא ,וש
טעוו יז ןו משה שטיל זענען פארוואס אויך ביי די די לשון
זיך שטעלטולקרוב".ענליכן
געדארפט זאגן אן
מיט אהבת חינ
לרחוק דעם? זי ער
רשק א יוו רעקרעטש ןייז לאמוצ ןעק רוביח אזא
לרחוק ולקרוב" .שטעלט זיך די פראגע ,פארוואס
שאניייזגוזר על זיין די מא
כלומר,מ יד ן
השמים!פ עמאעג עלא ןו "האזינו
ב עניימ ציווי:
שע ינ לשון
א .ו .קוחרל ךיוא םעדכאנ רייד.
"שלום שלום מיינע הימלען צו הערט - י" דבר
ַ השמים "האזינו ל ישראל.
דערמאנט,וו טימ
ווערטזיא'מ ןכלע לך",ריובעג "ויתןעג ן
ביי ןראוו
י"ב שבטי קה ,צו זיין די מאמע פון כלל ישראל. ביי "ויתן לך" ,ווערט דערמאנט" ,שלום שלום רעד ביוא(
אוועק מיט קנאה ,אריין השמים שישתקו וישמעו דברי".
וועלט .זי האט אויפגעגעבן צו זיין די מאמע פון די
זי האט ן'טימ תוכייש א ןבאה וצ ןעוועג רתוומ טאה יז רעדט ארויס
שבתמאל .ךאז א ןופ אלפ א ל"רהמ רעד טגאז ווארט רימוצאי
דאסעג
איינע פון די פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שבת מ'זאגטיוב
ער וואס רענ
צוצולייגן אויסשק פסוקים ר
פעלטזיא דישינ
אוועק מיט קנ
פון
פארוואסט
ק איינע ןיי
ג.ינפ עגיד'תוימ
ר אין דער "פי"?רעים
מע פון די
תלמיד חכם
איןטנעמ א וצ רעטנענ זיא רעוו ,טונימ א ןטכארט מורא'דיגעאזזאך:
"ותשמע ,ש שטיין)ך ס'זאלברענגט אגענוג געווען פרק א') ס'וואלט
געזאגט קיין נצחיות פ נישטתויחצנ האטכ ןופ רבינו
משהלארוואסיז וצ ,
דאס יד ןי
זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער
ברודער אדער א חבר?
שי לל םענופ עמאמ
רעים פרק א') ברענגט א מורא'דיגע זאך :אין .
ערד האט אייבערש דיבייא וויבאלדרע
איז ס'נטש ערד,לאפ
זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך ,נאר
דער – ק פאר ןוא
ציוויסאד עלא לשון
זיולב ס לאה ל"רהמ רעד ?רבח ןייז רעדא רעדורב ןייז ווערטער .ט
אהבת
דער מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב אהבתמיינע(נתיב אויסהערןעולםזאלנתיבות ערדאין מהר"ל דערי" -די ידוך ,נאר הארץ ֲא ָמ ַר
דעראמדרש י ע צ ט א ין ד י ט ע ג וו א ס מ יר ט אוןיוא ןרעיור ר חתן ן'פ
דערפארצפאסט א קלענערע חשיבות פון די הימלען,
האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און טאטן.עד זפשוט,עאזר
פטנ זייעררע
זעלבן איז ףיו
פונעםא םעד ענטפער
דערייז – זיא
במציאות דאך
ד .פארוואס זאגט משה רבינו "ותשמע הארץ א ייב .רבח ן
ווער איז נאנטער ,א
צוליב אי
דאך במציאות פונעם זעלבן טאטן.
ריא ןעמעשראפ וצ טשינ ידכ ,ךאז ןייא בילו
איןאיז זיך אז זי זאל אויסהערן משה'ס ווערטער אפילו ווען
וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל
שוועסטע
אז פאר'ן ברודער איז אויך שלום ,ווייל ער איז
ןיא טסעומשעגסיוא סע טרעוו יוזא .רעטסעווש
דיוקיםער
ווייל
שלום ,רבח
אויבנדערמאנטע
רעד זיא אויךאיזביח
פוןעטדי
ברודערש רו רעקר
געזען
ברודער אדער א חבר?
פאר'ן האטעעס
אזנ ןוא
ח ו ר ב ן פ ו נע ם ב ית ה מ ק
ווען! רחל אמרי פי" ,אז די ווערטער קומען פון זיין מויל ,און יוו רעטנ
פסוק. תבהא ןופ ןינע םעד ןיא ןייז קזחמ ךיז ףראד'מ
ד ש
דאך במציאות פונעם זעלב
, א יז ד ע ר
אז פאר'ן ברודער איז אויז מ ן ווא ס
צויב"ולקרוב" ,מ'רעדט נישט דירעקט צו איר .אויב די הימלען דארפן לייגטבערא י נאכדעםרעדור נאררע ןוא . אוןרע צווייטן.עלק
נישט "אמרי פי ה'" ,פונעם מויל פונעם אייבערשטן? יכ" :יוזאאסע טר
עבודת יש
זצ"ל. .ל"צז
"ולקרוב",פארשעמט ווערן.
ממילא גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל
א צווייטן .און נאר נאכדעם לייגט ער צו
זורבלאוומ בוד רכשי יבר ןופ ,רכששי תדובע
נישט
"האזינומיט שווייגן ,מוז זיך שוין די ערד אודאי צושטעלן" ,וממילא
מענטש וואס האט געבויט א קשר פון ידידות מיט ידידות קשרקנפון
ס'שטייטאה
ח געבויטצאמ
פארוואס אר געפרעגטותה דהאטל
או ,הד וואס
האבן ןי
ווער איז נאנטער ,א
מענטשש
מירה ם
א ןייז דדועמ ,ןטייווצ א ןייז וצ דבכמ ,םירבח
לאה זאל אין ישעיה (מ ,ה) זעט מען אז דער נביא האט געזאגט :דצמ קר חא
צ .ערעדנא ראפ ןעניגראפ ןוא ,ןטייוו
א צווייטן .און נאר נאכדעם
מענטש וואס האט געבויט
בחשיבות כמו פרעמדער תשמע הארץ אמרי פי ,שאין הארץ
ווען ס'רעדט זיך פון א רחוק – א השמיםשדברי".
רחוקםה–ל אשי "האזינו
נישטחאא בא פוןדזיךהש און
ה או ואדברה"
ס'רעדט
וועןל הלחת השמים
ה ליכן אופן" ,ונגלה כבוד ה' וראו כל בשר יחדיו כי פי ה' דיבר" -הז ןיאו ,ם
פרעמדערגייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן,לאה ווען ס'רעדט זיך פון א
השמים". באפעלטם
למעשה עד ןופ טגיילרעד טשינ לחר טאה השעמל
ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז אהבה, און ידידות שטערקערער שלום ,מיט מער אהבה, און רבינוד
ידידותצמ משהצע אז ".ם
מערמ איז,
מיטד
א ווערטער
שלום ,ס
שטערקערערטסייה דיאפון ז
פשטייב דערשעג גערעדט.ו לכאורה רעטסיוו האטפש'מ ןעו
געווארן. אייבערשטן טרי
חרוב א בית האנק
המקדש פונעםצ מוילעדנ
צווייטערא ו דאס ער
שטערקערער שלום ,מיט אזטנעמ שטייטןש
ערעג וויאזוי צוהערן זיך און שווייגן צו הימלען די פאר
צווייטער בית המקדש חרוב געווארן.
אז דאס און זי הא פי"?ןוא"אמריה יז
פוןכוז טא חשיבותג ה
צפידיוא ןעווע איזטשו אילייה ןלע
וואס
קודם "שלום לרחוק" ,ווייל ס'איז אסאך א אסאך ס'איז ווייל לרחוק",
דערק ןבאה טשינ ללכב ןלאז ייז זא ךילגעמ זיא "שלום קודם דעם נוצן
ו וא ס זאלז ע רבינו
נ ע ן ממשה
צ ל י
ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות ,איז ןיי ח אויך
, ז א אז
ל מגעפאסט
ע ן ני ש ט זיך ל
קודם "שלום לרחוק" ,וו אוואלט
ז ן א ז יד
דער מיךןפוועט איר און רעדן וועל איך - "ואדברה" רעדט.
ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות ,איז דער
חכם ,וואס שבטים. תלמידטבשאוא .םי מ ןקומעןריפון
וואסק יד ,רעדני זענעןחר ןופ
ווערטער פסוקראד ,ל
ער פירט אויס אז דערפאר זאגט דער פאר
פסוקא ווייב. זאגט דערפאר אז
שינ לאמנייק ןבאה ייז דלאביוו ,רשק ןכילרעניא אויס פירט ער ט כללאז האנק פוןוא ל א זנ כחסערפפיו מיט'ןפ ן
נאריא ןו סגנון.
יוו ,גינייווענ
ער פירט אויס אז דער
גאנצער זיך לערנע דערךיזפוןרעל אוןןענוארץןופ
פאר לבן אזויפיל נעכט נאר כדי צו באקומען רחלשמיםםעד פוןייוו יוו
מערמ ט איזראד' אדבר" .איןטיירג ןי
עריז ף ישראל.סדערפאר אויסהערן" ,אתם תהיו שותקים ואני נאר מיט'ן כח האחדות פון כלל ישראל .דערפאר
'ש ט ייט (מ ש ל י יד
האחדות
, ל ) " ר ק ב ע צ מ ו ת ראנ ",האנק
ומען רחל
ידידים.עג רעדא ףיורעד טעבראעג עפע ןוט אוןס ד ע ר צ ו.
אזוי גרויס ,און דער בית המקדש איז געשטאנען
חשיבותטשינ לאז
ווען דער תלמיד חכם רעדט
"ואדברה" אוועקצוג פוןעווא דגשצק
דערבעגו
לאה אנשטאט רחל .יעקב האט דאך געארבעט וויכטיגופ ן
איזכ ,ךיז ן א ידדעםצוליבווצ
וועלט.רעטיי
און ידידים. אנדערער ווערטער ,איך האב א גרעסערע אזוי גרויס ,און דער בית המקדש איז געשטאנען און ידידים. געארבעט
חברים ,רעים צווייב רעד פוןעדור זיךה ר ס'האנדלטטא
ווען טשינראג אהבהוטעג געוועןז ןרעוו וצ ן ןיי שכינהנאאיזלאז'מ
נישט גילויטאטש בחינה,טדיםעד אנדערעעפע ןו רעד טימ טוג ס
ווערטער פארשעמ אזשדיארויסצוברענגעןמע
כדידוא ןוא .ןרעוו ט פי",
"אמרירא
אוןנ רימ ןרעד,בכדי צוןייז טשי ווען איך שווייגן און איר דארפט פון אייך וועקגעבן
רעים חברים, צוויי פון זיך ס'האנדלט אהבה ווען אהבה ווען ס'האנדלט זיך
ווערן אלע פארשוויגן
אנדערע בחינה ,די גילוי שכינה איז נישט געווען
ראפ
זאל אים נישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבן ט יא אב ס'רעדור אוןדור קשר ,רע שטערקערערס ראנ
אןד סאוו טרפ א זיא' געווען רע שויןנק
איזצ הא המקדשמ ו
בית ןייז הבר צווייטןהאב
בייםיער תב ןייגוצ לאז'מ :ם
אזא האט חכם, תלמיד א ודם,
סארט בשר
גרעסערערא פון א קומען
און קשר וואס גרעסערער סארט
שטערקערער זאג. איך וואס הערן
ביים צווייטן בית המקדש איז שוין געווען אן שטערקערער קשר און ב ,כדי לבן
אליין די ג ןרעוו שייבתנ לאז רעטייווצ א זא םימרוג יד ןיילא
האט באקומען סימנים פון איר חתן יעקב ,כדי לבן
ראפ ץאלפ ךיא ,דיא 'ר" ,ןגאז םיא ןוא םענעי וצ
אים. פון ארויס רעדט משה תורת די וויבאלד חשיבות,
ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור ,אסאך א חיבור,אבאסאך א גרעסערעררעפעש איפעגוצ טאה אסאךטר ס'איזז ייז זאןריובעג ןענע ס'איז אסאך א גרעסער אבן און זי
דורך אונז .זנוא ךרוד
ענדליך האלט זי שוין ביים חתונה האבן און זי וואסווס'שטייט דעםב ןמיטעד יי אויך איז זעלבע דאס ייב
אוועקגעגאנגען.רעבלעז רעדפרשתנקהאזינו,
אנהייביוו האאיזלפ איןיסיירבהוד ג
שכינה דיעל מדרשר
סנטומאה"טאזדאא"א, ס'איז ךי
אזאב
אנקמ ךיד ןי
מןעגהאחים", הרעיםרא ם עז יותרןבל טאט "לפיכך,ן
אזא טומאה אז די שכינה איז אוועקגעגאנגען.
חיבור
ס'שטייט פי".
אמרי,ןע הארץמ ןוא "ותשמעאלימ פסוק:יז ןענעז איןדירב י געברענגט ווייטער.רע לתורה",אזנךאפ הטיתי "אם
זאגט:חב ן אייבערשטער" דער ך טימ אז
"לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים", "לפיכך יותר חיבור
האטידעס עבירותטוג ן דריי",רו פוןיבדיךיא איינעיד ן
טאה תודחאה חכ כח הא
ר אנקמ
די תורה ווערט אנגערופן אויפ'ן
געזינדיגט ,שלימות הקדושה. מאמ איינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט
ווייל משה רבינו האט
אויסגעוועלט צו זיין חברים. חברים. זיין ָמ ַרי",
הארץ ֲא דאסמיט נישט "ותשמע
אויסגעוועלט צו תורה,
פארזינדיגט צו אויער
זיך מ'האט דיין צוגעלייגט
אויב
נישטדסח ליפיוו אנקמ ןיב ךיא" ",םעדייא ןטוג ןייד
בתחתונים ,און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט און האסט
בתחתונים, דו
אויסגעוועלט צו זיין חבריםאויב אל וד
נאמען פונעם בן תורה ודם,א"דאך
פון פיר און אכציג וואס האט קיינמאל נישט
וועטאון
מעצמם ש לב
געמאכט בשראה ם טאקער
האבןתוע
אליין ביןוהמא וואסבצזיי
איך קשריחה
זאגן: ב שכינהמצעב רו
געוואלט געפאלגט "םגילוי און דו האסט געווען ערליך דו ביסט הייסט
מורא'דיגעסוט געווען א המקדש איז בית
ק"מהיב םעד ןטלאהעג געהא
קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און בית המקדש איז געווען א מורא'דיגע גילוי שכינה ".ט קשר וואס זיי האבן אליין
בחור –א
איזבדי–מעלה וואסא יי ס'איזרבח "אמריזיא
פי". אהבה.א
רעדנ פנימיות'דיגעו ,ש
הערן צוו
שווייגןבי
עד דלא אג ר
ערד ערשטןצנדי
בייםתורה ,רע אזוי.בדברי לפתוח "כשתבוא ענין דעמאלט די תורה,
דעם בחיר האבות ,קדושנו קדוש יעקב – א בחור
פנימיות'דיגע אהבה .ס'איז א פנימיות'דיגער פנימיות'דיגער א איז ער מסביר דעם ענין אזוי .ביים ערשטן מסביר דעם איז ער
פנימיות'דיגע אהבה .ס'א
"וזה שייך אצל כל בעל תורה ,שהתורה היא
האט געוואוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו,
נישט קיין פיזישע זאך ,אבער ס'איז אן עכטע, אןארויס
עכטע, רעדטמוואסתואי
ס'איזצ פ תורה ןו
אבער זאך,ירפ דיני
ס'איזשטקייןימאזטפא
פיזישע פי'?
'אמרי טני
ד פוןא ךא
נישט קומען רעדן ייווצ ז וועסטעמ א וועןז לדואז שטנ לפניך",א ךי
משתתקיןי ןריפניי הכלצ ,גאט ןדע
נישט קיין פיזישע זאך ,א קב ןעמענ ו
אבינו,
עשו .אבער רחל איז געווען די גליקליכע וואס
א פארבינדונג צווישן צוויי מענטשן וואס איז מענטשןעמוואס איז צווייאה ןשטנ צווישןוא ןבפארבינדונגעוועגסי
.רוביח אאןבאה וצ טל חורבן ביים ערשטן בית המקדש? המקדש? בית ערשטן
וואסג א ןגאז זומ ךיא :ןביירשראפ ךיז ןוא לטעצ א ביים חורבן
א פארבינדונג צווישן צוו יכע טו
דער מ זייןגערפ )'ד קרפ( לארשי חצנ ןיא ל"רהמ רעד
אז "הגדול לגדולה" און זי גייט חתונה האבן מיט
זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן' ,אזוי קען זיין אזויד קען :ט ש רע 'ווייערלעסןשיווצ תוכיי
קאנעקשאן', אזאב זיא ייז טרי זאךאווידעם םעד ףיו געווען זא גורםראוו
צו די שלש חמורות וואס האבן גורם געווען דעם האבןאפ ט וואסייא ר חמורותדיא ןשלשדדועמ . צוןודיא ןייז מיטז קזחמ
זאך ווי א 'ווייערלעס קאנ האבן ןיי
לאה האט געוויינט ,ווייל זי האט פארשטאנען פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך
פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך רשטאנען
פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא
3
פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא פונקט ווי היינט ווייסט
און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה. חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה
חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה און לאה.
גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש
פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש מ'זאל זיין נאנט און פארבונ ערן :יעקב
ווערט עס אנגערופן "ערות דיבור".ג "רבי שמעון
אבער ער קען נישט רעדן .א בעיבי קען אויך נישט דאס מויל רעדט וואס איז נישט אויסגעהאלטן חשוב'ער יונגערמאן מיט'ן נאמען ר' מענדל וואלף
מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. המקדש פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית עריעקב אנדערן: גייען חתונה האבן איינער מיט'ן ח ןעייג
ג
אותיות
רעדן .כאטש ס'האט אויך א צונג מיט א האלז און גרינפעלד ,אז ווען ער איז געווען א בחור און
פוןאאמעשה וועגן חנם, שנאתצוליבפה".געווארן ניבול
חרובאמר ,זהו איןלאה .בר נחמן ישיבהאון מיט רחל חתונה האבן גייען און עשו ושע ןוא
ס'איזא דא אזא אזעלינו מעןלא ווייסט און
נישט רעדן, היינט קעןוויער פונקט א גארגל ,דאך מויל דאס סאטמארער אין דער געלערנט האט
שליסלעך.טאקע א פארגלייך קמצא? איז עס ובר קמצא פון פארשטאנען האט זי ווייל געוויינט, האט לאה ל אה הא
לטן דעם ביהמ"ק מחכימות
א דאך איז רעדן.
'ווייערלעס קאנעקשאן' ,אזוי קען זיין נישט אויך קען ימיו
ווי א בסוף חולה מענטש איז פון די גרויסע קרית יואל ,האט ער געהערט אינמיטן דער נאכט
דערזיין
מהר"ל אין נצח ישראל (פרק ד') פרעגט: ד זיין און מחזק און מחזק זיין זאךזייןדעם מעודד געווען איד.פאר איין גורם ווארט
האבן וואס
דער שייכות צווישן זיי איז באזירט אויף דעם אזחמורותאז
אויף דעם שלש באזירטדי צו זיי איז מיט צווישן
האבן שייכות
חתונה דער
גייט זי און
ווארט פאר איין איד .מעודד זיין און מחזק זיין פרעגט:
לגדולה" "הגדולד')
ישראל (פרק אז איןאנצח הר"לה" זודג
מענטשןאוןוואס איז אינעם מויל צוויי תלוי איז נישט
צווישן
זאגן א גוט
סימן אזאדער דיבור
פארבינדונג זיך פארשרייבן :איך מוז פרשת אין און צעטל דאכט זיך
א זאגט,
חיבור. אלימלך
א האבן רבי ר' צו דער
אויסגעוועלט
ווי א בחור רעדט אינמיטן שלאף און ער פרעגט
האבן מענטשן
:איך מוז זאגן א גוט המקדש?
מענטשן האבן אויסגעוועלט צו האבן א חיבור. בית ערשטן ביים חורבן וואס גליקליכע די געווען
א צעטל און זיך פארשרייבן :איך מוז זאגן א גוטאיז רחל אבער עשו. ע ש ו. בא
אחדות האט
אן עכטע, געהאלטן דעם ביהמ"ק
נפש אינעם
ס'איז אבערס'איז תלוי
נעמעןעס זיין תורה .ווי די גמרא
פיזישע זאך,
ן יעדן טאג ,צו נעמען
פנימיות'דיגע אהבה .ס'איז א פנימיות'דיגער
האלז ,נאר
צוווערט טאג,
תורה,
קיין און די
לערנט
נישט
יעדן
דער צונג
איינפירן
מענטש
און די נשמה.
וועןזיך
א
ביים ערשטן
זאלווען
- לעבעדיגע זאך.
מענטש
תורתו" א
נקראת
מציאות פון פריינטשאפט מיינט דאך אז צוויי
אזוי.מלאך ענין
צווייא
דעם
דיבור איז
מסביר
דאך אז יעדער מיינט
וויבאלדער
פנחס ,אז
מ'רעדטאיז
פריינטשאפט
אבינו,
קשיות פון רבי עקיבא אייגער .דאס מויל ארבעט,
יעקב באקומעןפון
האט געוואוסט אז זי גייט מציאות
א מענטש זאל זיך איינפירן יעדן טאג ,צו נעמען
דאס מויל פון א מענטש ארבעט. ה א ט גוע
עבודה אזרה (יט" ,).אמר רבא ,בתחלה נקראת תורה על שמו של הקדוש
כח האחדות האט עס א
אין זאגט באשאפט
– ביי א חבר איז אנדערש ,וויבאלד דער גאנצער גאנצער
בית המקדש איז געווען א טוסט".
שלעכטס דער פון אנדערש, בחור איז
א – חבר
יעקב קדושא
דעם בחיר האבות ,קדושנו– ביי ד ע ם ב ח
מעצמם און געמאכט דער פון קומט אליין וואס האבן הדיבורוואס זיי כח קשר
דעם ביי דעםשכינה פייניגט גילוי
מורא'דיגע חיה וואס שלעכטע ס'איז א חיה.מצב שםמויל, איידל
טוסט".
ממילא ,א מענטש וואס האט אן
בתורת ה' "כי אם פסוק אין
זייןדו ס'שטייט
חסד ווי ה',
"איך בין מקנא וויפיל תורת עס הייסט קודם הוא", ברוך
"אבל שם הרעות הוא מצב החיבור בעצמם" בעצמם" החיבור נישטהואהרעות קיינמאל "אבל האט וואס אכציג און פיר פון פ ו ן פ יר
חברים .ווען
מקנא וויפיל חסד דו אויסגעוועלט צו איידעם",מיט
פארזינדיגט זיךגוטן דיין בתחתונים ,און אויב מ'האט מענטש.
דיין גוטן איידעם"" ,איך בין מקנא וויפיל חסד דו
התורה,אווייל
קדושת ס'איז מיט וויערגער מ'דארף,אסאך פגםווילערנט איז א"איךאיד נשמה,
וואס א נאכדעם אבער חפצו", האזינו השמים הראשון שאמר לדקדק ,פונעם רוב שעות הקדושה.יש
כתובים
קומטב'אויס אז וגו' .באלו השמיםמויל,
געזינדיגט ,שלימות
האזינוערליך אן
איז
ה' ,בלויז זינדיגט גוף דער
בין דיך מקנא מיט מיטאז מקנא
וויבאלד דיך
גוף. בין
פונעם פגם בחור",
געברענגט גוטן עס דיין האט פאר עבירות
מאמען ,און ממילא זענען זיי ברידער. דריי די ברידער.
כמו
פון ארץאיינע זענען זיי
ושמעי כן גם ממילא
לומר לו און
והיה מאמען,
עתיד, לשון
פאר דיין גוטן בחור"" ,איך בין דיך מקנא מיט
נישט אויב טאג, א ותשמע
שעה אמר הארץ
דרייצן-פערצן ואצל צווי
טאג, גידניזעגבלשון
האחים", רצוןמן הרעיםביטול צום חיבור מיט א יותר תורה ,און "לפיכך דעם אייבערשטנ'ס לערנען צו
זיין נישט נזהרווילמענטש ער זעלבער דארף א
דער ביידערפארטאטן, זעלבן דעם ביי געווארן
אישאיז זינדיגט נשמה מקנא דיך בין "איך לערנסט", דו פלייסיג
אוועקגעגאנגען. ווי קנאה נייעס,איז
שלעכטעשכינה טומאה אז די כמו דברי אזא לומר לו והיה ואדברה שאמר השני ארץ. והאזיני שמים שמעו ישעיה שאמר
וויילדיער וויל נישט אז
אוןאבער פארשטענדליך, געווארן ביי דעם זעלבן טאטן ,ביי דער זעלבער
דיבורים,און זי ביים גוטע שוין ער האלט זירעדט זעכצן-זיבעצן שעה,
דורךמקנא"" ,איך בין דיך קנאה ווי פלייסיג דו לערנסט"" ,איך בין דיך מקנא
אסאך אחשוב, חיבור, זיין אן
אונז.
גרעסערער א אסאך געהייסן
ס'איז אייבערשטער האט פון רשעים צידער ווייל הארץ קיין רעדן פון חתונה האבן ענדליך ילדנע
פארשטייט יעדער נאטירליכעפאר
זאך.
איד ,איך אליין די גורמים אז א צווייטער זאל נתבייש ווערן
פאר פלאץ פלאץ קייןאיך נישטאיד, זאגן" ,ר'
עס צו יענעם און אים
באשעפער האט צוגעפירט אז זיי זענען געבוירן זענען געבוירן אמרי. צוגעפירט אז זיישיאמר ותשמע באשעפערודיהאט
ווארט
דיבורים.אמרי פי
יעדעס
הוצרך לומר
צו יענעם און אים זאגן" ,ר' איד ,איך פלאץ פאר ווערן
הייליגע
למה השלישי
נתבייש
און זאל
אפגעהיטענע
צווייטערפי.
שאמר אמרי א אז רמים
גמרא זאגטאאויף דעם די פארדינסט;און צו עפעס א זייטיגע אנקומעןאן נישטוויל
ער אדעראיז החמישי אב ט הרביעי למה אמר אמרי פי כינה הענין לעצמו וישעיהו אמר כי פיוואס
לבן כדי יעקב, חתן איר פון סימנים באקומען האט ה א
דבר .א
נארה'ס'איז
סארט גרעסערער מ'זאל קשר שטערקערער געווען רעדן, שוין מ'דארף
דערהמקדש חטא.
וואסבית געטון א
צווייטן בייםהאבן
קוקט עפעס וואס טויג צוגייןפשוט'ער מענטש באהבתא רעים: קנאה צו מרבה זיין אז ווען פרט ברודער, זייןדאך ברודער'ס נישט מיר טארן
אויבן רעקארדירט ווערט זאגט איד א ט םיא לאזשאמר יערוף
אודאי
וואס און ווערן.
רעים :מ'זאל צוגיין ברודער'ס ברודער ,נאר ס'איז א פרט וואס דער קנאה צו מרבה זיין באהבת רעים :מ'זאל צוגיין
ולילה".פון צוויי חברים ,רעים
פארשעמט ווערן .און אודאי טארן מיר נישט זיין וועןיהגה יומם ובתורתו שמו ,דכתיב געווען חטאיםעלאיזנקראת
נישט "בסוף
קיין שכינה גילוי אז
נישט רשעים, כטל פון תזלחטא קיין לקחינישט כמטראוועקגעבן
האלו יערוף מיט'ן
התארים אויסנארן הוצרך כל קענען נישטלמה אים וגו',זאלכמטר
דער חטא ווי אויב דער
ס'האנדלט זיך
קלענערער גוט מיט עס א
אהבה
עפעס טון איז נישט, דעם אנשטאט מ'זאל ווערןדיזיין
בחינה, אנדערע צו
האט גארנישט געטון ברודער וועט דער וגו'. דשא עלי כשעירים אמרתי
איןאלאה אנשטאט רחל .יעקב האט דאך געארבעט פון
די נאך ארויפקומען נישט ער זאל
ווען צווייטער
און הימל, כדי זיך,
פוןאל עבןא ה
פעס גוט מיט דער דער ברודער האט גארנישט געטון צו ווערן זיין מ'זאל אנשטאט דעם טון עפעס גוט מיט דער
אוועקצוגעבן פון זיך ,כדי א צווייטער זאל נישט
ידידים. "רקבאון געשטאנען קיינעם, איז פון
המקדש חטאים בית קייןדער נישט און אראבער,
געטוןגרויס, אדער דיאזוי נ
מחול",
זכרונוכבודו רבי כבודו
טאהשער שמחל על נאר דער "חכם
קנאה",
אדער עצמותאז(קידושין לב):
אלימלך כלל ר'
רביל) דער דעם איז
(משלי יד, וועגן
ס'שטייט דערצו. עפעס דערויף
זיבעצן געארבעט
האבן ער וועט צוואנציג,
גרייט זיין און
מ'דארף הונדערטווייט ווי דעם פון ןן
עצמות זיך
קנאה" ,נאר געארבעט דערויף אדער געטון עפעס דערצו. ס'שטייט (משלי יד ,ל) "רקב עצמות קנאה" ,נאר
לערנען פון דעם ווי ווייט מ'דארף זיין גרייט ווען אפילו שמוץ, און חטאים בדברי
פון לפתוח
רעדן כשתבא
ווייל רחל באקומען
תורה לדברי צו
אזנך כדיהטית נאר אםנעכט
הקב"ה אזויפיל
אמר לבן
פ"י) (דב"רפאר במדרש פ א ר ל ב
ס'איזפסוק זאגטאז
נישט.
דער טויגאון
זיינס; וואס
דערפאר ס'איז עפעס תורה,
ווי אזויווי די
אינעווייניג ,אז
קוקן
אויס חלילה
פירט אליין
ער איזזאל
פון אויפפרעסן
לברכה דערפארחכםאונז דער ישראל.
וויבאלד זאל פארוואס?האחדות פון כלל
קנאה קיינמאל נישט מיט'ן כח האבן אינערליכן קשר ,וויבאלד זיינאר
איז מויל דאס וואס טאג א שעה אכצן אדער
תורהשמוץ ,איז דברי ושומעין דבריך כשם שהטית אזנך לשמוע דארפן לפניךרחל, משתתקיןפון תורה הכל
קינדער אפדי מיר,
אוןו א ר
ווי אינעווייניג, ן פון אינערליכן קשר ,וויבאלד זיי האבן קיינמאל נישט קנאה זאל אונז אויפפרעסן פון אינעווייניג ,ווי
שבטים .און מיר ,די קינדער פון רחל ,דארפן אחדות,פון
מעלהדיא דיבור פארלוירן עס יענעמ'ס ס'איז ווייב. פאר א ו
אסאך א הייליגער
און ס'איז גרויסערווייל
די אז לאזן אז די
לרחוק",
נישט ען אזא לאזן נישט אז
"שלום ווייל קודם זאל מען
פארוואס? דערזיין.מוחל
מצליח,איז קען ער זענען תורה, וואס געווארן
קיין זיין
איז מעגליך אז זיי זאלן בכלל נישט האבן קיין בשעה האבן ס'איז
נישט ווען
דבריבכלל
תורה זאלן לשמועקייןזיי
אז מעגליך
גערעדטאזנוידי שהטה איז
נישטע"ה שעל
וואס זענען מצליח ,זאל מען נישט לאזן אז די ס'האט אפגעהיטן,רבינו
הייליגע ממשה
אויפצושטעלן געוועןלמדגעווען אתה ט זוכה ומהיכן
און זי האט זוכה געווען אויפצושטעלן הייליגע לעבעדיג, געווארן. בלייבן דיבורים
המקדש חרוב די לעבט.
שקרינוביתצווייטער וואס רע
אהבה, ס'איז
און
רבינו ידידות
משה אזמען ביי
מער
אודאי אזוי
מענטשן מענטשןמיט
פארשטייט
אנדערע שלום,
ואיז דאך אנדערע
זינדיגן,
זאל חכם,
שטערקערער מענטשצו
תלמיד קנאה
ביי יעדן אזוי א
מ'שפירט אויבדיס'איז ווען
מצד עצמם" .דאס הייסט אז ביי געשוויסטער געשוויסטער ממה ביי דבריו מנין
הייסט אז דאס אז והאזינו
פארשטייט עצמם". ותחתונים
רחל מצד
אייבערשטן.עליונים
און
ווען מ'שפירט א קנאה צו אנדערע מענטשןחתונה נשתתקו
קעגן
דעם
דער תורה
זענען
פון
ס'קומט צו
וואס
דערלייגטבדברי לפתוח
דיבורים שבאנישט האט רחל
מוק'ס
למעשה האט רחל נישט דערלייגט פון דעם וועלט אפגערעדט ווען מ'טשעפעט א מענטש.
עליונים שנשתתקו אחדמנין שרעקליכןכן
לדקדקאבגם יש ובמדרש זה ואדברה. השמים ייג האלבענין האזינו
ווער איז נאנטער ,א
פרעמדער כב) –,א רחוק פון א ערגער. זה ואין להם, התחלה שהוא אופן, להם א
שיש אויף ווערן נתבזה גייט לאה
"זכרו תורת מלאכי (ג, זיךאין ס'רעדטזאגט פסוק דער פאר וויוועןפארגינען שמו,
הייסט על באשטייט".צווייטן,תורהווארטדי
דבריפארגייט און א וואס
שיש להם אב אחד שהוא התחלה להם ,ואין זה פאטש השמיםזאגט" ,אזאלהאזינו לאהולא ואדברה חשיבות,השמים האזינו דמדכתיב זה ,איר פירוש
אבלאיז א
ותחתונים.ממילא
נדערע .זצ"ל. אנדערע. און שעה זיבעצן מורא'דיגע
צווייטן ,און פארגינען פאר אנדערע. דאס
ידידות מיט זינדיגטקשר פון דער גוף געבויט א ווען האט
אז וואס
מהר"ל, מענטש
דער זאגט עבדי". משה
האח נקרא מצד התולדה ,ואין שם האח רק מצד האח רק מצד יותר
בלייבט. שםשאני ואין
כלומר
ווארט התולדה,
באקומעןאדבר,א אזמצד
ואני שותקים
סימנים
נקרא האח איבער די
אתם תהיו השמים
גיט זי
האזינו קאמר כרחך הכי על
ג אליממ
חברים ,מכבד צו זיין א צווייטן ,מעודד זיין א דערפאר וועט ער וואס טאג פונעם
חבר?תלמיד חכם יא ,פאר א נביא נישט!
ברודער אדער אפאר א
א זיין ווייטן ,מעודד חברים ,מכבד צו זיין א צווייטן ,מעודד זיין א מוואלברוז
ווערן. פארשעמט דוב ישכר
נישט רבי פון שכר,
עס אזוי" :כי הארץ ערקלערט
אמר ותשמע וכןער ברודער.לי.און
שומעין ער
ביי א
ותהיו איזשותקין תהיו לכךזייןאתם שכר,השמים אפ טשיבמעלה מן נ
עבודת יששכר ,פון רבי ישכר דוב מוואלברוז
"ולקרוב", א צו
גוף. דאךער לייגט נאכדעם
ס'איז ווייל
אהבת פוןנאר
חידוש, קייןאון צווייטן.
ענין נישט
דעם עסא איזאין מחזק זיין
ביי א ברודער .און ער ערקלערט עס אזוי" :כי
אבערזיך מ'דארף אפגעהיטן. געווען דיבור וויבאלד
אהבת דעם ענין פון מ'קען אמרי זיין אויף א דיבור, ולשמועמפייס לכם לשתוקמ'קען מ'דארף זיך מחזק זיין אין דעם ענין פון אהבת
יש דאסודם בשר נפשואני לשוןפי אין
אמרי אויסגעשמועסט
וואספאראשהםנישטשאע"ג כלומר עס ר.פסאוו אמרי פי,
ווערט אזוי
שוועסטער .אזוי ווערט עס אויסגעשמועסט אין
ווייל ער איז
שלום,גשמי, אויךא דבר איז ברודער פאר'ן רחלשטערקער און נענטער ווי חיבור דער איז חברער
גוף איז דער נאטור.זמן אזאיז
זיין איז חורבן פונעם בית דאס
נישטגוזר עלעס געווען! האט איז
הרע. מסירות
גערעדט קיין האט
חבר איז דער חיבור שטערקער און נענטער ווי
,איז דער צוליב איין זאך ,כדי נישט צו פארשעמען איר
וואס זמן וואס דער המקדש, אויסמעקן כאילו ס'איז נישט געזאגט שישתקו נישט
השמים שאני כלומר הארץ, ותשמע
חורבן פונעם בית המקדש ,איז דער זמן וואס איר השמיםפארשעמען האזינו אמר צו זה פי .ומפני
נישט זאך ,כדי
איז דאך טאטן. נשמה זעלבן פונעם
אבער די במציאות וואסאדאך אויף דעם איז – זיין חבר .ביי א ענטפער אז דער
זאך .אויפ'ן געמיינע יעצט אין די טעגס'איז חתן און גוטס. איר גערעדט
אוועקגעגעבן האט ער תשמעפה.
בלויז ניבול
וממילאנישט קיין
גערעדט דאהאט אד טאה
אז דער ענטפער אויף דעם איז – זיין חבר .ביי א
מיר טרויערן אויפ'ן טרויערן מיר דאסוכלאיז א לעבעדיגע זאך וואס איז השמים. כמו
געווארן. בחשיבות הארץ שאין פי אמרי
יעצט אין די טעג וואס מיר טרויערן אויפ'ן הארץ
בלויז אלעס דאס דברי,
און וישמעו
– פאלק טנ'ס
"כיאזפי ה' דא.געזאגט
אייבערשטנ'ס פאלק – און דאס אלעס בלויז הנביא ישעי' האט פארוואסזאך פארשטיין,
לאמיר אהבת יעצט (נתיב האלטנתיבות עולם מהר"ל אין מהר"ל דער
דער חבר? זיין אדער ברודער זיין
אוועק מיט קנאה ,אריין
דערפאר, ס'איז וואס הייליגסטע די זיין ברודער אדער זיין חבר? דער מהר"ל האלט אני כי שלי היא שהתורה
נאר ואדברה
שידוך, אמר
אנדערן איד.ולכך קיין
אן חכם,
טון געוועןתלמיד
דארפן מצער של
יעצט שהיא
נישט וועט התורה
האט זי ער מפני זה
י טעוו יז
אמאל געווען און ס'לאזט א געוויסן רושם. פונעם מאמע די זיין צו ישראל, כלל ן
איזפי"? "אמרי געזאגט האט דער רבינו מיט משה אזויוויאין
נישט זאך: זאך).אוןדיבר" מענטש, פרקאא') נענטער צו ווער איז רעים מינוט ,דער טראכטן א פי. אמרי מדבר וכן זי
נצחיות פון כלל ישראל ,צו זיין די מאמע פונעם
עס ערגער .וועגן נשמה מ'זינדיגט מורא'דיגע ברענגט א
טראכטן א מינוט ,ווער איז נענטער צו א מענטש, בחור אין בעסטן דעם
זאך).
אוועקגעגעבן האט טאה יז
דיבור איז ערגער ווי
פנימיות'דיגע נישטאקיין איז קשר פסוקים וואסגעבוירענער צוויי רעדן מ'קען אז דאך מיט'ןזאגט חיים
שייכות חפץ
א האבןדער צו געווען מוותר
פנימיות'דיגע מוותר געווען צו האבן א שייכות מיט'ן
ומפתה.האב
זי האט
תורהווי אונס ערגער שם רע מוציא איזתורה דעם פון שבת מוצאי די
מ'זאגטדאס איז זאך .לאמיר קמאדי פוןבפרק א
פלא פון
איינע מהר"לדיא דער זאגט
מיט אהבת חינם
ט קיין געבוירענער קשר איז נישט קיין פנימיות'דיגע
הייסט אז איך נבואה. איבער מעלה נאר,
זאגט דער מהר"ל א פלא פון א זאך .לאמיר כדאמרינן תורתו,
פון ער מאמע וועטנקראתדי
ממילא שהתורהצוהיא
זיין אויפגעגעבן
מינוט, תורהאהאט אין כל בעל
דיבורים אצל
וועלט .זי
הונדערטיז .טלעוו וזה שייך
געבוירן געווארן (אויב דער שלום מ'איז "שלוםוועלכן דערמאנט,מיט ווערט לך", אם כי
"ויתן דכתיב
ביי הקב"ה של שמו על התורה נקראת בתחלה רבא
עשו. אמר
בני דע"ז (דף יט).
געמיינע אלע
דיבורנביא
נבואה; דער אייבערשטנ'ס
געווארן זיין דעם איז נבואה אבער תורה. מיין ס'איז עפעס, פון ב"י מעבש
(אויבדידער מיט וועלכן מ'איז געבוירן געווארן (אויב דער
ישראל. כלל פוןער מאמע מיטזיין די קה ,צו י"באשבטי ט
מעשה
דער באשעפער זאל העלפן אז אונזער
מאמע פון אלע געמיינע בני עשו. נאכדעם אויך לרחוק. לרחוק. אויךוועט נאכדעם
וואס דיבורים געוואלד האבן
צומאל זיין שטערקער ווי א קשר פארוואס פראגע,קעןדי חיבור אזא זיך שטעלט ולקרוב". לרחוקדוכתי יהגה .וכן בכמה ובתורתו דכתיב שמו על נקראת ולבסוף חפצו. ה' בתורת
בתרא יב). (בבא גמרא
קשר א
די זאגט
טערקער ווי
זאל זיין ריכטיג .דער בית אהרן (פרשת נח)
באקומען דעם שוואכסטן שידוך ,עשו ,און זי וועט דעם וועגן איבערצוגעבן. עס זכיה די נאר האט מ'זאלזיקודם זאגן שלום לקרוב און דעם?
אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי א קשר
צוויי אנשטאטאז
פארקערט,
אריינגיין באקומען
ס'קען אויב וועט זי
גייט זי
שכר. און עשו,
באקומען וואס
דערויף שידוך,
און… שוואכסטן דעם…ןוא וו
איז געוואנדן אין אונז ,און נאכדעם
פארקערט ,אז מ'זאל קודם זאגן שלום לקרוב און
מענטשן ערשט פרעמדע און זייןלרחוק" "שלום
שטייט שלו
וואלט קודם
דאמרינן (קידושין דף לב ):חכם שמחל על כבודו כבודו מחול מפני שהתורה היא
מוילאז א
געזאגט, יעצט האבן מיר ה' פסוק ווי
דערויף איז דער הסבר מנביא". עדיף "חכם
מיט אהבת חינם
ואנדן אין דעם בעסטן שידוך וואס זי האט געהאט ,גייט זי
זי ע"ה גייטא הונדערט געהאט, האט שידוךג וואס זי
טןאב טייויכול
און אונז, פרעמדע מענטשן איז געוואנדן אין אונז ,און
אהבה צו מייןזיין אז
מרבה דיבר",
געדענקען ,אז
צו
"כי פי
אהבה לאמיר
זיין
טייטשט דעם
מרבה אז געדענקען,
שלום פאר'ן קרוב? לכאורה וואלט געדארפט זיין
לאמיר
געדארפט (מלאכי לכאורהדכתיב אנשטאטשמו,
קרוב?על
ונקראת
קען אין בחור.
פאר'ן
שלו
דעמאלט ערגסטן
שלום
שהתורה מינוט, דעם
רבינו משהאין באקומען
ווערטער ומכל שכן גייטלמחול.
פוןנביאאבער א
דערה';תפקיד
באקומען דעם ערגסטן בחור .אנשטאט תורת
אהבה צו
זענעןאיז
רבה זיין גייט ווערטער דאס
ברוך הוא. זיינעגאט תורה, רעדט ערשט נאכדעם תלמיד חכם איז א שטיק
זיין געדארפט וואלט לכאורה קרוב? פאר'ן
מהר"לפי.
אמרישלום
וכןאון המדבר,
לרחוק" "שלום זי
גייט
לאמיר געדענקען ,אז מרבה זיין אהבה צו
געהאט,הואשאני
קודם ואדברה
זי האט
שטייט
ווערטער! אמר וואס
204,000 אנשטאט
ולכך שידוךבעסטןעבדי,
אריינגיין בחור.
משה שעה תורת
דעםערגסטן
זיבעצןדעםכב) זכרו ומען םעג,
ד עב
פרעמדע מענטשן איז געוואנדן אין אונז ,און זאגט אין נתיב הלשון ,אז א דיבור
שטייט קודם "שלום לרחוק" און ערשט נאכדעם דער
דיבר" .קיין "אמרי פי" איז עס נישט. פי ה' און "כי
בנבואה לקרוב איבער שלום זאגןנאר פארוואסקודםזאגט פראגע,אז מ'זאל די ה' דבר,
פארקערט, זיך פי
אמר כי נבואה עשו,דברי לרחוקרקדברי תורה לדבר דעםבא שלא באקומען הנביא גייטקאזיבאבל ישעיה
אוועק מיט קנאה ,אריין
און… וואס גייט זי באקומען אנשטאט דעם? זי
אזא חיבור קען צומאל זיין שטערקער ווי א קשר
מויל. אונזער
א מעשה עבירה .ווייל מ'זעט אין
לרחוק ולקרוב" .שטעלט זיך די פראגע ,פארוואס
שלוםומפתה דאס
לרחוק.
"שלוםאונס
אויך
ערגער ווי
בנבואה
נאכדעם
דערמאנט ,אז אן ווערט דער תורה
וועט
שטעלט
ובין הנביאאיזשמדבר
זי און
ולקרוב".
ווערטער,
מיט אהבת חינם
המדבר
עשו.
ביי "ויתן לך",
שידוך,
אסאך
בני
גארשהיא
געמיינע של
שוואכסטן
שנקראת
דעם? זי
הכל פון
ישראל.
אלע
התורה
פון
אנשטאט
כלל
מאמע
באקומען
שישאביןסך
פון די
ס'איז
מאמע ההפרש
זיין די וזהו
זיין
זי י ןצוד
ו
י
סעמ
קה,
מ
יותרדער "שהתורה האזינו, פרשת אנהייב פסוק אין פונעםמיטנאר לימוד דער איז דער
י"ב שבטי קה ,צו זיין די מאמע פון כלל ישראל.
מיר
(אויב זכיה ,אז
געווארן די געבן
געבוירן אונז
מ'איז וועלכןזאל באשעפער באצאלט
ביי "ויתן לך" ,ווערט דערמאנט" ,שלום שלום
הקב"ה.גוטע דיבורים יעדן איינציגן טאג. מן אסאך זייערשהנבואה
ה ,אריין רעדט,
וואסאויך
תורה
בחוקתי) :נאר
אויףבן
שמים וארץ,
נישטא
זי האט אוועקגעגעבן דעם בעסטן בחור אין דער
ווען
וועלט .זי האט אויפגעגעבן צו זיין די מאמע פון די
עולם
פנימיות'דיגע דעם
קיין מויל
(פרשת
שטיל
אונזעראיזקשר
חשוב'ער פון
אויףווערן
אלימלך זאגט
דארפן ערדאדון
געבוירענער
זאך).בלויז
זיין אן
נישט
ר'
זאלןאון
דער רבי
הימל
לאמיר
מענטש,זענען
העולם".
ווערטער –
שםמוציאזאך.
אונסזיינע א
מכל
פון א
נענטערבייצו
במעלה
פלאא
וויבאלד
אז
אבער
אויס,
שבת א
איינע פון די פסוקים וואס מ'זאגט מוצאי שבת
קומטאיז
מוצאיטאטן,
מהר"ל
הונדערט .אין
ווער
מ'זאגט דער
פאר'ן
מורא'דיגע זאך:
מינוט, א
פופציג זאגט
שקלדברי
טראכטן
החכם שמדבר
באצאלט
פסוקים וואס
רעא
צו כי
מיט'ן
ס'קומטברענגט
אוועק מיט קנאה ,אריין
שייכות
מפני
מ'דארף האבן זייער א גוטןאיינע פון די
אקאונטענט
פרק א')
מנביא, האבן א חכם עדיף
רעים
געווען צו
די
יב).
דער
פון
בתרא
מאמע
מוותר
(בבאאין בחור
האט
די
בעסטןחז"ל
זיין
זי
שאמרו
צו אויפגעגעבן
ועקגעגעבן וזה
דעם
אה יז
האט
פונעםלפי שהנביא מדבר כן הנביא שלו ,ולא היא החכמה צוזאמרעכענעןאו דעם
התורה חכמה, דברי תויחצנתורה או
ברודער אדער א חבר?
רעים פרק א') ברענגט א מורא'דיגע זאך :אין
מאמע וואס
זיין די שכר צו ישראל, פון כלל נצחיות קענען
מענטשוויאיזדיאןגמרא ווערטער, קייןדער שטום ,אן ווערט אלעס בריאה. גאנצער עבירה,דער זיין פון אהבת (נתיבא עולם נתיבות מהר"ל אאין דער צט דארפן טון אן אנדערן שידוך ,נאר
זי וועט יעצט דארפן טון אן אנדערן שידוך ,נאר פה"? אז שבעל "תורה הייסט מען האלט מהר"ל צאלט דער חבר?
דער מהר"ל אין נתיבות עולם (נתיב אהבת מעשה אדער וואסמשה
ברודער
איז זייןובא מנביא.
ומפתה חכם
עדיףבלויז ולכךזיין
אלעס שלוקען
דאס שהואנקרא און
אייבערשטער פאלק – ולא
דברדער נאר דערפאר.ה'
אייבערשטנ'סזיךהקודש ופי רעבייאמצד רוח
טרויערן אויפ'ן מיר וואס טעג די אין יעצט דערלהם יש שהיאאוןיותר אירלאחתן אוועקגעגעבן ישט בלויז
מערבית
ממילא אוןרוח לקחי ,זו
כמטרמויל –
טאטן .האט דא נישט בלויז אוועקגעגעבן איר חתן און אויפ'ן יערוף
באלעבאס דכתיב טאטן. מאי
און א זעלבן
יהודה,אדון פונעםא
"אמרביירב רעבמציאות
חבר. כה,).
שם מוציאזיין
(שם דאך
איז – זאגטביי
דעם מ'צאלט דעם וואס
ענטפער אויף ולכךפוןהעלפט
אז מ'דארףוארץ לבד וואס השמים במעלה מן שכר גרויסן אזא פאר התורה,
חשבון מעלת
לבאר רואה
ווער איז נאנטער ,א
ישועותזמן וואס
אהבת
איז דער המקדש, איז בית
ווי ס'איז די מערב ווינט וואס קומט פונעם רוקן פון דער
פון ענין
אלע
וואספארא מסירות נפש איז דאס געווען! רחל
דעם
זיין ממשיך
שלום ,ווייל ער איז
אין זיין
ער
מחזק
קענען פונעם
ווייל
זיך
מויל חורבן
שלום,
מ'דארף
אונזער אויך וועט איז
עולם" -
ברודער אדער א חבר?
ברודער
נענטער מערפו של פאר'ן
שטערקער און אז
שבא אחר
דיבור.
חבר איז דער חיבור ולכך
א איז העולם.
וואס
איר
מכל פארשעמען
במעלה
צו אודאי
דאך במציאות פונעם זעלבן טאטן.
יותרדאך
צו
היא זיך
נישט
שהתורה
לוינט
אז פאר'ן ברודער איז אויך שלום ,ווייל ער איז
אויסגעשמועסט אין עסוהם כל העולם. רוחות
כדי
רחל
ווערט
רק
נו,
זאך,
תורה,
געווען!
איד.
אזויכך ד'
איין
דעם
דברי
שוועסטער.אחר
דאס
צוליב
פאר
ולשמוע
איז
געבן
נפש
טסעווששזכר שמים וארץ זכר
לשתוק א בילוצ
מסירות רא
אמרתי ,זו רוח צפונית ,שמזלת את הזהב" -דאס איז די צפון
וועלט. יענער פון"ולקרוב",
ייגט ער צו נישט
"ולקרוב", ברכות אלעצו ער מיט לייגט
אידן, נאכדעם
פאר אזוי" :כינאר כטל
און
עס "תזל
צווייטן.
ערקלערט
ווער איז נאנטער ,א
דער אז דערצו, וועלט. א
ערסיבה און די
מסביר ברודער.
מהר"ל איז ביי א דיבור.פון רבי ישכר דוב מוואלברוז דער
א צווייטן .און נאר נאכדעם לייגט ער צו "ולקרוב", ווערן .ארבעטן אויפ'ן שעמט
יששכר ,יחפור (כה ).אמר רב יהודה אמר רב מאי עבודתבפרק לא י תדובע ובבא בתרא
פארשעמט ווערן.
זיין א מעודד צווייטן, זיין א ידידותצו
מכבד חברים, דכתיב יערוף
א ווארט איז א
איבער בלייבט וואס תבואה מיט ביסל דאס פון ביז קשרתבואה, א די
געבויט קאליע
מצד האטרק מאכט
וואס
האח וואס
מענטש
שם ווינט
ואין התולדה, מצד נקרא האח זאל לאה אז סימנים
"ואילו פינו מלא שירה כים" ,אויב מיר וועלן גשמיות'דיגע זאך ,ממילא איז דער פגם איז א זצ"ל.רוח מערבית שבאה מערפו של עולם תזל כטל גוף ט זי .ל"צזכמטר לקחי זו
די איבער איר
קשר פון ידידות
ממילאמיט מענטש וואס האט געבויט א קשר פון ידידות מיט
גיט זי איר איבער די סימנים אז לאה זאל
דשא ,זו אנדערע.
עלי "כשעירים דעם.פאר פארגינען
פרעמדער קעגן און
ביליג
א צווייטן,
– שוין
רחוק איז אגאלד פון אזזיך טייער,
ס'רעדט אזוי ווערט
ווען
רוח צפונית אמרתי זו
אפהיטן אונזער מויל אז ס'זאל גארנישט זיין דארט
חוק – א לאה גייט נתבזה ווערן אויף א שרעקליכן אופן,
פרעמדער זה ואין להם, התחלה שהוא
מזרחית ווי ביים דיבור ,וואס איז א חלק אחד אב להם
אזוי גרויס שישנישטרוח אופן ,זהב מכיס ,כשעירים עלי דשא זו
ווען ס'רעדט זיך פון א רחוק – א פרעמדער
שרעקליכן הזליםאת אהזהב שנאמר שמזלתאויף נתבזה ווערן
לעבעדיגע זאך
וכו'". דרומיתא
אהבה, רוחאון ידידותוועןזו
עשב,מער עלי מיטוכרביבים
פוןשלום, וכו',
שטערקערערמזרחית רוחאז רביבים שמגדלת דערלייגטרוחפון דעם
דרומית נישטעלי עשב כשעיר רחל למעשה האט עמל
אנומענטשן אנדערע
דעמאלט "אין קנאה צו אויבערשטן, מ'שפירט צום שירה אויסער געשוויסטער נשמה, דערביי הייסט
פון קומט דאס דיבור עצמם".
דער נפש. מצד פונעם צווייטער זובית וכרביבים פארשטייט אז העולם אוןכלרחל שמשחרת
צו דער חתונה
ר ידידות און אהבה, שטערקערער שלום ,מיט מער ידידות און אהבה,
ס'קומט צו דער חתונה און רחל פארשטייט אז צווייטער בית המקדש חרוב געווארן. געווארן. המקדש חרוב
אז די לאזן נישט מען זאל א אסאך
מצליח, ס'איז
זענען ווייל
וואס לרחוק",
קיין "שלום קודם הייליגע אויפצושטעלן געווען זוכה האט זי
ע"כ. און
עשב ומגדלת א ו ן ה יז
שמים ענדיגן
געווען קענען
משעבד נישט מירנאר
יל ס'איז אסאך א
נישט וועלן
להודות",האט משה רבינו מספיקיםמען אז האבןזעט רעדט .א
גמרא נישט
וואסדער בכלל
פון איז דיזאלן נשמה
דער איז זיי
אז די מעגליך
אחדות ,די
ממללא. געווארןאיז
רוח ווען ס'איז פארלוירן דעם
קודם "שלום לרחוק" ,ווייל ס'איז אסאך א
ב..םי
ווען ס'איז פארלוירן געווארן די אחדות ,איז דער
ווייב. פאר א פסוק דער זאגט דערפאר אז אויס פירט ער שאמר כמודעם ג"כ צו דארפן רחל, פון קינדער די מיר, און שבטים. ש ב ט
אינעווייניג ,ווי
וואסהאטנאר ער פון
ברכות אויפפרעסןפי",
פילע
דיאמרי הארץאונזאויף אייבערשטן
ותשמע זאל קנאה
ואדברה דעם השמיםלויבן נישט "האזינוקיינמאל
זאגןאוןבייםשכל האבן
פונעם וארץ איזזיי
וויבאלד
דיבור קשר,
ישראל.דער אזאינערליכן אמרפון
ראיה כחוגו' ולא לקחי כמטר רוחות יערוףנאר ומה שאמר אצל ארבע
פסוק אר זאגט דער ער פירט אויס אז דערפאר זאגט דער פסוק
דערפאר כלל האחדות מיט'ן
רחל ווי באקומען כדי צו נעכט נאר זויפיל ךיזאצל
נאר מיט'ן כח האחדות פון כלל ישראל .דערפאר
פאר לבן אזויפיל נעכט נאר כדי צו באקומען רחל
אמרתי ,נאר
קנאה",
כטלמילי עצמות
תזלובכל "רקב
ומזוני, חייכמטרל)(משלי יד,
בבני שענקען, ס'שטייטוועט אונז ערדערצו. עפעס געטון אמרקען מען דערולכך בלא רוחות גרייט לעולם(פרקזיין מ'דארף
א"א מפני כי ווייט שומעין, דעם ויהיו פון
שותקין לערנען שיהיו זיךהשמים רעל
לקחי, "יערוף שבעולם. רוחות יעדערדי ד'צו גערעדטוואס
ידידים. אדעראויך
דעם
און דערויףזען פון
געשטאנען געארבעט
נשמה,
איז פוןהמקדש דער בית כד,
גרויס ,און קדושים
פרשת אזוי זאגט אין מדרש דער
ישתקו זה ומפני רוחות, ארבע אלו במקום עומדת התורה
געארבעט כי וגו',
דאך לקחי האט כמטר יעקב יערוף רחל. טאטק
אזוי גרויס ,און דער בית המקדש איז געשטאנען און ידידים.
תמיד. נישט זאל צווייטער א כדי זיך, פון אוועקצוגעבן א ו ו ע וצ
דמיטבעלי
לאה אנשטאט רחל .יעקב האט דאך געארבעט מויל, געטוןא
און גארגל, מיט א צונג, האט א בעל חי ז)" ,ולא יראה בך ערות דבר ,ערות דיבור" ,אויב
מיטצודער גוט כדי
העולם, עפעס רוחות דעם ד'טוןרעיםדיזענען אנשטאט
עשב" ,דאס
חברים, מ'זאל
צוויי פון ווערן זיין
וכרביבים
זיך ס'האנדלט דשא צו
עלי
ווען כשעירים
אהבה גארנישט האט
געווען ברודער
נישט דער איז לעולם.די גילוי שכינה חייםבחינה, אנדערע
רעיםנישט קענען אויסנארן מיט'ן אוועקגעבןחברים ,אים
זאל ון צוויי אנדערע בחינה ,די גילוי שכינה איז נישט געווען
זיין נישט אודאיגם כןאוןהתורה
אהבה ווען ס'האנדלט זיך פון צוויי חברים ,רעים
מיר טארן הרוחות כי
אוועקגעבן
ווערן. פעולת
תעשהמיט'ן
פארשעמט אויסנארן והתורה קענען
פ א ר ש שט
ע
משועבדצוגיין
רעים :מ'זאל אלעס איז באהבת סארטזייטן, זיין
מרבה פיראלע מיט וארץ צושמיםקנאה בריאה,און א דער וואסגאנצע פרט ס'איזאזא די ברודער,אןנאר זאגן תשובה) געווען ברודער'ס לשבתאיז
סארט
האט באקומען סימנים פון איר חתן יעקב ,כדי לבן גרעסערער
נפלאה,
גרעסערער
במסירות שליט"א
קשר שטערקערער
ווערן ומטיב לזולתו ,מסור בלב ונפש לכל קדשי הקהילה ועומד לימין רבינו
ביים צווייטן בית המקדש איז שוין געווען אן שוין המקדש דרוש ביתמהר"ל,
החשוב ,טוב
צווייטן (דרשות ביים
שטערקערער קשר און א גרעסערער סארט
נתבייש לידידנו
טובזאל ברכת מזל
צווייטער לבן
כדיאז א דייעקב,
גורמים חתן אליין סימנים פון איר מעןןיילא יד
לערנטפאר
וואס פלאץ איד ,איך "ר'
דעםאתלמיד חכם זאגן, אים און
חיבור,זיין צו יענעם
זיך מבטל צו געבוירן
אסאךאון אאלעס דארף זענעןתורה זיי דעראז צוגעפירט
צו האט באשעפער
ר חיבור ,אסאך א אסאך גרעסערער אוועקגעגאנגען.ד וב ר א ב י ה י " ו
ס'איז אזא טומאה אז די שכינה איז מ ו " ה י ש כ ר ס'איז אסאך א גרעסערער חיבור ,אסאך א אונז.האבן און זי חתונה ביים שוין האלטרוזי
ענדליך האלט זי שוין ביים חתונה האבן און זי
לערנסט"" ,איך בין דיך מקנא דו פלייסיג ווי קנאה זעלבער דער ביי טאטן, זעלבן דעם ביי געווארן דורך ד ך א נו
תורתלה'.ט וב
אזא טומאה אז די שכינה איז אוועקגעגאנגען.
רעים מן האחים", "לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים", לרג ל ש מ חת ה ו ל דת ב ת ו ל מ ז "לפיכך יותר חיבור הרעים מן האחים",
געברענגט עס האט עבירות דריי די פון איינע
ה חכ כח האחדות האט
פאר דיין גוטן בחור"" ,איך בין דיך מקנא מיט
געזינדיגט ,שלימות הקדושה. מאמען ,און ממילא זענען זיי ברידער.
איינע פון די דריי עבירות האט עס געברענגט
שלימות הקדושה.
אויסגעוועלט צו זיין חברים.דיין גוטן איידעם"" ,איך בין מקנא וויפיל חסד דו בתחתונים ,און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט
קול מתנהג בחסידות
בתחתונים ,און אויב מ'האט זיך פארזינדיגט מיט אויסגעוועלט צו זיין חברים.
נישט קיינמאל האט און אכציג וואס
שכינההוא מצב החיבור בעצמם" והארות
הרעות הערותשם וועלכע"אבל סיי א איזפאר אויך ביתגליון ,ווי צו באקומען דעם
פון פיר און אכציג וואס האט קיינמאל נישט
געמאכט מעצמם און קשר וואס זיי האבן אליין טוסט". גילוי מורא'דיגע געווען המקדש
העג געהאלטן דעם ביהמ"ק
הוראה של רבינו: להתקשר אל חדר
עמאכט מעצמם און קשר וואס זיי האבן אליין געמאכט מעצמם און
845.777.6777
בית המקדש איז געווען א מורא'דיגע גילוי שכינה
בחור א – יעקב קדוש קדושנו האבות,
גאנצער ס'איז א דער אהבה. אנדערש ,וויבאלד בייםאיז א חבר ענין ביי
דעם – אימעיל צו: שיקט אן
דעם בחיר האבות ,קדושנו קדוש יעקב – א בחור
פנימיות'דיגער פנימיות'דיגע ערשטן אזוי. מסביר איז ער
718.851.2299 Misnahegbachasidus@gmail.com
ז א פנימיות'דיגער איז ער מסביר דעם ענין אזוי .ביים ערשטן פנימיות'דיגע אהבה .ס'איז א פנימיות'דיגער
פיזישעצוויי דאך אז אבינו, יעקב באקומען גייט זי אוסט אז
עכטע,איינפירן יעדן טאג ,צו נעמען אןזאל זיך מענטשזאך ,אבערא ס'איז מיינטקיין מציאות פון פריינטשאפטנישט
האט געוואוסט אז זי גייט באקומען יעקב אבינו,
רופט: אדער
ער ס'איז אן עכטע, נישט קיין פיזישע זאך ,אבער ס'איז אן עכטע,
פארשרייבן :איך מוז זאגן א גוט
עשו .אבער רחל איז געווען די גליקליכע וואס און זיך צווישן צווייא צעטל פארבינדונג חיבור.
אויסגעוועלט צו האבן א
חורבן ביים ערשטן בית המקדש? מענטשן האבן המקדש? בית ערשטן ביים חורבן וואס גליקליכע די געווען איז ר רחל
דרוקט 9
מענטשן וואס איז
רבינו
וואס איז
חדרמענטשן
צו אז באזירטאאויף דעם
א
וואס האבן גורם געווען דעם 347.378.9482
חמורות
א פארבינדונג צווישן צוויי מענטשן וואס איז
שלשד') די(פרק נצח צו איןמיט האבן חתונה לגדולה" און זי גייטדער
מעודד זיין און מחזק זיין איד. אזויאיין קאנעקשאן',פארווארט דער שייכות צווישן זיי איז זאך ווי פרעגט: ישראל מהר"ל רעד
אז "הגדול לגדולה" און זי גייט חתונה האבן מיט צו די שלש חמורות וואס האבן גורם געווען דעם
קען זיין
קשאן' ,אזוי קען זיין 'ווייערלעס זאך ווי א 'ווייערלעס קאנעקשאן' ,אזוי קען זיין
לאה האט געוויינט ,ווייל זי האט פארשטאנען פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך פון קמצא ובר קמצא? איז עס טאקע א פארגלייך געוויינט ,ווייל זי האט פארשטאנען
פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא
4
ען אז ס'איז דא אזא פונקט ווי היינט ווייסט מען אז ס'איז דא אזא
און עשו גייען חתונה האבן מיט רחל און לאה. חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה חרוב געווארן צוליב שנאת חנם ,וועגן א מעשה ייען חתונה האבן מיט רחל און לאה.
גייען חתונה האבן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב ן. מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן.
פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש פארוואס טאקע איז דער צווייטער בית המקדש מ'זאל זיין נאנט און פארבונדן. נה האבן איינער מיט'ן אנדערן :יעקב
