gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

אורות יואל · Oires Yoel — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

מוציא לאור: אורות יואל · Oires Yoel

שבוע: האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

אורות יואל · Oires Yoel — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫כיפור‬ ‫תשפ"ז‬ ‫יום‬ ‫תורת רביה"ק מסאטמאר זיע"א‬ ‫או>ר ה<פרשה‬ ‫או>ר ה<דרוש‬ ‫וואס איז דער עיקר מצות תשובה מן התורה?‬ ‫פון די עקידה האט‬ ‫תורה‪ ,‬זעט זיך אויס אז ס'איז נאר אן 'הבטחה'‪ .‬און לויט‬ ‫דעם שטימט זייער גוט דער לשון הפסוק‬ ‫ֹלֶקיָך‬ ‫'ׁשּוָבה ִיִ ְׂׂש ָָר ֵֵאל ַַעד ה' ֱֱא ֶ‬ ‫ָ‬ ‫דער נביא זאגט (הושע יד‪ ,‬ב)‪:‬‬ ‫ִּכּ י ָכָ ַׁשְׁלְ ָּּת ַּב ֲֲּעוֶֹנֶ ָך'‪ ,‬מ'דארף פארשטיין דעם לשון 'עד ה'‬ ‫ער ארויסגעלערנט אז‬ ‫ס'העלפט תשובה‬ ‫'ׁשּוָבה ִיִ ְׂׂש ָָר ֵֵאל‬ ‫ָ‬ ‫ֹלֶקיָך'‪ ,‬ווייל דאס אז מ'קען תשובה טון איז נאר‬ ‫"ַעד" ה' ֱֱא ֶ‬ ‫ַ‬ ‫אלקיך'‪ ,‬וואס וויל ער דא מדגיש זיין?‬ ‫אן עצה פונעם אויבערשטן אליין‪ ,‬ווייל די תורה‪ ,‬די נבואה‬ ‫דער ביאור קען זיין לויט די פלוגתת הראשונים אינעם‬ ‫און די חכמה האבן נישט געגעבן די עצה פון תשובה‪.‬‬ ‫ענין פון תשובה‪ .‬רוב מוני המצוות רעכענען נישט אויס‬ ‫דער חיד"א (בספר אהבת דוד) ברענגט א מדרש‬ ‫מ'קען אבער מיישב זיין דעם מדרש און דעם פסוק אויך‬ ‫די מצוה פון תשובה אין די תרי"ג מצוות‪ ,‬נאר די מצוה‬ ‫פליאה‪' :‬בשעה שעקד אברהם את יצחק אמר‬ ‫לויט שיטת הרמב"ן וואס זאגט אז תשובה איז יא א מצוה‬ ‫פון 'וידוי'‪ ,‬אבער 'תשובה' וואס איז די 'חרטה' און 'עזיבת‬ ‫להקדוש ברוך הוא תן לבני עשרת ימי תשובה'‪,‬‬ ‫מן התורה‪ ,‬ווייל די תורה זאגט טאקע אז מ'זאל תשובה‬ ‫החטא' ווערט נישט געציילט צווישן די תרי"ג מצוות‪ .‬און‬ ‫ס'איז א גרויסע פליאה‪.‬‬ ‫טון‪ ,‬אבער דאס אז די עבירה ווערט אויסגעמעקט און‬ ‫אזוי קוקט אויך אויס פונעם רמב"ם (הלכות תשובה פ"ז ה"ה)‬ ‫דער ביאור קען זיין בהקדם וואס שטייט אין‬ ‫די תשובה ווערט נתקבל לרצון פארן אויבערשטן דאס‬ ‫וואס זאגט דער לשון 'והובטחו על התשובה ושבת עד‬ ‫שטייט טאקע נישט אין די תורה‪ ,‬און דאס איז וואס דער‬ ‫פרקי דרבי אליעזר (פרק ל"א)‪ ,‬אז ווען דער שווערד‬ ‫ה' אלקיך'‪ ,‬אז ס'איז אן הבטחה אז אויב מ'גייט תשובה‬ ‫אויבערשטער זאגט אז ס'ווערט אויסגעמעקט‪ ,‬ווי דער‬ ‫האט דערגרייכט די האלדז פון יצחק איז זיין נשמה‬ ‫טון גייט דער אויבערשטער מקבל זיין די תשובה‪ ,‬אבער‬ ‫ֹלֶקיָך‪ ,‬אז די תשובה גייט ארויף ביזן‬ ‫"ַעד" ה' ֱֱא ֶ‬ ‫פסוק זאגט ַ‬ ‫ס'איז נישט קיין מצוה‪ .‬דער זיידע ז"ל אין ישמח משה (פ'‬ ‫ארויסגעפלויגן‪ ,‬און ווען ער האט געהערט דעם קול‬ ‫אויבערשטן און ער איז עס מקבל לרצון‪.‬‬ ‫נשא ד"ה והתודו) שמועסט עס אויס באריכות‪ ,‬און ער איז‬ ‫וואס איז ארויסגעגאנגען צווישן די כרובים 'אל‬ ‫אבער דאס איז נאכנישט דער תכלית‪ ,‬אזוי ווי דער בעל‬ ‫מסביר א טעם פארוואס די תורה דערמאנט עס נישט‪.‬‬ ‫תשלח ידך אל הנער' איז זיין נשמה צוריק געגאנגען‬ ‫עקידה (פ' נצבים) זאגט‪ ,‬אין פסוק שטייט קודם‪ְ' :‬וְַׁשְׁבְ ָּּת‬ ‫אבער דער רמב"ן (דברים ל‪ ,‬יא) זאגט יא 'הרי זה הבטחה‬ ‫און אברהם האט אים אויפגעבינדן און יצחק האט זיך‬ ‫ְוְָׁשַׁמְעְ ָּּת ְבְֹקֹלֹו'‪ ,‬נאכדעם שטייט‪ְ' :‬וְָׁשׁב ה'‬ ‫ַ‬ ‫ֹלֶקיָך‬ ‫ַַעד ה' ֱֱא ֶ‬ ‫ומצוה'‪ ,‬זעט מען אז ער האלט אז ס'איז טאקע אן‬ ‫אויפגעשטעלט‪ ,‬און יצחק האט דורכדעם געוואוסט‬ ‫ֹלֶקיָך ֶֶאת ְׁשׁבּוְתְ ָך ְִוְִר ֲֲח ֶֶמָך ְוְָׁשׁב ְִוְִקֶּבְּצְ ָך ִִמָּכָ ל ָָה ַַע ִּּמים ֲֲאֶׁשׁר‬ ‫ֱֱא ֶ‬ ‫'הבטחה'‪ ,‬אבער ס'איז אויך א 'מצוה'‪.‬‬ ‫אז אזוי זענען די מתים אנגעגרייט צו אויפשטיין ביי‬ ‫ֹלֶקיָך ָׁשָּׁמּ ה'‪ ,‬און דער פסוק פירט אויס‪ִּ' :‬כּ י‬ ‫ֱֱה ִִפיְצְ ָך ה' ֱֱא ֶ‬ ‫תחיית המתים‪ ,‬און ער האט אנגעהויבן צו זאגן די‬ ‫דאס איז אבער זיכער‪ ,‬אפילו אויב ס'איז נישט קיין‬ ‫ֹלֶקיָך ְּבּ ָכָ ל ְלְ ָָבְבְ ָך ּוְבְ ָכָ ל ַנַ ְפְֶׁשׁ ָך'‪ ,‬לכאורה‬ ‫ָָתׁשּוב ֶֶאל ה' ֱֱא ֶ‬ ‫מצוה מדאורייתא‪ ,‬אז ס'איז א מצוה מדברי קבלה‪ ,‬ווייל‬ ‫ברכה 'ברוך אתה ה' מחיה המתים'‪.‬‬ ‫איז שווער‪ ,‬מ'האט דאך שוין איינמאל תשובה געטון‪,‬‬ ‫פארוואס שטייט נאכאמאל תשובה?‬ ‫דער נביא האט דאך געזאגט 'שובה ישראל'‪ ,‬דאס איז‬ ‫אזוי טרעפט מען אויך אין חידושי הריטב"א (בבא‬ ‫שוין א 'ציווי'‪ ,‬ער באפעלט אז מ'זאל תשובה טון‪ ,‬און‬ ‫מציעא פה‪ ):‬אז אין ברכת 'אתה גבור' ווערט דריי מאל‬ ‫זאגט דער בעל עקידה‪ ,‬אז די ערשטע תשובה רעדט‬ ‫דאס איז שוין זיכער א חיוב‪.‬‬ ‫מען בזמן הגלות‪ ,‬און אין גלות האט מען נישט אזא‬ ‫דערמאנט תחיית המתים‪ ,‬און די ערשטע מאל גייט‬ ‫ריכטיגן דעת‪ ,‬און לויט יענעם מצב הייסט עס אויך א‬ ‫חוץ מזה איז עס א 'סברא'‪ ,‬אז מ'האט פוגם געווען‬ ‫ארויף אויף דעם וואס דער אויבערשטער האט צוריק‬ ‫תשובה‪ .‬אבער ווען ס'וועט מקוים ווערן דער 'ושב ה'‬ ‫אינעם מלך דארף מען תשובה טון‪ ,‬ווי דער ישמח משה‬ ‫לעבעדיג געמאכט יצחק נאכדעם וואס זיין נשמה‬ ‫אלקיך את שבותך'‪ ,‬מ'וועט זוכה זיין צו די גאולה שלימה‪,‬‬ ‫שמועסט עס אויס‪ ,‬און יעדע דברי קבלה גייט צו מכח‬ ‫איז ארויסגעפלויגן פון אים בשעת די עקידה‪ .‬און ער‬ ‫וועט מען באקומען א העכערן דעת‪ ,‬און מ'וועט געוואויר‬ ‫א סברא‪ ,‬ווי מ'טרעפט אין די גמרא אסאך מאל (סנהדרין‬ ‫כב‪' ):‬עד דאתי יחזקאל מאן אמרה‪ ,‬אלא גמרא גמיר לן‬ ‫פירט אויס דארט אז די תחיית המתים פון סוף ברכה‪,‬‬ ‫ווערן אז די פריערדיגע תשובה איז נישט קיין ריכטיגע‬ ‫ואתי יחזקאל ואסמכה אקראי'‪ .‬ווייל די אלע מצוות וואס‬ ‫וואס מ'זאגט דארט 'ונאמן אתה להחיות מתים'‪ ,‬דאס‬ ‫תשובה‪ ,‬וועט מען דעמאלטס טון א תשובה בשלימות‬ ‫'בכל לבבך ובכל נפשך'‪.‬‬ ‫זענען מדברי קבלה האט מען געהאט בקבלה פון הלכה‬ ‫גייט ארויף אויף תחיית המתים וואס איז אנגעגרייט‬ ‫למשה מסיני‪ ,‬און די נביאים האבן עס דערנאך מסמיך‬ ‫צו זיין לעתיד לבא דורכן אויבערשטן אליין‪.‬‬ ‫דאס איז דער נביא מחזק כלל ישראל‪ ,‬אפילו מ'קוקט‬ ‫זיך טאקע אן און מ'זעט אז מ'איז זייער וויט פון די‬ ‫געווען אויף פסוקים‪ .‬על כל פנים זעט מען אז די מצוה‬ ‫לאמיר אויך מקדים זיין וואס ס'שטייט אין פרשת‬ ‫ריכטיגע תשובה‪ ,‬און מ'שפירט אז מ'קען גארנישט טון‪,‬‬ ‫פון תשובה איז זיכער א חיוב‪.‬‬ ‫דרכים (דרך ארוכה דרוש חמשה ועשרים)‪ ,‬אז פון תחיית‬ ‫ס'דאכט זיך אז מ'קען זיך נישט העלפן‪ ,‬דארף מען אבער‬ ‫נאר פונעם לשון המדרש קען מען לכאורה ברענגען‬ ‫המתים לערנט מען ארויס אז די אידן האבן א דין‬ ‫וויסן אז מ'זאל זיך נאר 'אביסל' מתאמץ זיין און מ'זאל‬ ‫א ראיה צום שיטת הרמב"ם‪ ,‬ווייל דער מדרש (ילקוט‬ ‫'בנים למקום'‪ .‬ווי מ'טרעפט אין תוספות (סנהדרין לט‪).‬‬ ‫נאר אביסעלע וועלן דעם אמת אזוי וועט זיין סייעתא‬ ‫יחזקאל רמז שנ"ח) זאגט‪' ,‬שאלו לחכמה נפש החוטאת‬ ‫אז דער אויבערשטער האט זיך געמעגט מטמא זיין צו‬ ‫'ׁשּוָבה ִיִ ְׂׂש ָָר ֵֵאל ַַעד ה'‬ ‫ָ‬ ‫דשמיא‪ .‬און וועגן דעם זאגט ער‬ ‫במה תתכפר'‪ ,‬האט די חכמה געענטפערט איין זאך און‬ ‫ֹלֶקיָך'‪ ,‬זאלסט וויסן אז דאס גייט צום באשעפער‪ ,‬און‬ ‫ֱֱא ֶ‬ ‫די נבואה עפעס אנדערש‪ ,‬און די תורה הקדושה האט‬ ‫באערדיגן משה רבינו כאטש וואס דער אויבערשטער‬ ‫אויב דו וועסט אמת'דיג וועלן וועסטו האבן א כח אלקי‬ ‫געזאגט 'יביא קרבן ויתכפר'‪ ,‬אבער דער אויבערשטער‬ ‫איז א כהן‪ ,‬וויבאלד די אידן ווערן אנגערופן 'בנים‬ ‫און דער בורא כל עולמים וועט העלפן‪ .‬אבער באמת‬ ‫האט געזאגט 'יעשה תשובה שנאמר שובה ישראל עד ה'‬ ‫למקום'‪ ,‬און א כהן מעג זיך מטמא זיין פאר זיין קינד‪.‬‬ ‫אפילו צו באקומען דאס שטיקעלע רצון דארף מען אויך‬ ‫אלקיך'‪ .‬איז לכאורה פון דא א ראיה אז תשובה איז נישט‬ ‫און אזוי טרעפט מען אויך אין די גמרא אנהויב מסכת‬ ‫סייעתא דשמיא‪ ,‬אבער אויב מ'איז זיך מתאמץ דערויף‬ ‫קיין מצוה מדאורייתא‪ ,‬ווייל אויב שטייט עס ארויס אין‬ ‫תענית‪ ,‬אז דער מפתח פון תחיית המתים געפינט זיך‬ ‫און מ'זוכט עס אמת'דיג העלפט דער אויבערשטער‪.‬‬ ‫די תורה וואלט די תורה געדארפט זאגן 'יעשה תשובה'‪,‬‬ ‫בידו של הקב"ה און ס'ווערט נישט איבערגעגעבן פאר‬ ‫(ס"ג האזינו‪-‬שובה תשכ"א)‬ ‫און וויבאלד דער אויבערשטער זאגט עס און נישט די‬ ‫המשך בעמ' הבא‬ ‫א‬ ‫רופיכ םוי תשפ"ז‬ ‫‪ -‬לשון רבינו ‪-‬‬ ‫או>ר הסי<פו<ר‬ ‫באמת מתחנן אויף די עונות‪ ,‬מען איז אויף זיך מקבל צו גיין אין דרך האמת‪ ,‬אז מען בעט זיך‬ ‫דער זיידע [הייטב לב] זכרונו לברכה ברענגט (רב טוב פרשת בלק) פון רבי ר' זושא‪ ,‬דער רבי ר'‬ ‫אמת'דיג ביים באשעפער מען זאל נתקרב ווערן לתורתו ולעבודתו און צו תשובה שלימה‪ ,‬קומט‬ ‫זושא האט געזאגט אז ער האט נאכנישט געזעהן א מלאך פון א אידישע עבירה זאל זיין גאנץ‪,‬‬ ‫די זאך אן פארן בורא כל עולמים‪ ,‬אז דער בורא כל עולמים זאגט עדות‪ ,‬דער בורא כל עולמים‬ ‫עס אים צובראכן עפעס אן אבר‪ ,‬דורך דעם קרעכטץ וואס מ'טוט‪ ,‬אפילו מ'טוט די עבירה איז א‬ ‫איז דעמאלטס מלמד זכות אויף יעדן איד וואס וויל תשובה טון‪ ,‬ער זאל מאכן פונעם מזיד‬ ‫איד צובראכן‪ ,‬עס טוט אים וויי דאס הארץ‪ ,‬ער וויל עס נישט טון‪ ,‬נאר ער איז נישט ביי זיך‪ ,‬ער‬ ‫א שוגג‪ ,‬אז עס איז מתוך טירוף הדעת‪ ,‬וואס קיינער ווייסט נישט דאס פנימיות פונעם גאנצן‬ ‫איז נישט בכח זיך מתגבר צו זיין‪.‬‬ ‫מענטש ווי ווייט מען איז באפאנגען‪.‬‬ ‫הגם עס איז נישט קיין תירוץ מספיק אויף דער גוף העבירה‪ ,‬אבער דאך איז עס א לימוד‬ ‫ֹלֶקיָך‪ ,‬מען זאל תשובה טון‬ ‫ׁשּוָבה ִיִ ְׂשְ ָָר ֵֵאל ַַעד ה' ֱֱא ֶ‬ ‫ָ‬ ‫איבערדעם זאגט דער פסוק (הושע יד ב)‬ ‫זכות מען זאל אים אביסל מקיל זיין‪ ,‬ווייל עס איז א חילוק ווי אזוי מ'האט געטון די עבירה‪.‬‬ ‫פארן באשעפער איי ווי אזוי איז מעגליך‪ ,‬ווער קען דען אויף אזויפיל זדונות תשובה טון‪ ,‬זאגט‬ ‫[אזוי ווי עס שטייט אין מדרש (ילקוט בשלח רמז רלד)‪ ,‬דער שר של ים האט געזאגט] מה בין‬ ‫ער ִ�ִּכי ָכָ � ַַׁשְלְ �ָָּת ַ �ַּב ֲֲעֹוֹ ֶנֶ ָָך‪ ,‬דער בורא כל עולמים וועט מלמד זכות זיין‪ ,‬און ער וועט מאכן פונעם עון‬ ‫אלו לאלו‪ ,‬הללו עובדי עבודה זרה והללו עובדי עבודה זרה‪ ,‬אמר לה הקב"ה‪ ,‬שוטה שבעולם‬ ‫א שוגג אז דו וועסט קענען דערגרייכן די תשובה‪ ,‬איבעדעם זאגט דער מדרש (ילקוט הושע רמז‬ ‫אתה דן שוגג כמזיד ואונס כרצון‪ ,‬עס איז א חילוק ווען איינער טוט מיט א קלארן דעת‪ ,‬ער איז‬ ‫תקלב) אל תיקרי ַַעד אלא ֵֵעד ה' אלקיך‪ ,‬דער בורא עולם וועט מעיד זיין‪ ,‬מען זאל מאכן פונעם‬ ‫ביי זיך ווען ער זינדיגט‪ ,‬צי מען טוט עס מתוך שעבוד וטירוף הדעת‪ ,‬מען איז נישט ביי זיך‪ ,‬לגבי‬ ‫מזיד א שוגג אז עס איז געווען מתוך טירוף הדעת דאס ווייסט נאר דער בורא כל עולמים‪ ,‬א‪-‬ל‬ ‫זיי האט עס געהייסן ווי אן אונס‪.‬‬ ‫דעות ה'‪ָָ ,‬אּפּ ציוועגן און ָָאּפּ צושאצן דאס פנימיות הלב קען נאר דער בורא כל עולמים אליין‪.‬‬ ‫(לשון רבינו מדברות קודש ס"ג האזינו שובה תשט"ז)‬ ‫דאס איז נישט מספיק אויף די עבירות‪ ,‬דאס איז נאר א תירוץ עס איז א חילוק פון די‬ ‫אומות העולם‪ ,‬אבער זיי האבן געדארפט תשובה טון‪ ,‬שטייט אין מדרש (שמו"ר א‪ ,‬לו; טו‪ ,‬א)‪ ,‬זיי‬ ‫האבן געהאט הרהורי תשובה‪ ,‬מען האט דאך אריינגעברענגט א הרהור תשובה דעמאלטס ביים‬ ‫~‬ ‫קרבן פסח‪ ,‬און נאכדעם די אלע טעג וואס מען האט געציילט ביז מתן תורה‪ ,‬זיי האבן כסדר‬ ‫שטייט אין זרע קודש (ראש השנה ד"ה הסובל)‪ ,‬דער דברי חיים אין פרשת נח ברענגט עס אויך –‬ ‫דערנאך תשובה געטון‪ ,‬זיי האבן אוודאי געדארפט פאררעכטן די אלע עבירות וואס זיי האבן‬ ‫שמעתי מאדוני מורי ורבי החכם זכרונו לברכה‪ ,‬אז ער האט געהערט פונעם הייליגן ראפשיצער‬ ‫געטון‪.‬‬ ‫רב‪ ,‬ער זאגט [עס נאך] פון ספרי מוסר‪ ,‬אבער עס שטייט אין אותיות דרבי עקיבא (ומובא בקב‬ ‫איבערדעם זאגט דער רמב"ם אין הלכות תשובה (פ"ג ה"ב)‪ ,‬אז רוב זכיות און רוב עונות גייט‬ ‫הישר פרק א)‪ ,‬אז דעם עולם וואס מען רופט אויס א חטא טובל'ט מען כמה פעמים‪ ,‬אין די‬ ‫נישט לויטן מספר‪ ,‬עס איז פארהאנדן אן עון וואס איז מכריע אסאך‪ ,‬און ווידער מצות – זכיות‬ ‫עולמות עליונים קען מען נישט סובל זיין קיין זוהמא פון א חטא‪.‬‬ ‫וואס איז אסאך מכריע‪ ,‬דאס קען קיינער נישט אפוועגן‪ ,‬קיין שום מלאך און קיין שום בית דין‪,‬‬ ‫האט דער הייליגער ראפשיצער רב געזאגט‪ ,‬ווי אזוי קען מען אויסרופן א חטא פארן בורא‬ ‫נאר דער בורא עולם אליין א‪-‬ל דעות ה'‪ .‬זעהט אויס ווייל צו וויסן דאס פנימיות ווי ווייט מען‬ ‫כל עולמים‪ ,‬ווי קען קומען א חטא פארן באשעפער‪[ .‬נאר] אין הכי נמי‪ ,‬יעדע זאך האט א ניצוץ‬ ‫איז געווען דערביי ביי דער עבירה‪ ,‬צי עס איז נישט געווען קיין טירוף הדעת‪ ,‬און ווידער ביי‬ ‫הקדוש‪ ,‬און וואס איז דער ניצוץ הקדוש פון דער עבירה‪ ,‬דארט ליגט א כח התשובה‪[ ,‬ווייל] אויף‬ ‫די מצות ווי ווייט מען איז געווען דערביי‪ ,‬דאס ווייסט נאר דער בורא עולם אליין‪ ,‬נאר דער‬ ‫יעדע עבירה איז דא א תשובה וואס שטייט דאך דערויף‪ ,‬די תשובה איז זייער גרויס‪ ,‬עס איז דא‬ ‫באשעפער קען אפוועגן יעדנ'ס עבירות און יעדנ'ס מצות‪.‬‬ ‫דיעות אז בעלי תשובה זענען נאך העכער‪ ,‬במקום שבעלי תשובה עומדים אין צדיקים גמורים‬ ‫יכולים לעמוד (ברכות לד‪ ,):‬די תשובה ליגט דאך אין דער עבירה‪ ,‬רופט מען אויס פארן בורא כל‬ ‫ממילא קען אמאל זיין א מציאות אז אפילו זדונות זאל דער בורא כל עולמים דן זיין‬ ‫עולמים דער און דער האט געטון א זאך וואס ער דארף האבן אזא און אזא תשובה‪ ,‬אזוי ווערט‬ ‫כשגגות‪ ,‬ווייל ער זעהט די גרויסע הסתרה און די גרויסע ביטערע נסינות‪ ,‬דאס חשכות‪ ,‬דער‬ ‫נזכר דער חטא‪ ,‬דעם חטא אליין קען גארנישט מזכיר זיין‪ ,‬לפניו חנף לא יבוא (איוב יג טז)‪ ,‬טהור‬ ‫גרויסער טירוף הדעת וואס עס נעמט צו דעם דעת מיט די מחשבה‪[ ,‬אזוי ווי] חכמינו ז"ל זאגן‬ ‫עינים מראות ברע (חבקוק א יג)‪[ ,‬אפילו] אויף א קלענערן מקום קדוש קען מען נישט מזכיר זיין‬ ‫(ירושלמי שבת פי"ד ה"ג) ונתן עול ברזל על צואריך (דברים כח) זה הרעיון‪ .‬עס איז פארהאנען אן עול‬ ‫קיין חטא‪ ,‬אין די עולמות עליונים קען נישט קומען קיין חטא‪ ,‬מען טובל'ט עס כמה פעמים‪,‬‬ ‫ברזל אז מען האט נישט די מחשבה אין די הענט‪ ,‬מען קען נישט אינגאנצן מושל זיין איבער זיך‪.‬‬ ‫דארט קומט נאר די תשובה‪.‬‬ ‫דעם לימוד זכות קען נאר דער בורא כל עולמים אליין זאגן‪.‬‬ ‫(לשון רבינו מדברות קודש ס"ג האזינו שובה תשכ"ח)‬ ‫נאר דאס אליין איז געזאגט נאר אז מען טוט תשובה פארן בורא כל עולמים‪ ,‬און מען איז‬ ‫המשך אור הקודש‬ ‫המשך אור הדרוש‬ ‫דער בורא כל עולמים זאל העלפן‪' ,‬מאשפות‬ ‫דער אייבערשטער‬ ‫א שליח‪ ,‬ווי ס'שטייט אין פסוק (יחזקאל לז‪ ,‬יג)‪ִ' :‬וִ ַיַד ְְע ֶּּתם‬ ‫זאל משפיע זיין‬ ‫דלותינו תרוממינו'‪.‬‬ ‫רֹוֵתיֶכֶ ם'‪ ,‬און רש"י זאגט 'אני‬ ‫ִּפ ְְת ִִחי ֶאֶ ת ִִק ְְב ֵ‬ ‫ִּכּ י ֲֲאִנִ י ה' ְּב ִ‬ ‫ה' – ולא על ידי שליח'‪ .‬און אזוי ווי דער אויבערשטער‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן – אידן וואס‬ ‫און אריינשיינען‬ ‫איז דאך א כהן‪ ,‬איז פון דא א ראיה אז כלל ישראל האט‬ ‫ווילן גיין אין דרך ה' – זאל מען משפיע זיין מן‬ ‫אין די הערצער‬ ‫א דין פון 'בנים למקום'‪ ,‬און וועגן דעם וועט זיך דער‬ ‫אויבערשטער מעגן מטמא זיין צו כלל ישראל‪.‬‬ ‫השמים‪ ,‬און אריינשיינען אין די הערצער‪ ,‬מען זאל‬ ‫ִִּד ְְרׁשּו ה' ְּבְ ִִה ָָּמ ְְצאֹו ְְק ָָר ֻֻאהּו ִּבִ ְְהיֹותֹו ָָקרֹוב (ישעיה‬ ‫און דער בני יששכר (מאמר ימי הגבלה אות ה') ברענגט‬ ‫די זכיה האבן מקבל זיין דעם עול תורה – און דעם‬ ‫נה ו)‪.‬‬ ‫פונעם חיד"א אז דאס וואס תשובה העלפט נאר פאר‬ ‫עול מלכות שמים‪ ,‬מיר זאלן נאך האבן די זכיה‬ ‫א איד און נישט פאר א גוי‪ ,‬איז צוליב דעם וואס די‬ ‫מתקן זיין וואס מען האט פוגם געווען – ווי לאנג‬ ‫יעצט האבן מיר נאך די [פאר] טאג אין די‬ ‫אידן האבן א דין פון בנים למקום‪ ,‬און דער כלל איז אז‬ ‫עס איז נאך צייט‪[ ,‬און ווען] דער בורא כל עולמים‬ ‫עשרת ימי תשובה‪ ,‬עס קומט שוין דער הייליגער‬ ‫'אב שמחל על כבודו כבודו מחול'‪ ,‬ווידעראום די אומות‬ ‫וועט העלפן – מיר וועלן זוכה זיין מקבל זיין פני‬ ‫טאג‪ ,‬דער אמת‪ ,‬מען דארף האבן ביי זיך אליין‬ ‫העולם האבן א דין פון 'עבדים למקום'‪ ,‬און ביי זיי איז‬ ‫משיח צדקינו – זאל מען נישט מקבל זיין מיט‬ ‫התבוננות‪ ,‬מען זאל וויסן וואו מען האלט‪ ,‬מען זאל‬ ‫דער כלל 'מלך שמחל על כבודו אין כבודו מחול'‪.‬‬ ‫חרפה ובבושה – אז מען איז חלילה געווען פון די‬ ‫האבן די זכיה – מען זאל קענען באמת זיך מתחרט‬ ‫לפי זה איז מיושב דער מדרש פליאה כמין חומר‪,‬‬ ‫ְְמ ַַר ְְח ִִקים את הגאולה‪.‬‬ ‫זיין – אויף אלע דרכים לא טובים – וואס יעדער‬ ‫ווייל בשעת די עקידה איז דאך נתגלה געווארן פאר‬ ‫ווייסט ביי זיך‪ ,‬מען זאל האבן די זכיה מקבל צו זיין‬ ‫יצחק דער ענין פון תחיית המתים‪ ,‬און דעמאלטס האט‬ ‫ירחם ה' על עמו ועל ארצו‪ ,‬מען זאל במהרה‬ ‫דעם עול מלכות שמים‪.‬‬ ‫ער געזאגט די ברכה פון 'מחיה המתים' וואס דארט איז‬ ‫געהאלפן ווערן‪ ,‬מיר זאלן האבן די זכיה דינען דעם‬ ‫אויך מרומז די תחיית המתים דלעתיד דורכן באשעפער‬ ‫דער בורא כל עולמים זאל העלפן‪ ,‬עס קומט‬ ‫אליין‪ ,‬האט ער דאך פון דעם פארשטאנען אז כלל‬ ‫באשעפער באמת ובתמים‪ ,‬מען זאל זוכן דעם‬ ‫ישראל האט א דין 'בנים למקום'‪ ,‬און וועגן דעם מעג‬ ‫נאך די טעג – וואס מיר האבן נאך פון די הייליגע‬ ‫אמת – און מען זאל טאקע זיין ביים אמת‪ ,‬עס זאל‬ ‫ער זיך מטמא זיין צו כלל ישראל טראץ וואס ער איז א‬ ‫טעג‪ ,‬מיר זאלן האבן די זכיה צו זאגן אמת'דיגע‬ ‫ארויסקומען א כבוד שמים בכלל ובפרט‪ ,‬מען זאל‬ ‫תפלות פארן בורא כל עולמים‪ ,‬מען זאל זיין דבוק‬ ‫כהן‪ ,‬איז ער שוין יעצט פארזיכערט אז עס העלפט פאר‬ ‫געהאלפן ווערן במהרה‪ ,‬עס זאל טאקע זיין א שנת‬ ‫זיי תשובה‪ ,‬ווייל אב שמחל על כבודו כבודו מחול‪.‬‬ ‫אין באשעפער‪[ ,‬השי"ת זאל] מקבל זיין תפלתינו‬ ‫חיים וברכה‪ ,‬א שנת גאולה וישועה‪ ,‬דער בורא‬ ‫– און מקבל זיין תפלות ישראל‪ ,‬מען דארף דאך‬ ‫דאס זאגט דער מדרש‪' ,‬בשעה שעקד אברהם את‬ ‫כל עולמים זאל דערפרייען יודישע הערצער‪ ,‬עס‬ ‫יצחק'‪ ,‬האט ער דאך זוכה געווען צו תחיית המתים‪ ,‬און‬ ‫נישט צו זאגן ווי ווייט דאס דור איז אנגעוויזן אויף‬ ‫ער האט פארשטאנען אז כלל ישראל האט א דין 'בנים‬ ‫זאל נתמלא ווערן משאלות לבינו לטובה – מיט‬ ‫ישועת השי"ת‪ ,‬דער אמת‪ ,‬מען קען זיך גארנישט‬ ‫למקום'‪' ,‬אמר להקב"ה תן לבני עשרת ימי תשובה'‪,‬‬ ‫א ישועה אמיתית‪ ,‬בהתגלות כבוד שמים עלינו‬ ‫מצייר זיין מיטן שכל – ווי אזוי עס זאל קענען‬ ‫ווייל דורכדעם וואס די אידן האבן א דין בנים למקום‬ ‫במהרה בימינו אמן‪( .‬לשון רבינו מדברות קודש ס"ג‬ ‫ווייטער האבן א תקומה‪ ,‬טאקע נאר – טאקע נאר‬ ‫העלפט פאר זיי תשובה‪.‬‬ ‫האזינו תשכ"ג)‬ ‫– עס איז 'צפייתינו צופיות' צום בורא כל עולמים‪,‬‬ ‫(ס"ג האזינו‪-‬שובה תשכ"ז)‬ ‫רופיכ םוי תשפ"ז‬ ‫ב‬ ‫‪ -‬לשון רבינו ‪-‬‬ ‫או>ר הקו<דש‬ ‫מען זאל נאר אביסעלע 'וועלן'‬ ‫מען פארלאנגט שוין פון אונז‬ ‫איז דא סייעתא דשמיא‬ ‫נאר א 'שטיקעלע' עבודה‬ ‫דער נביא האט געזאגט ׁשּוָבָ ה ִיִ ְְׂש ָָר ֵֵאל ַַעד ה' ֱֱאֹלקיָך ִּכִ י ָכָ ַַׁשְלְ ָָּת ַּבַ ֲֲעֹוֶֹנֶ ָך (הושע יד ב)‪.‬‬ ‫ִִּד ְְרׁשּו ה' ְּבְ ִִה ָָּמ ְְצאֹו ְְק ָָר ֻֻאהּו ִּבִ ְְהיֹותֹו ָָקרֹוב (ישעיה נה ו)‪.‬‬ ‫לעולם מען קוקט זיך דאך אן‪ ,‬מען בארעכנט זיך‪ ,‬מען איז זייער ווייט פון תשובה‬ ‫דער נביא זאגט אז מען זאל ארום פארשטן דעם באשעפער ווען ער געפונט זיך‪.‬‬ ‫שלימה‪ ,‬די הערצער זענען פארשטאפט‪ ,‬וויאזוי קומט מען צו צו תשובה‪ .‬האט דער בורא‬ ‫זאגט די גמרא (ר"ה יח‪ ).‬אימתי הוא נמצא בין ראש השנה ליום כיפור‪ .‬הגם באמת קען מען‬ ‫כל עולמים געזאגט אפילו דו וועסט דיך אנקוקן אזוי נידריג‪ ,‬דו וועסט זעהן מען איז אזוי‬ ‫אלעמאל‪ ,‬הקדוש ברוך הוא איז דאך מלא כל הארץ כבודו 'מי כה' אלקינו בכל קראינו‬ ‫נידריג‪ ,‬דו קענסט גארנישט טון‪ ,‬עס דאכט זיך אז מען קען זיך נישט העלפן‪ ,‬דארף מען‬ ‫אליו'‪ ,‬מיט אן אמת'דיגע תנועה פארן באשעפער‪ ,‬מיר זאלן דאס נאך אמאל זוכה זיין‪.‬‬ ‫וויסן מען זאל נאר 'אביסל' זיך מתאמץ זיין‪ ,‬מען זאל נאר אביסעלע 'וועלן' דעם אמת איז‬ ‫אבער אליבא דאמת‪ ,‬קען מען נישט [אייביג] צוקומען אזוי לייכט ווי מען קען אין‬ ‫דא סייעתא דשמיא‪.‬‬ ‫די הייליגע טעג‪ ,‬עס איז דאך אן אנדערע מין השפעה די הייליגע טעג‪ ,‬א איד קען נתקרב‬ ‫זאגט דער פסוק 'שובה ישראל'‪ ,‬זאלסט 'דאך' תשובה טון ווי אזוי עס איז‪' ,‬עד ה'‬ ‫ווערן צום בורא כל עולמים‪ ,‬דאס קען מען דאך גארנישט משיג ומשער זיין‪ .‬אוי לאמיר‬ ‫אלקיך' זאלסט וויסן אז דאס גייט צום באשעפער‪ ,‬אז דו וועסט 'וועלן' וועסטו האבן א‬ ‫נישט פארשלאפן אזא הייליגע צייט‪ ,‬מען ווארט אויף דעם – מיר זאלן קענען האבן איין‬ ‫כח אלקי‪ ,‬דער בורא כל עולמים וועט העלפן‪ .‬אבער דאס דארף מען וויסן מען זאל 'וועלן'‬ ‫רגע‪ ,‬מען זאל זיך אויסגיסן דאס הארץ פארן באשעפער‪.‬‬ ‫תשובה טוהן‪.‬‬ ‫~‬ ‫נאר דער אמת'ן אריין‪ ,‬דאס שטיקעלע 'רצון' ברויך מען אויך סייעתא דשמיא‪[ ,‬אבער‬ ‫קען זיין עס איז 'נאך' מרומז וואס דער נביא האט אונז מרמז געווען‪[ .‬לכאורה]‬ ‫אז] מען איז זיך פונה דערצו אמת'דיג‪ ,‬מען זוכט עס אמת'דיג‪ ,‬העלפט דער בורא כל‬ ‫פארוואס שטייט 'דרשו' און דערנאך 'קראוהו'‪.‬‬ ‫עולמים איז 'עד ה' אלקיך'‪ ,‬דאס אליין ברויך מען סייעתא דשמיא גבוה מעל גבוה [שומר]‪.‬‬ ‫[קען זיין] עס שטייט אין מדרש (דברים רבה פ"ב סי"א) אברהם אבינו האט געזאגט עס‬ ‫דער אמת איז טאקע אזוי‪ ,‬אן סייעתא דשמיא קען מען גארנישט טון‪ ,‬עס איז נישט‬ ‫וועט אמאל אויפשטיין א דור‪ ,‬וואס אידן וועלן נישט קענען מתפלל זיין‪ ,‬וויאזוי וועלן זיי‬ ‫פארהאנדן קיין תשובה‪ ,‬עס איז נישט פארהאנדן גארנישט‪ ,‬ווי [ווייט] א מענטש איז‬ ‫געהאלפן ווערן‪ ,‬האט הקב"ה געזאגט חייך בכל עת שיקראו לפני [אני אענה אותם]‪ ,‬ווען‬ ‫איבערגעגעבן פאר די כוחות היצר אין די מורשי הלב‪ ,‬ווי ווייט איז מען אריינגעכאפט‬ ‫זיי וועלן מיך רופן‪ ,‬וועל איך זיי העלפן‪ .‬פרעגט מען די קשיא‪ ,‬ער הייבט אן מען וועט נישט‬ ‫אין פארשידענע מחשבות און תחבולות‪ ,‬און דער גאנצער מצב העולם וואס עס הערשט‬ ‫קענען מתפלל זיין‪ ,‬און ער לאזט אויס ווען זיי וועלן רופן [וועל איך זיי העלפן]‪ ,‬ער האט‬ ‫איבערן מענטש‪ ,‬עס הערשט איבער אלע אברים און אלע גידים‪ ,‬און אויף די מחשבות‪,‬‬ ‫דאך געזאגט זיי קענען נישט‪.‬‬ ‫אויף די רעיונות‪ ,‬אויף די אויפפאסונגען‪ ,‬אפילו מען וויל גאר זיין ערליך‪ ,‬מען וואלט‬ ‫זאגן זיי פשט (עיין בני יששכר מאמרי ר"ה מ"ב א) מתפלל זיין [מיינט] א תפלה טאקע ווי עס‬ ‫געוואלט טון דעם רצון הבורא ברוך הוא‪ ,‬איז מען אזוי באפאנגען‪ ,‬דאס אליין גיהער צו‬ ‫גיהער צו זיין‪ ,‬אז מען איז מתפלל פאר השי"ת מקרב איש ולב עמוק‪ ,‬מיט אן אמת'דיג הארץ‬ ‫די גאולה‪ ,‬א בחינה 'שתרחמני עוד בגלותי לגאלני'‪ ,‬מען זאל אויסגעלייזט ווערן 'דערווייל'‬ ‫פארן בורא כל עולמים‪ ,‬די אמת'דיגע תפלה וואס איז געווען ביי אידן‪ ,‬וואסערע גרויסע‬ ‫נאך ווילאנג מען איז אין גלות‪ ,‬פונעם שעבוד הנפש וואס מען איז משועבד צו די כוחות‬ ‫כוחות‪ ,‬און וואסערע גרויסע קדושה‪ ,‬און מען פלעגט זאגן אמת'דיגע תפלות [דאס וועט‬ ‫היצר וחיילותיו‪ ,‬און צו די תאות הגוף איז מען אונטערגעווארפן‪ ,‬ברויך מען האבן סייעתא‬ ‫מען נישט קענען]‪ ,‬איבערדעם האט השי"ת געזאגט 'יקראו'‪ ,‬אז מען וועט 'נאר רופן'‪ ,‬אפילו‬ ‫דשמיא‪.‬‬ ‫עס איז נישט דאס [וואס עס איז געווען‪ ,‬אבער] אז מען וועט 'נאר רופן' וועט ער הערן‪.‬‬ ‫על כל פנים מיר האפן מען האט נישט פארלארן דעם בטחון אויפן בורא כל עולמים‪,‬‬ ‫איבערדעם אין די פריעריגע דורות‪ ,‬עס איז נאכנישט געווען דער בירור‪ ,‬אזוי ווי דער‬ ‫דער בורא כל עולמים וועט אונז נאך העלפן מיר וועלן זוכה זיין צו טון תשובה שלימה‪.‬‬ ‫פסוק זאגט (בפ' בלק) 'אראנו ולא עתה אשורנו ולא קרוב'‪ ,‬דעמאלטס בימים האלה האט‬ ‫עס קומען די עשרת ימי תשובה און דער הייליגער טאג‪ ,‬און די אלע הייליגע טעג‪ ,‬מיר‬ ‫מען נאכנישט געזעהן די גאולה פאר אזוי נאנט‪ ,‬עס איז נאכנישט געווען כל יומא זמניה‬ ‫זאלן זוכה זיין מען זאל נאך עפעס אויפטון‪ ,‬מען זאל מתקן זיין פאר זיך וואס מען האט‬ ‫הוא‪ ,‬און אפילו אין די שפעטערע צייטן ווען עס איז שוין געווען דער זמן הגאולה‪ ,‬אבער‬ ‫פוגם געווען‪ ,‬מיר זאלן זוכה זיין‪ ,‬עשה מצוה אחת הכריע עצמו ואת כל העולם כולו לכף‬ ‫עס איז נאך אלץ געווען לאנגע זמנים‪ ,‬דער עמידת העולם האט נאך געקענט ווארטן לאנג‪,‬‬ ‫זכות (קדושין מ‪ .):‬דער בורא כל עולמים וועט 'דאך' העלפן אידן‪ ,‬מיר וועלן 'דאך' געהאלפן‬ ‫האט מען געמוזט האבן א גרעסערע עבודה‪ ,‬א שארפערע‪ ,‬א טיפערע עבודה‪ ,‬מען האט‬ ‫ווערן‪ ,‬דער באשעפער זאל העלפן מען זאל האבן די זכיה מען זאל זיין פון די וואס זיי‬ ‫געמוזט גיין טיפער אז מען זאל קענען מעורר זיין די גאולה‪.‬‬ ‫האבן מסייע געווען צו דער גאולה און צו דער ישועה‪ ,‬נישט חלילה פארקערט‪ ,‬דער‬ ‫אבער יעצט זענען געקומען די זמנים‪ ,‬די לעצטע יארן פון עיקבא דמשיחא‪ ,‬ווי דער‬ ‫באשעפער זאל העלפן ווען עס וועט זיין די גאולה שלימה זאלמיר זוכה זיין מקבל זיין פני‬ ‫אמת עס איז דאך שוין קרוב צום זמן הגאולה‪ ,‬עס קען דאך שוין ניטאמאל לאנג דויערן‪,‬‬ ‫משיח צדקנו מיט א לעכטיג פנים בשמחה ובנחת‪ ,‬דעמאלץ וועט מען דאך וויסן ווער עס‬ ‫ווילאנג האמיר דען נאך פונעם אלף השישי‪ ,‬ווען מיר זאלן נאר 'עפעס' טון קען שוין‬ ‫האט צוגעהאלפן און ווער חלילה פארקערט‪.‬‬ ‫קומען די ישועה‪ ,‬לא כדורות הראשונים הימים האלה‪ ,‬בדורות הראשונים איז געווען‬ ‫דער בורא כל עולמים זאל העלפן טאקע ווען מען קומט יעצט אריין אין דעם נייעם‬ ‫צדיקים וואס זיי האבן געהארעוועט‪ ,‬אבער דעמאלטס איז נאך זייער שווער געווען‪ ,‬עס‬ ‫יאר עס זאל זיין שוין א לעכטיג יאר פאר אידן‪ ,‬א שנת אורה ושמחה‪ ,‬אידן זאלן געהאלפן‬ ‫איז נאך געווען ווייט‪ ,‬האט מען געדארפט מקרב זיין די גאולה 'אחישנה'‪ ,‬אבער היינט איז‬ ‫ווערן בכל מקומות מושבותיהם‪ ,‬עס זאל זיין 'וירא אלקים את בני ישראל'‪' ,‬וירא את עניינו‬ ‫שוין זייער נאנט די ישועה‪ ,‬מיט א קליינע עבודה וואלט מען געקענט מקרב זיין‪ ,‬אבער‬ ‫ואת עמלנו ואת לחצנו'‪' ,‬ואת לחצנו' זה הדחק‪ ,‬זאגט דער אור החיים הקדוש (תבא כו‬ ‫בעונותינו הרבים דאס התגברות איז אזוי גרויס אז מען טוט דאס אויך נישט‪.‬‬ ‫ז)‪ ,‬אז דער יצר הרע איז דוחק‪ ,‬ער פארלייגט זיך‪ ,‬דער בורא כל עולמים זאל זיין 'וירא‬ ‫איבערדעם זאגט דער נביא דרשו ה' בהמצאו‪ ,‬פשוט 'בהמצאו' [ווען עס איז‬ ‫את עניינו'‪ ,‬דער בורא כל עולמים זאל זעהן ער זאל קוקן אויף אידן לטובה‪ ,‬ער זאל אונז‬ ‫נאכנישט דער זמן] מוז זיין 'דרשו' דרישה איז מער ווי רופן‪ ,‬מען מוז גיין טיפער‪ ,‬חוקר‬ ‫דערלייכטן די אויגן און די הערצער‪ ,‬מיר זאלן זוכה זיין צו זעהן דעם אמת און גיין אין‬ ‫ודורש זיין‪ ,‬אבער קראוהו בהיותו קרוב‪ ,‬עס איז שוין נישט 'דרשו'‪ ,‬ווייל עס איז נאנט צו‬ ‫דרך הטוב און דבוק זיין אין באשעפער‪ ,‬מיר זאלן האבן א לעכטיג יאר‪ ,‬מיר זאלן אלע‬ ‫די גאולה‪ ,‬עס איז זייער נאנט‪ ,‬מען פארלאנגט שוין פון אונז גארנישט נאר א שטיקעלע‬ ‫האבן א שנת חיים וברכה מיט כל מיני ישועות טובות‪ ,‬מיר זאלן זוכה זיין צו זעהן די‬ ‫עבודה‪ ,‬מיט א שטיקעלע עבודה וואלט מיר שוין געהאלפן געווארן‪ ,‬עס זאל כאטש זיין‬ ‫ישועה שלימה‪ ,‬און דערווייל צו דינען דעם באשעפר באמת‪ ,‬און צו זעהן מתוך שמחה‬ ‫'קראוהו' על כל פנים‪' ,‬בהיותו קרוב' נאך אזא אריכות הגלות און נאך אזויפיל צרות איז‬ ‫בהתרוממות קרן התורה וישראל ובהתגלות כבוד שמים עלינו במהרה בימינו אמן‪( .‬לשון‬ ‫דאך שוין גאר נאנט די גאולה‪ ,‬עס איז שוין 'בהיותו קרוב'‪( .‬לשון רבינו מדברות קודש הושענא‬ ‫רבינו מדברות קודש ס"ג שובה תשכ"א)‬ ‫רבה תשי"ג)‬ ‫המשך בעמ' ב'‬ ‫ג‬ ‫רופיכ םוי תשפ"ז‬ ‫או>ר ה<פניני<ם‬ ‫כפר בעיקר'‪ ,‬איז דער פסוק מבאר פארוואס טאקע‬ ‫ב‬ ‫א‬ ‫העלפט תשובה אויף אזעלכע הארבע חטאים‪ִּ'ּ ,‬כי‬ ‫ָָכ ַׁׁשְלְ ָּּת ַּּב ֲֲעוֶֹנֶ ָך'‪ ,‬ווייל ס'איז בלויז געווען א 'מכשול'‬ ‫די כופרים קענען אויך תשובה טון‬ ‫נאר בזמן הגלות דארף דער‬ ‫אין דיינע עבירות‪ ,‬אז דורך די תאוות איז מען‬ ‫אויב קומט עס דורך די תאוות‬ ‫אויבערשטער עדות זאגן‬ ‫אריינגעפאלן אין שלעכטע דיעות‪ ,‬אויף אזא אופן‬ ‫העלפט נאך די תשובה‪.‬‬ ‫ֹלֶקיָך ִּּכי ָָכ ַׁׁשְלְ ָּּת ַּּב ֲֲעוֶֹנֶ ָך‬ ‫ֵָאל ַעַ ד ה' ֱֱא ֶ‬‫ׁשּוָבה ִיִ ְׂׂשָר ֵ‬ ‫ָ‬ ‫אויף אונזער תשובה‬ ‫(ס"ג האזינו‪-‬שובה תשי"ח)‬ ‫(הושע יד‪ ,‬ב)‪.‬‬ ‫ֹלֶקיָך ִּּכי ָָכ ַׁׁשְלְ ָּּת ַּּב ֲֲעוֶֹנֶ ָך‬ ‫ֵָאל ַעַ ד ה' ֱֱא ֶ‬ ‫ׁשּוָבה ִיִ ְׂׂשָר ֵ‬ ‫ָ‬ ‫דער מדרש (ילקוט הושע רמז תקל"ב) איז מדייק‬ ‫(הושע יד‪ ,‬ב)‪.‬‬ ‫פונעם לשון 'עד ה' אלקיך'‪ ,‬אז אפילו אויף אזעלכע‬ ‫ס'שטייט אין מדרש ילקוט (רמז תקל"ב)‪ :‬די אידן‬ ‫עוונות וואס דערגרייכן ביז צום אויבערשטן‪ ,‬אפילו‬ ‫האבן געזאגט‪ ,‬אויב מיר גייען תשובה טון ווער וועט‬ ‫ג‬ ‫אויב ער איז א כופר בעיקר‪ ,‬העלפט אויף דעם‬ ‫עדות זאגן אויף אונז‪ ,‬האט דער אויבערשטער זיי‬ ‫א ביאור אויף די תפלה‬ ‫תשובה‪ .‬ענליך שטייט אין פסיקתא (פמ"ה ס"ט)‪ ,‬אז‬ ‫געענטפערט‪ :‬אויב צו שלעכטס בין איך געווארן אן‬ ‫אפילו די עוונות דערגרייכן ביז צום כסא הכבוד ממש‪.‬‬ ‫'ודרך תשובה הורית'‬ ‫עדות צו ענק‪ ,‬קען איך דען נישט ווערן צו גוטס אן‬ ‫אבער לכאורה איז שווער לויט דעם דער קישור‬ ‫'ׁשּוָבה ִיִ ְׂׂש ָָר ֵֵאל ַַעד‬ ‫ָ‬ ‫עדות‪ ,‬וועגן דעם זאגט דער פסוק‪:‬‬ ‫צום אויספיר פונעם פסוק 'כי כשלת בעונך'?‬ ‫'ֵעד'‪.‬‬‫'ַעד' אלא ֵ‬ ‫ֹלֶקיָך'‪ ,‬אל תקרי ַ‬ ‫ה' ֱֱא ֶ‬ ‫הֹוֵריָתָ ‪.‬‬ ‫ׁשּוָבה ֵ‬ ‫ְוְ ֶֶד ֶֶרְך ְְּת ָ‬ ‫נאר באמת דאס אז ס'העלפט תשובה אויף‬ ‫דער מדרש דארף א ביאור‪ ,‬וואס איז די עדות‬ ‫לכאורה איז שווער אז די ווארט 'ודרך' איז‬ ‫כפירה איז דא א סתירת הרמב"ם‪ ,‬ווייל אין הלכות‬ ‫וואס די אידן בעטן דער אייבערשטער זאל אויף זיי‬ ‫איבריג‪ ,‬עס געוואלט גענוג געווען עס זאל שטיין‬ ‫תשובה (פ"ג הי"ד) זאגט ער אז ס'העלפט תשובה אויף‬ ‫עדות זאגן?‬ ‫'ותשובה הורית'?‬ ‫אלעס‪ ,‬און אין הלכות עבודה זרה (פ"ב ה"ה) זאגט ער‬ ‫דער פשט קען זיין לויט ווי מיר געפינען אין‬ ‫דער ביאור קען זיין לויט ווי ס'איז ידוע מפי‬ ‫אז מ'איז נישט מקבל זיין תשובה‪ ,‬ווייל כל באיה‬ ‫'ַהְַרִנִ ינּו גֹוִיִ ם‬ ‫סוף פון 'שירת האזינו' (דברים לב‪ ,‬מג)‪ְ :‬‬ ‫ספרים וסופרים פון אלע חכמי אמת (עיין בשו"ע או"ח‬ ‫לא ישובון‪.‬‬ ‫ַעַ ּמֹו ִּּכי ַדַ ם ֲֲעָבָָדָ יו ִיִ ּקֹום'‪ ,‬און רש"י איז מסביר אז‬ ‫סי' תק"ע בעטרת זקנים ובאה"ט שם) אז די מצוות וואס‬ ‫דער תירוץ אויף דעם געפינט מען אין די‬ ‫לעתיד וועלן די אומות העולם משבח זיין די אידן‬ ‫ווערן געטון ווען דער מענטש איז נאך פארשמירט‬ ‫גמרא (עבודה זרה יז‪ ).‬אז דוקא בחיים קען מען נישט‬ ‫און זאגן 'קוקט די שבח פון דעם פאלק וועלכע‬ ‫מיט די חטאים גייט חלילה פאר די סטרא אחרא‪.‬‬ ‫תשובה טון אויף כפירה ומינות‪ ,‬אבער אויב איז מען‬ ‫האבן זיך מדבק געווען אינעם באשעפער אין אלע‬ ‫און דער הייליגער בני יששכר אין די הקדמה פון‬ ‫געשטארבן באותה תשובה איז מען עס יא מקבל‪.‬‬ ‫פאסירונגען וואס איז אויף זיי אריבער און מיט דעם‬ ‫ספה"ק דרך פיקודיך איז מאריך אין דעם און ער‬ ‫לפי זה איז מיושב דאס וואס דער פסוק זאגט‬ ‫אלעם האבן זיי אים נישט איבערגעלאזט‪.‬‬ ‫פרעגט‪ ,‬אויב אזוי וועט א מענטש זאגן אז איך בין‬ ‫ֹלֶקיָך'‪ ,‬און חז"ל דרש'נען‬ ‫ֵָאל ַעַ ד ה' ֱֱא ֶ‬ ‫'ׁשּוָבה ִיִ ְׂׂשָר ֵ‬ ‫ָ‬ ‫זעט מען פון דעם אז לעתיד לבא וועלן די אומות‬ ‫פטור פון לערנען און טון מצוות חס ושלום ווילאנג‬ ‫דערויף 'אפילו כפר בעיקר'‪ ,‬ווייל מ'רעדט אויף אן‬ ‫העולם אליין עדות זאגן אויף כלל ישראל אז די‬ ‫איך בין נישט מתקן אלע מיינע עבירות‪ .‬חלילה‬ ‫אופן אז מ'שטארבט בשעת'ן תשובה טון דעמאלטס‬ ‫אידן אין אלע דורות האבן זיך מוסר נפש געווען על‬ ‫אזוי צו זאגן‪ ,‬ווייל קען זיך דען א מענטש פטר'ן פון‬ ‫העלפט תשובה אפילו אויף אזעלכע הארבע חטאים‪.‬‬ ‫קידוש שמו יתברך‪ .‬אויב אזוי וועט דעמאלטס שוין‬ ‫דאווענען‪ ,‬ליינען קריאת שמע און אנטון תפילין ביז‬ ‫נישט אויספעלן אז דער אויבערשטער זאל קומען‬ ‫מ'קען נאך מוסיף זיין‪ ,‬ס'איז ידוע וואס שטייט‬ ‫ער וועט פאסטן די אלע באשטימטע תעניתים וואס‬ ‫עדות זאגן אויף כלל ישראל‪ ,‬ווייל נאר ווילאנג מיר‬ ‫אין די ראשונים‪ ,‬אז ס'איז דא צוויי סארטן כפירה‪,‬‬ ‫פעלט זיך אויס פאר די אלע חטאים‪.‬‬ ‫געפינען זיך אין גלות און ס'איז דא מקטריגים‪ ,‬פעלט‬ ‫ס'איז דא אמאל ווען איינער האט ל"ע דיעות‬ ‫נאר די עצה איז‪ ,‬אז מ'האט א חרטה גמורה אויף‬ ‫נפסדות אין אמונה און דאס ברענגט אים דערנאך‬ ‫זיך אויס אז דער אויבערשטער זאל זאגן עדות אויף‬ ‫די חטאים‪ ,‬ביז מען שפירט אז מען שעמט זיך באמת‬ ‫צו עבירות און תאוות‪ ,‬און אזוי פאלט ער אריין אין‬ ‫אונז אקעגן די מקטריגים‪ ,‬אבער לעתיד ווען זיי‬ ‫פונעם הייליגן באשעפער‪ ,‬און דערנאך מאכט מען א‬ ‫גרויסע עבירות רח"ל‪ .‬ס'איז אבער דא פארקערט‬ ‫אליין וועלן מודה זיין אין די גרויסקייט פון די אידן‪,‬‬ ‫קבלה גמורה אז אפילו פאר די וועלטס געלט גייט‬ ‫אויך‪ ,‬באמת האט ער נישט קיין דיעות נפסדות‪,‬‬ ‫און זיי וועלן זאגן 'מי כעמך ישראל' וועט מער נישט‬ ‫ער מער נישט טון די אלע עבירות‪ .‬און אויב האט‬ ‫נאר ער קען זיך נישט גובר זיין אויף זיינע תאוות‬ ‫זיין קיין צורך אין דעם‪.‬‬ ‫ער די מחשבות פארן לערנען און טון מצוות ווערט‬ ‫היצר‪ ,‬און די טבע פון א מענטש איז אז ער וויל זיך‬ ‫'ׁשּוָבה‬ ‫ָ‬ ‫דאס איז דער נביא מעורר כלל ישראל‪,‬‬ ‫אלעס אנגענומען לרצון לפני אדון כל‪.‬‬ ‫מצדיק זיין‪ ,‬דעריבער ברענגט אים די תאוות אז ער‬ ‫ֹלֶקיָך'‪ ,‬אז די אידן זאלן תשובה טון‪,‬‬ ‫ֵָאל ַעַ ד ה' ֱֱא ֶ‬ ‫ִיִ ְׂׂשָר ֵ‬ ‫אבער אין ספה"ק אגרא דכלה גייט ער בדינא‬ ‫זאל נכשל ווערן מיט דיעות נפסדות‪ .‬און דער חילוק‬ ‫'ֵעד' ה' אלקיך‪ ,‬דער אויבערשטער‬ ‫אז ס'זאל זיין ֵ‬ ‫רפיא אז אפילו אויב ער האט נישט געהאט אזא‬ ‫צווישן די צוויי איז‪ ,‬אז דער וואס איז בלויז נכשל‬ ‫זאל עדות זאגן אז מ'האט תשובה געטון‪ .‬איז דער‬ ‫ריכטיגע חרטה און קבלה זאל ער אויך מעגן מקיים‬ ‫געווארן מיט דיעות נפסדות דורך זיינע תאוות‪ ,‬עס‬ ‫פסוק מבאר פארוואס פעלט עס אויס אז דער‬ ‫זיין תורה ומצוות‪ ,‬ווייל 'מדאורייתא בביטול בעלמא‬ ‫געשעהט אמאל דורך די רתיחת הילדות‪ ,‬דער כח‬ ‫אויבערשטער זאל עדות זאגן אויף אונז‪ִּ'ּ ,‬כי ָָכ ַׁׁשְלְ ָּּת‬ ‫סגי'‪ ,‬ס'איז גענוג אז מ'האט א קליינע חרטה‪ ,‬און‬ ‫התאוה ווארפט אים אריין אין דיעות נפסדות‪ ,‬ער‬ ‫ַּּב ֲֲעוֶֹנֶ ָך'‪ ,‬און ווי חז"ל דרש'נען אז דאס גייט ארויף‬ ‫אפילו נאר עפעס א הרהור תשובה‪ ,‬און נאכדעם ווען‬ ‫איז נישט בעצם אזוי‪ ,‬נאר די עבירות ווארפן אריין‬ ‫אויף תשובה מיראה‪ ,‬און וויבאלד די תשובה איז‬ ‫מ'זעצט זיך לערנען וועט זיין 'המאור שבה מחזירו‬ ‫אין אים א גיפט‪ ,‬און ווען ער גייט שפעטער תשובה‬ ‫נאכנישט געווען בשלימות אין די בחינה פון 'תשובה‬ ‫למוטב'‪ ,‬די עסק התורה וועט אים אריינשיינען דעם‬ ‫טון אויף די עבירות‪ ,‬אין לך אדם שאין לו שעה‪,‬‬ ‫מאהבה' איז נאך דאך א צורך אז דער אויבערשטער‬ ‫ריכטיגן דעת וויאזוי תשובה צו טון ריכטיג‪.‬‬ ‫ער וויל שוין נישט זינדיגן‪ ,‬קען ער דערנאך צוריק‬ ‫זאל עדות זאגן אויף אונז‪.‬‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען דעם לשון התפלה‬ ‫באקומען די ריכטיגע דיעות‪ ,‬הגם ס'איז שווער‪,‬‬ ‫אבער ווען ס'וועט זיין דער תיקון השלם במהרה‬ ‫הֹוֵריָתָ '‪ ,‬ווייל אונזער בקשה איז צום‬ ‫ׁשּוָבה ֵ‬ ‫'ְוְ ֶֶד ֶֶרְך ְְּת ָ‬ ‫אבער ס'איז נאך דא אזא מציאות‪ .‬משא"כ דער‬ ‫בימינו‪ ,‬וואס דעמאלטס וועט אליהו הנביא מיט‬ ‫הייליגן באשעפער אז אפילו מיר זענען נישט בכח‬ ‫וואס האט מתחלה געהאט דיעות נפסדות‪ ,‬אפילו‬ ‫דער מלך המשיח מחזיר בתשובה זיין כלל ישראל א‬ ‫צו טון אזא ריכטיגע תשובה מיט אן אמת'דיגע‬ ‫ווען ער האט שוין נישט די תאוות און ער זינדיגט‬ ‫העכערע תשובה אין די בחינה פון 'תשובה מאהבה'‪,‬‬ ‫חרטה און קבלה‪ ,‬טוט אונז אבער דער אויבערשטער‬ ‫מער נישט‪ ,‬אויף אים איז געזאגט געווארן 'כל באיה‬ ‫וועלן אלע באשעפענישן ובכללם די אומות העולם‬ ‫לערנען צו גיין אויפן וועג פון תשובה‪ ,‬ווייל אויב‬ ‫לא ישובון' נאר מיט גרויס רחמי שמים איז דא א‬ ‫אויסלויבן און בארימען כלל ישראל‪ ,‬וועט שוין נישט‬ ‫ס'איז דא א הרהור תשובה איז דאס דער וועג וואס‬ ‫תקנה אויף אלעם‪.‬‬ ‫אויספעלן אז דער אויבערשטער זאל עדות זאגן אויף‬ ‫ברענגט נאכדעם אנצוקומען צו א תשובה שלימה‪.‬‬ ‫ֵָאל‬ ‫'ׁשּוָבה ִיִ ְׂׂשָר ֵ‬ ‫ָ‬ ‫דאס קען זיין פשט אין פסוק‪,‬‬ ‫אונז‪.‬‬ ‫(ויואל משה מאמר ישוב ארץ ישראל אות מז)‬ ‫ֹלֶקיָך'‪ ,‬און חז"ל דרש'נען דערויף 'אפילו‬ ‫ַעַ ד ה' ֱֱא ֶ‬ ‫(ס"ג האזינו‪-‬שובה תשכ"ז)‬ ‫לנדב זכות הגליון יפנה אל המערכת‪:‬‬ ‫ד‬ ‫‪ 845-662-7267‬או‪samekstein@gmail.com :‬‬