gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

בת עין - אידיש · Bas Ein - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

מוציא לאור: בת עין - אידיש · Bas Ein - Yiddish

שבוע: האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

בת עין - אידיש · Bas Ein - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

פתח את ה-PDF הורדה

‫• גליון קנא • שנה ד‬ ‫יום כיפור‬ ‫דבר השוה‬ ‫תשפ"ז‬ ‫לכל נפש‬ ‫אידיש‬ ‫תוכן התורה‬ ‫הרה”ק ר’ דוד משה‬ ‫[א] לשון הפסוק ‪ /‬א קשיא אויף די פסוק ויהי ערב ויהי בוקר‬ ‫מטשארטקוב זצ”ל פלעגט כסדר פאסטן‪,‬‬ ‫‘יום אחד’ ‪ /‬צו פארשטיין די מדרש אז ס’איז מעגליך אז דער‬ ‫זיין רביצין הרבנית הצדיקת מרת פיגא ‪ -‬א‬ ‫באשעפער האט ליב די מעשים פון רשעים‪.‬‬ ‫טאכטער פון הרה”ק ר’ אהרן מטשערנאביל‬ ‫זצ”ל האט זיך געזארגט אז דאס וועט אפשוואכן‬ ‫[ב] צוויי דרכים אין עבודת השי”ת‪ :‬תורה ותפילה ‪ -‬אכילה ושתיה‬ ‫זיין געזונט‪ ,‬האט זי געבעטן דעם גבאי אז די‬ ‫‪ /‬די צוויי בחינות ווערן אנגערופן מיט די נעמען‪ :‬אור – שמים‪,‬‬ ‫קומענדיגע מאל ווען ער טראגט אריין א קאווע‬ ‫חושך – ארץ ‪ /‬די כוונה פון מאמר חז”ל ‘דו פרצופין נבראו’ בדרך‬ ‫זאל ער איר זאגען כדי זי זאל קענען אריינגיין‬ ‫עבודה ‪ /‬די עבודה צו מאכן פון ּדּ ”ּוּ � ַַּפ ְְר ִ‬ ‫צּוִּפים ‪ָָּ � -‬פ ִנִים ְ �ְּב ָָפ ִנִים‪.‬‬ ‫זיכער מאכן אז דער רבי טרונקט דאס‪ ,‬און אזוי‬ ‫[ג] די כוונה פון די ווערטער פון די מדרש אז ס’איז מעגליך אז דער‬ ‫איז טאקע געווען‪ ,‬דער גבאי האט אריינגעטראגן די‬ ‫באשעפער האט ליב די מעשים פון רשעים ‪ /‬די תירוץ אויף די‬ ‫קאווע און האט געמאלדן די רעביצין אז ער האט‬ ‫קשיא פארוואס ס’שטייט ביי בריאת העולם ‘יום אחד’ ‪ /‬די רמז אין‬ ‫געגעבן דעם רבי’ן די קאווע צו טרינקען‪.‬‬ ‫פסוק ִ‘ִי �ְְׂש ָָר ֵֵאל ֲֲא � ֶֶׁש ר ְ �ְּב ָָך ֶֶא ְְת � ָָּפ ָָא ר’ ‪ /‬די רמז פון די צוויי עבודות אין‬ ‫אונזער פרשה ‪ /‬די מצוה פון עסן ערב יום כיפור‪.‬‬ ‫ווען די רביצין איז אריינגעגאנגען צום רבי’ן האט‬ ‫זי נאך געזעהן סימנים אויף די ערד פון די קאווע‬ ‫וואס דער רבי האט אויסגעגאסן און האט זיך‬ ‫[א]‬ ‫אויסגעטריקנט‪ ,‬זי האט שוין פארשטאנען אז דער‬ ‫לשון הפסוק‬ ‫רבי האט עס אויסגעגאסן‪ ,‬האט זי שטילערהייט‬ ‫מתפלל געווען צום באשעפער אז זי זאל קענען‬ ‫א�ֹו ֵיֵ ָָא ַַמר ַַה ֲֲאִזִ ינ�ּו ַַה � � ָָּׁש ַַמִיִ ם ַוַ ֲֲא ַַד ֵ �ֵּב ָָרה ְוְ ִִת � ְְׁש ַַמע ָָה ָָא ֶֶרץ‬ ‫משפיע זיין אויף איר מאן ער זאל אפשטעלן די‬ ‫ִִא ְְמ ֵֵרי ִִפי‪ .‬אדער קענען מיר טייטשען אויף די וועג‬ ‫תענית‪ ,‬און דאן האט זי זיך אנגערופן מיט א‬ ‫ווייטאג צו איר הייליגע מאן “בארעכן זיך וועלכע‬ ‫די פסוק‪ :‬די הימלען זאלן צוהערן און איך וועל רעדן‬ ‫איז טייערער ביי השי”ת צו דיין פאסטען צו דיין‬ ‫אין פארנט פון זיי – און‬ ‫עסן”‪.‬‬ ‫א�ֹו ֵיֵ ָָא ַַמר ַַה ֲֲאִזִ ינ ּו� ַַה � ָָּׁש ַַמִיִ ם‬ ‫אויך די ערד זאל צוהערן‬ ‫דער טשארטקאווער צדיק האט זיך פארטראכט‬ ‫ַַו ֲֲא ַַד ֵ�ֵּב ָָרה ְְו ִִת � ְְׁש ַַמע ָָה ָָא ֶֶרץ‬ ‫ִִא ְְמ ֵֵרי ִִפי‪ְ .‬לְ ָָפ ֵֵר ׁׁש ַַעל ֶּד�ֶ ֶֶר ְְך‬ ‫די ווערטער פון מיין מויל‬ ‫און זיך אנגערופן צו איר‪ :‬דו ביסט גערעכט‪ ,‬און‬ ‫וואס איך רעד צו די יודן‪.‬‬ ‫איר געהייסן אריינברענגען א נייע קאווע‪ ,‬און פון‬ ‫ַַה ּּמּו ָָּסר‪ְּ�ְ ,‬כ ִִתיב (בראשית א‪,‬‬ ‫דאן אן אויפגעהערט מיט די תעניתים‪‘( .‬מפי ספרים‬ ‫ה) ‘ַוַ ְיְ ִִהי ֶֶע ֶֶרב ַוַ ְיְ ִִהי בֹוֹ ֶֶקר יֹוֹ ם‬ ‫וסופרים’ להרה”צ ר’ אליעזר דוד פריעדמאן ז”ל פר’ מטות‬ ‫ֶֶא ָָחד’‪ְ ,‬וְ ִלִ ְְכאֹוֹ ָָרה ֲֲהָוָ ה ֵלֵ יּהּ‬ ‫אׁשֹוֹ ן’‪ְּ�ְ ,‬כמֹוֹ‬ ‫יַמר ‘יֹוֹ ם ִִר ׁ‬ ‫ְלְ ֵֵמ ַ‬ ‫א קשיא אויף די פסוק‬ ‫עמ’ תס”ז)‬ ‫ֶׁש� ֶ ָ�ָּכתּוּב יֹוֹ ם ֵׁש� ֵ ִנִ י יֹוֹ ם ְׁש� ְ ִלִ יִׁש� ִ י‪.‬‬ ‫ויהי ערב ויהי בוקר ‘יום‬ ‫די מעשה איז א העכערע מעשה און אונז קענען‬ ‫אחד’‬ ‫נישט האבן א השגה דערין‪ ,‬אבער וואס אונז קענען‬ ‫ארויסלערנען דערפון אז צדיקים האבן געגעסן אלץ‬ ‫ְלְ ָָפ ֵֵרׁשׁ ַַעל ֶֶּד� ֶֶר ְך� ַַה ָ‬ ‫ּמּּוָּסר‬ ‫א חלק אין זייער עבודת השם‪.‬‬ ‫צו מפרש זיין די פסוק אויף די וועג פון מוסר‪ְּ�ְ ,‬כ ִִתיב‬ ‫אין די קומענדיגע תורה גייט אונז די בת עין‬ ‫בֹוֶֹקר יֹוֹ ם ֶֶא ָָחד’ ס’שטייט‬ ‫(בראשית א‪ ,‬ה) ‘ַוַ ְיְ ִִהי ֶֶע ֶֶרב ַוַ ְיְ ִִהי ֶ‬ ‫אויסשמועסן די עבודה פון עסן‪ ,‬און ווי אזוי עס‬ ‫אין פסוק ‘ס’איז געווארן ביינאכט און ס’איז געווארן‬ ‫איז חשוב ביים באשעפער פונקט אזוי ווי תורה‬ ‫ותפלה ‪ -‬ווען עס ווערט געטאהן מיט די ריכטיגע‬ ‫אֹוָֹרה ֲֲהָוָ ה ֵלֵ יּהּ‬ ‫אינדערפרי און ס’איז איין טאג’‪ְ ,‬וְ ִלִ ְכְ ָ‬ ‫כוונה‪ ,‬ובפרט אין ערב יום כיפור וואס די עסן‬ ‫ְלְ ֵֵמ ַיַמר ‘יֹוֹ ם ִִראׁשֹׁוֹ ן’ און לכאורה וואלט די פסוק‬ ‫ווערט א חלק פון הייליגן טאג פון יום כיפור‪ .‬כי‬ ‫ביום הזה יכפר עליכם‬ ‫א‬ ‫(שם)‬ ‫ַ �ַּגם ְלְ ָָה ִִבין ַַמ ֲֲא ַַמר ֲֲחַזַ ”ל ַ �ַּב �ִִּמ ְְד ָָר ׁׁש ַַעל � ָָּפסּוּק‬ ‫געדארפט זאגן אז ס’איז געווארן ‘די ערשטע טאג’א‪ְּ�ְ ,‬כמֹוֹ‬ ‫ֹח ֶֶׁש� ְְך ָָק ָָרא ָלָ ְיְ ָלָ ה’‪,‬‬ ‫‘ַוַ ִ �ִּי ְְק ָָרא ֱֱאֹל ִִֹהים ָלָ אֹוֹ ר יֹוֹ ם ְוְ ַלַ ֹ‬ ‫יִׁשי אזוי ווי עס שטייט ביי די‬ ‫� ֶֶׁש ָ�ָּכתּוּב יֹוֹ ם � ֵֵׁשִנִ י יֹוֹ ם � ְְׁשִלִ � ִ‬ ‫ְוְ ָָד ְְר ׁׁש�ּו ַַרּבֹּוֹ ֵֵתינ�ּו ַזַ ”ל (בר”ר ג‪ ,‬ח) ‘ַוַ ִ �ִּי ְְק ָָרא ֱֱאֹל ִִֹהים‬ ‫אנדערע טעג ‘די צווייטע טאג’ און אזוי ווי די פסוק‬ ‫יֶהם ֶׁש� ֶ ל ַַצִּד�ִ ִיִקים‪ְ‘ ,‬וְ ַלַ חֹוֹ ֶׁש� ֶ ְְך‬ ‫ָלָ אֹוֹ ר יֹוֹ ם’ ֵֵאּלּ�ּו ַַמ ֲֲעֵׂש�ֵ ֶ‬ ‫זאגט ווייטער ‘די דריטע טאג’‪.‬‬ ‫יֶהם ֶׁש� ֶ ל ְְרָׁש� ָ ִִעיםא‪ְ ,‬וְ ִִכי ְ �ְּב ֵֵאיֶזֶ ה‬ ‫ָָק ָָרא ָלָ ְיְ ָלָ ה’ ֵֵאּלּ ּּו ַַמ ֲֲעֵׂש�ֵ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ַַמ ֲֲעִׂש�ִ ים ָָח ֵֵפץ ַַה ָ�ָּקדֹוֹ ׁׁש ָ �ָּברּוְּך הּוּא‪ֱֱ ,‬הֵוֵ י אֹוֹ ֵֵמר ְ �ְּב ַַמ ֲֲעֵׂש�ֵ י‬ ‫ַַה �ַַּצִּד�ִ ִיִקיםב‪ ,‬ע”כ‪.‬‬ ‫צו פארשטיין די מדרש אז ס’איז מעגליך אז דער באשעפער‬ ‫מּוָּבן ְוְ ִִכי ַַת ֲֲעֶלֶ ה ַַעל ַּד�ַ ְְע ְ�ְּת ָָך ֶׁש� ֶ ַַה ָ�ָּקדֹוֹ ׁׁש‬‫ָ‬ ‫ְוְ ִלִ ְְכאֹוֹ ָָרה ֵֵאינֹוֹ‬ ‫האט ליב די מעשים פון רשעים‬ ‫ָ �ָּברּו ְְּך הּוּא ָָח ֵֵפץ ְ �ְּב ַַמ ֲֲעֵׂש�ֵ י ָָה ְְרָׁש� ָ ִִעים‪.‬‬ ‫ַ �ַּגם ְלְ ָָה ִִבין ַַמ ֲֲא ַַמר ֲֲחַזַ ”ל ַ �ַּב �ִִּמ ְְד ָָרׁשׁ ַַעל � ָָּפסּוּק (שם) ‘ַוַ ִ �ִּי ְְק ָָרא‬ ‫א‪ .‬במדרש שם‪‘ :‬ויאמר אלהים יהי אור’ אלו מעשיהן‬ ‫ֹחֶֹׁש ְך� ָָק ָָרא ָלָ ְיְ ָלָ ה’ אויך דארף מען‬ ‫ֹלִֹהים ָלָ אֹוֹ ר יֹוֹ ם ְוְ ַלַ � ֶ‬ ‫ֱֱא ִ‬ ‫של צדיקים‪‘ ,‬ויבדל אלהים בין האור ובין החושך’‬ ‫בין מעשיהן של צדיקים למעשיהן של רשעים‪‘ ,‬ויקרא‬ ‫פארשטיין וואס חז”ל דרש’ענען אויף די פסוק ‘און דער‬ ‫אלהים לאור יום’ אלו מעשיהן של צדיקים‪‘ ,‬ולחושך‬ ‫באשעפער האט גערופן צו די ליכטיגקייט טאג און צו‬ ‫קרא לילה’ אלו מעשיהן של רשעים‪.‬‬ ‫ב‪ .‬בר”ר ב‪ ,‬ה‪‘ :‬והארץ היתה תהו ובהו’ אלו מעשיהן‬ ‫ּבֹּוֵֹתינּוּ‬ ‫די פינסטערניש האט ער גערופן נאכט’‪ְ ,‬וְ ָָד ְְרׁשׁ�ּו ַַר ֵ‬ ‫של רשעים‪‘ ,‬ויאמר אלהים יהי אור’ אלו מעשיהן של‬ ‫צדיקים‪ ,‬אבל איני יודע באיזה מהם חפץ אם במעשה‬ ‫ֹלִֹהים ָלָ אֹוֹ ר יֹוֹ ם’ ֵֵאּלּ�ּו ַַמ ֲֲע ֵֵׂש� ֶיֶהם‬ ‫ַזַ ”ל (בר”ר ג‪ ,‬ח) ‘ַוַ ִ �ִּי ְְק ָָרא ֱֱא ִ‬ ‫אלו ואם במעשה אלו‪ ,‬כיון דכתיב ‘וירא אלהים את‬ ‫� ֶֶׁשל ַַצ ִִּד� ִיִקים און חז”ל האבן געדרש’נט די פסוק ‘און דער‬ ‫האור כי טוב’ הוי במעשיהן של צדיקים חפץ ואינו‬ ‫חפץ במעשיהן של רשעים‪.‬‬ ‫באשעפער האט גערופן צו די ליכטיגקייט טאג’ מיינט די‬ ‫מעשים ֵֵאּלּּוּ ַַמ ֲֲע ֵֵׂש� ֶיֶהם � ֶֶׁשל ְְר � ָָׁש ִִעיםב און די צווייטע האלב‬ ‫פונעם פסוק ‘און צו די טונקלקייט האט ער גערופן נאכט’ דאס מיינט די מעשים פון די רשעים‪ְ ,‬וְ ִכִ י‬ ‫רּוְּך הּוּא און די מדרש איז ממשיך און זאגט ‘אונז דארפן וויסן וועלכע‬ ‫ְ �ְּב ֵֵאיֶזֶ ה ַַמ ֲֲע ִִׂש� ים ָָח ֵֵפץ ַַה ָ �ָּקדֹוֹׁשׁ ָ �ָּב ְ‬ ‫אֹוֵֹמר ְ �ְּב ַַמ ֲֲע ֵֵׂש� י ַַהַּצ�ַ ִִּד� ִיִקיםג זאגט אונז די פסוק‬ ‫פון די מעשים איז באוויליגט ביי דער באשעפער’‪ֱֱ ,‬הֵוֵ י ֵ‬ ‫(ווי עס שטייט ווייטער וירא אלהים את האור כי טוב) אז דער באשעפער וויל די מעשים פון די צדיקים‪ַַ ,‬עד‬ ‫ַ�ַּכאן ביז דא איז די מדרש‪.‬‬ ‫מּוָּבן ְוְ ִכִ י ַַת ֲֲעֶלֶ ה ַַעל ַַּד� ְְע ְ�ְּת ָָך � ֶֶׁש ַַה ָ �ָּקדֹוֹׁשׁ ָ �ָּב ְ‬ ‫רּוְּך הּוּא ָָח ֵֵפץ ְ �ְּב ַַמ ֲֲע ֵֵׂש� י ָָה ְְר � ָָׁש ִִעים און לכאורה איז‬ ‫אֹוָֹרה ֵֵאינֹוֹ ָ‬ ‫ְוְ ִלִ ְכְ ָ‬ ‫עס נישט צו פארשטיין ווי אזוי קומט אפילו אויפן געדאנק אז השי”ת איז באוויליגט מיט די מעשים‬ ‫פון די רשעים‪.‬‬ ‫[ב]‬ ‫צוויי דרכים אין עבודת השי”ת‪ :‬תורה ותפילה ‪ -‬אכילה ושתיה‬ ‫ּוְּלְ ָָה ִִבין ָ�ָּכל ֶזֶ ה און צו פארשטיין די ענין וואס די מדרש וויל אונז מסביר זיין‪ִִ ,‬ה ֵ�ֵּנה ַ �ַּב ֲֲעבֹוֹ ַַדת ַַה ֵ‬ ‫ּבֹּוֵֹרא‬ ‫בֹוָֹדה אין עבודת השם איז דא צוויי פארשידענע עבודות‪ ,‬א’ ַלַ ֲֲעבֹוֹד ֶֶאת ה’‬ ‫ָ �ָּב ְ‬ ‫רּוְּך הּוּא ֵיֵ ׁשׁ ב’ ִִמיֵנֵ י ֲֲע ָ‬ ‫ווייל ווען די תורה זאגט ‘יֹום ֶֶא ָָחד ‪ -‬איין טאג’ זעהט נישט אויס ווי די פסוק רעכנט די טאג אלס די ערשטע טאג פון די וואך‪ ,‬אזוי ווי די פסוק‬ ‫א‪.‬‬ ‫רופט אן די קומענדיגע טעג לויט זייער נומער אין די וואך ווי למשל יֹום ֵֵׁשִנִ י ‪ -‬צווייטע טאג – אדער יֹום ְְׁשִלִ ִ‬ ‫יִׁשי ‪ -‬די דריטע טאג‪.‬‬ ‫אין מדרש שטייט‪‘ :‬ויאמר אלהים יהי אור’ אלו מעשיהן של צדיקים [די פסוק זאגט און דער אייבישטער האט געזאגט אז ס’זאל זיין ליכטיגקייט –‬ ‫ב‪.‬‬ ‫דאס מיינט די מעשים פון די צדיקים]‪‘ ,‬ויבדל אלהים בין האור ובין החושך’ בין מעשיהן של צדיקים למעשיהן של רשעים [און ס’שטייט אין פסוק‬ ‫‘דער אייבישטער האט אפגעשיידט צווישן די ליכטיגקייט און די טונקל’ דאס מיינט צווישן די מעשים פון די צדיקים און די מעשים פון די רשעים]‪,‬‬ ‫‘ויקרא אלהים לאור יום’ אלו מעשיהן של צדיקים [און די פסוק זאגט ווייטער ‘און דער אייבישטער האט גערופן צו די ליכטיגקייט מיטן נאמען טאג’‬ ‫דאס מיינט די מעשים פון די צדיקים וואס ווערן אנגערופן טאג]‪‘ ,‬ולחושך קרא לילה’ אלו מעשיהן של רשעים [און די פסוק זאגט ווייטער ‘און צו די‬ ‫טונקלקייט האט דער אייבישטער גערופן נאכט’ דאס מיינט די מעשים פון די רשעים וואס זענען צוגעגליכן צו די נאכט]‪.‬‬ ‫דער מדרש זאגט אויף די פסוק [בר”ר ב‪ ,‬ה]‪‘ :‬והארץ היתה תהו ובהו’ אלו מעשיהן של רשעים [די פסוק זאגט ‘און די ערד איז געווען פוסט און‬ ‫ג‪.‬‬ ‫וויסט’ ‪ -‬דאס מיינט די מעשים פון די רשעים]‪‘ ,‬ויאמר אלהים יהי אור’ אלו מעשיהן של צדיקים [און די פסוק זאגט ווייטער ‘און דער אייבישטער‬ ‫האט געזאגט ס’זאל זיין ליכטיג’ דאס מיינט די מעשים פון די צדיקים]‪ ,‬אבל איני יודע באיזה מהם חפץ אם במעשה אלו ואם במעשה אלו [אבער איך‬ ‫ווייס דאך נישט וועלכע מעשים וויל דער באשעפער צו די מעשים פון די צדיקים ‪ -‬צו די מעשים פון די רשעים]‪ ,‬כיון דכתיב ‘וירא אלהים את האור‬ ‫כי טוב’ [וויבאלד עס שטייט אין פסוק ‘און דער אייבישטער האט געזעהן די ליכטיגקייט אז ס’איז גוט’] הוי במעשיהן של צדיקים חפץ [זעהן מיר אז‬ ‫דער באשעפער וויל די מעשים פון די צדיקים וואס ווערן אנגערופן ‘אור’] ואינו חפץ במעשיהן של רשעים [און דער באשעפער וויל נישט די מעשים‬ ‫פון די רשעים וואס ווערן אנגערופן ‘חושך’]‪.‬‬ ‫ב‬ ‫תֹוָֹרה ְּוְּת ִִפ ָ �ָּלה ַּוַּמ ֲֲע ֵֵׂש� י ַַה �ִִּמ ְְצֹוֹ ת די ערשטע עבודה איז צו‬ ‫ְ �ְּב ָ‬ ‫ּוְּלְ ָָה ִִבין ָ�ָּכל ֶזֶ ה‪ִִ ,‬ה ֵ �ֵּנה ַ �ַּב ֲֲעבֹוֹ ַַדת ַַהּבֹּוֹ ֵֵרא ָ �ָּברּו ְְּך הּוּא ֵיֵ ׁׁש‬ ‫דינען דעם באשעפער מיט תורה און תפלה און מעשי‬ ‫ּוְּת ִִפ ָ�ָּלה‬ ‫ב’ ִִמיֵנֵ י ֲֲעבֹוֹ ָָדה‪ ,‬א’ ַלַ ֲֲעבֹוֹ ד ֶֶאת ה’ ְ �ְּבתֹוֹ ָָרה ְ‬ ‫המצות‪.‬‬ ‫ּוַּמ ֲֲעֵׂש�ֵ י ַַה �ִִּמ ְְצֹוֹת‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ְ �ְּב ִִחיָנָ ה ב’ ַלַ ֲֲעבֹוֹ ד ה’ ְ �ְּב ִִעְנְ ְיְ ֵנֵ י ָָהעֹוֹ ָלָ ם ַַה ֶ �ֶּזה ַ �ַּב ֲֲא ִִכיָלָ ה‬ ‫ְ �ְּב ִִחיָנָ ה ב’ ַלַ ֲֲעבֹוֹד ה’ ְ �ְּב ִִעְנְ ְיְ ֵנֵ י ָָהעֹוָֹלָ ם ַַה ֶ �ֶּזה ַ �ַּב ֲֲאִכִ יָלָ ה‬ ‫ּוְּׁש� ְ ִִת ָ �ָּיה ְוְ ַַכּדֹּוֹ ֶֶמה ּוְּׁש� ְ ָָאר ָָצ ְְר ֵֵכי ּגּ ּוּפֹוֹ ַלַ ֲֲעׂשֹׂוֹ ָָתן ְלְ ֵׁש� ֵ ם ה’‪,‬‬ ‫ּדֹּוֶֹמה די צווייטע בחינה איז צו דינען דעם‬ ‫ּוְּׁש ִִת ָ �ָּיה ְוְ ַכַ ֶ‬ ‫�ְ‬ ‫ְ�ְּכגֹוֹ ן ְלְ ַַח ֵ �ֵּזק ּגּ ּוּפֹוֹ ַלַ ֲֲעבֹוֹ ַַדת ַַהּבֹּוֹ ֵֵרא ָ �ָּברּו ְְּך הּוּא ַַעל ְיְ ֵֵדי‬ ‫באשעפער מיט וועלטליכע זאכען ווי עסן און טרינקען‬ ‫ָָה ֲֲא ִִכיָלָ ה ּוְּׁש� ְ ִִת ָ �ָּיה ְוְ ַַכּדֹּוֹ ֶֶמה‪.‬‬ ‫ׂשֹׂוָֹתן ְלְ � ֵֵׁשם ה'‬ ‫ּוְּׁש ָָאר ָָצ ְְרֵכֵ י ּגּּוּפ�ֹו ַלַ ֲֲע ָ‬ ‫און דאס גלייכן‪ְ � ,‬‬ ‫ּוְּב ִִחיָנָ ה ָָהא’ ִנִ ְְק ָָרא ְ �ְּב ִִחיַנַ ת אֹוֹ ר‪ֶׁ ,‬ש� ֶ ִ �ִּנ ְְר ָָאה ַלַ ֹּכ� ֹל ֶׁש� ֶ הּוּא‬ ‫ְ‬ ‫עֹוֹ ֵֵבד ה’‪ְ ,‬וְ ִנִ ְְק ָָרא ְ �ְּב ִִחיָנָ ה ז ּּו ָׁש� ָ ַַמִיִ ם‪ְּ� ְ ,‬ב ִִחיָנָ ה ֶֶעְלְ יֹוֹ ָנָ ה‪.‬‬ ‫און אנדערע באדערפענישן פאר זיין גוף ער זאל‬ ‫ֹח ֶֶׁש� ְְך‪ֶׁ ,‬ש� ֶ ֵֵאינֹוֹ ִנִ ְְר ָָאה ַלַ ֹּכ� ֹל ֶׁש� ֶ הּוּא ְלְ ֵׁש� ֵ ם‬ ‫ּוְּב ִִחיָנָ ה ב’ ִנִ ְְק ָָרא ֹ‬ ‫ְ‬ ‫דאס טאהן פארן באשעפער’ס וועגן‪ְּ�ְ ,‬כגֹוֹ ן ְלְ ַַח ֵ �ֵּזק ּגּּוּ פֹוֹ‬ ‫ה’‪ְ ,‬וְ ַגַ ם ְ �ְּב ִִחיָנָ ה ז ּּו ִנִ ְְק ָָרא ֶֶא ֶֶרץ‪ֶׁ ,‬ש� ֶ הּוּא ַ �ַּבְּד�ְ ָָב ִִרים ַ �ַּגְׁש� ְ ִִמ ִ �ִּיים‪.‬‬ ‫ּוְּׁש ִִת ָ �ָּיה‬ ‫ּוּ� הּוּא ַַעל ְיְ ֵֵדי ָָה ֲֲאִכִ יָלָ ה � ְ‬ ‫ּבֹּוֵֹרא ָ �ָּבר ְך‬ ‫ַלַ ֲֲעבֹוֹ ַַדת ַַה ֵ‬ ‫ְוְ ָָהעֹוֹ ֶׂש�ֶ ה אֹוֹ ָָתם ִנִ ְְר ָָאה ְ�ְּכ ַַמ ֲֲעֵׁש� ֵ י ָָה ְְרָׁש� ָ ִִעים ֶׁש� ֶ עֹוֹ ְְס ִִקין‬ ‫ּדֹּוֶֹמה צום ביישפיל אז ער טוט דאס כדי צו שטארקן‬ ‫ְוְ ַכַ ֶ‬ ‫ַ �ַּב ֲֲא ִִכיָלָ ה ּוְּׁש� ְ ִִת ָ �ָּיה ְלְ ַַה � ִִּׂש� יג ַ�ַּת ֲֲאָוָ ָָתם ַ�ַּת ֲֲאֹוֹת ּגּ ּו ָָּפִנִ ּיֹּוֹ ת‪ַַ ,‬רק‬ ‫זיין גוף צו דינען דעם באשעפער דורך די עסן און‬ ‫ּוְּמכּו �ָָּּסה‬‫קּוָּעה ְ‬ ‫ֶזֶ ה ָָהעֹוֹ ֵֵסק ִ �ִּב ְְב ִִחיָנָ ה ז ּּו ְלְ ֵׁש� ֵ ם ה’ ַ�ַּכ �ָָּוָנָ תֹוֹ ְ�ְּת ָ‬ ‫ְ �ְּבִלִ ּבֹּוֹ ִ �ִּבְלְ ָָבד ְוְ ֵֵאינֹוֹ ִנִ ְְר ָָאה ִִמ ַ �ַּבחּוּץ‪.‬‬ ‫טרינקען און דאס גלייכן‪.‬‬ ‫יֶהם (ברכות סא‪ּ ).‬דּ ” ּּו‬ ‫ְוְ ָלָ ֶזֶ ה ָָר ְְמז�ּו ַַרּבֹּוֹ ֵֵתינ�ּו ַזַ ”ל ְ �ְּב ִִד ְְב ֵֵר ֶ‬ ‫צּוִּפין ִנִ ְְב ְְראּוּ‪ְ ,‬לְ ַַר �ֵֵּמז ְלְ ב’ ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ַַה ַ �ַּנ”ל‪ַַ ,‬הְיְ ינ ּּו ְ �ְּב ִִחיָנָ ה‬ ‫� ַַּפ ְְר ִ‬ ‫די צוויי בחינות ווערן אנגערופן מיט די נעמען‪ :‬אור – שמים‪ ,‬חושך ‪ -‬ארץ‬ ‫ְּוְּב ִִחיָנָ ה ָָהא’ ִנִ ְְק ָָרא ְ �ְּב ִִחיַנַ ת אֹוֹ ר און די בחינה פון דינען דעם באשעפער מיט תורה און תפלה ווערט‬ ‫עֹוֵֹבד ה’ ווייל יעדער זעהט אז ער דינט‬ ‫אנגערופן מיטן נאמען ‘אֹור’ ‪ -‬ליכטיגקייט‪ֶֶׁ � ,‬ש ִ�ִּנ ְְר ָָאה ַלַ ֹּכ� ֹל � ֶֶׁשהּוּא ֵ‬ ‫‘ָׁש ַַמִיִ ם’ ‪ -‬הימל‪ְּ� ְ ,‬ב ִִחיָנָ ה ֶֶעְלְ יֹוָֹנָ ה‬ ‫דעם באשעפער‪ְ ,‬וְ ִנִ ְְק ָָרא ְ �ְּב ִִחיָנָ ה זּוּ � ָָׁש ַַמִיִ ם און די בחינה ווערט אנגערופן ָ‬ ‫ווייל ס’איז א העכערע בחינה‪.‬‬ ‫ֹחֶֹׁש ְְך און די צווייטע בחינה פון דינען דעם באשעפער מיט די וועלטליכע זאכן‬ ‫ְּוְּב ִִחיָנָ ה ב' ִנִ ְְק ָָרא � ֶ‬ ‫ווערט אנגערופן מיטן נאמען ‘ֹח ֶֶֹׁשְך’ ‪ -‬טונקל‪ֶֶׁ � ,‬ש ֵֵאינ�ֹו ִנִ ְְר ָָאה ַלַ ֹּכ� ֹל � ֶֶׁשהּוּא ְלְ � ֵֵׁשם ה’ ווייל ס’איז נישט‬ ‫אנערקענט פאר יעדן אז ער טוט דאס פארן באשעפער’ס וועגן‪ְ ,‬וְ ַגַ ם ְ �ְּב ִִחיָנָ ה ז�ּו ִנִ ְְק ָָרא ֶֶא ֶֶרץ און די‬ ‫בחינה ווערט אנגערופן ֶ‘ֶא ֶֶרץ’ ‪ -‬די ערד‪ֶֶׁ � ,‬שהּוּא ַ �ַּב ְְּד� ָָב ִִרים ַ �ַּג � ְְׁש ִִמ ִ �ִּיים ווייל דאס איז וועלטליכע און‬ ‫גשמיות’דיגע זאכן‪.‬‬ ‫אֹוָֹתם ִנִ ְְר ָָאה ְ�ְּכ ַַמ ֲֲע � ֵֵׁשי ָָה ְְר � ָָׁש ִִעים און ווער עס טוט די גשמיות’דיגע זאכן זעהט אויס ווי‬ ‫עֹוֶֹׂש� ה ָ‬ ‫ְוְ ָָה ֶ‬ ‫ּוְּׁש ִִת ָ �ָּיה ְלְ ַַה � ִִּׂש� יג ַ�ַּת ֲֲאָוָ ָָתם ַ�ַּת ֲֲאֹוֹ ת ָ‬ ‫ּגּּוָּפִנִ ּיֹּוֹ ת‬ ‫עֹוְֹס ִִקין ַ �ַּב ֲֲאִכִ יָלָ ה � ְ‬ ‫ער טוט אזוי ווי די מעשים פון די רשעים‪ֶֶׁ � ,‬ש ְ‬ ‫וואס די רשעים זענען שטענדיג באשעפטיגט מיט עסן און טרינקען צו דערגרייכן זייערע פיזישע‬ ‫עֹוֵֹסק ִ �ִּב ְְב ִִחיָנָ ה זּוּ ְלְ � ֵֵׁשם ה’ נאר דער מענטש וואס ער איז‬ ‫(קערפערליכע) תאוות און גליסטונגען‪ַַ .‬רק ֶזֶ ה ָָה ֵ‬ ‫קּוָּעה ְּוְּמ ָ�‬ ‫כּוָּּסה ְ �ְּבִלִ ּבֹּוֹ ִ �ִּבְלְ ָָבד איז‬ ‫באשעפטיגט מיט די בחינה פון עסן פארן באשעפער’ס וועגן‪ַּ�ַ ,‬כ ָ �ָּוָנָ תֹוֹ ְ�ְּת ָ‬ ‫זיין כוונה באהאלטן און פארדעקט אליין אין זיין הארץ‪ְ ,‬וְ ֵֵאינֹוֹ ִנִ ְְר ָָאה ִִמ ַ �ַּבחּוּץ און ס’זעהט זיך נישט אן‬ ‫פון דרויסן‪.‬‬ ‫די כוונה פון מאמר חז”ל ‘דו פרצופין נבראו’ בדרך עבודה‬ ‫צּוִּפין ִנִ ְְב ְְראּוּ ד און דאס האבן חז”ל מרמז געווען‬ ‫ּבֹּוֵֹתינּוּ ַזַ ”ל ְ �ְּב ִִד ְְב ֵֵר ֶיֶהם (ברכות סא‪ּ ).‬דּ ”ּוּ � ַַּפ ְְר ִ‬ ‫ְוְ ָלָ ֶזֶ ה ָָר ְְמזּוּ ַַר ֵ‬ ‫מיט זייערע ווערטער אז אדם הראשון איז באשאפן געווארן מיט ‪ 2‬פנימ’ער ‪ -‬איין פנים פון פארנט‬ ‫צּוִפים‪ ,‬דאס מיינט צוויי פנימער איינס‬ ‫די ווארט ‘דו’ איז אין אראמיש צוויי‪ ,‬און חז”ל זאגן אונז אז אדם הראשון איז באשאפן געווארן מיט ּד”ּו ַַּפ ְְר ִ‬ ‫ד‪.‬‬ ‫פארקערט פונעם צווייטן‪ ,‬און דער בת עין גייט שוין ערקלערן א רמז אין די הייליגע לשון פון חז”ל וואס זיי האבן מרמז געווען מיט די ווארט ‘דו’‪.‬‬ ‫ג‬ ‫און איין פנים פון אונטן‪ְ ,‬לְ ַַר �ֵֵּמז ְלְ ב’ ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ַַה ַ�ַּנ”ל וואס די‬ ‫א’ ְְמרּו �ָָּּמז ְ �ְּבאֹוֹ ת ו’ ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ַַה ְְמָׁש� ָ ָָכה ִִמְלְ ַַמ ְְעָלָ ה‬ ‫ּוְּב ִִחיָנָ ה ב’ ְְמרּו �ָָּּמז ְ �ְּבאֹוֹ ת ד’‪,‬‬ ‫ְלְ ַַמ � ָָּטה ְלְ ֵֵעין ֹּכ� ֹל‪ְ ,‬‬ ‫לשון חז”ל אז דאס מענטש איז באשאפן געווארן מיט צוויי‬ ‫ְלְ ׁׁשֹוֹ ן ַּד�ַ ל ְוְ ָגָ רּו ַַּע ְלְ ַַמ ְְר ִִאית ָָה ַַעִיִ ן‪.‬‬ ‫פנימ’ער מיינט אונז צו מרמז זיין אויף די צוויי דרכים אין‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה�ּו ֲֲעבֹוֹ ָָד ֵֵתנ�ּו ָ�ָּת ִִמיד‪ֶׁ ,‬ש� ֶ ִ �ִּי ְְהי�ּו ְׁש� ְ ֵנֵ י ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֵֵאּלּ ּוּ‪,‬‬ ‫עבודת השי”ת (תורה ותפלה ‪ -‬אכילה ושתיה)ה‪.‬‬ ‫צּוִּפים‪ִ ,‬יִ ְְהי�ּו � ָָּפִנִ ים ְ �ְּב ָָפִנִ ים‪ֵֵּ � ,‬פירּו ּׁׁש‬ ‫ַַהְיְ ינ�ּו ּדּ ”�ּו � ַַּפ ְְר ִ‬ ‫ֶׁש� ֶ �ְּׁש� ְ ֵ�ֵּתי ָָה ֲֲעבֹוֹ דֹוֹ ת ִיִ ְְהי ּּו ְ�ְּכ ֶֶא ָָחד‪.‬‬ ‫ַַהְיְ ינ�ּו ֶׁש� ֶ ַ�ַּכ ֲֲאֶׁש� ֶ ר ַיַ ֲֲעסֹוֹ ק ַ �ַּב ֲֲא ִִכיָלָ ה ּוְּׁש� ְ ִִת ָ �ָּיה ִיִ ְְהֶיֶ ה‬ ‫ַַמ ְְחַׁש� ַ ְְבּתּ�ֹו ָ�ָּת ִִמיד ְ�ְּכ ֵֵדי ֶׁש� ֶ ִ �ִּי ְְהֶיֶ ה ל�ֹו ֹּכ� ַַֹח ִלִ ְלְ מֹוֹ ד‬ ‫ּוְּלְ ִִה ְְת � ַַּפ ֵ�ֵּלל ְוְ ַלַ ֲֲעבֹוֹ ד ֶֶאת ה’‪ְ ,‬וְ ֵֵכן ִ �ִּבְׁש� ְ ַַעת ַַהּתֹּוֹ ָָרה‬ ‫די רמז פון די לשון ּדּ "ו‬ ‫ּוִּמ ְְת � ַַּפ ֵ�ֵּלל ְ �ְּבֹכ ַַֹח‬ ‫ּוְּת ִִפ ָ�ָּלה ִִמ �ֵֵּמיָלָ א הּוּא לֹוֹ ֵֵמד ִ‬ ‫ְ‬ ‫ָָה ֲֲא ִִכיָלָ ה ַַההּוּא‪.‬‬ ‫ַַהְיְ ינ�ּו ְ �ְּב ִִחיָנָ ה א’ ְְמ �ָ‬ ‫רּוָּּמז ְ �ְּבאֹוֹ ת ו’ ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ַַה ְְמ � ָָׁשָכָ ה ִִמְלְ ַַמ ְְעָלָ ה‬ ‫ְלְ ַַמ �ָָּטה ְלְ ֵֵעין ֹּכ� ֹלו דאס מיינט די ערשטע בחינה פון תורה‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה�ּו ֶׁש� ֶ �ְּׁש� ְ ֵנֵ י ַַה ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ֵֵה �ָָּמה ִ �ִּב ְְב ִִחיַנַ ת � ָָּפִנִ ים‬ ‫ְ �ְּב ָָפִנִ ים‪ֵֵּ � ,‬פירּו ּׁׁש ֶׁש� ֶ ֵֵה �ָָּמה ִִמ ְְת ַַח ְ �ְּב ִִרים ֶזֶ ה ִִעם ֶזֶ ה‬ ‫ותפלה וואס איז מרומז אין די אות ו’ וואס יעדער זעהט‬ ‫ַ�ַּכ ַ �ַּנ”ל‪ְ ,‬וְ ֵֵאין ֶֶא ָָחד ּדֹּוֹ ֶֶחה ֶֶאת ֲֲח ֵֵבירֹוֹ ‪ַַ ,‬הְיְ ינ ּּו �ֶּׁש� ֶ ֵֵאין‬ ‫טּוְּמ ָָטם ִ �ִּבְׁש� ְ ַַעת ַַה ְ�ְּת ִִפ ָ�ָּלה ַ �ַּב ֲֲעבּוּר ַַה ֲֲא ִִכיָלָ ה‬ ‫ווי מ’איז ממשיך השפעות פון הימל צו די וועלט‪.‬‬ ‫ִלִ ּבֹּוֹ ְְמ ְ‬ ‫רּוָּּמז ְ �ְּבאֹוֹ ת ד’ און אין די צווייטע בחינה פון‬ ‫ְּוְּב ִִחיָנָ ה ב’ ְְמ �ָ‬ ‫דינען דעם באשעפער מיט אכילה ושתיה איז מרומז אין די אות ‘ד’‪ְ ,‬לְ ׁשֹׁוֹ ן ַַּד� ל ְוְ ָגָ ַ‬ ‫רּוַּע ְלְ ַַמ ְְר ִִאית ָָה ַַעִיִ ן‬ ‫וואס דאס אות ‘ד’ ווערט ארויסגעזאגט ‘דלת’ איז א לשון פון ארימקייט און שלעכטע אויסזעהן‬ ‫פארן מענטשליכן אויגז‪.‬‬ ‫די עבודה צו מאכן פון ּדּ ”ּוּ � ַַּפ ְְר ִ‬ ‫צּוִּפים ‪ָָּ � -‬פִנִ ים ְ �ְּב ָָפִנִ ים‬ ‫בֹוָֹד ֵֵתנ�ּו ָ�ָּת ִִמיד און דאס איז שטענדיג אונזער עבודה‪ֶֶׁ � ,‬ש ִ �ִּי ְְהי�ּו � ְְׁשֵנֵ י ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֵֵאּלּ�ּו אז די צוויי‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה�ּו ֲֲע ָ‬ ‫צּוִּפים וואס‬ ‫בחינות פון דינען דעם באשעפער מיט תורה ותפלה און אכילה ושתיה‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו ּדּ ”�ּו � ַַּפ ְְר ִ‬ ‫צּוִפים ‪ -‬צוויי פארקערטע פנימ’ערח‪ִ ,‬יִ ְְהיּוּ � ָָּפִנִ ים ְ �ְּב ָָפִנִ יםט זאלן די צוויי‬ ‫דאס וואס איז געווען ּד”ּו ַַּפ ְְר ִ‬ ‫פנימ’ער זיין ‘פנים בפנים’ ווי איין פנים קוקט צום צווייטן פנים‪.‬‬ ‫� ֵֵּפירּוּׁשׁ � ֶֶׁש � � ְְּׁש ֵ�ֵּתי ָָה ֲֲעבֹוֹדֹוֹ ת ִיִ ְְהי�ּו ְ�ְּכ ֶֶא ָָחד דאס מיינט אז די צוויי פארשידענע עבודות זאלן זיין ביים‬ ‫מענטש ווי איינס און 'פנים בפנים'‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו � ֶֶׁש ַ�ַּכ ֲֲא � ֶֶׁשר ַיַ ֲֲעסֹוֹ ק ַ �ַּב ֲֲאִכִ יָלָ ה דאס מיינט אז ווען ער איז‬ ‫באשעפטיגט מיט עסן און טרינקען‪ִ ,‬יִ ְְהֶיֶ ה ַַמ ְְח � ַַׁש ְְבּתֹּוֹ ָ�ָּת ִִמיד ְ�ְּכ ֵֵדי � ֶֶׁש ִ �ִּי ְְהֶיֶ ה לֹוֹ ֹּכ� ַַֹח ִלִ ְלְ מֹוֹד ּוְּלְ ִִה ְְת � ַַּפ ֵ �ֵּלל ְוְ ַלַ ֲֲעבֹוֹד‬ ‫ֶֶאת ה' זאל זיין מחשבה שטענדיג זיין אז ער טוט דאס כדי ער זאל האבן כח צו לערנען און‬ ‫דאווענען און דינען דעם באשעפער‪.‬‬ ‫ֹכַֹח ָָה ֲֲאִכִ יָלָ ה ַַההּוּא און אזוי איז עס טאקע‬ ‫לֹוֵֹמד ִּוִּמ ְְת � ַַּפ ֵ �ֵּלל ְ �ְּב ַ‬ ‫ּתֹּוָֹרה ְּוְּת ִִפ ָ �ָּלה ִִמ �ֵֵּמיָלָ א הּוּא ֵ‬ ‫ְוְ ֵכֵ ן ִ �ִּב � ְְׁש ַַעת ַַה ָ‬ ‫אז ווען ער לערנט און ער דאוונט דעמאלסט לערנט ער און ער דאוונט מיט די כח פון דאס עסן‪.‬‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה�ּו � ֶֶׁש � � ְְּׁשֵנֵ י ַַה ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ֵֵה �ָָּמה ִ �ִּב ְְב ִִחיַנַ ת � ָָּפִנִ ים ְ �ְּב ָָפִנִ ים‪ ,‬דאס איז טייטש אז די צוויי בחינות ווערן ‘פנים‬ ‫בפנים’ אז איין פנים קוקט אויפן צווייטן פנים‪ֵֵּ � ,‬פירּוּׁשׁ � ֶֶׁש ֵֵה �ָָּמה ִִמ ְְת ַַח ְ �ְּב ִִרים ֶזֶ ה ִִעם ֶזֶ ה ַ�ַּכ ַ�ַּנ”ל דאס מיינט‬ ‫ווען חז”ל רעדן וועגן די בריאה פון ‘אדם הראשון’ מיינען זיי נישט ספעציפיש די בריאה פון ‘אדם הראשון’‪ ,‬נאר זיי זענען מרמז בכלליות א רמז‬ ‫ה‪.‬‬ ‫אויף די גאנצע ענין פון די ‘בריאת האדם’ – באשאפונג פון די מענטש‪ ,‬אז ס’איז געווען מיט די כוונה פון האבן אין זיך צוויי פארשידענע פנימער אין‬ ‫עבודת השי”ת‬ ‫די אות ו’ ווערט אנגערופן אין זוהר הק’ און אין ספרי קבלה אלס דער אות וואס איז ממשיך השפעות‪ ,‬ווייל עס זעהט אויס ווי א גראדע שטעקן פון‬ ‫ו‪.‬‬ ‫אויבן ביז אונטן‪ ,‬און דאס איז מרמז אז ס’ברענגט אראפ השפעות פון הימעל צו די ערד‪.‬‬ ‫ווייל די עבודה פון עסן זעהט אויס פאר מענטשן ווי א ארימע און שלעכטע וועג צו דינען דעם באשעפער‪.‬‬ ‫ז‪.‬‬ ‫וואס ווי דערמאנט איז די ‘ד’ מרמז צו אכילה ושתיה ‪ ,‬און די ו’ איז מרמז צו עבודת השי”ת מיט תורה ותפלה‪.‬‬ ‫ח‪.‬‬ ‫און נישט ווי ס’איז געווען די ארגיענעלע באשאפונג אז איין פנים איז פון פארנט און איין פנים פון אונטן‪.‬‬ ‫ט‪.‬‬ ‫ד‬ ‫אז זיי פאראייניגן זיך איינס מיטן צווייטן און האבן די‬ ‫ְוְ ַַה �ְּׁש� ְ ִִת ָ �ָּיה‪ִּ�ִ ,‬כי ַ �ַּגם ִ �ִּבְׁש� ְ ַַעת ָָה ֲֲא ִִכיָלָ ה ֹל ֹא ָָא ַַכל ְלְ ַַמ ְ�ְּלאֹוֹ ת‬ ‫ּדֹּוֶֹחה ֶֶאת‬ ‫זעלבע ציהל ווי אויבן דערמאנט‪ְ ,‬וְ ֵֵאין ֶֶא ָָחד ֶ‬ ‫ַ�ַּת ֲֲאָוָ תֹוֹ ‪ִּ�ִ ,‬כי ַּד�ַ ְְעּתּ�ֹו הּוּא ַלַ ֲֲעמֹוֹ ד ִלִ ְְפֵנֵ י ה’ ְלְ ִִה ְְת � ַַּפ ֵ�ֵּלל‬ ‫ֲֲח ֵֵבירֹוֹ און איין עבודה שטופט נישט אוועק די צווייטע‬ ‫ְוְ ִלִ ְלְ מֹוֹ ד ְ �ְּבֹכ ַַֹח ָָה ֲֲא ִִכיָלָ ה ַַההּוּא‪.‬‬ ‫עבודה‪.‬‬ ‫יַאת‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה ָָהְיְ ָָתה ְְרצֹוֹ ן ַַהּבֹּוֹ ֵֵרא ָ �ָּברּו ְְּך הּוּא ִ �ִּבְׁש� ְ ַַעת ְ �ְּב ִִר ַ‬ ‫ָָהעֹוֹ ָלָ ם ֶׁש� ֶ ִ �ִּי ְְהי ּּו ַַהב’ ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ָ�ָּת ִִמיד ְ �ְּב ִִה ְְת ַַח ְ �ְּברּוּת‪ְּ�ְ ,‬כ ַַמ ֲֲא ַַמר‬ ‫טּוְּמ ָָטם ִ �ִּב � ְְׁש ַַעת ַַה ְ�ְּת ִִפ ָ �ָּלה ַ �ַּב ֲֲעבּוּר‬ ‫ַַהְיְ ינ�ּו � � ֶֶּׁש ֵֵאין ִלִ ּבּ�ֹו ְְמ ְ‬ ‫ַַה ָ�ָּכתּוּב (בראשית א‪ ,‬א) ְ �‘ְּב ֵֵראִׁש� ִ ית ָ �ָּב ָָרא ֱֱאֹל ִִֹהים ֵֵאת‬ ‫ַַה ֲֲאִכִ יָלָ ה ְוְ ַַה � � ְְּׁש ִִת ָ �ָּיה דאס מיינט אז זיין הארץ איז נישט‬ ‫ַַה �ָּׁש� ָ ַַמִיִ ם ְוְ ֵֵאת ָָה ָָא ֶֶרץ’‪ְְ ,‬מ ַַר �ֵֵּמז ְלְ ב’ ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ַַה ַ �ַּנ”ל‪.‬‬ ‫פארשטאפט ביים דאווענען וועגן וואס ער האט‬ ‫ְוְ ֶנֶ ֱֱא ַַמר ‘ַוַ ְיְ ִִהי ֶֶע ֶֶרב ַוַ ְיְ ִִהי בֹוֹ ֶֶקר יֹוֹ ם ֶֶא ָָחד’‪ֵֵּ � ,‬פירּו ּׁׁש ֶׁש� ֶ �ְּׁש� ְ ֵנֵ י‬ ‫ּוְּב ִִחיַנַ ת‬ ‫ַַה ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ַַה �ְְּמרּו �ָָּּמִזִ ים ִ �ִּב ְְב ִִחיַנַ ת אֹוֹ ר בֹוֹ ֶֶקר ְ‬ ‫געגעסן און געטרינקען‪ִּ�ִ ,‬כי ַ �ַּגם ִ �ִּב � ְְׁש ַַעת ָָה ֲֲאִכִ יָלָ ה ֹלֹא ָָאַכַ ל‬ ‫ֹח ֶֶׁש� ְְך ְוְ ֶֶע ֶֶרב ַ�ַּכ ַ �ַּנ”ל‪ִ ,‬יִ ְְהי ּּו ב’ ַַה ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת יֹוֹ ם ֶֶא ָָחד‪ֵֵּ � ,‬פירּו ּׁׁש‬ ‫ֹ‬ ‫ְלְ ַַמ ְ�ְּלאֹוֹ ת ַ�ַּת ֲֲאָוָ ת�ֹו ווייל אפילו ביים עסן האט ער נישט‬ ‫ְ �ְּב ִִה ְְת ַַח ְ �ְּברּוּת ַ�ַּכ ַ �ַּנ”ל ‪.‬ג‬ ‫געגעסן צו אנפילן זיין תאווה‪ִּ�ִ ,‬כי ַַּד� ְְעּתּ�ֹו הּוּא ַלַ ֲֲעמֹוֹד‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה ּּו ֶׁש� ֶ ָָא ַַמר ַַה ָ�ָּכתּוּב (ישעיה מט‪ ,‬ג) ‘ִיִ ְׂש�ְ ָָר ֵֵאל ֲֲאֶׁש� ֶ ר ְ �ְּב ָָך‬ ‫ֹכַֹח ָָה ֲֲאִכִ יָלָ ה ַַההּוּא ווייל זיין‬ ‫ִלִ ְְפֵנֵ י ה’ ְלְ ִִה ְְת � ַַּפ ֵ �ֵּלל ְוְ ִלִ ְלְ מֹוֹד ְ �ְּב ַ‬ ‫חֹוֶֹׁש ְְך‪ַּ� ַ ,‬גם ְ�ְּת ָָפ ֵֵאר‬ ‫יַמ ְְט ִִר ָ �ָּיא אֹוֹ ר � ֶ‬‫ֶֶא ְְת � ָָּפ ָָאר’‪ֵֵּ � ,‬פירּו ּׁׁש ִיִ ְְׂש� ָָר ֵֵאל ִ �ִּג ַ‬ ‫כוונה מיט זיין עסן איז צו שטיין און דאווענען פארן‬ ‫וע”כ נאמר ‘יום אחד’ ולא ‘יום ראשון’‪.‬‬ ‫ג‪.‬‬ ‫באשעפער מיט די כח פון זיין עסן‪.‬‬ ‫[ג]‬ ‫די כוונה פון די ווערטער פון די מדרש אז ס’איז מעגליך‬ ‫אז דער באשעפער האט ליב די מעשים פון רשעים‬ ‫רּוְּך הּוּא ִ �ִּב � ְְׁש ַַעת ְ �ְּב ִִר ַיַאת ָָהעֹוָֹלָ ם און דאס איז געווען די כוונה פון באשעפער ווען‬ ‫ּבֹּוֵֹרא ָ �ָּב ְ‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה ָָהְיְ ָָתה ְְרצֹוֹ ן ַַה ֵ‬ ‫ער האט באשאפן די וועלט‪ֶֶׁ � ,‬ש ִ �ִּי ְְהיּוּ ַַהב’ ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ָ�ָּת ִִמיד ְ �ְּב ִִה ְְת ַַח ְ �ְּברּוּת אז די בחינה פון דינען השי”ת מיט‬ ‫תורה ותפלה און די בחינה פון עסן זאלן זיין פאראייניגט מיט איין ציל‪ְּ�ְ ,‬כ ַַמ ֲֲא ַַמר ַַה ָ�ָּכתּוּב (בראשית א‪ ,‬א)‬ ‫ֹלִֹהים ֵֵאת ַַה � � ָָּׁש ַַמִיִ ם ְוְ ֵֵאת ָָה ָָא ֶֶרץ’ אזוי ווי דער פסוק זאגט ‘אין אנהייב פונעם באשאפונג‬ ‫ְ �‘ְּב ֵֵר � ִ‬ ‫אִׁשית ָ �ָּב ָָרא ֱֱא ִ‬ ‫י‬ ‫האט דער באשעפער באשאפן דאס הימל און דאס ערד’‪ְְ ,‬מ ַַר �ֵֵּמז ְלְ ב' ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ַַה ַ�ַּנ"ל וואס די צוויי ווערטער‬ ‫‘שמים’ און ‘ארץ’ זענען מרמז צו די צוויי אויבענדערמאנטע בחינות‪.‬‬ ‫די תירוץ אויף די קשיא פארוואס ס’שטייט ביי בריאת העולם ‘יום אחד’‬ ‫בֹוֶֹקר יֹוֹ ם ֶֶא ָָחד’ און פארדעם זאגט די פסוק ביי די בריאת העולם ‘ס’איז‬ ‫ְוְ ֶנֶ ֱֱא ַַמר ‘ַוַ ְיְ ִִהי ֶֶע ֶֶרב ַוַ ְיְ ִִהי ֶ‬ ‫געווארן ביינאכט און ס’איז געווארן אינדערפרי און ס’איז איין טאג’‪ֵֵּ � ,‬פירּוּׁשׁ � ֶֶׁש � � ְְּׁשֵנֵ י ַַה ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ַַה �ְְּמ �ָ‬ ‫רּוָּּמִזִ ים‬ ‫ֹחֶֹׁש ְך� ְוְ ֶֶע ֶֶרב ַ�ַּכ ַ�ַּנ”ל דאס מיינט אז די צוויי בחינות וואס זענען אויבן‬ ‫ִ �ִּב ְְב ִִחיַנַ ת אֹוֹ ר ֶ‬ ‫בֹוֶֹקר ְּוְּב ִִחיַנַ ת � ֶ‬ ‫בֹוֶקר’ (ליכטיגקייט) און די‬ ‫דערמאנט די עבודה פון דאווענען וואס איז מרומז אין די נאמען ‘אֹור ֶ‬ ‫עבודה פון עסן און טרינקען וואס איז מרומז אין די נאמען ‘ֹח ֶֶֹׁשְך און ֶֶע ֶֶרב’ (טונקלקייט)‪ִ ,‬יִ ְְהי�ּו ב’‬ ‫ַַה ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת יֹוֹ ם ֶֶא ָָחד זאלן ביידע בחינות זיין ‘איין טאג’‪ֵֵּ � ,‬פירּוּׁשׁ ְ �ְּב ִִה ְְת ַַח ְ �ְּברּוּת ַ�ַּכ ַ�ַּנ”לאי דאס מיינט אז די‬ ‫צוויי בחינות זאלן זיין פאראייניגט מיט איין כוונה פארן באשעפער’ס וועגן‪.‬‬ ‫און דאס מיינט וואס די מדרש שמועסט אויס צו ס’קען דען זיין אז השי”ת האט ליב די ‘מעשי הרשעים’ וואס מיינט אכילה ושתיה‪( ,‬און נישט ח”ו פשוטע‬ ‫י‪.‬‬ ‫‘מעשי הרשעים) און די מדרש ערקלערט אונז אז די תכלית פון וואס השי”ת האט באשאפן די ‘צרכי עולם הזה’ וואס מיינט אכילה ושתיה איז כדי אז‬ ‫דער מענטש זאל דינען דערמיט השי”ת‪.‬‬ ‫אי‪ .‬און דאס איז די תורה מרמז מיטן נוצן די אויסשפראך ‘איין טאג’ (אז די צוויי בחינות זאלן ווערן פאראייניגט און לייכטן ווי די טאג) און האט נישט גענוצט די געהעריגע‬ ‫אויסשפראך פון א נומער ווי ‘די ערשטע טאג’‪.‬‬ ‫ה‬ ‫יַמ ְְט ִִר ָ �ָּיא � ָָׁש ַַמִיִ ם ֶֶא ֶֶרץ‪ְְ ,‬מ ַַר �ֵֵּמז ְלְ ב’ ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ַַה ַ �ַּנ”ל‪,‬‬ ‫ִ �ִּג ַ‬ ‫די רמז אין פסוק ‘ִיִ ְׂש�ְ ָָר ֵֵאל ֲֲא � ֶֶׁשר ְ �ְּב ָָך ֶֶא ְְת � ָָּפ ָָאר’‬ ‫� ֵֵּפירּו ּׁׁש ַ�ַּכ ֲֲאֶׁש� ֶ ר ִנִ ְְת ַַח ֵ �ֵּבר ַַהב’ ַַה ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ְוְ ַנַ ֲֲעָׂש�ָ ה‬ ‫ְוְ ֶזֶ הּוּ � ֶֶׁש ָָא ַַמר ַַה ָ�ָּכתּוּב (ישעיה מט‪ ,‬ג) ‘ִיִ ְְׂש� ָָר ֵֵאל ֲֲא � ֶֶׁשר ְ �ְּב ָָך ֶֶא ְְת � ָָּפ ָָאר’‬ ‫ִִמ ָ�ָּלה ַַא ַַחת ‘ִיִ ְׂש�ְ ָָר ֵֵאל’ ָָאז ֶ‘ֶא ְְת � ָָּפ ָָאר’‪.‬‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה�ּו ַ‘ַה ֲֲאִזִ ינ�ּו ַַה �ָּׁש� ָ ַַמִיִ ם ְוְ גֹוֹ ’ ָָה ָָא ֶֶרץ ִִא ְְמ ֵֵרי ִִפי’‪,‬‬ ‫און דאס איז וואס די פסוק זאגט ‘דו ביסט דער יוד מיט‬ ‫ְְמ ַַר �ֵֵּמז ְלְ ב’ ַַה ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ַַה ַ �ַּנ”ל‪.‬‬ ‫וואס איך טוה זיך בארימען און שטאלצירן’‪ֵֵּ � ,‬פירּוּׁשׁ ‘ִיִ ְְׂש� ָָר ֵֵאל’‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה ּּו ֶׁש� ֶ ָּד�ָ ְְר ׁׁש ּּו ַַרּבֹּוֹ ֵֵתינ ּּו ַזַ ”ל (יומא פא‪ָּ�ָ ):‬כל ָָהאֹוֹ ֵֵכל‬ ‫חֹוֶֹׁש ְְך’ דאס מיינט די ווארט ‘ִיִ ְְׂש� ָָר ֵֵאל’ איז‬ ‫ִ �ִּג ַיַמ ְְט ִִר ָ �ָּיא ‘אֹוֹ ר � ֶ‬ ‫יִעי ַַמ ֲֲעֶלֶ ה ָָעָלָ יו ַַה ָ�ָּכתּוּב ְ�ְּכ ִִאיּלּ�ּו ִִה ְְת ַַע ָ �ָּנה‬ ‫ִ �ִּב ְְתִׁש� ִ ִ‬ ‫חֹוֶֹׁש ְְך’בי‪ַּ� ַ ,‬גם ְ�‘ְּת ָָפ ֵֵאר’ ִ �ִּג ַיַמ ְְט ִִר ָ �ָּיא‬ ‫בגמטריא ווי די ווערטער ‘אֹוֹ ר � ֶ‬ ‫יִעי‬ ‫ֹאַכל ִ �ִּב ְְתִׁש� ִ ִ‬ ‫יִעי ַוַ ֲֲעִׂש�ִ ִיִרי‪ֵֵּ � ,‬פ ֵיֵר ׁׁש ַַרִׁש� ִ ”י ֶׁש� ֶ �ֹּי ַ‬ ‫ְ�ְּתִׁש� ִ ִ‬ ‫ְ�ְּכ ֵֵדי ֶׁש� ֶ ִ �ִּי ְְהֶיֶ ה לֹוֹ ֹּכ� ַַֹח ְלְ ִִה ְְת ַַעּנֹּוֹ ת ָ �ָּב ֲֲעִׂש�ִ ִיִרי‪.‬‬ ‫‘ָׁש ַַמִיִ ם‬ ‫‘ָׁש ַַמִיִ ם ֶֶא ֶֶרץ’ אויך די ווארט ְ�‘ְּת ָָפ ֵֵאר’ איז בגמטריא � ָ‬ ‫�ָ‬ ‫� ֵֵּפירּו ּׁׁש ַ�ַּכ ֲֲאֶׁש� ֶ ר הּוּא זֹוֹ ֵֵכר ִ �ִּבְׁש� ְ ַַעת ֲֲא ִִכיָלָ תֹוֹ ֵֵאיְךְ‬ ‫ֶֶא ֶֶרץ’‪.‬‬ ‫ֶׁש� ֶ הּוּא ָָצ ִִר ְ‬ ‫יְך ַלַ ֲֲעמֹוֹ ד ּוְּלְ ִִה ְְת � ַַּפ ֵ�ֵּלל ִלִ ְְפֵנֵ י ה’ ַ �ַּבּיֹּוֹ ם‬ ‫ְְמ ַַר �ֵֵּמז ְלְ ב’ ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ַַה ַ �ַּנ”ל וואס די אלע ווערטער (אור חושך‬ ‫ַַה ָ �ָּגדֹוֹ ל ְוְ ַַהּנֹּוֹ ָָרא‪ְּ� ְ ,‬בַוַ וַּד�ַ אי ֵֵאינ�ֹו ְְמ ַַמ ֵ�ֵּלא ַ�ַּת ֲֲאָוָ תֹוֹ‬ ‫– שמים ארץ) זענען מרמז צו די אויבנדערמאנטע בחינות אין‬ ‫ַ �ַּב ֲֲא ִִכיָלָ ה‪ַַ ,‬רק ְ�ְּכ ֵֵדי ְלְ ַַח ֵ �ֵּזק ּגּ ּוּפֹוֹ ַלַ ֲֲעבֹוֹ ָָדתֹוֹ ִיִ ְְת ָ �ָּב ַַר ְְך‪,‬‬ ‫ּוַּמ ֲֲעֶלֶ ה ָָעָלָ יו‬ ‫ְוְ ָָאז הּוּא ִ �ִּב ְְב ִִחיַנַ ת � ָָּפִנִ ים ְ �ְּב ָָפִנִ ים‪ַ ,‬‬ ‫עבודת השי”ת‪ֵֵּ � ,‬פירּוּׁשׁ ַ�ַּכ ֲֲא � ֶֶׁשר ִנִ ְְת ַַח ֵ �ֵּבר ַַהב’ ַַה ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ְוְ ַנַ ֲֲע ָָׂש� ה ִִמ ָ �ָּלה‬ ‫יִעי ַוַ ֲֲעִׂש�ִ ִיִרי‪ִּ�ִ ,‬כי‬ ‫ַַה ָ�ָּכתּוּב ְ�ְּכ ִִאּלּ�ּו ִִה ְְת ַַע ָ �ָּנה ְ�ְּתִׁש� ִ ִ‬ ‫ַַא ַַחת ‘ִיִ ְְׂש� ָָר ֵֵאל’ דאס מיינט אז ווען עס פאראייניגט זיך די צוויי‬ ‫ַ �ַּגם ִ �ִּבְׁש� ְ ַַעת ֲֲא ִִכיָלָ ת�ֹו ָָהְיְ ָָתה ַּד�ַ ְְעּתּ�ֹו ַַעל ַַה ַ�ַּת ֲֲעִנִ ית‬ ‫בחינות און מען דינט השי”ת מיט תורה ותפלה און אכילה‬ ‫ְּוְּקדּו �ַּּׁש� ַ ת ַַהיֹוֹ ם‪.‬‬ ‫ושתיה דעמאלסט ווערט עס איין ווארט ‘ישראל’‪ָָ ,‬אז ֶ'ֶא ְְת � ָָּפ ָָאר'‬ ‫יֶכם ְ �ְּב ִִתְׁש� ְ ָָעה ַלַ חֹוֹ ֶֶד ׁׁש‬ ‫יֶתם ֶֶאת ַנַ ְְפ ׁׁשֹוֹ ֵֵת ֶ‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה ּּו ‘ְוְ ִִע ִ �ִּנ ֶ‬ ‫ָ �ָּב ֶֶע ֶֶרב’ (ויקרא כג‪ ,‬לב)‪ֵֵּ � ,‬פירּו ּׁׁש ְ �ְּב ָָד ָָבר ֶׁש� ֶ ִ �ִּנ ְְק ָָרא ֶֶע ֶֶרב‬ ‫און דעמאלסט וועט זיין אז השי”ת וועט זיך בארימען מיט‬ ‫ֹאְכל ּּו ְ �ְּב ַַכ �ָָּווָנָ ה ַ�ַּכ ַ �ַּנ”ל‪ְ ,‬יְ ִִהי‬ ‫ַַהְיְ ינ ּּו ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֲֲא ִִכיָלָ ה‪ֶׁ ,‬ש� ֶ �ֹּת ְ‬ ‫אונז‪.‬‬ ‫ָָרצֹוֹ ן ֶׁש� ֶ ִ �ִּנְזְ ֶ�ֶּכה ִלִ ְְב ִִחיָנָ ה ֹזֹאת ָָא ֵֵמן ֵ�ֵּכן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן ָָא ֵֵמן‪.‬‬ ‫די רמז פון די צוויי עבודות אין אונזער פרשה‬ ‫ְוְ ֶזֶ הּוּ ַַה ֲֲאִזִ ינּוּ ַ‘ַה � � ָָּׁש ַַמִיִ ם’ ַוַ ֲֲא ַַד ֵ �ֵּב ָָרה ְוְ ִִת � ְְׁש ַַמע ָ‘ָה ָָא ֶֶרץ’ ִִא ְְמ ֵֵרי ִִפי און‬ ‫דאס איז וואס די פסוק זאגט ‘די הימלען זאלן צוהערן און איך וועל רעדן – און אויך די ערד זאל‬ ‫צוהערן די ווערטער פון מיין מויל’‪ְְ ,‬מ ַַר �ֵֵּמז ְלְ ב’ ַַה ְ �ְּב ִִחינֹוֹ ת ַַה ַ�ַּנ”ל וואס די ווארט ‘שמים’ איז מרמז צו‬ ‫תורה ותפלה און ‘הארץ’ איז מרמז צו עבודת השי”ת מיט אכילה ושתיה אז מען זאל דינען דעם‬ ‫באשעפער מיט די ביידע דערמאנטע בחינות‪.‬‬ ‫די מצוה פון עסן ערב יום כיפור‬ ‫ּבֹּוֵֹתינ�ּו ַזַ ”ל (יומא פא‪ָּ�ָ ):‬כל ָָהאֹוֵֹכֵ ל ִ �ִּב ְְת � ִִׁש ִיִעי ַַמ ֲֲעֶלֶ ה ָָעָלָ יו ַַה ָ�ָּכתּוּב ְ�ְּכ ִִאיּלּ�ּו ִִה ְְת ַַע ָ�ָּנה ְ�ְּת � ִִׁש ִיִעי‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה�ּו � ֶֶׁש ָָּד� ְְרׁשׁ�ּו ַַר ֵ‬ ‫ַוַ ֲֲע ִִׂש� ִיִרי און דאס איז פשט וואס חז”ל האבן געדרש’נט ‘ווער עס עסט אין די ניינטע טאג ווערט עס‬ ‫פארעכנט אזוי ווי ער וואלט געפאסט די ניינטע און צענטע טאג’‪ֵֵּ � ,‬פ ֵיֵרׁשׁ ַַר � ִִׁש”י � ֶֶׁש �ֹּיֹאַכַ ל ִ �ִּב ְְת � ִִׁש ִיִעי ְ�ְּכ ֵֵדי‬ ‫� ֶֶׁש ִ �ִּי ְְהֶיֶ ה לֹוֹ ֹּכ� ַַֹח ְלְ ִִה ְְת ַַעּנֹּוֹ ת ָ �ָּב ֲֲע ִִׂש� ִיִרי און רש”י איז מסביר די פשט אז ער עסט אין די ניינטע טאג (ערב‬ ‫יום כיפור) כדי ער זאל האבן כח צו פאסטן אין די צענטע טאג‪.‬‬ ‫יְך � ֶֶׁשהּוּא ָָצ ִִר ְ‬ ‫יְך ַלַ ֲֲעמֹוֹד ּוְּלְ ִִה ְְת � ַַּפ ֵ �ֵּלל ִלִ ְְפֵנֵ י ה’ ַ �ַּבּיֹּוֹ ם ַַה ָ �ָּגדֹוֹ ל‬ ‫� ֵֵּפירּוּׁשׁ ַ�ַּכ ֲֲא � ֶֶׁשר הּוּא זֹוֵֹכֵ ר ִ �ִּב � ְְׁש ַַעת ֲֲאִכִ יָלָ ת�ֹו ֵֵא ְ‬ ‫ּנֹּוָֹרא רש”י מיינט צו זאגן אז ווען דער מענטש געדענקט בשעת’ן עסן ווי אזוי ער דארף מארגן‬ ‫ְוְ ַַה ָ‬ ‫שטיין און דאווענען פארן באשעפער אין דעם גרויסן און פארכטיגן טאג‪ְּ� ְ ,‬בַוַ ַוַּד� אי ֵֵאינֹוֹ ְְמ ַַמ ֵ �ֵּלא ַ�ַּת ֲֲאָוָ תֹוֹ‬ ‫ַ �ַּב ֲֲאִכִ יָלָ ה וועט ער דאך פאר זיכער נישט אנפילן זיין גלוסטונג מיט א תאווה פון עסן‪ַַ ,‬רק ְ�ְּכ ֵֵדי ְלְ ַַח ֵ �ֵּזק‬ ‫בֹוָֹדת�ֹו ִיִ ְְת ָ �ָּב ַַר ְְך נאר ער עסט כדי צו שטארקן זיין גוף צו דינען דעם באשעפער‪ְ ,‬וְ ָָאז הּוּא‬ ‫ּגּּוּפ�ֹו ַלַ ֲֲע ָ‬ ‫ִ �ִּב ְְב ִִחיַנַ ת � ָָּפִנִ ים ְ �ְּב ָָפִנִ ים איז דאך דער מענטש אין די בחינה פון ‘פנים בפנים’ אז די צוויי בחינות זענען‬ ‫פאראייניגט און קוקן אויפן זעלבן ציהל‪ַּ ,‬וַּמ ֲֲעֶלֶ ה ָָעָלָ יו ַַה ָ�ָּכתּוּב ְ�ְּכ ִִאּלּ�ּו ִִה ְְת ַַע ָ�ָּנה ְ�ְּת � ִִׁש ִיִעי ַוַ ֲֲע ִִׂש� ִיִרי און די‬ ‫בי‪ .‬וואס דאס איז גשמיות מיט רוחניות און איז אונז מרמז אז צו זיין א ‘ישראל’ דארף דער מענטש האבן אין זיך ביידע בחינות‪ ,‬צו דינען השי”ת מיט‬ ‫תורה ותפלה און אכילה ושתיה‪ ,‬און דעמאלסט איז ‘תפאר’ וואס איז אויך בגמטריא ‘שמים וארץ’ די צוויי דערמאנטע בחינות‪ ,‬אז דורך דעם קען השי”ת‬ ‫שטאלצירן מיט אונז‪.‬‬ ‫ו‬ ‫פסוק רעכנט אויף אים אזוי ווי ער וואלט געפאסט די ניינטע און די צענטע טאג‪ִּ�ִ ,‬כי ַ �ַּגם ִ �ִּב � ְְׁש ַַעת‬ ‫דּוַּּׁשת ַַהיֹוֹ ם ווייל אויך בשעת זיין עסן איז זיין כוונה געווען אויף‬ ‫ֲֲאִכִ יָלָ תֹוֹ ָָהְיְ ָָתה ַַּד� ְְעּתֹּוֹ ַַעל ַַה ַ�ַּת ֲֲעִנִ ית ְּוְּק � � ַ‬ ‫די תענית און די הייליגקייט פונעם קומענדיגן טאג‪.‬‬ ‫חֹוֶֹדׁשׁ ‪ָּ� ָ -‬ב ֶֶע ֶֶרב’ (ויקרא כג‪ ,‬לב) און דאס מיינט די פסוק ‘עטץ‬ ‫ׁשֹׁוֵֹתיֶכֶ ם ְ �ְּב ִִת � ְְׁש ָָעה ַלַ ֶ‬ ‫ְוְ ֶזֶ הּוּ 'ְוְ ִִע ִ�ִּנ ֶיֶתם ֶֶאת ַנַ ְְפ ֵ‬ ‫זאלטס פייניגן ענקער זעהל אין דעם ניינטן טאג אין חודש אין די אווענט’‪ֵֵּ � ,‬פירּוּׁשׁ ְ �ְּב ָָד ָָבר � ֶֶׁש ִ�ִּנ ְְק ָָרא‬ ‫ֶֶע ֶֶרב ַַהְיְ ינ�ּו ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֲֲאִכִ יָלָ ה די פסוק זאגט ‘ָּבָ ֶֶע ֶֶרב’ דאס מיינט מיט די זאך וואס ווערט אנגערופן‬ ‫ֶ‘ֶע ֶֶרב’ ‪ -‬טונקל וואס דאס איז די בחינה פון עסן‪ֶֶׁ � ,‬ש �ֹּתֹאְכְ ל�ּו ְ �ְּבַכַ ָ �ָּווָנָ ה ַ�ַּכ ַ�ַּנ”ל מען זאל עסן מיט די‬ ‫אויבענדערמאנטע כוונה (צו האבן כח צו דינען השי”ת)‪.‬‬ ‫ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן � ֶֶׁש ִ�ִּנְזְ ֶ�ֶּכה ִלִ ְְב ִִחיָנָ ה ֹזֹאת ָָא ֵֵמן‬ ‫ֵ�ֵּכן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן ָָא ֵֵמן‪.‬‬ ‫גליון זה נתנדב ע”י‬ ‫הרב הגאון בנש”ק מו”ה ברוך יצחק גוטטער שליט”א ‪ -‬בעמח”ס ברכת יצחק‬ ‫וכדאי הוא זכות רבינו המחבר להגן בעדו להכתב ולהחתם בכתיבה וחתימה טובה וכדברי רבינו הבית יוסף ‘נודרים ונודבים‬ ‫לע”נ הצדיקים כי הצדיקים ממליצים על צאצאיהם’ ויזכה להמשיך במפעליו הדגולים בתורה וחסידות‪ ,‬ולרוות נחת מכל יו”ח‪,‬‬ ‫מתוך בריות גופא וסייעתא דשמיא‪ ,‬וימלא ד’ כל משאלות לבו לטובה‪ ,‬אמן כן יהי רצון‬ ‫צוליב די נאכפראגע אויף די ביכל 'דער הייליגער בת עין' טוען מיר מעלדן אז עס יעצט געווארן‬ ‫נאכאמאל איבערגעדרוקט און עס איז דא צו באקומען אין וויליאמסבורג אין וויינשטאק'ס ספרים‬ ‫געשעפט לעבן פאפא ביהמ"ד‪ ,‬און אין בארא פארק ביי ג’ודאיקה קארנער‪.‬‬ ‫לזיכוי הרבים‪ :‬די גליון איז דא צו באקומען וועכנטליך אין טאהשער בית המדרש אין בארא פארק‪.‬‬ ‫נעמט א חלק אין הפצת הגליון און זייט מנדב לעילוי נשמת אייערע קרובים און נאנטע‬ ‫פאר הערות און מנדב זיין נא לפנות ‪Mechonusa@gmail.com‬‬ ‫ז‬