gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

מוציא לאור: מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish

שבוע: האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

פתח את ה-PDF הורדה

‫יום כיפור‬ ‫מאמר מרדכי‬ ‫גליון‬ ‫"איין" קבלה טובה‬ ‫שיעורי הרה”ג ר’ מרדכי הערש שפיטצער שליט”א‬ ‫עיצומו של יום‬ ‫גר אנכי עמכם‪ ,‬תנה לי‪..‬‬ ‫ווען מ’גייט אריין אין אזא זמן‪ ,‬זאגט דאך די משנה אין יומא )פ”ח‬ ‫מ’גייט אריין יום כיפור‪ ,‬מ’גייט אריין אין א טאג וואס איז עיצומו של‬ ‫מ”ט( ”את זה דרש דרש רבי אלעזר בן עזריה“‪ ,‬שטייט אין פסוק “מכל‬ ‫יום מכפר‪.‬‬ ‫חטאתיכם לפני ה’ תטהרו”‪ .‬דרש’נט די גמרא‪“ ,‬עבירות שבין אדם למקום‬ ‫די הייליגקייט‪ ,‬די גרויסקייט פונעם טאג אליינס‪ ,‬אונז פארשטייען מיר‬ ‫יום הכיפורים מכפר‪ ,‬אבל עבירות שבין אדם לחבירו אין יום הכיפורים‬ ‫נישט אפילו‪.‬‬ ‫מכפר עד שירצה את חבירו”‪ ,‬ביז מ’בעט איבער דעם חבר‪ .‬דעמאלט‪ ,‬יום‬ ‫איך האב געזען ברענגען א לימוד זכות פונעם הייליגן חפץ חיים‪.‬‬ ‫כיפור איז דאס די מציאות‪.‬‬ ‫ס’איז אמאל געווען א איד וואס פארציילט עס‪ ,‬ער שרייבט עס אראפ‬ ‫דער רמב”ם אין הלכות תשובה )פ”ב ה”י( זאגט‪“ ,‬אסור לאדם להיות‬ ‫וואס ער האט מיטגעלעבט אין יענע צייטן מיט’ן הייליגן חפץ חיים‪.‬‬ ‫אכזרי ולא יתפייס‪ ,‬א מענטש זאל נישט זיין קיין אכזר און נישט מוחל‬ ‫ס’איז געקומען יום כיפור ביינאכט‪ ,‬צווישן כל נדרי און מעריב‪ ,‬האט זיך‬ ‫זיין‪ ,‬אלא יהא נוח לרצות”‪ ,‬מ’זאל זיין גרינג‪ ,‬פארציי‪ ,‬איינער קומט דיך‬ ‫דער חפץ חיים אפגעשטעלט‪ ,‬און ער האט געזאגט‪” ,‬מורי ורבותי‪ “,‬האט‬ ‫איבערבעטן‪ ,‬זיי מוחל‪.‬‬ ‫ער געזאגט‪.‬‬ ‫ובשעה שמבקש ממנו החוטא למחול‪ ,‬מוחל בלב שלם ובנפש חפצה‪,‬‬ ‫“יעדער איינער פארשטייט אז טאמער וועט מען טרעפן א גוי וואס איז‬ ‫זיי מוחל‪.‬‬ ‫געווען יארן לאנג א גוי‪ ,‬און ער איז געווארן א גר אין די עלטערע יארן‪,‬‬ ‫ואפילו הצר לו‪ ,‬זאגט דער הייליגער רמב”ם‪ ,‬אפילו ער האט דיר עכט עכט‬ ‫און אינמיטן זעט מען אז ער איז געגאנגען עפעס אן עבירה וואס מ’האט‬ ‫וויי געטון‪ ,‬וחטא לו הרבה‪ ,‬און ער האט דיר שטארק געזינדיגט קעגן דיר‪,‬‬ ‫געטון‪ ,‬וועט אים קיינער נישט דן זיין‪.‬‬ ‫לא יקום ולא יטור וזה דרכם של זרע ישראל‪ .‬דאס איז די מציאות וואס‬ ‫יעדער וועט פארשטיין‪ ,‬מחמת הרגל פון זיין אזוי לאנג א גוי‪ ,‬איז ער‬ ‫אין א איד איז דא‪.‬‬ ‫דורכגעפאלן מיט די עבירה אויך‪”.‬‬ ‫זאגט ער‪“ ,‬אונז בעטן מיר דעם אויבערשטן‪‘ ,‬ונסלח לכל עדת בני‬ ‫לפייסו ברבים‬ ‫ישראל’‪ ,‬זאלסט מוחל זיין פאר גאנץ כלל ישראל‪ .‬פארוואס?‬ ‫הכלל‪ ,‬ס’קומט פאר יום כיפור‪ ,‬ס’איז אויסגעקומען‪ ,‬בפרט אז מ’רעדט‬ ‫נעם אונז אן ’ולגר הגר בתוכם‘‪ ,‬כאילו אונז זענען מיר גרים‪ ,‬ווייל דו‬ ‫ברבים‪ ,‬איך ווייס נישט ווער ס’ווערט נפגע‪ ,‬מ’רעדט פון דעם ענין‪ ,‬פון‬ ‫ווייסט דאך אז ’כל העם בשגגה‘‪ ,‬קיינער וויל נישט עפעס‪ ,‬ס’איז נאר‬ ‫יענע ענין‪.‬‬ ‫שגגות וואס איז דא די אלע זאכן‪ .‬ממילא‪ ,‬פארציי אונז‪ ,‬פונקט ווי אונז מיר‬ ‫יעצט האב איך נאך ”אריינגעטרעטן אין א מאראסט“‪ ,‬איך האב גערעדט‬ ‫וואלטן פארשטאנען אז דעם גר דארף מען פארצייען‪”.‬‬ ‫פון וויליאמסבורג‪ ,‬ס’איז אויסגעקומען אפשר האב איך וויי געטון א‬ ‫גאנצע ריזיגע ציבור‪ .‬הגם דער ציבור אין וויליאמסבורג איז היינט נישט‬ ‫ונחשב לכם‬ ‫אזוי גרויס‪ ,‬איך וויל עס נאכאמאל מגלה זיין‪.‬‬ ‫און אז מ’רעדט פון די נקודה‪ ,‬באמת‪ ,‬איך האב אויסגעקומען ראש‬ ‫ס’איז‪ ,‬וויליאמסבורג האט אויסגעזען אמאל זייער זייער ריזיג‪ ,‬זייער א‬ ‫השנה‪ ,‬האב איך דאס נאכגעזאגט‪ ,‬איך האב געזען ברענגען פון עטליכע‪.‬‬ ‫ריזיגע זאך‪.‬‬ ‫דוד המלך זאגט אין תהלים‪” ,‬ה’ יספר בכתוב עמים“‪ .‬ס’איז דא אסאך‬ ‫למשל‪ ,‬איך וועל אייך געבן א דוגמא‪ ,‬מ’זאל קענען פארשטיין אביסל‬ ‫טייטשן אויף דעם‪.‬‬ ‫נומערן‪.‬‬ ‫ס’איז דא א טייטשט דער הייליגער רבין פון לובלין )אבני זכרון תקנ”ו( רבי‬ ‫אז מ’רעדט למשל היינט קרית יואל והגלילות‪ ,‬וואוינען היינט צו טאג‬ ‫שלמה‪ ,‬זאגט דעם טייטש‪ ” ,‬ה’ יספר בכתוב עמים“‪ ,‬אז דער אויבערשטער‬ ‫צווישן אכט און ניין טויזנט אידן‪ ,‬משפחות‪ ,‬אכט און ניין טויזנט משפחות‪.‬‬ ‫זאל אונז ציילן ווען א מענטש טוט א מצוה‪.‬‬ ‫אין גאנץ וויליאמסבורג וואוינט בערך פערצן טויזנט משפחות‪ .‬דאס איז‬ ‫אין די אידישע נאמבערס איז נישט דא אזא זאך ווי א זערא‪ ,‬ס’איז נישט‬ ‫היינט די גרויסע וויליאמסבורג וואס מ’רעדט‪.‬‬ ‫דא אזא זאך ווי אן ‪ .O‬זאגט ער‪ ,‬וואס דען? ביי די גוים איז דא אזא זאך‬ ‫אבער נאכאלץ‪ ,‬איך האלט נישט אז איך האב וויי געטון פערצן טויזנט‬ ‫ווי א זערא‪.‬‬ ‫משפחות‪ ,‬ווייל באמת באמת באמת זעען עס אנדערע אידן אויך היינט‪.‬‬ ‫זאגט ער‪ ,‬א מענטש טוט א מצוה‪ ,‬איז עס אן איינס‪-‬ער‪ .‬בעטן מיר דעם‬ ‫ס’איז א קלארע זאך וואס איז דא‪ ,‬ס’איז ליידער א ווייטאג וואס איז דא‪,‬‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬דו לייג צו די זעראס‪ ,‬וועט ווערן יעדע מצוה וואס מ’טוט‪,‬‬ ‫וואס באמת אסאך צדיקים האבן דארטן געוואוינט‪.‬‬ ‫וועט ווערן א טויזנטער‪ ,‬ס’וועט ווערן א מיליאן מצוות וואס וועט קענען‬ ‫ס’איז א הייליגע פלאץ געווען‪ ,‬און ליידער אויף אזא מקום דארף מען‬ ‫זיין‪.‬‬ ‫די אלע זאכן‪.‬‬ ‫אבער קען זיין‪ ,‬קען זיין‪ ,‬מ’בעט‪ ,‬איך וויל אייך מפייס זיין יעדער איינער‬ ‫למספרם‬ ‫וואס וואוינט אין וויליאמסבורג‪ ,‬און די אנדערע אידן וואס זענען נפגע‬ ‫אבער א צווייטע געדאנק האב איך געהערט‪ .‬מ’קומט אריין אין בית‬ ‫געווארן אין אנדערע זאכן‪ ,‬אנדערע נושאים וואס ס’איז אויסגעקומען צו‬ ‫המדרש אסאך מאל‪ ,‬מ’הייבט אן רעדן פון דעם בחור‪ ,‬מ’הייבט אן רעדן‬ ‫רעדן‪.‬‬ ‫פון דעם יונגערמאן‪.‬‬ ‫וויל אייך בעטן מ’זאל מיך מוחל זיין‪ ,‬און דער אויבערשטער זאל אוודאי‬ ‫וועט יענער זאגן‪“ ,‬דער יונגערמאן‪ ,‬אה‪ ,‬ער איז אן אנזעצער‪ ,‬ער האנדלט‬ ‫העלפן אז מ’זאל קענען לשנה הבאה ווייטער‪ ,‬ווייטער אויפטון און‬ ‫נישט ערליך‪ ,‬ער איז נישט אהער‪ ,‬ער איז נישט אהין‪ ”.‬ממילא‪ ,‬ס’קען‬ ‫ווייטער טון‪ ,‬און קיינער זאל נישט נפגע ווערן‪.‬‬ ‫צופאלן ווערן‪ ,‬א גאנצע מענטש קען צופאלן ווערן‪.‬‬ ‫בעטן מיר דעם אויבערשטן‪ ,‬דוד המלך האט געבעטן‪ ,‬וויאזוי האט‬ ‫יכבסו את כעסך‬ ‫אויסגעזען ביים צווייטן וועלט מלחמה ווען דער נאצי ימח שמו וזכרו‪ ,‬ווען‬ ‫איך האב געזען אמאל ברענגען‪ ,‬ר’ מאטל סלאנימער האט געברענגט‪.‬‬ ‫ער האט געוואלט אויסהרג’ענען א איד? וויאזוי האט ער גערעכנט א איד?‬ ‫אין בארדיטשוב איז אמאל געווען ביים הייליגן בארדיטשובער רב איז‬ ‫אויב דער מאמע’ס טאטע מאמע‪ ,‬דורות דורות צוריק איז געווען א איד‪,‬‬ ‫אויסקומען‪ ,‬איז עפעס א מעשה געווען אז דער וועשער‪ ,‬דער וועשער‪,‬‬ ‫האט ער אים גערעכנט ווי א איד‪ ,‬און ער האט אים געהארגעט‪.‬‬ ‫ס’איז געווען מער אזא ביליגע ארבעט אין בארדיטשוב‪ ,‬האט אמאל פוגע‬ ‫בעטן מיר דעם אויבערשטן‪“ ,‬ה’ יספר בכתוב עמים שם יולד סלה‪ ,‬רעכן‬ ‫געווען בכבודו פונעם פרנס החודש‪.‬‬ ‫אונז בכתוב עמים‪ ,‬אין די ביכער וואס די גוים האבן אונז גערעכנט‪.‬‬ ‫דער פרנס החודש איז געווען דער גאנצער מושל העיר‪ ,‬דער גאנצער‬ ‫די גוים האבן אונז געזאגט אז מיר זענען א איד‪ ,‬בעט איך דיר‪ ,‬באשעפער‪,‬‬ ‫קנאקער‪ ,‬און ער האט אים געטשעפעט‪.‬‬ ‫זאג אויך אז איך בין א איד‪ ,‬נעם מיך אן אויף די זעלבע וועג אז איך בין‬ ‫איך ווייס נישט פונקטליך וואס ס’איז געווען‪ ,‬צו האט ער אים געברענגט‬ ‫אן ערליכער איד‪.‬‬ ‫זאגט ער‪ ,‬איך נעם א כפרה‪ ,‬איך דריי עס ארום‪.‬‬ ‫דעם העמד פארקנייטשט‪ ,‬ער האט געשריגן‪ ,‬צוריקגעשריגן‪ ,‬איך ווייס‬ ‫זאגט ער‪ ,‬א ווייסע הינדל אדער א שווארצע הינדל? זאגט ער‪ ,‬א ווייסע‬ ‫נישט וואס די מעשה איז געווען‪.‬‬ ‫הינדל‪.‬‬ ‫און ס’איז געגאנגען‪ ,‬וויפיל דער וועשער איז געגאנגען איבערבעטן דעם‬ ‫זאגט דער הייליגער רבי אלימלך‪ ,‬אה‪ ,‬די חילוק פון מיין כפרות שלאגן‬ ‫פרנס החודש‪ ,‬האט ער אים נישט געוואלט מוחל זיין‪ .‬ביז דער וועשער‬ ‫און דיין כפרות שלאגן‪ ,‬איך קען נעמען אמאל א שווארצע הינדל‪ ,‬אמאל א‬ ‫האט געזאגט‪” ,‬א כפרה אויף דיר אויך‪ ,‬זיי געזונט‪ ,‬בלאז אויף מיר‪ “.‬פיין‪.‬‬ ‫ווייסע הינדל‪ ,‬דו נאר א ווייסע‪.‬‬ ‫לכו נא ונשובה‬ ‫אבער טאמער ווילסטו זען א שיינע כפרות שלאגן‪ ,‬איך וועל דיר זאגן‬ ‫ס’איז געקומען פאר יום כיפור‪ ,‬דער הייליגער בארדיטשובער רב איז‬ ‫וואו דו זאלסט גיין‪ .‬אין יענע דארף‪ ,‬גיי דארטן אהין‪ ,‬דארטן ביי יענעם‬ ‫צוגעגאנגען צום וועשער‪ ,‬און ער האט אים געזאגט‪“ ,‬אפשר ביסטו מוחל‬ ‫דארף זיצט אין יענעם קרעטשמע גייסטו זען אן אינטערעסאנטע כפרה‬ ‫דעם פרנס העיר?”‬ ‫שלאגן‪ ,‬גיי אהין‪.‬‬ ‫זאגט ער‪“ ,‬איך האב שוין אזויפיל געטרייט‪ ,‬און ער מיינט ווייל ער האט‬ ‫ויהי בחצי הלילה‬ ‫געלט איז ער אויף מיר א בעל הבית‪ ,‬ער קען אויף מיר באלעבאטעווען‪”,‬‬ ‫איז ער אריינגעגאנגען דארטן‪ ,‬ער קומט אן‪ ,‬ער זעט ס’טוט זיך א‬ ‫און ער האט זיך אויסגעגעבן זיין גאנצע ווייטאג‪.‬‬ ‫געטומל אינעם קרעטשמע‪ ,‬מ’שאשקע’ט‪ ,‬מ’טרינקט‪.‬‬ ‫דער הייליגער בארדיטשובער האט נישט נאכגעלאזט‪ ,‬אבער געב א קוק‬ ‫ער גייט אהין דארטן אין די זייט‪ ,‬ער איז זיך קובע מקום‪ ,‬פול מיט‬ ‫אן‪ ,‬דו זעסט דאך‪ ,‬דא גייט ער דורך א צרה’לע‪ ,‬דא גייט ער דורך די צרה’לע‪,‬‬ ‫גוים‪ ,‬און ער בעט דארטן דעם איד דעם קרעטשמער ער זאל אים לאזן‬ ‫אפשר ביסטו אים יא מוחל‪ ,‬מ’זאל קענען גיין‪ .‬שוין‪ ,‬ערלעדיגט‪ ,‬רבי‪ ,‬איך‬ ‫איבערשלאפן‪.‬‬ ‫בין אים מוחל‪.‬‬ ‫זאגט ער‪” ,‬דא קען מען נישט שלאפן‪ ,‬דא טרינקט מען און מ’גייט‪“.‬‬ ‫דער הייליגער בארדיטשובער איז אריבערגעגאנגען צום פרנס החודש‪,‬‬ ‫און ער זאגט פאר’ן פרנס‪ ,‬פרנס העיר‪ ,‬זאגט ער אים‪“ ,‬איך קום יעצט‬ ‫זאגט ער‪“ ,‬איך האב נישט וואו צו זיין‪ ,‬איך בעט דיר‪ ,‬איך וועל שלאפן‬ ‫פונעם וועשער‪ ”.‬דער וועשער‪...‬‬ ‫אויפ’ן באנק‪ ”.‬ערלעדיגט‪ ,‬ער האט מסכים געווען‪.‬‬ ‫זאגט ער‪“ ,‬רבי‪ ,‬אין די הייליגע טעג‪ ,‬רעד נישט פון מיר פון קיין וועשער‪,‬‬ ‫ס’איז געקומען צוועלף אזייגער‪ ,‬האט דער קרעטשמער געזאגט פאר‬ ‫סתם שטותים‪ ,‬נארישקייטן‪ ,‬וועשער רעדסטו צו מיר?‬ ‫זיין אידענע‪” ,‬מ’דארף אויסליידיגן יעדן איינעם‪ “.‬מ’האט אנגעהויבן‬ ‫קענסט רעדן יעצט‪ ,‬רעדן א רמב”ם‪ ,‬קענסט רעדן א רמב”ם‪ ,‬אדער דו‬ ‫הייסן‪ ,‬שרייען‪” ,‬יעדער איינער גייט ארויס!“ מ’האט אויסגעליידיגט‪ ,‬ס’איז‬ ‫וועסט רעדן א גוטן ביזנעס דיעל‪ ,‬קען מען עס אויך פארהאנדלען‪”.‬‬ ‫געווארן שטיל דער פלאץ‪.‬‬ ‫האט אים געזאגט די רבי‪ ,‬דו ווייסט נישט אז דער וועשער גייט ארום‬ ‫ס’איז געווארן שטיל דער פלאץ‪ ,‬קומט ער קוקן צו דער מענטש‬ ‫אזוי צובראכן‪ ,‬ער קען נישט די אלע זאכן‪ ”.‬ערלעדיגט‪.‬‬ ‫שלאפט‪ .‬ער האט זיך געמאכט ווי ער שלאפט‪.‬‬ ‫דער פרנס העיר האט מסכים געווען אז ער זאל אריבערקומען דארטן‪,‬‬ ‫און דער איד זעצט זיך אוועק דארטן לעבן פענסטער און ער זאגט פאר‬ ‫און מ’האט זיך איבערגעבעטן‪ ,‬מ’האט געטרונקען א לחיים‪ ,‬מ’האט זיך‬ ‫זיין אידענע‪” ,‬ברענג אהער דעם בוך‪“.‬‬ ‫איבערגעבעטן‪.‬‬ ‫מ’ברענגט אהין דעם בוך‪ ,‬און דער איד הייבט אן אויסרעכענען דעם‬ ‫גאנצן יאר‪ ,‬און ער הייבט אן אזוי וויינען‪.‬‬ ‫וכבסו בגדיכם והטהרו‬ ‫“פרשת נח‪ ,‬זונטאג פרשת נח‪ ,‬איי איי איי‪ ,‬איך האב פארפאסט זמן‬ ‫ס’איז געקומען יום כיפור ביי נעילה‪ ,‬האט דער הייליגער בארדיטשובער‬ ‫קריאת שמע‪ ”.‬ער וויינט‪“ ,‬איך האב פארפאסט זמן קריאת שמע זונטאג‬ ‫רב געזאגט‪ ,‬רבונו של עולם‪ ,‬געב א קוק‪ ,‬דער וועשער האט איבערגעבעטן‬ ‫נח‪ ”.‬און דא געדענקט ער ווייטער אז מיטוואך וירא האט ער נישט געגעבן‬ ‫דעם פרנס החודש‪ ,‬דעם פרנס העיר‪ .‬ער האט אים מוחל געווען‪.‬‬ ‫געהעריג מעשר‪.‬‬ ‫דער פרנס העיר האט מוחל געווען צום וועשער‪.‬‬ ‫ער האט אלעס פארצייכנט‪ ,‬יעדע נאכט האט ער זיך פארצייכנט דעם‬ ‫רבונו של עולם‪ ,‬קוק וואסערע חשיבות‪ ,‬ס’האט נישט קיין שום חשיבות‬ ‫טאג וואס איז דורכגעגאנגען‪.‬‬ ‫ביים פרנס החודש‪ ,‬האט נישט געהאט קיין שום חשיבות דעם וועשער‪.‬‬ ‫“זאגט ער ברוך השם‪ ,‬חיי שרה איז געווען א לעכטיגע טאג‪ ,‬דינסטאג חיי‬ ‫מיט דעם אלעם האט ער אים מוחל געווען‪.‬‬ ‫שרה איז געווען א לעכטיגע טאג‪ .‬אבער ווייטער‪ ,‬תולדות איז געווען דעם‬ ‫דו הייליגער באשעפער וואס דו האסט אונז אזוי ליב‪ ,‬יעדער איד האט‬ ‫פראבלעם‪ ”.‬אזוי גייט ער דורך‪ ,‬פראבלעם‪ ,‬פראבלעם‪ ,‬איך מיין עבירה‪,‬‬ ‫ביי דיר אזא חשיבות‪.‬‬ ‫עבירה וואס ער האט געטון‪ .‬דאס איז א דיקע ביכל‪.‬‬ ‫ווי מ’זאגט בני ישראל‪ ,‬בחוניך בני אברהם יצחק ויעקב‪ ,‬מ’קומט אונז‬ ‫איבער בעטן‪ ,‬הייליגער באשעפער‪ ,‬זיי אונז מוחל‪.‬‬ ‫היום בפתחך ספרים‬ ‫ער ענדיגט‪ ,‬זאגט ער פאר זיין אידענע‪” ,‬ברענג אריין דעם אנדערן ביכל‪“.‬‬ ‫מגיד מראשית אחרית הוא יתן‬ ‫מ’ברענגט אים דעם אנדערן ביכל‪ ,‬ער עפנט עס אויף‪ .‬ער הייבט אן‬ ‫אבער די עיצומו של יום מכפר‪ ,‬אונז האבן פריער גערעדט‪ ,‬די באקאנטע‬ ‫וויינען‪ ,‬זעט ער‪“ ,‬אוי וויי וויי‪ ,‬עשרת ימי תשובה פארגאנגענע יאר האט‬ ‫חינוך‪ ,‬מ’האט שוין נאכגעזאגט דעם חינוך אויך‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער געמאכט א צרה פאר מיר דא‪ ,‬דא האט א גוי זיך דא‬ ‫דער חינוך זאגט אין מצוה קפ”ה “מצות עבודת יום כפורים‪,‬‬ ‫אויסגעגליטשט‪ ,‬מ’האט מיר גע’סו’עט‪ ,‬און איך האב געהאט אזויפיל‬ ‫משרשי המצוה שהיה מחסדי האל על בריותיו” פון די חסדים פונעם‬ ‫געלט שאדנס וואס איך האב געהאט‪.‬‬ ‫הייליגן באשעפער אויף זיינע בריות‪” ,‬לקבע להם יום אחד בשנה“ קובע צו‬ ‫זיין איין טאג אינעם יאר “על החטאים עם התשובה שישובו‪“ .‬‬ ‫ווייטער גייט ער אין פרשת תולדות‪ ,‬דינסטאג תולדות‪ ,‬רחמנא ליצלן‪,‬‬ ‫נעבעך‪ ,‬איז מיין טאכטער נעבעך אוועק‪”.‬‬ ‫דער אויבערשטער וויל מ’זאל תשובה טון‪“ ,‬שאילו יתקבצו עונות‬ ‫הבריות שנה בשנה” טאמער ס’זאל זיך אנזאמלען די אלע עבירות‬ ‫און ער וויינט און ער וויינט‪ ,‬די צרות וואס ער איז נעבעך דורכגעגאנגען‪.‬‬ ‫איין יאר און נאך א יאר‪” ,‬תתמלא סאתן“ רחמנא ליצלן‪ ,‬ס’וועט ווערן‬ ‫“דא האט מיר אריינגערעגנט פון די דאך‪ ,‬דא איז מיין טאכטער אוועק‪,‬‬ ‫אנגעפילט דעם גאנצן מעסטל‪.‬‬ ‫דא האט ער זיך אויסגעגליטשט‪ ,‬דא האט ער זיך צעבראכן הענט‪ ,‬דא האט‬ ‫”סוף שנתים או שלש או יותר ויתחייב העולם כליה“ מיר דארפן‬ ‫זיין ווייב געהאט דעם פראבלעם‪ ”.‬אלעס איז געווען אפגעשריבן אויף א‬ ‫פארטיליגן דעם גאנצן וועלט‪.‬‬ ‫ביכל‪.‬‬ ‫”ועל כן ראה בחכמתו ברוך הוא“ דער אויבערשטער האט געזען מיט‬ ‫מצאתי כופר‬ ‫זיין געוואלדיגע חכמה‪” ,‬לקיום העולם‪ ,‬לקבוע יום אחד בשנה“ קובע צו‬ ‫ער ענדיגט די צוויי ביכלעך‪ ,‬האט ער אויפגעהויבן די ביכלעך‪ ,‬זאגט ער‪,‬‬ ‫זיין איין טאג אין יאר‪” ,‬לכפרת חטאים ולשבים“ דער אויבערשטער זאל‬ ‫“רבונו של עולם‪ ,‬איך האב פאר דיר געזינדיגט‪ .‬קוק אן דעם ביכל‪ ,‬א פולע‬ ‫יעדן איינעם פארצייען‪.‬‬ ‫ביכל וואס איך האב פאר דיר געזינדיגט‪.‬‬ ‫”ומתחלת בריאת העולם יעדו וקדשו לכך“ ווען דער אויבערשטער האט‬ ‫באשאפן די וועלט האט ער עס געזען‪ ,‬אז ס’גייט קומען ה’ אלפים תשפ”ו‪.‬‬ ‫אבער טאטע‪,‬קוק אן‪ ,‬דו האסט פאר מיר אויך געזינדיגט‪.‬‬ ‫גייען אידישע קינדער דארפן זיך אויסגראדן‪ ,‬ס’גייט מוזן געשען אז דער‬ ‫קוק אן וואס דו האסט געטון צו מיר‪ .‬קוק וואס מיר האט געטשעפעט‪,‬‬ ‫אויבערשטער זאל אונז מוחל זיין‪ ,‬די וועלט זאל קענען האבן א קיום‪ .‬האט‬ ‫איך האב דיר געטשעפעט‪ ,‬דו האסט מיר געטשעפעט‪”.‬‬ ‫עס דער אויבערשטער אוועקגעשטעלט אזוי‪.‬‬ ‫ער כאפט די ביידע ביכלעך‪” ,‬זה חליפתי‪ ,‬זה כפרתי“‪ ,‬ביידע נעמט ער‬ ‫דרייען אויפ’ן קאפ מיט א תמימות‪.‬‬ ‫זה חליפתי‬ ‫ער שטייט דארטן‪ ,‬זיין אידענע שטייט אין די זייט‪ ,‬ביידע וויינען‪ ,‬ס’טוט‬ ‫אונז זענען מיר יעצט‪ ,‬מ’גייט יעצט אריין אין שלש עשרה מדות‪ ,‬ס’איז‬ ‫זיך בכיות נוראות‪ .‬ענדיגט‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬נעמט ער ביידע ביכלעך אין די הענט‪.‬‬ ‫א הייליגע זמן‪.‬‬ ‫”הייליגער באשעפער‪ “,‬זאגט ער‪“ ,‬איך זאג דיר צו‪ ,‬איך גיי דיר מער נישט‬ ‫אזוי ווי זיי ברענגען נאך‪ ,‬ס’איז באקאנט‪ ,‬ווי מ’קען די מעשה אויך‪ ,‬אז‬ ‫טשעפען‪ ,‬איך גיי דיר מער נישט מצער זיין‪ .‬איך בעט דיר‪ ,‬הייליגער‬ ‫ס’איז געקומען אמאל איד צום הייליגן רבי אלימלך‪ ,‬זאגט ער הייליגער רבי‪,‬‬ ‫באשעפער‪ ,‬דו זאג מיר צו‪ ,‬דו וועסט מיר אויך מער נישט מצער זיין‪ ”.‬זאגט‬ ‫איך וויל זען ווי דער רבי שלאגט כפרות‪ .‬זאגט ער‪ ,‬שלאגט כפרות? איך‬ ‫ער‪ ,‬ער כאפט ביידע ביכלעך און ארויסגעווארפן פון פענסטער‪.‬‬ ‫נעם א כפרה‪ ,‬איך דריי עס ארום‪ .‬וויאזוי שלאגסטו כפרות?‬ ‫זאגט‪ ,‬עזיבה ווידוי‪ ,‬די אלע זאכן וואס א מענטש טוט‪ ,‬ווערט ער נאנט‬ ‫גלייך אויף גלייך‬ ‫צום הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫דער איד האט עס געזען‪ ,‬ער איז צוריקגעלאפן צום הייליגן רבי אלימלך‪.‬‬ ‫דער רבינו יונה ברענגט אין שערי תשובה )שער ב’ אות י( אז אויב הערט‬ ‫פרעגט אים דער הייליגער רבי אלימלך‪” ,‬וואס האסטו געהערט?“‬ ‫מען דברי תוכחה און מ’איז עס מקבל‪ ,‬מ’נעמט אן די ווערטער‪ ,‬זאגט ער א‬ ‫פארציילט ער וואס ער האט געזען‪.‬‬ ‫לשון‪ ,‬ברגע קטן יצא מאפילה לאור גדול‪.‬‬ ‫זאגט ער‪“ ,‬זאלסט וויסן אז אויבן אין הימל‪ ,‬יעדעס יאר ווארט מען‬ ‫ווען א מענטש הערט א ווארימע ווארט און ער ווערט אנגעווארעמט‪,‬‬ ‫שוין אפ אויף דעם כפרות שלאגן וואס דער תמימות’דיגער דארפס‪-‬איד‬ ‫און ער איז מחליט ביז זיך איין רגע‪ ,‬א רגע‪ ,‬אפשר טויש איך טאקע עפעס?‬ ‫שלאגט כפרות‪.‬‬ ‫אפשר טו איך בעסער? אפשר גיי איך בעסער ווערן?‬ ‫מיט אזא אמת גראדט ער זיך אויס מיט’ן אויבערשטן‪ ,‬און ווען אונז‬ ‫אין איין רגע וואס ער דערהערט עס‪ ,‬ווערט מען איבערגעטוישט צו א‬ ‫גראדן מיר זיך אזוי אויס‪ ,‬איז דאך א געוואלדיגע מציאות ווען א איד‬ ‫בריאה חדשה‪ ,‬ער ווערט א נייע בריה‪ ,‬ער גייט ארויס פון טונקלקייט לאור‬ ‫ווערט גלייך מיט’ן רבונו של עולם‪.‬‬ ‫גדול‪.‬‬ ‫און די רגע ווערט ער גערעכנט כאילו ער האט שוין געפאלגט און מקיים‬ ‫געלט איז נישט אלעס‬ ‫געווען אלעס וואס ער האט געטראכט צו טון‪.‬‬ ‫אבער דער אמת איז‪ ,‬אונז דארפן מיר איין זאך וויסן‪ ,‬אונז לעבן אין די‬ ‫דאס איז די לשון זאגט ער‪ ,‬דער רבינו יונה‪ ,‬זאגט אז ער באקומט אפילו‬ ‫ערגסטע דור‪.‬‬ ‫שכר‪ ,‬פאר די קבלה באקומט ער שכר‪.‬‬ ‫די נחת רוח וואס דער אויבערשטער האט‪ ,‬אז דוקא אין די היינטיגע‬ ‫ער ענדיגט צו‪ ,‬אשריו ‪ -‬וואויל איז פאר דעם מענטש‪ ,‬כי צידק נפשו‬ ‫צייט וואס אונז האבן‪ ,‬אין אונזער יעצטיגע זמן‪ ,‬אין אונזערע נסיונות‪ ,‬מיט‬ ‫בשעה קלה‪ ,‬ער איז געווארן א צדיק אין א שעה קלה‪ ,‬אין איין רגע איז‬ ‫טעכנאלאגיע‪ ,‬אלעס וואס איז דא‪.‬‬ ‫ער געווארן א צדיק‪.‬‬ ‫און א מענטש קען אריינקומען‪ ,‬ס’הייסט אז דער יצר הרע קומט צום‬ ‫מענטש און ער זאגט‪“ ,‬אה‪ ,‬דו גייסט יעצט גיין יום כיפור? וואס‪ ,‬דו גייסט‬ ‫לפני כסא כבודך‬ ‫ווייטער זיין?‬ ‫דער בני יששכר זאגט אויך‪ ,‬דאס איז געווען דער פשט ביים בארג סיני‪,‬‬ ‫דו ביסט דאך א ליגנער‪ ,‬פאראיאר ביסטו געווען די זעלבע זאך‪.‬‬ ‫די אידישע קינדער האבן געשריגען נעשה ונשמע‪ ,‬מ’איז אין איין רגע‪,‬‬ ‫קוק מיר‪ ,‬דו האסט אפגע’בוט’שערט א יאר‪ ,‬קוק וויאזוי ס’האט‬ ‫האסט געהאט אן עכטע פלאץ‪ ,‬האסט געגעבן א שריי נעשה ונשמע‪ ,‬האט‬ ‫אויסגעזען די אלע זאכן‪ ”.‬אונז דארף מיר איין זאך וויסן‪ ,‬דער הייליגער רבי‬ ‫דיר דער אויבערשטער געגעבן שכר כאילו האסט שוין קיים געווען כל‬ ‫בונם האט אמאל געהאט געזאגט‪ ,‬ער איז געגאנגען אין מארק‪ ,‬זאגט ער‪,‬‬ ‫התורה כולה‪.‬‬ ‫ער האט נאך דעמאלטס געהאנדלט‪ ,‬ער איז געווען אין מארק אין לייפציג‪,‬‬ ‫ס’איז דא א פסיקתא )רבתי מ”ד( וואס ער ברענגט דארטן‪ ,‬אזוי זאגט‬ ‫האט ער געזאגט‪:‬‬ ‫ער‪ ,‬דרש רבינו הקדוש הגדול‪ .‬כוחה של תשובה‪ .‬כיון שאדם מהרהר בלבו‬ ‫“האב איך געהערט‪ ,‬געלט פארלוירן איז נישט פארלוירן‪ .‬מוט פארלוירן‬ ‫לעשות תשובה‪ ,‬א מענטש טראכט‪“ ,‬לאמיך תשובה טון‪ ,‬לאמיך ווערן‬ ‫איז אלעס פארלוירן‪”.‬‬ ‫נאנט צום אויבערשטן”‪ ,‬מיד הוא עולה לא עד עשרה מילין‪ ,‬נישט ביז צען‬ ‫דער יצר הרע‪ ,‬ווען ער קען‪ .‬מיר וועלן באלד אביסל ברייטער שמועסן‪,‬‬ ‫מיל‪ ,‬נישט ביז צוואנציג מיל‪ ,‬ולא עד מאה‪ ,‬אלא מהלך חמש מאות שנה‪.‬‬ ‫דער יצר הרע קען געבן א כאפ איינעם ביים גענאק און אים צוברעכן זיין‬ ‫ולא עד רקיע ראשון‪ ,‬נישט נאר ביז די ערשטע הימל‪ ,‬נישט ביז די‬ ‫מוט‪ ,‬ער זאל נישט וועלן ווייטער תשובה טון‪ ,‬האט ער אלעס מצליח‬ ‫צווייטע הימל‪ ,‬ביז די דריטע הימל‪ .‬נאר וואס דען?‬ ‫געווען אז ער קען גיין‪.‬‬ ‫מ’שטייגט ביז’ן כסא הכבוד‪ ,‬ס’שטייט אין פסוק “שובה ישראל עד ה’‬ ‫אם תקום עלי מלחמה‬ ‫אלקיך”‪ ,‬ביז ה’ אלקיך‪ .‬א מענטש טוט די אלע תשובות‪ ,‬ווען ער גייט ארויף‬ ‫דער הייליגער רבי מענדעלע וויטעבסקער האט געזאגט אז א מלך האט‬ ‫קומט ער דארטן אן‪.‬‬ ‫אמאל געשיקט זיין קינד אין מלחמה‪.‬‬ ‫עוד חזון למועד‬ ‫דער קינד איז געווארן זייער צובראכן‪“ ,‬פארוואס עפעס האסטו מיר‬ ‫דער חתם סופר ברענגט )דרשות דף שפ”ו( ווען ס’איז געווען די גרויסע‬ ‫געדארפט שיקן אויפ’ן פראנט?‬ ‫מגיפה‪ ,‬דער עולם ווייסט‪ ,‬ס’איז געווען א געפערליכע מגיפה אין די צייטן‬ ‫אויפ’ן פראנט שיק ארויס אפאר רוסישע חברה‪ ,‬לאז מיך אפ‪ .‬וואס האט‬ ‫פון חתם סופר תקצ”א‪.‬‬ ‫ער נישט געקענט שיקן די קנעכט זאלן קענען גיין? וואס האט ער דוקא‬ ‫ברענגט ער דארטן די דרשה פון די מגיפה‪ ,‬זאגט ער דארטן‪ ,‬ער טייטשט‬ ‫געשיקט דעם בן מלך?”‬ ‫דעם פסוק‪ ,‬לכו ונשובה אל ה’ כי הוא טרף וירפאנו‪ ,‬יך ויחבשנו‪.‬‬ ‫האט אים דער טאטע געזאגט‪ ,‬און ער האט מסביר געווען מיט א משל‬ ‫זאגט ער‪ ,‬באמת זאגט דאך די גמרא אין מסכת שבת דף קנ”ג זאגט די‬ ‫פון א מלבוש‪.‬‬ ‫גמרא‪” ,‬שוב יום אחד לפני מיתתך“‪ .‬א מענטש זאל תשובה טון איין טאג‬ ‫זאגט ער‪ ,‬ווען א מענטש האט א מלבוש‪ ,‬ער האט געקויפט א שיינעם‬ ‫פאר ער שטארבט‪ .‬זאל מען תשובה טון‪.‬‬ ‫בעקיטשע‪ ,‬א שיינעם סוט‪ ,‬ס’איז א הערליכע שיינע זאך‪ ,‬ממש די‬ ‫שענסטע מלבוש‪ ,‬א הערליכע זאך וואס איז דא אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫קיינער ווייסט דאך נישט ווי לאנג ער גייט לעבן‪ ,‬מוז מען כסדר תשובה‬ ‫נאך אפאר טעג‪ ,‬אפאר וואכן‪ ,‬גייט אוועק די גלאנץ‪ ,‬מ’נוצט עס און‬ ‫טון‪.‬‬ ‫ס’גייט אוועק די גלאנץ‪ .‬וואס דארף מען טון? מ’דארף עס האלטן אין איין‬ ‫זאגט דער הייליגער חתם סופר‪ ,‬רוב מענטשן שטופן אפ‪“ ,‬אה‪ ,‬איך וועל‬ ‫טוישן‪ ,‬מ’דארף האלטן אין איין איבער ארבעטן די זאך זאל בלייבן מיט א‬ ‫שוין תשובה טון‪ ,‬איך גיי זיין זעכציג יאר‪ ,‬איך וועלן האבן צייט‪ ,‬איך גיי‬ ‫הערליכן שיינעם גלאנץ‪ ,‬די שענסטע בעקיטשע וואס קען זיין‪.‬‬ ‫רעטייערן‪ ,‬איך גיי מיך אוועקזעצן אין בית המדרש‪ ,‬איך גיי מאכן א קאווע‬ ‫אן צוקער‪ ,‬איך גיי מיך אנהייבן מסגף זיין‪.‬‬ ‫כך אזכה לחלוקא‬ ‫פרישטיג וועל איך עסן שפעט‪ ,‬און סאפער וועל איך עסן דעם‪ ”.‬ער איז‬ ‫האט דער טאטע מסביר געווען‪ ,‬זאגט דער הייליגער רבי מענדעלע‬ ‫זיך מסדר וויאזוי זיין תשובה גייט אפילו אויסזען‪ ,‬ער האט א מהלך וויאזוי‬ ‫וויטעבסקער‪ ,‬האט דער טאטע מסביר געווען‪.‬‬ ‫זיין תשובה גייט אויסזען‪ .‬אזוי טראכט ער‪ ,‬ביי די זעכציג‪ ,‬ביי די זיבעציג‪,‬‬ ‫די געוואלדיגע נחת רוח וואס ער האט‪ ,‬אזוי טוט דער אויבערשטער‬ ‫ביי די אכציג וועל איך עס טון‪.‬‬ ‫אויך‪ ,‬ער שיקט אראפ א מענטש‪ ,‬א מלבוש‪ ,‬א לבוש פונעם אויבערשטן‪,‬‬ ‫יעדער מענטש ווערט אויסגעהאקט מתחת כסא הכבוד‪.‬‬ ‫כל עוד נשמתו בו‬ ‫ווען א קינד שלאגט זיך‪ .‬ווען ער וואלט סתם אזוי געגאנגען דורך פעסיוו‪,‬‬ ‫האט דער הייליגער חתם סופר געזאגט‪ ,‬אבער ס’קומט בשעת המגיפה‪,‬‬ ‫ס’געשעט נישט גארנישט‪ ,‬ווערט עס פארוועלקט‪.‬‬ ‫מ’זעט ווי דער אויבערשטער כאפט אוועק יונג און אלט‪ ,‬אזוי זאגט ער‪ ,‬איז‬ ‫אבער ווען מ’שלאגט זיך‪ ,‬מ’שלאגט זיך‪ ,‬מ’שלאגט זיך‪ ,‬מ’פאלט און‬ ‫דאך דער גאנצער חשבון מער נישט קיין חשבון‪.‬‬ ‫מ’הייבט זיך‪ ,‬מ’פאלט און מ’הייבט זיך‪ ,‬דאס איז די גרעסטע נחת רוח וואס‬ ‫ס’איז נישטא קיין צייט‪ ,‬מענטשן שטארבן‪ ,‬מ’האט נישט קיין צייט זיך‬ ‫דער אויבערשטער האט‪ ,‬די נסיונות וואס אונז האבן‪.‬‬ ‫מתודה צו זיין‪.‬‬ ‫ס’איז נישט פשט ווען א מענטש האט א נסיון האט ער חלילה א הרחקה‬ ‫זאגט אונז דער נביא‪” ,‬לכו ונשובה אל ה’“‪ ,‬לאמיר נאנט ווערן צום‬ ‫אוועק פונעם אויבערשטן‪.‬‬ ‫אויבערשטן‪” ,‬כי הוא טרף“‪ ,‬ווייל דער אויבערשטער כאפט אונז אוועק‪,‬‬ ‫פונקט פארקערט‪ ,‬יעדע נסיון וואס א איד מאכט מיט ווערט א‬ ‫ס’איז נישטא קיין צייט מ’זאל קענען זיך אויסרעכענען תשובה טון‪ .‬אזוי‬ ‫געוואלדיגע מלבוש פאר’ן הייליגן באשעפער‪ ,‬און דער אויבערשטער‬ ‫זאגט ער דארטן‪.‬‬ ‫זאגט‪ ,‬איך וויל דווקא דו זאלסט מיר מאכן דעם מלבוש‪.‬‬ ‫זאגט דער הייליגער חתם סופר‪ ,‬דער דרך תשובה וועט זיין ”וירפאנו“‪,‬‬ ‫אונז וועלן מיר געהיילט ווערן‪ ,‬ס’וועט ווערן אנדערש‪.‬‬ ‫מאפילה לאור גדול‬ ‫אבער די ענין פון תשובה‪ ,‬אונז האבן מיר נאכגעזאגט פונעם חינוך‪ ,‬די‬ ‫אם לא עכשיו אימתי‬ ‫ענין פון תשובה וואס ס’קומט אזא הייליגע טאג‪ ,‬וואס איז עיצומו של‬ ‫אונז שטייען מיר יעצט אין אזא זמן‪ ,‬אין אזא יאר וואו מ’קומט ארויס‪.‬‬ ‫יום איז מכפר‪.‬‬ ‫ווען מענטשן פון איין רגע אויפ’ן צווייטן‪ ,‬איז געשען געווארן אזעלכע‬ ‫און טאמער האט מען אינזין די אלע זאכן וואס דער הייליגער רמב”ם‬ ‫האט געמאכט אזא טאג אונז מקבל צו זיין און צו נעמען‪ ,‬איז עס א‬ ‫טראגעדיעס‪ ,‬ס’איז נישט געווען קיין צייט צו זאגן קיין וידוי‪ ,‬איז עס א זמן‬ ‫געוואלדיגע שמחה‪.‬‬ ‫ווען ס’קומט יום כיפור זאל יעדער איד זיך געבן א וועק אויף‪.‬‬ ‫אונז שטייען מיר‪ ,‬יעדער זאל געבן איין רגע‪ ,‬א רגע‪ ,‬וואו האלט איך?‬ ‫איך נשיר על חטא‬ ‫לאמיך נענטער ווערן צום הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫זיי ברענגען טאקע‪ ,‬דער הייליגער בעל שם הקדוש‪ ,‬אמאל ווען ער איז‬ ‫געקומען אין שטאט‪ ,‬האט ער געפרעגט‪ ,‬ווער דאווענט דא? ער האט‬ ‫אש תמיד תוקד‬ ‫געוואלט זיין יום כיפור אין שטאט‪ ,‬ווער דאווענט דא פאר’ן עמוד? האט‬ ‫כ’האב געזען רבי דוד’ל טאלנער זכרונו לברכה געברענגט דארטן אין זיין‬ ‫ער געזאגט‪ ,‬דער מלמד‪ ,‬ער דאווענט פאר’ן עמוד‪.‬‬ ‫ספר מגן דוד )ילקוט מאורי אור – חקת( זאגט ער אויף דעם שווערן חטא‪,‬‬ ‫האט ער אים געלאזט רופן‪ ,‬ער האט אים געפרעגט‪ ,‬וואס איז ער גייט‬ ‫זאגט ער‪ ,‬דער עיקר תיקון איז מתפלל צו זיין ‪ -‬ער געבט א סגולה‪ ,‬א‬ ‫צו צו זיין דאווענען? פארן קומען האט ער געפרעגט אין שטאט וויאזוי‬ ‫גרינגע סגולה ‪ -‬מתפלל זיין פסוקי דזמרה בכח גדול בעבודת השם‪ ,‬זאגט‬ ‫עס גייט צו די דאווענען‪.‬‬ ‫ער‪.‬‬ ‫האט מען געזאגט אז ביי ועל חטא זינגט מען זייער א שיינע ניגון‪.‬‬ ‫מ’זאל מתפלל זיין פסוקי דזמרה מיט א ברען‪ ,‬דאס איז א געוואלדיגע‬ ‫האט דער הייליגער בעל שם הקדוש אים געלאזט רופן‪ ,‬מ’זינגט בעל‬ ‫תיקון פאר’ן חטא‪ .‬זאגט ער‪ ,‬ממש ער פארשניידט אלע מקטרגים‪ ,‬אלעס‬ ‫חטא א שיינע ניגון? עפעס א מעשה‪ ,‬א נארמאלע זאך?‬ ‫נעמט עס אוועק‪.‬‬ ‫און ער ברענגט מיט דעם די באקאנטע טייטש‪ ,‬ס’שטייט אין פסוק “כל‬ ‫וכל עבדי המלך‬ ‫דבר אשר יבא באש תעבירו באש וטהר”‪.‬‬ ‫האט ער אים געזאגט א מורא’דיגע זאך‪ ,‬האט ער געזאגט פאר’ן הייליגן‬ ‫זאגט ער‪ ,‬דער חטא איז דאך אש‪ .‬זאגט ער‪ ,‬יעדע זאך וואס איז געקומען‬ ‫בעל שם הקדוש‪ ,‬זאגט ער‪.‬‬ ‫מיט אש‪ ,‬טאמער דאוונסטו‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬דער ענין איז ביז דו שוויצסט‪,‬‬ ‫איך בין גלייך צו א קנעכט פאר’ן קעניג‪ .‬זאגט ער‪ ,‬לאמיר זאגן אז מיין‬ ‫מ’זאל אזוי דאווענען מיט אזא מין ברען פסוקי דזמרה‪ ,‬אז דער מענטש‬ ‫ארבעט איז אויפצוקלינען די סואער‪ ,‬מיין ארבעט‪ ,‬מיין ארבעט‪ ,‬איז צו‬ ‫שוויצט ביים דאווענען‪ ,‬מיט דעם זאל ער וויסן אז ער האט באקומען א‬ ‫מאכן זויבער די שמוץ און די אלע זאכן‪.‬‬ ‫תיקון‪.‬‬ ‫זאגט ער‪ ,‬אבער טאמער גלייב איך‪ ,‬איך האב ליב דעם קעניג‪ ,‬איז מיר‬ ‫א געוואלדיגע שמחה ווען איך קלין די סואער‪ ,‬איז מיר א שמחה אז איך‬ ‫מי אנכי שאזכה‬ ‫קען משמש זיין און באדינען דעם קעניג‪ ,‬און איך זינג מיר בשעת מעשה‬ ‫על כל פנים‪ ,‬אסאך מאל איז שווער פאר א מענטש‪ ,‬ס’איז שווער פאר‬ ‫אונטער א ניגון‪.‬‬ ‫א מענטש אנצוהייבן אין תשובה‪ ,‬ווייל ער גייט‪ ,‬קודם איז ער צובראכן‬ ‫זאגט ער‪ ,‬די זעלבע זאך‪ ,‬ווען איך רייניג אויס מיין הארץ‪ ,‬ווען איך רייניג‬ ‫פון צוויי זייטן‪.‬‬ ‫אויס פאר’ן הייליגן באשעפער‪ ,‬ס’איז דאך די שענסטע זאך וואס קען זיין‪,‬‬ ‫פון איין זייט טראכט ער‪ ,‬יא‪ ,‬תשובה איז געמאכט געווארן פאר איינער‬ ‫זינג איך מיר אונטער א ניגון‪.‬‬ ‫האט געהאט קליינע עבירה’לעך‪ ,‬קען ער תשובה טון‪ ,‬אבער איך וואס‬ ‫דער הייליגער בעל שם הקדוש האט מורא’דיג הנאה געהאט‪ ,‬און‬ ‫איך האב געטון אזעלכע גראבע עבירות‪ ,‬ווי קען איך אנהייבן תשובה טון?‬ ‫טאמער האסטו באמת דאס אינזין‪ ,‬יהא חלקי עמי‪ ,‬זאל איך זיין ביי דיר‬ ‫און די צווייטע זאך ווי ער ווערט צוקלאפט איז‪ ,‬ווען ער הייבט אן‬ ‫צוזאמען אין גן עדן‪.‬‬ ‫טראכטן‪ ,‬איך האב שוין פאר יאר תשובה געטון‪ ,‬און קוק וויאזוי האט‬ ‫ווייטער אויסגעזען מיין יאר‪ .‬וואס איז די חשבון?‬ ‫מכאן ואילך חושבנא‬ ‫ס’איז א פאפעריי? ס’איז א ליגנט? ס’איז א סקעם? וואס איז די גאנצע‬ ‫אבער די עיקר יסוד פון תשובה וואס א מענטש דארף וויסן איין זאך‪,‬‬ ‫זאך דא?‬ ‫וואס א מענטש איז זיך מקבל מהיום והלאה‪.‬‬ ‫מהיום והלאה‪ ,‬מאך דיר א נייע קבלה‪ ,‬און געב דיר א רוק פאראויס‪.‬‬ ‫וכתבתם על מזוזות‬ ‫טויש דיך‪.‬‬ ‫אונז דארפן מיר וויסן‪ ,‬דער הייליגער ר’ משה קאברינער האט געזאגט‪,‬‬ ‫ישעיה הנביא זאגט אונז אין פסוק )נה ז( “יעזב רשע דרכו ואיש און‬ ‫אונז גייען מיר עס נאכאמאל חזר’ן‪ ,‬אז ווער ס’איז נישט‪“ ,‬מי שאינו יכול‬ ‫מחשבתיו וישב אל השם וירחמהו "‪ ,‬מ'וועט צוריקגיין צום אויבערשטן‪,‬‬ ‫ומסוגל”‪ ,‬א מענטש וואס קען זיך נישט אויפשטעלן דאווענען נאכדעם‬ ‫מ’וועט זיך צוריקקערן‪ ,‬דער אויבערשטער וועט רחמנות האבן‪“ ,‬ואל‬ ‫וואס ער איז נכשל געווארן מיט די ערגסטע עבירות‪ ,‬אזוי זאגט ער‪“ ,‬בכל‬ ‫אלקינו כי ירבה לסלוח”‬ ‫העבירות החמורות רחמנא ליצלן”‪.‬‬ ‫דער עיקר איז דאך דאס‪ ,‬דער אויבערשטער וויל איין זאך‪ :‬איך ווייס‪,‬‬ ‫פיל ווי א מענטש קען נישט אריינקומען אין בית המדרש צוזאמקוואטשן‬ ‫ס’איז דורך וואס ס’איז דורך‪.‬‬ ‫די צוויי הענט און זיך שטעלן דאווענען‪.‬‬ ‫צדיק’ל‪ ,‬טויש! איך וויל דו זאלסט לעבן‪ .‬אין נתנה תוקף זאגט מען “כי‬ ‫האט ער נאך נישט געטרעטן אויפ’ן שוועל פון חסידות‪ ,‬האט ער‬ ‫לֹא תחפץ במות המת כי אם בשובו מדרכו וחיה”‪ .‬דער אויבערשטער וויל‬ ‫נישט קיין אנונג וואס דאס מיינט‪ .‬א איד נאכ’ן דורכגיין‪ ,‬דער גרעסטער‬ ‫איין זאך‪” ,‬זכרינו לחיים מלך חפץ בחיים“‪.‬‬ ‫דורכפאל‪ ,‬הייבט ער זיך אויף‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער וויל אונז זאלן מיר אלע לעבן‪ ,‬אונז זאלן מיר זיין‬ ‫אבער נאנט צו אים‪ .‬וואס וויל דער אויבערשטער?‬ ‫כי על רחמיך הרבים‬ ‫געב דיר א ריק ארויס פון דיינע העביטס‪ ,‬געב דיר א ריק ארויס פון דיינע‬ ‫נאר וואס דען‪ ,‬ווען אונז גלייבן מיר אז דער הייליגער באשעפער איז‬ ‫געוואוינהייטן‪ ,‬פון דיינע רגילות וואס איז דא‪.‬‬ ‫פותח יד‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער עפנט אויף זיין האנט און ער וויל אונז נעמען‪ ,‬ער וויל‬ ‫נפקא מינה לקידושין‬ ‫מקבל זיין יעדן איינעם‪ ,‬יעדן וויל ער נעמען ווי א בעל תשובה‪ ,‬געבט דאס‬ ‫און ס’קען געשען אין איין רגע‪ ,‬ווייל מ’זעט אין די גמרא אין מסכת‬ ‫א געוואלדיגע חיזוק‪.‬‬ ‫קידושין )מט‪ (:‬זאגט די גמרא‪“ ,‬המקדש את האשה על מנת שאני צדיק‪,‬‬ ‫ס’איז געווען איין און צוואנציג טעג‪ ,‬איז געווען אין ראש השנה תרס”ד‪.‬‬ ‫ואפילו רשע גמור‪ ,‬מקודשת”‪ .‬אפילו ער איז א רשע גמור‪.‬‬ ‫ס’איז געווען איין און צוואנציג טאג פאר דער הייליגער טשארטקאווער‬ ‫רשע גמור מיינט צו זאגן אן עכטע רשע‪ ,‬א מומר להכעיס‪ ,‬איז ער נאך‬ ‫איז אוועק פון די וועלט‪ ,‬האט ער געזאגט‪ ,‬רבונו של עולם‪ ,‬אונז זאגן מיר‬ ‫אלץ מקודשת‪ .‬פארוואס? ”שמא הרהר תשובה בדעתו“‪.‬‬ ‫”אנו מלאי עון ואתה מלא רחמים“‪ .‬זאגט ער‪ ,‬ווי גרויס זענען אונזערע‬ ‫ווי לאנג נעמט עס? א רגע‪” ,‬שמא הרהר תשובה בדעתו“‪.‬‬ ‫עבירות קעגן דיינע חסדים?‬ ‫אין יענע רגע וואס דו האסט עס אינזין‪ ,‬ווערסטו נאנט צום אויבערשטן‪,‬‬ ‫ווען א מענטש וועט שוין טון אלע עבירות‪ ,‬ס’איז גארנישט‪ ,‬ס’איז‬ ‫ממילא איז די קידושין א קידושין‪.‬‬ ‫א פיצי פיצי נקודה’לע קעגן די ריזיגע ריזיגע ריזיגע רחמים וואס דער‬ ‫ווען א איד שטייט יום כיפור ביים דאווענען‪ ,‬ער האט זיין הרהור תשובה‪,‬‬ ‫אויבערשטער האט‪ .‬דו ביסט דאך לאין קץ‪ ,‬ממילא פאר דעם בעטן דעם‬ ‫איז ער אנגעקומען צו אן עכטע פלאץ‪.‬‬ ‫באשעפער נעמען עס אריין‪.‬‬ ‫וקול דממה דקה ישמע‬ ‫כי בשמחה תצאו‬ ‫און דאס איז א געוואלדיגע חיזוק‪ ,‬מ’זאל זיך נישט מייאש זיין‪ .‬מ’זאגט‬ ‫נאר וואס דען? דאס וואס מיר האבן געהאט געזאגט‪ ,‬דער יצר הרע‪.‬‬ ‫אין פיוט פון מוסף ביום כיפור‪“ ,‬עוד בו נשמתו‪ ,‬יקו תשובת יצור להחיותו‬ ‫דער הייליגער אמרי נועם )ד”ה זאת תהיה תורת המצורע( ברענגט עס אין‬ ‫ולהטיב אחריתו”‪ .‬ווי לאנג די נשמה איז אין דעם מענטש‪ ,‬האפט דער‬ ‫פרשת מצורע‪ ,‬א באקאנטער אמרי נועם‪.‬‬ ‫אויבערשטער אז דער מענטש זאל תשובה טון‪ .‬ער לעבט נאך‪ ,‬ס’ארבעט‬ ‫אז דער יצר הרע דארף נישט די עבירה‪ ,‬די עבירה ווייסט ער וועט תשובה‬ ‫נאך‪.‬‬ ‫טון‪.‬‬ ‫ס’האט מיר געזאגט א הצלה מעמבער‪ ,‬האט ער מיר געזאגט אונז‬ ‫די עצבות‪ ,‬די צעשאסנקייט‪ ,‬די צעבראכנקייט וואס א מענטש האט‬ ‫מ’פארשטיי מיר זייער שיין וואס דאס מיינט‪.‬‬ ‫נאכ’ן זינדיגן‪ ,‬דאס איז פאר די יצר הרע‪ .‬אה‪ ,‬האסט נישט געקענט געבן‬ ‫זאגט ער‪ ,‬מ’קומט ליידער צו א קאל ווען א מענטש איז אין‬ ‫קיין שטערקערע מתנה ווי ס’קען זיין‪.‬‬ ‫קארדיעקארעסט‪ ,‬מ’דארף שאקן איינעם‪ .‬זאגט ער‪ ,‬מ’וועט קנאקן‪,‬‬ ‫איז ווען ס’קומט יום כיפור‪ ,‬און אונז גלייבן מיר אז דער אויבערשטער‬ ‫לאמר זו השנה‬ ‫מ’וועט קנאקן‪ ,‬מ’וועט קנאקן‪ ,‬ווי לאנג ס’איז נאך דא א פאלס‪ ,‬וועט מען‬ ‫איך האב געזען שטיין א הערליכע הערליכע זאך‪ ,‬איך מוז ענק באמת‬ ‫נישט אויפגעבן‪ ,‬איך וויל נאך עפעס הערן‪.‬‬ ‫זאגן‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער זעט אז א מענטש לעבט‪ ,‬זאגט ער‪“ ,‬איך האב דיר‬ ‫אויף די נקודה וואס מ’האט געהאט גערעדט וועגן איינמאל תשובה טון‪,‬‬ ‫היינט צוריקגעגעבן דיין נשמה‪.‬‬ ‫נאכאמאל תשובה טון‪ ,‬דער מענטש ווערט צובראכן‪.‬‬ ‫צדיק’ל‪ ,‬דו ווייסט פארוואס איך האב דיר צוריקגעגעבן דיין נשמה‬ ‫קודם כל‪ ,‬ס’איז באקאנט‪ ,‬דער הייליגער צאנזער רב פלעגט כסדר‬ ‫היינט? ווייל איך גלייב אין דיר! איך גלייב דו קענסט היינט גיין פון רשע‬ ‫איבערזאגן חודש אלול ביי שלש סעודות‪.‬‬ ‫גמור צו צדיק גמור אין איין רגע‪ ,‬שמא הרהר בלבו לעשות תשובה”‪.‬‬ ‫אז דער הייליגער רבי זושא האט געזאגט פאר זיך‪“ ,‬זושא‪ ,‬זושא‪ ,‬וואס‬ ‫עומד ומצפה לו‬ ‫וועט זיין מיט דיר? ווען גייסטו תשובה טון?” האט ער געזאגט‪“ ,‬אקעי‪,‬‬ ‫איך הייב יעצט אן תשובה טון‪ ”.‬האט ער ווייטער געפרעגט‪“ ,‬אבער זושא‪,‬‬ ‫איך האב געזען ברענגען פאריגע וואך‪ ,‬פון מורי ורבי ר’ מאיר צוויבל‪,‬‬ ‫זושא‪ ,‬האסטו דאך פאראיאר אויך געזאגט אז דו גייסט יעצט תשובה‬ ‫האט ער געזאגט א מורא’דיגע שיינע זאך‪.‬‬ ‫טון?”‬ ‫מ’ענדיגט נעילה‪ ,‬ענדיגט מען צו נאך א גאנצן טאג דער עולם פאסט‪,‬‬ ‫זאגט ער‪” ,‬אבער יעצט גיי איך טאקע תשובה טון‪ “.‬אזוי איז ער געגאנגען‬ ‫און דער עולם מיט א פרישקייט‪ ,‬דער עולם איז אין ווייסן‪ ,‬די גאנצע זאך‪,‬‬ ‫נאכאמאל און נאכאמאל‪ ,‬ער האט עס איבערגעזאגט‪.‬‬ ‫ענדיגט מען צו א וואס?‬ ‫אזוי פלעגט דער הייליגער צאנזער רב פארציילן‪.‬‬ ‫“אתה נותן יד לפושעים וימינך פשוטה לקבל שבים‪ ,‬ותלמדינו השם‬ ‫פשט אין די מעשה איז‪ ,‬ווער נישט צובראכן וואס ס’איז געווען‬ ‫אלוקינו‪.‬‬ ‫פאראיאר‪ ,‬גיי נאכאמאל אריין‪ ,‬גלייב אז דו גייסט ארויסקומען‬ ‫זאגט ער‪ ,‬ס’איז געווען ‪ -‬ער ברענגט עס אריין אין זיין לעכטיגע לשון ‪. -‬‬ ‫אויסגעוואשן‪ ,‬אויסגערייניגט וואס קען זיין‪.‬‬ ‫ס’איז געווען א טאטע וואס דער קינד האט זיך פון אים דערווייטערט‪ ,‬ער‬ ‫האט נישט געהאט קיין שייכות מיט’ן קינד‪ ,‬ער האט אים דערווייטערט‪,‬‬ ‫וקבל תשובתי‬ ‫זיי האבן געהאט א ריחוק‪ .‬דער טאטע האט דען דאס געוואלט?‬ ‫שטייט פונעם חיד”א‪ ,‬איך האב געזען פונעם חיד”א שטיין‪.‬‬ ‫ער האט געוואלט אז דער קינד זאל צוריקקומען צו אים‪ .‬אבער דער קינד‬ ‫אז אפילו נאכדעם וואס א איד טוט תשובה‪ ,‬און שפעטער ווערט ער‬ ‫איז געגאנגען ווייטער און ווייטער‪.‬‬ ‫נאכאמאל נכשל רחמנא ליצלן‪ ,‬איז נישט פשט אז די פריערדיגע תשובה‬ ‫ער האט געשיקט שליחים‪ .‬על כל פנים‪ ,‬דער טאטע שיקט אלע‬ ‫איז בטל געווארן‪ .‬ניין! און די תשובה איז געווארן אויס‪.‬‬ ‫מעסעדזשעס‪ ,‬אויב מיין קינד וועט צוריקקומען וועל איך דיר געבן א‬ ‫נאר די תשובה איז געווען א תשובה שלימה‪ .‬נאר וואס דען? יעצט וואס‬ ‫האלבע ירושה‪ ,‬איך וועל דיר געבן א דירה‪ ,‬ער האט אים אלעס אנגעהויבן‬ ‫ס’איז געווען נאכאמאל יצרו תקפו‪ ,‬ביסטו נאכאמאל געפאלן‪ .‬אבער די‬ ‫צוזאגן‪.‬‬ ‫פאריגע תשובה איז געהעריג דא‪.‬‬ ‫און דער קינד איז געשטאנען עומד‪“ ,‬ניין‪ ,‬ס’איז מיר גוט אזוי‪ ,‬הענג דיך‬ ‫און פארשטייט זיך‪ ,‬ווען ס’גייט ווי דער רמב”ם זאגט‪“ ,‬עד שיעיד עליו‬ ‫אויף‪ ,‬איך דארף עס נישט‪ ,‬ס’איז פיין‪”.‬‬ ‫יודע תעלומות שלא ישוב לזה החטא”‪ ,‬מ’וועט נישט נאכאמאל צוריקגיין‬ ‫צו די עבירה‪ ,‬איז עס א געוואלדיגע זאך‪.‬‬ ‫כי אם לידך‬ ‫אחטא ואשוב‬ ‫ס’איז געקומען צו א פוינט וואו דער טאטע האט געפילט ממש‪ ,‬און דער‬ ‫טאטע האט געמאכט אן אולטימאטום‪“ ,‬טאמער גייסטו צוריקקומען ביז‪,‬‬ ‫איך האב געזען ברענגן פון דעם הייליגן ראדושיצער א געוואלדיגע‬ ‫לאמיר זאגן‪ ,‬דריי טאג ארום ביים שקיעה‪ ,‬באקומסטו די דירה‪”.‬‬ ‫חיזוק‪.‬‬ ‫און דער טאטע האט געוואלט דער קינד זאל צוריקקומען‪ ,‬ער האט דאס‬ ‫מיר ווייסן מיר‪ ,‬די גמרא זאגט אין מסכת יומא )פ”ח מ”ט( זאגט די גמרא‪,‬‬ ‫געוואלט‪ ,‬דאס איז דער טאטע’ס הארץ‪ ,‬ער וויל ער זאל צוריקקומען‪ .‬און‬ ‫”האומר אחטא ואשוב‪ ,‬אחטא ואשוב‪ ,‬אין מספיקין בידו לעשות תשובה‪“.‬‬ ‫דער קינד רירט זיך נישט‪.‬‬ ‫איך וועל זינדיגן און איך וועל תשובה טון‪ ,‬איך וועל זינדיגן און איך וועל‬ ‫תשובה טון‪ ,‬לאזט מען אים נישט תשובה טון‪.‬‬ ‫דער טאטע האט אנגעהויבן נענטער ווערן‪ ,‬ער שיקט נאך א שליח‪ ,‬נאך‬ ‫א שליח‪ ,‬נאך א שליח‪.‬‬ ‫נו‪ ,‬ס’איז דאך א צובראכענע זאך‪ .‬אקעי‪ ,‬ווער טראכט נישט אז איבער’ן‬ ‫יאר קומט אריין‪ ,‬אקעי‪ ,‬יעצט וועל איך מיר ערלויבן די עבירה‪ ,‬איך וועל‬ ‫ביז ס’איז געקומען צו א פלאץ וואו דער טאטע איז צוגעגאנגען ממש‬ ‫שוין קער נעמען‪ ,‬מ’וועט שוין תשובה טון‪ ,‬מ’וועט שוין מסדר זיין‪.‬‬ ‫צום קינד‪ ,‬ער געבט אים א רוק אריין די הענט ביז’ן מויל‪ ,‬ס’זאל אויסזען ווי‬ ‫ס’איז א שטיקל פראבלעם‪” ,‬אחטא ואשוב‪ ,‬אחטא ואשוב“‪“ .‬אחטא‬ ‫דער קינד געבט א קיש‪“ .‬אה‪ ,‬מיין קינד האט געקושט‪ ,‬נאדיר דא האסטו‬ ‫ואשוב” איז א זאך וואס דרוקט‪.‬‬ ‫די דירה‪”.‬‬ ‫ס’האט מיר א איד געזאגט‪ ,‬איך וואלט אלעס געסעטלט‪ ,‬אבער די גמרא‬ ‫והילד איננו‬ ‫זאגט דאך אז אחטא ואשוב אין מספיקין‪ ,‬און איך בין אריינגעפאלן אין דעם‬ ‫זאגט ער אזוי‪ ,‬מ’ענדיגט יום כיפור‪ ,‬דער אויבערשטער ווארט‪ ,‬מ’הייבט‬ ‫פלאץ פון אחטא ואשוב‪ .‬קומט דער הייליגער ראדושיצער‪ ,‬דער הייליגער‬ ‫אן קול נדרי‪ ,‬יעדער איז אין בית המדרש‪ ,‬מ’וויינט‪ ,‬און דער אויבערשטער‬ ‫ראדושיצער‪ ,‬איז מגלה א מורא’דיגע מורא’דיגע זאך‪ ,‬זאגט ער אזוי‪:‬‬ ‫זאגט‪“ ,‬וועק דיך‪ ,‬וועק דיך‪ ,‬קום‪ ,‬קום‪ ,‬קום‪ ,‬מאך א הרהור תשובה‪ ,‬שטעל‬ ‫דער אויבערשטער קוקט אזוי ארויס אויף תשובה‪ ,‬ס’איז אזא מין מתנה‬ ‫עס אהער‪ ,‬שטעל עס אהער‪.‬‬ ‫פונעם אויבערשטן‪ ,‬אז אין לך דבר העומד‪ ,‬ס’איז נישט דא אזא זאך וואס‬ ‫דער חזן הייבט אן זינגען דעם כל נדרי‪ ,‬מ’הייבט אן די יום טוב’דיגע‪ ,‬די‬ ‫ס’שטעלט זיך גארנישט אפ‪ ,‬ס’שטעלט זיך גארנישט אפ פאר תשובה‪,‬‬ ‫מערבית‪ ,‬מ’גייט אריין אין דעם יעלה‪” ,‬הנה כחומר ביד היוצר“‪ ,‬ס’איז אלע‬ ‫פונעם הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫זאכן וואס איז דא די אנעים זמירות‪.‬‬ ‫איי‪ ,‬די גמרא זאגט אחטא ואשוב‪ ,‬טייטשט ער עס אזוי‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬האומר‬ ‫ס’קומט מארגן שחרית‪ .‬ס’קומט נאך שחרית‪ ,‬מ’דאוונט מוסף‪,‬‬ ‫אחטא‪ ,‬ווען איינער זאגט קלאר ארויס מיט’ן מויל‪ ,‬איך גיי זינדיגן‪ ,‬איך‬ ‫מ’דערמאנט זיך די עבודה‪ ,‬אלעס וואס איז דא‪ ,‬דער בחור שלאפט‪ ,‬ער‬ ‫זינדיג‪.‬‬ ‫וועקט זיך נישט‪.‬‬ ‫און ער זאגט ווייטער‪ ,‬ואשוב ואחטא‪ ,‬איך וועל נאכאמאל זינדיגן‪ .‬אזוי‬ ‫זאגט דער מענטש‪ ,‬האומר אחטא‪ ,‬איך וועל זינדיגן‪ .‬ואשוב אחטא‪ ,‬איך‬ ‫ס’קומט סוף נעילה‪ ,‬מ’האלט ביים גיין‪ ,‬מ’האלט שוין ממש ביים סוף‪.‬‬ ‫וועל נאכאמאל זינדיגן‪.‬‬ ‫זאגט אונז דער אויבערשטער‪ ,‬דער אויבערשטער געבט א פוש אריין אין‬ ‫אזוי גייט ער ווייטער‪ .‬און ער זאגט‪ ,‬ואשיב אין‪ ,‬איך האלט נישט ביים‬ ‫די הענט‪ ” ,‬אתה נותן יד לפושעים וימינך פשוטה לקבל שבים“‪.‬‬ ‫תשובה טון‪ ,‬איך האלט נישט ביים תשובה טון‪ ,‬איך וויל זינדיגן‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער געבט א ציה ארויס די הענט‪“ ,‬איך נעם דיר‪ ,‬איך געב‬ ‫זאגט ער‪ ,‬אפילו אזא מין מענטש‪ ,‬אויב די לעצטע רגע ס’קומט יום כיפור‪,‬‬ ‫דיך א נעם‪ ,‬קום‪ ,‬לויף שוין אוועק‪ ”.‬דאס איז די מציאות וואס איז דא‪ ,‬דער‬ ‫ער געבט זיך א כאפ און ער וויל תשובה טון‪ ,‬נעמט דער אויבערשטער אן‬ ‫אויבערשטער קוקט ארויס אויף יעדן איינציגסטן נפש‪.‬‬ ‫זיין תשובה‪ ,‬ווייל אין לך דבר העומד בפני התשובה‪.‬‬ ‫מבחר היצירה‬ ‫רצונינו לעשות רצונך‬ ‫און יעדער איינער זאל פארשטיין זייער קלאר‪ .‬ס’איז נישט פשוט אז‬ ‫נאכאמאל‪ ,‬האומר אחטא‪ ,‬ווען איינער זאגט איך זינדיג‪ ,‬ואשוב אחטא‪,‬‬ ‫דער אויבערשטער האט א וועלט פון אפאר ביליאן מענטשן און קיינער‬ ‫איך וועל נאכאמאל זינדיגן‪ ,‬ואשוב אין‪ ,‬איך האלט נישט ביים תשובה טון‪,‬‬ ‫ווייסט ניטאמאל אז דו לעבסט‪.‬‬ ‫מיט דעם אלעם‪ ,‬מספיקין בידו לעשות תשובה‪ .‬נעמט מען אים אן זיין‬ ‫דו ביסט דער גאנצער וועלט! יעדער איד איז דער גאנצער וועלט!‬ ‫תשובה אויבן אין הימל‪.‬‬ ‫און אויף יעדן איד שטייט מען און מ’קוקט ארויס‪ ,‬אלע מלאכים‪ ,‬אולי‬ ‫ס’איז א געוואלדיגע‪ ...‬אונז זענען מיר אוודאי קיינער נישט אין די דרגה‪,‬‬ ‫גייט היי יאר זיין ווי דו גייסט קענען עכט תשובה טון‪.‬‬ ‫ניין‪ ,‬איך וויל דוקא זינדיגן‪ ,‬איך וויל דוקא נישט תשובה טון‪ ,‬דוקא זינדיגן‪.‬‬ ‫און תשובה טון מיינט‪ ,‬שב‪ ,‬איך געב מיך א קער צוריק‪ ,‬איך ווער צום‬ ‫יעדער איינער חלילה וואס פאלט דורך‪ ,‬איז אים שאור שבעיסה מעכב‪,‬‬ ‫אויבערשטן נענטער‪.‬‬ ‫אים זיכער‪ ,‬א שר החסד‪ ,‬ר’ מאיר פישל זאל זיין געזונט‪ ,‬ער איז שטארק‬ ‫ביטערע נסיונות‪ ,‬א ביטערע ביטערע גאס‪ .‬און ס’גייט דער מציאות וואס‬ ‫איינגעטונקען אין די הייליגע ארגאניזאציע פון לב לילד‪.‬‬ ‫איז דא‪.‬‬ ‫איך האב גערעדט מיט אים‪ ,‬ס’איז אויסגעקומען‪ ,‬ס’איז געווען א שיינע‬ ‫פתח לנו שער בעת נעילת‬ ‫שמועס‪ ,‬דארטן טוט ער זייער אסאך‪ ,‬ער טוט אין אלע ארגאניזאציעס‪ ,‬ווי‬ ‫ער קען נאר העלפט ער צו‪.‬‬ ‫דער הייליגער בארדיטשובער רב איז געווען איין יום כיפור‪ ,‬ער איז‬ ‫געווען זייער צובראכן‪ ,‬ס’איז נישט געגאנגען‪ ,‬ס’איז געווען געוואלדיגע‬ ‫האט ער מיר געזאגט‪ ,‬איך וויל דיר איין זאך זאגן‪ ,‬האט ער מיר געזאגט‪,‬‬ ‫מקטריגים‪.‬‬ ‫ס’קומט יום כיפור‪ ,‬ס’איז די שווערסטע זמן פאר די קינדערלעך פון‬ ‫אינמיטן נעילה האט ער געגעבן א לעב אויף‪ .‬וואס האט ער געגעבן א‬ ‫צעטיילטע שטיבער‪ ,‬ממש די שווערסטע זמן וואס איז דא‪ .‬מ’קען עס‬ ‫לעב אויף?‬ ‫נישט אמאל פארשטיין‪.‬‬ ‫זאגט ער‪ ,‬דער הייליגער בארדיטשובער רב געזאגט‪.‬‬ ‫נאטורליך‪ ,‬יעדער איינער קוקט אן ווי א יונגל‪ ,‬א מיידעלע‪ ,‬מ’גייט מען‬ ‫אויבן אין ווייבער שול איז געווען צוויי פרויען‪ ,‬זיי האבן גערעדט צווישן‬ ‫בענטשן זיך ביי א טאטע‪ ,‬ביי א מאמע‪ ,‬ס’קומט די הייליגע טעג‪ ,‬און אזוי גייט‬ ‫זיך‪ ,‬זיי האבן געזאגט‪ ,‬ס’מוז זיין אז ס’גייט קומען א גוט יאר‪.‬‬ ‫מען אריין‪ ,‬מ’גייט אריין צו כל נדרי אין בית המדרש באקומענדיג א ברכה‪,‬‬ ‫ווייל אויב טאמער‪ ,‬זאגט ער אזוי האט ער געזאגט‪ ,‬אפילו אונז זאלן מיר‬ ‫”ישימך אלקים כאפרים וכמנשה“‪” ,‬ישימך אלקים כשרה רבקה רחל ולאה“‪.‬‬ ‫זיך בעטן צו א גזלן‪ ,‬וואלט ער אונז געהאלפן‪ .‬על אחת כמה וכמה‪ ,‬ווען‬ ‫יעדע קינד האט א געלעגנהייט זיך איבערצובעטן מיט די עלטערן‪,‬‬ ‫אונז בעטן מיר זיך ביים הייליגן באשעפער‪ ,‬וועט ער אונז זיכער העלפן‪.‬‬ ‫”טאטע‪ ,‬זיי מיר מוחל‪ ,‬איך האב דיך מצער געווען“‪ ,‬באקומענדיג א‬ ‫די תמימות’דיגע פשוט’דיגע ווערטער האט אויבן אין אים געוואלדיג‬ ‫ווארעמע ברכה‪ .‬קינדערלעך קוקן ארויס אויף א ברכה‪.‬‬ ‫געעפנט אלע זאכן‪.‬‬ ‫ס’האט מיר אמאל געזאגט א יתום‪ ,‬האט ער מיר געזאגט‪“ ,‬אלעס איז‬ ‫פיין‪ ,‬אלעס קען איך דורכגיין‪ .‬זאגט ער‪ ,‬איך הייב אבער אן טראכטן אז‬ ‫למען השלום‬ ‫ס’גייט קומען א יום כיפור‪ ,‬און מיין טאטע גייט מיך מיר קיינמאל נישט‬ ‫איך וועל מסיים זיין דעם שיעור‪ ,‬מ’קען נאך מאריך זיין מער‪ ,‬ס’איז‬ ‫בענטשן‪ .‬דאס איז א זאך וואס איך קען עס נישט‪ ,‬איך האב געפערליכע‬ ‫שפעט געווארן‪.‬‬ ‫יסורים פון דעם‪ ,‬ממש איך גיי עס נישט דורך‪ ”.‬איז די קינדערלעך ווערן‬ ‫איך וועל ענדיגן מיט א מעשה וואס איך האב שוין פארציילט די‬ ‫ממש צעריסן‪.‬‬ ‫מעשה‪ ,‬אבער היות די מעשה איז מעורר און ס’נעמט צוזאמען‪ ,‬ס’איז א‬ ‫געוואלדיגע זאך וואס איז דא‪.‬‬ ‫אבי אומר לי‪ ..‬ואמי אומר לי‬ ‫דער הייליגער רבי ר’ אשר’ל מסטאלין‪ ,‬ער האט געהאט א חסיד‪ ,‬ער האט‬ ‫אין אזא זמן פון יעצט‪ ,‬אזא זמן פון יעצט‪ .‬זאגט ער‪ ,‬די קינדער גייען‬ ‫געהייסן ר’ שלום‪.‬‬ ‫דורך‪ ,‬ווער רעדט נאך חלילה וחס‪ ,‬ווען מ’פאלט אריין אין א שמוציגע‬ ‫דער עולם קען די מעשה‪ ,‬אבער נאכאמאל‪ ,‬לאמיר זיך מחזק זיין און‬ ‫מלחמה‪ ,‬וואס מ’לאזט נישט גיין די קינדער אהער‪ ,‬מ’לאזט נישט גיין די‬ ‫פארשטיין אז דאס איז א געוואלדיגע מליץ יושר אויבן אין הימל‪ ,‬א‬ ‫קינדער אהין‪ ,‬צו יענע זייט‪ ,‬צו די זייט‪.‬‬ ‫געוואלדיגע זאך וואס עפנט אויף די הימלען‪.‬‬ ‫די קינדערלעך קומען אין בית המדרש‪ ,‬די קינדער גייען דורך ערב יום‬ ‫האט ער געהאט א חסיד שלום‪ ,‬ער האט געהאט א שטוב מיט‬ ‫כיפור א זמן‪ ,‬זיי קומען ווערן‪ ,‬יעדער טאטע באגלייט זיינע קינדערלעך‬ ‫קינדערלעך‪ ,‬ער האט געהאט זייער זייער א שווערע בעל הבית’טע‪ ,‬ער‬ ‫אנגעטון מיט די ווייסע קיטל ווען מ’גייט אין בית המדרש‪.‬‬ ‫האט זיך ממש צוזאמגעגעסן מיט איר‪.‬‬ ‫די קינדער זענען פארשעמט‪ ,‬וואו גיי איך דאווענען? וואו גיי איך זיצן?‬ ‫און ער פלעגט כסדר קומען צו זיין רבי’ן‪ ,‬צו ר’ אשר סטאלינער‪ ,‬און‬ ‫וואו גיי איך גיין? און אזא מין צוקלאפעניש וואס איז דא‪.‬‬ ‫געזאגט‪” ,‬רבי‪ ,‬איך קען נישט מער‪ ,‬איך קען נישט‪ ,‬איך דארף איר גט’ן‪“.‬‬ ‫און די קליינע קינדער וועלן קומען אין בית המדרש און הייבן אויף‬ ‫דער הייליגער ר’ אשר סטאלינער פלעגט אים געזאגט‪“ ,‬צדיק’ל שלום‬ ‫די אויגעלעך צום הייליגן באשעפער‪ ,‬זיי וויינען בנהמת לבם‪ ,‬וויינען זיי‬ ‫טייערע‪ ,‬ניין‪ ,‬דו קענסט זיך נישט גט’ן‪ ”.‬ער האט נישט געלאזט‪ .‬ער פלעגט‬ ‫ארויס‪“ ,‬הייליגער באשעפער‪ ,‬רבונו של עולם‪ ,‬אולי איז די צייט‪ ,‬קוק אן‬ ‫וויינען‪” ,‬שלום‪ ,‬שלום‪ ,‬לאז נישט איבער דיין ווייב‪“.‬‬ ‫אונזערע ווייטאג‪.‬‬ ‫ס’איז באקומען א מצב וואס ער האט נישט געקענט אויסהאלטן‪ .‬די‬ ‫אונז פארשטייען מיר וואס מיינט ווען א טאטע האט נישט קיין שייכות‬ ‫גמרא זאגט דאך אויך‪ ,‬די גמרא זאגט‪“ ,‬אחד מהן וואס איז אינו רואה פני‬ ‫מיט זיין קינד‪.‬‬ ‫גיהנם”‪ ,‬איינע פון דעם איז ”מי שיש לו אשה רעה“‪ ,‬ממש ער האט עס‬ ‫נישט געקענט דערהייבן‪.‬‬ ‫אונז ווייסן פאר די ווייטאג וואס מיינט ווען א מאמע האט נישט קיין‬ ‫ווען ער איז געגאנגען האט ער איר יא גע’גט‪ .‬פון דעמאלטס אן‪ ,‬זייט ער‬ ‫שייכות מיט קיין קינד‪.‬‬ ‫האט איר גע’גט‪ ,‬האט ער מורא געהאט צו קומען קיין סטאלין צו ר’ אשר‬ ‫והשב ישראל לנויהם‬ ‫סטאלינער‪ ,‬ער האט מורא געהאט אהין צו קומען‪.‬‬ ‫הייליגער באשעפער‪ ,‬וועלכע אונז זענען מיר אפגעטיילט‪ .‬עם ישראל‪.‬‬ ‫בשובי בשלום‬ ‫איז אפגעטיילט פונעם הייליגן באשעפער‪ ,‬דאס איז א מורא’דיגע טיפע‬ ‫ס’איז געווארן שפעטער‪ ,‬לימים האט ער מחליט געווען ער נעמט צוריק‬ ‫ווייטאג‪.‬‬ ‫זיין ווייב‪ ,‬ער גייט זיין א מחזיר גרושתו‪ ,‬ער נעמט איר צוריק‪.‬‬ ‫און ווי דער הייליגער רבי אשר סטאלנער האט געזאגט‪ ,‬טאמער שלום‬ ‫און איינמאל ער האט איר צוריקגענומען‪ ,‬זאגט ער‪“ ,‬לאמיך נאכאמאל‬ ‫האט צוריקגענומען זיין ווייב וועגן די ווייטאג פון זיינע קינדער‪ ,‬זענען מיר‬ ‫פארן קיין סטאלין‪ ”,‬נאך א מרחק פון אפאר יאר נישט קומענדיג קיין‬ ‫מתפלל צום הייליגן באשעפער אויך‪.‬‬ ‫סטאלין‪.‬‬ ‫באשעפער‪ ,‬דו ביסט מלא רחמים‪ ,‬אפילו אונז זענען מיר מלא עוון‪,‬‬ ‫אנגעקומען צוריק קיין סטאלין‪ ,‬ר’ שלום האט זיך געזעגנט ביים הייליגן‬ ‫דו ביסט אבער מלא רחמים‪ ,‬נעם אונז צוריק‪ ,‬פארציי אונז‪ ,‬לאמיר אונז‬ ‫צדיק ר’ אשר סטאלינער‪ ,‬און דער הייליגער צדיק ר’ אשר סטאלינער האט‬ ‫ארויסגיין פון דעם הייליגן טאג וואס אונז גייען מיר אריין‪.‬‬ ‫געפרעגט‪“ ,‬שלום‪ ,‬שלום‪ ,‬פארוואס האסטו איר צוריקגענומען? וואס איז‬ ‫געווען די סיבה וואס דו האסט איר צוריקגענומען?”‬ ‫קבל ברחמים וברצון‬ ‫אונז זאל מיר קענען אמת’דיג אינזין האבן‪ ,‬יעדער זאל האבן אן‬ ‫ואיככה אוכל וראיתי‬ ‫אמת’דיגע הרהור תשובה‪.‬‬ ‫האט ער געזאגט‪“ ,‬הייליגער רבי‪ ,‬וואס זאל איך טון? איך האב נישט‬ ‫איך וויל איבערלאזן מיינע אלטע זאכן‪ ,‬איך וויל מיך מקבל זיין א נייע‬ ‫געקענט קוקן די צער פון די קליינע קינדער ווי זיי האבן געשריגן‪‘ ,‬וואו איז‬ ‫קבלה‪ ,‬ס’טוט מיר וויי ווי איך בין אנגעקומען צו די אלע זאכן וואו איך‬ ‫מאמי?’ די צער האב איך נישט געקענט דערהייבן‪.‬‬ ‫בין אנגעקומען‪.‬‬ ‫אויף דעם האב איך איר צוריקגענומען‪ ,‬א כפרה מיין לעבן וואס קען‬ ‫וועט אונז דער אויבערשטער זיכער העלפן אז אונז זאלן מיר אלע‬ ‫זיין‪”.‬‬ ‫געבענטשט ווערן מיט א גמר חתימה טובה‪ ,‬אונז זאלן מיר אלע ווערן‬ ‫דער הייליגער ר’ אשר סטאלינער איז אריינגעלאפן אין בית המדרש צום‬ ‫פאר’חתמ’עט‪ .‬אויבן אין הימל‪ ,‬צו א זיס לעכטיג יאר‪.‬‬ ‫ארון הקודש‪ ,‬רבונו של עולם האט ארויפגעהויבן זיינע אויגן צום הימל‪,‬‬ ‫אונז זענען מיר אלע געבענטשט מיט לעכטיגע וואוילע קינדערלעך‪ ,‬מיט‬ ‫און ער זאגט‪” ,‬הייליגער באשעפער‪ ,‬טאטע זיסער‪ “,‬זאגט ער‪“ ,‬שלום האט‬ ‫צוריקגענומען זיין ווייב ווייל ער האט נישט געקענט קוקן די צער פון זיינע‬ ‫חמד ‪929-295-3976‬‬ ‫א תשובה שלימה‪ ,‬מיט א גרינגע תענית‪.‬‬ ‫קינדער‪”.‬‬ ‫יעדער איינער פון אונז זאל זוכה זיין צו א שמחה’דיגע יום טוב‪ ,‬מיט אלע‬ ‫ווי קענסטו צוקוקן די צער פון אידישע קינדערלעך‪ ,‬אזויפיל צעבראכענע‬ ‫גוטע זאכן וואס קען זיין‪.‬‬ ‫שטיבער? אזוי האט ער זייער שטארק געוויינט צום הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫דער רבונו של עולם זאל אונז געבן שפע‪ ,‬ברכה‪ ,‬הצלחה‪ ,‬הרחבת הדעת‪,‬‬ ‫מנוחה‪ .‬אונז זאלן זוכה זיין צו גיין קעגן גואל צדק במהרה בימינו אמן‪ ,‬און‬ ‫ברכת האב‬ ‫א גוט יום טוב‪.‬‬ ‫ס’איז מיר אויסגעקומען‪ ,‬איך האב גערעדט צו ידידי‪ ,‬יעדער איינער קען‬ ‫צו הערן די שיעורים אויפן טעלעפאן \ צו לאזן א מעסעדזש \ צו ספאנסערן א גליון רופט ‪845-777-9987‬‬