מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

יום כיפור
מאמר מרדכי
גליון
"איין" קבלה טובה
שיעורי הרה”ג ר’ מרדכי הערש שפיטצער שליט”א
עיצומו של יום גר אנכי עמכם ,תנה לי..
ווען מ’גייט אריין אין אזא זמן ,זאגט דאך די משנה אין יומא )פ”ח מ’גייט אריין יום כיפור ,מ’גייט אריין אין א טאג וואס איז עיצומו של
מ”ט( ”את זה דרש דרש רבי אלעזר בן עזריה“ ,שטייט אין פסוק “מכל יום מכפר.
חטאתיכם לפני ה’ תטהרו” .דרש’נט די גמרא“ ,עבירות שבין אדם למקום די הייליגקייט ,די גרויסקייט פונעם טאג אליינס ,אונז פארשטייען מיר
יום הכיפורים מכפר ,אבל עבירות שבין אדם לחבירו אין יום הכיפורים נישט אפילו.
מכפר עד שירצה את חבירו” ,ביז מ’בעט איבער דעם חבר .דעמאלט ,יום איך האב געזען ברענגען א לימוד זכות פונעם הייליגן חפץ חיים.
כיפור איז דאס די מציאות. ס’איז אמאל געווען א איד וואס פארציילט עס ,ער שרייבט עס אראפ
דער רמב”ם אין הלכות תשובה )פ”ב ה”י( זאגט“ ,אסור לאדם להיות וואס ער האט מיטגעלעבט אין יענע צייטן מיט’ן הייליגן חפץ חיים.
אכזרי ולא יתפייס ,א מענטש זאל נישט זיין קיין אכזר און נישט מוחל ס’איז געקומען יום כיפור ביינאכט ,צווישן כל נדרי און מעריב ,האט זיך
זיין ,אלא יהא נוח לרצות” ,מ’זאל זיין גרינג ,פארציי ,איינער קומט דיך דער חפץ חיים אפגעשטעלט ,און ער האט געזאגט” ,מורי ורבותי “,האט
איבערבעטן ,זיי מוחל. ער געזאגט.
ובשעה שמבקש ממנו החוטא למחול ,מוחל בלב שלם ובנפש חפצה, “יעדער איינער פארשטייט אז טאמער וועט מען טרעפן א גוי וואס איז
זיי מוחל. געווען יארן לאנג א גוי ,און ער איז געווארן א גר אין די עלטערע יארן,
ואפילו הצר לו ,זאגט דער הייליגער רמב”ם ,אפילו ער האט דיר עכט עכט און אינמיטן זעט מען אז ער איז געגאנגען עפעס אן עבירה וואס מ’האט
וויי געטון ,וחטא לו הרבה ,און ער האט דיר שטארק געזינדיגט קעגן דיר, געטון ,וועט אים קיינער נישט דן זיין.
לא יקום ולא יטור וזה דרכם של זרע ישראל .דאס איז די מציאות וואס יעדער וועט פארשטיין ,מחמת הרגל פון זיין אזוי לאנג א גוי ,איז ער
אין א איד איז דא. דורכגעפאלן מיט די עבירה אויך”.
זאגט ער“ ,אונז בעטן מיר דעם אויבערשטן‘ ,ונסלח לכל עדת בני
לפייסו ברבים ישראל’ ,זאלסט מוחל זיין פאר גאנץ כלל ישראל .פארוואס?
הכלל ,ס’קומט פאר יום כיפור ,ס’איז אויסגעקומען ,בפרט אז מ’רעדט נעם אונז אן ’ולגר הגר בתוכם‘ ,כאילו אונז זענען מיר גרים ,ווייל דו
ברבים ,איך ווייס נישט ווער ס’ווערט נפגע ,מ’רעדט פון דעם ענין ,פון ווייסט דאך אז ’כל העם בשגגה‘ ,קיינער וויל נישט עפעס ,ס’איז נאר
יענע ענין. שגגות וואס איז דא די אלע זאכן .ממילא ,פארציי אונז ,פונקט ווי אונז מיר
יעצט האב איך נאך ”אריינגעטרעטן אין א מאראסט“ ,איך האב גערעדט וואלטן פארשטאנען אז דעם גר דארף מען פארצייען”.
פון וויליאמסבורג ,ס’איז אויסגעקומען אפשר האב איך וויי געטון א
גאנצע ריזיגע ציבור .הגם דער ציבור אין וויליאמסבורג איז היינט נישט ונחשב לכם
אזוי גרויס ,איך וויל עס נאכאמאל מגלה זיין. און אז מ’רעדט פון די נקודה ,באמת ,איך האב אויסגעקומען ראש
ס’איז ,וויליאמסבורג האט אויסגעזען אמאל זייער זייער ריזיג ,זייער א השנה ,האב איך דאס נאכגעזאגט ,איך האב געזען ברענגען פון עטליכע.
ריזיגע זאך. דוד המלך זאגט אין תהלים” ,ה’ יספר בכתוב עמים“ .ס’איז דא אסאך
למשל ,איך וועל אייך געבן א דוגמא ,מ’זאל קענען פארשטיין אביסל טייטשן אויף דעם.
נומערן. ס’איז דא א טייטשט דער הייליגער רבין פון לובלין )אבני זכרון תקנ”ו( רבי
אז מ’רעדט למשל היינט קרית יואל והגלילות ,וואוינען היינט צו טאג שלמה ,זאגט דעם טייטש ” ,ה’ יספר בכתוב עמים“ ,אז דער אויבערשטער
צווישן אכט און ניין טויזנט אידן ,משפחות ,אכט און ניין טויזנט משפחות. זאל אונז ציילן ווען א מענטש טוט א מצוה.
אין גאנץ וויליאמסבורג וואוינט בערך פערצן טויזנט משפחות .דאס איז אין די אידישע נאמבערס איז נישט דא אזא זאך ווי א זערא ,ס’איז נישט
היינט די גרויסע וויליאמסבורג וואס מ’רעדט. דא אזא זאך ווי אן .Oזאגט ער ,וואס דען? ביי די גוים איז דא אזא זאך
אבער נאכאלץ ,איך האלט נישט אז איך האב וויי געטון פערצן טויזנט ווי א זערא.
משפחות ,ווייל באמת באמת באמת זעען עס אנדערע אידן אויך היינט. זאגט ער ,א מענטש טוט א מצוה ,איז עס אן איינס-ער .בעטן מיר דעם
ס’איז א קלארע זאך וואס איז דא ,ס’איז ליידער א ווייטאג וואס איז דא, אויבערשטן ,דו לייג צו די זעראס ,וועט ווערן יעדע מצוה וואס מ’טוט,
וואס באמת אסאך צדיקים האבן דארטן געוואוינט. וועט ווערן א טויזנטער ,ס’וועט ווערן א מיליאן מצוות וואס וועט קענען
ס’איז א הייליגע פלאץ געווען ,און ליידער אויף אזא מקום דארף מען זיין.
די אלע זאכן.
אבער קען זיין ,קען זיין ,מ’בעט ,איך וויל אייך מפייס זיין יעדער איינער למספרם
וואס וואוינט אין וויליאמסבורג ,און די אנדערע אידן וואס זענען נפגע אבער א צווייטע געדאנק האב איך געהערט .מ’קומט אריין אין בית
געווארן אין אנדערע זאכן ,אנדערע נושאים וואס ס’איז אויסגעקומען צו המדרש אסאך מאל ,מ’הייבט אן רעדן פון דעם בחור ,מ’הייבט אן רעדן
רעדן. פון דעם יונגערמאן.
וויל אייך בעטן מ’זאל מיך מוחל זיין ,און דער אויבערשטער זאל אוודאי וועט יענער זאגן“ ,דער יונגערמאן ,אה ,ער איז אן אנזעצער ,ער האנדלט
העלפן אז מ’זאל קענען לשנה הבאה ווייטער ,ווייטער אויפטון און נישט ערליך ,ער איז נישט אהער ,ער איז נישט אהין ”.ממילא ,ס’קען
ווייטער טון ,און קיינער זאל נישט נפגע ווערן. צופאלן ווערן ,א גאנצע מענטש קען צופאלן ווערן.
בעטן מיר דעם אויבערשטן ,דוד המלך האט געבעטן ,וויאזוי האט
יכבסו את כעסך אויסגעזען ביים צווייטן וועלט מלחמה ווען דער נאצי ימח שמו וזכרו ,ווען
איך האב געזען אמאל ברענגען ,ר’ מאטל סלאנימער האט געברענגט. ער האט געוואלט אויסהרג’ענען א איד? וויאזוי האט ער גערעכנט א איד?
אין בארדיטשוב איז אמאל געווען ביים הייליגן בארדיטשובער רב איז אויב דער מאמע’ס טאטע מאמע ,דורות דורות צוריק איז געווען א איד,
אויסקומען ,איז עפעס א מעשה געווען אז דער וועשער ,דער וועשער, האט ער אים גערעכנט ווי א איד ,און ער האט אים געהארגעט.
ס’איז געווען מער אזא ביליגע ארבעט אין בארדיטשוב ,האט אמאל פוגע בעטן מיר דעם אויבערשטן“ ,ה’ יספר בכתוב עמים שם יולד סלה ,רעכן
געווען בכבודו פונעם פרנס החודש. אונז בכתוב עמים ,אין די ביכער וואס די גוים האבן אונז גערעכנט.
דער פרנס החודש איז געווען דער גאנצער מושל העיר ,דער גאנצער די גוים האבן אונז געזאגט אז מיר זענען א איד ,בעט איך דיר ,באשעפער,
קנאקער ,און ער האט אים געטשעפעט. זאג אויך אז איך בין א איד ,נעם מיך אן אויף די זעלבע וועג אז איך בין
איך ווייס נישט פונקטליך וואס ס’איז געווען ,צו האט ער אים געברענגט אן ערליכער איד.
זאגט ער ,איך נעם א כפרה ,איך דריי עס ארום. דעם העמד פארקנייטשט ,ער האט געשריגן ,צוריקגעשריגן ,איך ווייס
זאגט ער ,א ווייסע הינדל אדער א שווארצע הינדל? זאגט ער ,א ווייסע נישט וואס די מעשה איז געווען.
הינדל. און ס’איז געגאנגען ,וויפיל דער וועשער איז געגאנגען איבערבעטן דעם
זאגט דער הייליגער רבי אלימלך ,אה ,די חילוק פון מיין כפרות שלאגן פרנס החודש ,האט ער אים נישט געוואלט מוחל זיין .ביז דער וועשער
און דיין כפרות שלאגן ,איך קען נעמען אמאל א שווארצע הינדל ,אמאל א האט געזאגט” ,א כפרה אויף דיר אויך ,זיי געזונט ,בלאז אויף מיר “.פיין.
ווייסע הינדל ,דו נאר א ווייסע. לכו נא ונשובה
אבער טאמער ווילסטו זען א שיינע כפרות שלאגן ,איך וועל דיר זאגן
ס’איז געקומען פאר יום כיפור ,דער הייליגער בארדיטשובער רב איז
וואו דו זאלסט גיין .אין יענע דארף ,גיי דארטן אהין ,דארטן ביי יענעם
צוגעגאנגען צום וועשער ,און ער האט אים געזאגט“ ,אפשר ביסטו מוחל
דארף זיצט אין יענעם קרעטשמע גייסטו זען אן אינטערעסאנטע כפרה
דעם פרנס העיר?”
שלאגן ,גיי אהין.
זאגט ער“ ,איך האב שוין אזויפיל געטרייט ,און ער מיינט ווייל ער האט
ויהי בחצי הלילה געלט איז ער אויף מיר א בעל הבית ,ער קען אויף מיר באלעבאטעווען”,
איז ער אריינגעגאנגען דארטן ,ער קומט אן ,ער זעט ס’טוט זיך א און ער האט זיך אויסגעגעבן זיין גאנצע ווייטאג.
געטומל אינעם קרעטשמע ,מ’שאשקע’ט ,מ’טרינקט. דער הייליגער בארדיטשובער האט נישט נאכגעלאזט ,אבער געב א קוק
ער גייט אהין דארטן אין די זייט ,ער איז זיך קובע מקום ,פול מיט אן ,דו זעסט דאך ,דא גייט ער דורך א צרה’לע ,דא גייט ער דורך די צרה’לע,
גוים ,און ער בעט דארטן דעם איד דעם קרעטשמער ער זאל אים לאזן אפשר ביסטו אים יא מוחל ,מ’זאל קענען גיין .שוין ,ערלעדיגט ,רבי ,איך
איבערשלאפן. בין אים מוחל.
זאגט ער” ,דא קען מען נישט שלאפן ,דא טרינקט מען און מ’גייט“. דער הייליגער בארדיטשובער איז אריבערגעגאנגען צום פרנס החודש,
און ער זאגט פאר’ן פרנס ,פרנס העיר ,זאגט ער אים“ ,איך קום יעצט
זאגט ער“ ,איך האב נישט וואו צו זיין ,איך בעט דיר ,איך וועל שלאפן פונעם וועשער ”.דער וועשער...
אויפ’ן באנק ”.ערלעדיגט ,ער האט מסכים געווען.
זאגט ער“ ,רבי ,אין די הייליגע טעג ,רעד נישט פון מיר פון קיין וועשער,
ס’איז געקומען צוועלף אזייגער ,האט דער קרעטשמער געזאגט פאר סתם שטותים ,נארישקייטן ,וועשער רעדסטו צו מיר?
זיין אידענע” ,מ’דארף אויסליידיגן יעדן איינעם “.מ’האט אנגעהויבן קענסט רעדן יעצט ,רעדן א רמב”ם ,קענסט רעדן א רמב”ם ,אדער דו
הייסן ,שרייען” ,יעדער איינער גייט ארויס!“ מ’האט אויסגעליידיגט ,ס’איז וועסט רעדן א גוטן ביזנעס דיעל ,קען מען עס אויך פארהאנדלען”.
געווארן שטיל דער פלאץ. האט אים געזאגט די רבי ,דו ווייסט נישט אז דער וועשער גייט ארום
ס’איז געווארן שטיל דער פלאץ ,קומט ער קוקן צו דער מענטש אזוי צובראכן ,ער קען נישט די אלע זאכן ”.ערלעדיגט.
שלאפט .ער האט זיך געמאכט ווי ער שלאפט. דער פרנס העיר האט מסכים געווען אז ער זאל אריבערקומען דארטן,
און דער איד זעצט זיך אוועק דארטן לעבן פענסטער און ער זאגט פאר און מ’האט זיך איבערגעבעטן ,מ’האט געטרונקען א לחיים ,מ’האט זיך
זיין אידענע” ,ברענג אהער דעם בוך“. איבערגעבעטן.
מ’ברענגט אהין דעם בוך ,און דער איד הייבט אן אויסרעכענען דעם
גאנצן יאר ,און ער הייבט אן אזוי וויינען. וכבסו בגדיכם והטהרו
“פרשת נח ,זונטאג פרשת נח ,איי איי איי ,איך האב פארפאסט זמן ס’איז געקומען יום כיפור ביי נעילה ,האט דער הייליגער בארדיטשובער
קריאת שמע ”.ער וויינט“ ,איך האב פארפאסט זמן קריאת שמע זונטאג רב געזאגט ,רבונו של עולם ,געב א קוק ,דער וועשער האט איבערגעבעטן
נח ”.און דא געדענקט ער ווייטער אז מיטוואך וירא האט ער נישט געגעבן דעם פרנס החודש ,דעם פרנס העיר .ער האט אים מוחל געווען.
געהעריג מעשר. דער פרנס העיר האט מוחל געווען צום וועשער.
ער האט אלעס פארצייכנט ,יעדע נאכט האט ער זיך פארצייכנט דעם רבונו של עולם ,קוק וואסערע חשיבות ,ס’האט נישט קיין שום חשיבות
טאג וואס איז דורכגעגאנגען. ביים פרנס החודש ,האט נישט געהאט קיין שום חשיבות דעם וועשער.
“זאגט ער ברוך השם ,חיי שרה איז געווען א לעכטיגע טאג ,דינסטאג חיי מיט דעם אלעם האט ער אים מוחל געווען.
שרה איז געווען א לעכטיגע טאג .אבער ווייטער ,תולדות איז געווען דעם דו הייליגער באשעפער וואס דו האסט אונז אזוי ליב ,יעדער איד האט
פראבלעם ”.אזוי גייט ער דורך ,פראבלעם ,פראבלעם ,איך מיין עבירה, ביי דיר אזא חשיבות.
עבירה וואס ער האט געטון .דאס איז א דיקע ביכל. ווי מ’זאגט בני ישראל ,בחוניך בני אברהם יצחק ויעקב ,מ’קומט אונז
איבער בעטן ,הייליגער באשעפער ,זיי אונז מוחל.
היום בפתחך ספרים
ער ענדיגט ,זאגט ער פאר זיין אידענע” ,ברענג אריין דעם אנדערן ביכל“.
מגיד מראשית אחרית הוא יתן
מ’ברענגט אים דעם אנדערן ביכל ,ער עפנט עס אויף .ער הייבט אן אבער די עיצומו של יום מכפר ,אונז האבן פריער גערעדט ,די באקאנטע
וויינען ,זעט ער“ ,אוי וויי וויי ,עשרת ימי תשובה פארגאנגענע יאר האט חינוך ,מ’האט שוין נאכגעזאגט דעם חינוך אויך.
דער אויבערשטער געמאכט א צרה פאר מיר דא ,דא האט א גוי זיך דא דער חינוך זאגט אין מצוה קפ”ה “מצות עבודת יום כפורים,
אויסגעגליטשט ,מ’האט מיר גע’סו’עט ,און איך האב געהאט אזויפיל משרשי המצוה שהיה מחסדי האל על בריותיו” פון די חסדים פונעם
געלט שאדנס וואס איך האב געהאט. הייליגן באשעפער אויף זיינע בריות” ,לקבע להם יום אחד בשנה“ קובע צו
זיין איין טאג אינעם יאר “על החטאים עם התשובה שישובו“ .
ווייטער גייט ער אין פרשת תולדות ,דינסטאג תולדות ,רחמנא ליצלן,
נעבעך ,איז מיין טאכטער נעבעך אוועק”. דער אויבערשטער וויל מ’זאל תשובה טון“ ,שאילו יתקבצו עונות
הבריות שנה בשנה” טאמער ס’זאל זיך אנזאמלען די אלע עבירות
און ער וויינט און ער וויינט ,די צרות וואס ער איז נעבעך דורכגעגאנגען. איין יאר און נאך א יאר” ,תתמלא סאתן“ רחמנא ליצלן ,ס’וועט ווערן
“דא האט מיר אריינגערעגנט פון די דאך ,דא איז מיין טאכטער אוועק, אנגעפילט דעם גאנצן מעסטל.
דא האט ער זיך אויסגעגליטשט ,דא האט ער זיך צעבראכן הענט ,דא האט ”סוף שנתים או שלש או יותר ויתחייב העולם כליה“ מיר דארפן
זיין ווייב געהאט דעם פראבלעם ”.אלעס איז געווען אפגעשריבן אויף א פארטיליגן דעם גאנצן וועלט.
ביכל. ”ועל כן ראה בחכמתו ברוך הוא“ דער אויבערשטער האט געזען מיט
מצאתי כופר זיין געוואלדיגע חכמה” ,לקיום העולם ,לקבוע יום אחד בשנה“ קובע צו
ער ענדיגט די צוויי ביכלעך ,האט ער אויפגעהויבן די ביכלעך ,זאגט ער, זיין איין טאג אין יאר” ,לכפרת חטאים ולשבים“ דער אויבערשטער זאל
“רבונו של עולם ,איך האב פאר דיר געזינדיגט .קוק אן דעם ביכל ,א פולע יעדן איינעם פארצייען.
ביכל וואס איך האב פאר דיר געזינדיגט. ”ומתחלת בריאת העולם יעדו וקדשו לכך“ ווען דער אויבערשטער האט
באשאפן די וועלט האט ער עס געזען ,אז ס’גייט קומען ה’ אלפים תשפ”ו.
אבער טאטע,קוק אן ,דו האסט פאר מיר אויך געזינדיגט.
גייען אידישע קינדער דארפן זיך אויסגראדן ,ס’גייט מוזן געשען אז דער
קוק אן וואס דו האסט געטון צו מיר .קוק וואס מיר האט געטשעפעט, אויבערשטער זאל אונז מוחל זיין ,די וועלט זאל קענען האבן א קיום .האט
איך האב דיר געטשעפעט ,דו האסט מיר געטשעפעט”. עס דער אויבערשטער אוועקגעשטעלט אזוי.
ער כאפט די ביידע ביכלעך” ,זה חליפתי ,זה כפרתי“ ,ביידע נעמט ער
דרייען אויפ’ן קאפ מיט א תמימות. זה חליפתי
ער שטייט דארטן ,זיין אידענע שטייט אין די זייט ,ביידע וויינען ,ס’טוט אונז זענען מיר יעצט ,מ’גייט יעצט אריין אין שלש עשרה מדות ,ס’איז
זיך בכיות נוראות .ענדיגט ,זאגט ער ,נעמט ער ביידע ביכלעך אין די הענט. א הייליגע זמן.
”הייליגער באשעפער “,זאגט ער“ ,איך זאג דיר צו ,איך גיי דיר מער נישט אזוי ווי זיי ברענגען נאך ,ס’איז באקאנט ,ווי מ’קען די מעשה אויך ,אז
טשעפען ,איך גיי דיר מער נישט מצער זיין .איך בעט דיר ,הייליגער ס’איז געקומען אמאל איד צום הייליגן רבי אלימלך ,זאגט ער הייליגער רבי,
באשעפער ,דו זאג מיר צו ,דו וועסט מיר אויך מער נישט מצער זיין ”.זאגט איך וויל זען ווי דער רבי שלאגט כפרות .זאגט ער ,שלאגט כפרות? איך
ער ,ער כאפט ביידע ביכלעך און ארויסגעווארפן פון פענסטער. נעם א כפרה ,איך דריי עס ארום .וויאזוי שלאגסטו כפרות?
זאגט ,עזיבה ווידוי ,די אלע זאכן וואס א מענטש טוט ,ווערט ער נאנט גלייך אויף גלייך
צום הייליגן באשעפער. דער איד האט עס געזען ,ער איז צוריקגעלאפן צום הייליגן רבי אלימלך.
דער רבינו יונה ברענגט אין שערי תשובה )שער ב’ אות י( אז אויב הערט פרעגט אים דער הייליגער רבי אלימלך” ,וואס האסטו געהערט?“
מען דברי תוכחה און מ’איז עס מקבל ,מ’נעמט אן די ווערטער ,זאגט ער א פארציילט ער וואס ער האט געזען.
לשון ,ברגע קטן יצא מאפילה לאור גדול. זאגט ער“ ,זאלסט וויסן אז אויבן אין הימל ,יעדעס יאר ווארט מען
ווען א מענטש הערט א ווארימע ווארט און ער ווערט אנגעווארעמט, שוין אפ אויף דעם כפרות שלאגן וואס דער תמימות’דיגער דארפס-איד
און ער איז מחליט ביז זיך איין רגע ,א רגע ,אפשר טויש איך טאקע עפעס? שלאגט כפרות.
אפשר טו איך בעסער? אפשר גיי איך בעסער ווערן? מיט אזא אמת גראדט ער זיך אויס מיט’ן אויבערשטן ,און ווען אונז
אין איין רגע וואס ער דערהערט עס ,ווערט מען איבערגעטוישט צו א גראדן מיר זיך אזוי אויס ,איז דאך א געוואלדיגע מציאות ווען א איד
בריאה חדשה ,ער ווערט א נייע בריה ,ער גייט ארויס פון טונקלקייט לאור ווערט גלייך מיט’ן רבונו של עולם.
גדול.
און די רגע ווערט ער גערעכנט כאילו ער האט שוין געפאלגט און מקיים געלט איז נישט אלעס
געווען אלעס וואס ער האט געטראכט צו טון. אבער דער אמת איז ,אונז דארפן מיר איין זאך וויסן ,אונז לעבן אין די
דאס איז די לשון זאגט ער ,דער רבינו יונה ,זאגט אז ער באקומט אפילו ערגסטע דור.
שכר ,פאר די קבלה באקומט ער שכר. די נחת רוח וואס דער אויבערשטער האט ,אז דוקא אין די היינטיגע
ער ענדיגט צו ,אשריו -וואויל איז פאר דעם מענטש ,כי צידק נפשו צייט וואס אונז האבן ,אין אונזער יעצטיגע זמן ,אין אונזערע נסיונות ,מיט
בשעה קלה ,ער איז געווארן א צדיק אין א שעה קלה ,אין איין רגע איז טעכנאלאגיע ,אלעס וואס איז דא.
ער געווארן א צדיק. און א מענטש קען אריינקומען ,ס’הייסט אז דער יצר הרע קומט צום
מענטש און ער זאגט“ ,אה ,דו גייסט יעצט גיין יום כיפור? וואס ,דו גייסט
לפני כסא כבודך ווייטער זיין?
דער בני יששכר זאגט אויך ,דאס איז געווען דער פשט ביים בארג סיני, דו ביסט דאך א ליגנער ,פאראיאר ביסטו געווען די זעלבע זאך.
די אידישע קינדער האבן געשריגען נעשה ונשמע ,מ’איז אין איין רגע, קוק מיר ,דו האסט אפגע’בוט’שערט א יאר ,קוק וויאזוי ס’האט
האסט געהאט אן עכטע פלאץ ,האסט געגעבן א שריי נעשה ונשמע ,האט אויסגעזען די אלע זאכן ”.אונז דארף מיר איין זאך וויסן ,דער הייליגער רבי
דיר דער אויבערשטער געגעבן שכר כאילו האסט שוין קיים געווען כל בונם האט אמאל געהאט געזאגט ,ער איז געגאנגען אין מארק ,זאגט ער,
התורה כולה. ער האט נאך דעמאלטס געהאנדלט ,ער איז געווען אין מארק אין לייפציג,
ס’איז דא א פסיקתא )רבתי מ”ד( וואס ער ברענגט דארטן ,אזוי זאגט האט ער געזאגט:
ער ,דרש רבינו הקדוש הגדול .כוחה של תשובה .כיון שאדם מהרהר בלבו “האב איך געהערט ,געלט פארלוירן איז נישט פארלוירן .מוט פארלוירן
לעשות תשובה ,א מענטש טראכט“ ,לאמיך תשובה טון ,לאמיך ווערן איז אלעס פארלוירן”.
נאנט צום אויבערשטן” ,מיד הוא עולה לא עד עשרה מילין ,נישט ביז צען דער יצר הרע ,ווען ער קען .מיר וועלן באלד אביסל ברייטער שמועסן,
מיל ,נישט ביז צוואנציג מיל ,ולא עד מאה ,אלא מהלך חמש מאות שנה. דער יצר הרע קען געבן א כאפ איינעם ביים גענאק און אים צוברעכן זיין
ולא עד רקיע ראשון ,נישט נאר ביז די ערשטע הימל ,נישט ביז די מוט ,ער זאל נישט וועלן ווייטער תשובה טון ,האט ער אלעס מצליח
צווייטע הימל ,ביז די דריטע הימל .נאר וואס דען? געווען אז ער קען גיין.
מ’שטייגט ביז’ן כסא הכבוד ,ס’שטייט אין פסוק “שובה ישראל עד ה’ אם תקום עלי מלחמה
אלקיך” ,ביז ה’ אלקיך .א מענטש טוט די אלע תשובות ,ווען ער גייט ארויף דער הייליגער רבי מענדעלע וויטעבסקער האט געזאגט אז א מלך האט
קומט ער דארטן אן. אמאל געשיקט זיין קינד אין מלחמה.
עוד חזון למועד דער קינד איז געווארן זייער צובראכן“ ,פארוואס עפעס האסטו מיר
דער חתם סופר ברענגט )דרשות דף שפ”ו( ווען ס’איז געווען די גרויסע געדארפט שיקן אויפ’ן פראנט?
מגיפה ,דער עולם ווייסט ,ס’איז געווען א געפערליכע מגיפה אין די צייטן אויפ’ן פראנט שיק ארויס אפאר רוסישע חברה ,לאז מיך אפ .וואס האט
פון חתם סופר תקצ”א. ער נישט געקענט שיקן די קנעכט זאלן קענען גיין? וואס האט ער דוקא
ברענגט ער דארטן די דרשה פון די מגיפה ,זאגט ער דארטן ,ער טייטשט געשיקט דעם בן מלך?”
דעם פסוק ,לכו ונשובה אל ה’ כי הוא טרף וירפאנו ,יך ויחבשנו. האט אים דער טאטע געזאגט ,און ער האט מסביר געווען מיט א משל
זאגט ער ,באמת זאגט דאך די גמרא אין מסכת שבת דף קנ”ג זאגט די פון א מלבוש.
גמרא” ,שוב יום אחד לפני מיתתך“ .א מענטש זאל תשובה טון איין טאג זאגט ער ,ווען א מענטש האט א מלבוש ,ער האט געקויפט א שיינעם
פאר ער שטארבט .זאל מען תשובה טון. בעקיטשע ,א שיינעם סוט ,ס’איז א הערליכע שיינע זאך ,ממש די
שענסטע מלבוש ,א הערליכע זאך וואס איז דא אויף דער וועלט.
קיינער ווייסט דאך נישט ווי לאנג ער גייט לעבן ,מוז מען כסדר תשובה
נאך אפאר טעג ,אפאר וואכן ,גייט אוועק די גלאנץ ,מ’נוצט עס און
טון.
ס’גייט אוועק די גלאנץ .וואס דארף מען טון? מ’דארף עס האלטן אין איין
זאגט דער הייליגער חתם סופר ,רוב מענטשן שטופן אפ“ ,אה ,איך וועל טוישן ,מ’דארף האלטן אין איין איבער ארבעטן די זאך זאל בלייבן מיט א
שוין תשובה טון ,איך גיי זיין זעכציג יאר ,איך וועלן האבן צייט ,איך גיי הערליכן שיינעם גלאנץ ,די שענסטע בעקיטשע וואס קען זיין.
רעטייערן ,איך גיי מיך אוועקזעצן אין בית המדרש ,איך גיי מאכן א קאווע
אן צוקער ,איך גיי מיך אנהייבן מסגף זיין. כך אזכה לחלוקא
פרישטיג וועל איך עסן שפעט ,און סאפער וועל איך עסן דעם ”.ער איז האט דער טאטע מסביר געווען ,זאגט דער הייליגער רבי מענדעלע
זיך מסדר וויאזוי זיין תשובה גייט אפילו אויסזען ,ער האט א מהלך וויאזוי וויטעבסקער ,האט דער טאטע מסביר געווען.
זיין תשובה גייט אויסזען .אזוי טראכט ער ,ביי די זעכציג ,ביי די זיבעציג, די געוואלדיגע נחת רוח וואס ער האט ,אזוי טוט דער אויבערשטער
ביי די אכציג וועל איך עס טון. אויך ,ער שיקט אראפ א מענטש ,א מלבוש ,א לבוש פונעם אויבערשטן,
יעדער מענטש ווערט אויסגעהאקט מתחת כסא הכבוד.
כל עוד נשמתו בו ווען א קינד שלאגט זיך .ווען ער וואלט סתם אזוי געגאנגען דורך פעסיוו,
האט דער הייליגער חתם סופר געזאגט ,אבער ס’קומט בשעת המגיפה, ס’געשעט נישט גארנישט ,ווערט עס פארוועלקט.
מ’זעט ווי דער אויבערשטער כאפט אוועק יונג און אלט ,אזוי זאגט ער ,איז אבער ווען מ’שלאגט זיך ,מ’שלאגט זיך ,מ’שלאגט זיך ,מ’פאלט און
דאך דער גאנצער חשבון מער נישט קיין חשבון. מ’הייבט זיך ,מ’פאלט און מ’הייבט זיך ,דאס איז די גרעסטע נחת רוח וואס
ס’איז נישטא קיין צייט ,מענטשן שטארבן ,מ’האט נישט קיין צייט זיך דער אויבערשטער האט ,די נסיונות וואס אונז האבן.
מתודה צו זיין. ס’איז נישט פשט ווען א מענטש האט א נסיון האט ער חלילה א הרחקה
זאגט אונז דער נביא” ,לכו ונשובה אל ה’“ ,לאמיר נאנט ווערן צום אוועק פונעם אויבערשטן.
אויבערשטן” ,כי הוא טרף“ ,ווייל דער אויבערשטער כאפט אונז אוועק, פונקט פארקערט ,יעדע נסיון וואס א איד מאכט מיט ווערט א
ס’איז נישטא קיין צייט מ’זאל קענען זיך אויסרעכענען תשובה טון .אזוי געוואלדיגע מלבוש פאר’ן הייליגן באשעפער ,און דער אויבערשטער
זאגט ער דארטן. זאגט ,איך וויל דווקא דו זאלסט מיר מאכן דעם מלבוש.
זאגט דער הייליגער חתם סופר ,דער דרך תשובה וועט זיין ”וירפאנו“,
אונז וועלן מיר געהיילט ווערן ,ס’וועט ווערן אנדערש. מאפילה לאור גדול
אבער די ענין פון תשובה ,אונז האבן מיר נאכגעזאגט פונעם חינוך ,די
אם לא עכשיו אימתי ענין פון תשובה וואס ס’קומט אזא הייליגע טאג ,וואס איז עיצומו של
אונז שטייען מיר יעצט אין אזא זמן ,אין אזא יאר וואו מ’קומט ארויס. יום איז מכפר.
ווען מענטשן פון איין רגע אויפ’ן צווייטן ,איז געשען געווארן אזעלכע און טאמער האט מען אינזין די אלע זאכן וואס דער הייליגער רמב”ם
האט געמאכט אזא טאג אונז מקבל צו זיין און צו נעמען ,איז עס א טראגעדיעס ,ס’איז נישט געווען קיין צייט צו זאגן קיין וידוי ,איז עס א זמן
געוואלדיגע שמחה. ווען ס’קומט יום כיפור זאל יעדער איד זיך געבן א וועק אויף.
אונז שטייען מיר ,יעדער זאל געבן איין רגע ,א רגע ,וואו האלט איך?
איך נשיר על חטא לאמיך נענטער ווערן צום הייליגן באשעפער.
זיי ברענגען טאקע ,דער הייליגער בעל שם הקדוש ,אמאל ווען ער איז
געקומען אין שטאט ,האט ער געפרעגט ,ווער דאווענט דא? ער האט אש תמיד תוקד
געוואלט זיין יום כיפור אין שטאט ,ווער דאווענט דא פאר’ן עמוד? האט כ’האב געזען רבי דוד’ל טאלנער זכרונו לברכה געברענגט דארטן אין זיין
ער געזאגט ,דער מלמד ,ער דאווענט פאר’ן עמוד. ספר מגן דוד )ילקוט מאורי אור – חקת( זאגט ער אויף דעם שווערן חטא,
האט ער אים געלאזט רופן ,ער האט אים געפרעגט ,וואס איז ער גייט זאגט ער ,דער עיקר תיקון איז מתפלל צו זיין -ער געבט א סגולה ,א
צו צו זיין דאווענען? פארן קומען האט ער געפרעגט אין שטאט וויאזוי גרינגע סגולה -מתפלל זיין פסוקי דזמרה בכח גדול בעבודת השם ,זאגט
עס גייט צו די דאווענען. ער.
האט מען געזאגט אז ביי ועל חטא זינגט מען זייער א שיינע ניגון. מ’זאל מתפלל זיין פסוקי דזמרה מיט א ברען ,דאס איז א געוואלדיגע
האט דער הייליגער בעל שם הקדוש אים געלאזט רופן ,מ’זינגט בעל תיקון פאר’ן חטא .זאגט ער ,ממש ער פארשניידט אלע מקטרגים ,אלעס
חטא א שיינע ניגון? עפעס א מעשה ,א נארמאלע זאך? נעמט עס אוועק.
און ער ברענגט מיט דעם די באקאנטע טייטש ,ס’שטייט אין פסוק “כל
וכל עבדי המלך דבר אשר יבא באש תעבירו באש וטהר”.
האט ער אים געזאגט א מורא’דיגע זאך ,האט ער געזאגט פאר’ן הייליגן זאגט ער ,דער חטא איז דאך אש .זאגט ער ,יעדע זאך וואס איז געקומען
בעל שם הקדוש ,זאגט ער. מיט אש ,טאמער דאוונסטו ,זאגט ער ,דער ענין איז ביז דו שוויצסט,
איך בין גלייך צו א קנעכט פאר’ן קעניג .זאגט ער ,לאמיר זאגן אז מיין מ’זאל אזוי דאווענען מיט אזא מין ברען פסוקי דזמרה ,אז דער מענטש
ארבעט איז אויפצוקלינען די סואער ,מיין ארבעט ,מיין ארבעט ,איז צו שוויצט ביים דאווענען ,מיט דעם זאל ער וויסן אז ער האט באקומען א
מאכן זויבער די שמוץ און די אלע זאכן. תיקון.
זאגט ער ,אבער טאמער גלייב איך ,איך האב ליב דעם קעניג ,איז מיר
א געוואלדיגע שמחה ווען איך קלין די סואער ,איז מיר א שמחה אז איך מי אנכי שאזכה
קען משמש זיין און באדינען דעם קעניג ,און איך זינג מיר בשעת מעשה על כל פנים ,אסאך מאל איז שווער פאר א מענטש ,ס’איז שווער פאר
אונטער א ניגון. א מענטש אנצוהייבן אין תשובה ,ווייל ער גייט ,קודם איז ער צובראכן
זאגט ער ,די זעלבע זאך ,ווען איך רייניג אויס מיין הארץ ,ווען איך רייניג פון צוויי זייטן.
אויס פאר’ן הייליגן באשעפער ,ס’איז דאך די שענסטע זאך וואס קען זיין, פון איין זייט טראכט ער ,יא ,תשובה איז געמאכט געווארן פאר איינער
זינג איך מיר אונטער א ניגון. האט געהאט קליינע עבירה’לעך ,קען ער תשובה טון ,אבער איך וואס
דער הייליגער בעל שם הקדוש האט מורא’דיג הנאה געהאט ,און איך האב געטון אזעלכע גראבע עבירות ,ווי קען איך אנהייבן תשובה טון?
טאמער האסטו באמת דאס אינזין ,יהא חלקי עמי ,זאל איך זיין ביי דיר און די צווייטע זאך ווי ער ווערט צוקלאפט איז ,ווען ער הייבט אן
צוזאמען אין גן עדן. טראכטן ,איך האב שוין פאר יאר תשובה געטון ,און קוק וויאזוי האט
ווייטער אויסגעזען מיין יאר .וואס איז די חשבון?
מכאן ואילך חושבנא ס’איז א פאפעריי? ס’איז א ליגנט? ס’איז א סקעם? וואס איז די גאנצע
אבער די עיקר יסוד פון תשובה וואס א מענטש דארף וויסן איין זאך, זאך דא?
וואס א מענטש איז זיך מקבל מהיום והלאה.
מהיום והלאה ,מאך דיר א נייע קבלה ,און געב דיר א רוק פאראויס. וכתבתם על מזוזות
טויש דיך. אונז דארפן מיר וויסן ,דער הייליגער ר’ משה קאברינער האט געזאגט,
ישעיה הנביא זאגט אונז אין פסוק )נה ז( “יעזב רשע דרכו ואיש און אונז גייען מיר עס נאכאמאל חזר’ן ,אז ווער ס’איז נישט“ ,מי שאינו יכול
מחשבתיו וישב אל השם וירחמהו " ,מ'וועט צוריקגיין צום אויבערשטן, ומסוגל” ,א מענטש וואס קען זיך נישט אויפשטעלן דאווענען נאכדעם
מ’וועט זיך צוריקקערן ,דער אויבערשטער וועט רחמנות האבן“ ,ואל וואס ער איז נכשל געווארן מיט די ערגסטע עבירות ,אזוי זאגט ער“ ,בכל
אלקינו כי ירבה לסלוח” העבירות החמורות רחמנא ליצלן”.
דער עיקר איז דאך דאס ,דער אויבערשטער וויל איין זאך :איך ווייס, פיל ווי א מענטש קען נישט אריינקומען אין בית המדרש צוזאמקוואטשן
ס’איז דורך וואס ס’איז דורך. די צוויי הענט און זיך שטעלן דאווענען.
צדיק’ל ,טויש! איך וויל דו זאלסט לעבן .אין נתנה תוקף זאגט מען “כי האט ער נאך נישט געטרעטן אויפ’ן שוועל פון חסידות ,האט ער
לֹא תחפץ במות המת כי אם בשובו מדרכו וחיה” .דער אויבערשטער וויל נישט קיין אנונג וואס דאס מיינט .א איד נאכ’ן דורכגיין ,דער גרעסטער
איין זאך” ,זכרינו לחיים מלך חפץ בחיים“. דורכפאל ,הייבט ער זיך אויף.
דער אויבערשטער וויל אונז זאלן מיר אלע לעבן ,אונז זאלן מיר זיין
אבער נאנט צו אים .וואס וויל דער אויבערשטער?
כי על רחמיך הרבים
געב דיר א ריק ארויס פון דיינע העביטס ,געב דיר א ריק ארויס פון דיינע נאר וואס דען ,ווען אונז גלייבן מיר אז דער הייליגער באשעפער איז
געוואוינהייטן ,פון דיינע רגילות וואס איז דא. פותח יד.
דער אויבערשטער עפנט אויף זיין האנט און ער וויל אונז נעמען ,ער וויל
נפקא מינה לקידושין מקבל זיין יעדן איינעם ,יעדן וויל ער נעמען ווי א בעל תשובה ,געבט דאס
און ס’קען געשען אין איין רגע ,ווייל מ’זעט אין די גמרא אין מסכת א געוואלדיגע חיזוק.
קידושין )מט (:זאגט די גמרא“ ,המקדש את האשה על מנת שאני צדיק, ס’איז געווען איין און צוואנציג טעג ,איז געווען אין ראש השנה תרס”ד.
ואפילו רשע גמור ,מקודשת” .אפילו ער איז א רשע גמור. ס’איז געווען איין און צוואנציג טאג פאר דער הייליגער טשארטקאווער
רשע גמור מיינט צו זאגן אן עכטע רשע ,א מומר להכעיס ,איז ער נאך איז אוועק פון די וועלט ,האט ער געזאגט ,רבונו של עולם ,אונז זאגן מיר
אלץ מקודשת .פארוואס? ”שמא הרהר תשובה בדעתו“. ”אנו מלאי עון ואתה מלא רחמים“ .זאגט ער ,ווי גרויס זענען אונזערע
ווי לאנג נעמט עס? א רגע” ,שמא הרהר תשובה בדעתו“. עבירות קעגן דיינע חסדים?
אין יענע רגע וואס דו האסט עס אינזין ,ווערסטו נאנט צום אויבערשטן, ווען א מענטש וועט שוין טון אלע עבירות ,ס’איז גארנישט ,ס’איז
ממילא איז די קידושין א קידושין. א פיצי פיצי נקודה’לע קעגן די ריזיגע ריזיגע ריזיגע רחמים וואס דער
ווען א איד שטייט יום כיפור ביים דאווענען ,ער האט זיין הרהור תשובה, אויבערשטער האט .דו ביסט דאך לאין קץ ,ממילא פאר דעם בעטן דעם
איז ער אנגעקומען צו אן עכטע פלאץ. באשעפער נעמען עס אריין.
וקול דממה דקה ישמע כי בשמחה תצאו
און דאס איז א געוואלדיגע חיזוק ,מ’זאל זיך נישט מייאש זיין .מ’זאגט נאר וואס דען? דאס וואס מיר האבן געהאט געזאגט ,דער יצר הרע.
אין פיוט פון מוסף ביום כיפור“ ,עוד בו נשמתו ,יקו תשובת יצור להחיותו דער הייליגער אמרי נועם )ד”ה זאת תהיה תורת המצורע( ברענגט עס אין
ולהטיב אחריתו” .ווי לאנג די נשמה איז אין דעם מענטש ,האפט דער פרשת מצורע ,א באקאנטער אמרי נועם.
אויבערשטער אז דער מענטש זאל תשובה טון .ער לעבט נאך ,ס’ארבעט אז דער יצר הרע דארף נישט די עבירה ,די עבירה ווייסט ער וועט תשובה
נאך. טון.
ס’האט מיר געזאגט א הצלה מעמבער ,האט ער מיר געזאגט אונז די עצבות ,די צעשאסנקייט ,די צעבראכנקייט וואס א מענטש האט
מ’פארשטיי מיר זייער שיין וואס דאס מיינט. נאכ’ן זינדיגן ,דאס איז פאר די יצר הרע .אה ,האסט נישט געקענט געבן
זאגט ער ,מ’קומט ליידער צו א קאל ווען א מענטש איז אין קיין שטערקערע מתנה ווי ס’קען זיין.
קארדיעקארעסט ,מ’דארף שאקן איינעם .זאגט ער ,מ’וועט קנאקן, איז ווען ס’קומט יום כיפור ,און אונז גלייבן מיר אז דער אויבערשטער
לאמר זו השנה מ’וועט קנאקן ,מ’וועט קנאקן ,ווי לאנג ס’איז נאך דא א פאלס ,וועט מען
איך האב געזען שטיין א הערליכע הערליכע זאך ,איך מוז ענק באמת נישט אויפגעבן ,איך וויל נאך עפעס הערן.
זאגן. דער אויבערשטער זעט אז א מענטש לעבט ,זאגט ער“ ,איך האב דיר
אויף די נקודה וואס מ’האט געהאט גערעדט וועגן איינמאל תשובה טון, היינט צוריקגעגעבן דיין נשמה.
נאכאמאל תשובה טון ,דער מענטש ווערט צובראכן. צדיק’ל ,דו ווייסט פארוואס איך האב דיר צוריקגעגעבן דיין נשמה
קודם כל ,ס’איז באקאנט ,דער הייליגער צאנזער רב פלעגט כסדר היינט? ווייל איך גלייב אין דיר! איך גלייב דו קענסט היינט גיין פון רשע
איבערזאגן חודש אלול ביי שלש סעודות. גמור צו צדיק גמור אין איין רגע ,שמא הרהר בלבו לעשות תשובה”.
אז דער הייליגער רבי זושא האט געזאגט פאר זיך“ ,זושא ,זושא ,וואס עומד ומצפה לו
וועט זיין מיט דיר? ווען גייסטו תשובה טון?” האט ער געזאגט“ ,אקעי,
איך הייב יעצט אן תשובה טון ”.האט ער ווייטער געפרעגט“ ,אבער זושא, איך האב געזען ברענגען פאריגע וואך ,פון מורי ורבי ר’ מאיר צוויבל,
זושא ,האסטו דאך פאראיאר אויך געזאגט אז דו גייסט יעצט תשובה האט ער געזאגט א מורא’דיגע שיינע זאך.
טון?” מ’ענדיגט נעילה ,ענדיגט מען צו נאך א גאנצן טאג דער עולם פאסט,
זאגט ער” ,אבער יעצט גיי איך טאקע תשובה טון “.אזוי איז ער געגאנגען און דער עולם מיט א פרישקייט ,דער עולם איז אין ווייסן ,די גאנצע זאך,
נאכאמאל און נאכאמאל ,ער האט עס איבערגעזאגט. ענדיגט מען צו א וואס?
אזוי פלעגט דער הייליגער צאנזער רב פארציילן. “אתה נותן יד לפושעים וימינך פשוטה לקבל שבים ,ותלמדינו השם
פשט אין די מעשה איז ,ווער נישט צובראכן וואס ס’איז געווען אלוקינו.
פאראיאר ,גיי נאכאמאל אריין ,גלייב אז דו גייסט ארויסקומען זאגט ער ,ס’איז געווען -ער ברענגט עס אריין אין זיין לעכטיגע לשון . -
אויסגעוואשן ,אויסגערייניגט וואס קען זיין. ס’איז געווען א טאטע וואס דער קינד האט זיך פון אים דערווייטערט ,ער
האט נישט געהאט קיין שייכות מיט’ן קינד ,ער האט אים דערווייטערט,
וקבל תשובתי זיי האבן געהאט א ריחוק .דער טאטע האט דען דאס געוואלט?
שטייט פונעם חיד”א ,איך האב געזען פונעם חיד”א שטיין. ער האט געוואלט אז דער קינד זאל צוריקקומען צו אים .אבער דער קינד
אז אפילו נאכדעם וואס א איד טוט תשובה ,און שפעטער ווערט ער איז געגאנגען ווייטער און ווייטער.
נאכאמאל נכשל רחמנא ליצלן ,איז נישט פשט אז די פריערדיגע תשובה ער האט געשיקט שליחים .על כל פנים ,דער טאטע שיקט אלע
איז בטל געווארן .ניין! און די תשובה איז געווארן אויס. מעסעדזשעס ,אויב מיין קינד וועט צוריקקומען וועל איך דיר געבן א
נאר די תשובה איז געווען א תשובה שלימה .נאר וואס דען? יעצט וואס האלבע ירושה ,איך וועל דיר געבן א דירה ,ער האט אים אלעס אנגעהויבן
ס’איז געווען נאכאמאל יצרו תקפו ,ביסטו נאכאמאל געפאלן .אבער די צוזאגן.
פאריגע תשובה איז געהעריג דא. און דער קינד איז געשטאנען עומד“ ,ניין ,ס’איז מיר גוט אזוי ,הענג דיך
און פארשטייט זיך ,ווען ס’גייט ווי דער רמב”ם זאגט“ ,עד שיעיד עליו אויף ,איך דארף עס נישט ,ס’איז פיין”.
יודע תעלומות שלא ישוב לזה החטא” ,מ’וועט נישט נאכאמאל צוריקגיין
צו די עבירה ,איז עס א געוואלדיגע זאך. כי אם לידך
אחטא ואשוב ס’איז געקומען צו א פוינט וואו דער טאטע האט געפילט ממש ,און דער
טאטע האט געמאכט אן אולטימאטום“ ,טאמער גייסטו צוריקקומען ביז,
איך האב געזען ברענגן פון דעם הייליגן ראדושיצער א געוואלדיגע לאמיר זאגן ,דריי טאג ארום ביים שקיעה ,באקומסטו די דירה”.
חיזוק.
און דער טאטע האט געוואלט דער קינד זאל צוריקקומען ,ער האט דאס
מיר ווייסן מיר ,די גמרא זאגט אין מסכת יומא )פ”ח מ”ט( זאגט די גמרא, געוואלט ,דאס איז דער טאטע’ס הארץ ,ער וויל ער זאל צוריקקומען .און
”האומר אחטא ואשוב ,אחטא ואשוב ,אין מספיקין בידו לעשות תשובה“. דער קינד רירט זיך נישט.
איך וועל זינדיגן און איך וועל תשובה טון ,איך וועל זינדיגן און איך וועל
תשובה טון ,לאזט מען אים נישט תשובה טון. דער טאטע האט אנגעהויבן נענטער ווערן ,ער שיקט נאך א שליח ,נאך
א שליח ,נאך א שליח.
נו ,ס’איז דאך א צובראכענע זאך .אקעי ,ווער טראכט נישט אז איבער’ן
יאר קומט אריין ,אקעי ,יעצט וועל איך מיר ערלויבן די עבירה ,איך וועל ביז ס’איז געקומען צו א פלאץ וואו דער טאטע איז צוגעגאנגען ממש
שוין קער נעמען ,מ’וועט שוין תשובה טון ,מ’וועט שוין מסדר זיין. צום קינד ,ער געבט אים א רוק אריין די הענט ביז’ן מויל ,ס’זאל אויסזען ווי
ס’איז א שטיקל פראבלעם” ,אחטא ואשוב ,אחטא ואשוב““ .אחטא דער קינד געבט א קיש“ .אה ,מיין קינד האט געקושט ,נאדיר דא האסטו
ואשוב” איז א זאך וואס דרוקט. די דירה”.
ס’האט מיר א איד געזאגט ,איך וואלט אלעס געסעטלט ,אבער די גמרא והילד איננו
זאגט דאך אז אחטא ואשוב אין מספיקין ,און איך בין אריינגעפאלן אין דעם זאגט ער אזוי ,מ’ענדיגט יום כיפור ,דער אויבערשטער ווארט ,מ’הייבט
פלאץ פון אחטא ואשוב .קומט דער הייליגער ראדושיצער ,דער הייליגער אן קול נדרי ,יעדער איז אין בית המדרש ,מ’וויינט ,און דער אויבערשטער
ראדושיצער ,איז מגלה א מורא’דיגע מורא’דיגע זאך ,זאגט ער אזוי: זאגט“ ,וועק דיך ,וועק דיך ,קום ,קום ,קום ,מאך א הרהור תשובה ,שטעל
דער אויבערשטער קוקט אזוי ארויס אויף תשובה ,ס’איז אזא מין מתנה עס אהער ,שטעל עס אהער.
פונעם אויבערשטן ,אז אין לך דבר העומד ,ס’איז נישט דא אזא זאך וואס דער חזן הייבט אן זינגען דעם כל נדרי ,מ’הייבט אן די יום טוב’דיגע ,די
ס’שטעלט זיך גארנישט אפ ,ס’שטעלט זיך גארנישט אפ פאר תשובה, מערבית ,מ’גייט אריין אין דעם יעלה” ,הנה כחומר ביד היוצר“ ,ס’איז אלע
פונעם הייליגן באשעפער. זאכן וואס איז דא די אנעים זמירות.
איי ,די גמרא זאגט אחטא ואשוב ,טייטשט ער עס אזוי ,זאגט ער ,האומר
ס’קומט מארגן שחרית .ס’קומט נאך שחרית ,מ’דאוונט מוסף,
אחטא ,ווען איינער זאגט קלאר ארויס מיט’ן מויל ,איך גיי זינדיגן ,איך
מ’דערמאנט זיך די עבודה ,אלעס וואס איז דא ,דער בחור שלאפט ,ער
זינדיג.
וועקט זיך נישט.
און ער זאגט ווייטער ,ואשוב ואחטא ,איך וועל נאכאמאל זינדיגן .אזוי
זאגט דער מענטש ,האומר אחטא ,איך וועל זינדיגן .ואשוב אחטא ,איך ס’קומט סוף נעילה ,מ’האלט ביים גיין ,מ’האלט שוין ממש ביים סוף.
וועל נאכאמאל זינדיגן. זאגט אונז דער אויבערשטער ,דער אויבערשטער געבט א פוש אריין אין
אזוי גייט ער ווייטער .און ער זאגט ,ואשיב אין ,איך האלט נישט ביים די הענט ” ,אתה נותן יד לפושעים וימינך פשוטה לקבל שבים“.
תשובה טון ,איך האלט נישט ביים תשובה טון ,איך וויל זינדיגן. דער אויבערשטער געבט א ציה ארויס די הענט“ ,איך נעם דיר ,איך געב
זאגט ער ,אפילו אזא מין מענטש ,אויב די לעצטע רגע ס’קומט יום כיפור, דיך א נעם ,קום ,לויף שוין אוועק ”.דאס איז די מציאות וואס איז דא ,דער
ער געבט זיך א כאפ און ער וויל תשובה טון ,נעמט דער אויבערשטער אן אויבערשטער קוקט ארויס אויף יעדן איינציגסטן נפש.
זיין תשובה ,ווייל אין לך דבר העומד בפני התשובה. מבחר היצירה
רצונינו לעשות רצונך און יעדער איינער זאל פארשטיין זייער קלאר .ס’איז נישט פשוט אז
נאכאמאל ,האומר אחטא ,ווען איינער זאגט איך זינדיג ,ואשוב אחטא, דער אויבערשטער האט א וועלט פון אפאר ביליאן מענטשן און קיינער
איך וועל נאכאמאל זינדיגן ,ואשוב אין ,איך האלט נישט ביים תשובה טון, ווייסט ניטאמאל אז דו לעבסט.
מיט דעם אלעם ,מספיקין בידו לעשות תשובה .נעמט מען אים אן זיין דו ביסט דער גאנצער וועלט! יעדער איד איז דער גאנצער וועלט!
תשובה אויבן אין הימל. און אויף יעדן איד שטייט מען און מ’קוקט ארויס ,אלע מלאכים ,אולי
ס’איז א געוואלדיגע ...אונז זענען מיר אוודאי קיינער נישט אין די דרגה, גייט היי יאר זיין ווי דו גייסט קענען עכט תשובה טון.
ניין ,איך וויל דוקא זינדיגן ,איך וויל דוקא נישט תשובה טון ,דוקא זינדיגן. און תשובה טון מיינט ,שב ,איך געב מיך א קער צוריק ,איך ווער צום
יעדער איינער חלילה וואס פאלט דורך ,איז אים שאור שבעיסה מעכב, אויבערשטן נענטער.
אים זיכער ,א שר החסד ,ר’ מאיר פישל זאל זיין געזונט ,ער איז שטארק ביטערע נסיונות ,א ביטערע ביטערע גאס .און ס’גייט דער מציאות וואס
איינגעטונקען אין די הייליגע ארגאניזאציע פון לב לילד. איז דא.
איך האב גערעדט מיט אים ,ס’איז אויסגעקומען ,ס’איז געווען א שיינע פתח לנו שער בעת נעילת
שמועס ,דארטן טוט ער זייער אסאך ,ער טוט אין אלע ארגאניזאציעס ,ווי
ער קען נאר העלפט ער צו. דער הייליגער בארדיטשובער רב איז געווען איין יום כיפור ,ער איז
געווען זייער צובראכן ,ס’איז נישט געגאנגען ,ס’איז געווען געוואלדיגע
האט ער מיר געזאגט ,איך וויל דיר איין זאך זאגן ,האט ער מיר געזאגט, מקטריגים.
ס’קומט יום כיפור ,ס’איז די שווערסטע זמן פאר די קינדערלעך פון אינמיטן נעילה האט ער געגעבן א לעב אויף .וואס האט ער געגעבן א
צעטיילטע שטיבער ,ממש די שווערסטע זמן וואס איז דא .מ’קען עס לעב אויף?
נישט אמאל פארשטיין. זאגט ער ,דער הייליגער בארדיטשובער רב געזאגט.
נאטורליך ,יעדער איינער קוקט אן ווי א יונגל ,א מיידעלע ,מ’גייט מען אויבן אין ווייבער שול איז געווען צוויי פרויען ,זיי האבן גערעדט צווישן
בענטשן זיך ביי א טאטע ,ביי א מאמע ,ס’קומט די הייליגע טעג ,און אזוי גייט זיך ,זיי האבן געזאגט ,ס’מוז זיין אז ס’גייט קומען א גוט יאר.
מען אריין ,מ’גייט אריין צו כל נדרי אין בית המדרש באקומענדיג א ברכה, ווייל אויב טאמער ,זאגט ער אזוי האט ער געזאגט ,אפילו אונז זאלן מיר
”ישימך אלקים כאפרים וכמנשה“” ,ישימך אלקים כשרה רבקה רחל ולאה“. זיך בעטן צו א גזלן ,וואלט ער אונז געהאלפן .על אחת כמה וכמה ,ווען
יעדע קינד האט א געלעגנהייט זיך איבערצובעטן מיט די עלטערן, אונז בעטן מיר זיך ביים הייליגן באשעפער ,וועט ער אונז זיכער העלפן.
”טאטע ,זיי מיר מוחל ,איך האב דיך מצער געווען“ ,באקומענדיג א די תמימות’דיגע פשוט’דיגע ווערטער האט אויבן אין אים געוואלדיג
ווארעמע ברכה .קינדערלעך קוקן ארויס אויף א ברכה. געעפנט אלע זאכן.
ס’האט מיר אמאל געזאגט א יתום ,האט ער מיר געזאגט“ ,אלעס איז
פיין ,אלעס קען איך דורכגיין .זאגט ער ,איך הייב אבער אן טראכטן אז למען השלום
ס’גייט קומען א יום כיפור ,און מיין טאטע גייט מיך מיר קיינמאל נישט איך וועל מסיים זיין דעם שיעור ,מ’קען נאך מאריך זיין מער ,ס’איז
בענטשן .דאס איז א זאך וואס איך קען עס נישט ,איך האב געפערליכע שפעט געווארן.
יסורים פון דעם ,ממש איך גיי עס נישט דורך ”.איז די קינדערלעך ווערן איך וועל ענדיגן מיט א מעשה וואס איך האב שוין פארציילט די
ממש צעריסן. מעשה ,אבער היות די מעשה איז מעורר און ס’נעמט צוזאמען ,ס’איז א
געוואלדיגע זאך וואס איז דא.
אבי אומר לי ..ואמי אומר לי דער הייליגער רבי ר’ אשר’ל מסטאלין ,ער האט געהאט א חסיד ,ער האט
אין אזא זמן פון יעצט ,אזא זמן פון יעצט .זאגט ער ,די קינדער גייען געהייסן ר’ שלום.
דורך ,ווער רעדט נאך חלילה וחס ,ווען מ’פאלט אריין אין א שמוציגע דער עולם קען די מעשה ,אבער נאכאמאל ,לאמיר זיך מחזק זיין און
מלחמה ,וואס מ’לאזט נישט גיין די קינדער אהער ,מ’לאזט נישט גיין די פארשטיין אז דאס איז א געוואלדיגע מליץ יושר אויבן אין הימל ,א
קינדער אהין ,צו יענע זייט ,צו די זייט. געוואלדיגע זאך וואס עפנט אויף די הימלען.
די קינדערלעך קומען אין בית המדרש ,די קינדער גייען דורך ערב יום האט ער געהאט א חסיד שלום ,ער האט געהאט א שטוב מיט
כיפור א זמן ,זיי קומען ווערן ,יעדער טאטע באגלייט זיינע קינדערלעך קינדערלעך ,ער האט געהאט זייער זייער א שווערע בעל הבית’טע ,ער
אנגעטון מיט די ווייסע קיטל ווען מ’גייט אין בית המדרש. האט זיך ממש צוזאמגעגעסן מיט איר.
די קינדער זענען פארשעמט ,וואו גיי איך דאווענען? וואו גיי איך זיצן? און ער פלעגט כסדר קומען צו זיין רבי’ן ,צו ר’ אשר סטאלינער ,און
וואו גיי איך גיין? און אזא מין צוקלאפעניש וואס איז דא. געזאגט” ,רבי ,איך קען נישט מער ,איך קען נישט ,איך דארף איר גט’ן“.
און די קליינע קינדער וועלן קומען אין בית המדרש און הייבן אויף דער הייליגער ר’ אשר סטאלינער פלעגט אים געזאגט“ ,צדיק’ל שלום
די אויגעלעך צום הייליגן באשעפער ,זיי וויינען בנהמת לבם ,וויינען זיי טייערע ,ניין ,דו קענסט זיך נישט גט’ן ”.ער האט נישט געלאזט .ער פלעגט
ארויס“ ,הייליגער באשעפער ,רבונו של עולם ,אולי איז די צייט ,קוק אן וויינען” ,שלום ,שלום ,לאז נישט איבער דיין ווייב“.
אונזערע ווייטאג. ס’איז באקומען א מצב וואס ער האט נישט געקענט אויסהאלטן .די
אונז פארשטייען מיר וואס מיינט ווען א טאטע האט נישט קיין שייכות גמרא זאגט דאך אויך ,די גמרא זאגט“ ,אחד מהן וואס איז אינו רואה פני
מיט זיין קינד. גיהנם” ,איינע פון דעם איז ”מי שיש לו אשה רעה“ ,ממש ער האט עס
נישט געקענט דערהייבן.
אונז ווייסן פאר די ווייטאג וואס מיינט ווען א מאמע האט נישט קיין
ווען ער איז געגאנגען האט ער איר יא גע’גט .פון דעמאלטס אן ,זייט ער
שייכות מיט קיין קינד.
האט איר גע’גט ,האט ער מורא געהאט צו קומען קיין סטאלין צו ר’ אשר
והשב ישראל לנויהם סטאלינער ,ער האט מורא געהאט אהין צו קומען.
הייליגער באשעפער ,וועלכע אונז זענען מיר אפגעטיילט .עם ישראל. בשובי בשלום
איז אפגעטיילט פונעם הייליגן באשעפער ,דאס איז א מורא’דיגע טיפע ס’איז געווארן שפעטער ,לימים האט ער מחליט געווען ער נעמט צוריק
ווייטאג. זיין ווייב ,ער גייט זיין א מחזיר גרושתו ,ער נעמט איר צוריק.
און ווי דער הייליגער רבי אשר סטאלנער האט געזאגט ,טאמער שלום און איינמאל ער האט איר צוריקגענומען ,זאגט ער“ ,לאמיך נאכאמאל
האט צוריקגענומען זיין ווייב וועגן די ווייטאג פון זיינע קינדער ,זענען מיר פארן קיין סטאלין ”,נאך א מרחק פון אפאר יאר נישט קומענדיג קיין
מתפלל צום הייליגן באשעפער אויך. סטאלין.
באשעפער ,דו ביסט מלא רחמים ,אפילו אונז זענען מיר מלא עוון, אנגעקומען צוריק קיין סטאלין ,ר’ שלום האט זיך געזעגנט ביים הייליגן
דו ביסט אבער מלא רחמים ,נעם אונז צוריק ,פארציי אונז ,לאמיר אונז צדיק ר’ אשר סטאלינער ,און דער הייליגער צדיק ר’ אשר סטאלינער האט
ארויסגיין פון דעם הייליגן טאג וואס אונז גייען מיר אריין. געפרעגט“ ,שלום ,שלום ,פארוואס האסטו איר צוריקגענומען? וואס איז
געווען די סיבה וואס דו האסט איר צוריקגענומען?”
קבל ברחמים וברצון
אונז זאל מיר קענען אמת’דיג אינזין האבן ,יעדער זאל האבן אן ואיככה אוכל וראיתי
אמת’דיגע הרהור תשובה. האט ער געזאגט“ ,הייליגער רבי ,וואס זאל איך טון? איך האב נישט
איך וויל איבערלאזן מיינע אלטע זאכן ,איך וויל מיך מקבל זיין א נייע געקענט קוקן די צער פון די קליינע קינדער ווי זיי האבן געשריגן‘ ,וואו איז
קבלה ,ס’טוט מיר וויי ווי איך בין אנגעקומען צו די אלע זאכן וואו איך מאמי?’ די צער האב איך נישט געקענט דערהייבן.
בין אנגעקומען. אויף דעם האב איך איר צוריקגענומען ,א כפרה מיין לעבן וואס קען
וועט אונז דער אויבערשטער זיכער העלפן אז אונז זאלן מיר אלע זיין”.
געבענטשט ווערן מיט א גמר חתימה טובה ,אונז זאלן מיר אלע ווערן דער הייליגער ר’ אשר סטאלינער איז אריינגעלאפן אין בית המדרש צום
פאר’חתמ’עט .אויבן אין הימל ,צו א זיס לעכטיג יאר. ארון הקודש ,רבונו של עולם האט ארויפגעהויבן זיינע אויגן צום הימל,
אונז זענען מיר אלע געבענטשט מיט לעכטיגע וואוילע קינדערלעך ,מיט און ער זאגט” ,הייליגער באשעפער ,טאטע זיסער “,זאגט ער“ ,שלום האט
צוריקגענומען זיין ווייב ווייל ער האט נישט געקענט קוקן די צער פון זיינע
חמד 929-295-3976
א תשובה שלימה ,מיט א גרינגע תענית.
קינדער”.
יעדער איינער פון אונז זאל זוכה זיין צו א שמחה’דיגע יום טוב ,מיט אלע ווי קענסטו צוקוקן די צער פון אידישע קינדערלעך ,אזויפיל צעבראכענע
גוטע זאכן וואס קען זיין. שטיבער? אזוי האט ער זייער שטארק געוויינט צום הייליגן באשעפער.
דער רבונו של עולם זאל אונז געבן שפע ,ברכה ,הצלחה ,הרחבת הדעת,
מנוחה .אונז זאלן זוכה זיין צו גיין קעגן גואל צדק במהרה בימינו אמן ,און ברכת האב
א גוט יום טוב. ס’איז מיר אויסגעקומען ,איך האב גערעדט צו ידידי ,יעדער איינער קען
צו הערן די שיעורים אויפן טעלעפאן \ צו לאזן א מעסעדזש \ צו ספאנסערן א גליון רופט 845-777-9987
