נעימות אליעזר - סקולען · Ne'imois Eliezer - Skulen — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

אליעזר שבת שובה נעימות
©
כל הזכויות שמורות
למכון נעימות אליעזר סקולען בארה"ק
ואין רשות לצלם או לתרגם או להעתיק
למאגר מידע אפילו חלק מן הספר ללא אישור בכתב
לקחת חלק בהדפסת ספרי סקולען צור קשר במייל skulen3@gmail.com
copyright by mechon nemois eliezer skulen. beth shemesh.
in all countries subscribing to the international copyright union.
PRINTED IN ISRAEL
יצא לאור העולם ע"י
מכון נעימות אליעזר בארה"ק
053-415-2636
ב
אליעזר שבת שובה נעימות
הסכמת הרב קלמן ווייס שליט"א
מו"צ העדה החרדית
בס"ד כ"ז שבט תשפ"א
הנני בזה בשורות האלה לחזק ולאמץ את ידי הבה"ח החשוב והיקר
ירא שמים ובעל מדות תרומיות דבוק בלו"נ ברבותינו הק' מסקולען
זי"ע ולהבל"ח לכ"ק האדמורי"ם ממשיכי דרכם שליט"א
כמר אליעזר זוסיא רובין ני"ו
אשר ליקט ואיזן דבריהם הקדושים של האדמורי"ם מסקולען זצוק"ל
במשך שנים על ענינים שונים בתורה ועבודת השי"ת וכן במה
שהביאו מספה"ק תלמידי הבעש"ט הק' בענינים רמים אלו והבה"ח
החשוב הנ"ל תורגם אותם ללשון "האידיש" שיהא שימה בפיהם של
רבים אשר אינם מבינים בלה"ק
ונקרא שמו "נעימות אליעזר"
ודבר גדול מאד עשה בעמיו לקרב דבריהם הק' אשר מלאים ביר"ש
וקדושה בדברים היוצאים מלב טהור וקדוש שבודאי יכנסו ללבם של
ישראל לקרבם לעבוד"ה ולתורה וקדושה וע"כ גם ידי תכון עמו
להוציא לאור ספר הקדוש הזה ויזכה להפיץ תורתם בקרב ישראל
מתוך נחת ובריות גופא ברוב הצלחה וסייעתא דשמיא בכל הענינים
אמן:
הכו"ח לכבוד התורה וצדיקי הדור:
קלונימוס קלמן ווייס
ג
אליעזר שבת שובה נעימות
הסכמת אב"ד קאסאן שליט"א
מו"צ העדה החרדית
הנני מצטרף להנ"ל והשי"ת יעזור להרחיב גבולי הקדושה ויתקדש שם
שמים בעולם ובזכות זה נזכה בקרוב להתגלות מלך המשיח בב"א:
הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מסערט ויזניץ שליט"א
דער אייבערשטער זאל העלפן אז מ'זאל זיך קענען מתחזק זיין און
מתרומם זיין אויפן דרך פון אונזערע הייליגע רבי'ס "לבית סקולען",
און אין סקולען איז דאך אסאך אסאך לייכטער זיך צו מתרומם זיין,
ווייל די זיס'קייט דארטן איז דאך גאר גאר הויעך און דערהויבן און
ליכטיג ,און איך בין זיכער אז פון אויבן וועלן זיי משפיע זיין שפע
עבודת השם פאר די אלע וואס וועלן לערנען אין דעם הייליגן ספר.
[והוסיף :ס'איז מיר שווער "נישט" צו חתמ'נען אויף אזאנ'ס].
יעקב בהה"צ מוהר"א זצללה"ה
ד
אליעזר שבת שובה נעימות
הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מדושינסקיא שליט"א
הנני בזה לחזק ולאמץ ידי הבה"ח היקר זוכה ומזכה את הרבים
כמר אליעזר זוסיא רובין נרו יאיר ויזרח
יהי ד"א עמו בכל אשר יפנה ,ויצליח דרכו הטובה על דרך רבותיו
הקדושים אשר האירו את ישראל בנועם אמרותיהם וזמירותיהם,
ויזכה לראות ברכה בעמלו מתוך הרחבת הדעת וטוב לב תמיד
לאויושט"א:
ה
הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מסקולען מאנסי שליט"א
ה
אליעזר שבת שובה נעימות
ו
אליעזר שבת שובה נעימות
הסכמת רב דקהל אש תמיד בני ברק שליט"א
הנני באתי להמליץ טוב עבור הבה"ח חסידא ופרישא המפורסם
בתורותיו ומידות הטובות והישרות מתאבק באפר רגליהם כל צדיקי
הדור ובפרט כ"ק האדמורי"ם מסקולען
ה"ה שמו הולך לפניו
מוהר"ר אליעזר זוסיא רובין שליט"א
יה"ר שיזכה תמיד להפיץ מעינתיו חוצה ויזכה תמיד את הרבים בטוב
טעם ודעת ואך טוב וחסד ירדפוהו כל ימי חייו בחן של טעם זקנים
ויזכה במהרה לקבל פני משיח צדקנו אמן בב"א:
ידידו המכבדו בלב טוב
ורבינו זצ"ל היה אומר תמיד ,שלפני שהולכים ללמוד צריכים
לכוון לקיים מצות לימוד התורה ,כי הרי מצות צריכות כוונה,
וממילא וצריך אדם לומר קודם הלימוד בפה מלא:
של או ַריְ י ָתא ֶׁ שה ְ ּד ֹ ה ֲֵרינִ י מ ּוכָ ן ּו ְמז ּו ָמן לְ ַקיֵם ִמ ְצוַ ת ֲע ֵ
ש ּ ָכת ּוב ּ ַב ּת ֹו ָרה ּולְ מַ ְד ּ ֶׁתם א ָֹתם מו ֶׁ לִ ּמ ּוד הַ ּת ֹו ָרה ְּכ ֹ
שה ִמ ְצוָ ה ז ּו ְּכ ֵדי לְ ַק ּיֵם עו ֶׁ
ּו ְשמַ ְר ּ ֶׁתם ַל ֲעש ָֹתם וַ ה ֲֵרינִ י ֹ
ִמ ְצוַ ת ּב ֹו ְר ִאי ּו ְכ ֵדי ַל ֲעש ֹֹות נַחַ ת ר ּוחַ לְ הַ ּב ֹו ֵרא יִ ְת ּ ָב ַר ְך
שם ּ ָכל יִ ְש ָר ֵאל: מו ְּב ֵ
ְש ֹ
יך ה ּוא ּו ְש ִכינְ ּ ֵת ּה ִּב ְד ִחיל ּו ּו ְר ִחימ ּו שא ְּב ִר ְ שם יִ ח ּוד קֻ ְד ָ לְ ֵ
שם שם י"ה ְּבו"ה ְּביִ ח ּו ָדא ְשלִ ים ְּב ֵ ּו ְר ִחימ ּו ּו ְד ִחיל ּו לְ יַ חֵ ד ֵ
שה יָ ֵדינ ּו יהי נ ַֹעם יְ הֹוָ ה אֱ לֹהֵ ינ ּו ָעלֵינ ּו ּומַ ֲע ֵ ּ ָכל יִ ְש ָר ֵאלִ :ו ִ
שה יָ ֵדינ ּו ּכ ֹונְ נֵה ּו: ּכ ֹונְ נָ ה ָעלֵינ ּו ּומַ ֲע ֵ
ז
אליעזר שבת שובה נעימות
וכ"ק מרן רבינו זצ"ל
היה אומר תמיד בכל הזדמנות:
אז" :לְ כ ּו ָבנִ ים" – אז ווען איר גייט
אוועק פון די התעוררות ,דעמאלט'ס:
"ש ְמע ּו לִ י" – דעמאלט'ס זאל אייך
ִ
קלונגען אין די אויער'ן דאס וואס איר
האט דא געהערט!..
ווייל בשעת ווען איר זענט דא,
דעמאלט'ס זעה איך דאך שוין אליין
אז איר הערט מיך אויס ,נאר ווען
איר גייט "אוועק" ..דעמאלט'ס זאל
אייך קלונגען אין די אויער'ן דאס
וואס איר האט דא געהערט!..
ח
אליעזר שבת שובה נעימות
הקדמה
י'שמחו ה'חסידים ו'יגילו ה'משתוקקים לראות אור כי טוב מאמרי קודש
מרז"ל קדושים אשר בארץ המה ,ובשבח והודאה להשי"ת שהחיינו
וקימנו והגיענו לזמן הזה אני מודה ומשבח לאדון כל על שזכיתי לגמור
ספר "נעימות אליעזר" על התורה ומועדים באידיש אשר מיוסד על
דברי חז"ל ועל דברי רבותינו הקדושים תלמידי הבעל שם טוב הק'
ותלמידי המגיד זצוק"ל ,כדי שכל יהודי פשוט יזכה לשאוב מתורתם של
רז"ל אשר מפיהם אנו חיים כל ימינו על אדמתינו ,וכדי שכל יהודי פשוט
יזכה לדעת את הדרך אשר ילכו בה ואת המעשה אשר יעשון.
והרי כבר ידוע ליודעי חן ,כי אמרו רז"ל (יבמות צ"ז ).על כל האומר דבר
שמועה מפיהם ששפתותיו דובבות בקבר ,ובספר חסידים (ס' רכ"ד)
איתא שהם מתפללין עליו שם וממליצים טובה עליו עכלה"ק.
ומודה אני לפניך ה' אלקי ואלקי אבותי אשר זכיתי להוציא לאור ספר
"נעימות אליעזר" על התורה ומועדים באידיש אשר מטרתו של הספר
הוא אך ורק שכל יהודי יזכה לחיות עם "שויתי ה' לנגדי תמיד" בכל רגע
ורגע ולקיים "בכל דרכיך דעהו" במלא מובן המלה.
וברוך הוא אלקינו אשר נתן סיעתא דשמיא בעמלי וזכיתי לראות ברכה
בעמלי ,אשר אחרי שנים רבות וארוכות זכיתי לברך על המוגמר ולזכות
את הרבים בדברים פשוטים וברורים נראים לעינים בעניני עבודת השם
יתברך תורה ותפילה ומידות טובות וישרות ,ואכן שמע אלקים מתוך
סיעתא דשמיא אשר הרגשתי בה על כל צעד ושעל במהלך חיבור ספר
זה ,ומתוך שבח והודיה להשי"ת על כל הטוב אשר גמלני ,הנני עומד
עתה ב"פתח השער" ומתחנן לפני בורא כל עולמים שכה יתן ה' וכה
יוסיף ויזכני להעלות דבר נאה ומתוקן על שולחן חכמים ,ולהוסיף דעת
ט
אליעזר שבת שובה נעימות
ותבונה ויראת ה' טהורה בתוך לבבות ישראל ,ואל יצא מתחת ידי שום
מכשול חס ושלום ,רק יחזק את האמונה ואת הניצוץ היהודי אשר נמצא
בתוך כל אחד ואחד מישראל ,ובעזרת השם יתברך יהיה לתועלת
הרבים ,ובפרט לבחורי ואברכי חוץ לארץ שיותר קל להם ללמוד ספרים
"באידיש" ,והרי כבר כתוב בתורתינו הק' בפרשה וילך (ל"א פ' י"ט):
"ועתה כתבו לכם את השירה הזאת ולמדה את בני ישראל שימה
בפיהם" ,פירוש שכל יהודי יזכה להבין ולהשכיל את התורה בשפה
שהוא מבין טוב.
וכאן המקום לציין שכל הספר מתחילה עד הסוף נעשית ע"פ הוראת
והדרכת גדולי ישראל על כל צעד ושעל ,וזהו אינו רק ספר לקריאה
גרידא ,כי אם גם ספר של לימוד התורה באמת ,יען כי הרי זה משפיע
יראת שמים במדה גדושה על לבבות ישראל.
וכאן המקום להודות ולהלל לכל האנשים שעזרו ותרמו ותמכו למען
הוצאת ספר זה ,יהי רצון מלפני אבינו שבשמים שיזכו לראות אך ורק
תענוג ונחת דקדושה מכל יוצ"ח ,ויזכו לראות בנים ובני בנים עוסקים
בתורה ובמצות באמת לאויושט"א.
ובצאתי אפרוש כפי אל ה' בתפילה שאזכה לישב באהלה של תורה
ולהרביץ תורה ויראה כל ימי חיי ,ואזכה לעבוד את השם יתברך
בשמחה ובטוב לבב מרוב כל מתוך שמחה של מצוה יחד עם כל
ישראל ,ואזכה להיות מאלו שמוסיפים יופי לכתר הגדול שנקרא
תפארת ישרא"ל זרע אברה"ם אוהבו ,מתוך הרחבת הדעת ומנוחה,
ומתוך בריות גופא ונהורא מעליא ,עדי נזכה בקרוב ליעוד הנביא ומלאה
הארץ דעה את ה' וברחמים גדולים אקבצך בביאת גואל צדק ובבנין
בית המקדש השלישי במהרה בימינו אמן:
י
אליעזר שבת שובה נעימות
ׁ ַׁש ּ ָּבת ׁש ּו ָּבה
ַש ּ ָבת ש ּובָ ה :פשטות איז דאך שוין גאר פארשטענדליך פארוואס מען
רופט ָאן דעם שבת נאך" :רֹאׁש הַ שָּׁ נָּׁה" מיטן נאמעןׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" ,ווייל די
שבת וואס געפונט זיך נאך" :רֹאׁש הַ שָּׁ נָּׁה" געפונט זיך דאך אין די טעג פון:
"עֲשֶׂ ֶׂרת יְמֵ י תְ ׁשּובָּׁ ה".
אבער לכאורה דארף מען דאך אבער פארשטיין ,אז פארוואס רופט מען ָאן
דעם שבת נאך" :רֹאׁש הַ שָּׁ נָּׁה" מיטן נאמעןׁ :שַ בָּׁ ת "ׁשּובָּׁ ה" ,לכאורה וואלט
מען דאך דאס געדארפט רופןׁ :שַ בָּׁ ת "תְ ׁשּובָּׁ ה" !?..ווייל מען טוט דאך:
"תְ ׁשּובָּׁ ה" אין די יעצטיגע טעג !?..און ממילא לכאורה וואלט מען דאך
דאס געדארפט ָאן רופןׁ :שַ בָּׁ ת "תְ ׁשּובָּׁ ה" !?..נישטׁ :שַ בָּׁ ת "ׁשּובָּׁ ה"!?..
פארוואס באנוצט מען זיך דוקא מיט דעם ווארטׁ" :שּובָּׁ ה"!?..
נאר די תירוץ אויף דעם איז ,ווייל מען האלט דאך שוין יעצט נאך דעם
הייליגן טאג פון" :רֹאׁש הַ שָּׁ נָּׁה" ,און מיר האבן דאך שוין יעצט אלע
געבלאזן די אלע הייליגע תקיעות ,און מיר האבן דאך שוין אלע מקיים
געווען די הייליגע מצוה פון" :תְ ִקיעַ ת ׁשוֹפָּׁ ר".
און אונזער חלק האבן מיר דאך שוין מער ווייניגער מקיים געווען ,און מיר
זענען טאקע אלע זיכער מיט א ריינע" :אֱמּונָּׁה" און" :בִ טָּׁ חוֹן" ,אז אונזערע
תפילות זענען טאקע ָאן גענומען געווארן" :לְ ַרח ֲִמים ּולְ ָּׁרצוֹן לִ פְ נֵי אֲדוֹן כֹל".
[און עס איז וויכטיג צו באצייכענען דא ,אז אוודאי איז דא א חיוב "תשובה"
צו טוהן אין די יעצטיגע טעג פון" :עֲשֶׂ ֶׂרת יְמֵ י תְ ׁשּובָּׁ ה" ,אזוי ווי מיר וועלן
יא
אליעזר שבת שובה נעימות
שוין טאקע באלד אי"ה מער מרחיב זיין ביי די תורה פוןׁ" :שּובָּׁ ה י ְִש ָּׁראֵ ל עַ ד
יהו-ה אֱֹלקֶׂ יָך" וגו' ,אבער דאס וואס מיר גייען דא יעצט זאגן ,איז דאך מער
געבויעט על דרך דרוש ,ודי למבין].
אבער יעצט דארפן מיר אבער וויסן ,אז די עבודה פון די" :עֲשֶׂ ֶׂרת יְמֵ י
תְ ׁשּובָּׁ ה" איז שוין גארנישט אזוי פשוט ,און נישט נאר דעם ,נאר די עבודה
פון" :עֲשֶׂ ֶׂרת יְמֵ י תְ ׁשּובָּׁ ה" איז דאך בעצם אסאך אסאך מער ווי פריער ,ווייל
יעצט האלט מען דאך שוין ממש געציילט'ע טעג פאר דעם גרויסן הייליגן
טאג" :יוֹם כִ יּפּור" ,וואס" :יוֹם כִ יּפּור" איז דאך די "חתימה" פון די" :גְ זַר
ִדין" ,אזוי ווי מיר זאגן דאך שוין טאקע אלע בפירוש" :רֹאׁש הַ שָּׁ נָּׁה" און:
"יוֹם כִ יּפּור" ביי תפילת מוסף ,אז" :בְ יוֹם צוֹם כִ ּפּור יֵחָּׁ תֵ מּון" – אז" :יוֹם
כִ יּפּור" זיגל'ט דאך דער אייבערשטער אפ די" :גְ זַר ִדין" פון א יעדעם
איינעם מיט דעם" :חוֹתָּׁ ם הַ מֶׂ לְֶׂך".
און מיר ווייסן דאך שוין אלע אויך זייער גוט ,אז עס שטייט דאך שוין
בפירוש אין מגילת אסתר (קפיטל ח' פסוק ח') ,אז א" :כְ תָּׁ ב אֲׁשֶׂ ר נִכְ תָּׁ ב בְ ׁשֵ ם
הַ מֶׂ לְֶׂך וְ נ ְַחתוֹם בְ טַ בַ עַ ת הַ מֶׂ לְֶׂך" ..איז דאך שוין" :אֵ ין לְ הָּׁ ִׁשיב" – אזא סארט
כתב איז דאך שוין גאר גאר א ערנסט'ע זאך.
און ממילא וועגן דעם קומען מיר שוין נישט אין די" :עֲשֶׂ ֶׂרת יְמֵ י תְ ׁשּובָּׁ ה"
סתם אזוי" ..תשובה טוהן" נאך אמאל אזוי ווי אין די סליחות טעג ,נאר
יעצט קומען מיר זיך אלע אויס טענה'נען מיטן הייליגן באשעפער [כביכול].
און מיר זאגן יעצט אלע פארן הייליגן באשעפער אזוי ,אז געב נאר א קוק
ְסּורים" יודישע קינדער מאכן נעבעך מיט אין דעם
וויפיל" :צָּׁ רוֹת" און" :י ִ
יב
אליעזר שבת שובה נעימות
שווער'ן ביטער'ן גלות ,איינער מיט א קינד ,און איינער מיט געזונט ,און
איינער מיט גאר שווערע מחלות השם ישמרנו ויצילנו ,און איינער מיט א
ְסּורים" ,און געב נאר א קוק
שידוך ,און איינער מיט אנדערע" :צָּׁ רוֹת" און" :י ִ
הייליגער טאטע אין הימל וויפיל יודישע טרערן גיסט זיך נעבעך א גאנץ יאר
אין דעם הייליגן תהלימ'ל וואס די קרוין פון כלל ישראל דוד המלך עליו
השלום האט געמאכט ,יודישע קינדער וויינען זיך דאך נעבעך אויס א גאנץ
יאר מיט אזעלכע טיפע קרעכטצען צו זייער הייליגן טאטן אין הימל.
און ממילא וועגן דעם בעטן מיר דא יעצט פון דיר הייליגער גרויסער טאטע
אין הימל ,אז אט די אלע טרערן זאלן זיך יעצט צוזאם נעמען פאר דיר ,און
די אלע יודישע טרערן וואס יודישע קינדער פארגיסן נעבעך א גאנץ יאר
זאלן יעצט קומען" :לְ זַכוֹת עַ ְמָך י ְִש ָּׁראֵ ל בַ ִמ ְׁשּפָּׁ ט" – און די אלע יודישע
טרערן וואס יודישע קינדער פארגיסן נעבעך א גאנץ יאר זאלן יעצט קומען
ארויס נעמען גאנץ כלל ישראלַ " :זכַאי בַ ִדין".
ווייל יודישע קינדער מאכן דאך נעבעך למעשה מיט אזוי פיל" :צָּׁ רוֹת" און:
"דן" צו זיין די יודישע קינדער
ְסּורים" ,און עס איז דאך זייער שווערַ :
"י ִ
לויט זייערע מעשים ,ווייל סוף כל סוף ..ליידן מיר דאך אלע שרעקליכ'ע:
ְסּורים" דורך אויס דעם יאר.
"צָּׁ רוֹת" און" :י ִ
און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך
אונז שוין טאקע אויך אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל צ"ח פסוק ו')
מורא'די גע ווערטער ,און דאס איז ,די הייליגע פסוק פון" :בַ ֲחצֹצְ רוֹת וְ קוֹל
ׁשוֹפָּׁ ר הָּׁ ִריעּו לִ פְ נֵי הַ מֶׂ לְֶׂך יהו-ה" ,דארף מען דאך אבער לכאורה פארשטיין
דעם פסוק ,ווייל פארוואס ווען מען דערמאנט דיׁ" :שוֹפָּׁ ר" דא אין דעם
יג
אליעזר שבת שובה נעימות
פסוק ,שטייט דעם לשון" :וְ קוֹל" ׁשוֹפָּׁ ר ,אבער משא"כ ווען מען דערמאנט
דיֲ " :חצֹצְ רוֹת" דא אין פסוק ,שטייט שוין נישט דעם לשון" :בְ קוֹל"
ֲחצֹצְ רוֹת!?..
אדער זאל שטיין דא אין פסוק דעם לשון" :בְ קוֹל" ֲחצֹצְ רוֹת "ּובְ קוֹל" ׁשוֹפָּׁ ר,
און אדער זאל בכלל נישט שטיין דא די ווארט" :בְ קוֹל" !?..פארוואס
שטייט דא אין פסוק די ווארט" :בְ קוֹל" נאר ביי דיׁ" :שוֹפָּׁ ר"!?..
נאר די תירוץ אויף דעם איז ,אז די פסוק פון" :בַ ֲחצֹצְ רוֹת וְ קוֹל ׁשוֹפָּׁ ר" וגו'
גייט דאך טאקע ארויף אויף דעם הייליגן שבת קודש וואס ווערט ָאן
גערופןׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" ,ווייל ווען עס קומט ָאן דעם גרויסן הייליגן שבת
וואס ווערט ָאן גערופןׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" ,האלטן דאך שוין דעמאלט'ס אלע
יודישע קינדער נאכן "תשובה" טוהן בלב שלם פארן הייליגן באשעפער,
וויילׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" האלט מען דאך שוין נאך" :רֹאׁש הַ שָּׁ נָּׁה" ,און מען
האלט דאך שוין דעמאלט'ס נאכן זיך אויס גיסן דאס הארץ פארן הייליגן
באשעפער אין אזא הייליגע" :יוֹם הַ ִדין" ווי" :רֹאׁש הַ שָּׁ נָּׁה".
און ממילא יעצטׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" ..טוישט זיך שוין אונזער שפראך צום
הייליגן באשעפער ,ווייל יעצטׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" הייבן מיר שוין אלע אויף
אונזערע אויגן צום הימל ,און מיר זאגן שוין יעצט אלע פארן הייליגן
באשעפער דעם פסוק פון" :בַ ֲחצֹצְ רוֹת וְ קוֹל ׁשוֹפָּׁ ר" וגו'.
און דאס מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער אזוי ,אז עס איז דאך שוין
באקאנט פאר א יעדעם איינעם ,אז די ווארט" :בַ ֲחצֹצְ רוֹת" גייט דאך ארויף
יד
אליעזר שבת שובה נעימות
אויפן" :תְ ִקיעָּׁ ה" כידוע ,וויילֲ " :חצֹצְ רוֹת" איז דאך א גלייכ'ע זאך ,און א:
"תְ ִקיעָּׁ ה" איז דאך אויך א גלייכ'ע זאך.
אבער משא"כ די ווארטׁ" :שוֹפָּׁ ר" גייט דאך ארויף אויפן" :תְ רּועָּׁ ה" ,ווייל
עס שטייט דאך שוין בפירוש אין פסוק אין פרשת בהר (קפיטל כ"ה פסוק
ט') ,אז :וְ הַ עֲבַ ְרתָּׁ "ׁשוֹפַ ר תְ רּועָּׁ ה" בַ חֹ ֶׂדׁש הַ ְשבִ עִ י בֶׂ עָּׁ שוֹר לַחֹ ֶׂדׁש בְ יוֹם הַ כִ ּפ ִֻּרים
וגו' ,און בכלל ..אׁ" :שוֹפָּׁ ר" איז דאך א איין געבויגענ'ע זאך[ ,אבער
משא"כֲ " :חצֹצְ רוֹת" נישט] ,און ממילא די איין געבויגענ'עׁ" :שוֹפָּׁ ר" גייט
דאך זיכער ארויף אויפן" :תְ רּועָּׁ ה" ,ווייל א" :תְ רּועָּׁ ה" איז דאך א צו
האקט'ע קול וואס קומט דאך ארויס פון א צובראכענ'ע צו קלאפט'ע הארץ
וואס איז איין געבויגן.
און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך
אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל נ"א פסוק
ֱֹלקים ֹלא תִ בְ זֶׂה – אז א צובראכענ'ע נידריגע
י"ט) ,אז" :לֵב נ ְִׁשבָּׁ ר וְ נ ְִדכֶׂה" א ִ
הארץ פארשעמט דאך נישט דער אייבערשטער ,און א "צובראכן" הארץ איז
דאך "איין געבויגן".
אזוי ווי עס ווערט דאך שוין טאקע קלאר מבואר אין מסכת ראש השנה (דף:
כ"ב ע"ב) ,וזלה"ק ,אזָ " :אמַ ר ַרבִ י לֵוִ י ִמצְ וָּׁה ׁשֶׂ ל רֹאׁש הַ שָּׁ נָּׁה וְ ׁשֶׂ ל יוֹם
ּפּורים בִ כְ פּופִ ין" ,ווייל" :בְ רֹאׁש הַ שָּׁ נָּׁה כַמָּׁ ה ְד ָּׁכיֵף אִ ינִיׁש ַדעְ תֵ ּה ְטפֵ י מֵ ֲעלֵי"
הַ כִ ִ
– ווייל" :רֹאׁש הַ שָּׁ נָּׁה" איז דאך דאס הארץ פון א מענטש איין געבויגן:
"מֵ אֵ ימַ ת הַ ִדין".
טו
אליעזר שבת שובה נעימות
ּפּורים
און ממילא וועגן דעם איזִ :מצְ וָּׁה ׁשֶׂ ל רֹאׁש הַ שָּׁ נָּׁה וְ ׁשֶׂ ל יוֹם הַ כִ ִ
בִ כְ פּופִ ין" ,ווייל" :רֹאׁש הַ שָּׁ נָּׁה" איז דאך דאס הארץ פון א מענטש איין
געבויגן און צובראכן ,זעהט מען דאך שוין פון דעם קלאר ,אז די צוויי זאכן
גייען דאך צוזאמען.
און די ווערטער" :בַ ֲחצֹצְ רוֹת וְ קוֹל ׁשוֹפָּׁ ר הָּׁ ִריעּו" – איז דאך טאקע אויך
ראשי תיבותׁ" :שּובָּׁ ה" ,און דאס גייט דאך טאקע ארויף אויף דעם הייליגן
שבת קודש וואס ווערט ָאן גערופןׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" ,און די נביא רופט דאך
שוין טאקע אויס אין דעם הייליגן שבת קודש וואס ווערט ָאן גערופןׁ" :שַ בָּׁ ת
ׁשּובָּׁ ה" ,אזׁ" :שּובָּׁ ה" י ְִש ָּׁראֵ ל עַ ד יהו-ה אֱֹלקֶׂ יָך כִ י כָּׁׁשַ לְ תָּׁ בַ ֲע ֹונֶָׂך ,און מיר זאגן
דאך יעצט אלע פארן הייליגן באשעפער ,אז מיר האבן דאך שוין אלע
"תשובה" געטוהן פאר דיר הייליגער באשעפער ,ווייל מיר האבן דאך אלע
געהאט געזינדיגט פאר דיר.
און יא הייליגער טאטע אין הימל ,עס איז אמת וואס דו זאגס'ט אז" :כָּׁׁשַ לְ תָּׁ
בַ ֲע ֹונֶָׂך" ,ווייל מיר האבן דאך טאקע אלע געהאט געזינדיגט פאר דיר ,און
מיר האבן דאך שוין טאקע אלע געבלאזן די" :תְ ִקיעָּׁ ה" און די" :תְ רּועָּׁ ה"
אזוי ווי דו האסט אונז געהייסן.
אבער יעצט אז מיר האבן שוין תשובה געטוהן פאר דיר הייליגער טאטע אין
הימל [אין אזא הייליגע טאג ווי" :רֹאׁש הַ שָּׁ נָּׁה"] ..בעטן מיר אבער פון דיר
הייליגער טאטע אין הימל ,אז" :הָּׁ ִריעּו" – אז די" :תְ רּועָּׁ ה" זאל שטענדיג
זיין" :לִ פְ נֵי הַ מֶׂ לְֶׂך יהו-ה" ,און דו זאלסט שטענדיג האלטן דעם" :תְ רּועָּׁ ה"
פאר דיר ,און דאס בעטן מיר יעצט פון דיר הייליגער באשעפער ,אז
וואס!?..
טז
אליעזר שבת שובה נעימות
אז דו זאלסט שטענדיג האלטן פאר דיר די" :תְ רּועָּׁ ה" – אז דו זאלסט
שטענדיג האלטן פאר דיר אונזערע "צובראכענ'ע יודישע הערצער" וואס
ְסּורים" אין דעם שווער'ן
מאכן דאך נעבעך מיט אזוי פיל" :צָּׁ רוֹת" און" :י ִ
ביטער'ן" :גָּׁלּות הַ מַ ר".
ווייל וואס איז די" :תְ רּועָּׁ ה" !?..די" :תְ רּועָּׁ ה" גייט דאך ארויף אויף די
"צובראכענ'ע יודישע הערצער" וואס מאכן דאך נעבעך מיט אזוי פיל:
ְסּורים" אין דעם שווער'ן ביטער'ן" :גָּׁלּות הַ מַ ר" ,זה בכה וזה
"צָּׁ רוֹת" און" :י ִ
בכה.
און ממילא וועגן דעם בעטן מיר יעצט אלע פון דיר הייליגער גרויסער
טאטע אין הימל אין די יעצטיגע" :עֲשֶׂ ֶׂרת יְמֵ י תְ ׁשּובָּׁ ה" [ווען זאכן הייבן
שוין ָאן צו ווערן גאר גאר ערנסט] ,אזּ" :פְ נֵה נָּׁא אֶׂ ל הַ תְ לָּׁאוֹת וְ ַאל ַלחֲטָּׁ אוֹת"
ְסּורים" וואס מיר גייען נעבעך
– אז געב נאר א קוק אויף די" :צָּׁ רוֹת" און" :י ִ
אלע א דורך דא אין דעם שווער'ן ביטער'ן" :גָּׁלּות הַ מַ ר" ,און קוק נישט
אויף אונזערע עבירות ,נאר נעם אוועק פון אונז די אלע שרעקליכע" :צָּׁ רוֹת"
ְסּורים" ,ווייל דעמאלט'ס וועסטו דאך שוין אליין זעהן ווי שטארק
און" :י ִ
מיר ווילן דיר דינען.
און נעם שוין אוועק פון אונז אלע סארטן" :צָּׁ רוֹת יָּׁגוֹן ַו ֲאנָּׁחוֹת" ,און די:
"עֶׂ ֶׂרב" זאל שוין זיין" :עֹ בֵ ר" ,און די" :צַ עַ ר" זאל שוין קומען צו א" :עֹ צֶׂ ר",
און פון" :עֶׂ ֶׂרב" זאל שוין ווערן" :בֹקֶׂ ר" ,און פוןַ " :ל ְילָּׁה" זאל שוין ווערן:
"רצֵ ה" [און" :צֹהַ ר"] ,און פון: "יְהַ לֵל" ,און פון" :צָּׁ ָּׁרה" זאל שוין ווערןְ :
" ֶׂנגַע" זאל שוין ווערן" :עֹ נֶׂג" ,און פוןּ" :פֶׂ ׁשַ ע" זאל שוין ווערןׁ" :שֶׂ פַ ע" ,און
פון" :מַ ֲחלָּׁה" זאל שוין ווערן" :חֶׂ ְמלָּׁה" ,און פון" :עָּׁ וֹן" זאל שוין ווערן:
יז
אליעזר שבת שובה נעימות
"רעָּׁ ב" זאל
"עָּׁ נָּׁו" ,און פוןּ" :פְ ִׁשיעָּׁ ה" זאל שוין ווערןׁ" :שֶׂ פַ ע ָּׁיּ-ה" ,און פוןָּׁ :
שוין ווערן" :עָּׁ רֵ ב" ,און פוןֶׂ " :נגֶׂף" זאל שוין ווערן" :גֶׂפֶׂ ן" ,און פון:
"בֶׂ הָּׁ לָּׁה" זאל שוין ווערן" :לֶׂהָּׁ בָּׁ ה" ,און פון" :חֶׂ ֶׂרב" זאל שוין ווערן" :חָּׁ בֵ ר"
"רמָּׁ ה".
"רחָּׁ ב"] ,און פון" :מָּׁ ָּׁרה" זאל שוין ווערןָּׁ :
[אוןָּׁ :
און פון" :א ֹויֵב" זאל שוין ווערןָ" :אבִ יו" ,און פון" :חֵ מָּׁ ה" זאל שוין ווערן:
"ש ְמחָּׁ תִ י"],
"חֹ מָּׁ ה" ,און פון" :מַ ְׁש ִחית" זאל שוין ווערן" :תַ ְמ ִׁשיחַ " [אוןִ :
"מחַ ל" ,און אזוי אויך: און פוןֹ" :לחֵ ם" זאל שוין ווערן" :לֶׂחֶׂ ם" [אוןְ :
"חֲמֹ ל"] ,און פון" :בְ כִ יָּׁה" זאל שוין ווערןָּׁ " :יּ-ה בְ ָך" ,און פון" :מָּׁ וֶׂת" זאל
"דלִ ים" זאל שוין ווערן" :יִלְ מַ ד" ,און פון:
שוין ווערן" :תַ מּו" ,און פוןַ :
שּורה" ,און פון" :שַ ק" זאל שוין ווערן בּורה" זאל שוין ווערן" :בְ ָּׁ"ׁש ָּׁ
ְ
פשוט'ע געשמאקע" :קַ ׁש"[ ,און דאס גייט דאך ארויף אויףּ" :פַ ְרנָּׁסָּׁ ה בְ ֶׂרוַח"
כידוע].
און פון די נ' שערי טומאה צוזאמען מיט הויפענע'ס פון" :יָּׁגוֹן" זאל שוין
ווערן" :נִיגּון" ,און פון דעם" :י' ׁשַ וְ עָּׁ ה" זאל שוין ווערן" :יְׁשּועָּׁ ה" ,און די
גאנצע גרויסע דיק'ע" :הֶׂ סְ תֵ ר" וואס מיר זענען אלע ארום גענומען מיט
דעם ,זאלסטו" :תַ ֲהרֹס" – זאלסטו שוין צו ווארפן ,און דו זאלסט זיך שוין
בקרוב ממש מגלה זיין פאר אונז מיט דיין אמת'ן פנים פון דעם גרויסן:
"מֶׂ לְֶׂך טוֹב ּומֵ ִטיב".
און עס זאל שוין בקרוב ממש מקיום ווערן דאס וואס מיר בעטן זיך שוין
אזוי לאנג אז" :וְ תִ ָּׁגלֶׂה וְ תֵ ָּׁראֶׂ ה מַ לְ כּות ֹו עָּׁ לֵינּו בִ זְ מַ ן קָּׁ רוֹב" ,און עס זאל שוין
בקרוב ממש נתגלה ווערן" :כְ בוֹד ׁשָּׁ מַ יִם בָּׁ ע ֹולָּׁם" ,און מען זאל שוין זוכה
זיין צו זעהן דעם אייבערשטנ'ס גוט'ס קייט ,און מען זאל שוין זוכה זיין צו
יח
אליעזר שבת שובה נעימות
זעהן דעם אייבערשטנ'ס" :מַ לְ כּות" ,און ועל כולם ..בעטן מיר פון דיר
הייליגער גרויסער טאטע אין הימל ,אז דו זאלסט שוין איבער דרייען
אונזער" :גְ זַר ִדין לְ טוֹבָּׁ ה" ,נו ..וואס געשעהט ווען מען דרייט אויס די
ווערטער" :גְ זַר ִדין"!?..
עס ווערט דאך דעמאלט'סִ " :דין גְ זַר" ,און די ווערטערִ " :דין גְ זַר" – איז
"דג" ,און דאס איז דאך טאקע איינער פון די סימני ברכה
דאך ראשי תיבותָּׁ :
פון" :רֹאׁש הַ שָּׁ נָּׁה" ,אזׁ" :שֶׂ נִהְ יֶׂה לְ רֹאׁש וְ ֹלא לְ ָּׁזנָּׁב" – אז מיר זאלן אלע זוכה
זיין צו" :יִשּוב הַ ַדעַ ת" ,און אז מיר זאלן אלע זוכה זיין צו קענען דינען דעם
אייבערשטן מיט" :הַ ְרחָּׁ בַ ת הַ ַדעַ ת" ,און נישט ווי א "וויידל" וואס לויפט
נאך ווי א מטורף און זי איז פאר יאגט און פאר פלאגט נאך איר פירער ,נאר
מיר זאלן אלע קענען דינען דעם אייבערשטן מיט א רואיג'קייט ,און מיט א:
"נְעִ ימוֹת" – און מיט א זיס'קייט.
און ממילא דאס זאגן מיר דא פארן הייליגן באשעפער ,אז" :בַ ֲחצֹצְ רוֹת וְ קוֹל
ׁשוֹפָּׁ ר" – אז עס איז אמת טאקע אז מיר האבן טאקע אלע מקיים געווען:
"רֹאׁש הַ שָּׁ נָּׁה" די הייליגע מצוה פון" :תְ ִקיעַ ת ׁשוֹפָּׁ ר" ,סיי דיֲ " :חצֹצְ רוֹת" –
סיי די" :תְ ִקיעָּׁ ה" – סיי די גלייכ'ע ,און סיי דיׁ" :שוֹפָּׁ ר" – און סיי די:
"תְ רּועָּׁ ה" – און סיי די צובראכענ'ע.
אבער יעצט [נאכן תשובה טוהן] בעטן מיר פון דיר הייליגער גרויסער טאטע
אין הימל ,אז דו ווייסט וואס דו זאלסט שטענדיג האלטן פאר דיר הייליגער
גרויסער רחמנות'דיגער טאטע אין הימל!?..
יט
אליעזר שבת שובה נעימות
מיר בעטן יעצט אלע ,אז" :הָּׁ ִריעּו לִ פְ נֵי הַ מֶׂ ֶׂלְך יהו-ה" – אז די" :תְ רּועָּׁ ה"
זאל שטענדיג זיין" :לִ פְ נֵי הַ מֶׂ לְֶׂך יהו-ה" ,און מיר זאגן דא יעצט פארן
הייליגן באשעפער ,אז יא הייליגער טאטע אין הימל ,האלט שטענדיג פאר
דיר די" :תְ רּועָּׁ ה" – האלט שטענדיג פאר דיר די "צובראכענ'ע יודישע
הארץ" וואס וויינט און קרעכצט פון אזוי פיל שווערע" :צָּׁ רוֹת" און:
ְסּורים" וואס מיר גייען ליידער אלע א דורך אין דעם שווער'ן ביטער'ן:
"י ִ
"גָּׁלּות הַ מַ ר" ,און האב שוין רחמנות אויף זיי ,און העלף שוין אלע יודישע
קינדער מיט אלע גוטע" :יְׁשּועוֹת ְּורפּואוֹת וְ הַ ְׁשּפָּׁ עוֹת טוֹבוֹת" ,ווייל
דעמאלט'ס וועסטו דאך שוין אליין זעהן ווי שטארק עס ברענט ביי אונז
דעם" :וְ יַחֵ ד לְ בָּׁ בֵ נּו לְ ַאהֲבָּׁ ה" – ווייל דעמאלט'ס וועסטו דאך שוין אליין
זעהן ווי שטארק מיר האבן דיר ליב הייליגער גרויסער טאטע אין הימל.
און ממילא וועגן דעם ווערט דער שבת ָאן גערופן מיטן נאמעןׁ" :שַ בָּׁ ת
ׁשּובָּׁ ה" ,כדי צו ווייזן ,אז אונזער עבודה אין די יעצטיגע טעג איז ,איין זאך,
און דאס איז" :בַ ֲחצֹצְ רוֹת וְ קוֹל ׁשוֹפָּׁ ר הָּׁ ִריעּו" – מעורר צו זיין דעםׁ" :שּובָּׁ ה"
י ְִש ָּׁראֵ ל עַ ד יהו-ה אֱֹלקֶׂ יָך וגו' ..אויף א אופן פון זאגן פארן הייליגן באשעפער
אזוי ,אז יודישע קינדער ווילן דאך טאקע באמת תשובה טוהן פאר דיר בלב
שלם ,אבער עס איז דאך אבער נאך" :וְ קוֹל ׁשוֹפָּׁ ר הָּׁ ִריעּו" – אבער די
צובראכענ'עׁ" :שוֹפָּׁ ר" וויינט דאך נאך אין גאר אסאך יודישע הערצער!..
און ממילא וועגן דעם האבן מיר נאך אמאל אמאל א ירידה אין עבודת השם
יתברך ,און עס גייט אונז נישט אייביג אזוי ווי מיר וואלטן טאקע באמת
געוואלט אז עס זאל אונז גיין ,ווייל עס איז דאך נאך" :וְ קוֹל ׁשוֹפָּׁ ר הָּׁ ִריעּו" –
ווייל אונזערע הערצער זענען דאך נאך אלע אזוי פאר ווייטאג'ט און אזוי
כ
אליעזר שבת שובה נעימות
פאר יאגט און פאר פלאגט ,און יודישע קינדער מאכן דאך נעבעך מיט אזוי
ְסּורים" אין דעם שווער'ן ביטער'ן" :גָּׁלּות הַ מַ ר".
פיל" :צָּׁ רוֹת" און" :י ִ
און עס קען טאקע זיין ,אז וועגן דעם טאקע האבן חז"ל געלייגט גלייך נאך
"ראֵ ה נָּׁא בְ עָּׁ ְניֵנּו" ,צו זאגן מיט דעם
די ברכה פון" :סְ לַח לָּׁנּו" די ברכהְ :
"ראֵ ה נָּׁא בְ עָּׁ ְניֵנּו".
פארן הייליגן באשעפער ,אז" :סְ לַח לָּׁנּו" ..וויילְ :
און די ראשי תיבות פון די ווערטער" :וְ קוֹל ׁשוֹפָּׁ ר הָּׁ ִריעּו" – איז דאך טאקע
אויך גימטריא" :אִ יׁש" ,ווייל יא הייליגער טאטע אין הימל ,מיר זענען דאך
נאר א "מענטש" ,און ווען א מענטש געפונט זיך אין א מצב פון" :הָּׁ ִריעּו",
און זיין הארץ איז איהם טאקע באמת צובראכן אויב שברי שברים,
דעמאלט'ס קען זיך דאך אמאל מאכן ביי איהם א ירידה אין עבודת השם
יתברך ,ווייל דער מענטש איז דאך דעמאלט'ס נעבעך אזוי צובראכן.
און ממילאּ" :פְ נֵה נָּׁא אֶׂ ל הַ תְ לָּׁאוֹת וְ ַאל ַלחֲטָּׁ אוֹת" – און ממילא קוק זיך אום
ְסּורים" וואס מיר גייען נעבעך אלע אריבער אין די" :צָּׁ רוֹת" און אין די" :י ִ
דא אין דעם שווער'ן ביטער'ן גלות" :גָּׁלּות הַ מַ ר" ,און קוק נישט אויף
אונזערע עבירות ,ווייל אפילו ווען א יוד טוט שוין יא אמאל א עבירה ח"ו,
קומט דאך דאס נאר פון צובראכנ'קייט ,און אדער קומט דאס פון דעם וואס
ער מיינט נעבעך ביי זיך אז קיינער דארף דאך איהם שוין סיי ווי סיי נישט
האבן ,און ער מיינט נעבעך ביי זיך אז דער אייבערשטער איז ח"ו ברוגז
אויף איהם ,אדער אנדערע צובראכענ'ע מחשבות.
און דאס איז דאך א פשוט'ע "מציאות" ,ווייל א יעדע יודיש קינד וויל דאך
בעצם זיין גוט ,אזוי ווי חז"ל (סוטה דף :ג' ע"א) זאגן דאך אונז שוין טאקע
כא
אליעזר שבת שובה נעימות
ָאדם חוֹטֵ א אֶׂ לָּׁא אִ ם כֵן נִכְ נַס ב ֹו רּוחַ ְׁשטּות" – אז א
בפירוש ,אז" :אֵ ין ָּׁ
מענטש זינדיגט דאך נישט נאר אויב עס איז אריין געגאנגען אין איהם א:
"רּוחַ ְׁשטּות" און ער איז געווארן "צובראכן" פון דעם ,און ממילא וועגן
דעם מיינט ער שוין נעבעך ביי זיך אז דער אייבערשטער דארף איהם שוין
נישט האבן ,און "נאר דעמאלט'ס" זינדיגט ער ,אבער א יעדע יודיש קינד
[בלי שום יוצא מן הכלל] וויל דאך בעצם זיין גוט !..און דאס וואס א
מענטש זינדיגט ,קומט דאך נאר פון "צובראכן קייט".
און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין די ווערטער פון" :נִכְ נַס ב ֹו
רּוחַ ְׁשטּות" ,ווייל די ווערטערִ " :נכְ נַס ב ֹו רּוחַ ְׁשטּות" – איז דאך טאקע
ראשי תיבות" :נ ְִׁשבָּׁ ר" – ער איז צובראכן ,דאס אלעס ,און דאס איז די סיבה
פארוואס דער מענטש דער ווייטער'ט זיך נעבעך אזוי שטארק פון דעם
אייבערשטן ,און דאס איז דאך די איינציגסט'ע סיבה פארוואס דער מענטש
קען זיך נישט האלטן ערליך און פיין ,אבער נישט ווייל ער איז שלעכט חס
ושלום ,חס ושלום אזוי צו זאגן ,ווייל קיין שום יודיש קינד טוט דאך נישט
קיין עבירות" :כְ ֵדי לְ הַ כְ עִ יס" חס ושלום ,נאר ער טוט דאס פשוט ווייל ער
"ׁשבְ רֵ י ְׁשבָּׁ ִרים" ,אבער אין אמת'ן
איז פשוט "צובראכן" ביי זיך אויףִ :
"וויל" ער דאך נאר דינען דעם הייליגן" :בוֹרֵ א כָּׁל ע ֹול ִָּׁמים"!..
און דאס איז דאך בעצם די עיקר ביים אייבערשטן ,ווייל דער אייבערשטער
דארף דאך נאר די "הארץ" פון א יודיש קינד ,ווייל דאס איז דאך וואס דער
אייבערשטער וויל פון א יודיש קינד ,דאס הערצעל'ע זיינע.
אזוי ווי חז"ל (סנהדרין דף :ק"ו ע"ב) זאגן דאך אונז שוין טאקע בפירוש,
"רחֲמָּׁ נָּׁא" – אז דער הייליגער באשעפער וויל דאך נאר איין זאך פון א
אזַ :
כב
אליעזר שבת שובה נעימות
מענטש ,און דאס איז" :לִ בָּׁ א בָּׁ עֵ י" – דיין קליינע הערצעל'ע מיט דיין
"רצוֹן" נאנט צו ווערן צום הייליגן" :בוֹרֵ א כָּׁל ע ֹול ִָּׁמים".
אמת'עָּׁ :
און חז"ל זאגן דאך אונז שוין טאקע אויך ,אז דער אייבערשטער האט דאך
גאר שטארק ליב צו זעהן ווי אזוי א יודיש קינד זוכט איהם אויף אין זיינע
פינסטער'ע גלות'ן ,און ער געבט א געשריי פארן הייליגן באשעפער אין זיין
פינסטערניש וואו ער געפונט זיך ,אז" :אַ יֵה" ְמקוֹם כְ בוֹד ֹו – אז וואו איז דיין
כבוד הייליגער גרויסער טאטע אין הימל !?..וואו ביזטו באהאלטן וואו!?..
וואו ביזטו באהאלטן הייליגער גרויסער טאטע אין הימל !?..און ווען וועט
שוין נתגלה ווערן" :כְ בוֹד ׁשָּׁ מַ יִם בָּׁ ע ֹולָּׁם" !?..ווייל איך וויל דאך דיר שוין
טרעפן הייליגער גרויסער טאטע אין הימל ,און ממילא זאג מיר שוין
ֱֹלקים":
הייליגער גרויסער טאטע אין הימל" :מָּׁ תַ י ָאבוֹא וְ אֵ ָּׁראֶׂ ה ּפְ נֵי א ִ
ׁש ּו ָּבה יִ ְׂש ָּר ֵאל ַׁעד יהו-ה אֱ ל ֶֹק ָּ
יך
ש ּובָ ה יִ ְש ָר ֵאל ַעד יהו-ה אֱ ל ֶֹׁק ָ
יך וגו' :חז"ל (אבות פרק ג' משנה א')
זאגן דאך אונז שוין קלאר ,אז איין טאג וועט מען דאך מוזן צוריק גיין צום
"דין
אייבערשטן ,און איין טאג וועט מען דאך מוזן אפ געבן א פונקטליכ'עִ :
וְ חֶׂ ְׁשבוֹן לִ פְ נֵי מֶׂ לְֶׂך מַ לְ כֵי הַ ְמלָּׁכִ ים הַ קָּׁ דוֹׁש בָּׁ רּוְך הּוא" אויף אלע מעשים וואס
מען האט געטוהן.
און ממילא אויב אויב אזויׁ" :שּובָּׁ ה" י ְִש ָּׁראֵ ל עַ ד יהו-ה אֱֹלקֶׂ יָך – און ממילא
אויב אזוי טוט'ס תשובה יודישע קינדער ,און קערט'ס ענק שוין צוריק צו
דעם הייליגן באשעפער ,ווייל אויב נישט ,דעמאלט'ס וועט דאך די" :בּוׁשָּׁ ה"
זיין געוואלדיג גרויס ווען מען וועט ָאן קומען אהין אויף יענע וועלט.
כג
אליעזר שבת שובה נעימות
און די ווארטׁ" :שּובָּׁ ה" איז דאך טאקע אויך די זעלבע אותיות ווי" :בּוׁשָּׁ ה",
ווייל די פסוק וויל דאך אונז דא זאגן מיט דעם ר' יוד ,אז יא ר' יוד ,עס וועט
זיין גאר גאר א גרויסע" :בּוׁשָּׁ ה" אויבן אין הימל אויב א מענטש האט נישט
מקיים אויף דער וועלט דעםׁ" :שּובָּׁ ה" י ְִש ָּׁראֵ ל עַ ד יהו-ה אֱֹלקֶׂ יָך.
ווייל ווי גרויס וועט זיין די" :בּוׁשָּׁ ה" ווען א" :נְׁשָּׁ מָּׁ ה" וועט ארויף קומען
אויף יענע וועלט" :לְ ַאחַ ר מֵ ָאה וְ עֶׂ ְש ִרים ׁשָּׁ נָּׁה" ָאן געשמירט מיט עבירות!?..
און וואו איז דען דא א בעסער'ע צייט מקיים צו דעםׁ" :שּובָּׁ ה" י ְִש ָּׁראֵ ל עַ ד
יהו-ה אֱֹלקֶׂ יָך ווי איןׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה"!?..
און עס איז דאך שוין טאקע אויך באקאנט פאר א יעדעם איינעם ,אז די
ווארטׁ" :שַ בָּׁ ת" – איז דאך ראשי תיבותׁ" :שַ בָּׁ ת ב ֹו תָּׁ ׁשּוב" – אז אין דעם
טאג פון "שבת" זאלסטו זיך צוריק קערן צום הייליגן באשעפער ,און חז"ל
זאגן דאך אונז שוין טאקע אויך ,אז "שבת קודש" איז דאך א זמן "תשובה",
או ןׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" געפונט זיך דאך אינמיטן די" :עֲשֶׂ ֶׂרת יְמֵ י תְ ׁשּובָּׁ ה" ,און
ממילא קומט דאך אויס פון דעם אז עס איז דא א געדריטלט'ע "חיוב
תשובה" אין דעם הייליגן שבת קודש וואס רופט זיךׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה".
א) ווייל א יעדע שבת איז דאך בעצם א זמן "תשובה" ,אזוי ווי מיר האבן
דאך שוין טאקע פריער מסביר געווען ,אז די ווארטׁ" :שַ בָּׁ ת" – איז דאך
ראשי תיבותׁ" :שַ בָּׁ ת ב ֹו תָּׁ ׁשּוב" – אז אין דעם טאג פון שבת זאלסטו זיך
צוריק קערן צום הייליגן באשעפער ,און חז"ל זאגן דאך אונז שוין בפירוש,
אז "שבת קודש" איז דאך א זמן "תשובה".
כד
אליעזר שבת שובה נעימות
ב) וויילׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" געפונט זיך דאך אינמיטן די" :עֲשֶׂ ֶׂרת יְמֵ י תְ ׁשּובָּׁ ה",
און די" :עֲשֶׂ ֶׂרת יְמֵ י תְ ׁשּובָּׁ ה" זענען דאך באשטימט געווארן "תשובה" צו
טוהן דעמאלט'ס פארן הייליגן באשעפער און זיך צוריק כאפן דעמאלט'ס
צום שויס פון אונזער גרויסן הייליגן טאטן אין הימל (כביכול).
ג) ווייל די יעצטיג'ע "שבת אליין" ווערט דאך ָאן גערופןׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" על
שם דעם פסוק פון (הושע קפיטל י"ד פסוק ב')ׁ" :שּובָּׁ ה" י ְִש ָּׁראֵ ל עַ ד יהו-ה
אֱֹלקֶׂ יָך ,און דאס לייגט דאך צו א "דריטע חיוב" תשובה צו טוהן אין אט
דעם גרויסן הייליגן שבת קודש וואס הייסטׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה".
און די ווערטערׁ" :שּובָּׁ ה י ְִש ָּׁראֵ ל עַ ד יהו-ה אֱֹלהֶׂ יָך" [מיט די פינעף ווערטער]
– איז דאך טאקע גימטריאׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" [מיט דעם אות יו"ד – מיט דעם
יודיש קינד אליין] ,ווייל יא ר' יוד ,אין דעם גרויסן הייליגן שבת וואס
הייסטׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" האסטו דאך שוין דריי מאל א "חיוב" תשובה צו
טוהן" :בִ תְ ׁשּובָּׁ ה ְׁשלֵמָּׁ ה" פארן הייליגן באשעפער.
און ממילא נעם זיך טוהן למעשה ,און ווארט נישט אויף יום הקדוש ,נאר:
"ׁשּובָּׁ ה י ְִש ָּׁראֵ ל" – נאר טוה יעצט תשובה פארן הייליגן באשעפער ,און קער
זיך שוין יעצט צוריק צו דיין גרויסן הייליגן טאטן אין הימל וואס ווארט
דאך שוין אזוי לאנג אז דו זאלסט זיך שוין צוריק קערן צו איהם בלב שלם.
און אדער קען מען זאגן אביסל אנדערש ,און דאס איז ,אז די ווערטער:
"ׁשּובָּׁ ה י ְִש ָּׁראֵ ל עַ ד יהו-ה אֱֹלהֶׂ יָך" [מיט די פינעף ווערטער] – איז דאך טאקע
אויך גימטריאׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" [מיט די זיבן אותיות צוזאמען מיט די צוויי
ווערטער צוזאמען מיטן כולל] ,ווייל יא ר' יוד ,אין דעם גרויסן הייליגן שבת
כה
אליעזר שבת שובה נעימות
וואס הייסטׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" האסטו דאך שוין דריי מאל א "חיוב" תשובה צו
טוהן" :בִ תְ ׁשּובָּׁ ה ְׁשלֵמָּׁ ה" פארן הייליגן באשעפער ,און ממילא נעם זיך טוהן
למעשה ,און ווארט נישט אויף יום הקדוש ,נארׁ" :שּובָּׁ ה י ְִש ָּׁראֵ ל"!..
און די סופי תיבות פון די ווערטערׁ" :שּובָּׁ ה י ְִש ָּׁראֵ ל עַ ד יהו-ה אֱֹלקֶׂ יָך" – איז
"דין" ,ווייל יא ר' יוד ,מען מוז תשובה טוהן!..
דאך טאקע אויך גימטריאִ :
"דין" ,און מיר זענען דאך אלע יודישע
ווייל אויב נישט ,איז דא חס ושלוםִ :
קינדער ,און מיר זאגן דאך אלע א יעדן טאג בייֲ " :אנִי מַ א ֲִמין" ,אזֲ " :אנִי
מַ א ֲִמין בֶׂ אֱמּונָּׁה ְׁשלֵמָּׁ ה ׁשֶׂ הַ בוֹרֵ א יִתְ בָּׁ ַרְך ְׁשמ ֹו גוֹמֵ ל טוֹב לְ ׁשו ְֹמרֵ י ִמצְ וֹתָּׁ יו
ּומַ ֲענִיׁש לְ עוֹבְ רֵ י ִמצְ וֹתָּׁ יו".
און אסאך מאל קען א מענטש מיינען ביי זיך ווען עס קומט ָאן א זמן
תשובה ,אז מען דארף עפעס יעצט אראפ טאנצן פון דעם דאך כדי "תשובה"
צו טוהן פארן אייבערשטן ,אבער עס איז דאך בעצם בכלל נישט אמת,
ווייל" :מָּׁ ה יהו-ה אֱֹלקֶׂ יָך ׁשֹאֵ ל מֵ עִ מָּׁ ְך כִ י אִ ם לְ י ְִרָאה" – ווייל דער
אייבערשטער וויל דאך נאר פון דיר אביסעל'ע" :י ְִרַאת ׁשָּׁ מַ יִם" ,און דאס איז
עס ,ביי דעם האט זיך גע'ענדיגט דיין "תשובה" ,דיין תשובה הייבט זיך ָאן
מיט אביסעל'ע" :י ְִרַאת ׁשָּׁ מַ יִם" ,און דיין תשובה ענדיגט זיך מיט אביסעל'ע:
"י ְִרַאת ׁשָּׁ מַ יִם" ,ווייל עס איז דאך שוין זייער פארשטענדליך ,אז אויב א
מענטש לעבט מיט אביסעל'ע" :י ְִרַאת ׁשָּׁ מַ יִם" ,דעמאלט'ס לעבט ער דאך
אסאך א ערליכער'ע לעבן ווי איינער וואס האט נישט קיין" :י ְִרַאת ׁשָּׁ מַ יִם".
און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין די ווערטער פוןׁ" :שַ בָּׁ ת
ׁשּובָּׁ ה" ,ווייל די ווערטערׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא:
כו
אליעזר שבת שובה נעימות
"י ְִרַאת ׁשָּׁ מַ יִם ַדי" – אביסעל'ע" :י ְִרַאת ׁשָּׁ מַ יִם" איז דאך שוין אויך גענוג:
"לְ כָּׁבוֹד ׁשַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה".
און מיר בעטן טאקע אלע דעם הייליגן באשעפער אין די יעצטיגע הייליגע
יום טוב'דיגע טעג ,אז" :מֶׂ לְֶׂך ַרחֲמָּׁ ן ַרחֵ ם עָּׁ לֵינּו" – אז דער רחמנות'דיגער
באשעפער זאל שוין רחמנות האבן אויף אונז ,און" :טוֹב ּומֵ ִטיב הִ ָּׁד ֶׂרׁש לָּׁנּו
"ד ֶׂרְך
ׁשּובָּׁ ה" – און דער גוט'ער קעניג זאל שוין טרעפן פאר אונז אֶׂ :
תְ ׁשּובָּׁ ה" מיר זאלן קענען תשובה טוהן" :בִ תְ ׁשּובָּׁ ה ְׁשלֵמָּׁ ה" ,און דער
אייבערשטער זאל אונז שוין עפענען דיׁ" :שַ עֲרֵ י תְ ׁשּובָּׁ ה".
און עס איז דאך טאקע אויך כדאי צו דערמאנען דא ביי דעם געלעגענהייט,
אז מיר ווייסן דאך שוין אלע אויך זייער גוט ,אז וואס איז די "צייכן" וואס
דער אייבערשטער שיקט אויף דער וועלט כדי מרמז צו זיין פאר די יודישע
קינדער אז זיי זאלן "תשובה" טוהן פון זייערע שלעכטע וועגן!?..
א "רעגן בויגן" ,ווייל א "רעגן בויגן" איז דאך די צייכן וואס דער
אייבערשטער שיקט אויף דער וועלט כדי מרמז צו זיין די יודישע קינדער אז
זיי זאלן תשובה טוהן פון זייערע שלעכטע וועגן ,אזוי ווי עס שטייט דאך
שוין טאקע בפירוש אין פסוק אין פרשת נח (קפיטל ט' פסוק י"ג) ,אז דער
אייבערשטער האט געזאגט פאר" :נֹ חַ אִ יׁש צַ ִדיק" נאכן גרויסן מבול ,אז
וויסן זאלסטו" :נֹ חַ אִ יׁש צַ ִדיק" ,אז" :אֶׂ ת קַ ְׁשתִ י נָּׁתַ תִ י בֶׂ עָּׁ נָּׁן" – אז איך האב
געגעבן מיין בויגן אין די וואלקענע'ס ,און" :וְ הָּׁ יְתָּׁ ה לְ אוֹת בְ ִרית בֵ ינִי ּובֵ ין
ָארץ" – און דאס וועט זיין א בונד צווישן מיר און דער וועלט אז איך הָּׁ ֶׂ
דארף איין האלטן מיין צו זאג וואס איך האב צו געזאגט מער נישט צו
ָארץ וְ נ ְִראֲתָּׁ ה
ברענגען א מבול אויף דער וועלט ,און" :וְ הָּׁ יָּׁה בְ עַ ְננִי עָּׁ נָּׁן עַ ל הָּׁ ֶׂ
כז
אליעזר שבת שובה נעימות
הַ קֶׂ ׁשֶׂ ת בֶׂ עָּׁ נָּׁן" ,און דעמאלט'ס וועט זיין" :וְ ָּׁזכ ְַרתִ י אֶׂ ת בְ ִריתִ י אֲׁשֶׂ ר בֵ ינִי
ּובֵ ינֵיכֶׂם ּובֵ ין כָּׁל נֶׂפֶׂ ׁש חַ יָּׁה בְ כָּׁל בָּׁ שָּׁ ר" וואס איך האב געהאט געמאכט מיט די
גאנצע בריאה אז" :וְ ֹלא יִהְ יֶׂה עוֹד הַ מַ יִם לְ מַ בּול לְ ׁשַ חֵ ת כָּׁל בָּׁ שָּׁ ר".
און דאס מיינט ,אז דער אייבערשטער האט דעמאלט'ס געזאגט פאר" :נֹ חַ
אִ יׁש צַ ִדיק" ,אז אויב די יודישע קינדער וועלן זיך ח"ו נישט אויף פירן ווי עס
דארף צו זיין ,וועט דעמאלט'ס גלייך קומען א "רעגן בויגן" אויף דער
וועלט ,וואס די רעגן בויגן וועט מיינען ,אז בעצם ..וואלט יעצט געדארפט
קומען גאר א גרויסע מבול אויף דער וועלט ,אבער וויבאלד דער
אייבערשטער האט געמאכט א בונד אז ער וועט מער נישט ברענגען קיין
מבול אויף דער וועלט ,ממילא וועגן דעם ברענגט ער דאס נישט ,אבער
בעצם ..וואלט יעצט "יא" געדארפט קומען א מבול אויף דער וועלט.
און דאס מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער ,אז א" :קֶׂ ׁשֶׂ ת" מיינט דאך
צו זאגן אין אנדערע ווערטער ,אזׁ" :שּובָּׁ ה י ְִש ָּׁראֵ ל" – אז טוט'ס תשובה
טייערע יודן ,און קערט'ס ענק שוין צוריק צו ענקער גרויסן טאטן אין הימל
וואס ווארט דאך שוין אזוי לאנג אז ענק זאלן זיך שוין צוריק קערן צו איהם.
און די ווערטערׁ" :שּובָּׁ ה י ְִש ָּׁראֵ ל" – איז דאך טאקע אויך גימטריא" :קֶׂ ׁשֶׂ ת
ִמיַד" ,ווייל יא ר' יוד ,ווען דער אייבערשטער וויל אזׁ" :שּובָּׁ ה י ְִש ָּׁראֵ ל" –
ווען דער אייבערשטער וויל אז די יודישע קינדער זאלן "תשובה" טוהן פאר
איהם בלב שלם ,דעמאלט'ס איז" :קֶׂ ׁשֶׂ ת ִמיַד" – שיקט ער דעמאלט'ס גלייך
א" :קֶׂ ׁשֶׂ ת" וואס זאל אונז דערמאנען אז מיר דארפן דאך אלע שנעל
"תשובה" טוהן פארן הייליגן באשעפער כדי נישט גורם צו זיין ח"ו א:
"חֲרוֹן ַאף יהו-ה" אויף די יודישע קינדער.
כח
אליעזר שבת שובה נעימות
און דער הייליגער תנא רבי יעקב זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך בפירוש
אין די משנה אין אבות (פרק ד' משנה י"ז) ,אז" :יָּׁפָּׁ ה ׁשָּׁ עָּׁ ה ַאחַ ת בִ תְ ׁשּובָּׁ ה
ּומַ ע ֲִשים טוֹבִ ים בָּׁ ע ֹולָּׁם הַ זֶׂה ִמכָּׁל חַ יֵי הָּׁ ע ֹולָּׁם הַ בָּׁ א" – אז עס איז בעסער איין
שעה פון" :תְ ׁשּובָּׁ ה" פון א יודיש קינד אויף דער וועלט ווי אלע" :חַ יֵי
הָּׁ ע ֹולָּׁם הַ בָּׁ א" ,איי ..פארוואס !?..די תירוץ אויף דעם איז ,ווייל חז"ל
(ברכות דף :ל"ד ע"ב) זאגן דאך אונז שוין בפירוש ,אז" :בְ מָּׁ קוֹם ׁשֶׂ בַ ֲעלֵי
מּורין יְכוֹלִ ין ַלעֲמֹ ד".
תְ ׁשּובָּׁ ה עו ְֹמ ִדין אֵ ין צַ ִד ִיקים גְ ִ
און עס איז דאך טאקע אויך אינטרעסאנט ָאן צו מערקן דא ,אז די ווערטער:
"מָּׁ קוֹם בַ ֲעלֵי תְ ׁשּובָּׁ ה" [מיט די דריי ווערטער מיטן כולל] – איז דאך טאקע
אויך גימטריאׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" ,ווייל יא טייערע יודןׁ" :שַ בָּׁ ת ׁשּובָּׁ ה" געפונען
מיר זיך אלע" :בְ מָּׁ קוֹם ׁשֶׂ בַ ֲעלֵי תְ ׁשּובָּׁ ה עו ְֹמ ִדין" ,און" :בְ מָּׁ קוֹם ׁשֶׂ בַ ֲעלֵי
מּורין יְכוֹלִ ין ַלעֲמֹ ד":
תְ ׁשּובָּׁ ה עו ְֹמ ִדין אֵ ין צַ ִד ִיקים גְ ִ
ׁש ּו ָבה יִ ְׂש ָר ֵאל ַעד יהו-ה אֱ ל ֶֹק ָ
יך!
און מיט דעם ענדיגן מיר :אז מיר זאלן זוכה זיין אז ווען
עס וועט זיין" :אָּ סֻ ָּרה ּנָּא" – ווען מען וועט אוועק גיין פון
דעם גרויסן התעוררות ,זאל אבער נאך אלץ זיין:
"וְׂ אֶ ְׂראֶ ה אֶ ת הַׁ ּ ַׁמ ְׂראֶ ה הַׁ ָּּגדֹל הַׁ ּזֶה"!..
תם ולא נשלם!
שבח ושירה לאל בורא עולם!
יצא לאור לז"נ זקני הרב ר' יצחק בן יונה ז"ל
כט
אליעזר שבת שובה נעימות
ל
אליעזר שבת שובה נעימות
לא
