ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

ן אי
יד א
ש י ערב שב”ק פרשת
האזינו -שובה hi iii iii ii iii iii iiii iig
ז’ תשרי שנת תשפ”ז
בס"ד
בס”ד
עשרת ימי תשובה געפונט זיך דער אייבערשטער אליין מיט דעם איד,
און מען קען גרינג תשובה טוהן!!!
הארבקייט איז ווען דער מענטש מיינט אז מיט זיין רייכקייט וועט איהם העלפען
« ווען ווערט גערעכענט די השתדלות אויף פרנסה אלס כפירה??
יושר איז נישט
פארהוילן טוהט עס
ער זיך מאל ,און פילפאכיג מער
דעריבער געזינדיגט
שלעכט מאכען, עראיהם ארעמקייטהאט
וועט זייןאון וידוי,
חרטהאין » עשרת ימי תשובה איז נישט נאר א זכות נאר עס איז א חובה!!!
אננעמען”.
לעבען אין דען ,איז עס דאך מעןזיךזאל עס
פארזיכערן זיין פון מצוות צדקה ,ווייל ער אז
טוהט שטייט אין די וואכענדיגע פרשה )טו ,י( 'כי בגלל הדבר הזה יברכך ה' אלוקיך
אזוי “...און פונקט
דערפאר די וועט דירפאלגענד: וועסטה”ג) ווי
טיילן צדקה, מהלכותדיתשובה
(פ”גידך' .אז רמב"ם
משלח מעשיךאיןובכל
בכלשטייטעס
עניןדעם
אויף ערן אין
פארזיכדעם
זיך אויף נאךטוהט
נסיונות ח"ו און
זרה און
עבודה נאך וואס דינט
אינטערשיקן איהםאיינער
צו מוז
געגליכןמען
"נאר די אוועק פון
הרה"ק טייטשטטוהסט.גייט
מענטשדיווען ער זינד פון א
מעשים וואס אלעדידיינע
בענטשן און
אייבערשטער די זכיות
ווי מען וועגט
ער טוהט תשובה ,צו זעהן צו ער וועט ביישטיין די נסיונות .און אפי' ער איהם. העלפט דאס אז
וואס מענטש
יעדןבענטשען דערזכיות פון א
אייבערשטער מיט די פסוק,יארוועןדי זינד
וועט דיר דעםיעדע מען א וועגט
אריין אזויזי"ע, וועלט,
מקאברין
צו ארבעטן און
צוריקצוכאפן צוצוגייןזיך וויאזוי
איז גרייט און ער מען בליק
זעהן צו תורה'דיגע וואס איז די
כאטש וועט וועטצויאדערגיין
דורכפאלן, ווערט צדיק, א געפונען ווערט עס ווער השנה. ראש יו”ט אום וועלט פון די
דיינע אלע מעשים ,וואס דאס מיינט ,דיין האנדלען אויף פרנסה און אלע אנדערע
בחיי רבינו פון ווערטער פייערדיגע די אין עס
און זיך שטארקן און זיך נישט לאזן די נסיון זאל איהם אראפקלאפן ,וואסמיר טרעפען פרנסה, ברענגען
גלייך, פאר'חתמ'עט ווערט רשע, א געפונען ווערט עס ווער און לעבן, צום גע'חתמ'עט
מענטשליכע געברויכן אויף דער וועלט ,דאס איז נאר ווען די וועסט שטענדיג
ליכטיג מאכט און פארשטאנד מענטש דער אויס לערנט
)בפתיחהדעם וועט דער מענטש איבערווייזן אז זיין תשובה איז אן אמת'ער ,און וואס שלח( לפרשת דורך תשובה טוהט ער כיפור ,אויב גארנישטיום
ברענגסטאויס ביז
ווארט מען בינוני און די
מעשים ,עס דיינע אלע אויף מיט אז די גלייבן, שטארבן .און
צוגעדענקען
קלארע וועג. שטארקע מיט די
החלטה”. אומצוגיין ריכטיג
די אויגן פון א איד ווי אזוי מיט א צו פאר'חתמ'עט
אייבערשטער ווערטאיזערדער
שפייזערנישט דעראון אויב
ריכטיגער לעבן,
אבער צום פאר'חתמ'עט
טוהן, ערא פליכט צו ווערטנאר
איז
התשועה'.זיין
ולה'סימן אז
דאס א מלחמה מוכן ליום
נפילה ,איז 'סוסזיין
לא( פון
ווערן עראין משלי
צובראכן)כא, זאגט
וועטהמלך
שלמהאויב
"דאגעגן מענטש זאל מוזן טוהן ,און דורכדעם דער עכ”ל.
שטארבן”,
אליין ,און ער האט געאורטיילט אז
אמת'דיגמיט
תשובה מלחמה,
טוהטפפען די
וואסבאקעמ קענען פערד צושטארק ,אווייל
האבען גרייט דארףגענוג
מענטשנישט דער בינונידער
דעם אויב
באשערט,
מיט איינער חרטה איז צו איהם פאר
איז גענוג
נישט איזעס
וויפלצושיקןעס דעם איהם
רמב”ם ,אז אייבערשטער
דער אויס פוןוועטקומט
עס
די גאנצע הארץ ,דערשרעקט זיך נישט אפי' ווען ער פילט אז דער אייבערשטער
צוויי די צוזאם גייען אזווי ווי פארשטיין דאך דארף אייבערשטען. פונעם הילף די א צו זיין זוכה ער וועט דעמטאלטס בעט, אר זיין צו
איין מצוה צו ווערן איבערגעוואויגן צום כף זכות ,נאר ער מוז תשובהצוגיין אזוי וועט מענטש
טוהן
אויסאזאיהםסימן פעהלט
איז א וואסדאסאייבערשטען ,און
נישט אננעמען. איהם פון
די הילף מענטשוויל האט דער
אוועק און איהםאויב זאכן,
שטופט יצחק בלאזער (כוכבי אור מאמר ה') פרעגט ,אז לכאו' הארעוואניע.
דער גאון ר'אין זיין
ברכהאון
טוהן.
לערנט אונז
פריעדיגע המלךזיין בחיי ,שלמה
צוריקגיין צו רבינונישטדעראופן בשום ערקלערט
טיפער ,,אז ער
באקעמפפען חרטהצואיז א
זייןפערד
די
מה( אמנם ד"ה )פכ"א ישרים המסילת בעל דער וואס דאס באוואוסט
פארוואס זאל נישט זיין גענוג איין מצוה צו ווערן איבערגעוואויגן צום כף זכות, איז עס
וואס אלעס מאכן צו מענטש פונעם זיך פאדערט עס
מצב ,און האט מחליט געווען אז אפי' מען וועט אוועקשטופן פון הימל אסאך אז וועג, לעבענס א אויס דא
מענטש וואלט
תשובה דער מענטש דארףאז די
אוודאיוואר
שטארבן'.עס איז
ד"ה צואמנם מה(. ווערן ספר )פכ"א
פאר'חתמ'עט אין זיין שרייבט
נישט צו כדי
פארלאזעןווי
זיך שטעלע, אויףערזיין
שטעלןזאל
זיךאיבריגע דאס צוריקקערןאוןאון
בדרך הטבע, זיך צו טוהן
שטענדיג הענט
זיינעער
מאל,איןוועט
איז
תשובהזאל ער
דוקא, און דאך גארנישט,אין
אנגעהאנגעןווערןטוהן
פאר'חתמ'עטנישט
פארלייגטע הענט און אבערזיצן מיט
פארוואס איז די געקענט
טוהן,
מלחמה, די באזיגן צו צוברענגען איהם וועט ער
א סאלדאט וואס קעמפט ביז צו די לעצטע כוחות צו ראטעווען זיין נשמה”.אז הילף, אייבערשטען אויפן
מצוה.ווען נישט דער אייבערשטער אייןהימל,
באשערט פון
איהםנישט און
באקומען אלעס וואס איז און
ווייל אזוי האט דער אייבערשטער באשאפען זיין וועלט ,אז עס פעהלט אויס
זענען "יעצט, זאל גוזר זיין און אנהייב פון די וועלט וואס ער האט געשאלטען אדם הראשון ,אז
זיי ,דער דעםאויף
טוהט מקטרג זענען
אויף מקטרגיםנאר
טבע ,אוןוואס די מענטשן
פון די צווישן די אלע
געוואוינהייט אויסצופילן די ענטפערט ער א וואונדערבארא תירוץ .חז”ל הק' דרשענען (ר”ה דף יח ).אויפן
מענטשצו
ברייט זיי די אויף און לענג די אויף זיך שטעלן זיי וועם אויף אזעלכע דא מיט שווייס און פלאג וועט ער האבען זיין שטיקל ברויט ,און דעריבער מוז דער
אייבערשטער ברענגען זיין הילף דורך א נס ,און דורכדעם וואס דער פסוק ִִּד ְרׁשּו ה' ְְּב ִה ָָּמ ְצאֹו (ישעיהו נה ,ו) אז דאס גייט ארויף אויף די צען טעג
שווערע אריבער נישט גייען זיי ווילאנג ביז תשובה, פולקאמע א פון שטערן מענטש ארבעטן און זיך פלאגן צו ברענגען פרנסה.
טוהט ערפילן זיין פליכט גרייט ער צו דעם גרונד ,ווי ער זאל קענען דערגרייכן צווישן ראש השנה און יום כיפור ,וואס אין די טעג איז דער רבונו של עולם
נסיונות .דאגעגן זענען דא אנדערע אויף וועם מען קען זיי דן און און
זיין האף. שטערונגען
זיין ווילן טוהןמלך,
און תשובה דער
געבן פארדארףאון דעמאלטסוואס מען
אויספויעלן אזוי שטייער
מעןנארקען
אוןאיז
אז עס אויס,
אונז, קומט צו
זייער נאנט
זיין לזכות ,און זיך נוצן מיט די הנהגה פונעם אייבערשטן וואס באגנאדיגט אפי' שטייט אין עס ווי אזוי דעם, פון ארויסצודרייען זיך מעגליך
דערנענטערן צום אייבערשן אפי' מיט א קליינע הרהור תשובה. נישט זיך איז
און עס
ווי צום ביישפיל ביי א מלחמה ,דארף דער מענטש צוגרייטען א פערד מיט
זיין א
פוןאיז
וואס אזעלכע וואס זענען ראוי פאר דעם ,אדער דורך די כח פון איינער ספרי )דברים קכ"ג( יכול אפילו יושב ובטל ,תלמוד לומר )יד ,כט( 'בכל מעשה ידיך
וואפען צו קענען באזיגען ,און אויב נישט וועט ער אריינפאלן אין הענט שטיקלא
הגדרה פון נישטצו נאר א דעריבער
'מעביר על מדותיו'”. ברענגען זיין העלפטאיזאיהם
ארבעטאז עס
געהאלטן, רמב”ם
אז זיין דער נישט
האטאבער תעשה', אשר
פיינט ,אדער ביי א קראנקער מענטש דארף מען איהם געבן מעדיצינען און מענטש א אויב און איד. יעדע א אויף חוב א איז דאס נאר זמן', 'סגולה'דיגע
ברויט ,דערפאר איז גענוג אביסל ארבעט וואס אין דעם זאל אריינגיין די ברכה,
מצבעסנווארגדיוואס
תשובה איזימיאיהם אבער עשרת
אפהאלטען פון יאר.און אגאנצן
זיין גוף, שטארקען אלעס איז וואס זאל "אבער
געווירצעןדאס אייבערשטן, דערנענטערןאיןצום טוהן און זיך תשובה צו די צייט
אייבערשטענס מענטש פארזיכערן זיך דער ווייטער זאל אויסאון
דארט נישט
נוצט פון
און
דערמענטשזיךהאט
געפונטתשובהדער עשרת ימי
אלעם וואס אבערפוןנאך דעם געזונט,טעג אנדערש.זייןאין די שאטען פאר אינגאנצן
קען מצוה ,כדי איבערצואוועגן די איין צו לייגט ער וואס דאס העלפן נישט וועט
הילף ,און זיך נישט ערגערן אויף קיין שום זאך' .עכ"ל.
טעגגעטוהן וואס עס ליגט אין זיין באגרייף ,דארף זיך דער מענטש פארזיכערן און
די אויף דרש'ענען הק' חז”ל ווי אזוי אליין, מענטש דעם מיט אייבערשטער אזאלכע וואגשאהל לטובה ,ווייל דאס אליין וואס ער טוהט נישט תשובה אין
באזיגען און געזונט
וויבאלד רֹוב טאקע
(ישעיהו נה ,ו). וועטק ער
אייבערשטעןיֹותֹו ָ
הילףָּמ ְצפוןאֹו ְק ָר ֻאהּו ְִּב ְה
ׁשּו דיה' ְְּב ִה ָ
מיטנארִִּד ְר
פסוקאזפון
גלייבן
די גאר שארף זענען די ווערטער פון רבינו אברהם בן הרמב"ם אין זיין ספר
אסאך דעהויבענע מסוגל'דיגע טעג ,דאס אליין איז א זינד וואס וועגט ווי
המספיק לעובדי השם )פ"ח הבטחון( ווי ער ווארנט אהן אויף דעם' ,דער מענטש
וועט קומען די
אריינקומען דעםנישט שוםאויף
מקטרג קייןוואס
גרונד דערקען צוגעגרייט
ביחידות, אייבערשטן מיטןהאט נאר ווייל ער
ווערן,זענען
מיר איבערצואוועגן אנדערע עבירות ,דעריבער איז נישטא קיין אנדערע וועג ווי אזוי
געטוהןפון
תשובההאטמענטש די וואסצודער
זיין אויף רשותטראץ
מקטרג אלעמאל נישט קיין
האבןאז נישט אינצווישן,וויאוןמעןזייןזעהט
ישועת ה', וואס טוהט זיך פארזיכערן אין זיין ארבעט ,אז דאס וועט איהם ברענגען פרנסה,
דורך תשובה.
אייבערשטען ח"ו ,צוליב דעם לטובה ,נאר
לייקענען אין וואגשאהל
פאזיציע פון גייט עס אריין אין די
אינעם
מענטש”.נישט אלעמאל ווערט ער געזונט דעם קריג ,און די בעסטע באשיצונגען געווינט ער די
וואס ער זאגט נאר מיטן מויל אז דער אייבערשטער איז דער וואס מאכט רייך אין
באהאנדלונגען.רמב”ם ,וועט מען זעהן אז עס איז זייער מדויק אין אלעקוקט אריין אין טראץאזדימען און » אין די עשרת ימי תשובה געפונט זיך דער אייבערשטער מיט
ארעם ,וואס מאכט לעבן און טויט ,וואס מאכט קראנק אין געזונט ,אבער אין זיין
) זאגט המלך דוד ווי ישועה, די ברענגט כח אייבערשטענס
זיינע ווערטער .ווי די רמב”ם שרייבט ווי פאלגענד (בהל' תשובה פ”ב)“ :כאטש
תהילים די נאר ווייל
הארץ טראכט ער אז לויט זיינע מעשים וועט ער האבען פרנסה ,און לויט די
אונז -אליין!!!
צען לא
טעג הסוסדייחפץ בגבורת
גוט ,אין איז וגו' לא
אלעמאל לעצבותם צוםומחבש
אייבערשטן געשריי לב
און לשבורי הרופא תשובה וואסג -יז(,
קמז,
ווערט ער
הכהן אזוי צדוק וואספוןטראכט
הרה"ק רבי לויטאוןדיאיינער
ווערטער געזונט,
שענער,האבען
מסבירוועטמעדיצינעןדאס
מען קען
ע"כ. לתשועה" הסוס שקר
צווישן ראש השנה און יום כיפור איז עס נאך אסאך בעסער און עס ווערט גלייך וגו' ירצה האיש בשוקי
ספרהמלך
בים זאגטאיןדוד איהםדעם
אראפ ברענגט איף
אייבערשטען ,און
אותאיןקנ”ט) ווי עס
לייקענט זצ"לווי ער
(צדקת הצדיק גערעכענט
מלובלין
פליכט זיך
וואס דערצו דעם מענטש,רמז
שטארקע פאראדער שטייט דא לשוןוואס
'גלייך' איז שטארקעדינסיון
עכ”ל .פון איז די אנגענומען”,
דאס עסמיינונגען,
שטארק, פאלשע און זיך אפ מיט
פארברייטערט צו,היטןוואס מענטשן
דארט ער דילייגט
פיינט
האבווי
איך און
לא ,ז(קה), תהילים
(מאמר )
דרך
מקטרגיםוויסן
נישט צייט זאל ער תשובהזעלבע
האבן די און אין די
פרנסה ,ימי
די עשרת איןזיין
ארבעטןאזפאר
פריעראוןגעזאגט, באשעפטיגן מיר האבן צו פרעגט ,פארוואס זעען מיר אז מענטשן אייבערשטען'. ווערטער:אין
“ר' צדוק פארזיכער זיך נאר
פאלגענדע וויילדיאיך
מיט
ישועת ה'
יאר ,קענען דורך אדיגאנץ
דאגעגן מענטש,נאר
דעםדי שפייז,איהםברענגעןפון
פלאג תשובה נישט זיין מיה און
צוריקצוהאלטן די קיין כחאז זאכן, געוויסע זאגט,אין
מחזק זיין
וואס טוט יעדער זיךקרחהאון בן צוריקכאפן
יהושע זיך י( אז רבי
און )ב"ב טוהן
גמרא תשובהדער וואס ווילן
שטייט אין
די מקטרגים צוריק האלטן די תשובה ,ביז ווי לאנג דער מענטש ווערט נישט דאך זרה,מיר
און ער האבן
עבודהלכאו'דינטשטערונגען,
און אזוי ווי ער געבןנסיונות
צדקה ,איז שווערע זיינעגאר
אויגן פון פארהוילן מיט
קלאפן זיך אן
זיך
נסיונות”.
רשב"י?? אסאךמיטלויט אויסגעפריווט
אויך « ווען מעג מען טוהן השתדלות מסייעין
השמר לך פן לטהר פרשה'הבא
)טו ,ט( שרייבן ,אז
אין אונזערשטייטחז”ל
אייבערשטן ,ווי
פונעםדי פסוק וואס קלארעעסצוזאג
ארויס פון א לערנט
פונעם
מצב צוערשטצודי ארבעט
שילדערן די באקאנטע משל פאדערט זיךעסאיז די פארשטיין אז
ווערטער, וואסצומיראונזערע לויטראיה "נאך א הימל”.
אלחנן ערקלערט
איהם פון
הגה"ק רבי מיינט 'ע"ז'.
העלפט מען בליעל
רייניגען, אוןזיך
קומטבליעל,
לבבךוואס דבר -עם
איינער יהיה
אותו'
די אין
חפץ שטייט וואס זאגט:
ספרים ,און פריעדיגע אין) די
ברכות לה(: גמרא פארשטיין די
געברענגט לכאורהווערט
טעג ,וואס דארף מען מענטש,הייליגע פון די גמרא וואס
עבודת ווערטער פון די
שטארקן אין נ"א( די
זיין און זיך מחזק וואסערמאן זי"ע הי"ד )קובץ שיעורים ב"ב אות
"ענטפערט ער ,אז ווען א איד קומט זיך
לערנען אז א מענטש דארף זיך ברענגטאונז
זצ”לקומט עס די תורה 'וְ ָא ַס ְפ ָּת ְדגָ נֶ ָך' )דברים אינעם פונקט הויפט די אז ווייסן מיר זרה,ערווייל
עס אויך”. חיים
יא ,יד(
האט געטוהן ביז יעצט ,ערוועקן זיך אסאך עבודהוואס
חרטהצו אויף
עס צו,
גלייכטהאט
ה' ,און
דעןווי זאגט,צוקען
צייט רשב"י צייט ר' ישמעאל,
פארשטעלן פון זאגטזיך וואסאזוי
פלעגט וועלט מנהגצופוןא דער
קעניג לויט אדימשל פירן
"עס איז פארהאן
האט איז ער
עס אז האלט ,אז
טענה דער מענטש
תשובה ,מיטן וואס זיין זרה איז ,דאס
צוריקצוהאלטן פון עבודה
פראבירן הארבקייטוואס
מקטרגים
אזייןפשוטער מענטש ,און אזוי ארומגיין אין די אלע שטעט אונטער זיין קעניגרייך,
ווי געברויכן וועלטליכע מיט פארנעמען זיך דארפן זאל מענטש דער אז א געוויסן כח אינעם ע"ז וואס קען העלפען אדער שעדיגן ח"ו ,דאס זעלבע
איינמאליגע נאכנישט תשובה געטוהן מיט א תשובת המשקל ,ווייל אקעגן זיין
}א{
פארזיךא נישט
'בעל פאררעכענטטאר
השתדלות ,ווייל מען
טוהן ער שוין
דורךווערט
אייבערשטעןאן,
אין פאנגט נאר פארזיכערן
מענטש זיך
אויב דער אויב זייעטזייאיין,
באציען מעןאזוי
וואס ווי זיךצייט
אויף און פירןביים
אנזייען אקערט,
בירגער ווימען
אזוי די וואס בייםדיצייט
נאנט אקערן פון
צו זעהן
אפהאלטונג ביים נישט דא קיין
סאלאנטער זי"ע. עס ר'איזישראל
וואס פון
באקאנט איזדעםטראץ
נסים ,עס פארלאזן אויף
תשובה' ,ווי דאווענען ,נאר מוז זיין ,אז אויב אידן לערנען און
קעניג”. אזוי ,ווען וועט האבען צייט צוזיך צום
נישט קיין
קליינע האבןער מאכט
צוגעגליכן די חז”לוואס טראץ מענטש
זאגט ,אז וועלטהעלפען דידעם
באקאנט וואסאייבערשטען צו
און עס איז ארבעט דאווענען ,וועט זייער
פארטשעפעט מיט און האבן זיך
לערנעןוואס
ווילןבירגער אייבערשטענס
פון די דעםדארט איינע וועלןאיזטוהן
געווען "עס
דאס און , דעגרייכט ער וואס טוהן צו פליכט א
קליינע לאך פון א נאדעל ,ווייל אפי' עס איז זייער קליין איז עסמענטש אויפן השתדלות ,ליגט
טיר צו א ח"ו טאמער נאר ארבעטן, מוזן ניששט וועלן י זי און
קעניגרייך מיט שווערע עבירות ,און אלע מיטלין וואס ער האט געזוכט אנדערע דורך ווערן דיגעטוהן
צו אזייןזינדדי
פאר געווארען
דארף גערעכענט
לאך .אזוי איהםאייביגע אוןאזעסעס איז
בלייבט א אדורך,אסא
טרעפט ביי אבער מען
אדורך און וואס פאר ארבעטען אליין
עצה'געבער'ס זיי מוזן
איהם זיינע וועלן
האבן דעמאלטס
ערפאלג. טוהןאיזרצון ה',
געווען אן נישטווערן אידן וועלן
געראטעוועט צו
ער ווייל געווען איז דאקטער, א ביי היילן זיך געגאנגען
קליינע עפענונג וואס דער מענטש טוהט אויף תשובה .אפי' מען פאדערט נאר איז ער וואס דעם אויף איז
זייערע אז די איינציגסטע לעזונג זיינע וועט זיין ,אויב וועט איהם געלונגען צו
רשב"י ווי אזוי מאכן צו פראבירט האבען אסאך אביי, זאגט פרנסה, געראטן,
אייבערשטען, אויפן נישט און מעשים אייגענע זיינע אויף
א קלייניגקייט ,אבער דער קלייניגקייט דארף זיין א אייביגע זאך וואס האלט פארלאזט נאר זיך האט עס מיט די קעניג אליין ,וואס ער איז א גוטער מענטש ,און ער קען באגנאדיגן
ע"כ. געגאנגען', נישט זיי איז רעדן
דארט".
בלייבט אויף אייביג. פסוקאון
ווי עס שטייט קלאר אין זיך אייבערשטען אז ' ְ ּבזֵ ַעת
געטוהן”.האטפון
וואסדיערגזירה
דאך דא מענטש עס איז
אפגעזעהן פארשטיין,
דארף מעןיעדן
"לויט דער רמב"ן ,איז די בטחון זיך אינגאנצען ארויף ווארפען אויפן נישט אוןמען דארף
פארשטעלט אז
זיך זאגט רשב"י וויאזוי ַא ּ ֶפ ָ
לעבן!!! ארומגעגאנגען קעניגאוןהאט
)בראשיתדיג ,יט(, ֹאכַ לדילֶ ֶחם'
מאל וואס "איינע ּתפון
יך
גמרא פון איין די ער פרט
טייטשט יעדן
א ווי השתדלות,אין
אזוי שום אלוקית מציאת דעם קיין
איינווארצלןמאכען
אייבערשטען ,אהן » אנדערע.
האט גענעכטיגט ביי נישט קיין דורך קעניג
ווערןאז די איזעס געטוהן
אויסגעקומען ווייל ארבעטען,
שטעט, אין די
ערוועקונגאיז
צו לרפא .אז עס רשות לרופא
כללית'דיגע אט דישניתן מכאןאיז דארפן ַר ּ ֵפא )שמות כא,
אריינטראכטן,יט(,וואס מיר' ,וְ ַר ּפֹא יְ )און
ב"ק פה(.
שטייט
וואסוועג ווי צו רשב"י
טרעפן א אזויפון
מעשהאנדערע ווי
האט געזוכט וואסמיט אערקלערן,חברה'מאן,קען מען תשובה
אונזער די ווי
אנדערע
פאר דער מענטש דאס איז
איינעם. דאקטערפוןצואהיילן.
יעדעם פארפאדערט מען ערלויבעניש
תשובה וואס געגעבן געווארען פאר
קעניג,אהאט
דערגעווען
עס איז
דאס" :איז
דעראזמדרש דערציילט
וויסענדיג נישטאבערכח(
קעניג,בראשיתצום שמעוני מדרש )
רעדןילקוט איןצואזוי
מצוהאיז
פון מענטש וואס
דער אויף די אבער
שרייבט בטחון,ער
תשובהפוןה”ד) ווי
מהלכותדרגה
(פ”גא הויכע רמב"םאין
נאך נישט וואס האלט
טרעפן אין פראבלעם”.זוכה געווען
מיר זייןהאבען נישט פוןזיי
גערעדטאון
גארנישט צען יאר
געלעבט צוזאמען ער האבען פאלק וואס
פארשטייט זיך
תקיעתאיןשופר ווי פאלגענד“ :כאטשיג אז תקיעת שופר ראש השנה איז א גזירת
איז זעלבע די דאקטער, א ביי זוכן צו וואס נישט האט ער הבטחון, מדת גאנץ
צו קיין קינדער ,זענען זיי געקומען צו ר' שמעון ,און געזאגט פאר ר' שמעון אז זיי
שפייז ,נאר זיך אייךזיין
וועקטאויף
ארבעטן נישט מענטשווידארף "מען קען זיך פארשטעלן וואספארא צער האט דער מענשט געהאט הערענדיג
שלאפעדיגע אויף זאגט, איינער אזאא רמז, פרנסה,איןאזדעםהכתוב,בייאיז דא אויך
ווילן זיך אפטיילן ,האט זיי ר' שמעון געזאגט ,אזוי ווי ביי די חתונה האבען ענק
בערשטען". איי אויפן אינגאנצען צומארגענס ,אז זיין נעכטיגער גאסט איז געווען נישט מער און נישט ווייניגער
פארלאזן
פון שלאף ,און די וואס שלאפן טיף וועקט אייך אויף פון צוגעגרייט א גיטע סעודה לכבוד די חתונה ,זאלן אייך אויך צוגרייטן א גיטע
טאר א הלבבות, חובות
דער קעניג אליין .ער האט זיך נישט געקענט בארואיגן און
און מעשים, אייערע דערנאך לויטזוכט אפילו און
טיפעאזשלאף,אייער וויסן
"אבער מען דארף צו סעודה לכבוד די גט ,זענען זיי געגאנגען די פארפאלק און
השתדלות פארמערן ווי מער פארלוירן און נישט ווערן
האט זיך געגעסן די געזונט ,ווי אזוי ער האט פארפאסט
באשעפער וכו'”. געדענקט אייער תשובה ,און מענטשטוהט זענען אמת’ן “...אין צוגעגרייט א סעודה מיט עסען אין טרינקן און געמאכט א יום
זייער שטארק אזא געלעגנהייט ,ווי ער וואלט געקענט ארויס ריין פון
עפשטיין אפ חיים שוואכט ר'
השתדלות די גאון
געהערט בשם האבצופילאיך ווייל
פרנסה,אויף און טוב ,און אזוי ווי זיי האבען זיך אנגעטרינקען מיט אסאך וויין,
אלע זיינע פראבלעמען”.
ווערטער פון רמב”ם ,אז חוץ די אמונה ובטחון פון דעם מענטש".
זצ"ל אז ער איז מדייק אין די האט דער מאן זיך אנגערופען צו זיין ווייב ,קענסט נעמען די אלע טאקע גאר
מעשים,וואס
אפיקורסים מינים און ליידער איינערצו די
עס טראגן און פון
צער שטוב,מיין פון
געפיל דיר פון גלוסטדער עס איז אויבוואסדאס אלעס"נו,
איז שלעכטע אויף די ביי דיתשובה זעהטפון
עבודה ווידימען"פון
וויילרעדן
דאס וועלט ,און
באשעפער', פירט די אז ער
אייער אייבערשטען
'געדענקט נישט אין
עבודה פון דא אןאיינשטיין דער חשובע ארגעניזאציעס גלייבן מדרש ,נאך וואסקעניג גייט עלטערן ,אז דער
דערציילט די דיינע געוויסט פון נישט האט וואס
שטוב
שטערענעס, עפענונגזוןצואון די
געפערט דורך די ווערט אייןאאז עס מיט וואס
בעט איינער
דער פון
גענומען צער
ווייב דידי זיין
האט דארף גרויס
איינגעשלאפען, ווי איהם,
איז מאן ביי
אין תשובה .ווייל עצה און אן גרויסע זזיךאיז
איינעם וועט זיי
אזויפיל יעדעם אז דאסממינעדיג השתדלות,
אויף א אריבער זייער
פארמערןדאך זיי טוהן
אמת'ן גייען טוהן און זיך, פאר פון דער
שטוב אז
צום פאראויס
אריבערגעטראגן פון געווען
עס און מודיע איהם
אינערווענדיג, האט
מאן מעט
דער
וואס דאס נאר מאכען מאמינים בני מאמינים אבער ן, העלפע ער מיט זיין
אויפגעוועקט, און זיך
איהם,האטדער מאןאיינשטיין ביי
נאכדעם וואס קומען קעניג גייט
עלטערן, איר
צרות און יסורים ,און דאס אליין דארף קענען מעורר מעשה געוואלדיגע
גלייבן זיי און געלעגנהייט די ארויסגעלאזט
זעהט ער אז ער געפונט זיך אין הויז פון אירע עלטערן ,פרעגט האט נארישקייט גרויס
של מעשים רבונו
האט מיטן אין די
אויךער
קשראוןוואס מענטש, פארן פונעם
מענטש די פאדערט זיך
זיין
זיין אז נעמטקעןמחלוקת איינבעטן
עלטערן? איךאוןמיטזיךדיינעקעניג,
צום האב אויסצורעדן וואס
וואס טו איך דא, 'פארגעסן' זיך
ער איר
אן אלעס עכ"ל.אוןדערמען
נישט, אייבערשטען".
פוןמען כאפט קומטנארעולם,אז עס
איהם ”.געזאגט אז איך קען חסד ,אבער מיט דעם
ר"י. און רשב"י פון מחלוקת אינעם אהן זיך הענגט עס האס טמיר די ביי לעבןגעעטפערט,
האט זי איהם אויף זיין
מיט א נאטורליכקייט ,אן טראכטן אז דער אייבערשטער
טענ'ס טראגן צו מיין טאדעםאוןגרויסן ממחיש וויל
גיטע זאך איך וועלכע נעמען
איז איהם מעורר מיט דעם .דעריבער דורך די עבודה פון קיין אלעמען ,די אמת’ע אונטערשייד
נישט האב איך 'ווייל גענומען דיר
משל איז
איך האב
דער "אט
שטוב,
?? ברווח פרנסה האבען
'געדענקן אייער באשעפער' וועט דער מענטש זיך כאפן צו אויף עצה די איז וואס « תשובה, ימי עשרת און יאר גאנץ א צווישן צייטן די אין
דיר אליין'. וואסווי
בעסערע זאך
שמיטה ויובל(,
איהם, רמב"ם ז"ל )סוף
אייבעשטערהל'שיקט אין דער וואסגעפסקנ'ט
ווערט סימנים
אויף אלע עס שומרים פון כלל ישראל זיך מאכט און קומט אייבערשטער דער דעם מיט
טייל אין
טוהן. באקומען קיין
תשובה נישט איהם און האבען שבט לוי
צוריקקערן צו ארום זיך פארוואס
און אזויוז"ל' : אזוי און
רשב"י,
צו און געגאנגען
מעלה, פמליא של גאנצעצוריק פארפאלק איד אן די זענען די
טרעפן צום
ה' ,זיי
זיך וואס
עבודתדערפאר,
כללי אין שבטים,
אלעבאופן מיט עצה צוזאמען
גרויסע ישראל
דאס איז א ארץ און
אינגעלייט די זענען און אויפגעשטאנען
וועט תשובה זיין רשב"י
אז איז
פארזיכערט געשיכטע,
מענטש די
דער פארציילט
ארום איז
באשעפער ,דעריבער א מיט געווארען געהאלפען זענען זיי און
אנגענומען ווערן ,אויב וועט ער זיך נאר אויסבעטן פון זיי אויף געדאווענט
אייבערשטן, דינעןצו דילעבן מיטן אפגעשייד צו
ענינים. צו געווארען
דערהייבן אין אלע זענען
וואס זיצן און לערנען
זענען אפגעשייד פון זיך באשעפטיגן מיט די וועלטליכע עקרות
די העלפען אפילו
אריבערגיין וועטכח צו
נישט לויזן האבען אהארץ ,אוןפוןצדיקים טיפענישווייל
קינד,
און פארשטיין און געדענקן אז דער אייבערשטער קוקט
המקדש ווי אוןביתפרטאיןיעדעטייל זייערע באקומען איהםהאבען זיך און
זאכען, ווערטער ודם
מאדאך א בשר ק"ופון די
תוכן איז די
דאך א דאאיז ביזעס גארנישט”,
מדרש, ענדיגט דיצייט מיט
צייט, אין יעדע
ָ
אויף א
ָ
אויף אונז, און בייטאג תורה דרך'. 'בים ספר פונעם
אייבערשטן.כ( .און ווען
פונעםך' )במדבר יח,געפירטך וְ נַ ֲחלָ ְת
ווערט' ֲאנִ י ֶחלְ ְק
אין פסוק, אלעסשטייט עס און וואס דורך דעם וואס ער זאגט ,איך האב נישט קיין בעסערע
האט געקענט
אנדערש, גאנצעלוילעבןצו שבט געבוירןזיין
וואס ווערט איינער אזוי,
נאר לעבט מענטש אנישט ביינאכט”... און ישועה
די אויסגעפוילט די
פארשטענדליך שויןהאט
זייער ווי דיר,
וועלט איזאויפן דעם
זאך לויטאון
גלוסט
ער וואסאןזייןצוהארץ
פילן אז פאנגט ער איד יעדער נארזיך, טוישןגעווען, זיינע זוכה
תפילות אין דעם ווארטען וואס
אייבערשטער קינדערדעראידישע ק"ו
וויבאלד געווארען,
אז רמב”ם, געהאלפען זענען
אויבנדערמאנטע
אפצושיידן פון אלע אייבערשטן. צוגעגרייט זיך
רעדטאיזממש מיטן איהם אין זיין גייסט געלעגנהייטאז זיי
אויס יעדן טאג שרייען
האט א אוןאוןמען
ישועת ה'
צו אונז,נאנטאויףזיךלאנג
געפונטאזוי
שוין
די ווי וועלט אויפן זאך בעסערע קיין נישט האבען
געפעדערטאיזא
אלעמאלצו וואס ער גלייכען וועג אויפןהאבן גיין זיי
זאכן,וויאוןאזוי אסאך, וועלטליכע
און אין חז”ל זעען מיר תשובה צו טוהן גרינגערהייט ,איז אוודאי א גרויסע חרון אף אויף א איד וואס
וואס יאך די זיך פון אראפ ווארפט און געווארען, באשאפען תשובה.ווערן' ,ע"כ.
טוהט נישט געהאלפען רעכט זיי זאלן
געלענגהייט און איז די זיכער
ארויס לאזטאייבערשטער,
תפילה פאר א יעדע זאך וואס זיי האבן געטוהן ,ווייל זיי האבן געלעבט מיטן
ווערט געהייליגט
אייבערשטן, מענטשפונעםגעדענקט האבןאזא מיט זיי, זיך זיי
שריט, רעכענען
טריט און מענטשן
אייבערשטן אויף יעדע מיט די מדרש קען מען פארענטפערן די ווערטער פון
דערהויבענער.אויף
און איז זיין טייל באשעפער די אין און הקדשים, בקודש תשובה!!
כללית'דיגע ארבעטען
מענטש טאר נישט תשובהאאון א
רשב"י אז פרטית'דיגע »א
רשב"י ,ווען זאגט
אזוי ארום איז זייער גאנצע עבודה געווען העכער
שטענדיג ".עכ"ל. דאס איז דאס וואס דאס איזזאך אזדאווענען, לערנעןא און
געוויסע נישט אויף
אנטייטלןוועט ער אינדערש און
וויסן ,זאגןווייל
צו
ראטעוועןזיך
וואס א איד איז, לעבן פאר זענען די 'חברים'וועג צו און בעסטע 'הצלה' דאס
'שומרים'רמב"ם אז
נישט אונז דער»לערנט תורה,
פון נישטזייןאיז מבטל
דאס יעצטיגע צוטעג,
וועטדיער קומען ארבעטאין
פון אונזדורך די
פאדערט פארדאכט אז
אייבערשטער נאר אלס דער
אינגאנצען איבערגעבן זיין לייב אין גייסט אויף צו דינען דעם אייבערשטען ,און אנדערש אונז!!...
זאלן קענעןארבעטען,
חכמים וואסאינגאנצען נישט
מען און קיין קיין זאל
נביאים בעסער נישט געזאגט
מירערהאבן האטדערפאראון
מעגליך,
זאךאזוואס ער ער
פון ווייסט
פאדערט מוח און
און קאפ
וויל זיין
אייבערשטעראבער פיזיש
דער נאר
אז ארבעט
קלאר איז מענטש
עס אבער א ווען אבער
באטאנען. איז
דאס
חכמים אייציגערה”ז),
זייןחגיגה פ”א וועלט ,ביז
וירושלמי פתיחתא ב' פון דער שטערונגען
(איכ”ר אלע געשריבן שטייט אוועקטרייבן
אין מדרש
אייבערשטער איהם דער אנדערע אלע און ה פרנס זיין ברענגט וואס דער איז ער נישט אז קלארעהייט
שטאט. 'היטער'ס' פון וועט די
צו אונז דעמאלטס ה' ,ברענגט ערפילן רצון
געזאגט, זיין נאר
שטאט ,און ארייןזאל
אין א פארמאגטאונז אז מיר זאלן זיך ערוועקן און תשובה טוהן ,און יעדער איינער דארף זיך זענען
השתדלות. שום קיין אהן באדארף ער וואס אלעס צושיקן געברויכן ,און ער שרייט אויס 'באשעפער ,איך האב נישט קיין בעסערע זאך פון
אליין אויפפאדערן און פרעגן וואס וויל דער אייבערשטער פון איהם ,לויט זיין איז מען געגאנגען און געברענגט פאר זיי די הויפט פון די שומרים און די
בזעת אפך פסוק ' מאכן ,אויפן אלע געברויכן ,און ער מיט זיינע
עבודת ה'. ווערןאין
שטאפל אלפעןגעהאון
זיכערמצב דיר' ,אזיין מענטש וועט
פרטית'דיגע
האט שטאט. חרוב די וואס בשלח( משהדי)בפרשת זענען ישמח ספה"ק זיי
שטייטזייאיןגעזאגט, ווי
מיליטער.עסהאבן
האבןאויך
שטאט .קען
אבער לחם וואסברויט, גשמיות'דיגע וועט נישט צוקומען צו מבטל זיין פון די תורה ,ווייל דאס איז זיין לעבן ,וועט
זיי היטן די לחם זענען די מעןווער מיינטאזוי
פשוט אויב
געפרעגט, תאכלזיילחם'.אבער מיט דעם אלעם איז דא כללית'דיגע חוב פון זיך מחזק זיין און זיך מען
בעליאוןתלמוד וואס אלו
סופרים לחם
חכמיםיד(.אוןכל משען די דרשנ'ט גמרא דאס די
'תורה' ,ווי מיינען אויך רשב"י האלטען אז אזיין איינער קען ארבעטען.
חזר'ן לערנען תלמידי )חגיגה זענען געענטפערט, מתעורר זיין צו תשובה ,וואס דאס וועט דינען אלץ א טיר'ל זיך צו דערהייבן
גשמיות'דיגע ברויט דארף מען און ביינאכט. בייטאג ווי
תורהאון אזוי בלחמי, לחמו די
און היטןשנאמר )משלי ט ,ה( לכו נאך מער ,אזוי ווי חז”ל הק' זאגן (שהש”ר פ”ה ,ג) “האט דער אייבערשטער
זיך פאדערט תורה פארשטיין צו אויך אזוי גרייט, ווערט עס ביזע פלאגן אסאך אזוי פון תשובה, רמב"ן??
איין טירמירמיטן הלבבות
חובותעפענט מיינע בעל
קינדער, זיך דער קריגן
אידן, וואס די
אין פאר «
געזאגט
און דאס איז א חלק פון די בלבול און טעותים פון די וועלט .מען זאגט און
אויסטוישן זיין
'מתעסקים' מענטש קען
'ידידים' און 'חברים', 'הצלה',אז א דער פסוק ב"ה זאגט
'שומרים', פלאגעניש,
'מיר האבן טראכט און
אסאך מיה זיך מען וואסקריגן
גרויסע טירןאז זיי
עפענען ר"י
רשב"י מיט וועלפוןאייך
מחלוקת
און איךנאדל,דער
ערקלערן מעןפון א שפיץ נאךאקען
גרויס ווי
תורה, אין פלאגעניש אויף ברויט, מאכן
אד"ג .און אין אמת'ן זענען די אלע טאקע גאר חשובע ארגעניזאציעס פאר זיך,צו האט ער וואס שווייס און פלאגעניש ישראל אבן ספר אינעם ערקלערט
אריין”. ווערט
דארט עס
גייען ווי הבטחון,
וועגענער מדת פון אופן אינעם
און דורכדעם וועט איהם אויך גארנישט פעהלן פון גשמיות ,ווי דער משנה זאגט מדת אין " : שרייבט ער ווי , זצ"ל סלנטר ישראל רבי הצדיק הגאון פון )דרש ג(
און די טעם פון דעם איז ,ווייל תשובה צו טוהן אויף אן אופן וואס מען זאל אין און טוהן געוואלדיגע מעשה חסד ,אבער מיט דעם אלעמען ,די אמת'ע שומרים
אין מסכת אבות )פ"ג מ"ו( דער וואס נעמט אויף זיך די יאך פון תורה נעמט מען
און וועג פון כלל ישראל זענען די אינגעלייט וואס זיצן און לערנען תורה בייטאג אוןדידער
גרינגע הלבבות,פון
איז נישט חובות
מענטש, אנדערעפונעם
דער וועג וועגן,אן
ערליי אויף
צוויי ווערן הבטחון איז דא
איבערגעדרייט אמת'ן
אראפ פון איהם די עול מלכות ודרך ארץ. פונעם רמב"ן .לויט די חובות הלבבות )אין שער הבטחון פרק ד'( ,דארף דער מענטש
ביינאכט .און ווי מער א מענטש עבודות ,עס פארדערט פון דעם מענטש א לאנגעפארצויגענע ארבעט .אבער
}ב{
