gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

מוציא לאור: הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish

שבוע: האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת האזינו תשפ "ו לפ"ק‬ ‫בסעודת ברית מילה של בן הר"ר צבי איצקאוויטש הי"ו‬ ‫עש"ק פרשת האזינו תשפ"ו לפ"ק‬ ‫געלונגען‪ ,‬און ער האט נישט געדארפט מורא האבן‬ ‫קודם וויל איך צוגעבן צו די ווערטער וואס מען‬ ‫אפשר וועט ער צוקומען צו א קלקול‪.‬‬ ‫האט פריער געהערט‪ ,‬ווי אזוי אברהם אבינו האט זיך‬ ‫געקענט מל'ן יום כיפור‪ ,‬מען טאר דאך נישט מאכן‬ ‫*‬ ‫קיין ברית די ערשטע מאל אין יום כיפור (שו"ע או"ח‬ ‫עס שטייט אין מדרש (ויק"ר כא‪-‬ו)‪ ,‬בזאת יבא אהרן‬ ‫סימן שלא‪-‬י)‪ .‬עס איז מסתבר צו זאגן‪ ,‬אז א ציווי וואס‬ ‫אל הקודש (ויקרא טז‪-‬ג)‪ ,‬מיט חבילות חבילות של‬ ‫קומט פונעם אייבערשטען‪ ,‬איז מאתו לא תצא‬ ‫מצוות איז אהרן אריינגעגאנגען טון די עבודה יום‬ ‫הרעות (איכה ג‪-‬לח)‪ .‬ווען דער אייבערשטער הייסט‬ ‫הקדוש‪ .‬און דער מדרש רעכנט אויס אפשר צען‬ ‫פאר א מענטש ער זאל טון א זאך‪ ,‬אויב עס קומט‬ ‫מצוות וואס ווערן אנגערופן מיטן נאמען זאת‪ .‬תורה‪,‬‬ ‫פונעם דיבור פונעם אייבערשטען אליין‪ ,‬איז נישט‬ ‫זאת התורה (דברים ד ‪-‬מד)‪ .‬מילה‪ ,‬זאת בריתי (ישעיה נט ‪-‬‬ ‫שייך אז עס זאל ארויסקומען דערפון א מכשול‪ .‬דער‬ ‫כא)‪ .‬און נאך מערערע מצוות וואס הייסן זאת‪ .‬ווען‬ ‫אייבערשטער האט געהייסן פאר אברהם אבינו אז‬ ‫אהרן איז אריינגעגאנגען אל הקודש‪ ,‬האט ער דאך‬ ‫ער זאל זיך מל'ן‪ ,‬וואס איז דער חשש‪ ,‬אז עס וועט‬ ‫געדארפט מכפר זיין אויף כלל ישראל‪ ,‬האט ער‬ ‫זיין א מכשול? אין הקדוש ברוך הוא בא בטרוניא עם‬ ‫מיטגענומען חבילות חבילות של מצוות‪ ,‬וואס יודען‬ ‫בריותיו (עבודה זרה ג‪ ,).‬אז דער באשעפער הייסט אים‪,‬‬ ‫טוען אזויפיל מצוות‪ ,‬און מצוות ווערן אנגערופן‬ ‫וועט ער זיכער קענען‪.‬‬ ‫זאת‪ .‬מיט דעם איז ער אריינגעגאנגען טון די עבודה‬ ‫אין קדשי קדשים‪.‬‬ ‫צווייטנס‪ ,‬אין מדרש (הובא ברש"י בראשית יז ‪-‬כד)‬ ‫שטייט‪ ,‬וכרות עמו הברית (נחמיה ט‪-‬ח)‪ ,‬דער‬ ‫איך האב געהערט אמאל פון מיין פעטער‪ ,‬דער‬ ‫אייבערשטער האט מסייע געווען פאר אברהם אבינו‬ ‫קאטמונ'ער רב זכרונו לברכה‪ ,‬אז ער איז געווען ביים‬ ‫צו מל'ן‪ .‬וכרות עמו‪ ,‬דער באשעפער האט צוזאמען‬ ‫טיש פונעם סאטמארער רב זכותו יגן עלינו‪ ,‬ערב יום‬ ‫מיט אים‪ ,‬כורת געווען דעם ברית‪ .‬האט ער דאך‬ ‫הקדוש אין די יו"ד יארן‪ .‬און ער האט זיך געשטעלט‬ ‫געהאט א גוטן עומד על גבו‪ ,‬דעם אייבערשטען‪ .‬אז‬ ‫אויף דעם מדרש פון בזאת יבא אהרן אל הקודש‪ .‬און‬ ‫דער באשעפער איז דארט‪ ,‬וועט זיכער די ברית‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫ישראל וויינשטאק הי"ו‬ ‫אנכי‬ ‫שנה‬ ‫מוה"ר‬ ‫משה רבינו זאגט זיי‪ ,‬בן מאה ועשרים‬ ‫ידידינו‬ ‫הוצאת הגליון לזכות הרבים‬ ‫כלכלאיז‬ ‫היום‪ ,‬זאגט רש"י‪ ,‬היום מלאו ימי ושנותי‪,‬אשר‬ ‫היינט‬ ‫לזכרון נשמתו הטהורה של כ"ק מרן רבינו עזריאל יהודה ב"ר יעקב זצוק"ל אב"ד ור"מ דקהלתינו הק'‬ ‫נסתלק בשמי מרום ביום א' דראש השנה תשנ"ב לפ"ק ‪ -‬ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫פרשת האזינו‬ ‫האזינו תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~א~‬ ‫שיחות ודברות‬ ‫ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫טובים וואס ער טוט‪ ,‬אז ער זאל עס קענען טון‬ ‫ער האט געזאגט‪ ,‬ווען אהרן האט אריינגעברענגט‬ ‫בקדושה‪ .‬און דאס ווענדט זיך אין ברית מילה‪ .‬עס‬ ‫חבילות של מצוות‪ ,‬האט ער נאר געקענט‬ ‫שטייט אין דברי יואל‪ ,‬ער האט עס אמאל געזאגט‬ ‫אריינברענגען אזעלכע מצוות וואס א יוד האט‬ ‫שמחת תורה ביי די הקפות‪ ,‬יסוד צדיק בשבעה נעלם‬ ‫געטון בלתי לה' לבדו‪ ,‬עס איז נישט געווען דערין‬ ‫(פיוט א‪-‬ל מסתתר)‪ .‬עס איז דא זיבן מדות‪ .‬חסד‪ ,‬גבורה‬ ‫קיין אנדערע זייטיגע כוונות‪ .‬ווען א מענטש טוט א‬ ‫און אזוי ווייטער‪ .‬יסוד איז איינע פון די מדות‪ .‬יעדע‬ ‫מצוה פארן אייבערשטען אן קיין שום זייטיגע פניות‪,‬‬ ‫מדה פאר זיך‪ ,‬איז נישט פארבינדן מיט קיין צווייטע‬ ‫איז די מצוה 'זאת'‪ ,‬עס איז נאר די מצוה אליין‪ .‬אויב‬ ‫מדה‪ .‬חסד‪ ,‬ער קען זיין א בעל חסד‪ ,‬אפילו ער טוט‬ ‫מען האט אינזין שכר‪ ,‬געלט‪ ,‬כבוד‪ ,‬וכדומה‪ ,‬איז דאך‬ ‫נישט אנדערע זאכן‪ .‬ער קען דינען דעם‬ ‫שוין נישט די מצוה אליין‪ ,‬עס איז שוין אויסגעמישט‬ ‫אייבערשטען מיט גבורה‪ ,‬אפילו ער טוט נישט‬ ‫אנדערע זאכן אויך‪ .‬ווען ער איז אריינגעגאנגען מיט‬ ‫עפעס אנדערש‪ .‬די מדה פון יסוד‪ ,‬דאס איז בשבעה‬ ‫חבילות של מצוות‪' ,‬בזאת' יבא אהרן אל הקודש‪ ,‬נאר‬ ‫נעלם‪ .‬עס איז נישט דא קיין שום מדה וואס זאל‬ ‫מיט אזעלכע מצוות וואס ווערן אנגערופן 'זאת'‪,‬‬ ‫קענען זיין אויסגעארבעט‪ ,‬אויב עס פעלט די מדה‬ ‫וואס איז נאר די מצוה אליין‪ ,‬עס איז נישט דא עפעס‬ ‫פון יסוד‪ .‬די מדה פון יסוד איז נישט נאר א מדה‬ ‫אנדערש דערין‪ ,‬די סארט חבילות של מצוות האט‬ ‫וואס איז פאר זיך‪ .‬יסוד צדיק‪ ,‬דאס איז בשבעה‬ ‫ער געקענט אריינברענגען‪.‬‬ ‫נעלם‪ ,‬דאס איז נעלם מיט אלע זיבן מדות‪ .‬מען קען‬ ‫נישט רעכענען די מדה‪ ,‬נאר אז מען איז מקיים מצות‬ ‫עס קען אפשר זיין פארוואס מצות מילה ווערט‬ ‫מילה ווי עס דארף צו זיין‪ .‬ווייל קדושת המילה‪ ,‬דאס‬ ‫אנגערופן 'זאת'‪ .‬יעדע מצוה איז א מצוה וואס איז‬ ‫טוט באגלייטן דעם מענטש אין אלע ענינים וואס ער‬ ‫פארבונדן פאר זיך אליין‪ ,‬עס איז נישט פארבונדן‬ ‫דארף צו טון‪.‬‬ ‫מיט אנדערע מצוות‪ .‬א משל‪ ,‬ווען א מענטש זיצט‬ ‫אין די סוכה‪ ,‬ער איז מקיים מצות סוכה ווען ער‬ ‫'זאת' איז א ז'‪ ,‬מיט אן א'‪ ,‬מיט א ת'‪ .‬ז' ווייזט אויף‬ ‫זיצט‪ ,‬ווען ער איז אינדרויסן איז ער נישט מקיים‬ ‫מצות מילה‪ ,‬וואס איז בשבעה נעלם‪ .‬מצות מילה איז‬ ‫מצות סוכה‪ .‬די מצוה איז נישט פארבונדן‪ ,‬עס איז‬ ‫נישט נאר א זאך פאר זיך אליין‪ ,‬יסוד צדיק דאס איז‬ ‫נישט צוגעטשעפעט צו אנדערע מצוות‪ .‬ער טוט אן‬ ‫בשבעה נעלם‪ .‬אין אלע זיבן מדות וואס דער מענטש‬ ‫תפילין‪ ,‬די מצוה איז נישט צוגעבינדן צו עפעס‬ ‫האט‪ ,‬וואס אין דעם איז תלוי אלע פעולות פונעם‬ ‫אנדערש‪ .‬מצות מילה איז נישט אזוי‪ .‬מצות מילה איז‬ ‫מענטש‪ ,‬ליגט דארט די מצוה פון מילה‪ .‬א' מיט ת'‬ ‫צוגעבינדן צו אנדערע מצוות אויך‪ .‬איינס‪ ,‬עס‬ ‫דאס גייט ארויף אויף די תורה‪ ,‬די תורה איז נארגת‬ ‫שטייט אין מדרש (תנחומא משפטים ה)‪ ,‬אז מען קען‬ ‫פון כ"ב אותיות פון א' ביז ת'‪ .‬בזאת יבא אהרן אל‬ ‫נישט משיג זיין קיין תורה‪ ,‬אויב מען האט זיך נישט‬ ‫הקודש‪ ,‬מיט די מצוה פון מילה וואס איז זאת בריתי‪.‬‬ ‫גע'מל'ט‪ .‬א גוי קען נישט משיג זיין קיין תורה‪ .‬עס‬ ‫די מצוה פון מילה‪ ,‬דאס טוט ארומנעמען אלע זיבן‬ ‫איז אן אריכות אין מדרש‪ ,‬דער דעת זקנים מבעלי‬ ‫מדות פונעם מענטש‪ ,‬און עס גיט דעם כח אז מען‬ ‫התוספות ברענגט עס צו‪ ,‬אז אונקלוס איז געגאנגען‬ ‫זאל קענען עוסק זיין בתורה‪.‬‬ ‫זיך מגייר זיין‪ ,‬האט אים דער מלך געפרעגט‪,‬‬ ‫פארוואס האסטו זיך געדארפט מל'ן? האט ער‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן‪ ,‬אז די קדושה זאל‬ ‫געזאגט‪ ,‬ווייל אויב נישט‪ ,‬קען מען נישט פארשטיין‬ ‫באגלייטן דאס קינד שפעטער אויך‪ ,‬סיי אין השגת‬ ‫קיין תורה‪ .‬מגיד דבריו ליעקב (תהלים קמז‪-‬יט)‪ ,‬ווען‬ ‫התורה‪ ,‬און סיי אין אלע מדות וואס מען דארף צו‬ ‫איינער איז נימול אזוי ווי יעקב‪ ,‬לא עשה כן לכל גוי‪,‬‬ ‫האבן‪ ,‬מען זאל אים מגדל זיין לתורה ולחופה‬ ‫ומשפטים בל ידעום‪ .‬קומט אויס מילה איז נישט א‬ ‫ולמעשים טובים‪ ,‬מתוך נחת‪ .‬דער אייבערשטער‬ ‫מצוה וואס איז די מצוה אליין‪ ,‬עס איז פארבונדן‪ ,‬כדי‬ ‫האט געהאלפן פאר הערשי‪ ,‬ער האט מכניס געווען‬ ‫מען זאל קענען פארשטיין די תורה‪ ,‬דארף מען זיין‬ ‫זיין קינד בבריתו של אברהם אבינו אין די טעג פון‬ ‫גע'מל'ט‪.‬‬ ‫סוכות‪ ,‬ווייל דעמאלטס ביזטו מזכה אסאך יודען‪,‬‬ ‫מיט די מצוה פון סוכה‪ ,‬האט מען דיר באצאלט‪ ,‬אז‬ ‫מצות מילה איז דאך‪ ,‬אז די קדושה פון מילה‬ ‫דו זאלסט קענען מכניס זיין דיין קינד אויך אין די‬ ‫באגלייט שפעטער דעם מענטש‪ .‬און די קדושה טוט‬ ‫טעג‪ .‬זאל דער באשעפער העלפן‪ ,‬מיר זאל קענען‬ ‫אויך באגלייטן דעם מענטש אין אלע זיינע מעשים‬ ‫פרשת האזינו תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אלע יודישע שטובער‪ ,‬און מיר זאלן זוכה זיין אקעגן‬ ‫אלע מקיים זיין די מצוה סוכה מתוך שמחה וטוב‬ ‫צו גיין משיח צדקנו‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫לבב‪ .‬עס איז זמן שמחתינו‪ ,‬עס זאל זיין שמחות אין‬ ‫דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית‬ ‫פרשת האזינו תשפ"ו לפ"ק‬ ‫עס דערקענט זיך נישט אז מען האט זיי מחנך‬ ‫די וואך איז זייער א חשוב'ע פרשה‪ ,‬די פרשה פון‬ ‫געווען‪' .‬אמון' איז טייטש‪ ,‬לויט רש"י‪ ,‬א לשון פון ויהי‬ ‫האזינו‪ ,‬שירת האזינו‪ .‬לויט אטייל ראשונים‪ ,‬איז די‬ ‫אומן (אסתר ב‪-‬ז)‪ ,‬א לשון פון חינוך‪ ,‬מחנך זיין‪ .‬אין‬ ‫מצוה פון כתיבת ספר תורה‪ ,‬ועתה כתבו לכם את‬ ‫גידולי ניכרים בהם‪ ,‬מען דערקענט נישט אז דאס‬ ‫השירה הזאת (דברים לא‪-‬יט)‪ ,‬אז יעדער יוד איז מחויב‬ ‫זענען מיינע גידולים‪ ,‬כי הוריתים דרך טובה‪ ,‬איך‬ ‫צו שרייבן א ספר תורה‪ ,‬איז עס נאר כדי ער זאל‬ ‫האב זיי געוויזן דעם ריכטיגן וועג צו גיין‪ ,‬וסרו מהם‪,‬‬ ‫האבן די שירת האזינו פאר זיך‪ .‬וועגן דעם דארף מען‬ ‫און זיי זענען אוועקגעגאנגען‪.‬‬ ‫שרייבן א גאנצע ספר תורה‪ ,‬ווייל מען קען נישט‬ ‫שרייבן קיין פרשיות פרשיות‪ .‬אבער די עיקר נקודה‬ ‫די לשון פון פסוק איז לכאורה שלא על הסדר‪ .‬ער‬ ‫פון כתיבת ספר תורה איז‪ ,‬כדי יעדער זאל האבן פאר‬ ‫הייבט אן ויאמר‪ ,‬און ער האט געזאגט‪ ,‬אסתירה פני‬ ‫זיך די פרשה פון האזינו‪ - .‬ביי יעדן קרבן אין בית‬ ‫מהם‪ ,‬איך ווע ל נישט קוקן אויף זיי‪ .‬און תיכף זאגט‬ ‫המקדש‪ ,‬האט מען געזאגט שירה‪ ,‬השיר שהלוים היו‬ ‫ער‪ ,‬אראה מה אחריתם‪ ,‬איז דאך יא דא א ראיה‪ .‬ער‬ ‫אומרים בבית המקדש (תמיד ז‪-‬ד)‪ .‬שבת איז געווען א‬ ‫וואלט געדארפט זאגן פארקערט‪ ,‬אראה מה‬ ‫קרבן מוסף‪ ,‬איז אויך געווען אן עקסטערע שיר מער‬ ‫אחריתם‪ ,‬איך וויל זעהן וואס עס וועט זיך ענדיגן‪,‬‬ ‫ווי אלע אנדערע טעג‪ .‬מען האט איינגעטיילט די‬ ‫און אסתירה פני מהם‪ ,‬איך וועל זיין אין א הסתר‬ ‫שירה פון האזינו לויטן סדר פון הזי"ו ל"ך‪ ,‬און מען‬ ‫פנים‪ .‬אבער נאכדעם וואס ער זאגט שוין אסתירה‬ ‫האט יעדן שבת געזאגט איין חלק‪.‬‬ ‫פני מהם‪ ,‬אז עס וועט זיין א הסתר פנים‪ ,‬ווי אזוי קען‬ ‫ער זאגן נאכדעם‪ ,‬אראה מה אחריתם‪.‬‬ ‫איך וועל זיך אפשטעלן אויף א פסוק אין די שירה‬ ‫פון האזינו‪ .‬די תורה הק' זאגט (דברים לב‪-‬יט)‪ ,‬וירא ה'‬ ‫*‬ ‫וינאץ מכעס בניו ובנותיו‪ .‬וירא ה'‪ ,‬דער באשעפער‬ ‫די אלע פרשיות‪ ,‬אנגעהויבן פון פרשת וילך‪ ,‬האזינו‪,‬‬ ‫האט צוגעקוקט ווי אזוי מען פירט זיך‪ ,‬וינאץ‪ ,‬דער‬ ‫וזאת הברכה‪ ,‬רעדן אלע פון דעם לעצטן טאג פון‬ ‫באשעפער האט געצערענט‪ ,‬מכעס בניו ובנותיו‪ ,‬ווי‬ ‫משה רבינו‪ .‬מען האט געהאלטן פארן אריינגיין אויף‬ ‫אזוי די בניו ובנותיו פירן זיך אויף‪ .‬ויאמר‪ ,‬און דער‬ ‫ארץ ישראל‪ ,‬און דער באשעפער האט געזאגט פאר‬ ‫אייבערשטער האט געזאגט‪ ,‬אסתירה פני מהם‪ ,‬איך‬ ‫משה רבינו‪ ,‬אז ער וועט נישט אריינגיין אויף ארץ‬ ‫גיי באהאלטן מיין פנים פון זיי‪ ,‬אראה מה אחריתם‪.‬‬ ‫ישראל‪ ,‬און ער דארף איבערגעבן פאר יהושע‪ ,‬אז‬ ‫טייטשט רש"י‪ ,‬איך וויל זעהן וואס וועט זיין זייער‬ ‫יהושע זאל אריינטראגן יודען אויף ארץ ישראל‪.‬‬ ‫סוף‪ ,‬וואס פאר א עונש זיי זאלן באקומען אויף דעם‬ ‫רש"י (דברים לב ‪-‬מד) זאגט‪ ,‬אז ז' אדר איז געווען שבת‪,‬‬ ‫וואס זיי האבן געטון‪ .‬כי דור תהפוכות המה‪ ,‬זיי‬ ‫און סיי משה רבינו און סיי יהושע‪ ,‬האבן ביידע‬ ‫זענען א דור תהפוכות‪ ,‬זיי טוען מהפך זיין מיין רצון‬ ‫גע'דרש'נט פאר יודען‪ .‬עס איז געווען דיוזגי‪.‬‬ ‫אויף כעס‪ .‬דער אייבערשטער איז דאך דער בעל‬ ‫הרחמים‪ ,‬און אז דער אייבערשטער דארף שטראפן‬ ‫אין פסוק איז דא א סתירה צווישן די ווערטער פון‬ ‫א יוד‪ ,‬איז מען אים מהפך פון רצון אויף כעס‪ ,‬כי דור‬ ‫משה רבינו‪ ,‬און די ווערטער פונעם אייבערשטען‪,‬‬ ‫תהפוכות המה‪ ,‬א דור וואס טוט מיך מהפך זיין‪ ,‬זיי‬ ‫אויף די הנהגה פון יהושע‪ ,‬ווי אזוי יהושע דארף פירן‬ ‫טוען מיך טוישן פון מיין רחמנות‪ ,‬אז איך דארף זיי‬ ‫יודען ווען ער קומט אריין אויף ארץ ישראל‪ .‬עס איז‬ ‫שטראפן‪ .‬בנים לא אמון בם‪ ,‬זיי זענען קינדער וואס‬ ‫פרשת האזינו תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫רבינו איז דאך דער מקור התורה‪ ,‬מען רעדט דאך דא‬ ‫א גמרא (סנהדרין ח‪ ,).‬און רש"י (דברים לא‪-‬ז) ברענגט‬ ‫פון א סברא ווי אזוי יהושע דארף פירן יודען‪ .‬און אז‬ ‫עס אויך צו‪ .‬משה רבינו האט געזאגט פאר יהושע‪ ,‬כי‬ ‫די דעת פונעם אייבערשטען איז‪ ,‬אז יהושע דארף‬ ‫אתה 'תבוא' את העם הזה‪ ,‬דו וועסט אריינקומען‬ ‫פירן אליין‪ ,‬דבר אחד לדור ולא שני דברים לדור‪ .‬ווי‬ ‫צוזאמען מיט יודען‪ .‬ער האט נישט געזאגט דו‬ ‫אזוי קען זיין‪ ,‬אז משה רבינו'ס קאפ איז אנדערש ווי‬ ‫וועסט אריינפירן‪ ,‬נאר כי אתה תבוא‪ ,‬דו וועסט‬ ‫די סברא פונעם אייבערשטען‪ .‬משה רבינו זאגט‪ ,‬אז‬ ‫אריינקומען‪ ,‬את העם הזה‪ ,‬צוזאמען מיט יודען‪ .‬דו‬ ‫יהושע זאל נישט פירן אליין‪ ,‬ער זאל אלעס‬ ‫מיט יודען וועלן צוזאמען אריינקומען אויף ארץ‬ ‫איבעררעדן מיט די זקנים‪ .‬וואס איז געווען די‬ ‫ישראל‪ .‬און דער אייבערשטער האט געזאגט פאר‬ ‫מחלוקת צווישן משה רבינו מיטן אייבערשטען‪.‬‬ ‫יהושע (דברים לא‪-‬כג)‪ ,‬כי אתה 'תביא' את בני ישראל‪,‬‬ ‫דו וועסט אריינברענגען דאס פאלק‪ .‬משה רבינו‬ ‫*‬ ‫האט נישט געזאגט‪ ,‬ער וועט אריינברענגען‪ ,‬משה‬ ‫עס איז דא א גמרא (עירובין סג‪ ).‬אקעגן די הלכה אז א‬ ‫רבינו האט געזאגט‪ ,‬יהושע וועט אריינקומען‬ ‫תלמיד טאר נישט פסק'נען אקעגן זיין רבי‪ ,‬וכל‬ ‫צוזאמען מיט יודען‪ .‬דער באשעפער האט אים‬ ‫המורה הלכה בפני רבו‪ ,‬חייב מיתה‪ .‬זאגט די גמרא‪,‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬ניין‪ ,‬דו וועסט זיין דער ראש‪ ,‬און דו וועסט‬ ‫אז א מורה הלכה בפני רבו‪ ,‬איז נישט נאר ווען דער‬ ‫אריינברענגען יודען‪.‬‬ ‫רבי שטייט דארט‪ ,‬נאר אין די גאנצע געגנט‪ ,‬ביז‬ ‫צוועלף מיל ארום און ארום פון וואו דער רבי איז‪,‬‬ ‫זאגט רש"י‪ ,‬משה אמר ליהושע‪ ,‬משה האט געזאגט‬ ‫האט א תלמיד נישט קיין רעכט צו פסק'נען‪ .‬משה‬ ‫פאר יהושע‪ ,‬איך וועל דיך אויסלערנען ווי אזוי מען‬ ‫רבינו איז געווען דער רבי פאר יודען‪ ,‬און ווי גרויס די‬ ‫דארף פירן יודען‪ .‬זקנים שבדור יהיו עמך‪ ,‬די זקנים‬ ‫מחנה ישראל איז געווען‪ ,‬האט קיינער נישט געקענט‬ ‫וואס איז דא אינעם דור זאלן זיין צוזאמען מיט דיר‪,‬‬ ‫פסק'נען‪ .‬עס איז אקעגן משה רבינו‪ ,‬ער איז א מורה‬ ‫הכל לפי דעתן ועצתן‪ .‬פיר נישט אליין‪ ,‬אלעס‬ ‫הלכה בפני רבו‪ .‬און די גמרא זאגט‪ ,‬אז יהושע איז‬ ‫זאלסטו טון לפי דעתן ועצתן‪ ,‬לויט די דעת און די‬ ‫נענש געווארן‪ ,‬ער איז אוועק פון די וועלט אן‬ ‫עצה פון די זקנים‪ .‬יעדע זאך וואס קומט אויף‪,‬‬ ‫קינדער‪ .‬לויט איין דיעה האט ער געהאט טעכטער‪,‬‬ ‫זאלסטו איבערשמועסן מיט די זקנים וואס מען האט‬ ‫אבער זון האט ער נישט געהאט‪ .‬פארוואס‪ ,‬ווייל‬ ‫צו טון‪ .‬כי אתה תבוא את העם הזה‪ ,‬דו וועסט‬ ‫אמאל האט ער געזאגט א זאך אקעגן משה רבינו‪,‬‬ ‫מיטקומען צוזאמען מיטן פאלק‪ ,‬אלע אינאיינעם‪,‬‬ ‫וואס משה רבינו האט צו טון‪ .‬ווען אלדד ומידד‬ ‫וועט עטץ אלץ באשליסן וואס מען דארף טון‪ .‬אבל‬ ‫זענען געווען מתנבאים במחנה‪ ,‬זיי האבן געזאגט‬ ‫הקב"ה אמר ליהושע‪ ,‬דער אייבערשטער האט‬ ‫נבואות‪ ,‬איז געקומען יהושע‪ ,‬און ער האט געזאגט‬ ‫געזאגט פאר יהושע‪ ,‬כי אתה תביא את בני ישראל‪,‬‬ ‫פאר משה רבינו‪ ,‬אדוני משה כלאם (במדבר יא‪-‬כח)‪,‬‬ ‫דו וועסט זיי אריינברענגען‪ ,‬תביא על כרחם‪ ,‬דו‬ ‫אדוני משה‪ ,‬מיין רבי משה‪ ,‬כלאם‪ .‬ווי אזוי מען זאל‬ ‫וועסט זיי אריינברענגען על כרחם‪ ,‬הכל תלוי בך‪,‬‬ ‫טייטשן כלאם‪ ,‬אבער על כל פנים ער האט געגעבן‬ ‫אלעס ווענדט זיך אין דיר‪ ,‬טול מקל והך על קדקדן‪,‬‬ ‫אן עצה פאר משה רבינו וואס ער זאל טון‪ .‬זאגט די‬ ‫נעם א שטעקן און קלאפ זיי אויף די קעפ‪ ,‬דבר אחד‬ ‫גמרא‪ ,‬ער האט מותיב מילה געווען‪ ,‬ער האט‬ ‫לדור‪ ,‬עס איז נאר דא איין פירער פארן דור‪ ,‬ולא שני‬ ‫געהייסן פאר זיין רבי וואס ער זאל טון‪ ,‬איז ער נענש‬ ‫דברים לדור‪ ,‬עס איז נישט דא קיין צוויי פירערס‬ ‫געווארן אויף דעם‪ ,‬אז ער איז אוועק אן קינדער‪.‬‬ ‫פארן דור‪ .‬משה רבינו האט געזאגט‪ ,‬אז יהושע זאל‬ ‫נישט פירן אליין‪ ,‬נאר יהושע זאל פירן צוזאמען מיט‬ ‫עס איז א מוסר השכל‪ ,‬כאטש יהושע איז געווען‬ ‫די עצה און די דעת פון די זקנים‪ .‬און דער‬ ‫אזוי גרויס‪ ,‬און יהושע האט דאך נישט גע'פסק'נט‬ ‫אייבערשטער האט געזאגט‪ ,‬כי אתה תביא‪ ,‬דבר אחד‬ ‫אקעגן זיין רבי‪ ,‬ער האט זיך נאר אנגענומען פארן‬ ‫לדור‪ ,‬דו דארפסט מיט קיינעם נישט איבערשמועסן‪,‬‬ ‫כבוד פון משה רבינו‪ ,‬אז אלדד ומידד האבן געזאגט‬ ‫דו זאלסט טון וואס דו דארפסט צו טון‪ ,‬עס איז דא‬ ‫נבואות אנ דעם וואס משה רבינו האט זיי געגעבן א‬ ‫איין פירער‪ ,‬טול מקל והך על קדקדן‪.‬‬ ‫רעכט דערצו‪ ,‬זיי זענען נישט געווען פון די שבעים‬ ‫זקנים‪ ,‬און זיי האבן מתנבא געווען‪ ,‬אבער די ווארט‬ ‫און מען דארף פארשטיין וואס איז געווען דער דין‬ ‫האט ער אויך נישט געדארפט זאגן‪ - .‬עס קען זיין‬ ‫ודברים צווישן משה רבינו מיטן אייבערשטען‪ .‬משה‬ ‫פרשת האזינו תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫שטעלט זיך נעבן זיין רבי‪ .‬און וואו יהושע איז‬ ‫עס ליגט דערין א רמז‪ ,‬שמע בני מוסר אביך ואל‬ ‫געגאנגען‪ ,‬האט אים משה רבינו באגלייט‪ ,‬ווי א‬ ‫תטוש תורת אמך (משלי א‪-‬ח)‪ ,‬מען זאל נישט‬ ‫תלמיד באגלייט דעם רבי‪.‬‬ ‫איבערלאזן תורת אמך‪ ,‬די תורה וואס עס לערנט‬ ‫אונז 'אמך'‪' ,‬אמך' איז די ראשי תיבות פון א'דוני‬ ‫איז געקומען א דיבור פונעם אייבערשטען‪ ,‬אז‬ ‫מ'שה כ'לאם‪ .‬פון דעם 'אמך' איז דא א תורה וואס‬ ‫יהושע זאל אריינקומען אין אוהל מועד‪ .‬דער‬ ‫לערנט אונז‪ ,‬אז מען דארף זיין נזהר אין דעם כבוד‬ ‫באשעפער האט אים עפעס צו זאגן‪ ,‬אלע דיבורים‬ ‫פון א רבי'ן‪ .‬א צווייטע דעה איז דא אין די גמרא‪ ,‬ניין‪,‬‬ ‫איז דאך געווען פון אוהל מועד‪ .‬איז יהושע‬ ‫אז נישט וועגן דעם איז ער נענש געווארן‪ ,‬ער איז‬ ‫אריינגעגאנגען אין אוהל מועד‪ ,‬און משה רבינו איז‬ ‫נענש געווארן‪ ,‬ווייל ווען מען איז געווען אין די‬ ‫געבליבן שטיין אינדרויסן‪ .‬ווען יהושע קומט ארויס‪,‬‬ ‫מלחמה אויף ארץ ישראל‪ ,‬האט ער מונע געווען‬ ‫פרעגט אים משה רבינו‪ ,‬וואס האט דיר דער‬ ‫יודען איין נאכט פון פריה ורביה‪ .‬די גמרא איז מסביר‬ ‫אייבערשטער געזאגט‪ .‬האט אים יהושע‬ ‫דארט וואס איז געווען די מעשה‪ ,‬וועגן דעם איז ער‬ ‫געענטפערט‪ ,‬ווען דו פלעגסט אריינצוגיין אין אוהל‬ ‫נענש געווארן‪.‬‬ ‫מועד‪ ,‬האסטו מיר דען געזאגט וואס דער‬ ‫אייבערשטער האט דיר פארציילט?! דאס איז‬ ‫און מען דארף פארשטיין‪ ,‬וואס איז די מחלוקת‪.‬‬ ‫טייטש‪ ,‬יעצט בין איך דער מנהיג‪ ,‬און מיר האט דער‬ ‫דאס שטייט אין חומש‪ ,‬אז ער האט געזאגט אדוני‬ ‫אייבערשטער געזאגט‪ ,‬נישט פאר דיר‪ .‬עס האט‬ ‫משה כלאם‪ ,‬ער האט געזאגט א זאך אקעגן משה‬ ‫זייער וויי געטון פאר משה רבינו‪ ,‬און משה רבינו‬ ‫רבינו‪ .‬פארוואס האלט איין מאן דאמר אז אויף דעם‬ ‫האט געהאט קנאה אויף יהושע‪ ,‬אז יהושע איז אזוי‬ ‫איז ער נענש געווארן‪ ,‬אז ער האט נישט געהאט קיין‬ ‫גרויס געווארן‪ ,‬אז ער זאגט אים אפילו נישט איבער‬ ‫קינדער‪ .‬און איין מאן דאמר זאגט‪ ,‬ניין‪ ,‬אויף דעם איז‬ ‫וואס דער אייבערשטער האט געזאגט‪ .‬האט משה‬ ‫ער נישט נענש געווארן‪ .‬ער איז נענש געווארן‬ ‫רבינו געזאגט‪ ,‬אזוי צו לעבן וויל איך נישט‪ ,‬איך בין‬ ‫הערשט שפעטער‪ ,‬נאך די פטירה פון משה רבינו‪,‬‬ ‫גרייט אוועקצוגיין פון דער וועלט‪ .‬מאה מיתות ולא‬ ‫ווען מען איז אריין אויף ארץ ישראל‪ ,‬און דעמאלטס‬ ‫קנאה אחת‪ ,‬עס איז כדאי הונדערט מאל צו שטארבן‪,‬‬ ‫האט ער מונע געווען יודען פון פריה ורביה‪ .‬אין‬ ‫ווי איידער צו לעבן מיט קנאה‪ .‬שנאמר (שיר ח‪-‬ו)‪ ,‬כי‬ ‫וואס ווענדט זיך זייער מחלוקת‪.‬‬ ‫עזה כמות אהבה‪ ,‬קשה כשאול קנאה‪ .‬כי עזה כמות‬ ‫*‬ ‫אהבה‪ ,‬זאגט דער מדרש‪ ,‬די אהבה וואס יהושע מיט‬ ‫משה רבינו האבן געהאט צווישן זיך‪ ,‬איז געווען עזה‬ ‫נאכדעם איז דא א דריטער ענין‪ .‬עס שטייט אין‬ ‫כמות‪ ,‬די גרעסטע סארט אהבה‪ .‬אבער קשה כשאול‬ ‫מדרש (דב"ר ט‪-‬ט)‪ ,‬משה רבינו האט געוואלט‬ ‫קנאה‪ ,‬די קנאה וואס ער האט געהאט נאכדעם‪ ,‬איז‬ ‫אריינגיין אויף ארץ ישראל‪ .‬און דער אייבערשטער‬ ‫געווען ביי אים קשה כשאול‪ .‬און ער האט מוותר‬ ‫זאגט אים‪ ,‬עס איז געקומען די צייט פון יהושע‪ ,‬אז‬ ‫געווען‪ ,‬ער וויל נישט לעבן אויף דער וועלט‪ ,‬און ער‬ ‫יהושע דארף איבערנעמען‪ ,‬און אין מלכות נוגעת‬ ‫איז גרייט צו שטארבן‪ ,‬ער זאל נישט מיטמאכן די‬ ‫בחברתה אפילו כמלא נימא‪ .‬ביז יעצט ביסטו געווען‬ ‫קנאה וואס ער האט געהאט אויף יהושע‪.‬‬ ‫מלך‪ ,‬יעצט דארף יהושע זיין דער מלך‪ ,‬דו קענסט‬ ‫נישט אריינגיין אויף ארץ ישראל‪ .‬האט משה רבינו‬ ‫די מפרשים זענען מסביר‪ ,‬יהושע איז נישט געווען א‬ ‫געזאגט פארן אייבערשטען‪ ,‬איך געב אויף מיין‬ ‫מחוצף‪ ,‬יהושע גייט נישט ענטפערן פאר משה רבינו‪,‬‬ ‫מלכות‪ ,‬איך וויל אריינגיין ווי א פשוט'ער יוד גייט‬ ‫ווען דו ביסט געווען דארט‪ ,‬האב איך דיר נישט‬ ‫אריין אויף ארץ ישראל‪ .‬איך בין גרייט צו באדינען‬ ‫געפרעגט וואס דער אייבערשטער האט דיר‬ ‫יהושע‪ ,‬אבער איך וויל אריינגיין אויף ארץ ישראל‪.‬‬ ‫געזאגט‪ .‬נאר‪ ,‬דער דיבור פונעם אייבערשטען פאר‬ ‫האט דער אייבערשטער געזאגט‪ ,‬פיין‪ ,‬איך בין אויך‬ ‫יהושע איז געווען‪ ,‬ווען דו וועסט ארויסקומען‪ ,‬וועט‬ ‫מסכים‪ .‬גיי און טוה באדינען יהושע‪ ,‬אזוי ווי יהושע‬ ‫דיר משה רבינו פרעגן וואס האט דיר דער‬ ‫האט דיך באדינט‪ .‬איז געקומען משה רבינו‪ ,‬און ער‬ ‫אייבערשטער געזאגט‪ ,‬זאג אים‪ ,‬אז ווען דו ביסט‬ ‫האט זיך געשטעלט ביי די טיר פון יהושע‪ .‬און ווען‬ ‫אריינגעקומען וכו'‪ .‬ווען משה רבינו האט געפרעגט‬ ‫יהושע איז ארויסגעגאנגען פון שטוב‪ ,‬האט זיך משה‬ ‫פון יהושע‪ ,‬וואס דער אייבערשטער האט אים‬ ‫רבינו געשטעלט אויף די לינקע זייט‪ ,‬ווי א תלמיד‬ ‫פרשת האזינו תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ה~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫זיין‪ .‬ער קען עוקר זיין א זאך לפי שעה‪ ,‬די גמרא‬ ‫געזאגט‪ ,‬האט יהושע געענטפערט די ווערטער‬ ‫(סנהדרין פט‪ ):‬זאגט‪ ,‬אז אליהו בהר הכרמל האט‬ ‫פונעם אייבערשטען‪ ,‬דער באשעפער האט מיר‬ ‫מקריב געווען שחוטי חוץ‪ ,‬און אברהם האט‬ ‫געזאגט‪ ,‬ווען דו פלעגסט אריינגיין האסטו מיר אויך‬ ‫געברענגט יצחק אויף די עקידה‪ ,‬אבער עס איז אלץ‬ ‫נישט געזאגט‪ .‬דער באשעפער האט אזוי געזאגט‬ ‫נאר לפי שעה‪ .‬אבער נעמען א מצוה‪ ,‬און זאגן דו‬ ‫פאר יהושע‪ ,‬ווייל דער באשעפער האט געוואוסט אז‬ ‫ביסט נישט מחויב דערין‪ ,‬איז נישט שייך‪ .‬אויב אזוי‬ ‫דעמאלטס וועט משה רבינו האבן קנאה‪ ,‬און משה‬ ‫ווי אזוי קען זיין‪ ,‬אז עס זאל קומען א דיבור פונעם‬ ‫רבינו וועט נישט וועלן לעבן איין מינוט אויף דער‬ ‫אייבערשטען פאר משה רבינו‪ ,‬יהושע גייט ווערן‬ ‫וועלט‪ ,‬ווען ער האט קנאה‪ .‬און ער וועט מסכים זיין‪,‬‬ ‫דער מנהיג‪ ,‬און ער קען זיין א מורה הלכה בפני רבו‪,‬‬ ‫אז ער זאל אוועקגיין פון דער וועלט‪ ,‬וכן הוה‪.‬‬ ‫ווען משה רבינו איז דארט‪ .‬וואס איז געווען דער‬ ‫חשבון פון משה רבינו‪ ,‬ער וויל אריינגיין אויף ארץ‬ ‫עס דארף אבער האבן א ביאור‪ .‬משה רבינו האט‬ ‫ישראל‪ ,‬ווען יהושע קען נישט פירן אזוי‪ ,‬ער קען‬ ‫געוואלט אריינגיין צוזאמען מיט יהושע‪ ,‬יהושע זאל‬ ‫נישט זיין קיין מורה הלכה בפני רבו‪.‬‬ ‫זיין דער רבי‪ ,‬און משה רבינו וועט אים באגלייטן‪ .‬ווי‬ ‫אזוי קען יהושע פירן אקעגן זיין רבי‪ ,‬ער טאר דאך‬ ‫מען וואלט געקענט אפשר זאגן‪ ,‬אז דער איסור פון‬ ‫נישט פסק'נען א הלכה‪ ,‬ער וועט זיין א מורה הלכה‬ ‫מורה הלכה בפני רבו איז‪ ,‬ווייל עס איז א חוצפה‪ ,‬עס‬ ‫בפני רבו‪ .‬ווי אזוי קען יהושע פירן‪ ,‬ווען משה רבינו‬ ‫איז א עזות צו פסק'ענען אקעגן א רבי‪ .‬אבער דארט‬ ‫איז דארט‪ ,‬און ער איז א תלמיד פון משה רבינו‪ ,‬ער‬ ‫ווי דער נביא זאגט אים א דיבור פונעם‬ ‫טאר נישט פסק'נען כנגד רבו‪ .‬עס איז דא א מחלוקת‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬אז ער קען עס טון‪ ,‬איז עס שוין נישט‬ ‫צו ווען דער רבי גיט רשות‪ ,‬צו מען מעג‪ ,‬צו נישט‪.‬‬ ‫קיין חוצפה‪ ,‬איז שוין נישט דא קיין איסור פון מורה‬ ‫אין שלחן ערוך (יו"ד סימן רמב‪-‬ד) איז גע'פסק'נט‪ ,‬אז‬ ‫הלכה בפני רבו‪ .‬נישט אז ער האט מתיר געווען אן‬ ‫אפילו ווען דער רבי גיט רשות‪ ,‬ביז צוועלף מיל‪ ,‬דריי‬ ‫איסור פון מורה הלכה בפני רבו‪ ,‬ער האט עס‬ ‫פרסאות‪ ,‬טאר א תלמיד נישט פסק'נען‪ .‬אויב אזוי‪,‬‬ ‫געמאכט אויס איסור‪ .‬דער איסור פון מורה הלכה‬ ‫ווי אזוי קען יהושע פסק'נען פאר יודען‪ .‬משה קיבל‬ ‫בפני רבו איז נאר ווען א מענטש טוט עס פון זיך‬ ‫תורה מסיני‪ ,‬ומסרה ליהושע (אבות א‪-‬א)‪ ,‬ווען משה‬ ‫אליין‪ ,‬ווייל דעמאלטס איז עס נישט קיין כבוד פארן‬ ‫רבינו איז דארט‪ ,‬ווי אזוי קען זיין ומסרה ליהושע‪.‬‬ ‫רבי‪ ,‬אבער נישט ווען עס קומט פון א דיבור פונעם‬ ‫אייבערשטען‪ - .‬על כל פנים‪ ,‬עס דארף האבן א‬ ‫מען וואלט געקענט זאגן‪ ,‬אזוי ווי דער‬ ‫ביאור ווי אזוי משה רבינו האט געטראכט אז ער קען‬ ‫אייבערשטער האט געהייסן אז יהושע זאל זיין דער‬ ‫אריינגיין אויף ארץ ישראל‪ ,‬און יהושע וועט פירן‬ ‫מנהיג‪ ,‬קומט דאך אויס‪ ,‬האט ער באקומען א היתר‬ ‫יודען‪.‬‬ ‫כביכול פונעם אייבערשטען‪ ,‬אז ער מעג פסק'נען‬ ‫כנגד רבו‪ .‬אפילו משה רבינו גייט אריין קיין ארץ‬ ‫*‬ ‫ישראל‪ ,‬פון דעסטוועגן דאך‪ ,‬פירט עס יהושע‪ .‬קומט‬ ‫עס קען אפשר זיין א ביאור דערויף‪ .‬מען געפונט‬ ‫אויס אז עס איז נישט דא קיין איסור פון מורה הלכה‬ ‫נאך די מעשה פון די בנות צלפחד‪ ,‬האט משה רבינו‬ ‫בפני רבו‪ ,‬ווייל ער טוט על פי תורה‪ .‬ער פסק'נט‬ ‫געזאגט‪ ,‬ער גייט זיך אויך זארגן פאר זיינע קינדער‬ ‫נישט אליין‪ ,‬ער פסק'נט ווייל דער אייבערשטער‬ ‫אויף שפעטער‪ ,‬יפקוד ה' אלקי הרוחות לכל בשר‬ ‫האט אזוי געהייסן‪.‬‬ ‫איש על העדה‪ ,‬אשר יצא לפניהם ואשר יבא לפניהם‬ ‫(במדבר כז‪-‬טז)‪ ,‬די גדולה זאל איבערגיין פאר זיינע‬ ‫אבער די זאך דארף אויך האבן א ביאור‪ .‬ווייל‬ ‫קינדער‪ .‬האט דער אייבערשטער געזאגט פאר משה‬ ‫טאמער משה רבינו גייט אריין צוזאמען מיט יהושע‪,‬‬ ‫רבינו‪ ,‬לא כך עלתה במחשבה לפני‪ ,‬איך האב נישט‬ ‫האט יהושע באקומען א ציווי פון משה רבינו‪ ,‬אז ער‬ ‫אזוי געטראכט‪ ,‬אז דיינע קינדער זאלן איבערנעמען‪,‬‬ ‫מעג פסק'נען כנגד רבו‪ .‬א נביא קען נישט זאגן א זאך‬ ‫יהושע האט דיך זייער געטריי באדינט‪ ,‬נוצר תאנה‬ ‫וואס איז אקעגן די תורה‪ .‬אויב א תלמיד טאר נישט‬ ‫יאכל פריה (משלי כז‪-‬יח)‪ ,‬עס קומט זיך אז יהושע זאל‬ ‫פסק'נען כנגד רבו‪ ,‬קען נישט קומען א נביא‪ ,‬און עס‬ ‫איבערנעמען דיין פלאץ (במדב"ר כא‪-‬יד)‪ .‬דאס איז‬ ‫מתיר זיין‪ .‬ווען ער הערט אליין פונעם אייבערשטען‬ ‫טייטש‪ ,‬יהושע האט באקומען שכר פאר דעם וואס‬ ‫איז איין זאך‪ ,‬אבער פון א נביא טאר מען נישט מקבל‬ ‫פרשת האזינו תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫קען באקומען א גרויס שטיקל גן עדן‪ .‬אבער דאס‬ ‫ער האט באדינט משה רבינו‪ ,‬אז נאך משה רבינו איז‬ ‫איז דער שכר‪ ,‬אז ער זאל זיין א מנהיג אנשטאט‬ ‫ער געווארן דער רבי פאר גאנץ כלל ישראל‪.‬‬ ‫משה רבינו? ווי קומט דאס איינס צום צווייטן‪.‬‬ ‫און עס איז א גמרא (יומא נג‪ ,).‬די גמרא פארציילט‬ ‫נאך א גמרא איז דא וואס איז ענליך דערצו‪ .‬די גמרא‬ ‫אויף רבא‪ ,‬אז ער איז געווען א תלמיד פון רב יוסף‪,‬‬ ‫(תמורה טז‪ ).‬פארציילט‪ ,‬בעפאר משה רבינו איז‬ ‫וואס רב יוסף איז געווען א סגי נהור‪ .‬און ווען רבא‬ ‫נסתלק געווארן‪ ,‬האט ער געפרעגט יהושע‪ ,‬דו‬ ‫פלעגט אריינגיין צו זיין רבי רב יוסף פרעגן עפעס‪,‬‬ ‫האסט עפעס שאלות אין הלכה וואס דו דארפסט‬ ‫ווען ער איז ארויסגעגאנגען‪ ,‬האט ער זיך נישט‬ ‫מיר צו פרעגן‪ ,‬בעפאר איך גיי אוועק פון די וועלט‪.‬‬ ‫אויסגעדרייט מיטן רוקן צו זיין רבי‪ ,‬נאר ער איז‬ ‫יעצט קען איך דיר ענטפערן אלעס וואס דו‬ ‫געגאנגען צוריקצווועגס‪ ,‬מיטן פנים אקעגן דעם רבי‪,‬‬ ‫דארפסט‪ .‬זאגט יהושע‪ ,‬איך האב נישט וואס צו‬ ‫אז ער האט נישט געזען וואו ער גייט‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫פרעגן‪ ,‬איך קען אלעס‪ ,‬איך ווייס אלעס‪ .‬האסטו דען‬ ‫נישט געקוקט אויף אונטן‪ .‬אין די אמאליגע צייטן‬ ‫נישט געשריבן אין די תורה (שמות לג‪-‬יא)‪ ,‬אז יהושע‬ ‫איז מען נישט געגאנגען מיט שיך‪ ,‬און רבא פלעגט‬ ‫בן נון נער לא ימיש מתוך האהל‪ .‬איך בין קיינמאל‬ ‫זיך אנצוקלאפן די פיס‪ ,‬ביי די שוועל פון די טיר‪ ,‬אז‬ ‫נישט אוועקגעגאנגען פון דיין געצעלט‪ ,‬איך האב‬ ‫עס פלעגט זיין בלוטיג ד י שוועל פון די טיר ביי רב‬ ‫געלערנט ביי דיר כל התורה כולה‪ ,‬איך האב דיך‬ ‫יוסף‪ ,‬פון דעם וואס עס איז גערינען בלוט פון די פיס‬ ‫נישט וואס צו פרעגן‪ .‬מיד תשש כחו של יהושע‪,‬‬ ‫פון רבא בשעת ער איז ארויסגעגאנגען‪ .‬רב יוסף איז‬ ‫אויף די תירוץ וואס יהושע האט געזאגט‪ ,‬איז יהושע‬ ‫געווען א סגי נהור‪ ,‬האט ער דאך נישט געזען דעם‬ ‫נענש געווארן‪ ,‬און ער האט פארגעסן פונעם לערנען‬ ‫כבוד וואס רבא גיט אים‪ .‬האט מען געזאגט פאר רב‬ ‫דריי הונדערט הלכות‪.‬‬ ‫יוסף‪ ,‬ווי אזוי רבא איז מכבד דעם רבי‪ .‬האט ער‬ ‫געזאגט‪ ,‬אויב אזוי‪ ,‬יהא רעוא דתרום רישיך אכולה‬ ‫און דאס דארף אויך האבן א ביאור‪ .‬וואס האט אים‬ ‫כרכא‪ ,‬ער וועט נאך אמאל זיין גרויס‪ ,‬אז ער וועט‬ ‫יהושע געזאגט‪ ,‬איך האב דיך געטריי באדינט‪ ,‬איך‬ ‫זיין דער ראש איבער דעם גאנצן כרך‪ ,‬איבער דעם‬ ‫בין קיינמאל נישט אוועקגעגאנגען מתוך האהל‪ .‬א‬ ‫גאנצע שטאט‪.‬‬ ‫תלמיד וואס באדינט זיין רבי פיר און צוואנציג שעה‪,‬‬ ‫קען ער שוין כל התורה כולה? ער פארגעסט נישט‬ ‫דער מהרש"א זאגט דארט‪ ,‬אז אביי מיט רבא‪ ,‬האבן‬ ‫אמאל עפעס? און עס מאכט זיך נישט קיין ספק אין‬ ‫ביידע געהאט ישיבות‪ .‬און ווען אביי איז אוועק‪ ,‬איז‬ ‫א הלכה וואס ער דארף איבערפרעגן? משה רבינו‬ ‫די גאנצע ישיבה פון אביי אריבערגעגאנגען צו רבא‪,‬‬ ‫האט אים געפרעגט‪ ,‬צו ער האט עפעס א ספק‬ ‫און ער איז געווארן דעמאלטס תרום רישיך אכולה‬ ‫וכדומה‪ ,‬לאמיר עס איבערשמועסן‪ .‬זאגט ער‪ ,‬איך‬ ‫כרכא‪ .‬ווייל ער האט מכבד געווען זיין רבי‪ ,‬כאטש‬ ‫האב נישט וואס איבערצושמועסן מיט דיר‪ ,‬איך קען‬ ‫זיין רבי האט נישט געוואוסט אפילו אז ער איז אים‬ ‫אלעס‪ ,‬איך האב נישט קיין שום ספק‪ ,‬אלעס ווייס‬ ‫מכבד‪ .‬מכבד זיין א רבי איז נישט נאר כדי דער רבי‬ ‫איך‪ .‬פארוואס? ווייל איך האב דיך באדינט‪ ,‬על כן‪ ,‬א‬ ‫זאל זעהן אז מען איז אים מכבד‪ ,‬אפילו דער רבי‬ ‫תלמיד וואס באדינט דעם רבי שטענדיג‪ ,‬קען ער‬ ‫ווייסט גארנישט‪ ,‬און ער זעהט נישט‪ ,‬ווי רב יוסף‪ ,‬פון‬ ‫שוין אלעס וואס דער רבי קען?‬ ‫דעסטוועגן דאך האט ער אים מכבד געווען‪ .‬ער האט‬ ‫געטון וואס ער האט צוטון‪ ,‬און דער שכר דערפון איז‬ ‫*‬ ‫געווען‪ ,‬תרום רישיך אכולה כרכא‪ .‬ביי יהושע איז‬ ‫עס קען זיין דער ענין דערפון איז‪ .‬מען האט שוין‬ ‫אויך אזוי געווען‪ .‬דער באשעפער האט געזאגט‪ ,‬ער‬ ‫אמאל גערעדט דערפון (עיין שמן ראש חלק יב שמות דף‬ ‫האט דיך געטריי געדינט‪ ,‬איז ממילא וועט ער ווערן‬ ‫שסו)‪ ,‬רש"י (שמות כד‪-‬יג) זאגט פון זיך אליין‪ ,‬עס איז‬ ‫דער רבי אנשטאט דיר‪.‬‬ ‫נישט קיין מדרש‪ ,‬אומר אני‪ ,‬ווען משה רבינו איז‬ ‫ארויפגעגאנגען אין הימל פערציג טעג מקבל צו זיין‬ ‫אבער עס דארף נאך אלץ האבן א ביאור‪ ,‬וועגן דעם‪,‬‬ ‫די לוחות‪ ,‬האט אים יהושע באגלייט‪ .‬יהושע האט‬ ‫ווייל ער איז א געטרייע גבאי פאר א רבי‪ ,‬ער איז א‬ ‫נישט געקענט ארויפגיין אויפן בארג צוזאמען מיט‬ ‫געטרייע משמש פארן רבי‪ ,‬על כן‪ ,‬וועגן דעם ווערט‬ ‫משה רבינו‪ ,‬ווייל עס איז געווען די תחומי ההר וואס‬ ‫ער דער רבי אליין? דאס איז דער שכר דערפאר? ער‬ ‫פרשת האזינו תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫נישט געווען קיין נחשים ועקרבים‪ ,‬רש"י (במדבר י ‪-‬לד)‬ ‫מען האט נישט געטארט אדורכגיין‪ .‬יהושע האט‬ ‫זאגט‪ ,‬אז די ענני הכבוד האבן גע'הרג'ט אלע נחשים‬ ‫באגלייט ביז צום תחום פונעם בארג‪ ,‬דארט האבן זיי‬ ‫ועקרבים‪ ,‬אבער עס איז געווען א מקום וואס איז‬ ‫זיך געזעגענט‪ .‬משה רבינו איז ארויפגעגאנגען אויפן‬ ‫געווען נחש שרף ועקרב וצמאון אשר אין מים‪ .‬און‬ ‫בארג‪ ,‬און פון דארט צום הימל‪ ,‬און יהושע איז‬ ‫פון דעסטוועגן דאך‪ ,‬וועגן דעם כבוד פון משה רבינו‪,‬‬ ‫געבליבן אונטען‪ .‬זאגט רש"י‪ ,‬יהושע איז נישט‬ ‫איז ער געבליבן דארט‪.‬‬ ‫אהיימגעגאנגען‪ .‬ער איז געבליבן דארט די גאנצע‬ ‫צייט‪ ,‬אפווארטן משה רבינו ביז משה רבינו וועט‬ ‫יהושע האט אבער זייער אסאך פארדינט פון דעם‬ ‫צוריק קומען‪ .‬כאטש משה רבינו האט געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫וואס ער איז געבליבן דארט‪ .‬ווייל משה רבינו איז‬ ‫ער גייט ארויף אויף פערציג טעג‪ .‬און דאס איז‬ ‫אראפגעקומען מיט די לוחות הראשונות‪ .‬וואס די‬ ‫געווען די סיבה פונעם חטא העגל‪ ,‬מען האט זיך‬ ‫לוחות הראשונות האבן געהאט אין זיך א‬ ‫טועה געווען אינעם חשבון פון פערציג טעג‪ .‬האט‬ ‫געוואלדיגע קדושה‪ .‬די לוחות הראשונות איז געווען‬ ‫ער דאך געוואוסט אז משה רבינו גייט נישט זיין דא‬ ‫מכתב אלקים‪ .‬און נישט נאר וואס עס איז געווען‬ ‫איבער א חודש‪ ,‬פערציג טעג וועט ער זיין אויבן אין‬ ‫געשריבן איז געווען מעשה אלקים‪ ,‬נאר אפילו די‬ ‫הימל‪ .‬האט ער דאך געקענט אהיימגיין‪ ,‬און‬ ‫עצם לוחות אליין‪ ,‬האט כביכול דער אייבערשטער‬ ‫צוריקקומען א טאג פריער אפווארטן משה רבינו‪.‬‬ ‫אליין געמאכט‪ ,‬עס איז פון די עשרה דברים וואס איז‬ ‫יהושע האט אבער געזאגט‪ ,‬אפשר וועט זיין עפעס א‬ ‫באשאפן געווארן ערב שבת בין השמשות (אבות ה‪-‬ו)‪.‬‬ ‫סיבה וואס משה רבינו וועט אראפקומען פריער‬ ‫די לוחות איז געווען מעשה אלקים‪ ,‬און די כתב איז‬ ‫פונעם בארג‪ ,‬און דער רבי וועט זיין אליין‪ ,‬עס וועט‬ ‫געווען באצבע אלקים (שמות לב‪-‬טז)‪ .‬און אין ירושלמי‬ ‫נישט זיין ווער עס וועט אים באגלייטן‪ .‬איז ער‬ ‫(שקלים ו‪-‬ה) שטייט‪ ,‬אז אין די לוחות איז געווען‬ ‫געבליבן דארט ביים בארג פערציג טאג‪ ,‬און‬ ‫אריינגעשריבן כל התורה כולה‪ ,‬כל מה שתלמיד‬ ‫אפגעווארט‪ ,‬אז אויב משה רבינו וועט אראפקומען‬ ‫ותיק עתיד לחדש‪ ,‬איז אלעס געווען באהאלטן אין‬ ‫פאר די צייט‪ ,‬זאל ער נישט דארפן זיין אליין‪ ,‬ער זאל‬ ‫די לוחות‪.‬‬ ‫אים קענען באגלייטן‪.‬‬ ‫כדי אונז זאל מיר קענען אביסל פארשטיין מיט‬ ‫עס זאגט זיך זייער גרינג‪ ,‬ער איז געבליבן פערציג‬ ‫אונזער שכל ווי אזוי דאס קען זיין‪ ,‬להבדיל אלף‬ ‫טעג ביים בארג‪ .‬עס איז געווען א געוואלדיגע‬ ‫אלפי הבדלות‪ ,‬מען קען היינט זעהן‪ ,‬אז עס איז דא א‬ ‫מסירת נפש פון יהושע‪ ,‬צו זיצן אליין אין א מדבר‪.‬‬ ‫קאמפיוטער‪ ,‬וואס אויף א קליין שטיקעלע אייזן‪,‬‬ ‫קיינער איז נישט געווען דארט‪ ,‬כלל ישראל איז‬ ‫ליגט דערויף אזויפיל אינפארמאציע פון מיליאנער‬ ‫געווען אין די ענני הכבוד‪ .‬און ער איז געזעסן ביים‬ ‫מיליאנער זאכן‪ ,‬און עס ליגט אלעס אין א קליינע‬ ‫בארג סיני‪ ,‬איין מענטש אליין‪ ,‬צווישן חיות רעות‪,‬‬ ‫כלי‪ .‬כביכול דער רבונו של עולם האט גענומען די‬ ‫נחשים ועקרבים וואס זענען געווען דארט‪ .‬עס איז‬ ‫גאנצע תורה‪ ,‬און אריינגעלייגט אין די לוחות‬ ‫דאך א מקום סכנה צו זיצן אין א מדבר‪ ,‬הולכי‬ ‫הראשונות‪ .‬ווען אונז וואלט מיר באקומען לוחות‬ ‫מדבריות דארפן בענטשן הגומל‪ .‬און ער איז געזעסן‬ ‫הראשונות‪ ,‬זאגט די גמרא (עירובין נד‪ ,).‬וואלט מען‬ ‫דארט אליין אין א מדבר די גאנצע צייט‪ ,‬אן קיין‬ ‫קיינמאל נישט פארגעסן די תורה וואס מען האט‬ ‫הילף פון קיינעם‪ ,‬וועגן די כבוד פון משה רבינו‪ .‬עס‬ ‫געלערנט‪ .‬חרות על הלוחות (שמות לב‪-‬טז)‪ ,‬עס איז‬ ‫איז נישט געווען וואס צו עסן‪ ,‬מן איז געפאלן נאר‬ ‫געווען איינגעקריצט‪ .‬און קיין שום אומה ולשון‬ ‫ביי די ענני הכבוד‪ ,‬וואו כלל ישראל איז געווען‪.‬‬ ‫וואלט נישט שולט געווען אויף יודען‪ ,‬ווייל חירות על‬ ‫מיטנעמען פונעם מן האט ער אויך נישט געקענט‪,‬‬ ‫הלוחות‪ ,‬דאס אלעס איז געווען ביי די לוחות‬ ‫ווייל מען האט נישט געטארט איבערלאזן אויף‬ ‫הראשונות‪.‬‬ ‫מארגען‪ ,‬אל יותר ממנו עד בקר (שמות טז‪-‬יט)‪ .‬שטייט‬ ‫אין מדרש (ילקוט תהלים תתיט)‪ ,‬אז עס איז געשעהן א‬ ‫דער באשעפער זאגט פאר משה רבינו‪ ,‬לך רד כי‬ ‫נס‪ ,‬עס איז עקסטער געפאלן מן פאר יהושע דארט‬ ‫שחת עמך‪ ,‬יודען האבן געזינדיגט‪ .‬משה רבינו קומט‬ ‫ביים בארג‪ - .‬על כל פנים‪ ,‬עס איז געווען א‬ ‫אראפ‪ ,‬און ער נעמט די לוחות‪ ,‬און ער ווארפט עס‬ ‫געוואלדיגע מסירת נפש פון יהושע‪ ,‬עס איז געווען‬ ‫אראפ‪ ,‬ער צוברעכט עס‪ ,‬אויס לוחות הראשונות‪ ,‬עס‬ ‫א מקום פון נחשים ועקרבים‪ .‬אין די ענני הכבוד איז‬ ‫פרשת האזינו תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אז ער האט משיג געווען כל מה שכתוב בלוחות‬ ‫איז נישט דא‪ .‬שפעטער איז משה רבינו נאכאמאל‬ ‫הראשונות‪ .‬אז מען קען פארשטיין אז אברהם‬ ‫ארויפגעגאנגען אין הימל‪ ,‬דער באשעפער האט אים‬ ‫אבינו קיים כל התורה כולה עד שלא ניתנה (יומא‬ ‫געזאגט‪ ,‬פסל לך שני לוחות אבנים‪ ,‬דאס איז שוין‬ ‫כח‪ ,):‬אן קיין לוחות‪ ,‬איז דאך א כל שכן‪ ,‬אז ווען די‬ ‫נישט געווען קיין לוחות פון מעשה אלקים‪ ,‬עס איז‬ ‫לוחות קומען אראפ‪ ,‬וואס עס איז א מעשה אלקים‪,‬‬ ‫שוין געווען א גשמיות'דיגע לוחות‪ .‬עס איז טאקע‬ ‫און א מכתב אלקים‪ ,‬אז יהושע וואס איז געווען‬ ‫געווען געשריבן דערויף מיט אצבע אלקים‪ ,‬אבער די‬ ‫דארט‪ ,‬האט זוכה געווען מקבל צו זיין אלעס וואס‬ ‫עצם לוחות אליין איז געווען א גשמיות'דיגע שטיין‪.‬‬ ‫ליגט אין די לוחות הראשונות‪ .‬און עס איז נישט‬ ‫עס שטייט אין מפרשים‪ ,‬אז עס האט שוין נישט‬ ‫געווען ביי אים קיין שכחה‪ ,‬חרות על הלוחות‪.‬‬ ‫געהאט די אלע מעלות וואס איז געווען אין די לוחות‬ ‫ממילא איז יהושע געווען אן אויסנאם פון גאנץ‬ ‫הראשונות‪ .‬די לוחות הראשונים איז געווען שברי‬ ‫כלל ישראל‪.‬‬ ‫לוחות‪ ,‬און עס איז געלעגן עקסטער אין ארון‪ ,‬ביי א‬ ‫מלחמה האט מען ארויסגענומען די שברי לוחות‪.‬‬ ‫משה רבינו פרעגט פון יהושע פאר זיין פטירה‪ ,‬צו‬ ‫עס איז דא עפעס וואס ער ווייסט נישט‪ ,‬ער זאל אים‬ ‫על כל פנים‪ ,‬קיינער האט נישט נהנה געווען פון די‬ ‫זאגן‪ .‬זאגט יהושע פאר משה רבינו‪ ,‬איך בין געווען א‬ ‫לוחות הראשונות‪ .‬משה רבינו האט עס באקומען‪,‬‬ ‫געטרייער משרת פאר דיר‪ .‬איך האט געווארט‬ ‫און ער האט עס אראפגעווארפן‪ .‬איין יוד איז געווען‬ ‫פערציג טעג ביים בארג‪ ,‬און ווען דו ביסט‬ ‫אין גאנץ כלל ישראל‪ ,‬וואס האט באקומען לוחות‬ ‫אראפגעקומען‪ ,‬בין איך געווען דער איינציגסטער‬ ‫ראשונות‪ ,‬דאס איז געווען יהושע‪ .‬יהושע איז‬ ‫וואס האט דעמאלטס מקבל געווען די לוחות‬ ‫געשטאנען ביים בארג ווען משה רבינו איז‬ ‫הראשונות‪ .‬און אז מען האט מקבל געווען לוחות‬ ‫אראפגעקומען מיט די לוחות‪ ,‬ער האט באדינט משה‬ ‫הראשונות‪ ,‬איז נישט דא קיין שכחה‪ ,‬ממילא האב‬ ‫רבינו‪ ,‬ער האט אנגעכאפט די הענט פון משה רבינו‪,‬‬ ‫איך נישט וואס צו פרעגן‪ .‬עס איז נישט שייך איך זאל‬ ‫ער האט אים געהאלפן גיין‪ .‬און עס איז מסתבר‪ ,‬אז‬ ‫פארגעסן‪ ,‬עס איז נישט שייך איך זאל דארפן עפעס‬ ‫ער האט אויך איבערגענומען די לוחות פון משה‬ ‫פרעגן‪ .‬אזוי ווי משה רבינו דארף נישט פרעגן‪ ,‬האט‬ ‫רבינו‪ ,‬ער האט נישט געלאזט דער רבי זאל טראגן די‬ ‫יהושע אויך נישט געדארפט פרעגן‪ - .‬קומט אויס‪ ,‬אז‬ ‫לוחות‪ ,‬און ער איז געשטאנען אין די זייט‪ .‬עס איז‬ ‫יהושע האט זוכה געווען מקבל צו זיין די תורה‪,‬‬ ‫געווען איין מענטש אין די וועלט וואס האט מקבל‬ ‫פארדעם וואס ער האט געטריי באדינט משה רבינו‪,‬‬ ‫געווען לוחות הראשונות‪ ,‬דאס איז געווען יהושע‪.‬‬ ‫און ער איז געבליבן נעבן בארג די פערציג טעג נאך‬ ‫און וועגן דעם איז ער געווען ראוי ער זאל‬ ‫קבלת התורה‪ ,‬האט ער זוכה געווען מקבל זיין לוחות‬ ‫אריינטראגן יודען אויף ארץ ישראל‪ ,‬און פירן די‬ ‫הראשונות‪ ,‬איז ער געווען דער העכסטער וואס איז‬ ‫מלחמה אין ארץ ישראל‪ .‬ווייל די לוחות הראשונות‬ ‫דא אין כלל ישראל‪.‬‬ ‫האבן געהאט אין זיך דעם כח אז עס איז געווען אין‬ ‫אומה ולשון שולטת בהן (עבודה זרה ה‪ ,).‬און די זכיה‬ ‫ווען משה רבינו האט געוואלט איינער פון זיינע‬ ‫האט נאר געהאט משה און יהושע‪ .‬און אז משה איז‬ ‫קינדער זאל איבערנעמען זיין פלאץ‪ ,‬האט אים דער‬ ‫נישט אריינגעגאנגען אויף ארץ ישראל‪ ,‬האט יהושע‬ ‫אייבערשטער געזאגט‪ ,‬לא כך עלתה במחשבה לפני‪,‬‬ ‫געקענט איבערנעמען‪ ,‬און אריינפירן יודען קיין ארץ‬ ‫איך האב אנדערש געטראכט‪ ,‬נוצר תאנה יאכל פריה‪.‬‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫יהושע‪ ,‬וואס ער האט דיך אפגעהיטן‪ ,‬און געווארט‬ ‫ביים בארג סיני‪ ,‬כדי ער זאל דיך קענען באגלייטן‪,‬‬ ‫עס איז ניתן להאמר מיט א שטאפל ווייטער‪ .‬אזוי‬ ‫און ער האט מקבל געווען לוחות הראשונות‪ ,‬וואס‬ ‫ווי אויף די לוחות הראשונות איז געווען כל התורה‬ ‫דיינע קינדער האבן נישט מקבל געווען לוחות‬ ‫כולה‪ ,‬און דאס האט באקומען משה רבינו און‬ ‫הראשונות‪ ,‬פאר אים קומט זיך אז ער זאל עס‬ ‫יהושע‪ ,‬כי סמך משה את ידיו עליו‪ ,‬ער איז דאך‬ ‫באקומען‪ .‬קח לך את יהושע בן נון‪ ,‬איש אשר רוח בו‪,‬‬ ‫געווען צוזאמען מיט אים‪ .‬האט יהושע משיג געווען‬ ‫ער האט נישט געדארפט מקבל זיין קיין רוח פון דיר‪,‬‬ ‫פון זיך אליין אלעס וואס ליגט אין די לוחות‬ ‫וואס דו זאלסט עס אים איבערגעבן‪ ,‬ער איז א איש‬ ‫הראשונות‪ .‬די לוחות הראשונות וואס משה רבינו‬ ‫אשר רוח בו‪ ,‬ער האט אליין מקבל געווען לוחות‬ ‫האט אראפגעברענגט‪ ,‬האט געגעבן פאר יהושע‪,‬‬ ‫פרשת האזינו תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫שפעטער יודען פון פריה ורביה‪ ,‬אבער נישט מכח‬ ‫הראשונות וואס איז מידו של הקב"ה‪ .‬וואס משה‬ ‫דעם וואס ער האט געזאגט אדוני משה כלאם‪ .‬אויב‬ ‫רבינו האט אראפגעברענגט אין די לוחות הראשונות‪,‬‬ ‫אזוי קומט דאך אויס‪ ,‬האט משה רבינו געקענט‬ ‫איז אריבערגעגאנגען פאר יהושע‪ .‬ממילא איז ער א‬ ‫אריינגיין צוזאמען מיט יהושע אויף ארץ ישראל‪,‬‬ ‫איש אשר רוח בו‪ ,‬וואס אזאנס איז נישט דא אין כלל‬ ‫ווייל יהושע ווערט נישט גערעכנט ווי א תלמיד פון‬ ‫ישראל‪ ,‬ממילא קומט זיך אז ער זאל זיין דער וואס‬ ‫משה רבינו‪ ,‬איז ממילא האט יהושע געקענט פירן‬ ‫וועט פירן יודען‪.‬‬ ‫ווייטער‪ ,‬און יהושע הייסט נישט קיין מורה הלכה‬ ‫*‬ ‫בפני רבו‪ .‬אזוי וואלט געווען ניתן להאמר‪.‬‬ ‫אויב מען זאל אזוי זאגן‪ ,‬קומט אויס אז משה רבינו‬ ‫*‬ ‫איז נישט געווען דער רבי פון יהושע‪ .‬יהושע האט‬ ‫עס קען אפשר זיין‪ ,‬אפילו איך זאל זאגן אז משה‬ ‫אלעס אליין געקענט‪ .‬משה רבינו האט‬ ‫רבינו ווערט גערעכנט פאר א רבי פאר יהושע‪ ,‬און‬ ‫אראפגעברענגט די לוחות הראשונות‪ ,‬און יהושע‬ ‫ער האט נישט געטארט פסק'נען אקעגן אים‪ .‬משה‬ ‫האט אליין משיג געווען כל התורה כולה‪ .‬ער איז‬ ‫רבינו האט דאס אויך געוואוסט‪ ,‬אבער אזוי ווי ער‬ ‫נישט געווען אנגעוויזן אז ער זאל מקבל זיין פון‬ ‫האט געוואלט אריינגיין אויף ארץ ישראל‪ ,‬האט ער‬ ‫משה רבינו‪ ,‬וואס זאל אים איבערגעבן די ווערטער‬ ‫געבעטן דעם אייבערשטען ער וויל אריינגיין‪ ,‬יהושע‬ ‫פון די תורה‪ .‬נאכדעם וואס מען האט צובראכן‬ ‫זאל פירן און ער וועט אריינגיין‪ .‬משה רבינו האט‬ ‫לוחות הראשונות‪ ,‬און עס איז נאר געווען לוחות‬ ‫דאך אבער געוואוסט‪ ,‬ווי אזוי קען יהושע פירן‬ ‫שניות‪ ,‬איז דאך נישט געלעגן דארט כל התורה כולה‪,‬‬ ‫יודען‪ ,‬ער וועט דאך זיין א מורה הלכה בפני רבו?‬ ‫האט כלל ישראל געדארפט הערן פון משה רבינו די‬ ‫האט משה רבינו געזאגט פאר יהושע‪ ,‬ווען דו גייסט‬ ‫תורה‪ .‬אבער יהושע וואס האט מקבל געווען לוחות‬ ‫אריין אויף ארץ ישראל וועסטו נישט פסק'נען אליין‪,‬‬ ‫הראשונות‪ ,‬האט זוכה געווען מקבל צו זיין כל‬ ‫כי אתה תבוא את העם הזה‪ ,‬זקנים שבדור יהיו עמך‪,‬‬ ‫התורה כולה‪ ,‬אנדעם וואס ער זאל עס דארפן‬ ‫הכל לפי דעתן ועצתן‪ ,‬וואס דו וועסט טון‪ ,‬וועט‬ ‫באקומען פון משה רבינו‪.‬‬ ‫נישט זיין אז דו וועסט אזוי טון‪ ,‬דו וועסט זיך דארפן‬ ‫קודם איבעררעדן‪ .‬און אז דו דארפסט זיך‬ ‫משה קיבל תורה מסיני‪ ,‬אזוי ווי משה רבינו האט‬ ‫איבעררעדן מיט די זקנים‪ ,‬דארפסטו זיך איבעררעדן‬ ‫מקבל געווען די תורה מסיני‪ ,‬ומסרה‪ ,‬די זעלבע איז‬ ‫מיט משה רבינו אויך‪ .‬קומט אויס‪ ,‬וועט ער קיינמאל‬ ‫געווען וואס ער האט עס איבערגעגעבן ליהושע‪ .‬ביי‬ ‫נישט פסק'נען א זאך אקעגן רבו‪ ,‬ווייל אלעס איז לפי‬ ‫יהושע שטייט נישט ומסרה לזקנים‪ ,‬ווייל יהושע‬ ‫דעתן ועצתן פון די זקנים‪ .‬וועט ער דאך איבעררעדן‬ ‫האט נישט איבערגעגעבן אלעס‪ ,‬ער האט געהאט‬ ‫די הלכה קודם מיט משה רבינו‪ ,‬וועט ער נישט זיין‬ ‫לוחות הראשונות‪ .‬איבערגעגעבן ווייטער האט ער‬ ‫קיין מורה הלכה בפני רבו‪.‬‬ ‫נאר לזקנים‪ ,‬אז זיי זאלן פירן ווייטער‪ ,‬אבער יהושע‬ ‫איז געווען דוגמת משה‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער האט געזאגט‪ ,‬ניין‪ ,‬דבר אחד‬ ‫לדור‪ ,‬ער דארף קיינעם נישט פרעגן‪ .‬אויב ער איז‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬פארשטייען מיר די מחלוקת וואס איז דא‬ ‫דער מנהיג‪ ,‬איז דבר אחד לדור‪ ,‬ולא שני דברים‪.‬‬ ‫אין די גמרא‪ ,‬פארוואס יהושע איז נענש געווארן‪.‬‬ ‫משה רבינו האט אויך געוואוסט אז עס דארף זיין‬ ‫איינער זאגט אז דער טעם איז‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫דבר אחד לדור‪ ,‬עס קען נישט זיין צוויי‪ .‬אבער אזוי‬ ‫געזאגט אדוני משה כלאם‪ ,‬ער איז געווען א מורה‬ ‫ווי ער האט געוואלט אריינגיין אויף ארץ ישראל‪ ,‬און‬ ‫הלכה בפני רבו‪ .‬און דער צווייטער מאן דאמר זאגט‪,‬‬ ‫טאמער עס וועט זיין דבר אחד לדור‪ ,‬וועט דאך‬ ‫אז ער איז נישט געווען קיין מורה הלכה בפני רבו‪,‬‬ ‫יהושע נישט קענען פסק'ענען אקעגן זיין רבי‪ ,‬וועגן‬ ‫יהושע איז נישט קיין תלמיד פון משה רבינו‪ ,‬משה‬ ‫דעם האט ער געזאגט‪ ,‬כי אתה תבוא את העם הזה‪,‬‬ ‫רבינו האט נישט דער דין ווי זיין רבי‪ .‬משה רבינו‬ ‫ער זאל פסק'נען כדעתן ועצתן‪ .‬דער אייבערשטער‬ ‫האט דעם דין פון א גדול הדור‪ ,‬דער רבי פון כלל‬ ‫האט אבער געזאגט‪ ,‬ניין‪ ,‬כי אתה תביא את העם‬ ‫ישראל‪ ,‬אבער ווען מען רעדט אלץ דער פריוואטער‬ ‫הזה‪ ,‬דו וועסט אריינברענגען‪ ,‬און דבר אחד לדור‪,‬‬ ‫רבו מובהק פון יהושע‪ ,‬איז ער נישט געווען‪ .‬יהושע‬ ‫ממילא האט משה רבינו נישט געקענט אריינגיין‬ ‫איז נאר נענש געווארן‪ ,‬ווייל ער האט מבטל געווען‬ ‫פרשת האזינו תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~י~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫וואס איז ערום ועריה‪ ,‬אבער זיי גייען נישט בלייבן‬ ‫אויף ארץ ישראל‪ ,‬ווייל יהושע קען נישט פירן אקעגן‬ ‫אזוי‪ .‬זיי גייען זיך טוישן‪ ,‬זיי גייען מקבל זיין די תורה‪,‬‬ ‫משה רבינו‪ ,‬ווייל ער איז א מורה הלכה בפני רבו‪.‬‬ ‫און זיי וועלן זיין ברום המעלה‪ ,‬ווי דער דור המדבר‬ ‫***‬ ‫איז טאקע שפעטער געווען ברום המעלה‪ .‬דער‬ ‫אייבערשטער איז נישט דן א מענטש אזוי ווי ער איז‬ ‫מען שטייט פאר דעם יום טוב פון סוכות‪ .‬עס איז‬ ‫יעצט‪ ,‬דער אייבערשטער איז צופה ומביט עד סוף כל‬ ‫דא צוויי גרויסע מצוות אין דעם יום טוב‪ .‬די מצוה‬ ‫הדורות‪ .‬דער באשעפער איז דן דעם מענטש לויט‬ ‫פון ישיבת סוכה‪ ,‬בסוכות תשבו שבעת ימים (ויקרא‬ ‫וואס עס וועט זיין מיט אים שפעטער‪ .‬אויב שפעטער‬ ‫כג‪-‬מב)‪ ,‬און די מצוה פון ד' מינים‪ ,‬ולקחתם לכם פרי‬ ‫וועט ער מקבל זיין די תורה‪ ,‬איז כדאי צו מאכן נסים‬ ‫עץ הדר כפות תמרים (ויקרא כג‪-‬מ)‪ .‬עס שטייט אין‬ ‫ונפלאות‪ ,‬זיי ארויסצונעמען יעצט ווען מען איז אין‬ ‫מדרש (ויק"ר ל‪-‬יב)‪ ,‬אז די פיר מינים זענען א רמז‬ ‫מצרים‪ ,‬ווייל דער באשעפער קוקט נישט אויף‬ ‫אויפן כלל ישראל‪ .‬עס איז דא אזעלכע יודען וואס‬ ‫יעצט‪ .‬דער באשעפער נעמט די מעשים וואס א‬ ‫האבן טעם וריח‪ ,‬תורה און מעשים טובים‪ .‬עס איז‬ ‫מענטש וועט טון שפעטער‪ ,‬און ער רעכנט זיך‬ ‫דא וואס האבן נאר תורה‪ ,‬עס איז דא וואס האבן נאר‬ ‫דערמיט תיכף‪.‬‬ ‫מעשים טובים‪ .‬און נאכדעם איז דא די ערבה‪ ,‬וואס‬ ‫האט גארנישט‪ .‬ערבה האט נישט קיין טעם‪ ,‬און עס‬ ‫עס איז דא א גמרא (כתובות נג‪ ).‬אקעגן ירושה‪ .‬ווען א‬ ‫האט נישט קיין ריח‪ ,‬עס האט נישט קיין תורה‪ ,‬און‬ ‫טאטע גייט אוועק פון די וועלט‪ ,‬און ער לאזט‬ ‫עס האט נישט קיין מעשים טובים‪ .‬יוקשרו כולם‬ ‫איבער ירושה פאר די קינדער‪ ,‬צוטיילט מען זיך חלק‬ ‫אגודה אחת‪ ,‬מען זאל צוזאמנעמען אלע צוזאמען‪,‬‬ ‫כחלק‪ .‬צוויי קינדער‪ ,‬באקומט דער האלב‪ ,‬און יענער‬ ‫והן מכפרים אלו על אלו‪ ,‬און זיי וועלן מכפר זיין‬ ‫האלב‪ .‬א בכור באקומט פי שנים‪ ,‬ווי דער סדר איז‪.‬‬ ‫איינס אויפן אנדערן‪.‬‬ ‫ווי אזוי איז‪ ,‬ווען א טאטע האט איין זון וואס איז א‬ ‫תלמיד חכם‪ ,‬א צדיק‪ ,‬אן ערליכער‪ ,‬און ער האט איין‬ ‫מען זאל נעמען אן ערבה וואס האט גארנישט‪ ,‬נישט‬ ‫קינד גאר א שוואך קינד‪ ,‬און ער וויל אוועקגעבן די‬ ‫קיין תורה‪ ,‬און נישט קיין מעשים טובים‪ ,‬און מען‬ ‫ירושה פון דעם שוואכן קינד‪ ,‬פאר דעם חשוב'ן קינד‪.‬‬ ‫זאל אים צוזאמנעמען צוזאמען מיט די אנדערע‬ ‫דער שכל וואלט געזאגט‪ ,‬פארוואס נישט‪ .‬איך וויל‬ ‫מינים‪ .‬מען רעדט דאך דא פון גאר א געמיינע ערבה‪.‬‬ ‫אוועקגעבן מיין געלט פאר תורה‪ ,‬איך האב א קינד‬ ‫ווייל די גמרא (חגיגה כז‪ ).‬זאגט דאך‪ ,‬אז פושעי ישראל‬ ‫וואס זיצט און לערנט‪ ,‬ער זיצט אין כולל‪ ,‬און איך‬ ‫זענען אויך מלאים מצוות כרימון‪ .‬איז דאך נישט דא‬ ‫קען אים אויסהאלטן‪ .‬נאכדעם האב איך א צווייטן‬ ‫קיין יוד‪ ,‬וואס האט נישט עפעס מצוות און מעשים‬ ‫קינד‪ ,‬וואס איז גאר א שוואך קינד‪ .‬פארוואס זאל איך‬ ‫טובים‪ .‬רעדט מען דאך פון אן ערבה וואס איז די‬ ‫נעמען מיין געלט און אוועקגעבן פאר יענעם‪ .‬און ער‬ ‫שוואכסטע שבשוואכסטע‪ ,‬ער האט גארנישט‪ ,‬נישט‬ ‫וויל שרייבן א צוואה‪ ,‬ער וויל אוועקגעבן דעם חלק‬ ‫קיין טעם און נישט קיין ריח‪ .‬ווי קומט עס‪ ,‬אז מען‬ ‫וואס קומט זיך פאר יענעם קינד‪ ,‬זאל מען‬ ‫זאל אים מקרב זיין‪ ,‬און נעמען די ערבה‪ ,‬און אים‬ ‫אוועקגעבן פאר דעם גוטן קינד‪.‬‬ ‫צוזאמלייגן צוזאמען מיטן אתרוג און לולב און הדס‪.‬‬ ‫זאגט די גמרא‪ ,‬אז שמואל האט געזאגט‪ ,‬אז מען זאל‬ ‫עס קען אפשר זיין‪ ,‬מען געפונט ווען יודען זענען‬ ‫זיך נישט צושטעלן צו אזא צוואה‪ ,‬מען זאל נישט‬ ‫געווען אין מצרים‪ ,‬האט דער באשעפער געשיקט‬ ‫צוהעלפן אז מען זאל שרייבן אזא צוואה‪ .‬לא תיהוי‬ ‫משה רבינו‪ ,‬ער זאל גיין אויסלייזן יודען‪ .‬און משה‬ ‫בעבורי אחסנתא‪ ,‬אפילו מברא בישא לברא טבא‪,‬‬ ‫רבינו פרעגט דעם אייבערשטען‪ ,‬זיי זענען דאך נישט‬ ‫אפילו פון א שוואכן קינד צו א גוט קינד‪ ,‬פארוואס‪,‬‬ ‫ראוי אז זיי זאלן ארויסגיין פון מצרים‪ ,‬וכי אוציא את‬ ‫דלא ידיעא מאי זרעא נפיק מיניה‪' .‬ער' איז טאקע א‬ ‫בני ישראל ממצרים (שמות ג‪-‬יא)‪ ,‬ואת ערום ועריה‬ ‫שוואך קינד‪ ,‬אבער פון אים קען ארויסקומען גוטע‬ ‫(יחזקאל טז‪-‬ז)‪ ,‬א פאלק וואס ליגט אין די מ"ט שערי‬ ‫קינדער‪ ,‬גוטע דורות‪ ,‬און מען דארף זיך מיט דעם‬ ‫טומאה‪ ,‬וואס פאר א זכות האבן זיי‪ ,‬אז זיי זאלן‬ ‫אויך רעכענען‪ .‬דאס איז טייטש‪ ,‬אז על פי הלכה‪,‬‬ ‫ארויסגיין פון מצרים‪ .‬האט דער אייבערשטער‬ ‫כאטש איך האב יעצט דא פאר מיר א קינד א צדיק‪,‬‬ ‫געענטפערט‪ ,‬בהוציאך את העם ממצרים תעבדון‬ ‫א תלמיד חכם‪ ,‬און ער קען נוצן דאס געלט‪ ,‬ער זאל‬ ‫את האלקים על ההר הזה‪ .‬עס איז טאקע א פאלק‬ ‫פרשת האזינו תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יא~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫ענק‪ .‬אפילו ווען ער איז טאקע יעצט אן ערבה‪,‬‬ ‫קענען זיצן און לערנען‪ .‬און איך האב א שוואך קינד‪,‬‬ ‫אבער נפקא מיניה זרעא מעליא‪ ,‬שפעטער וועט‬ ‫וואס דאס שוואך קינד וועט עס אויסנוצן פאר‬ ‫ארויסקומען פון אים גוט‪ .‬און דער באשעפער קוקט‬ ‫עפעס אנדערש‪ .‬פון דעסטוועגן דאך‪ ,‬דו ווייסט‬ ‫נישט וואס ער איז יעצט‪ ,‬אויב דו ביסט זיך גרייט‬ ‫נישט ווער עס איז שוואך‪ ,‬און ווער עס איז גוט‪ .‬דער‬ ‫צוצושטעלן‪ ,‬זיין א חלק פונעם כלל ישראל‪ ,‬טוט‬ ‫שוואכער קינד קענסטו נאך אמאל זעהן נחת פון‬ ‫דער אייבערשטער נישט קוקן ווי אזוי דו ביסט‬ ‫אים‪ .‬ער וועט האבן קינדער און אייניקלעך‪ ,‬וואס‬ ‫יעצט‪ .‬יעצט ביסטו טאקע א ערבה‪ ,‬אבער פון דיר‬ ‫וועלן איבערוואקסן מער ווי דער זון וואס דו האסט‪.‬‬ ‫קען נאך ארויסקומען גוטס‪ .‬דו וועסט זיך טוישן‬ ‫און דער זון דער צדיק קען אמאל האבן קינדער וואס‬ ‫אליין‪ ,‬דיינע קינדער וועלן זיך טוישן‪ ,‬און דער‬ ‫זאלן זיין גאר שוואכע קינדער‪ .‬א מענטש קען נישט‬ ‫באשעפער טוט מחשיב זיין אפילו דעם ערבה אויך‪.‬‬ ‫אויסרעכענען‪ .‬דער באשעפער האט אזוי‬ ‫איינגעטיילט אז מען זאל געבן פאר ביידע‪ ,‬געב פאר‬ ‫הושענא רבה‪ ,‬ווען דער ערבה איז אליין‪ ,‬קלאפט‬ ‫יעדן איינעם זיין חלק‪ .‬דאס איז שוין דעם רבונו של‬ ‫מען אים צו דער ערד‪ .‬ווייל ווען ער איז אליין‪ ,‬איז ער‬ ‫עולם'ס געשעפטן‪ .‬אפילו ער איז א ברא בישא‪ ,‬ער‬ ‫טאקע גארנישט ווערד‪ .‬אבער ווען דער ערבה קומט‬ ‫איז א ברא טבא‪ ,‬געב פאר יעדן איינעם זיין חלק‪,‬‬ ‫זיך צוזאמענשטעלן‪ ,‬ער וויל זיין א חלק פונעם כלל‬ ‫ווייל עס קען ארויסקומען פון אים גוטע קינדער‪.‬‬ ‫ישראל צוזאמען מיטן אתרוג‪ .‬ווען א יוד איז זיך‬ ‫מחבר צו ערליכע יודען‪ ,‬איז דער סוף וועט זיך עפעס‬ ‫די מוסר השכל דערפון איז‪ ,‬אז ביים אייבערשטען‬ ‫אנקלעבן פון אים‪ .‬אזוי שטייט אין מדרש (פרקי דרבי‬ ‫ווערט נישט א מענטש גערעכנט אזוי ווי ער איז‪ .‬נאר‬ ‫אליעזר כה)‪ ,‬א מענטש גייט אריין אין א פלאץ וואו עס‬ ‫וואס עס וועט זיין די תוצאות‪ ,‬וואס וועט זיין‬ ‫איז דא א גוטע ריח‪ ,‬אפילו ער האט גארנישט‬ ‫נאכדעם פון אים‪ .‬היינט איז ער אזוי‪ ,‬וואס וועט זיין‬ ‫מיטגענומען פון זיך‪ ,‬און ער גייט ארויס‪ ,‬האט ער‬ ‫פון אים‪ ,‬וואס וועט זיין פון זיינע קינדער‪ .‬דער‬ ‫קולט געווען א גוטן ריח‪ .‬ווען א יוד דרייט זיך צווישן‬ ‫אייבערשטער איז א מביט עד סוף כל הדורות‪ ,‬און‬ ‫ערליכע יודען‪ ,‬אפילו בעצם איז ער אן ערבה‪ ,‬וועט‬ ‫אזוי איז אויסגעשטעלט געווארן די הנהגה פונעם‬ ‫ער שפעטער נתעלה ווערן‪.‬‬ ‫אייבערשטען צו דעם מענטש‪ .‬ווען א מענטש איז‬ ‫אין א שוואכע מצב‪ ,‬און מען וויל אים דן זיין‪ ,‬אין די‬ ‫*‬ ‫הייליגע טעג איז מען דאך דן יענעם איינעם‪ .‬טוט‬ ‫דער אייבערשטער האט געזאגט די שירה פון‬ ‫נישט דער אייבערשטער קוקן ווי אזוי דער מענטש‬ ‫האזינו‪ ,‬דער באשעפער האט אויסגערעכנט די‬ ‫איז יעצט‪ ,‬דער אייבערשטער קוקט וואס וועט זיין‬ ‫שווערע זאכן וואס וועט קומען אז מען וועט‬ ‫פון אים שפעטער‪ .‬אויב עס איז נאך דא א‬ ‫זינדיגן‪ .‬אבער דאס איז נאר‪ ,‬ווען דער באשעפער‬ ‫מעגליכקייט שפעטער‪ ,‬אז דער יוד וועט זיך‬ ‫וועט זעהן אז עס וועט נישט ארויסקומען עפעס‬ ‫צוריקקערן‪ ,‬און ער וועט תשובה טון‪ ,‬ער וועט‬ ‫פון דעם מענטש‪ .‬נישט פון אים שפעטער‪ ,‬און‬ ‫אויפשטעלן ערליכע דורות‪ ,‬קינדער וואס דער‬ ‫נישט פון זיינע קינדער וועט ארויסקומען ערליכע‬ ‫באשעפער וועט נהנה זיין פון אים‪ ,‬איז כאטש יעצט‬ ‫דורות‪ ,‬איז דער אייבערשטער מעניש‪ .‬אבער‬ ‫האט ער עס נאכנישט‪ ,‬טוט דער אייבערשטער‬ ‫טאמער דער אייבערשטער זעהט אז שפעטער‬ ‫מחשיב זיין‪ ,‬און ער טוט עס אנקוקן אזוי ווי עס וועט‬ ‫וועט זיך דער מענטש טוישן‪ ,‬ער וועט האבן‬ ‫זיין שפעטער‪ .‬ווייל דער אייבערשטער איז נישט דן‬ ‫ערליכע קינדער‪ ,‬טוט דער אייבערשטער נישט‬ ‫דעם מענטש לרעה אזוי ווי ער איז יעצט‪ ,‬דער‬ ‫מעניש זיין דער מענטש יעצט‪ .‬אפילו ביי א גוי‪,‬‬ ‫אייבערשטער איז דן דעם מענטש‪ ,‬לויט זיין אחרית‪,‬‬ ‫געפונט מען אין מדרש ( ילקוט שמעוני רמז קסז)‪ ,‬אז‬ ‫וואס עס וועט זיין שפעטער‪.‬‬ ‫ווען משה רבינו האט גע'הרג'ט א מצרי‪ ,‬וירא כי אין‬ ‫איש (שמות ב‪-‬יא)‪ ,‬האט ער געקוקט צו עס גייט פון‬ ‫דער ערבה איז טאקע גארנישט‪ ,‬ער האט נישט קיין‬ ‫אים נתגייר ווערן א גר‪ .‬אויב פון אים גייט נתגייר‬ ‫טעם‪ ,‬און ער האט נישט קיין ריח‪ ,‬אבער טאמער‬ ‫ווערן א גר‪ ,‬וואלט ער אים נישט גע'הרג'ט‪ .‬איז דאך‬ ‫דער ערבה קומט זיך מחבר זיין צוזאמען מיט‬ ‫א כל שכן ווען מען רעדט פון א יוד‪ ,‬וואס יעדער‬ ‫ערליכע יודען‪ .‬ער קומט צו דעם אתרוג‪ ,‬און ער‬ ‫יוד האט דאך א אחרית‪ ,‬ער קען זיך טוישן און ווערן‬ ‫קומט צו דעם הדס‪ ,‬איך וויל אויך זיין א חלק פון‬ ‫פרשת האזינו תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫מען איז מחנך קינדער‪ ,‬וואס די קינדער וועלן זיין ווי‬ ‫גוט‪ ,‬איז אוודאי אז דער אייבערשטער איז אים‬ ‫עס דארף צו זיין‪ ,‬נעמט דער אייבערשטער אלעס‬ ‫נישט דן אזוי ווי ער איז יעצט‪.‬‬ ‫אריין אין חשבון‪ .‬דער אייבערשטער טוט נישט קוקן‬ ‫ווי אזוי דער מענטש איז יעצט‪ ,‬נאר ווי אזוי עס וועט‬ ‫וירא ה'‪ ,‬דער אייבערשטער האט געזען ווי אזוי מען‬ ‫זיין דער אחרית‪.‬‬ ‫פירט זיך אויף‪ ,‬וינאץ‪ ,‬און ער האט זיך געבייזערט‪,‬‬ ‫מכעס בניו ובנותיו‪ .‬ויאמר‪ ,‬דער אייבערשטער האט‬ ‫*‬ ‫אבער געזאגט‪ ,‬אסתירה פני מהם‪ ,‬איך גיי‬ ‫עס איז דא נאך איין מצוה אין סוכות‪ ,‬די מצוה פון‬ ‫אוועקנעמען מיין פנים פון זיי‪ ,‬איך קוק נישט ווי אזוי‬ ‫שמחת יום טוב‪ ,‬זמן שמחתינו‪ ,‬מען דארף זיין‬ ‫זיי זענען יעצט‪ ,‬אפילו יעצט זענען זיי 'מכעס בניו‬ ‫פרייליך א גאנצע וואך‪ .‬מען זיצט אין די סוכה‪,‬‬ ‫ובנותיו'‪ ,‬אראה‪ ,‬איך וועל קוקן‪ ,‬מה אחריתם‪ ,‬וואס‬ ‫אויסנוצן די טעג אויף שמחה של מצוה‪ ,‬זיך משמח‬ ‫וועט זיין זייער אחרית‪ ,‬מיט וואס זיי גייען ענדיגן‪.‬‬ ‫זיין מיטן אייבערשטען‪ .‬און אפילו ווען מען איז‬ ‫טאמער זייער אחרית וועט זיין ערליך‪ ,‬גיי איך זיי‬ ‫אויסער די סוכה‪ ,‬וויסן אז עס איז יום טוב‪ ,‬און יום‬ ‫גארנישט טון‪ .‬כי דור תהפוכות המה‪ ,‬יודען זענען א‬ ‫טוב טאר מען נישט האבן קיין שום עגמת נפש‪,‬‬ ‫דור וואס קענען זיך זייער גרינג איבערדרייען פון‬ ‫אלעס אוועקלייגן אין די זייט‪ ,‬נישט טראכטן פון‬ ‫איין וועג אויפן צווייטן וועג‪ .‬היינט איז ער א רשע‪,‬‬ ‫קיין שום זאך וואס טוט מאכן שווער אויפן הארץ‪,‬‬ ‫מארגן קען ער זיין א צדיק‪ .‬פאר יום כיפור איז ער‬ ‫און קוקן אויף יעדע זאך נאר די גוטע זייט‪ .‬האבן‬ ‫געווען אזוי און אזוי‪ ,‬נאך יום כיפור איז ער אן‬ ‫אליין שמחה‪ ,‬און קענען משמח זיין אנדערע‬ ‫אנדערער סארט יוד פון וואס ער איז געווען‪ .‬און‬ ‫צובראכענע הערצער‪ .‬עס איז אוודאי א געוואלדיגע‬ ‫אפילו זיי וועלן נישט זיין ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬און זיי‬ ‫חשיבות די צדקה וואס מען גיט פאר יום טוב‪ ,‬משמח‬ ‫וועלן מחנך זיין זייערע קינדער אויך אויפן נישט‬ ‫זיין יודישע שטובער‪ .‬נאכדעם קומען די טעג פון‬ ‫ריכטיגן וועג‪ ,‬אבער עס קען זיין‪ ,‬בנים‪ ,‬זיי קענען‬ ‫שמיני עצרת‪ ,‬וואס איז ריבה בה הכתוב שמחה‬ ‫האבן קינדער‪ ,‬לא אמון בהם‪ ,‬וואס דער חינוך וואס‬ ‫יתירה‪ ,‬טעג וואס איז שמחה‪ ,‬און שמחה‪ ,‬און שמחה‪.‬‬ ‫מען האט זיי געגעבן וועט נישט בלייבן ביי זיי‪ .‬מען‬ ‫האט זיי מחנך געווען פאר רשעים‪ ,‬אבער דילמא‬ ‫זאל דער אייבערשטער געבן‪ ,‬מען זאל קענען זיין‬ ‫נפקא מינייהו זרעא מעליא‪ ,‬עס קען ארויסקומען פון‬ ‫פרייליך‪ ,‬און דינען דעם אייבערשטען מיט שמחה‪,‬‬ ‫זיי גוטע קינדער‪ .‬איך וועל זיי נישט דן זיין אזוי ווי‬ ‫עבדו את ה' בשמחה‪ ,‬בואו לפניו ברננה‪ .‬דער‬ ‫זיי זענען יעצט‪ ,‬נאר אראה מה אחריתם‪ ,‬און דער‬ ‫באשעפער זאל אונז אלע בענטשן‪ ,‬מיט א גוט‬ ‫אחרית קען זיין ביי יעדן יוד גוט‪ .‬יעדער יוד האט אן‬ ‫געבענטשט יאר‪ ,‬א פרייליך יאר‪ ,‬א לוסטיג יאר‪,‬‬ ‫אחרית‪ ,‬יעדער יוד האט א מעגליכקייט זיך צו טוישן‬ ‫מתוך שמחה וטוב לבב‪ .‬און זוכה זיין אקעגן צו גיין‬ ‫פון וואס ער איז געווען‪ .‬און אפילו אמאל איז די‬ ‫משיח צדקנו‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫אחרית ביי אים נישט ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬אבער אז‬ ‫קול מעדני מלך וויען – ‪MechonMMVien@Gmail.com • 8174.7748817‬‬ ‫הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו ‪1.84..44.141‬‬ ‫פרשת האזינו תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬