א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

יום הקדוש
יש ְך ְּבצוֹ ם ֶה ָעשׂ וֹ רָ ,קדוֹ ׁש ַמ ְ ׂ
ש ִטין ְּב ֶכ ֶבל ֱאסוֹ רְ ...ונַ ְק ִד ׁ ָ
דורכגאנג הינטערן בארג. אין די אמאליגע יארן ,נעבן דער גרעניץ פון א גרויסן לאנד,
איז געווען א שטאט וואו עס האט שטענדיג געהערשט א
ביינאכט ,בשעת די שטאט איז געשלאפן ,איז ער ארויס
טומל .שווערע וואגנס זענען אנגעקומען פון ווייטע פלעצער,
מיט זיינע פעקלעך .ער האט איינגעוויקלט די סחורה ,זי גוט
צוגעבונדן צום וואגן און אנגעוויזן דעם בעל-עגלה וואו צו פארן. אנגעלאדנט מיט שטאף ,געווירצן און טייערע סחורות .די פערד
ווען ער האט פון דערווייטנס דערזען א ליכטל ,האט ער גלייך האבן געשארט מיט די פיס אין דער ערד ,די בעלי-עגלות האבן
געהייסן אפשטעלן די פערד .ער האט זיך צוגעהערט ,געווארט גערופן איינער צום צווייטן ,און ביים אריינגאנג אין שטאט זענען
ביז עס איז ווידער געווארן שטיל ,און ערשט דאן איז ער ווייטער די קעניגליכע שטייער-באאמטע געשטאנען אויף דער וואך.
געפארן .איין אומפארזיכטיגער טריט האט געקענט קאסטן די קיין וואגן האט נישט געקענט אריבערפארן אן זיך אפשטעלן.
גאנצע סחורה -און דערצו זיין פרייהייט. דער באאמטער האט געעפנט די פעקלעך ,איבערגעקוקט
אין אנהייב איז אים געלונגען .ער איז אריין אין שטאט פון די סחורה און אויסגערעכנט וויפיל שטייער דער סוחר דארף
א זייט ,אראפגעלאדנט די סחורה אין א פארמאכטן הויף ,און באצאלן .ערשט נאכדעם וואס דאס געלט איז געלעגן אויפן טיש,
אינדערפרי איז ער שוין געשטאנען אויפן מארק ווי אלע אנדערע האט מען אויפגעהויבן דעם שווערן האלץ וואס האט פארמאכט
סוחרים .מיט דער צייט איז ער געווארן דרייסטער .דאס וואס דעם וועג .דער סוחר האט באקומען זיין באשטעטיגונג און איז
האט אים אמאל געמאכט ציטערן ,האט אים שוין אויסגעזען ווייטער געפארן ,פריי צו פארקויפן זיין סחורה אינעם לאנד.
ווי א באקאנטע מלאכה .ער האט שוין געוואוסט ווי אזוי זיך צו
אבער אין יענער שטאט האט געוואוינט א סוחר וואס
באהאלטן און ווען עס לוינט זיך אויסצואווארטן נאך א שעה.
האט געהאט אנדערע חשבונות .ער האט אויך געהאנדלט מיט
די שטייער-באאמטע זענען אבער אויך נישט געשלאפן .זיי סחורה ,נאר דאס אפשטעלן זיך ביים שטייער האט אים נישט
האבן באמערקט אז אין שטאט ווערט פארקויפט סחורה וואס איז געשמעקט .יעדעס מאל וואס ער האט אויסגערעכנט וויפיל
קיינמאל נישט דורכגעגאנגען זייערע הענט .מען האט אנגעהויבן געלט ער וועט דארפן איבערלאזן ביי די באאמטע ,האט ער
נאכצופארשן ,אויספרעגן און אויפשטעלן וועכטער אויך ביי די צוזאמענגעקנייטשט די ליפן .אין זיין קאפ האט זיך געדרייט
זייטיגע וועגן .דער נאמען פונעם סוחר איז מער ווי איין מאל איין געדאנק :פארוואס זאל איך נישט קענען אריינברענגען די
דערמאנט געווארן .מען האט שוין געוואוסט וועמען מען זוכט; גאנצע סחורה און דאס גאנצע געלט האלטן ביי זיך?
עס האט נאר געפעלט אים צו כאפן בשעת דער מעשה.
ארום דער שטאט זענען געווען וועלדער ,קליינע בערג און
איין נאכט איז ער ווידער געווען אונטערוועגנס .דער וואגן שמאלע פעלד-וועגן .דארט איז נישט געווען קיין געהעריגע
איז לאנגזאם געפארן צווישן די ביימער ,און די צווייגן האבן שאסיי ,קיין לאמפן און קיין באקוועמע פלאץ פאר א וואגן.
געקראצט אין די זייטן .ער האט זיך איינגעבויגן פאראויס און אין רעגן זענען די רעדער איינגעזונקען אין בלאטע; אין דער
שטיל געזאגט צום בעל-עגלה„ :נאך אביסל .ווען מיר זענען שוין פינסטערניש האט מען קוים געזען וואו דער וועג דרייט זיך.
אריבער דעם דריי ,זענען מיר כמעט אינדרויסן פונעם וואלד“. אבער דער סוחר האט די וועגן גוט געקענט .ער האט געוואוסט
ער האט גוט געקענט דעם פלאץ .שוין אזויפיל מאל איז ער דא וואו מען קען דורכפארן צווישן די ביימער און וואו עס איז דא א
וואס האט אים געכאפט אינעם וואלד .דער סוחר האט אים דורכגעפארן אן קיין שום שטערונג.
דערקענט און גלייך אראפגעלאזט די אויגן.
פלוצלינג האט א שארפע שטימע דורכגעריסן די
דער שופט האט אים געלאזט שטיין א וויילע ,בשעת ער שטילקייט„ :שטיי! קיין טריט ווייטער!“ פון צווישן די ביימער
האט איבערגעלייענט די פאפירן .אינעם צימער איז געווען זענען ארויסגעקומען באוואפנטע וועכטער מיט לאמטערנס.
שטיל; מען האט נאר געהערט ווי דער שופט דרייט איבער א איינער האט אנגעכאפט די לייצעס ,א צווייטער איז צוגעגאנגען
בלאט נאך א בלאט .דער סוחר האט געווארט מיט א פארקלעמט צום הינטערשטן טייל פונעם וואגן .דער סוחר האט זיך
הארץ .ער האט פרובירט צו כאפן א בליק אויפן שופט'ס פנים ,צו אויסגעדרייט ,געזוכט מיט די אויגן א וועג צוריק ,אבער אויך פון
זען צי עס איז דא עפעס א סימן פון רחמנות .אבער דער שופט יענער זייט זענען שוין געשטאנען וועכטער .דאס מאל איז נישט
האט ווייטער געלייענט ,אן אויפצוהייבן דעם קאפ. געווען וואו צו אנטלויפן.
ענדליך האט ער אוועקגעלייגט די פאפירן און אים גראד „וואס פירט איר דא?“ האט דער באאמטער געפרעגט .ער
אנגעקוקט„ .איר ווייסט פארוואס איר שטייט דא?“ דער סוחר האט פרובירט צו ענטפערן ,אבער זיין מויל איז געווארן טרוקן.
האט שטיל צוגעשאקלט מיטן קאפ„ .מען האט אייך געכאפט מיט ציטערדיגע פינגער האט ער אנגערירט דעם שטריק ארום א
מיט סחורה אויף וועלכער איר האט נישט באצאלט שטייער“, פעקל .דער באאמטער האט נישט געווארט אויף לאנגע הסברים.
האט דער שופט ווייטער געזאגט„ .אבער איר זענט נישט בטעות ער האט געהייסן אראפנעמען די דעקע ,געעפנט איינס פון די
אריינגעפארן אין יענעם וואלד .איר האט גוט געוואוסט וואו איר פעקלעך און געהאלטן דעם לאמטערן נעענטער .פאר אלע
פארט און פארוואס איר פארט דארט .איר האט געזוכט א וועג אויגן איז געלעגן די סחורה ,אן קיין באשטעטיגונג אז מען האט
וואו די קעניגליכע וועכטער זאלן אייך נישט זען“. דערויף באצאלט שטייער.
דער סוחר האט געעפנט דאס מויל ,אבער דער שופט האט אלעס איז יעצט געווען פארלוירן .די סחורה האט מען פון
אויפגעהויבן די האנט„ .די וועגן זענען אונז שוין באקאנט .מיר אים צוגענומען ,און אים האט מען אוועקגעפירט אין תפיסה .אין
ווייסן פון די שמאלע דורכגענג צווישן די ביימער ,פון די פעלד- א קליינעם צימער ,הינטער אן אייזערנער טיר ,איז ער געזעסן
וועגן און פון די נאכט-נסיעות .איר האט זיך צוגעוואוינט צו און נאכאמאל איבערגעטראכט די לעצטע מינוטן אינעם וואלד.
מיינען אז אויב איר זעט נישט קיין וועכטער ,זעט קיינער נישט נאך א דריי ,האט ער געמיינט ,און ער איז שוין געראטעוועט.
אייך “.ער האט א מאמענט געשוויגן ,דערנאך צוגעלייגט„ :יעצט אנשטאט דעם איז די טיר פון דער תפיסה פארמאכט געווארן
ווייסט איר שוין אז מען קען אייך טרעפן אויך דארט“. הינטער אים ,און אלע זיינע חשבונות זענען געבליבן אינדרויסן.
די לעצטע ווערטער האבן דעם סוחר שטארק געשטאכן .פאר איין אינדערפרי האט זיך די שווערע טיר פון זיין צעל געעפנט.
זיינע אויגן איז ווידער געשטאנען יענע נאכט :די לאמטערנס דער וועכטער איז געבליבן שטיין ביים שוועל און אים געגעבן
צווישן די ביימער ,די אנגעכאפטע לייצעס ,די אפענע פעקלעך. א קורצן באפעל„ :קומט מיט .מען פירט אייך צום שופט “.דער
ער האט געשלונגען און זיך דערוואגט צו רעדן„ .איך האב שוין סוחר איז גלייך אויפגעשטאנען .שוין טעג וואס ער זיצט דא און
אלעס פארלוירן “,האט ער געבעטן מיט א נידעריגער שטימע. ווייסט נישט וואס עס ווארט אים אפ .יעצט ,ווען דער מאמענט
„די גאנצע סחורה איז ביי אייך .איך בעט אייך ,לאזט מיך ארויס. איז ענדליך געקומען ,האבן זיינע קניען אנגעהויבן ציטערן .ווער
גיט מיר נאך א געלעגנהייט“. ווייסט וואס פאר א פסק מען וועט היינט ארויסגעבן אויף אים?
דער שופט האט אים אויסגעהערט„ .איר ווילט צוריק ער איז געגאנגען נאכן וועכטער דורך א לאנגן ,קאלטן
באקומען אייער פרייהייט?“ האט ער געפרעגט .דער סוחר האט קארידאר .ביי א ברייטער טיר האבן זיי זיך אפגעשטעלט .דער
שנעל אויפגעהויבן דעם קאפ„ .יא ,הער שופט .איך בעט אייך!“ וועכטער האט אנגעקלאפט ,געווארט אויף אן ענטפער און אים
דער שופט האט ארויסגעצויגן א בויגן פאפיר און עס געלייגט אריינגעפירט .הינטער א גרויסן הילצערנעם טיש איז געזעסן
פאר זיך אויפן טיש„ .מען איז גרייט אייך ארויסצולאזן “,האט דער שופט .פאר אים זענען געלעגן פאפירן ,א טינטערל און א
ער געזאגט„ ,אבער די באפרייאונג וועט האבן א קלארן תנאי. פעדער .ביי דער זייט איז געשטאנען דער שטייער-באאמטער
און געזאגט„ :מען קען אים באפרייען “.מיט איין אונטערשריפט און דעם תנאי דארפט איר גוט פארשטיין ,איידער איר נעמט די
האט ער צוריק באקומען זיין פרייהייט -און זיך פארפליכטעט פעדער אין דער האנט“.
אז פון יעצט אן פארט ער נאר אויפן דרך המלך.
דער סוחר האט זיך אביסל צוגעבויגן פאראויס .יעצט האט
ער איז ארויסגעגאנגען נאכן וועכטער ,צוריק דורך דעם ער זיך צוגעהערט צו יעדעס ווארט„ .פון היינט און ווייטער“,
לאנגן קארידאר .דאס מאל זענען זיינע טריט געווען אנדערש. האט דער שופט געזאגט קלאר„ ,פארט איר נאר אויפן גרויסן,
ביים דרויסנדיגן טויער האט דער וועכטער ארויסגענומען א אפענעם וועג .אויפן דרך המלך ,וואו אלע סוחרים פארן .קיין
גרויסן שליסל און אויפגעשלאסן די טיר .א שטרייף טאג-ליכט וואלד-וועגן ,קיין באהאלטענע דורכגענג צווישן די פעלדער ,און
איז אריינגעפאלן אויפן שטיינערנעם פאדלאגע .דער סוחר איז א קיין זייטיגע וועגן ארום די שטייער-שטאציעס .איר וועט פארן
מאמענט געבליבן שטיין ,ווי ער וואלט זיך נאך אלץ געפארכט אז וואו מען קען אייך זען ,און איר וועט זיך אפשטעלן וואו מען
מען וועט אים צוריקרופן„ .איר קענט גיין “,האט דער וועכטער הייסט אייך זיך אפשטעלן“.
געזאגט.
דער סוחר האט אראפגעקוקט אויפן פאפיר .נאכן זיצן
ער איז ארויס אין דער פרישער לופט און האט טיף אזוי לאנג הינטער א פארשלאסענער טיר ,האט דאס ווארט
אפגעאטעמט .אין גאס זענען סוחרים געגאנגען צו זייערע „ארויסצולאזן“ אים געקלונגען ווי א בשורה פון א צווייטער
געשעפטן ,א וואגן איז פארבייגעפארן ,און פון דערווייטנס האט וועלט .דאך האט ער געוואלט זיין זיכער אז ער האט ריכטיג
זיך געהערט דער באקאנטער טומל פונעם מארק .אלעס איז פארשטאנען„ .אויף דעם הויפט-וועג וועל איך מעגן פארן?“
געווען אזוי ווי פריער ,אבער ער האט דאס יעצט באטראכט מיט האט ער פארזיכטיג געפרעגט„ .איך וועל קענען פירן סחורה און
אנדערע אויגן .ער האט געקענט אהיים גיין .ער האט געקענט ווייטער האנדלען?“ ער האט געווארט אויפן ענטפער ,כאילו זיין
עפענען א טיר אליין ,אן צו ווארטן אז א וועכטער זאל קומען גאנצע צוקונפט איז געהאנגען אין די קומענדיגע ווערטער.
מיט א שליסל.
„איר וועט קענען האנדלען ווי יעדער אנדערער סוחר“,
ער איז לאנגזאם געגאנגען ווייטער .עטליכע סוחרים האט דער שופט געענטפערט„ .איר וועט פירן אייער סחורה
האבן אים דערקענט און אים נאכגעקוקט ,אבער ער האט זיך אויפן אפענעם וועג ,זי ווייזן פאר די באאמטע און באצאלן וואס
נישט אפגעשטעלט .אין זיינע אויערן האבן נאך געקלונגען די איר דארפט .אבער געדענקט גוט :אויב מען טרעפט אייך נאך
ווערטער פונעם שופט .ער איז טאקע פריי ,אבער ער האט גוט איינמאל אויף די באהאלטענע וועגן ,וועט איר נישט קענען זאגן
געוואוסט וואס ער האט אונטערגעשריבן .אויב מען וועט אים אז איר האט נישט געוואוסט “.דער שופט האט אנגעוויזן אויפן
נאכאמאל טרעפן אויפן באהאלטענעם וועג ,וועט קיין תירוץ אים פאפיר„ .אלעס שטייט דא קלאר .לייענט עס איבער“.
שוין נישט העלפן .פון יעצט אן איז פאר אים געבליבן איין וועג:
ער האט גענומען דעם בויגן מיט ביידע הענט און לאנגזאם
דער גרויסער ,אפענער דרך המלך.
געלייענט .די ווערטער זענען געווען פשוטע ,אבער זייער
עס איז אריבער א שטיק צייט .איין אינדערפרי איז ער באדייט האט ער גוט געשפירט .די וועגן וואס ער האט אזוי
אנגעקומען צו דער גרויסער וואגן-סטאנציע ביים עק פון גוט געקענט ,די דורכגענג אויף וועלכע ער האט זיך פארלאזט,
שטאט .אין הויף זענען געשטאנען פארשידענע וועגענער: זענען פון היינט אן פאר אים געווען פארבאטן .ער האט נאך
שווערע וועגענער פאר לאסט ,פשוטע פאר רייזנדע און שיינע, איינמאל געקוקט צום שופט .וועלכע האט שטיל געווארט ,מיט
לייכטע וועגענער פאר סוחרים וואס האבן זיך געאיילט .פון די דער פעדער גרייט ,אויף דער זייט פונעם טיש.
שטאלן האט זיך געהערט דאס שטאמפן פון פערד .א דינסט
דער סוחר האט גענומען די פעדער ,זי איינגעטונקען
האט געשלעפט א זאק האבער ,און דער פארוואלטער איז
אין טינט און אונטערגעשריבן זיין נאמען .זיין האנט האט
געשטאנען מיט א בוך אין דער האנט.
אביסל געציטערט .ווען ער האט אראפגעלייגט די פעדער,
דער סוחר איז גלייך צוגעגאנגען צו אים„ .איך דארף א האט דער שופט צוגעצויגן דעם פאפיר און איבערגעקוקט די
וואגן “,האט ער געזאגט .דער פארוואלטער האט אויפגעהויבן אונטערשריפט .דערנאך האט ער זיך אויסגעדרייט צום וועכטער
יונגער איז צוגעגאנגען צום סוחר און געפרעגט אויף וועלכן דעם קאפ און געוויזן אויף א וואגן ביים טויער„ .דער דא קען זיין
וועג ער וויל ארויספארן .דער סוחר האט זיך אויסגעדרייט צו גרייט אין א קורצער צייט .א שטארקער וואגן ,מיט גוטע פערד“.
אים און געענטפערט אן זיך צו פארטראכטן„ :אויפן הויפט-וועג, אבער דער סוחר האט קוים א בליק געטון דערויף .ער האט שוין
פארשטייט זיך .איך געדענק גוט מיין התחייבות “.ער האט מיט געקוקט ווייטער ,צו דער לייכטער וואגן וואס איז געשטאנען
דער האנט געוויזן צום גרויסן טויער .דארט האט זיך אנגעהויבן נעבן דעם שטאל.
דער ברייטער וועג ,גראד ארויס פון דער שטאט.
„איך דארף די שנעלסטע וואס איר האט “,האט ער
דער יונגער איז צוריקגעקומען„ .איר הערט? ער פארט אויפן געזאגט .דער פארוואלטער האט אים נאכאמאל אנגעקוקט„ .די
דרך המלך “.דער עלטערער האט א וויילע געשוויגן ,דערנאך שנעלסטע?“ „יא .און שפאנט איין צוויי לויף-פערד .אזעלכע
האט ער זיך צוגעבויגן צו אים„ .דאס האב איך געהערט “,האט וואס קענען לויפן א לאנגע שטרעקע אן זיך אפצושטעלן “.דער
ער געזאגט„ .אבער קוק נאך איינמאל וואס ער האט באשטעלט. פארוואלטער האט פארמאכט דאס בוך .אזא באשטעלונג האט
פארוואס דארף דער באקאנטער שמוגלער דווקא די שנעלסטע מען נישט געמאכט יעדן טאג .דער סוחר האט נישט געזוכט
וואגן? פארוואס זענען אים די געווענליכע פערד נישט גענוג? א באקוועמע נסיעה .ער האט געזוכט שנעלקייט -די גרעסטע
פארוואס איז ער גרייט צו באצאלן אזויפיל מער ,אבי נישט צו שנעלקייט וואס מען קען אים געבן.
דארפן אפשטעלן דעם לויף?“
„עס וועט אייך קאסטן אסאך מער “,האט דער פארוואלטער
דער יונגער האט ווידער א קוק געטון אויף דעם סוחר. אים געווארנט .דער סוחר האט אריינגעלייגט די האנט אין
יעצט האט די זעלבע באשטעלונג שוין אויסגעזען אנדערש. טאש און ארויסגענומען געלט„ .איך וועל באצאלן .מאכט נאר
דער עלטערער האט צוגעענדיגט„ :אין וואלד לאזט מען אים אז אלעס זאל זיין גרייט “.דער פארוואלטער האט גערופן דעם
נישט פארן .קען זיין אז יעצט וויל ער דורכרייסן דעם אפענעם שטאל-דינסט און אים געהייסן צוגרייטן די פערד .דער סוחר איז
וועג מיט אזא שנעלקייט ,אז די וועכטער זאלן אים נישט קענען צוגעגאנגען צום וואגן ,באטראכט די רעדער און געפרעגט צי די
אפשטעלן! דער וועג וועט זיין דער ריכטיגער וועג -אבער די וואגן איז טאקע לייכט גענוג פאר א שנעלן לויף.
סחורה קען נאך אלץ זיין די זעלבע סחורה!“ ביי דער זייט פונעם הויף זענען געשטאנען צוויי שטייער-
אין הויף האט מען שוין איינגעשפאנט די צוויי פערד .דער באאמטע .איינער פון זיי האט אים דערקענט תיכף ביים
אריינקומען .ער האט געגעבן דעם צווייטן א שטילן שטופ און
בעל-עגלה האט געצויגן די רימען און איבערגעקוקט די לייצעס.
אנגעוויזן מיט די אויגן .זיי האבן זיך נישט אריינגעמישט .זיי
אלעס איז געווען גרייט צו פארן ,אבער די באאמטע האבן
האבן נאר צוגעהערט צו דער באשטעלונג און נאכגעקוקט ווי
שוין באטראכט די וואגן מיט אנדערע אויגן .דאס וואס האט
דער סוחר פרעגט איבער ,די פערד ,די רעדער און די שנעלקייט.
אויסגעזען ווי א סימן אז דער סוחר פאלגט דעם באפעל ,האט
דער עלטערער באאמטער האט לאנגזאם צוזאמענגעקנייטשט
אין זייערע אויגן באקומען א צווייטן באדייט .זיי האבן חושד
דעם שטערן.
געווען אז אונטער דער אפענער נסיעה ליגט באהאלטן א נייער
פלאן. „דאס איז דאך יענער “,האט דער יונגער שטיל געזאגט.
„דער וואס מען האט געכאפט אין וואלד “.דער עלטערער האט
דער יונגער באאמטער איז געבליבן שטיין נעבן זיין עלטערן
צוגעשאקלט מיטן קאפ„ .ער האט זיך אונטערגענומען צו פארן
חבר .ער האט נאך נישט געוואוסט וואס עס ליגט אינעם וואגן;
נאר אויפן הויפט-וועג “,האט דער יונגער ווייטער געזאגט„ .און
אבער ער האט שוין פארשטאנען דעם חשד .מען קען זאגן
ער זעט אויס ווי איינער וואס פארט טאקע אפן .ער באשטעלט
אויף א סוחר אז ער פארט אויפן דרך המלך ,און מיט די זעלבע
א וואגן דא ,פאר אלעמענס אויגן “.דער עלטערער האט אים
ווערטער מיינען :היט אייך ,אפשר וויל ער אונז יעצט אויסכאפן
אויסגעהערט ,אבער זיין בליק איז געבליבן אויף די לויף-פערד.
אויף אן אנדערן אופן .די ווערטער אליין קענען קלינגען שיין .די
כוונה וואס ליגט אונטער זיי קען זיין ביטער. „פרעג אים וואו ער פארט “,האט ער שטיל געזאגט .דער
דאס איז א ווייטאגליכער מצב .דער איד וויל דאך טייערע אידן ,מיר שטייען אינעם הייליגן יום הכיפורים,
אנקומען צום רבונו של עולם ,אבער די אייגענע מעשים אנגעטון אין ווייס ,מיטן מחזור אין די הענט און מיט א
האבן אים פארשווערט דעם וועג .ער דארף רחמים, הארץ וואס בעט מחילה .צווישן די הייליגע תפילות בעטן
ער דארף תשובה ,ער דארף אז מען זאל אים עפענען א „מ ְש ִׂטין בְ ּכֶ בֶ ל ֱאסֹור“ -דער וואס קומט מקטרג זיין אויף
מירַ :
דורכגאנג .ראש השנה גיט אונז דער אויבערשטער דעם אונז זאל זיין געבונדן אין קייטן .מיר ווילן זיך אויסגיסן
הייליגן שופר ,מיט וועלכן מען שפאלט די מחיצות און מען פארן רבונו של עולם ,אן דעם וואס דער מקטרג זאל זיך
באקומט א וועג פאר די תפילות ,אפילו וואו דער דורכגאנג אריינמישן און שטערן אונזער עבודה.
איז שמאל און שווער.
פרעגט דער הייליגער חתם סופר זי״ע א געוואלדיגע
דארויף קומט דער שטן מיט זיין קטרוג„ :בָ ּנֶ יָך גַ ּנָ ּבִ ים קשיא :חז״ל זאגן דאך אז יום הכיפורים האט דער שטן
ֵהם “.ער באצייכנט אונז ווי סוחרים וואס זוכן זייטיגע וועגן, נישט קיין רשות צו מקטרג זיין .דער טאג איז געהייליגט
כדי אויסצומיידן די וואס ווילן זיי אפשטעלן .דאס איז זיין פאר כלל ישראל ,און זיין געווענליכע קטרוג איז נישט
בייזער בליק אויף דער הייליגער עבודה :ער וויל פארדרייען ערלויבט .אויב מען לאזט אים ממילא נישט רעדן שלעכטס
דעם וועג וואס דער אויבערשטער האט אונז געגעבן ,און אויף אונז ,פארוואס בעטן מיר אז מען זאל אים נאך בינדן
עס פארשטעלן .אנשטאט צו זען אידישע קינדער וואס אין קייטן? וואס האבן מיר מורא פון אים היינט?
זוכן זייער טאטן ,זוכט ער א טענה קעגן זיי.
דער חתם סופר ברענגט ,אז ראש השנה קומט דער
יום הכיפורים ווערט דער מצב אנדערש .דער שטן האט שטן און זאגט„ :בָ ּנֶ יָך גַ ּנָ ּבִ ים ֵהם“ -דיינע קינדער זענען גנבים.
נישט קיין רשות צו מקטרג זיין ,און דער דרך המלך איז יום הכיפורים רעדט ער אבער גאנץ אנדערש„ :בָ ּנֶ יָך כְ ַּמלְ ֲאכֵ י
אפן .דער איד קען שטיין פארן אויבערשטן און דאווענען. ש ֵׁרת“ -דיינע קינדער זענען ווי די הייליגע מלאכים .לכאורה ַה ָ ּ
די תפילות גייען אויפן גראדן ,ברייטן וועג .וואס פאר א חסד א געוואלדיגע סניגוריה! דער זעלבער וואס האט נעכטן
דאס איז! נאך א גאנץ יאר מיט שטערונגען און מחיצות ,גיט געזוכט אונז צו באשולדיגן ,שטייט היינט און דערציילט ווי
אונז דער רבונו של עולם דעם הייליגן טאג ,ווען מיר קענען הייליג כלל ישראל איז.
זיך דערנענטערן צו אים און בעטן ער זאל אונז מוחל זיין.
און דאך ווערט געברענגט אינעם זוהר הקדוש ,אז דער
אבער דער טאג האט א שיעור .די שעות גייען פארביי, אויבערשטער וויל נישט זיין סניגוריה ,און ער פארנעמט
און א איד שפירט אז ער דארף אויסנוצן די טייערע צייט. אים מיטן שעיר המשתלח .אויך מיר בעטן אז מען זאל דעם
פון ביינאכט ביז ביינאכט שטייען מיר פארן אויבערשטן משטין בינדן ,אז ער זאל אפילו מיט זיין לויב נישט קומען
אין דאווענען; איין תפילה פירט אריין אין דער צווייטער, צו אונז .דאס דארף מען פארשטיין :וואס שטערט אונז אז
איין בקשה אין דער נעקסטער .מען וויל נאך בעטן ,נאך ער זאגט א גוט ווארט? אבער דער משל ווייזט אונז ,אז מען
מתוודה זיין ,נאך עפענען דאס הארץ .דער וועג איז אפן, דארף הערן נישט בלויז די ווערטער .מען דארף וויסן וואס
און די נשמה וויל נישט פארלירן די געלעגנהייט אנצוקומען דער רעדנער וויל מיט זיי ארויסברענגען.
צום קעניג.
דורכאויס דעם יאר וויל א איד דאווענען צום
דעריבער טוען מיר זיך אן אין ווייס ,זיך צו דערמאנען אויבערשטן .ער עפנט דעם סידור ,ער זאגט די הייליגע
אין די מלאכי השרת ,די לבושי הבדים .דער חתם סופר ווערטער ,ער בעט פאר זיך און פאר זיינע קינדער .אבער די
ערקלערט דעם דמיון אויך מיט דער רציפות פון דער עבירות מאכן מסכים המבדילים ,מחיצות וואס שטעלן זיך
עבודה :ווי די מלאכים וואס גייען אריבער די וועלט אין איין צווישן אונז און אונזער טאטן אין הימל .די מקטרגים זוכן
רצופ׳דיגן פלי ,אזוי שטייט כלל ישראל דעם הייליגן טאג אפצוהאלטן די תפילות .לויט דעם משל זענען זיי ווי די
אין אן עבודה וואס ציט זיך פון אוונט ביז אוונט .דאס בילד וועכטער אויפן וועג ,וואס שטעלן זיך אנטקעגן דעם וואס
פון די שנעלע וואגן ברענגט ארויס דעם רצון דורכצוגיין וויל דורכפארן.
דעם שבח פון כלל ישראל -דאס שטיין אזוי לאנג און דעם אפענעם וועג אן איבעררייס.
אזא רצופ׳דיג דאווענען -אלס א סיבה צו מעורר זיין א
עס מיינט נישט אז מען זאל ארויסיאגן די ווערטער
חשד קעגן זיי .דערפאר וויל דער אויבערשטער נישט זיין
פונעם מחזור .דער ענין איז די רציפות ,דאס אויסנוצן דעם
סניגוריה ,און דערפאר בעטן מיר אז דער משטין זאל זיין
טאג און זיך האלטן פארבונדן מיט דער תפילה .דער סוחר
געבונדן :אפילו זיין לויב איז א פרואוו צו מקטרג זיין.
דער בשר ודם ,וואס א גאנץ יאר איז פארנומען מיט גשמיות,
יעצט פארשטייען מיר פארוואס אזא סניגוריה איז שטייט היינט אנגעטוהן ווייס און זוכט דעם אויבערשטן .די
נישט געוואונטשן .זיין ציל איז נישט צו העלפן כלל צייט איז אים טייער .ער ווייסט אז אזא טאג קומט נישט
ישראל; ער וויל אריינלייגן דעם קטרוג אין א שיינעם לבוש. יעדן טאג ,און ער וויל אריינלייגן אין אים זיין גאנץ הארץ.
דער אויבערשטער וויל נישט דעם שבח וואס דער מקטרג
און דא קומט דער שטן .אפן צו מקטרג זיין טאר ער
זאגט מיט אזא כוונה .דערפאר האלטן מיר אים פארנומען
ש ֵׁרת “.אבער
נישט ,זאגט ער א שיינעם שבח„ :בָ ּנֶ יָך כְ ַּמלְ ֲאכֵ י ַה ָ ּ
„מ ְש ִׂטין בְ ּכֶ בֶ ל
מיטן שעיר המשתלח ,און דערפאר בעטן מירַ :
וואס וויל ער דערמיט זאגן? דער שטן וויל מיט זיין לויב
ֱאסֹור “.ער זאל אונז לאזן דאווענען ,אן צו פארדרייען אפילו
אריינברענגען א ביטערן חשד אין דער עבודה פון כלל
דאס גוטס וואס מיר טוען. ישראל .א גאנץ יאר שטעלט ער זיך אנטקעגן אונזערע
פאר אונז ליגט אין דעם א געוואלדיגער חיזוק :דער דרך תפילות און דערמאנט די עבירות וואס שטערן זייער וועג
המלך איז יעצט אפן פאר אונז! ,יום הכיפורים האט דער שטן ארויף .ראש השנה ,ווען מיר נוצן דעם הייליגן שופר צו
נישט קיין רשות זיך צו שטעלן אנטקעגן אונזערע תפילות שפאלטן די מחיצות ,שרייט ער„ :בָ ּנֶ יָך גַ ּנָ ּבִ ים ֵהם!“ ער וויל
און מקטרג זיין .דער אויבערשטער האט אונז געגעבן א אונז פארשטעלן ווי מענטשן וואס זוכן א באהאלטענעם
הייליגן טאג ,ווען מיר קענען זיך דערנענטערן צו אים און דורכגאנג ,כדי אויסצומיידן זיין קטרוג און אריבערברענגען
אויסגיסן אונזער הארץ פאר אים .מיר דארפן דערקענען זייערע תפילות.
וואס פאר א טייערע געלעגנהייט מיר האבן יעצט אין די יום הכיפורים האט ער אבער נישט קיין רשות צו מקטרג
הענט. זיין .דער דרך המלך איז אפן ,און כלל ישראל שטייט אין
און דווקא פון דעם וואס דער שטן פרובירט צו טון, תפילה פון אוונט ביז אוונט ,אויסצונוצן יעדע טייערע
זעען מיר ווי גרויס די געלעגנהייט איז .פארוואס מוז ער ש ֵׁרת!“ די ווערטער
שעה .קומט ער און זאגט„ :בָ ּנֶ יָך כְ ַּמלְ ֲאכֵ י ַה ָ ּ
באהאלטן זיין קטרוג אין א לויב? ווייל אפן צו מקטרג זיין קלינגען ווי א שבח ,אבער ער וויל דערמיט אנדייטן :קוקט
ווי זיי איילן זיך! קוקט ווי זיי ווילן דורכגיין דעם גאנצן וועג
טאר ער היינט נישט! פארוואס פרובירט ער צו פארדרייען
אין איין רצופ׳דיגן פלוג ,אן זיך אפצושטעלן!
אונזער רצופ׳דיגע תפילה? ווייל דער וועג איז אפן ,די
תפילות קענען ארויפגיין ,און ער האט נישט קיין רשות זיי זיין באהאלטענע טענה איז :אפשר האבן זיי זיך גאר נישט
אפצוהאלטן מיט זיין געווענליכן קטרוג .דערפאר זוכט ער באמת געביטן; אפשר ווילן זיי נאר אויסנוצן דעם טאג ,ווען
זיך אן אנדערן אופן אריינצומישן. איך קען זיי נישט אפשטעלן ,ארויפצוברענגען אלע זייערע
תפילות בשעת זייערע אלטע עבירות זענען נאך מיט זיי.
דאס דארף אונז אויפוועקן אויסצונוצן דעם הייליגן טאג.
פונקט ווי די באאמטע זענען חושד דעם שמוגלער אז ער
יעצט איז דער וועג אפן -יעצט לאמיר דאווענען ,בעטן
וויל דורכפירן די זעלבע סחורה מיט שנעלערע פערד ,אזוי
און זיך דערנענטערן צו אונזער טאטן אין הימל! דער שטן
וויל דער שטן אויסטייטשן אונזער רצופ׳דיגע עבודה ווי א
פרובירט מיט אלע וועגן צו שטערן ,ווייל ער ווייסט וואס
פרואוו זיך ארויסצודרייען פונעם דין.
מיר קענען יעצט אויפטון מיט אונזערע תפילות .לאמיר
אויך פארשטיין דעם ווערט פון די שעות ,און אויסנוצן דעם דאס איז דער גיפט וואס ליגט באהאלטן אין זיין לויב.
אפענעם דרך המלך וואס דער רבונו של עולם האט אונז ער זאגט „מלאכים“ ,אבער ער וויל אז מען זאל דערין הערן
געגעבן. זיין אלטע באשולדיגונג פון „גנבים“ .ער וויל נוצן דווקא
אייגענע שלעכטע געוואוינהייטן ,ארויס פון די עבירות א איד טאר זיך נישט לאזן צעברעכן פון דער מחשבה ווי
וואס האבן אונז פארמאכט דעם וועג .מיר קומען צו דיר אזוי דער מקטרג קען אים אויסטייטשן .דער אויבערשטער
מיט אונזער תפילה ,מיט אונזער חרטה און מיט אונזער ווייסט די אמת .ער זעט דעם הארץ וואס וויל תשובה טון,
האפענונג. ער ווייסט וואס עס קאסט דעם סוחר זיך אפצורייסן פון
„וְ נַ ְק ִד ָ
ישְׁך בְ ּצֹום ֶה ָעׂשֹורָ ,קדֹוׁש “.דער הייליגער טאג גייט זיין געוואוינהייט .דער מקטרג קען פארדרייען דעם שבח;
פארביי ,אבער מיר ווילן מיטנעמען זיין קדושה אויף ווייטער. ער קען נישט פארדעקן פונעם רבונו של עולם אן אמת׳ן
זאל דער משטין זיין געבונדן ,און זאל אונזער נשמה זיך רצון פון א אידישן קינד .מיר דארפן טון אונזער עבודה און
קענען דערנענטערן .דער דרך המלך איז אפן ,דער טאטע בעטן אז ער זאל אונז דערביי נישט שטערן.
ווארט אויף זיינע קינדער ,און מיר בעטן מיטן גאנצן הארץ:
און אזוי בעטן מיר צום סוףַ :
„מ ְש ִׂטין בְ ּכֶ בֶ ל ֱאסֹור ,וְ ִת ְקוַ ת
טאטע ,העלף אונז אנקומען צו דיר -און בלייבן אויף דיין
ֲא ִס ַירי בְ ּׂשֹור!“ רבונו של עולם ,בינד דעם וואס זוכט אונז צו
וועג אויך נאכדעם וואס דער הייליגער טאג גייט ארויס!
באשולדיגן ,און ברענג א בשורה פון האפענונג פאר דעם
מקור :דרשות החתם סופר. וואס שפירט זיך פארכאפט .מיר ווילן שוין ארויס פון די
כל הזכויות שמורות
להערות והארות או לקבל הגליון מדי שבוע במייל,
למכון א משל זיך צו לערנען
musheltolearn@gmail.com אין להעתיק שום חלק מגליון זה בלי רשות המערכת
