gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

מוציא לאור: א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen

שבוע: האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

פתח את ה-PDF הורדה

‫יום הקדוש‬ ‫יש ְך ְּבצוֹ ם ֶה ָעשׂ וֹ ר‪ָ ,‬קדוֹ ׁש‬ ‫ַמ ְ ׂ‬ ‫ש ִטין ְּב ֶכ ֶבל ֱאסוֹ ר‪ְ ...‬ונַ ְק ִד ׁ ָ‬ ‫דורכגאנג הינטערן בארג‪.‬‬ ‫אין די אמאליגע יארן‪ ,‬נעבן דער גרעניץ פון א גרויסן לאנד‪,‬‬ ‫איז געווען א שטאט וואו עס האט שטענדיג געהערשט א‬ ‫ביינאכט‪ ,‬בשעת די שטאט איז געשלאפן‪ ,‬איז ער ארויס‬ ‫טומל‪ .‬שווערע וואגנס זענען אנגעקומען פון ווייטע פלעצער‪,‬‬ ‫מיט זיינע פעקלעך‪ .‬ער האט איינגעוויקלט די סחורה‪ ,‬זי גוט‬ ‫צוגעבונדן צום וואגן און אנגעוויזן דעם בעל‪-‬עגלה וואו צו פארן‪.‬‬ ‫אנגעלאדנט מיט שטאף‪ ,‬געווירצן און טייערע סחורות‪ .‬די פערד‬ ‫ווען ער האט פון דערווייטנס דערזען א ליכטל‪ ,‬האט ער גלייך‬ ‫האבן געשארט מיט די פיס אין דער ערד‪ ,‬די בעלי‪-‬עגלות האבן‬ ‫געהייסן אפשטעלן די פערד‪ .‬ער האט זיך צוגעהערט‪ ,‬געווארט‬ ‫גערופן איינער צום צווייטן‪ ,‬און ביים אריינגאנג אין שטאט זענען‬ ‫ביז עס איז ווידער געווארן שטיל‪ ,‬און ערשט דאן איז ער ווייטער‬ ‫די קעניגליכע שטייער‪-‬באאמטע געשטאנען אויף דער וואך‪.‬‬ ‫געפארן‪ .‬איין אומפארזיכטיגער טריט האט געקענט קאסטן די‬ ‫קיין וואגן האט נישט געקענט אריבערפארן אן זיך אפשטעלן‪.‬‬ ‫גאנצע סחורה ‪ -‬און דערצו זיין פרייהייט‪.‬‬ ‫דער באאמטער האט געעפנט די פעקלעך‪ ,‬איבערגעקוקט‬ ‫אין אנהייב איז אים געלונגען‪ .‬ער איז אריין אין שטאט פון‬ ‫די סחורה און אויסגערעכנט וויפיל שטייער דער סוחר דארף‬ ‫א זייט‪ ,‬אראפגעלאדנט די סחורה אין א פארמאכטן הויף‪ ,‬און‬ ‫באצאלן‪ .‬ערשט נאכדעם וואס דאס געלט איז געלעגן אויפן טיש‪,‬‬ ‫אינדערפרי איז ער שוין געשטאנען אויפן מארק ווי אלע אנדערע‬ ‫האט מען אויפגעהויבן דעם שווערן האלץ וואס האט פארמאכט‬ ‫סוחרים‪ .‬מיט דער צייט איז ער געווארן דרייסטער‪ .‬דאס וואס‬ ‫דעם וועג‪ .‬דער סוחר האט באקומען זיין באשטעטיגונג און איז‬ ‫האט אים אמאל געמאכט ציטערן‪ ,‬האט אים שוין אויסגעזען‬ ‫ווייטער געפארן‪ ,‬פריי צו פארקויפן זיין סחורה אינעם לאנד‪.‬‬ ‫ווי א באקאנטע מלאכה‪ .‬ער האט שוין געוואוסט ווי אזוי זיך צו‬ ‫אבער אין יענער שטאט האט געוואוינט א סוחר וואס‬ ‫באהאלטן און ווען עס לוינט זיך אויסצואווארטן נאך א שעה‪.‬‬ ‫האט געהאט אנדערע חשבונות‪ .‬ער האט אויך געהאנדלט מיט‬ ‫די שטייער‪-‬באאמטע זענען אבער אויך נישט געשלאפן‪ .‬זיי‬ ‫סחורה‪ ,‬נאר דאס אפשטעלן זיך ביים שטייער האט אים נישט‬ ‫האבן באמערקט אז אין שטאט ווערט פארקויפט סחורה וואס איז‬ ‫געשמעקט‪ .‬יעדעס מאל וואס ער האט אויסגערעכנט וויפיל‬ ‫קיינמאל נישט דורכגעגאנגען זייערע הענט‪ .‬מען האט אנגעהויבן‬ ‫געלט ער וועט דארפן איבערלאזן ביי די באאמטע‪ ,‬האט ער‬ ‫נאכצופארשן‪ ,‬אויספרעגן און אויפשטעלן וועכטער אויך ביי די‬ ‫צוזאמענגעקנייטשט די ליפן‪ .‬אין זיין קאפ האט זיך געדרייט‬ ‫זייטיגע וועגן‪ .‬דער נאמען פונעם סוחר איז מער ווי איין מאל‬ ‫איין געדאנק‪ :‬פארוואס זאל איך נישט קענען אריינברענגען די‬ ‫דערמאנט געווארן‪ .‬מען האט שוין געוואוסט וועמען מען זוכט;‬ ‫גאנצע סחורה און דאס גאנצע געלט האלטן ביי זיך?‬ ‫עס האט נאר געפעלט אים צו כאפן בשעת דער מעשה‪.‬‬ ‫ארום דער שטאט זענען געווען וועלדער‪ ,‬קליינע בערג און‬ ‫איין נאכט איז ער ווידער געווען אונטערוועגנס‪ .‬דער וואגן‬ ‫שמאלע פעלד‪-‬וועגן‪ .‬דארט איז נישט געווען קיין געהעריגע‬ ‫איז לאנגזאם געפארן צווישן די ביימער‪ ,‬און די צווייגן האבן‬ ‫שאסיי‪ ,‬קיין לאמפן און קיין באקוועמע פלאץ פאר א וואגן‪.‬‬ ‫געקראצט אין די זייטן‪ .‬ער האט זיך איינגעבויגן פאראויס און‬ ‫אין רעגן זענען די רעדער איינגעזונקען אין בלאטע; אין דער‬ ‫שטיל געזאגט צום בעל‪-‬עגלה‪„ :‬נאך אביסל‪ .‬ווען מיר זענען שוין‬ ‫פינסטערניש האט מען קוים געזען וואו דער וועג דרייט זיך‪.‬‬ ‫אריבער דעם דריי‪ ,‬זענען מיר כמעט אינדרויסן פונעם וואלד‪“.‬‬ ‫אבער דער סוחר האט די וועגן גוט געקענט‪ .‬ער האט געוואוסט‬ ‫ער האט גוט געקענט דעם פלאץ‪ .‬שוין אזויפיל מאל איז ער דא‬ ‫וואו מען קען דורכפארן צווישן די ביימער און וואו עס איז דא א‬ ‫וואס האט אים געכאפט אינעם וואלד‪ .‬דער סוחר האט אים‬ ‫דורכגעפארן אן קיין שום שטערונג‪.‬‬ ‫דערקענט און גלייך אראפגעלאזט די אויגן‪.‬‬ ‫פלוצלינג האט א שארפע שטימע דורכגעריסן די‬ ‫דער שופט האט אים געלאזט שטיין א וויילע‪ ,‬בשעת ער‬ ‫שטילקייט‪„ :‬שטיי! קיין טריט ווייטער!“ פון צווישן די ביימער‬ ‫האט איבערגעלייענט די פאפירן‪ .‬אינעם צימער איז געווען‬ ‫זענען ארויסגעקומען באוואפנטע וועכטער מיט לאמטערנס‪.‬‬ ‫שטיל; מען האט נאר געהערט ווי דער שופט דרייט איבער א‬ ‫איינער האט אנגעכאפט די לייצעס‪ ,‬א צווייטער איז צוגעגאנגען‬ ‫בלאט נאך א בלאט‪ .‬דער סוחר האט געווארט מיט א פארקלעמט‬ ‫צום הינטערשטן טייל פונעם וואגן‪ .‬דער סוחר האט זיך‬ ‫הארץ‪ .‬ער האט פרובירט צו כאפן א בליק אויפן שופט'ס פנים‪ ,‬צו‬ ‫אויסגעדרייט‪ ,‬געזוכט מיט די אויגן א וועג צוריק‪ ,‬אבער אויך פון‬ ‫זען צי עס איז דא עפעס א סימן פון רחמנות‪ .‬אבער דער שופט‬ ‫יענער זייט זענען שוין געשטאנען וועכטער‪ .‬דאס מאל איז נישט‬ ‫האט ווייטער געלייענט‪ ,‬אן אויפצוהייבן דעם קאפ‪.‬‬ ‫געווען וואו צו אנטלויפן‪.‬‬ ‫ענדליך האט ער אוועקגעלייגט די פאפירן און אים גראד‬ ‫„וואס פירט איר דא?“ האט דער באאמטער געפרעגט‪ .‬ער‬ ‫אנגעקוקט‪„ .‬איר ווייסט פארוואס איר שטייט דא?“ דער סוחר‬ ‫האט פרובירט צו ענטפערן‪ ,‬אבער זיין מויל איז געווארן טרוקן‪.‬‬ ‫האט שטיל צוגעשאקלט מיטן קאפ‪„ .‬מען האט אייך געכאפט‬ ‫מיט ציטערדיגע פינגער האט ער אנגערירט דעם שטריק ארום א‬ ‫מיט סחורה אויף וועלכער איר האט נישט באצאלט שטייער‪“,‬‬ ‫פעקל‪ .‬דער באאמטער האט נישט געווארט אויף לאנגע הסברים‪.‬‬ ‫האט דער שופט ווייטער געזאגט‪„ .‬אבער איר זענט נישט בטעות‬ ‫ער האט געהייסן אראפנעמען די דעקע‪ ,‬געעפנט איינס פון די‬ ‫אריינגעפארן אין יענעם וואלד‪ .‬איר האט גוט געוואוסט וואו איר‬ ‫פעקלעך און געהאלטן דעם לאמטערן נעענטער‪ .‬פאר אלע‬ ‫פארט און פארוואס איר פארט דארט‪ .‬איר האט געזוכט א וועג‬ ‫אויגן איז געלעגן די סחורה‪ ,‬אן קיין באשטעטיגונג אז מען האט‬ ‫וואו די קעניגליכע וועכטער זאלן אייך נישט זען‪“.‬‬ ‫דערויף באצאלט שטייער‪.‬‬ ‫דער סוחר האט געעפנט דאס מויל‪ ,‬אבער דער שופט האט‬ ‫אלעס איז יעצט געווען פארלוירן‪ .‬די סחורה האט מען פון‬ ‫אויפגעהויבן די האנט‪„ .‬די וועגן זענען אונז שוין באקאנט‪ .‬מיר‬ ‫אים צוגענומען‪ ,‬און אים האט מען אוועקגעפירט אין תפיסה‪ .‬אין‬ ‫ווייסן פון די שמאלע דורכגענג צווישן די ביימער‪ ,‬פון די פעלד‪-‬‬ ‫א קליינעם צימער‪ ,‬הינטער אן אייזערנער טיר‪ ,‬איז ער געזעסן‬ ‫וועגן און פון די נאכט‪-‬נסיעות‪ .‬איר האט זיך צוגעוואוינט צו‬ ‫און נאכאמאל איבערגעטראכט די לעצטע מינוטן אינעם וואלד‪.‬‬ ‫מיינען אז אויב איר זעט נישט קיין וועכטער‪ ,‬זעט קיינער נישט‬ ‫נאך א דריי‪ ,‬האט ער געמיינט‪ ,‬און ער איז שוין געראטעוועט‪.‬‬ ‫אייך‪ “.‬ער האט א מאמענט געשוויגן‪ ,‬דערנאך צוגעלייגט‪„ :‬יעצט‬ ‫אנשטאט דעם איז די טיר פון דער תפיסה פארמאכט געווארן‬ ‫ווייסט איר שוין אז מען קען אייך טרעפן אויך דארט‪“.‬‬ ‫הינטער אים‪ ,‬און אלע זיינע חשבונות זענען געבליבן אינדרויסן‪.‬‬ ‫די לעצטע ווערטער האבן דעם סוחר שטארק געשטאכן‪ .‬פאר‬ ‫איין אינדערפרי האט זיך די שווערע טיר פון זיין צעל געעפנט‪.‬‬ ‫זיינע אויגן איז ווידער געשטאנען יענע נאכט‪ :‬די לאמטערנס‬ ‫דער וועכטער איז געבליבן שטיין ביים שוועל און אים געגעבן‬ ‫צווישן די ביימער‪ ,‬די אנגעכאפטע לייצעס‪ ,‬די אפענע פעקלעך‪.‬‬ ‫א קורצן באפעל‪„ :‬קומט מיט‪ .‬מען פירט אייך צום שופט‪ “.‬דער‬ ‫ער האט געשלונגען און זיך דערוואגט צו רעדן‪„ .‬איך האב שוין‬ ‫סוחר איז גלייך אויפגעשטאנען‪ .‬שוין טעג וואס ער זיצט דא און‬ ‫אלעס פארלוירן‪ “,‬האט ער געבעטן מיט א נידעריגער שטימע‪.‬‬ ‫ווייסט נישט וואס עס ווארט אים אפ‪ .‬יעצט‪ ,‬ווען דער מאמענט‬ ‫„די גאנצע סחורה איז ביי אייך‪ .‬איך בעט אייך‪ ,‬לאזט מיך ארויס‪.‬‬ ‫איז ענדליך געקומען‪ ,‬האבן זיינע קניען אנגעהויבן ציטערן‪ .‬ווער‬ ‫גיט מיר נאך א געלעגנהייט‪“.‬‬ ‫ווייסט וואס פאר א פסק מען וועט היינט ארויסגעבן אויף אים?‬ ‫דער שופט האט אים אויסגעהערט‪„ .‬איר ווילט צוריק‬ ‫ער איז געגאנגען נאכן וועכטער דורך א לאנגן‪ ,‬קאלטן‬ ‫באקומען אייער פרייהייט?“ האט ער געפרעגט‪ .‬דער סוחר האט‬ ‫קארידאר‪ .‬ביי א ברייטער טיר האבן זיי זיך אפגעשטעלט‪ .‬דער‬ ‫שנעל אויפגעהויבן דעם קאפ‪„ .‬יא‪ ,‬הער שופט‪ .‬איך בעט אייך!“‬ ‫וועכטער האט אנגעקלאפט‪ ,‬געווארט אויף אן ענטפער און אים‬ ‫דער שופט האט ארויסגעצויגן א בויגן פאפיר און עס געלייגט‬ ‫אריינגעפירט‪ .‬הינטער א גרויסן הילצערנעם טיש איז געזעסן‬ ‫פאר זיך אויפן טיש‪„ .‬מען איז גרייט אייך ארויסצולאזן‪ “,‬האט‬ ‫דער שופט‪ .‬פאר אים זענען געלעגן פאפירן‪ ,‬א טינטערל און א‬ ‫ער געזאגט‪„ ,‬אבער די באפרייאונג וועט האבן א קלארן תנאי‪.‬‬ ‫פעדער‪ .‬ביי דער זייט איז געשטאנען דער שטייער‪-‬באאמטער‬ ‫און געזאגט‪„ :‬מען קען אים באפרייען‪ “.‬מיט איין אונטערשריפט‬ ‫און דעם תנאי דארפט איר גוט פארשטיין‪ ,‬איידער איר נעמט די‬ ‫האט ער צוריק באקומען זיין פרייהייט ‪ -‬און זיך פארפליכטעט‬ ‫פעדער אין דער האנט‪“.‬‬ ‫אז פון יעצט אן פארט ער נאר אויפן דרך המלך‪.‬‬ ‫דער סוחר האט זיך אביסל צוגעבויגן פאראויס‪ .‬יעצט האט‬ ‫ער איז ארויסגעגאנגען נאכן וועכטער‪ ,‬צוריק דורך דעם‬ ‫ער זיך צוגעהערט צו יעדעס ווארט‪„ .‬פון היינט און ווייטער‪“,‬‬ ‫לאנגן קארידאר‪ .‬דאס מאל זענען זיינע טריט געווען אנדערש‪.‬‬ ‫האט דער שופט געזאגט קלאר‪„ ,‬פארט איר נאר אויפן גרויסן‪,‬‬ ‫ביים דרויסנדיגן טויער האט דער וועכטער ארויסגענומען א‬ ‫אפענעם וועג‪ .‬אויפן דרך המלך‪ ,‬וואו אלע סוחרים פארן‪ .‬קיין‬ ‫גרויסן שליסל און אויפגעשלאסן די טיר‪ .‬א שטרייף טאג‪-‬ליכט‬ ‫וואלד‪-‬וועגן‪ ,‬קיין באהאלטענע דורכגענג צווישן די פעלדער‪ ,‬און‬ ‫איז אריינגעפאלן אויפן שטיינערנעם פאדלאגע‪ .‬דער סוחר איז א‬ ‫קיין זייטיגע וועגן ארום די שטייער‪-‬שטאציעס‪ .‬איר וועט פארן‬ ‫מאמענט געבליבן שטיין‪ ,‬ווי ער וואלט זיך נאך אלץ געפארכט אז‬ ‫וואו מען קען אייך זען‪ ,‬און איר וועט זיך אפשטעלן וואו מען‬ ‫מען וועט אים צוריקרופן‪„ .‬איר קענט גיין‪ “,‬האט דער וועכטער‬ ‫הייסט אייך זיך אפשטעלן‪“.‬‬ ‫געזאגט‪.‬‬ ‫דער סוחר האט אראפגעקוקט אויפן פאפיר‪ .‬נאכן זיצן‬ ‫ער איז ארויס אין דער פרישער לופט און האט טיף‬ ‫אזוי לאנג הינטער א פארשלאסענער טיר‪ ,‬האט דאס ווארט‬ ‫אפגעאטעמט‪ .‬אין גאס זענען סוחרים געגאנגען צו זייערע‬ ‫„ארויסצולאזן“ אים געקלונגען ווי א בשורה פון א צווייטער‬ ‫געשעפטן‪ ,‬א וואגן איז פארבייגעפארן‪ ,‬און פון דערווייטנס האט‬ ‫וועלט‪ .‬דאך האט ער געוואלט זיין זיכער אז ער האט ריכטיג‬ ‫זיך געהערט דער באקאנטער טומל פונעם מארק‪ .‬אלעס איז‬ ‫פארשטאנען‪„ .‬אויף דעם הויפט‪-‬וועג וועל איך מעגן פארן?“‬ ‫געווען אזוי ווי פריער‪ ,‬אבער ער האט דאס יעצט באטראכט מיט‬ ‫האט ער פארזיכטיג געפרעגט‪„ .‬איך וועל קענען פירן סחורה און‬ ‫אנדערע אויגן‪ .‬ער האט געקענט אהיים גיין‪ .‬ער האט געקענט‬ ‫ווייטער האנדלען?“ ער האט געווארט אויפן ענטפער‪ ,‬כאילו זיין‬ ‫עפענען א טיר אליין‪ ,‬אן צו ווארטן אז א וועכטער זאל קומען‬ ‫גאנצע צוקונפט איז געהאנגען אין די קומענדיגע ווערטער‪.‬‬ ‫מיט א שליסל‪.‬‬ ‫„איר וועט קענען האנדלען ווי יעדער אנדערער סוחר‪“,‬‬ ‫ער איז לאנגזאם געגאנגען ווייטער‪ .‬עטליכע סוחרים‬ ‫האט דער שופט געענטפערט‪„ .‬איר וועט פירן אייער סחורה‬ ‫האבן אים דערקענט און אים נאכגעקוקט‪ ,‬אבער ער האט זיך‬ ‫אויפן אפענעם וועג‪ ,‬זי ווייזן פאר די באאמטע און באצאלן וואס‬ ‫נישט אפגעשטעלט‪ .‬אין זיינע אויערן האבן נאך געקלונגען די‬ ‫איר דארפט‪ .‬אבער געדענקט גוט‪ :‬אויב מען טרעפט אייך נאך‬ ‫ווערטער פונעם שופט‪ .‬ער איז טאקע פריי‪ ,‬אבער ער האט גוט‬ ‫איינמאל אויף די באהאלטענע וועגן‪ ,‬וועט איר נישט קענען זאגן‬ ‫געוואוסט וואס ער האט אונטערגעשריבן‪ .‬אויב מען וועט אים‬ ‫אז איר האט נישט געוואוסט‪ “.‬דער שופט האט אנגעוויזן אויפן‬ ‫נאכאמאל טרעפן אויפן באהאלטענעם וועג‪ ,‬וועט קיין תירוץ אים‬ ‫פאפיר‪„ .‬אלעס שטייט דא קלאר‪ .‬לייענט עס איבער‪“.‬‬ ‫שוין נישט העלפן‪ .‬פון יעצט אן איז פאר אים געבליבן איין וועג‪:‬‬ ‫ער האט גענומען דעם בויגן מיט ביידע הענט און לאנגזאם‬ ‫דער גרויסער‪ ,‬אפענער דרך המלך‪.‬‬ ‫געלייענט‪ .‬די ווערטער זענען געווען פשוטע‪ ,‬אבער זייער‬ ‫עס איז אריבער א שטיק צייט‪ .‬איין אינדערפרי איז ער‬ ‫באדייט האט ער גוט געשפירט‪ .‬די וועגן וואס ער האט אזוי‬ ‫אנגעקומען צו דער גרויסער וואגן‪-‬סטאנציע ביים עק פון‬ ‫גוט געקענט‪ ,‬די דורכגענג אויף וועלכע ער האט זיך פארלאזט‪,‬‬ ‫שטאט‪ .‬אין הויף זענען געשטאנען פארשידענע וועגענער‪:‬‬ ‫זענען פון היינט אן פאר אים געווען פארבאטן‪ .‬ער האט נאך‬ ‫שווערע וועגענער פאר לאסט‪ ,‬פשוטע פאר רייזנדע און שיינע‪,‬‬ ‫איינמאל געקוקט צום שופט‪ .‬וועלכע האט שטיל געווארט‪ ,‬מיט‬ ‫לייכטע וועגענער פאר סוחרים וואס האבן זיך געאיילט‪ .‬פון די‬ ‫דער פעדער גרייט‪ ,‬אויף דער זייט פונעם טיש‪.‬‬ ‫שטאלן האט זיך געהערט דאס שטאמפן פון פערד‪ .‬א דינסט‬ ‫דער סוחר האט גענומען די פעדער‪ ,‬זי איינגעטונקען‬ ‫האט געשלעפט א זאק האבער‪ ,‬און דער פארוואלטער איז‬ ‫אין טינט און אונטערגעשריבן זיין נאמען‪ .‬זיין האנט האט‬ ‫געשטאנען מיט א בוך אין דער האנט‪.‬‬ ‫אביסל געציטערט‪ .‬ווען ער האט אראפגעלייגט די פעדער‪,‬‬ ‫דער סוחר איז גלייך צוגעגאנגען צו אים‪„ .‬איך דארף א‬ ‫האט דער שופט צוגעצויגן דעם פאפיר און איבערגעקוקט די‬ ‫וואגן‪ “,‬האט ער געזאגט‪ .‬דער פארוואלטער האט אויפגעהויבן‬ ‫אונטערשריפט‪ .‬דערנאך האט ער זיך אויסגעדרייט צום וועכטער‬ ‫יונגער איז צוגעגאנגען צום סוחר און געפרעגט אויף וועלכן‬ ‫דעם קאפ און געוויזן אויף א וואגן ביים טויער‪„ .‬דער דא קען זיין‬ ‫וועג ער וויל ארויספארן‪ .‬דער סוחר האט זיך אויסגעדרייט צו‬ ‫גרייט אין א קורצער צייט‪ .‬א שטארקער וואגן‪ ,‬מיט גוטע פערד‪“.‬‬ ‫אים און געענטפערט אן זיך צו פארטראכטן‪„ :‬אויפן הויפט‪-‬וועג‪,‬‬ ‫אבער דער סוחר האט קוים א בליק געטון דערויף‪ .‬ער האט שוין‬ ‫פארשטייט זיך‪ .‬איך געדענק גוט מיין התחייבות‪ “.‬ער האט מיט‬ ‫געקוקט ווייטער‪ ,‬צו דער לייכטער וואגן וואס איז געשטאנען‬ ‫דער האנט געוויזן צום גרויסן טויער‪ .‬דארט האט זיך אנגעהויבן‬ ‫נעבן דעם שטאל‪.‬‬ ‫דער ברייטער וועג‪ ,‬גראד ארויס פון דער שטאט‪.‬‬ ‫„איך דארף די שנעלסטע וואס איר האט‪ “,‬האט ער‬ ‫דער יונגער איז צוריקגעקומען‪„ .‬איר הערט? ער פארט אויפן‬ ‫געזאגט‪ .‬דער פארוואלטער האט אים נאכאמאל אנגעקוקט‪„ .‬די‬ ‫דרך המלך‪ “.‬דער עלטערער האט א וויילע געשוויגן‪ ,‬דערנאך‬ ‫שנעלסטע?“ „יא‪ .‬און שפאנט איין צוויי לויף‪-‬פערד‪ .‬אזעלכע‬ ‫האט ער זיך צוגעבויגן צו אים‪„ .‬דאס האב איך געהערט‪ “,‬האט‬ ‫וואס קענען לויפן א לאנגע שטרעקע אן זיך אפצושטעלן‪ “.‬דער‬ ‫ער געזאגט‪„ .‬אבער קוק נאך איינמאל וואס ער האט באשטעלט‪.‬‬ ‫פארוואלטער האט פארמאכט דאס בוך‪ .‬אזא באשטעלונג האט‬ ‫פארוואס דארף דער באקאנטער שמוגלער דווקא די שנעלסטע‬ ‫מען נישט געמאכט יעדן טאג‪ .‬דער סוחר האט נישט געזוכט‬ ‫וואגן? פארוואס זענען אים די געווענליכע פערד נישט גענוג?‬ ‫א באקוועמע נסיעה‪ .‬ער האט געזוכט שנעלקייט ‪ -‬די גרעסטע‬ ‫פארוואס איז ער גרייט צו באצאלן אזויפיל מער‪ ,‬אבי נישט צו‬ ‫שנעלקייט וואס מען קען אים געבן‪.‬‬ ‫דארפן אפשטעלן דעם לויף?“‬ ‫„עס וועט אייך קאסטן אסאך מער‪ “,‬האט דער פארוואלטער‬ ‫דער יונגער האט ווידער א קוק געטון אויף דעם סוחר‪.‬‬ ‫אים געווארנט‪ .‬דער סוחר האט אריינגעלייגט די האנט אין‬ ‫יעצט האט די זעלבע באשטעלונג שוין אויסגעזען אנדערש‪.‬‬ ‫טאש און ארויסגענומען געלט‪„ .‬איך וועל באצאלן‪ .‬מאכט נאר‬ ‫דער עלטערער האט צוגעענדיגט‪„ :‬אין וואלד לאזט מען אים‬ ‫אז אלעס זאל זיין גרייט‪ “.‬דער פארוואלטער האט גערופן דעם‬ ‫נישט פארן‪ .‬קען זיין אז יעצט וויל ער דורכרייסן דעם אפענעם‬ ‫שטאל‪-‬דינסט און אים געהייסן צוגרייטן די פערד‪ .‬דער סוחר איז‬ ‫וועג מיט אזא שנעלקייט‪ ,‬אז די וועכטער זאלן אים נישט קענען‬ ‫צוגעגאנגען צום וואגן‪ ,‬באטראכט די רעדער און געפרעגט צי די‬ ‫אפשטעלן! דער וועג וועט זיין דער ריכטיגער וועג ‪ -‬אבער די‬ ‫וואגן איז טאקע לייכט גענוג פאר א שנעלן לויף‪.‬‬ ‫סחורה קען נאך אלץ זיין די זעלבע סחורה!“‬ ‫ביי דער זייט פונעם הויף זענען געשטאנען צוויי שטייער‪-‬‬ ‫אין הויף האט מען שוין איינגעשפאנט די צוויי פערד‪ .‬דער‬ ‫באאמטע‪ .‬איינער פון זיי האט אים דערקענט תיכף ביים‬ ‫אריינקומען‪ .‬ער האט געגעבן דעם צווייטן א שטילן שטופ און‬ ‫בעל‪-‬עגלה האט געצויגן די רימען און איבערגעקוקט די לייצעס‪.‬‬ ‫אנגעוויזן מיט די אויגן‪ .‬זיי האבן זיך נישט אריינגעמישט‪ .‬זיי‬ ‫אלעס איז געווען גרייט צו פארן‪ ,‬אבער די באאמטע האבן‬ ‫האבן נאר צוגעהערט צו דער באשטעלונג און נאכגעקוקט ווי‬ ‫שוין באטראכט די וואגן מיט אנדערע אויגן‪ .‬דאס וואס האט‬ ‫דער סוחר פרעגט איבער‪ ,‬די פערד‪ ,‬די רעדער און די שנעלקייט‪.‬‬ ‫אויסגעזען ווי א סימן אז דער סוחר פאלגט דעם באפעל‪ ,‬האט‬ ‫דער עלטערער באאמטער האט לאנגזאם צוזאמענגעקנייטשט‬ ‫אין זייערע אויגן באקומען א צווייטן באדייט‪ .‬זיי האבן חושד‬ ‫דעם שטערן‪.‬‬ ‫געווען אז אונטער דער אפענער נסיעה ליגט באהאלטן א נייער‬ ‫פלאן‪.‬‬ ‫„דאס איז דאך יענער‪ “,‬האט דער יונגער שטיל געזאגט‪.‬‬ ‫„דער וואס מען האט געכאפט אין וואלד‪ “.‬דער עלטערער האט‬ ‫דער יונגער באאמטער איז געבליבן שטיין נעבן זיין עלטערן‬ ‫צוגעשאקלט מיטן קאפ‪„ .‬ער האט זיך אונטערגענומען צו פארן‬ ‫חבר‪ .‬ער האט נאך נישט געוואוסט וואס עס ליגט אינעם וואגן;‬ ‫נאר אויפן הויפט‪-‬וועג‪ “,‬האט דער יונגער ווייטער געזאגט‪„ .‬און‬ ‫אבער ער האט שוין פארשטאנען דעם חשד‪ .‬מען קען זאגן‬ ‫ער זעט אויס ווי איינער וואס פארט טאקע אפן‪ .‬ער באשטעלט‬ ‫אויף א סוחר אז ער פארט אויפן דרך המלך‪ ,‬און מיט די זעלבע‬ ‫א וואגן דא‪ ,‬פאר אלעמענס אויגן‪ “.‬דער עלטערער האט אים‬ ‫ווערטער מיינען‪ :‬היט אייך‪ ,‬אפשר וויל ער אונז יעצט אויסכאפן‬ ‫אויסגעהערט‪ ,‬אבער זיין בליק איז געבליבן אויף די לויף‪-‬פערד‪.‬‬ ‫אויף אן אנדערן אופן‪ .‬די ווערטער אליין קענען קלינגען שיין‪ .‬די‬ ‫כוונה וואס ליגט אונטער זיי קען זיין ביטער‪.‬‬ ‫„פרעג אים וואו ער פארט‪ “,‬האט ער שטיל געזאגט‪ .‬דער‬ ‫דאס איז א ווייטאגליכער מצב‪ .‬דער איד וויל דאך‬ ‫טייערע אידן‪ ,‬מיר שטייען אינעם הייליגן יום הכיפורים‪,‬‬ ‫אנקומען צום רבונו של עולם‪ ,‬אבער די אייגענע מעשים‬ ‫אנגעטון אין ווייס‪ ,‬מיטן מחזור אין די הענט און מיט א‬ ‫האבן אים פארשווערט דעם וועג‪ .‬ער דארף רחמים‪,‬‬ ‫הארץ וואס בעט מחילה‪ .‬צווישן די הייליגע תפילות בעטן‬ ‫ער דארף תשובה‪ ,‬ער דארף אז מען זאל אים עפענען א‬ ‫„מ ְש ִׂטין בְ ּכֶ בֶ ל ֱאסֹור“ ‪ -‬דער וואס קומט מקטרג זיין אויף‬ ‫מיר‪ַ :‬‬ ‫דורכגאנג‪ .‬ראש השנה גיט אונז דער אויבערשטער דעם‬ ‫אונז זאל זיין געבונדן אין קייטן‪ .‬מיר ווילן זיך אויסגיסן‬ ‫הייליגן שופר‪ ,‬מיט וועלכן מען שפאלט די מחיצות און מען‬ ‫פארן רבונו של עולם‪ ,‬אן דעם וואס דער מקטרג זאל זיך‬ ‫באקומט א וועג פאר די תפילות‪ ,‬אפילו וואו דער דורכגאנג‬ ‫אריינמישן און שטערן אונזער עבודה‪.‬‬ ‫איז שמאל און שווער‪.‬‬ ‫פרעגט דער הייליגער חתם סופר זי״ע א געוואלדיגע‬ ‫דארויף קומט דער שטן מיט זיין קטרוג‪„ :‬בָ ּנֶ יָך גַ ּנָ ּבִ ים‬ ‫קשיא‪ :‬חז״ל זאגן דאך אז יום הכיפורים האט דער שטן‬ ‫ֵהם‪ “.‬ער באצייכנט אונז ווי סוחרים וואס זוכן זייטיגע וועגן‪,‬‬ ‫נישט קיין רשות צו מקטרג זיין‪ .‬דער טאג איז געהייליגט‬ ‫כדי אויסצומיידן די וואס ווילן זיי אפשטעלן‪ .‬דאס איז זיין‬ ‫פאר כלל ישראל‪ ,‬און זיין געווענליכע קטרוג איז נישט‬ ‫בייזער בליק אויף דער הייליגער עבודה‪ :‬ער וויל פארדרייען‬ ‫ערלויבט‪ .‬אויב מען לאזט אים ממילא נישט רעדן שלעכטס‬ ‫דעם וועג וואס דער אויבערשטער האט אונז געגעבן‪ ,‬און‬ ‫אויף אונז‪ ,‬פארוואס בעטן מיר אז מען זאל אים נאך בינדן‬ ‫עס פארשטעלן‪ .‬אנשטאט צו זען אידישע קינדער וואס‬ ‫אין קייטן? וואס האבן מיר מורא פון אים היינט?‬ ‫זוכן זייער טאטן‪ ,‬זוכט ער א טענה קעגן זיי‪.‬‬ ‫דער חתם סופר ברענגט‪ ,‬אז ראש השנה קומט דער‬ ‫יום הכיפורים ווערט דער מצב אנדערש‪ .‬דער שטן האט‬ ‫שטן און זאגט‪„ :‬בָ ּנֶ יָך גַ ּנָ ּבִ ים ֵהם“ ‪ -‬דיינע קינדער זענען גנבים‪.‬‬ ‫נישט קיין רשות צו מקטרג זיין‪ ,‬און דער דרך המלך איז‬ ‫יום הכיפורים רעדט ער אבער גאנץ אנדערש‪„ :‬בָ ּנֶ יָך כְ ַּמלְ ֲאכֵ י‬ ‫אפן‪ .‬דער איד קען שטיין פארן אויבערשטן און דאווענען‪.‬‬ ‫ש ֵׁרת“ ‪ -‬דיינע קינדער זענען ווי די הייליגע מלאכים‪ .‬לכאורה‬ ‫ַה ָ ּ‬ ‫די תפילות גייען אויפן גראדן‪ ,‬ברייטן וועג‪ .‬וואס פאר א חסד‬ ‫א געוואלדיגע סניגוריה! דער זעלבער וואס האט נעכטן‬ ‫דאס איז! נאך א גאנץ יאר מיט שטערונגען און מחיצות‪ ,‬גיט‬ ‫געזוכט אונז צו באשולדיגן‪ ,‬שטייט היינט און דערציילט ווי‬ ‫אונז דער רבונו של עולם דעם הייליגן טאג‪ ,‬ווען מיר קענען‬ ‫הייליג כלל ישראל איז‪.‬‬ ‫זיך דערנענטערן צו אים און בעטן ער זאל אונז מוחל זיין‪.‬‬ ‫און דאך ווערט געברענגט אינעם זוהר הקדוש‪ ,‬אז דער‬ ‫אבער דער טאג האט א שיעור‪ .‬די שעות גייען פארביי‪,‬‬ ‫אויבערשטער וויל נישט זיין סניגוריה‪ ,‬און ער פארנעמט‬ ‫און א איד שפירט אז ער דארף אויסנוצן די טייערע צייט‪.‬‬ ‫אים מיטן שעיר המשתלח‪ .‬אויך מיר בעטן אז מען זאל דעם‬ ‫פון ביינאכט ביז ביינאכט שטייען מיר פארן אויבערשטן‬ ‫משטין בינדן‪ ,‬אז ער זאל אפילו מיט זיין לויב נישט קומען‬ ‫אין דאווענען; איין תפילה פירט אריין אין דער צווייטער‪,‬‬ ‫צו אונז‪ .‬דאס דארף מען פארשטיין‪ :‬וואס שטערט אונז אז‬ ‫איין בקשה אין דער נעקסטער‪ .‬מען וויל נאך בעטן‪ ,‬נאך‬ ‫ער זאגט א גוט ווארט? אבער דער משל ווייזט אונז‪ ,‬אז מען‬ ‫מתוודה זיין‪ ,‬נאך עפענען דאס הארץ‪ .‬דער וועג איז אפן‪,‬‬ ‫דארף הערן נישט בלויז די ווערטער‪ .‬מען דארף וויסן וואס‬ ‫און די נשמה וויל נישט פארלירן די געלעגנהייט אנצוקומען‬ ‫דער רעדנער וויל מיט זיי ארויסברענגען‪.‬‬ ‫צום קעניג‪.‬‬ ‫דורכאויס דעם יאר וויל א איד דאווענען צום‬ ‫דעריבער טוען מיר זיך אן אין ווייס‪ ,‬זיך צו דערמאנען‬ ‫אויבערשטן‪ .‬ער עפנט דעם סידור‪ ,‬ער זאגט די הייליגע‬ ‫אין די מלאכי השרת‪ ,‬די לבושי הבדים‪ .‬דער חתם סופר‬ ‫ווערטער‪ ,‬ער בעט פאר זיך און פאר זיינע קינדער‪ .‬אבער די‬ ‫ערקלערט דעם דמיון אויך מיט דער רציפות פון דער‬ ‫עבירות מאכן מסכים המבדילים‪ ,‬מחיצות וואס שטעלן זיך‬ ‫עבודה‪ :‬ווי די מלאכים וואס גייען אריבער די וועלט אין איין‬ ‫צווישן אונז און אונזער טאטן אין הימל‪ .‬די מקטרגים זוכן‬ ‫רצופ׳דיגן פלי‪ ,‬אזוי שטייט כלל ישראל דעם הייליגן טאג‬ ‫אפצוהאלטן די תפילות‪ .‬לויט דעם משל זענען זיי ווי די‬ ‫אין אן עבודה וואס ציט זיך פון אוונט ביז אוונט‪ .‬דאס בילד‬ ‫וועכטער אויפן וועג‪ ,‬וואס שטעלן זיך אנטקעגן דעם וואס‬ ‫פון די שנעלע וואגן ברענגט ארויס דעם רצון דורכצוגיין‬ ‫וויל דורכפארן‪.‬‬ ‫דעם שבח פון כלל ישראל ‪ -‬דאס שטיין אזוי לאנג און‬ ‫דעם אפענעם וועג אן איבעררייס‪.‬‬ ‫אזא רצופ׳דיג דאווענען ‪ -‬אלס א סיבה צו מעורר זיין א‬ ‫עס מיינט נישט אז מען זאל ארויסיאגן די ווערטער‬ ‫חשד קעגן זיי‪ .‬דערפאר וויל דער אויבערשטער נישט זיין‬ ‫פונעם מחזור‪ .‬דער ענין איז די רציפות‪ ,‬דאס אויסנוצן דעם‬ ‫סניגוריה‪ ,‬און דערפאר בעטן מיר אז דער משטין זאל זיין‬ ‫טאג און זיך האלטן פארבונדן מיט דער תפילה‪ .‬דער סוחר‬ ‫געבונדן‪ :‬אפילו זיין לויב איז א פרואוו צו מקטרג זיין‪.‬‬ ‫דער בשר ודם‪ ,‬וואס א גאנץ יאר איז פארנומען מיט גשמיות‪,‬‬ ‫יעצט פארשטייען מיר פארוואס אזא סניגוריה איז‬ ‫שטייט היינט אנגעטוהן ווייס און זוכט דעם אויבערשטן‪ .‬די‬ ‫נישט געוואונטשן‪ .‬זיין ציל איז נישט צו העלפן כלל‬ ‫צייט איז אים טייער‪ .‬ער ווייסט אז אזא טאג קומט נישט‬ ‫ישראל; ער וויל אריינלייגן דעם קטרוג אין א שיינעם לבוש‪.‬‬ ‫יעדן טאג‪ ,‬און ער וויל אריינלייגן אין אים זיין גאנץ הארץ‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער וויל נישט דעם שבח וואס דער מקטרג‬ ‫און דא קומט דער שטן‪ .‬אפן צו מקטרג זיין טאר ער‬ ‫זאגט מיט אזא כוונה‪ .‬דערפאר האלטן מיר אים פארנומען‬ ‫ש ֵׁרת‪ “.‬אבער‬ ‫נישט‪ ,‬זאגט ער א שיינעם שבח‪„ :‬בָ ּנֶ יָך כְ ַּמלְ ֲאכֵ י ַה ָ ּ‬ ‫„מ ְש ִׂטין בְ ּכֶ בֶ ל‬ ‫מיטן שעיר המשתלח‪ ,‬און דערפאר בעטן מיר‪ַ :‬‬ ‫וואס וויל ער דערמיט זאגן? דער שטן וויל מיט זיין לויב‬ ‫ֱאסֹור‪ “.‬ער זאל אונז לאזן דאווענען‪ ,‬אן צו פארדרייען אפילו‬ ‫אריינברענגען א ביטערן חשד אין דער עבודה פון כלל‬ ‫דאס גוטס וואס מיר טוען‪.‬‬ ‫ישראל‪ .‬א גאנץ יאר שטעלט ער זיך אנטקעגן אונזערע‬ ‫פאר אונז ליגט אין דעם א געוואלדיגער חיזוק‪ :‬דער דרך‬ ‫תפילות און דערמאנט די עבירות וואס שטערן זייער וועג‬ ‫המלך איז יעצט אפן פאר אונז!‪ ,‬יום הכיפורים האט דער שטן‬ ‫ארויף‪ .‬ראש השנה‪ ,‬ווען מיר נוצן דעם הייליגן שופר צו‬ ‫נישט קיין רשות זיך צו שטעלן אנטקעגן אונזערע תפילות‬ ‫שפאלטן די מחיצות‪ ,‬שרייט ער‪„ :‬בָ ּנֶ יָך גַ ּנָ ּבִ ים ֵהם!“ ער וויל‬ ‫און מקטרג זיין‪ .‬דער אויבערשטער האט אונז געגעבן א‬ ‫אונז פארשטעלן ווי מענטשן וואס זוכן א באהאלטענעם‬ ‫הייליגן טאג‪ ,‬ווען מיר קענען זיך דערנענטערן צו אים און‬ ‫דורכגאנג‪ ,‬כדי אויסצומיידן זיין קטרוג און אריבערברענגען‬ ‫אויסגיסן אונזער הארץ פאר אים‪ .‬מיר דארפן דערקענען‬ ‫זייערע תפילות‪.‬‬ ‫וואס פאר א טייערע געלעגנהייט מיר האבן יעצט אין די‬ ‫יום הכיפורים האט ער אבער נישט קיין רשות צו מקטרג‬ ‫הענט‪.‬‬ ‫זיין‪ .‬דער דרך המלך איז אפן‪ ,‬און כלל ישראל שטייט אין‬ ‫און דווקא פון דעם וואס דער שטן פרובירט צו טון‪,‬‬ ‫תפילה פון אוונט ביז אוונט‪ ,‬אויסצונוצן יעדע טייערע‬ ‫זעען מיר ווי גרויס די געלעגנהייט איז‪ .‬פארוואס מוז ער‬ ‫ש ֵׁרת!“ די ווערטער‬ ‫שעה‪ .‬קומט ער און זאגט‪„ :‬בָ ּנֶ יָך כְ ַּמלְ ֲאכֵ י ַה ָ ּ‬ ‫באהאלטן זיין קטרוג אין א לויב? ווייל אפן צו מקטרג זיין‬ ‫קלינגען ווי א שבח‪ ,‬אבער ער וויל דערמיט אנדייטן‪ :‬קוקט‬ ‫ווי זיי איילן זיך! קוקט ווי זיי ווילן דורכגיין דעם גאנצן וועג‬ ‫טאר ער היינט נישט! פארוואס פרובירט ער צו פארדרייען‬ ‫אין איין רצופ׳דיגן פלוג‪ ,‬אן זיך אפצושטעלן!‬ ‫אונזער רצופ׳דיגע תפילה? ווייל דער וועג איז אפן‪ ,‬די‬ ‫תפילות קענען ארויפגיין‪ ,‬און ער האט נישט קיין רשות זיי‬ ‫זיין באהאלטענע טענה איז‪ :‬אפשר האבן זיי זיך גאר נישט‬ ‫אפצוהאלטן מיט זיין געווענליכן קטרוג‪ .‬דערפאר זוכט ער‬ ‫באמת געביטן; אפשר ווילן זיי נאר אויסנוצן דעם טאג‪ ,‬ווען‬ ‫זיך אן אנדערן אופן אריינצומישן‪.‬‬ ‫איך קען זיי נישט אפשטעלן‪ ,‬ארויפצוברענגען אלע זייערע‬ ‫תפילות בשעת זייערע אלטע עבירות זענען נאך מיט זיי‪.‬‬ ‫דאס דארף אונז אויפוועקן אויסצונוצן דעם הייליגן טאג‪.‬‬ ‫פונקט ווי די באאמטע זענען חושד דעם שמוגלער אז ער‬ ‫יעצט איז דער וועג אפן ‪ -‬יעצט לאמיר דאווענען‪ ,‬בעטן‬ ‫וויל דורכפירן די זעלבע סחורה מיט שנעלערע פערד‪ ,‬אזוי‬ ‫און זיך דערנענטערן צו אונזער טאטן אין הימל! דער שטן‬ ‫וויל דער שטן אויסטייטשן אונזער רצופ׳דיגע עבודה ווי א‬ ‫פרובירט מיט אלע וועגן צו שטערן‪ ,‬ווייל ער ווייסט וואס‬ ‫פרואוו זיך ארויסצודרייען פונעם דין‪.‬‬ ‫מיר קענען יעצט אויפטון מיט אונזערע תפילות‪ .‬לאמיר‬ ‫אויך פארשטיין דעם ווערט פון די שעות‪ ,‬און אויסנוצן דעם‬ ‫דאס איז דער גיפט וואס ליגט באהאלטן אין זיין לויב‪.‬‬ ‫אפענעם דרך המלך וואס דער רבונו של עולם האט אונז‬ ‫ער זאגט „מלאכים“‪ ,‬אבער ער וויל אז מען זאל דערין הערן‬ ‫געגעבן‪.‬‬ ‫זיין אלטע באשולדיגונג פון „גנבים“‪ .‬ער וויל נוצן דווקא‬ ‫אייגענע שלעכטע געוואוינהייטן‪ ,‬ארויס פון די עבירות‬ ‫א איד טאר זיך נישט לאזן צעברעכן פון דער מחשבה ווי‬ ‫וואס האבן אונז פארמאכט דעם וועג‪ .‬מיר קומען צו דיר‬ ‫אזוי דער מקטרג קען אים אויסטייטשן‪ .‬דער אויבערשטער‬ ‫מיט אונזער תפילה‪ ,‬מיט אונזער חרטה און מיט אונזער‬ ‫ווייסט די אמת‪ .‬ער זעט דעם הארץ וואס וויל תשובה טון‪,‬‬ ‫האפענונג‪.‬‬ ‫ער ווייסט וואס עס קאסט דעם סוחר זיך אפצורייסן פון‬ ‫„וְ נַ ְק ִד ָ‬ ‫ישְׁך בְ ּצֹום ֶה ָעׂשֹור‪ָ ,‬קדֹוׁש‪ “.‬דער הייליגער טאג גייט‬ ‫זיין געוואוינהייט‪ .‬דער מקטרג קען פארדרייען דעם שבח;‬ ‫פארביי‪ ,‬אבער מיר ווילן מיטנעמען זיין קדושה אויף ווייטער‪.‬‬ ‫ער קען נישט פארדעקן פונעם רבונו של עולם אן אמת׳ן‬ ‫זאל דער משטין זיין געבונדן‪ ,‬און זאל אונזער נשמה זיך‬ ‫רצון פון א אידישן קינד‪ .‬מיר דארפן טון אונזער עבודה און‬ ‫קענען דערנענטערן‪ .‬דער דרך המלך איז אפן‪ ,‬דער טאטע‬ ‫בעטן אז ער זאל אונז דערביי נישט שטערן‪.‬‬ ‫ווארט אויף זיינע קינדער‪ ,‬און מיר בעטן מיטן גאנצן הארץ‪:‬‬ ‫און אזוי בעטן מיר צום סוף‪ַ :‬‬ ‫„מ ְש ִׂטין בְ ּכֶ בֶ ל ֱאסֹור‪ ,‬וְ ִת ְקוַ ת‬ ‫טאטע‪ ,‬העלף אונז אנקומען צו דיר ‪ -‬און בלייבן אויף דיין‬ ‫ֲא ִס ַירי בְ ּׂשֹור!“ רבונו של עולם‪ ,‬בינד דעם וואס זוכט אונז צו‬ ‫וועג אויך נאכדעם וואס דער הייליגער טאג גייט ארויס!‬ ‫באשולדיגן‪ ,‬און ברענג א בשורה פון האפענונג פאר דעם‬ ‫מקור‪ :‬דרשות החתם סופר‪.‬‬ ‫וואס שפירט זיך פארכאפט‪ .‬מיר ווילן שוין ארויס פון די‬ ‫כל הזכויות שמורות‬ ‫להערות והארות או לקבל הגליון מדי שבוע במייל‪,‬‬ ‫למכון א משל זיך צו לערנען‬ ‫‪musheltolearn@gmail.com‬‬ ‫אין להעתיק שום חלק מגליון זה בלי רשות המערכת‬