דברי חיזוק - אידיש · Devree Chizuk - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

בעזהשי"ת
דברי חיזוק
פרשת האזינו ויום הכיפורים
תורת אמת -גלייבן אז דער טאג איז מכפר [עמוד כד] מי השלוח -די גאנצע בריאה זאל זיך אפשטעלן
תורת אמת -יום כיפור ווערן אלע שלעכטס כדי אידן זאלן קענען ארייננעמען דברי תורה
איבערגעדרייט צו גוטס! [עמוד כה] [עמוד ג]
תורת אמת -יום כיפור באקומט יעדער איד כח הרבי מלובלין -א סגולה אז דיין תפילה זאל ווערן
תשובה צו טון! [עמוד כו] אנגענומען -א בלאט גמרא פארן דאווענען
[עמוד ד]
ייטב פנים -געדענק! ביז א יאר ארום וועט נישט זיין
נאך א יום כיפור! [עמוד כז]
בן איש חי -אפילו אויב דו האסט געזינדיגט א גאנץ
יאר קענסטו יעצט אלעס פאררעכטן! [עמוד ה]
ייטב פנים -אנהויב יום כיפור דארף מען שטיין מיט
תפארת שלמה -היטן די אויגן! [עמוד ז]
א צעבראכנקייט ,און במשך גאנץ יום כיפור דארף
מען זיין פרייליך [עמוד כח] דגל מחנה אפרים -דער וועג צו עבודת ה' – זיך
אפזונדערן פון מענטשן [עמוד ט]
זכרון זאת -תשובה ברענגט צו אהבה און שמחה
[עמוד ל] מי השלוח -צוליב דיינע שווערע מלחמות מיטן יצר
הרע וועסטו זוכה זיין צו זיין העכער פון די
פרי צדיק -דער וואס לערנט תורה איז פונקט ווי
מלאכים!! [עמוד י]
דער כהן גדול בשעת די עבודה! [עמוד ל]
מאור ושמש -דורך תפילה איז מען זוכה זיין
שם משמואל -דער ריכטיגער בליק אויף אידן בעלי ממשיך צו זיין די גרעסטע רחמנות פונעם
עבירה [עמוד לא]
אויבערשטן! [עמוד יא]
שם משמואל -די געוואלדיגע שמחה וואס יעדער ערוגת הבושם -יעדעס מאל וואס דו באקומסט
איד שפירט נאך יום כיפור [עמוד לד] גוטס פונעם אויבערשטן -דארף דיר דאס ברענגען
תנא דבי אליהו -יום כיפור – א טאג פון שמחה צו מער ענוה [עמוד יב]
פארן אויבערשטן! [עמוד לו] רביה"ק מסאטמאר -דער וועג וויאזוי זיך צו
אור יחזקאל -אז דו וועסט זיך אנשטרעגען א דערהאלטן ביי אידישקייט אין דעם דור [עמוד יג]
קלייניקייט ,וועסטו זוכה זיין צו אסאך סייעתא חת"ם סופר -לערנען פרשת האזינו איז ממשיך אלע
דשמיא! [עמוד לז] ברכות [עמוד יז]
אור יחזקאל -תפילה סימבאליזירט אמונה! *****
[עמוד לח]
רביה"ק מסאטמאר -אלע עבירות ווערן אפגעווישט
חידושי הרי"ם -טראכט מער פונעם עתיד ווי פונעם יום כיפור ,און מען דארף נישט ליידן קיין שום
עבר! [עמוד לח] יסורים [עמוד יט]
אמרות משה -דער אויבערשטער האט שוין פריי זרע קודש -יום כיפור איז דער אויבערשטער מוחל
געמאכט דער וועג ,אז דו זאלסט קענען תשובה טון אפילו אויף די עבירות וואס דו ווייסט נישט פון זיי!
[עמוד מ] [עמוד כג]
ליקוטי תורה -די מחילת עוונות ווענדט זיך לויט זרע קודש -דער אויבערשטער אליין וועט זיך
דיין 'רצון'! [עמוד מא] אננעמען פאר דיר! [עמוד כד]
צו זיך איינשרייבן צו באקומען וועכנטליך די גליון
רופט /טעקסט /אימייל צו מכון דברי חיזוק אויף 845-886-0123
ווי אויך פאר סיי ווספארא באמעקונגען קענט איר לאזן א מעסידזש אויפן
סיסטעם אדער שיקן א אימייל צו
dc8458860123@gmail.com
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
לזכר ולעילוי נשמת נפש נקי וצדיק ספרא רבא מעתיק ומלבן הקונטרסים
הרב ר' יוסף זצ"ל ב"ר אברהם שמואל יהודא שליט"א
ת.נ.צ.ב.ה.
פרשת האזינו
-א-
די גאנצע בריאה זאל זיך אפשטעלן כדי אידן זאלן קענען ארייננעמען דברי תורה
ַה ֲאזִ ינ ּו ַה ּ ָּׁש ַמיִ ם ַו ֲא ַד ֵּּב ָּׁרה ְו ִת ְש ַמע ָּׁה ָּׁא ֶרץ ִא ְמ ֵּרי ִפי:
ִּכי ֵּשם ה' ֶא ְק ָּׁרא ָּׁהב ּו ג ֶֹדל לֵּ אל ֹ ֵּהינ ּו (לב ,א-ג)
[משה רבינו זאגט ]:הימל ,הער זיך צו און איך וועל רעדן ,און די ערד
זאל זיך איינהערן צו די ווערטער פון מיין מויל ...ווען איך וועלן רופן דעם
נאמען פונעם באשעפער ,זאלן אלע געבן גרויסקייט פארן אויבערשטן
דער הייליגער איזשביצער זי"ע טייטשט ,משה רבינו האט געזאגט :איך מאך שטיל
אלע כוחות וואס געפינען זיך אין די עולמות עליונים [וואס זיי זענען אלע
אריינגערעכנט אין דעם ווארט 'שמים'] ,און אויך אלע כוחות וואס זענען דא אויף די
ערד [וואס זיי זענען אריינגערעכנט אין דעם ווארט 'ארץ'] ,דער טעם פארוואס איך
מאך זיי אלע שטיל איז ,ווייל איך וויל רוף און איך שריי אריינצוברענגען ווערטער פון
תורה אין די הערצער פון יעדן איד ("כי שם ה' אקרא") ,דעריבער זאג איך פאר אלע
כוחות פון די בריאה ,אז זיי זאלן געבן כבוד פארן אויבערשטן ("הבו גודל לאלקינו") ,און
זיי זאלן צוהעלפן דערצו און דאס נישט שטערן ,און אפילו אלע כוחות פון די חיצונים
-ג-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
וואס געפינען זיך אויף דער וועלט ,זאלן אלע בטל ווערן ,כדי די דברי תורה זאלן
קענען אריינגיין אין די הערצער פון כלל ישראל .נאר נאך וואס אלע זענען שטיל
געווארן האט ער אנגעהויבן צו רעדן די דברי תורה צו די אידןא.
-ב-
א סגולה אז דיין תפילה זאל ווערן אנגענומען -א בלאט גמרא פארן דאווענען
יַ ֲער ֹף ַּכ ָּּׁמ ָּׁטר ִל ְק ִחי ִּת ַ ּזל ַּכ ּ ַטל ִא ְמ ָּׁר ִתי (לב ,ב)
[משה רבינו זאגט ]:מיין תורה וועט טראפן אזויווי
רעגן ,מיינע ווערטער וועלן רינען אזויווי טוי
דער הייליגער שר שלום פון בעלז זי"ע האט נאכגעזאגט וואס ער האט געהערט פון
דעם הייליגן רבי'ן פון לובלין זי"ע ,אז אויב א מענטש לערנט א בלאט גמרא פארן
דאווענען ,פארשניידט ער אלע קליפות ,און ער מאכט א וועג ,אז זיינע תפילות זאלן
קענען ארויפגיין אויבן און ווערן אנגענומען ,ווייל די ליכטיגקייט פון תורה שבעל-פה
איז מעורר זיין הארץ צו תשובה.
א וזל"ק (מי השלוח ,חלק א) :כי שם ה' אקרא .אמר מרע"ה מפני מה אני משתיק כל הכחות
בעולמות העליונים הנקראים שמים וכל הכוחות שנמצאו בארץ ,היינו מפני שאני קורא וצועק
שיכנסו ד"ת בלב כל איש ישראל הנקראים שם ה' ,הבו גודל לאלקינו ,היינו מקום ריוח
והתפשטות ותהיו כלם מסייעים לזאת ולא תהיו מונעים ,ואפילו כל החיצונים כגון נבוכדנצר
וחביריו וכל כחות הארץ הנמצאים בעוה"ז הנקראים חורגי דיומא מפני שהומים מאד בלב
האדם ,כולם יתבטלו כדי שיוכל לכנוס ד"ת בלב ישראל ,ועכשיו התחיל דבר הד"ת לישראל
מכיון שהשתיק כולם.
-ד-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
דאס איז מרומז אין דעם פסוק" :יערוף כמטר לקחי" – די תורה (וואס ווערט אנגערופן
(משלי ד ,ב)" :לקח טוב") וועט פארשניידן די קליפות ("יערוף" איז א לשון פון פארשניידן ,אזויווי
(דברים כא ,ד) "וערפו את העגלה") ,און דורכדעם" :תזל כטל אמרתי" – וועט מיין תפילה
ווערן אנגענומען ביים אויבערשטןב.
-ג-
אפילו אויב דו האסט געזינדיגט א גאנץ יאר קענסטו יעצט אלעס פאררעכטן!
ִש ֵּחת לוֹ לֹא ָּּׁבנָּׁ יו מ ּו ָּׁמם דּ וֹ ר ִע ֵּּקש ּו ְפ ַת ְל ּתֹל (לב ,ה)
אז א מענטש פארדארבט זיינע מעשים ,האט ער פארדארבן פאר זיך אליין ,און נישט פארן
אויבערשטן ,זיי זענען געווען די קינדער פונעם באשעפער ,און יעצט האבן זיי זיך געמאכט
א פעלער [מיט זייערע שלעכטע מעשים] ,זיי זענען א דור וואס איז פארדרייט און פארקרומט
דער הייליגער בן איש חי זי"ע ערקלערט :אפילו א מענטש האט געזינדיגט א גאנץ
יאר ,ער האט זיך ליידער אינגאנצן מטמא געווען מיט עבירות ,מיט דעם אלעם ,ווען
ס'קומט סוף יאר געבט אים דער אויבערשטער -די לעכטיגע טעג פון חודש אלול,
כדי ער זאל דאן קענען תשובה טון ,און דער אויבערשטער האט צוגעלייגט נאך צען
ב ספר אוהל הרבי ,פר' האזינו :יערוף כמטר לקחי תזל כטל אמרתי .שמעתי מהרה"ק רבי
איציקל מלובלין נ"ע שאמר שאם אדם לומד דף גמרא לשם שמים קודם התפילה מזמר את
הקליפות ועושה לו דרך לעליית התפילה והוא כי המאור שבתורה שבע"פ מעורר לבו
לתשובה וז"ש יערוף מלשון וערפו את העגלה כמטר לקחי שהיא התורה שנקראת לקח טוב
ואז תזל כטל אמרתי שתתקבל תפלתו לרצון עכדה"ק (בספר אהבת שלום תנינא מהרה"ג מהר"מ בערגיר
נ"י מסטאניסלאוו בשם הגאון מבערזאן זצ"ל מה ששמע מפיו הקדוש של מוהר"ש מבעלזא זצ"ל בשם אדמו"ר זצלה"ה מלובלין).
-ה-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
טעג פון דעם קומענדיגן יאר ,כדי עס זאל זיין צוזאמען פערציג טעג און פערציג נעכט,
קעגן די פערציג טעג וואס משה רבינו איז ארויף אין הימל צו ברענגען די צווייטע
לוחות ,וואס דאן האט דער אויבערשטער מוחל געווען פאר די אידן אויף דעם חטא
העגל.
"ש ֵּחת" – אפילו א מענטש וואס האט פארדארבן
דאס איז די כוונה פון דעם פסוקִ :
זיין גוף און זיין נשמה מיט זיינע עבירות ,במשך דעם גאנצן יאר ,מיט דעם אלעם" :לוֹ
לֹא ָּּׁבנָּׁ יו" – די ווערטער "לו לא" זענען די זעלבע אותיות פון 'אלול' ,און 'בניו' איז א
לשון פון ִּ'בנְ יָ ן' ,און דער פסוק איז מרמז ,אז אין חודש אלול וועט ער ווערן צוריק
אויפגעבויעט ,ער וועט צוריק ווערן הייליג" ,מ ּו ָּׁמם" – דאס ווארט 'מומם' איז
צוזאמגעשטעלט פון מ' ומ"ם ,דאס מיינט ,פערציג און פערציג ,די כוונה איז ,אז דער
אויבערשטער האט צוגעלייגט נאך צען טעג ,כדי אינאיינעם זאל דאס זיין פערציג
טעג און פערציג נעכט .און דער פסוק פירט אויס" :דּ וֹ ר ִע ֵּּקש ּו ְפ ַתלְ ּתֹל" – טראץ די
אלע חסדים וואס דער אויבערשטער טוט מיטן מענטש ,מיט דעם אלעם זענען
מענטשן אזוי פארדרייט און פארקרומט ,אז זיי נוצן נישט אויס די הייליגע טעגג
תשובה צו טוןג.
ג וזל"ק (בן איש חי ,דרשות ,האזינו) :שחת לו לא בניו מומם דור עקש ופתלתל נ"ל בס"ד הכונה
אע"פ שהאדם קלקל והשחית כל השנה בעונות עכ"ז ניתן לו בסוף השנה ימי רצון הם ימי
חודש אלול לשוב בהם ולא עוד אלא חיבר עמהם עשרה ימים מראשית שנה החדשה הבאים
אחריהם כדי שיצטרפו לארבעים יום וארבעים לילה כנגד מ' יום ומ' לילה שעלה מרע"ה
למרום והביא לוחות שניות ונסלח לישראל וז"ש שחת אע"פ שהאדם שחת גופו ונפשו
בעונותיו כל השנה כולה עכ"ז ל"ו ל"א למפרע אלול בניו בו יהיה בנין שלו שיבנה מה שקלקל
והשחית ע"ד מ"ש רז"ל אל תקרי בניך אלא בוניך וזהו ל"ו ל"א אותיות אלול יהיו בניו בנין
-ו-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-ד-
היטן די אויגן!
צ ֶרנְ ה ּו ְּכ ִאישוֹ ן ֵּעינוֹ (לב ,י)
יִ ְ ּ
ער וועט אים אפהיטן ווי די שווארץ-אפל פון זיין אויג
דער הייליגער תפארת שלמה זי"ע זאגט :ס'איז באקאנט ,אז דער עיקר פון אלע
עניינים איז דער ענין פון שמירת עינים ,זיך צו היטן די אויגן ,ווייל דער חוש פון 'זען'
איז פונקט ווי די שווארץ-אפל פונעם אויג ,וואס דאס איז דער אינעווייניגסטער פינטל
פונעם אויב ,וואס איז פונקט ווי א שפיגל ,אויב א מענטש קוקט אריין דארט ,זעט ער
זיין גאנצע צורה דארט ,קומט אויס ,אז אויב א מענטש קוקט חלילה א ראיה אסורה,
גייט דאס אינגאנצן אריין אין זיינע אויגן רחמנא ליצלן!
דאס איז מרומז אין דעם פסוק" :יצרנהו" – מען דארף אפהיטן די אויגן" ,כאישון
עינו" – פונקט ווי א מענטש היט אפ דעם שווארצ-אפל פון זיין אויג.
אבער דאס איז גאר א שווערע עבודה ,זיך צו קענען אפהיטן נישט נכשל צו ווערן אין
קיין שום ראיה אסורה ,ווייל עס קענען אונטערקומען אומגעוואונטשענע ראיות
בטעות אן זיין וויסן ,אבער מיט דעם אלעם דארף דער מענטש טון וואס ער קען ,און
די איבריגע וועט מען אים היטן פון הימל.
שלו ולא עוד אלא צירף עם שלושים יום אלו של אלול עוד עשרה ימים של ראשית השנה
החדשה כדי להשלים אותם לארבעים לילה וארבעים יום וזה נרמז בתיבת מומם שהוא מ'
ומ"ם וכנגד מ' של לילה דיש בה שינה עכ"פ נקיט מ' בלא מלוי וכנגד מ' של יום שהם שלמים
נקיט מ"ם מלאה וכל זה החסד עשה השי"ת לאדם עכ"ז תראה שיש דור עקש ופתלתול גם
בימים אלו שאין חוזרים בתשובה כראוי.
-ז-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
אויך ווען א מענטש איז אין די ארבעט ,דארף ער זיך אכט געבן נישט צו קוקן קיין
שלעכטע בליק.
דאס ווארט ְ'ר ִּאיָ ה' [זען] איז די זעלבע אותיות ווי דאס ווארט 'יראה' ,ווייל די עצה
זיך צו היטן די אויגן ,איז דורך 'יראת שמים' ,צו מורא האבן פונעם באשעפער.
חז"ל זאגן (בבא מציעא פ' :):שמור לי ואשמור לך שומר שכר' [ווען איינער זאגט פאר
זיין חבר" :היט מיר אפ דעם חפץ ,און אנשטאט דעם וועל איך אפהיטן פאר דיר אן
אנדערן טאג" ,האט ער א דין ווי א 'שומר שכר'] .דאס איז מרמז ,אז דער אויבערשטער
זאגט פארן מענטש" :שמור לי" – דו פרוביר אפצוהיטן די אויגן ,און דאן וועט זיין:
"ואשמור לך" – איך וועל דיר העלפן ,אז דו זאלסט קענען אפהיטן בשלימות ,און
דער אויבערשטער ווערט אנגערופן אויף דעם ענין א 'שומר שכר' ,ווייל ער וועט נאך
באצאלן שכר פארן מענטש דערויף ,כאטש וואס דער אויבערשטער האט אים
געהאלפן זיך אפהיטןד.
ד וזל"ק (תפארת שלמה) :יצרנהו כאישון עינו כו' .ידוע כי עיקר מכל העניני' הוא שמירת העינים
חוש הראות כאישון בת עין הנקודה הפנימית אשר הוא כמו מראה הלטושה שקורין [שפיגל]
אם האדם מביט בו הוא נראה צורתו בו כולו בתוכו .וזה הרמז בכתוב גודל השמירה שצריך
האדם לשמור חוש הראות כמו ששומר אישון בת עינו .האמנם כי הדבר קשה מאד בכח
ובפועל כי הוא לא אפשר ולא קמכוון עכ"ז האדם צריך לעשו' מה שביכולתו ואז מסייעין
אותו מן השמים כמ"ש ורגלי חסידיו ישמור גם כשאדם עוסק במו"מ צריך שמירה מעולה.
וזה בא מחמת יראת שמים .כי אותיות ראי' עולה יראה כמ"ש כדרך שבא לראות כך בא
ליראות .וזה הרמז בדברי רז"ל שמור לי ואני אשמור לך שומר שכר .אם אתה שומר מה שנוגע
לי כידוע לי"ח כי עיקר תיקון אחר שבירת הכלים הוא מבחי' העינים .ואני אשמור לך כמ"ש
יצרנהו כאישון עינו .ר"ל שהקב"ה שומר את האדם השומר אישון עינו כנ"ל כמ"ש ה' שומרך
וגו' ,ועל דבר זה עודנו נקרא שומר שכר כי עתיד עוד לקבל שכרו משלם.
-ח-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-ה-
דער וועג צו עבודת ה' – זיך אפזונדערן פון מענטשן
ה' ָּּׁב ָּׁדד יַ נְ ֶחנּ ּו ְו ֵּאין ִע ּמוֹ ֵּאל נֵּ ָּׁכר (לב ,יב)
דער אויבערשטער וועט פירן די אידן אליין ,און
עס וועט נישט זיין מיט אים קיין פרעמדע אפגאט
דער הייליגער דגל מחנה אפרים זי"ע שרייבט :מ'קען ערקלערן דעם פסוק ,לויט ווי
איך האב געהערט פון הרה"ק רבי נחמן הארידענקער זי"ע ,אז ווען א מענטש וויל
דינען דעם אויבערשטן ,דארף ער זיך אפזונדערן פון מענטשן ,ווייל נאר אזוי קען מען
ריכטיג מצליח זיין אין עבודת ה' ,ווען מען מאכט זיך נישט וויסנדיג וואס אנדערע
וועלן זאגן און טראכטן ,נאר מען האט אינזין דעם אויבערשטן אליין.
דער הייליגער בעל שם טוב זי"ע זאגט (זע דגל מחנה אפרים ,תרומה; ועוד) ,אויפן פסוק
"וסרתם ועבדתם אלהים אחרים" ,אז תיכף ווען א מענטש קערט זיך אפ פון זיין
דביקות אינעם אויבערשטן ,ווערט דאס פאררעכנט ווי ער וואלט חלילה געדינט
עבודה זרה.
דאס איז מרומז אין דעם פסוק" :ה' בדד ינחנו" – אויב מיר וועלן דינען דעם
אויבערשטן אליינס ,אפגעזונדערט פון מענטשן" ,ואין עמו אל נכר" – וועלן מיר זיך
קענען מתדבק זיין ריכטיג אין אויבערשטן ,און נישט אפלאזן די דביקות אינעם
אויבערשטן ,וואס דאס ווערט פאררעכנט ווי מען וואלט געדינט עבודה זרהה.
ה וזל"ק (דגל מחנה אפרים ,האזינו) :ה' בדד ינחנו ואין עמו אל נכר ע"ד שאמר מחו' המפורסם מה'
נחמן הארידענקר ע"פ ואיש לא יעלה עמך וזהו פי' ה' בדד ינחנו ואין עמו אל נכר ע"ד וסרתם
ועבדתם וכו' אבל כשאדם הוא יחידי אז מתדבק ביחידו של עולם ואין עמו אל נכר והבן.
-ט-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-ו-
צוליב דיינע שווערע מלחמות מיטן יצר הרע
וועסטו זוכה זיין צו זיין העכער פון די מלאכים!!
וְ ַדם ֵּענָּׁ ב ִּת ְש ֶּתה ָּׁח ֶמר (לב ,יד)
און פון די זאפט פון טרויבן וועסטו טרינקען וויין
דער הייליגער איזשביצער זי"ע זאגט :א מענטש קען האבן א טענה צום אויבערשטן,
אז עס גייען אריבער אויף אים אזעלכע ביטערע מלחמות און נסיונות מיט זיין יצר
הרע ,ער פון זיין זייט פרובירט צו זיין ערליך און הייליג ,אבער ער האט א שווערער
יצר הרע וואס שטייט אים אין וועג ,און רעדט אים איין צו די ערגסטע.
דער אמת איז אבער ,אז טאקע צוליב דעם וואס דער מענטש ליידט אזויפיל פון זיין
יצר הרע ,וועט אים דער אויבערשטער העלפן ,אז ער וועט צום סוף זוכה זיין צו א
מדריגה וואס אפילו מלאכים קענען נישט זוכה זיין דערצו ,ווייל זיי האבן נישט קיין
יצר הרע.
דאס איז מרומז אין דעם פסוק ,אז דורך דעם געשריי וואס דער מענטש שרייט אויף
זיין יצר הרע ,וועט ער זוכה זיין צו "תשתה חמר" – צו א מדריגה וואס איז העכער ווי
די מלאכים ,דאס איז מרומז אין דעם ווארט 'חמר' ,וואס איז אן ארמי'ש'ער ווארט,
און חז"ל זאגן (שבת יב ,):אז די מלאכים קענען נישט קיין ארמי'ש ,דעריבער איז דאס
מרמז אז מען וועט זוכה זיין צו אזעלכע מדריגות וואס די מלאכים קענען נישט האבן
קיין השגה דעריןו.
ו וזל"ק (מי השלוח ,חלק ב) :ודם ענב תשתה חמר .הענין שכתיב כאן לשון תרגום שאין מלאכי
השרת מכירים אותו ,כי יש לאדם צעקה וטענה מדוע יעברו עליו מלחמות ונסיונות עם יצרו
-י-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-ז-
דורך תפילה איז מען זוכה זיין ממשיך צו זיין די גרעסטע רחמנות פונעם אויבערשטן!
צ ּור יְ ָּׁל ְד ָּׁך ֶּת ִשי וַ ִּת ְש ַּכח ֵּאל ְמחֹלְ ֶל ָּׁך (לב ,יח)
דער שטארקער באשעפער וואס האט דיר געבוירן האסטו פארגעסן,
און דו האסט פארגעסן דעם באשעפער וואס האט דיר באשאפן
דער הייליגער מאור ושמש זי"ע טייטשט :דאס ווארט "תשכח" איז א לשון פון
'טרעפן' אין ארמי'ש ,און דאס ווארט "מחוללך" איז א לשון פון תפילה (אזויווי (שמות
לב ,יא) "ויחל משה").
די כוונה איז ,אז אויב דו וועסט מתפלל זיין צום אויבערשטן און דו וועסט אים זוכן
("אל מחוללך") ,וועסטו אים טרעפן ("ותשכח").
און דורכדעם וועסטו זוכה זיין צו "ילדך תשי" ,וואס דאס איז מרמז אויף די
געוואלדיגע ליכטיגקייט פון די י"ג מידות של רחמים ,וואס זיי זענען דער שורש פון
רחמנות און גוטס .די י"ג מידות זענען מרומז אין די ווערטער "ילדך תשי" ,ווייל די י"ג
מידות זענען מרמז אויף דרייסיג מאל דעם שם הוי"ה (זע אינעווייניג) ,און די גימטריא
פון דרייסיג מאל דעם שם הוי"ה (מיטן כולל) קומט אויס פונקט די זעלבע גימטריא ווי
די ווערטער "ילדך תשי" מיט די אותיות ()781ז.
הרע ,כיון שרוצה להיטיב דרכיו ומעשיו וכמעט שנתפתה לו ,לזאת אמר הכתוב שהשי"ת
יושיע לך מחמת זה הסבלנות שתזכה למדריגה שאין המלאכים זוכים לה יען שאין להם יצר
הרע ,וזה פירש הפסוק מחמת דם ענב ,היינו הצעקה תזכה לשתות חמר (כדאיתא בח"א ויחי ד"ה
ובדם ענבים).
ז וזל"ק (מאור ושמש ,ד"ה צור) :וזהו צור ילדך תשי ותשכח אל מחללך תשכח הוא לשון מציאה
-יא -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-ח-
יעדעס מאל וואס דו באקומסט גוטס פונעם אויבערשטן
-דארף דיר דאס ברענגען צו מער ענוה
וַ ָּׁ ּיבֹא מ ֶֹשה וַ יְ ַד ֵּּבר ֶאת ָּּׁכל דִּ ְב ֵּרי ַה ּ ִש ָּׁירה ַה ּזֹאת
ְּב ָּׁאזְ נֵּ י ָּׁה ָּׁעם ה ּוא ְוהוֹ ֵּש ַע ִּבן נ ּון (לב ,מד)
און משה רבינו איז געקומען ,און ער האט גערעדט די
גאנצע 'שירה' פאר כלל ישראל ,ער און הושע בן נון
דער הייליגער ערוגת הבושם זי"ע ברענגט פונעם הייליגן בעל התניא זי"ע (אגרת
הקודש ,ב) ,אז יעדעס מאל וואס א מענטש באקומט א חסד פונעם אויבערשטן ,דארף
ער זיך האלטן נידריגער פון פריער ,ווייל יעדע חסד וואס דער אויבערשטער איז
משפיע ,ברענגט פארן מענטש א קירבת אלקים ,און ווי נענטער א מענטש איז צום
אויבערשטן ,פארשטייט ער טיפער ,אז ער איז גארנישט מיט נישט ,און ער שפירט זיך
נידריגער.
מיט דעם ערקלערט ער ,פארוואס יהושע בן נון ווערט דא אנגערופן מיט זיין אלטער
נאמען 'הושע' ,כאטש וואס משה רבינו האט אים שוין גערופן מיטן נאמען 'יהושע',
ווייל יעצט ווען יהושע האט זוכה געווען צו ווערן דער מנהיג ישראל ,וואס דאס איז
א הויכע מדריגה פון קירבת אלקים ,דעריבער איז ער צוגעקומען צו א גרעסערע
כמו שמצינו בגמרא לכי תשכח מחללך הוא לשון תפלה כמו ויחל משה ורצה לומר שתתפלל
אל השם ותבקש אותו תמצאהי בבקשתך ויומשכו עליך הל' הויות שבי"ג מכילין דרחמי
שעולים כמנין "ילדך "תשי עם האותיות כנ"ל.
-יב -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
מדריגה פון ענוה ושפלות ,ביז ער האט זיך געהאלטן אזוי קליין פונקט ווי ווען ער איז
נאך געווען א פשוט'ער משרת ביי משה רבינו ,וואס דאן האט ער זיך גערופן 'הושע'ח.
-ט-
דער וועג וויאזוי זיך צו דערהאלטן ביי אידישקייט אין דעם דור
ֹאמר ֲאלֵּ ֶהם ִשימ ּו לְ ַב ְב ֶכם לְ ָּׁכל ַהדְּ ָּׁב ִרים ֲא ֶשר ָּׁאנ ִֹכי ֵּמ ִעיד ָּּׁב ֶכם ַה ּיוֹ ם ֲא ֶשר
וַ ּי ֶ
יכם ִל ְשמֹר ַל ֲעשוֹ ת ֶאת ָּּׁכל דִּ ְב ֵּרי ַה ּתוֹ ָּׁרה ַה ּזֹאת (לב ,מו)
ְּת ַצ ֻּ ּום ֶאת ְּבנֵּ ֶ
און משה רבינו האט געזאגט צו די אידן :לייגט צו אייער הארץ צו
אלע זאכן וואס איך ווארען אייך אן דעם היינטיגן טאג ,איר זאלן
באפעלן אייערע קינדער אפצוהיטן און צו מקיים זיין די גאנצע תורה
מרן רביה"ק מסאטמאר זי"ע שטעלט זיך ,אז דער פסוק הייבט אן ,אז די אידן זאלן
צולייגן הארץ צו די תורה ,און דער פסוק איז ממשיך ,אז זיי זאלן באפעלן פאר זייערע
ח וזל"ק (ערוגת הבושם) :הוא והושע בן נון פירש"י למה קראו כאן הושע עיי"ש .ויל"פ עפ"י
מש"כ בל"א שבכל חסד וחסד שהקב"ה עושה לאדם צריך להיות שפל רוח במאוד כי חסד
דרועא ימינא וימינו תחבקני שהוא בחינת קרבת אלקים ממש ביתר שאת מלפנים ,וכל הקרוב
לה ביתר שאת והגבה למעלה מעלה צריך להיות יותר שפל רוח למטה מטה כמש"כ מרחוק
ה' נראה לי וכנודע דכולי' קמיא כלא חשובה וא"כ כל שהוא קמי' יותר הוא יותר כלא ואין
ואפס וזו בחינת ימין שבקדושה וחסד לאברהם שאמר אנכי עפר ואפר וזו הוא ג"כ מידתו של
יעקב ובזאת התנצל על יראתו מפני עשיו ולא די לו בהבטחתו והנה אנכי עמך עיי"ש ,וה"נ
גבי יהושע הגם שכבר זכה להיות נקרא שמו יהושע מ"מ כשעלה לגדולה בפרט להיות ראש
הדור שהוא בחי' קרבת אלקים ביתר שאת מלפנים בא לבחינת שפלות יותר ויותר והשפיל
עצמו כמו בעודנו נער כשנקרא הושע והבן.
-יג -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
קינדער ,אז זיי זאלן מקיים זיין די תורה ,און דער פסוק זאגט נישט ,אז די קינדער זאלן
צולייגן הארץ צו די תורה.
מ'קען דאס ערקלערן ,לויט ווי ס'שטייט אין זוהר חדש (בראשית ,יג ,).אז רבי אליעזר
האט געזאגט פאר זיין פטירה" :וויי איז פאר דעם דור וואס וועלן זיין ווי יתומים אן
קיין טאטע ,אן קיין חכם וואס זאל זיי אויסלערנען וויאזוי זיך צו פירן ,אן קיין תלמיד
חכם וואס זאל לערנען .עס וועלן קומען צייטן וואס דער גאנצער דור וועלן זיין
מחוצפים און עזי פנים ,די תורה וועט פארגעסן ווערן און קיינער וועט דאס נישט זוכן,
און דער וואס וועט נתעורר ווערן צו לערנען תורה וועט זיין פארשעמט און
אראפגעקוקט ,וויי איז פאר יענעם דור ווען עס וועט קומען יענעם דור! יענער דור
וועט נישט קענען האבן קיין עקזיסטענץ נאר אויף די הייליגע תינוקות של בית רבן,
אויף די קליינע קינדער ,אבער ווען די קליינע קינדער וועלן עלטער ווערן ,וועט די
תורה פארגעסן ווערן פון זיי! יעדער איד וואס וועט זוכה זיין אין זיינע עלטערע יארן
צו זיין פונקט אזוי ערליך ווי אין זיינע יונגע יארן ,וועט ער זוכה זיין צו די מדריגה פון
שמואל הנביא".
לכאורה דארף מען דאס פארשטיין ,פארוואס וועלן די קינדער פארגעסן די תורה ווען
זיי וועלן עלטער ווערן ,חז"ל זאגן דאך (שבת קנב ,).אז תלמידי חכמים ווערן נאר קלוגער
ווי עלטער זיי ווערן?
נאר מ'קען דאס ערקלערן ,ווייל חז"ל זאגן (חולין צו ,):אז די דורות ווערן שוואכער ,און
יעדער דור איז דא ווייניגער תורה ווי אין דעם פריערדיגן דור ,אויב אזוי קומט אויס,
אז ווען די תינוקות של בית רבן וואקסן אויף ,געפינען זיך זיי שוין אין א דור וואס איז
נידריגער ווי דער פריערדיגער דור ,דעריבער ווערן זיי אויך איבערגענומען פון די
השפעה פונעם דור ,און צוליב דעם ווערט חלילה די תורה פארגעסן פון זיי.
-יד -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
ס'כאפט א טרייסל ,ווען מען איז זיך מתבונן אין די פחד'דיגע ווערטער פונעם זוהר
הקדוש! די איינציגסטע עצה פאר א מענטש איז ,אז ער זאל זיך אנהאלטן א גאנץ לעבן
אין די זאכן וואס ער האט געהערט אלס קינד ,און כאטש וואס זיין דעמאלטסדיגע
לערנען איז נאך געווען אין גאר א קליינע און שוואכע מדריגה ,און מען דארף האבן
גרויס סייעתא דשמיא זיך צו קענען אנהאלטן אין דעם ,אבער קיין אנדערע עצה איז
נישטא ,ווייל דאס איז דער איינציגסטער וועג וויאזוי כלל ישראל וועט זיך קענען
האלטן אין די לעצטע דור – דורך די תורה פון די תינוקות של בית רבן.
ווען מען לערנט אויס תורה פאר קינדער ,איז נישט מעגליך ,אז זיי זאלן זיך אריינלייגן
אין די תורה מיט די גאנצע הארץ און נשמה ,ווייל זיי האבן נאכנישט דעם דעת דערצו,
און זייער גאנצע תורה איז נאר מיט די מויל ,אבער פארט איז דאס גאר טייער און
חשוב ,ווייל דורכדעם וועלן זיי קענען נתגדל ווערן צו אפהיטן די תורה.
דאס איז מרומז אין דעם פסוק ,אז משה רבינו האט זיי אנגעווארנט"ַ :ו ּי ֶ
ֹאמר ֲאלֵּ ֶהם
"א ֶשר
ִשימ ּו לְ ַב ְב ֶכם לְ ָּׁכל ַהדְּ ָּׁב ִרים" – דער עיקר וואס איר דארפט צולייגן הארץ איזֲ :
יכם ִל ְשמֹר לַ ֲעשוֹ ת ֶאת ָּּׁכל דִּ ְב ֵּרי ַה ּתוֹ ָּׁרה ַה ּזֹאת" – צו מחנך זיין די
ְּת ַצ ֻּ ּום ֶאת ְּבנֵּ ֶ
קינדער ,אפצוהיטן די תורה .און דעריבער זאגט ער נישט ,אז 'די קינדער' זאלן צולייגן
הארץ ,ווייל ביי זיי איז דאך דאס נישט שייך ,נאר דער עיקר איז ,אז דער טאטע זאל
צולייגן הארץ ,אז זיינע קינדער זאלן כאטש מקיים זיין די תורה וויאזוי ס'איז ,אפילו אן
הארץ ,ווייל נאר אזוי קען די תורה האבן א קיוםט.
ט וזל"ק (דברי יואל ,תניינא ,עמ' רסד) :ויבא משה וידבר את כל דברי השירה וגו' ויאמר אליהם שימו
לבבכם לכל הדברים וגו' אשר תצוום את בניכם לשמור לעשות .וצ"ב שנראה מלשון הפסוק
שהם עצמם ישימו לב לכל הדברים ולבניהם יצוו לשמור ולעשות ולמה שינה את טעמו ואפשר
לומר בהקדם לבאר מאמר הכתוב (דברים לא) וענתה השירה הזאת לפניו לעד כי לא תשכח מפי
-טו -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
זרעו ,ולכאורה יש לדקדק למה אמר מפי זרעו והיה סגי באומרו כי לא תשכח מזרעו .וגם קשה
שהיה צריך לומר מפי ישראל או מפי יעקב או בני ישראל ולמה שינה עליו הכתוב כאן לומר
מפי זרעו .אמנם יתבאר עפי"מ דאיתא בזוהר חדש במדרש הנעלם פ' בראשית (דף י"ג ע"א) וז"ל
באותה שעה בכה ר"ע א"ל ר"א על מה קא בכית א"ל אוי לדור שיהיו יתומים ממך א"ל אל
תאמר כך אלא ווי לדור שיהיו יתומים בלי אב בלי חכם מורה ולא תלמיד הוגה וימים יבואו
שכל הדור יהיו חצופים ועזי פנים ותשתכח תורה ואין דורש ואין מבקש והמתעורר לבו בתורה
יהי' נבזה וחדל אישים ווי לדרא ההוא כד ייתי ההוא דרא א"ל לית דרא ההוא מתקיים אלא
פיהם של תינוקות של ביח רבן כד אינון רכיכין בלבד וכד אינון קשישין אורייתא משתכחת
מנהון כי הא דא"ר יהודה מאי דכתיב (ש"א א') אל הנער הזה התפללתי הול"ל אל הבן הזה
התפללתי אלא אמרה חנה יה"ר בשעה שיגדל ישתדל בעבודת המקום כמו עכשיו שהוא נער
וכל אדם שיזכה להיות בזקנותו כמו בנערותו יזכה למעלת שמואל הנביא ע"כ .ולכאורה יש
להבין דהנה הלא אמרו חכמינו ז"ל (שבת קנ"ב ע"א) תלמידי חכמים כל זמן שמזקינים חכמה
נתוספת בהם וא"כ למה זה יגיעו לידי שכחת התורה לכשיתגדלו .ואפשר לומר בביאור הענין
דהנה אמרו ז"ל (חולין צ"ו ע"ב) דלא אכשור דרי והיינו שהדורות מתמעטים תמיד הלוך וחסור
ודור אחר דור נתרוקנין מתורה וחכמה וכל דור קטן ודל יותר מחבירו ,וא"כ נמצא שכאשר
התשב"ר מתגדלים הם נמצאים כבר בדור גרוע ושפל יותר ממה שהיה מקודם ולכן נעשים גם
המה מושפעים מן הדור והתורה משתכחת מהם ורק כל זמן שהם בקטנותם ונמצאין בבית
הספר אז הם עוסקין בתורה באמת .והנה דברי הזוה"ק האלו נוראים מאד והעצה היעוצה הוא
להאדם שיזכור תמיד ויחזיק עצמו במה ששמע בנערותו כשהיה עוד מהתשב"ר ואף שהלימוד
של אז הוא בבחינה קטנה וחלושה מאוד וצריכים סייעתא דשמיא שיוכלו להחזיק עצמן בזה
אבל אין עצה אחרת ,כי הלא מבואר שעיקר קיומה של האומה הישראלית באחרית הימים
יהיה אך ע"י הבל פיהם של תשב"ר .אמנם תורתן של תשב"ר היא רק בהבל פה היוצא מהם
דעדיין לא הגיעו לכלל דעת ואין בהם כוונת הלב ועיקר חשיבות מעלתן משום שהוא הבל
שאין בו חטא .וזהו שאמה"כ כי לא תשכח מפי זרעו היינו שזהו הבטחה שהבטיח הכתוב על
האי דרא בתראה אשר תשתכח בו תורה שאעפ"כ גם במצב שפל זה לא תשכח מהם התורה
לגמרי זהו ע"י הבחינה של מפי זרעו היינו הבל פיהם של תשב"ר כד אינון רכיכין שישאר עכ"פ
זכות הפה ,וגם בזה יש הצלה פורתא דהגדיים נעשין תיישים ועד"ז המה מתגדלים להיות
-טז -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-י-
לערנען פרשת האזינו איז ממשיך אלע ברכות
ֹאמר ֲא ֵּל ֶהם ִשימ ּו לְ ַב ְב ֶכם לְ ָּׁכל ַהדְּ ָּׁב ִרים ֲא ֶשר ָּׁאנ ִֹכי ֵּמ ִעיד ָּּׁב ֶכם ַה ּיוֹ םִּ :כי
וַ ּי ֶ
יכם ּו ַבדָּּׁ ָּׁבר ַה ֶ ּזה ַּת ֲא ִריכ ּו יָּׁ ִמים (לב ,מו-מז)
לֹא ָּׁד ָּׁבר ֵּרק ה ּוא ִמ ֶּכם ִּכי ה ּוא ַח ֵּ ּי ֶ
און משה רבינו האט געזאגט צו די אידן :לייגט צו אייער הארץ צו אלע זאכן וואס איך
ווארען אייך אן דעם היינטיגן טאג [די פרשה פון האזינו] :ווייל דאס איז נישט קיין ליידיגע
זאכן פון אייך ,נאר דאס איז אייער לעבן ,און דורך דעם זאך וועט איר מאריך ימים זיין
דער הייליגער חת"ם סופר זי"ע שטעלט זיך ,פארוואס דארף דער פסוק זאגן "כי לא
דבר ריק הוא" ,פארוואס זאלן מיר חלילה טראכטן ,אז די תורה איז ליידיגע זאכן חס
ושלום?
שומרי תורה ומצוות .ואמר הכתוב וענתה השירה הזאת לפניו לעד כי לא תשכח וגו' היינו
שהשירה הזאת יש בסגולתה שלא תשתכח התורה לגמרי ח"ו והיא לעד בנו שלא ימעדו רגלינו
בצוק העיתים שהקב"ה משגיח ומרחם על עמו ישראל שלא יבואו ח"ו לגמרי לידי שכחת
התורה והעצה היא מפי זרעו כנ"ל היינו שאף בדורות האחרונים לא תשכח עכ"פ בחינת הפה
שהיא הבל פיהם של תשב"ר ואף שהלימוד של אז הוא בבחינה קטנה וחלושה מאוד אבל
עכ"פ עדיין לא היו נמצאים בדור גרוע ושפל כ"כ .ומעתה לפי"ז יובן מה שהזהירם משרע"ה
שימו לבבכם לכל הדברים וגו' אשר תצוום את בניכם לשמור לעשות ,היינו שעיקר האזהרה
לצוות לדורות לבניהם הבאים אחריהם היא לחנכם לשמור ולעשות ואע"פ שאצלם לא שייך
עדיין בחינת שימו לבבכם כי חכמה ודעת עדיין אין בהם לשום עיניהם ולבם לדברי תורה ואין
בהם אלא הבל פה בלבד ,עכ"ז יצוו אותם לשמור ולעשות עכ"פ אף בלא לב ולב וכמ"ש (משלי
כ"ב) חנוך לנער על פי דרכו ,וזהו שאמר שימו לבבכם וגר בעבור אשר תצוום את בניכם היינו
שישימו המה לב לגדל הדורות הבאים אחריהם באופן של לשמור ולעשות את כל דברי התורה
ועד"ז לא תשתכח התורה מישראל.
-יז -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
נאר רש"י טייטשט אויף די ווערטער "שימו לבבכם" ,אז די כוונה איז ,אז מען דארף
אריינלייגן די גאנצע קאפ און מוח זיך צו פארטיפן אין די הייליגע תורה ,און דאס
פארשטיין מיט א קלארקייט.
די מצוות וואס זענען נוגע היינט צוטאגס איז פשוט און פארשטענדליך פארוואס מען
דארף דאס קענען מיט א קלארקייט ,כדי מען זאל וויסן וואס צו טון ,און אפילו די
מצוות וואס גייען נישט אן היינט צוטאגס ,קען מען אויך פארשטיין ,אז מען דארף
דאס לערנען ,ווי חז"ל זאגן (זע סנהדרין נא ;:מנחות קי .ועוד) ,אז מיט דעם וואס מען לערנט
דאס ,ווערט דאס פאררעכנט כאילו מען איז מקיים די מצוות .אבער אויף פרשת
האזינו קען לכאורה אויסקוקן פאר מענטשן ,אז ס'איז נישטא קיין שום אויפטוה דאס
צו לערנען ,ווייל די גאנצע פרשה איז דאך נאר געבויעט ,אז אויב אידן וועלן דינען
עבודה זרה וועלן זיי באקומען די אלע שטראפן ,אויב אזוי קענען די אידן זאגן ,אז מיר
וועלן נישט דינען עבודה זרה ,און מיר וועלן נישט באקומען די קללות ,און פארוואס
דארפן מיר לערנען די סדרה? ס'איז דאך נישט שייך צו זאגן ,אז מיר זאלן דאס לערנען
כדי ס'זאל זיין פאררעכנט כאילו מען דינט עבודה זרה ,חס ושלום.
דעריבער האט משה רבינו געדארפט באזונדער אנווארענעןִ " :שימ ּו ְל ַב ְב ֶכם לְ ָּׁכל
ַהדְּ ָּׁב ִרים ֲא ֶשר ָּׁאנ ִֹכי ֵּמ ִעיד ָּּׁב ֶכם ַה ּיוֹ ם" – איר זאלט זיך פארטיפן אין די פרשה פון
"כי לֹא ָּׁד ָּׁבר ֵּרק ה ּוא ִמ ֶּכם" – ווייל דאס איז
האזינו ,און איר זאלט מעיין זיין דעריןִּ ,
נישט קיין פשוט'ער ענין ,ווייל דער אמת איז ,אז אין די אלע קללות זענען באהאלטן
געוואלדיגע ברכותּ " ,ו ַבדָּּׁ ָּׁבר ַה ֶ ּזה ַּת ֲא ִריכ ּו יָּׁ ִמים" – און אויב וועט איר לערנען און
רעדן דערפון וועט איר מאריך ימים זייןי.
י וזל"ק (חת"ם סופר ,על התורה ,עמ' קלז) :שימו לבבכם לכל הדברים וגו' כי לא דבר רק הוא מכם כי
הוא חייכם ובדבר הזה תאריכו ימים וגו' .יל"ד מהיכי יעלה על הדעת שיהי' דבר רק ורש"י
-יח -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
יום הכיפורים
-א-
אלע עבירות ווערן אפגעווישט יום כיפור ,און מען דארף נישט ליידן קיין שום יסורים
מרן רביה"ק מסאטמאר זי"ע זאגט :די גמרא (יומא פו ).רעכנט אויס פארשידענע
חילוקים פון עטליכע סארטן עבירות וויאזוי זיי ווערן נתכפר; אויף געוויסע עבירות
העלפט נישט אפילו די כפרה פון יום כיפור נאר עס פעלט אויך אויס יסורים ,אדער
אפילו טויט רחמנא ליצלן.
פון די ווערטער פונעם הייליגן רמב"ם קומט ארויס (הל' תשובה פרק א ,ב-ג ,עיי"ש בלח"מ),
אז אין דער צייט ווען דער בית המקדש איז געשטאנען און מען האט געהאט דעם
'שעיר המשתלח' [די ציגעלע וואס מען האט געשיקט צום עזאזל] ,האט דאס מכפר
געווען אויף אלע עבירות ,אפילו אויף די הארבסטע עבירות ,און די אלע חילוקים
וואס ווערן אויסגערעכנט אין גמרא איז נאר שייך אין דער צייט וואס ס'איז נישטא
קיין 'שעיר המשתלח'.
פי' שימו לבבכם שצריך שישים כל עיונו ושכלו להתבונן בתורה להבינה על בורי' ואמתתה
והנה דברים שאינם נוהגים אחז"ל מ"מ דרוש וקבל שכר דמעלה עליו הכתוב כאלו קיים
אותה המצוה וכאלו העמיד משכן וקרשיו והקריב עולה וכדומה ואמנם בשירת האזינו שכולה
תנאי על עע"ז וכדומה יאמרו נא ישראל לא נעבוד ע"ז ולא נקבל קללות ח"ו ומה בצע בעסקינו
בה ומה שכר נקבל מעלה עליו כאלו חלילה עבדנו ע"ז חלילה לנו לומר כן ולהשמר מזה אמר
מרע"ה שימו לבבכם לכל הדברים ועיינו בה בעיון ודרוש כי לא דבר רק הוא כי בקללות
טמונים ברכות ובדבר ודיבור הזה תאריכו ימים.
-יט -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
חז"ל זאגן (זע מנחות קי ,).אז אויבן אין הימל איז מען מקריב אלע קרבנות ,אויך היינטיגע
צייטן ,ווען מיר האבן נישט קיין בית המקדש צו קעענען מקריב זיין קרבנות דא אויף
דער וועלט .דער הייליגער רמ"ע מפאנו זאגט (עשרה מאמרות מאכ"ח ח"ג ,כג) ,אז אליהו
הנביא איז מקריב אלע קרבנות אויבן.
[מיין הייליגער זיידע דער ייטב לב זי"ע ברענגט (סו"פ אמור) אן איטערעסאנטע מעשה
אויף דעם ענין ,אז איינמאל ווען דער ישמח משה האט געענדיגט דאווענען שמונה
עשרה ,איז אים בייגעפאלן צו מתפלל זיין אז ער זאל זוכה זיין אליין צו זען ווי אליהו
איז מקריב קרבנות אויבן ,און ער האט געטראכט ביי זיך ,אפשר איז יעצט אן עת רצון
וואס איך וועל זוכה זיין דאס צו זען .ער האט טאקע גליייך מתפלל געווען דערויף,
און דער אויבערשטער האט טאקע ערפילט זיין בקשה ,ער האט זוכה געווען צו זען
מיט די אויגן ,ווי אליהו איז אנגעטון מיט בגדי כהונה ,און ער איז מקריב דעם קרבן
תמיד.
איך אליין האב געהערט אט די מעשה פון מיין הייליגן טאטן זי"ע [דער קדושת יו"ט]
מיט נאך הוספות :אז איינמאל אינמיטן שמונה עשרה איז אים דורכגעפלויגן אין
מחשבה אט דעם ענין וואס ווערט געברענגט ,אז אליהו איז מקריב קרבנות ,און ער
האט זיך מתבונן געווען פארוואס איז דאס דורכגעגאנגען אין זיין מחשבה ,און פון
דעם האט ער פארשטאנען ,אז יעצט איז אן עת רצון דאס צו זען ,און צוליב דעם האט
ער מתפלל געווען דערויף ,און דער אויבערשטער האט אנגענומען זיין תפילה.
ווען דער ייטב לב האט געהערט די מעשה פון זיין זיידע דער ישמח משה ,איז ער נאך
געווען א קינד און ער האט געפרעגט זיין זיידע" :וויאזוי האסטו געקענט עפענען דיינע
אויגן ,און קוקן אינמיטן שמונה עשרה?" האט אים דער הייליגער ישמח משה
געענטפערט" :דו מיינסט ,אז איך האב דאס געזען מיט די גשמיות'דיגע אויגן?! איך
-כ-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
האב דאס געזען מיט רוחניות'דיגע אויגן ,די אויגן פונעם שכל ,וואס דערצו דארף מען
בכלל נישט נוצן די פשוט'ע אויגן"].
ס'איז זיכער אן קיין ספק ,אז אליהו איז אויך מקריב היינט צוטאגס דעם שעיר
המשתלח ,און ער טראגט דאס צום עזאזל ,פונקט ווי ער איז מקריב אלע אנדערע
קרבנות.
אויב אזוי קומט אויס ,אז אויך היינט צוטאגס ווערן אלע עבירות נתכפר [אינאיינעם
מיט תשובה] ,און מען דארף נישט ליידן קיין צער און יסורים אדער טויט אפצואווישן
די עבירות ,ווייל דער 'שעיר המשתלח' איז מכפר אויף אלעס.
און די סיבה פארוואס די גמרא רעכנט יא אויס די אלע חילוקים איז ,ווייל די גמרא
רעדט נאר אין דער צייט ווען דער בית המקדש איז געשטאנען ,וואס דאן האט זיך
געקענט מאכן ,אז מען זאל נישט מקריב זיין דעם 'שעיר לעזאזל' ,אויב ס'איז נישט
געווען קיין 'שעיר' ,וכדו' ,אבער היינט צוטאגס וואס אליהו איז מקריב דעם 'שעיר'
יעדעס יאר ,איז זיכער ,אז דורך אים ווערן אפגעווישט אלע עבירות אן אויסנאםיא.
יא וזל"ק (טיב לבב ,יוה"כ ,ד) :והנה ידוע מחז"ל שלמעלה בשמים מקריבים כל הקרבנות אף בזה"ז,
ומבואר בספרי קודש ,שאליהו הנביא מקריב כל הקרבנות תמידין כסדרם בכל יום ,וכתב ק"ז
זלה"ה בייטב לב (סו"פ אמור) וזל"ק ,ומקובלני ממוזלה"ה בעל המחבר ספר ישמח משה ותשובת
השיב משה ,כי פעם אחת אחר שסיים תפלת י"ח עלה בלבו להתפלל לראות הדבר הנ"ל
האמור בעשרה מאמרות ,ועם לבבו אמר אולי קיימא לי שעתא ואזכה לראותו ,ותיכף התפלל
על זה ומילא ה' שאלתו וראה עין בעין את אליהו מלובש בבגדי כהונה עומד ומקריב התמיד
כסדרו ,ודבריו הללו נודעו לרבים עכל"ק .ומאבא מארי ז"ל שמעתי המעשה באריכות יותר,
דמעשה שהי' כך הי' שפע"א ביומא דשוקא עבר במחשבתו בעת תפלת שמ"ע מה שמובא
וכו' ,והתבונן למה עבר זאת במחשבתו והבין שהוא עת רצון לראות זאת ,והתפלל ומילא ה'
שאלתו ,וק"ז זלה"ה הייט"ל שהי' אז עדיין ילד שאל לזקינו היש"מ איך יכולת לפתוח עיניך
-כא -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
ולהביט באמצע שמ"ע ,ענה לו הכי אתה חושב שבאלו העינים ראיתי זאת ,לא כי אלא בעיני
השכל ראיתי זאת ,וא"צ לזה אלו העינים הגשמיים כלל עכד"ק ...והנה גבי קרבן פסח
שהמנויים המה צדיקי הדור ואליהו מביא להם כזית ממנו ,בוודאי שעליו לחפש ולחזר אחר
צדיקי הדור הראויים לכך ,ומי יודע אם נמצאים צדיקים כאלה בדור של עיקבתא דמשיחא,
אבל השעיר המשתלח שהוא דורון להס"ם כדי לשחדו ,הנה הס"מ נמצא תמיד בעוה"ר,
ומתנה זו בלי ספק שיכולין ליתנה לו גם בדור הזה ,וא"כ אליהו ז"ל הוא המוליך לו את השעיר
המשתלח ,והוא יכול להוליכו אליו מיד באין שום מונע ,דאע"פ שעל אותה שעה שיבוא
לבשר את הגאולה נסתפקו ז"ל אם יבוא אליהו בשבת ויו"ט אי יש תחומין למעלה מעשרה,
זהו לפי שאז יבוא לעוה"ז בלבוש גופו ויהיה כאחד מחכמי הדור שמחויב בכל המצות ,משא"כ
בזה"ז כשמתגלה בנשמתו בלי גוף הרי הוא כמו מלאך ואינו מחויב במצות כמ"ש החת"ס
ז"ל ,ממילא בוודאי שאין אצלו איסור תחומין ,ואין אצלו שום מניעה מלהביא כזית מהקרבן
פסח לצדיקי הדור ,וכמו"כ להוליך את השעיר המשתלח לעזאזל ,ומה גם דבעבור השעיר
המשתלח הרי מותר לכתחלה לחלל עליו את השבת ולהוליכו חוץ לתחום ,דהכשירו ביוהכ"פ
בכך ,וכמו שדרשו ז"ל עה"כ ושילח ביד איש עתי ,עתי ואפילו בשבת ,ופשיטא שמותר לו
להוליכו להר עזאזל ,ולכן נראה שאין בזה שום ספק והרי זה דבר ברור שכמו שאליהו מקריב
כל הקרבנות והקרבן פסח ,הרי הוא מקיים גם מצות שעיר המשתלח ...עכ"פ שפיר אפ"ל
דגם כהיום הזה ישנו במציאות ענין של שעיר המשתלח בחל יום הכיפורים ,ומתכפרים
העוונות על ידו בצירוף התשובה ,והרווחנו בזה שגם האידנא אין צריכין לסבול יסורים וצער
של יום המיתה בעבור הכפרה ,כי השעיר מכפר על הכל ,וכן פסק גם הרמב"ם שבזמן
שמקריבין השעיר המשתלח אין צריכין להד' חילוקי כפרה שהיה ר' ישמעאל דורש ,ואם
תקשה לומר א"כ למה חושב הש"ס ד' חילוקי כפרה ,והרי אליהו הנביא מביא השעיר
המשתלח גם בזמן הזה ,אפשר שזה קאי רק אז בזמן שביהמ"ק היה קיים אם אירע שלא היה
שעיר לשלוח או אונס אחר ,ועד זאת מבואר בגמרא תרקבא דדינרי עיילא ליה מרתא בת
בייתוס לינאי מלכא על דאוקמיה ליהושע בן גמלא בכהני רברבי .ורואין מזה שהיו בזמן בית
שני כהנים שלא היו ראוים לזה ,והיו ביניהם שלא הוציאו שנתם ה"י ,אמנם בזמן הזה שאליהו
הנביא הוא כהנא רבא דישראל ומקריב כל קרבנות של יום הקדוש הזה עצהיו"ט ,בוודאי
בזכותו ועל ידו נתכפר כל העוונות ואין צריכין להד' חילוקי כפרה הנ"ל.
-כב -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-ב-
יום כיפור איז דער אויבערשטער מוחל אפילו
אויף די עבירות וואס דו ווייסט נישט פון זיי!
לִ ְפנֵּ י ה' ִּת ְט ָּׁהר ּו (ויקרא טז ,ל)
פארן אויבערשטן וועט איר ווערן ריין
דער הייליגער ראפשיצער רב זי"ע פרעגט ,וואס איז דער ספעציעלער חידוש פון יום
כיפור ,מען דארף דאך תשובה טון יעדן איינציגן טאג ,און תשובה העלפט אלעמאל,
און פון די אנדערע זייט ,יום כיפור אליין אן תשובה העלפט נישט ,אויב אזוי ,וואס איז
דער אויפטוה פון יום כיפור?!
נאר עס זענען דא אזעלכע עבירות ,וואס א מענטש ווייסט בכלל נישט אז דאס איז א
פראבלעם ,אין די אויגן פונעם מענטש קוקט נישט אויס ווי דאס איז אן עבירה ,און
ער ווייסט נישט אז ער דארף זיך בכלל מתוודה זיין דערויף ,און חרטה האבן אויף
דעם; אט די עבירות קענען נישט אפגעווישט ווערן במשך דעם יאר ,ווייל ער טוט
דאך נישט קיין תשובה אויף זיי ,אבער אום יום כיפור איז דער אויבערשטער מוחל
אויך אויף די עבירות ,אזויווי מיר זאגן" :את הגלויים לנו ואת שאינם גלויים לנו".
"ל ְפנֵּ י ה' ִּת ְט ָּׁהר ּו" – איר וועט ווערן גערייניגט אפילו
דאס איז מרומז אין דעם פסוקִ :
פון אזעלכע עבירות וואס זענען נאר פארן אויבערשטן ,וואס נאר דער אויבערשטער
ווייסט פון די עבירותיב.
יב וזל"ק (זרע קודש ,מועדים ,ערב יום הכיפורים) :לפני ה' תטהרו כי אע"פ שכתוב שלבקרים תפקדנו
ולרגעים תבחננו ובכל עת מועיל תשובה א"כ מה ענין של יוה"כ שג"כ אינו מכפר רק עם
-כג -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-ג-
דער אויבערשטער אליין וועט זיך אננעמען פאר דיר!
דער הייליגער ראפשיצער רב זי"ע זאגט נאך א פשט אין דעם פסוק ,אז דער
אויבערשטער אליין וועט זיך אננעמען פאר אונז ביים משפט ,און ער אליין וועט זיין
אונזער מליץ יושר ,און ס'איז זיכער אז דער אויבערשטער קען טענה'ן אזעלכע גוטע
טענות וואס קיין שום באשעפעניש קען נישט טענה'ן.
דאס איז די כוונה" :לִ ְפנֵּ י ה' ִּת ְט ָּׁהר ּו" – דער אויבערשטער אליין וועט אייך רייניגן,
ווייל ער וועט טענה'ן פאר אייךיג.
-ד-
גלייבן אז דער טאג איז מכפר
הרה"ק רבי לייגעלע אייגער זי"ע שרייבט :דער הייליגער באשעפער האט אונז
געגעבן דעם הייליגן טאג יום כיפור ,אונז צו רייניגן פון אלע עבירות און זינד.
התשובה רק שיש עוונות שאינם ידועים כלל לאדם אם חטא והם שדש בעקביו ואינו יודע
להתוודות עליהם ולא להתחרט כראוי א"כ איך נמחלים אבל ביה"כ גם זה נמחל כמ"ש את
הגלוים לנו ואת שאינם גלוים לנו לפניך הם גלוים וידועים וז"ש שימחול אפי' העוונות שהם
רק לפני ה' ואינם גלוים לנו הכל ימחול ויסלח כנ"ל.
יג וזל"ק (זרע קודש ,מועדים ,ערב יום הכיפורים) :גם ביהכ"פ הקב"ה בעצמו ממליץ וטוען עבור ישראל
והוא יודע לטעון מה שאין כל ברי' יודעת אפי' הכסא כבוד וז"ש לפני ה' תטהרו שית"ש
בעצמו יטעון עבורינו.
-כד -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
א מענטש דארף דאס אריינווארצלען טיף אין זיין נפש ,צו גלייבן מיט א שטארקע
אמונה און בטחון ,אז פונקט ווי יעדער יום טוב האט א באשטימטע קדושה ,אזוי האט
אויך דער טאג יום כיפור א באשטימטע קדושה ,וואס איז אריינגעלייגט אין דעם טאג
פאר אלע דורות -אז דער טאג רייניגט פון אלע עבירות.
דורכדעם וואס מען ווערט גערייניגט פון אלע עבירות ,ווערט דער מענטש אויך פטור
פןן אלע שוועריגקייטן וואס ער האט געהאט תשובה צו טון ,ווייל דאס אלעס איז
געקומען צוליב זיינע עבירות ,און דורכדעם וואס די עבירות זענען אפגעווישט געווארן
וועט ער מער נישט האבן קיין שום אפהאלט פון תשובהיד.
-ה-
יום כיפור ווערן אלע שלעכטס איבערגעדרייט צו גוטס!
הרה"ק רבי לייבעלע אייגער זי"ע שרייבט :דורך דעם כח פון יום כיפור ווערן אלע
'דינים' און שלעכטס איבערגעדרייט צו 'חסדים' און גוטס ,און אלע עבירות ווערן
איבערגעדרייט צו מצוות ,אזויווי מיר זעען ,אז אום יום כיפור ,איז די רויטע פאדים
געווארן איבערגעדרייט צו ווייס.
יד וזל"ק (תורת אמת ,שבת שובה ,תרל"ח) :וע"ז אמר ג"כ ישעיה הנביא (בקפיטיל נ"ז שהוא הפטרת יוה"כ)
הרימו מכשול מדרך עמי ,כי ע"ז זיכה אותנו הש"י את יום הכפורים לטהר אותנו מכל חטא
ועון ,כש"כ כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם וגו' ,וצריך זאת לקבוע בנפשו באמונה
שלימה ובבטחון על הש"י ,שכמו שנקבעו כל המועדים בקדושתם ,פסח זכר ליציאת מצרים,
וכן כולם ,כן נקבע בקדושת יום כזה לדורות לכפר ולטהר אותנו מכל חטא ועון ,וממילא יהיה
מסולק כל מיני מכשולים שהיה בסבת החטא ,ולא יהיה עוד שום מניעה מלשוב עד ה'.
-כה -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
דעריבער זאגט מען סוף יום כיפור זיבן מאל דעם פסוק" :ה' הוא האלקים" ,די כוונה
איז ,אז די אלע דינים [וואס קומען פון דעם שם 'אלקים'] זענען פארוואנדלט געווארן
פאר חסדים [וואס קומען פון דעם שם הוי"ה]טו.
-ו-
יום כיפור באקומט יעדער איד כח תשובה צו טון!
הרה"ק רבי לייבעלע אייגער זי"ע זאגט :עס איז דא א שיטה אין חז"ל (שבועות יג ,).אז
יום כיפור איז נאר מכפר פאר די וואס טוען תשובה ,אויב אזוי איז דאך שווער לויט
דער שיטה ,עס שטייט דאך קלאר אין פסוק (ויקרא טז ,ל)" :כי ביום הזה יכפר עליכם",
אז דער אויבערשטער וועט מכפר זיין אויף אונזערע עבירות ,און עס שטייט נישט קיין
שום תנאי ,אז מען דארף תשובה טון?!
אלא מאי מוז מען זאגן ,אז די קדושה פון דעם טאג יום כיפור העלפט אויך אויף דעם
אליין ,אז אלע אידן זאלן דעמאלטס תשובה טון פון טיפעניש פון הארץ ,און דורכדעם
וועט יום כיפור מכפר זיין .קומט אויס ,אז יום כיפור וועט טאקע מכפר זיין פאר
אלעמען ,ווייל ס'איז זיכער ,אז יעדער איד טוט תשובה אום יום כיפורטז.
טו וזל"ק (תורת אמת ,שבת שבין יוה"כ לסוכות ,תרכ"ח ,סעודה שניה) :ולזה הוא הופעת החסדים ממה
שנכללו כל הדינים ונכללו בימינא ,וזה ע"י כח יוה"כ כידוע ,מהלשון של זהורית שהיה מלבין,
כמו שנאמר אם יהיו חטאיכם כשנים כשלג ילבינו ,שהוא סוד עוונות נעשו זכיות ,וזהו ג"כ
שאנו אומרים בגמר חתימת נעילה של יוה"כ ז' פעמים ה' הוא האלקים ,היינו שנכללו כל
בחינת הדינים ,ונעשה מהם הופעת החסדים שמאירים בסוכות.
טז וזל"ק (תורת אמת ,סוכות ,תרמ"ג ,יום ראשון ,ד"ה יום) :כמו שנאמר (ישעי' ו י) ושב ורפא לו ושב מרמז
על קדושת יום הכפורים כידוע שאפילו למ"ד שאין יום הכפורים מכפר בלא תשובה עכ"פ
הלא כתיב מפורש (ויקרא טז ל) כי ביום הזה יכפר עליכם בלי שום תנאי אלא וודאי בהכרח לומר
-כו -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-ז-
געדענק! ביז א יאר ארום וועט נישט זיין נאך א יום כיפור!
ִּכי ַב ּיוֹ ם ַה ֶ ּזה יְ ַכ ּ ֵּפר ֲע ֵּל ֶ
יכם לְ ַט ֵּהר ֶא ְת ֶכם ִמ ּכֹל
יכם ִל ְפנֵּ י ה' ִּת ְט ָּׁהר ּו (ויקרא טז ,ל)
ֹאת ֶ
ַח ּט ֵּ
ווייל אין דעם טאג [יום כיפור] וועט דער אויבערשטער מכפר
זיין אויף אייך ,אייך צו רייניגן פון אלע אייערע עבירות
"כי ַב ּיוֹ ם ַה ֶ ּזה" – אויב א מענטש וועט זיך
דער הייליגער ייטב לב זי"ע טייטשטִּ :
פארשטעלן ,אז ער האט נאר דעם איינציגן טאג אין וואס ער געפינט זיך ,דאן איז
ָ
יכם" – דער אויבערשטער וועט
ֹאת ֶ
יכם לְ ַט ֵּהר ֶא ְת ֶכם ִמ ּכֹל ַח ּט ֵּ
זיכער אז" :יְ ַכ ּ ֵּפר ֲעלֵּ ֶ
"ל ְפנֵּ י ה' ִּת ְט ָּׁהר ּו" – ס'איז זיכער אז ער וועט
מכפר זיין אויף אלע זיינע עבירות ,ווייל ִ
זיך רייניגן אין דעם טאג פארן אויבערשטן ,ווייל ער ווייסט אז ער האט נאר דעם
איינציגן טאג צו עוסק זיין אין תשובה ומעשים טובים.
אודאי און אודאי אז אין דעם הייליגן טאג ,דעם פארכטיגן יום כיפור וואס קומט צו
גיין ,דארף מען זיכער טראכטן אזוי ,אז מיר האבן נאר דעם איינעם טאג ,ווייל מיר
וועלן טאקע נישט האבן נאך אזא טאג ביז דעם קומענדיגן יום כיפור ,א יאר ארום,
אויב אזוי דארפן מיר צולייגן הארץ און נשמה זיך צו רייניגן און תשובה טון ווי ס'דארף
צו זיין ,און דורכדעם וועט דער אויבערשטער זיכער אפווישן אלע עבירותיז.
שעיצומו של יום מועיל גם לזה שכל ישראל רוצים אז לשוב באמת מעומקא דלבא ועי"ז יוה"כ
מכפר עליהם [וזהו ושב בהחלט שבוודאי שב].
יז וזל"ק (ייטב פנים ,תוכחות מוסר לי"ג מידות ויו"כ ,אות ל"ג) :וז"ש כי ביום הזה ,ר"ל אם יחשוב שאין לו
כי אם היום הזה שעומד בו יכפר עליכם כי באותו יום בודאי לפני ה' תטהרו דאם לא עכשיו
-כז -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-ח-
אנהויב יום כיפור דארף מען שטיין מיט א צעבראכנקייט,
און במשך גאנץ יום כיפור דארף מען זיין פרייליך
יכם ְּב ִת ְש ָּׁעה
יתם ֶאת נַ ְפש ֵֹּת ֶ
ַש ַּבת ַש ָּּׁבתוֹ ן ה ּוא לָּׁ ֶכם וְ ִע ִּנ ֶ
לַ ח ֶֹדש ָּּׁב ֶע ֶרב ֵּמ ֶע ֶרב ַעד ֶע ֶרב ִּת ְש ְּבת ּו ַש ַּב ְּת ֶכם (כג ,לב)
דער טאג [יום כיפור] זאל זיין א גענצליכער רואונג-טאג פאר אייך ,און איר זאלט
זיך פייניגן [צו פאסטן] אין דעם ניינטן טאג פון דעם חודש אין אוונט ,פון דעם
אוונט ביז דעם קומענדיגן אוונט [פון דעם צענטן טאג] זאלט איר רוען אייער רואונג
חז"ל זאגן (ראש השנה ,ט ,).אז די ווערטער "בתשעה לחודש בערב" קומען צו לערנען,
אז ערב יום כיפור אין אוונט ,דארף מען צולייגן א שטיקל צייט פון די וואכן טעג אויף
יום כיפור.
דער הייליגער ייטב לב זי"ע טייטשט :מען זעט בחוש ,אז אין דער צייט וואס מען
הייבט אן פאסטן ,פארנאכט פון ערב יום כיפור ,פאלט א ציטער און א טרייסל אויף
יעדן איד ,און יעדער שטייט פארן באשעפער מיט א פחד און א מורא ,מיט א צעבראכן
הארץ און א טרויעריג געמיט ,און אלע זענען זיך מתוודה מיט א ביטערניש ,און דאן
איז אונז דער אויבערשטער מקבל אויף דעם אופן.
אבער תיכף נאכן זאגן כל נדרי ,דאן שטייט מען אויף מיט א פרייליך הארץ ,און מען
זאגט מיט א שמחה די ברכה פון 'שהחיינו וקיימנו והגיענו לזמן הזה' ,און מיט דעם
כו' .וכל שכן שיש לחשוב כן ביום הקדוש והנורא הבא לקראתינו לשלום הוא יוה"כ שאחריה
לא יהיה כמוהו עד יוה"כ הבא בשנה שאחר זה וכבר כתיב דרשו ה' בהמצאו וגו' על כן אחינו
בני ישראל שימו אל לבבכם הדברים הנאמרים ושובו אל ה'.
-כח -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
אלעם איז דער אויבערשטער מכפר דעם גאנצן טאג ,אפילו מיר שטייען מיט א פרייליך
הארץ במשך רוב טאג.
"ש ַּבת ַש ָּּׁבתוֹ ן ה ּוא ָּׁל ֶכם" – דער טאג פון יום הקדוש
דאס איז מרומז אין דעם פסוקַ :
יכם ְּב ִת ְש ָּׁעה
יתם ֶאת נַ ְפש ֵֹּת ֶ
זאל זיין פאר אייך ,א טאג פון מנוחה און שמחה" ,וְ ִע ִּנ ֶ
לַ ח ֶֹדש ָּּׁב ֶע ֶרב" – איר זאלט זיך פייניגן [צו זיין מיט א אנגעצויגנקייט ,ביטערניש ,און
פחד] ,נאר אין דעם צייט וואס מען איז מוסיף צו יום כיפור ,ערב יום כיפור פארנאכט,
"מ ֶע ֶרב ַעד ֶע ֶרב ִּת ְש ְּבת ּו ַש ַּב ְּת ֶכם" – תיכף פון ווען
ווען מען הייבט אן פאסטן ,אבער ֵּ
עס ווערט אמת'דיג נאכט פון יום כיפור אליין ,ביז מוצאי יום כיפור ,זאלט איר רוען
מיט א שמחה און א מנוחה פונקט ווי שבת און יום טוביח.
יח וזל"ק (ייטב פנים ,תוכחות מוסר לי"ג מידות ויו"כ ,אות מ') :ובגמרא ר"ה דף ט' ע"א ועניתם את
נפשותיכם בתשעה יכול בתשעה תלמוד לומר בערב יכול משתחשך ת"ל בתשעה הא כיצד
מתחיל ומתענה מבעוד יום מלמד שמוסיפין מחול על הקודש אין לי אלא יום הכפורים
שבתות מנין ת"ל תשבתו יום טוב מנין ת"ל שבתכם .והנה העין רואה ותעיד כי באותה שעה
בעיוה"כ שמוסיף מחול על הקודש שמתחיל להתענות והולך לבית הכנסת להתפלל אז תפול
אימה ופחד על עם הישראלי וחיל ורעדה יאחזון וקמים לפני קונם בלב נשבר ורוח עצב וכל
אחד מתוודה בלב מר ,ואז הקב"ה חותר חתירה ומקבלו בבתי גואי .אמנם אחר שאומר כל
נדרי אז עומד בלב שמח שהרי מברך ברכת שהחיינו וקיימנו וגו' שאין מברכין אלא על דבר
ששמח בו וזה שאמר הכתוב על יוה"כ שבת שבתון הוא לכם ר"ל שהוא לכם בחינת שבת
שהוא יום שביתה ומנוחה ושמחה ועניתם את נפשותיכם [בעינוי נפש ורוח עצב ופחד]
בתשעה לחדש בערב היינו כפירוש הגמרא בשעה שמוסיף מחול על הקודש ומתחיל
להתענות אבל אחר זה מערב משתחשך ממש עד ערב ביציאתו תשבתו שבתכם ר"ל תנוחו
במנוחה ושמחה כמו בשבת ויום טוב .ובכל זאת עצם היום מכפר כל היום כולו הגם שעומד
בלב שמח בבחינת בתי בראי וז"ש (ויקרא טז ל) כי ביום הזה יכפר עליכם וגו' לפני ה' תטהרו
ר"ל לפני ה' בבתי בראי תטהרו.
-כט -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-ט-
תשובה ברענגט צו אהבה און שמחה
דער הייליגער רבי פון לובלין זי"ע זאגט :דער פסוק זאגט (משלי כח ,יג)" :ומודה ועוזב
ירוחם" [און דער וואס איז זיך מודה אויף זיינע זינד ,און ער לאזט אפ זיינע עבירות –
ער וועט באקומען א השפעה פון רחמנות] ,דאס איז מרמז ,אז א איד וואס טוט
תשובה און ער איז זיך מתוודה וועט אים דער אויבערשטער ליב האבן ("ירוחם" איז א
לשון פון ליבשאפט ,אזויווי (שבת כג' :):רחים רבנן') ,און ווען דער אויבערשטער וועט אים
ליב האבן ,וועט ער אויטאמאטיש שוין אויך זוכה זיין צו שפירן אן אהבה צום
אויבערשטן ,און א שמחה מיטן אויבערשטן ,ווייל דער אויבערשטער וועט אים משמח
זייןיט.
-י-
דער וואס לערנט תורה איז פונקט ווי דער כהן גדול בשעת די עבודה!
הרה"ק רבי צדוק הכהן מלובלין זי"ע זאגט :דער כהן גדול ווערט אנגערופן אין גמרא
מס' יומא ,במשך די גאנצע סדר פון יום הקדוש ,מיטן נאמען 'אישי כהן גדול' .דער
טעם דערפון איז ,ווייל 'אשי' איז א לשון פון 'פייער' ,און דער כהן גדול איז דאן געווען
ממש ווי א שטיק פייער ,ווי א נשמה אן קיין גוף.
יט וזל"ק (זכרון זאת ,תהלים ,עה"פ "יגמלני ה' כצדקי") :עוד י"ל דכתיב מזמור לתודה כו' ,דהנה החוזר
בתשובה ומתודה כתיב ומודה ועוזב ירוחם לשון רחים רבנן כי הקב"ה אוהב אותו ממילא בא
לו ג"כ אהבה לו ית' כי הקב"ה משמחו כי הוא רופא לשבורי לב ומחבש לעצבותם.
-ל-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
נאך די לעצטע מאל וואס דער כהן גדול ווערט אנגערופן מיט דעם נאמען (יומא עא,).
איז די גמרא ממשיך ,אז דער פסוק (משלי ח ,ד)" :אליכם אישים אקרא" גייט ארויף
אויף תלמידי חכמים ,ווייל די תלמידי חכמים וואס זענען דבוק אין די תורה זענען אויך
פונקט ווי א פייער ,ווייל זיי רעדן ארויס מיט זייער מויל ,די ווערטער פונעם באשעפער
אליין כביכול ,און די דיבורים וואס זיי זאגן ,איז פונקט ווי א מלאך פונעם אויבערשטן,
ווייל דאס איז א שליח פון דעם אויבערשטן וואס רוהט אין זייער הארץ ,דעריבער
זענען זיי אויך א בלויזע נשמה פונקט ווי דער כהן גדולכ.
-יא -
דער ריכטיגער בליק אויף אידן בעלי עבירה
דער הייליגער שם משמואל זי"ע זאגט :ס'איז באקאנט ,אז דער עיקר עבודה פון יום
הקדוש איז געווען די קטורת .די קטורת איז געווען צוזאמגעשטעלט פון עלף מינים,
צען פון זיי האבן פארמאגט א גוטע ריח און די עלעפטע איז געועון 'חלבנה' וואס האט
פארמאגט א שלעכטן ריח ,די צען זענען מרמז אויף צען מדריגות פון אידן ,און די
'חלבנה' איז מרמז אויף די בעלי עבירות פון כלל ישראל .אויב מען צעמאלט גוט אלע
צען מינים ,דאן קען די 'חלבנה' אויך אריינגיין צווישן זיי ,און מ'וועט אים אויך מקריב
כ וזל"ק (פרי צדיק ,ערב יום הכיפורים ,ג ,ז) :ומטעם זה נקרא הכה"ג בכל סדר היום 'אישי כהן גדול'
שהוא מלשון אש שאז היה הכה"ג אש אוכלה אש נשמתא בלא גופא ולכן בפעם האחרון
שהוזכר מצאו בשוק לכהן גדול אמר לו אישי כהן גדול עשיתי שליחותך כו' איתא שם אחר
כך דרשת הגמרא אליכם אישים אקרא אלו תלמידי חכמים הרוצה לנסך יין וכו' דהת"ח
נקראו אישים שמדברים דברי פי ה' והדיבורים הם מלאך ה' שליח הלב שהוא הקב"ה השוכן
בלבם כמו שכתוב צור לבבי וחלקי וגו'.
-לא -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
זיין אין קדשי קדשים .דאס איז מרמז ,אז נאר אויב אלע גרופעס פון כלל ישראל האלטן
זיך אינאיינעם ,דאן קען מען אויך מתקן זיין די בעלי עבירה ,אבער אויב ס'איז נאכנישט
דא קיין ריכטיגע אחדות צווישן כלל ישראל ,קען מען נישט ארייננעמען די זינדיגע,
ווייל זיי וועלן נאר חרוב מאכן.
די הלכה איז ,אז ערב יום כיפור דארף מען נאכאמאל צעמאלן די קטורת ,כדי דאס
זאל זיין גאר גאר דין .דאס איז מרמז ,אז כדי צו קענען מאכן אחדות צווישן אלע
סארטן אידן ,דארף זיך יעדער אביסל צעשטויסן זיין אייגענע גאוה ,און זיין גרייט זיך
צו אראפלאזן צו יענעם ,און נאר דורכדעם וואס מען צעשטויסט זיך ,ווערט
אויפגעלאכטן די פנימיות'דיגע ליכטיגקייט פון די אידישע נשמה ,און ווען עס שיינט
די ליכטיגקייט פון די נשמה איז נישט שייך קיין מחלוקת ,ווייל דארט איז יעדער איינס.
לכאורה איז דער גאנצער ענין פון אחדות נאר שייך צווישן די ערליכע אידן ,וואס זיי
דארפן ארויפקוקן און שעצן די מעשים פון זיין חבר ,אבער ביי די 'חלבנה' ,ביי די
פושעי ישראל ,איז נישט שייך דעם ענין ,ווייל מען טאר נישט שעצן און פארענטפערן
זייערע שלעכטע מעשים חלילה ,פארקערט ,מען דארף פאר'מיאוס'ן און זיך
דערווייטערן פון די נישט גוטע מעשים.
אבער דער ריכטיגער וועג וויאזוי מען דארף צוגיין צו די זינדיגע אידן קען מען מסביר
זיין מיט א משל ,צו א מענטש וואס האט געהאט א גוטער חבר ,וואס ער איז געווען
גאר נאנט מיט אים ,און איין טאג איז דער חבר קראנק געווארן ,און ער איז אראפ פון
זינען רחמנא ליצלן ,און ער שלאגט אלע זיינע ארומיגע ,ער צעברעכט זייערע
פענסטער'ס ,און אזוי ווייטער ,וועט דען דער מענטש פיינט האבן זיין חבר אדער אים
פרובירן צו שלעכט טון און פארשעמען?! זיכער אז נישט! פונקט פארקערט ,ער וועט
-לב -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
ווערן פול מיט רחמנות געפילן אויף אים ,און ער וועט זיך אנשטרענגען וויפיל ער קען,
אוועקצונעמען פון אים דער בזיון ,און ער וועט פרובירן אים אויסצוהיילן מיט אלע
זיינע מעגליכקייטן.
דאס זעלבע דארף זיין אונזער בליק ווען מיר זעען א איד וואס האט געזינדיגט חלילה,
ווייל איינער וואס טוט אן עבירה איז פונקט ווי ער איז חלילה אראפ פון זינען (זע סוטה
ג ,).אבער באמת איז ער דאך א טייער אידיש קינד ,וואס יעדער איד דארף אים ליב
האבן ,און עס וועט נאך קומען א טאג וואס ער וועט תשובה טון און ווערן
אויסגעהיילט ,דעריבער דארף מען אויפוועקן ביי זיך א רחמנות אויף אים ,און ווי מער
ער איז אראפ פון אידישן וועג ,דארף מען נאכמער רחמנות האבן אויף אים.
דאס איז גאר א ריכטיגע עצה צו קענען זוכה זיין צו אהבת ישראל ,און ליב האבן יעדן
איינציגן איד ,אפילו איינער וואס האט אים מצער געווען ,און אים געשעדיגט ,ווייל
ער זאל זיך מתבונן זיין ,אז דאס איז ממש ווי א שגעון ווייל יענער האט פארלוירן זיין
שכל ,אז ער טוט שלעכטס פאר א איד ,און דאס איז פונקט ווי יענער וואס צעברעכט
די פענסטערס פון זיין גוטן פריינט ,דעריבער דארף מען אויפוועקן א רחמנות אויף
יענעם אפילו אין דער זעלבער צייט וואס יענער טוט אים שלעכטסכא.
כא וזל"ק (שם משמואל ,ערב יוה"כ ,תרע"ג) :עיקר עבודת יוה"כ היא הקטורת כידוע ,וקטורת היא
מלשון קישור ויש בה י"א סמנים ,עשרה טובים וחלבנה ,ועשרה הטובים המעלים ריח טוב
הם רומזים לעשר כתות ישראל המפורשין בריש פ' נצבים ,והם נעשים דקה מן הדקה ,שהכל
נעשה אחד ממש ,ואז גם החלבנה יכולה לבוא עמהם באגודה לפני ולפנים ,אבל כל עוד שאין
התאחדות לגמרי בין כשרי ישראל ,בלתי אפשר לצרף עמהם את החלבנה ,כי גורם עוד יותר
לעשות פירוד בין הדבקים ,וזה ידוע ומפורסם ,והנה מחזירים אותם למכתשת בעיוה"כ כדי
להיות דקה מן הדקה והוא רומז שלעשות התאחדות בין הכלל הוא רק ע"י כתישה ,שכל
-לג -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-יב -
די געוואלדיגע שמחה וואס יעדער איד שפירט נאך יום כיפור
דער הייליגער שם משמואל זי"ע זאגט :אזויווי בכלליות איז דער אויבערשטער מוחל
די עבירות פון כלל ישראל ,אזוי איז אויך יעדער איד פערזענליך זוכה צו א ריין הארץ.
אפילו אויב דער מענטש שפירט דאס נישט ,דארף ער דאס אבער גלייבן מיט אן
אמונה שלימה ,און אויב גלייבט ער נישט אז יום כיפור איז מכפר ,איז יום כיפור טאקע
נישט מכפר פאר אים (רמ"א סי' תרז ,ו) .נאר דער אמת איז ,אז דער שורש פון זיין נשמה
אחד כותש את עצמו ומסיר ממנו את קליפת הגסות רוח ,וכעין שאיתא בזוה"ק האי אעא
דלא סליק בי' נהורא מבטשין לי' ,גופא דלא סליק בי' נהורא דנשמתא מבטשין לי' ,וע"י
הביטוש והכתישה מאיר אור הנשמה ושם באמת כל ישראל הכל אחד ,אך כ"ז היא
ההתאחדות בין כשרי ישראל ,שיוכשר בעיניו דרכו של רעהו ומעשיו ,ומובן שזה לא יתכן
בחלבנה להחליק בעיניו מעשיו ח"ו ,אדרבה צריך להמאיס בעיניו המעשים שלא טובים
בתכלית המיאוס ולא יתכן כאן שום ויתור .אך העצה היעוצה להמשיל בעיניו את החלבנה
לאיש שהי' לו אוהב נאמן דבק מאח ,ויהי היום והנה אותו האוהב חלה ויצא מדעתו ח"ו והוא
מכה לכל הקרוב אליו ושובר את החלונות ,היתכן להאיש לשנוא אותו או לדרוש רעתו או
בזיונו ,אדרבה הלוא מתמלא עליו רחמים ומשתדל בכל עוז למנוע ממנו הבזיון ,ולהבריא
אותו בכל מה דאפשר ,כן יהי' בעיני איש הנלבב כל החוטא כאמרם ז"ל אין אדם חוטא אלא
א"כ נכנס בו רוח שטות ,והוא ממש כמו היוצא מדעת ח"ו ,והלא הוא איש ישראלי אוהב
דבק מאח לכל הכלל כולו ,ועוד היום כשישוב יתרפא כי לא ידח ממנו נדח ,ע"כ יש לעורר
עוד בלבבו רחמנות עליו ,ואם הרחיק ללכת מכלל ישראל הקדושים עוד יותר תגדל הרחמנות
עליו ,ובאמת זה עצה נכונה לבוא לאהבת ישראל ,אפי' לאיש שהוא עושה לו רעה בפועל
ממש בגופו או בממונו ,כי ישום אל לבו שזה הוא ענין שגעון ממש שיוצא מדעתו לעשות
רעה לאחיו הישראלי ,והוא כמו הנ"ל שיצא מדעתו ח"ו ושובר את החלונות של אוהבו בנפש,
ויש לעורר רחמנות עליו אף בעת ובעונה שהוא עושה עמו רעה ח"ו ,והדברים נכונים למבין.
-לד -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
איז זיכער געווארן ריין ,אבער יעדער איד דארף אליין ארבעטן ,אריינצונעמען די טהרה
טיף אין זיין הארץ ,ס'זאל נישט בלייבן נאר אין זיין שורש נשמה.
דאס איז דער טעם פארוואס מוצאי יום כיפור גייט ארויס א בת קול ,וואס רופט אויס:
"לך אכול בשמחה לחמך" [גיי עס דיין ברויט מיט שמחה] (קהלת רבה ,ט; זע תוספות
יומא פז ,):וויל נאכדעם וואס מען ווערט ריין פון די עבירות קומט מען צו שמחה.
כ'האב שוין דערמאנט דעם ענין עטליכע מאל ,אז ווען מען ווערט ריין פון עבירות,
קומט מען צו שמחה ,און מ'קען זען א קלארע ראיה דערויף ,פון דעם וואס אלע אידן
שפירן א געוואלדיגע שמחה מוצאי יום כיפור ,ווייל יעדער איד איז געווארן ריין אין
זיין שורש נשמה ,נאר אוודאי איינער וואס ממשיך געווען אויף זיך די טהרה אין זיין
הארץ ,איז נאך פרייליכער ,און לויט וויפיל מען איז ממשיך אין זיך די טהרה ,און מען
רייניגט זיך פון שלעכטס ,אזוי איז מען זוכה צו שמחה.
אויב א מענטש שפירט נישט קיין שום שמחה אין זיין הארץ ,איז דאס א סימן אז ער
האט בכלל נישט אריינגענומען אין זיין הארץ די טהרה ,אבער דער שורש פון זיין
נשמה איז זיכער געווארן ריין ,נאר ער דארף זיך גאר שטארק אנשטרענגען אין די טעג
אריינצונעמען אין זיך -די טהרהכב.
כב וזל"ק (שם משמואל ,מוצאי יוה"כ ,תרע"ח) :וכמו שבכלל ישראל כן בפרט כל איש נטהר לבו ,ואף
אם עדיין אינו מרגיש ,מ"מ יש להאמין באמונת אומן שכן הוא בשורש נשמתו ,והאינו מאמין
שיוהכ"פ מכפר שוב אין יוהכ"פ מכפר ,אלא שצריכין להמשיך הטהרה למטה לתוך לבו ממש,
וזהו הבת קול שיוצאת במוצאי יוהכ"פ לך אכול בשמחה לחמך ,כי אחר הטהרה והכפרה
באה שמחה ,כאמרם ז"ל מנחות (כ' ).כפרה ושמחה ,וברש"י שם דמי שנתכפר חטאו שמח,
וכמו שפירש כ"ק אבי אדמו"ר זצללה"ה הכתוב (תהלים נ"א) תגלנה עצמות דכית ,היינו
שטהרת ,שלשון טהור מתורגם דכי ,וכבר הזכרתי זה הרבה פעמים ,וזה סימן מובהק במוצאי
-לה -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-יג -
יום כיפור – א טאג פון שמחה פארן אויבערשטן!
דער הייליגער תנא דבי אליהו זאגט :יום כיפור איז א ספעציעלער טאג פארן
אויבערשטן ,דער אויבערשטער פריידט זיך כביכול אויסטערליש אין דעם טאג ,און
ער האט געגעבן דער טאג פאר כלל ישראל מיט א גרויסע אהבה.
דאס איז צוגעגליכן צו א קעניג ,וואס זיינע קנעכט פלעגן ארויסטראגן די מיסט ,און
דאס ווארפן אין פארנט פון דעם טיר פונעם קעניג ,און יעדעס מאל ווען דער קעניג
איז ארויסגעגאנגען ,און ער האט געזען די מיסט ,האט ער זיך געפריידט א גרויסע
שמחה.
דאס זעלבע איז מיט יום כיפור ,אז דער אויבערשטער האט דאס געגעבן פאר די אידן
מיט א גרויסע ליבשאפט און מיט א גרויסע שמחה ,ווייל אלעמאל ווען דער
אויבערשטער איז מוחל די עבירות פון כלל ישראל פריידט ער זיך כביכול א גרויסע
שמחהכג.
יוהכ"פ שמתעוררת שמחה בכל אחד מישראל ,ובוודאי איש שמשך תיכף הטהרה לתוך לבו
ממש ,תגדל השמחה ביותר ,ולפי מסת המשכת הטהרה לתוך לבו ובירור מהפסולת ,כן היא
השמחה ,ואם איננו מתעורר כלל בשמחה ,זה סימן שעדיין לא נמשך הטהרה ובירור הפסולת
ללבו ממש ,אף ששורש הנשמה בודאי נתברר ,וצריך להתאמץ מאד באלו הימים להמשיך
לתוך לבו ממש.
כג תנא דבי אליהו (פרק א) :ימים יוצרו ולא אחד בהם זה יום הכפורים לישראל לפי שהיתה
שמחה גדולה לפני הקב"ה שנתנו באהבה רבה לישראל משלו משל למה הדבר דומה למלך
בשר ודם שהיו עבדיו ובני ביתו מוציאין את הזבלים ומשליכין אותו כנגד פתח בית המלך
-לו -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-יד -
אז דו וועסט זיך אנשטרעגען א קלייניקייט ,וועסטו זוכה זיין צו אסאך סייעתא דשמיא!
הגה"צ רבי יחזקאל לעווינשטיין זצ"ל זאגט :חז"ל זאגן (שיר השירים ה ,ג) :אז דער
אויבערשטער פאדערט פון אונז בלויז צו טון א קלייניקייט ,און עפענען א קליינע
עפענונג ווי די עפענונג פון א נאדל ,און ער וועט אונז עפענען א טיר ווי די עפענונג
פון א פאלאץ.
דאס לערנט אונז ,אז דער איינציגסטער וועג וויאזוי מיר קענען זוכה זיין צו א סייעתא
דשמיא ,אז דער אויבערשטער זאל אונז עפענען די טיר צו קענען תשובה טון ווי
ס'דארף צו זיין ,איז דורכדעם וואס מיר וועלן עפעס טון פון אונזער זייט ,אפילו א
קלייניקייט ,און דאן וועלן מיר זוכה זיין צו הויפענעס פון סייעתא דשמיא ,אבער אויב
וועלן מיר גארנישט טון ,קענען מיר נישט באקומען קיין הילף פון אויבןכד.
וכשהמלך יוצא ורואה את הזבלים הוא שמח שמחה גדולה .לכך נדמה יום הכפורים שנתנו
הקב"ה באהבה רבה ובשמחה .ולא זו בלבד אלא בשעה שהוא מוחל לעונותיהן של ישראל
אין מתעצב בלבבו אלא שמח שמחה גדולה לכך נאמר כה אמר ה' אלהים להרים ולגבעות
לאפיקים ולגאיות וגו' (יחזקאל לו ,ד) באו ושמחו שמחה גדולה שאני מוחל להם לעונותיהם של
ישראל.
כד אור יחזקאל (ימים נוראים ,תשכ"ט ,י) :פתחו לי פתח כחודו של מחט ואני אפתח לכם פתח
כפתחו של אולם (שיר השירים רבה ה ג) הדרך היחידה שבה נזכה לסייעתא דשמיא שהקב"ה
יפתח לנו פתח לשוב בתשובה שלימה היא בעשיה עצמית של פתח קטן אפילו כחודו של
מחט וכבר נתבאר שהקב"ה נקרא מלך עוזר וביאור הגדר עוזר שבשעה שמתעורר ומתחזק
מעצמו אזי הקב"ה יעזרהו אבל כשמעצמו אינו מתעורר לא יוכל לקבל עזרה מן השמים.
-לז -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-טו -
תפילה סימבאליזירט אמונה!
הגה"צ רבי יחזקאל לעווינשטיין זצ"ל זאגט :ווען א מענטש שטעלט זיך דאווענען,
בויעט ער אויף דערמיט זיין אמונה .ווייל תפילה איז איין שטיק אמונה ,אז ער
פארשטייט ,אז ער איז אנגעהאנגען אינעם אויבערשטן ,און ער איז מתפלל צו אים,
אויף אלע זיינע עניינים ,און דורכדעם וואס א מענטש איז מתפלל וועט געשטארקט
ווערן זיין אמונה.
ווען אלע וועלן זיך שטארקן אין דעם ענין פון תפילה ,וועלן מיר זיכער זוכה זיין צו
ביאת משיח צדקינו במהרה בימינו אמןכה.
-טז -
טראכט מער פונעם עתיד ווי פונעם עבר!
דער הייליגער חידושי הרי"ם זי"ע זאגט :וואס פארדינט דען דער אויבערשטער פון
דעם וואס א מענטש טראכט און פארטיפט זיך אין זיינע עבירות וואס ער האט געטון,
כה אור יחזקאל (ימים נוראים ,תש"ל ,ו) :התפילה מהוה אף חיזוק לאמונה שהרי התפילה כולה
אמונה שעומד ומבקש מאת ד' שיעזרהו בכל דרכיו וכיון שמבקש מאת ד' הרי בזה גופא
תתחזק אמונתו ובעת שכל הציבור כולו יתחזק בתפילה הרי אית בי' קידוש השם ובשכר זאת
נזכה כולנו לביאת משיח צדקנו בקרוב.
-לח -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
אין די צייט וואס ער טראכט איבער זיין עבר קען ער דאך אריינכאפן צו טון גוטע
זאכן ,וואס וועלן אויפבויען דעם מלכות שמים.
דעריבער ,זע צו אפלאזן שלעכטס ,זיך אוועקצובייגן פון שלעכטס ,נישט טראכטן פון
שלעכטס ,נאר פארקערט ,טון גוטס ,און אויב מען האט געטון אסאך עבירות זאל מען
טון אנשטאט דעם אסאך מצוות.
א מענטש דארף מחליט זיין ביי זיך מיט א פעסטקייט פאר יום כיפור ,אז ער איז גרייט
אפצולאזן זיינע עבירות ,און ער זאל דאס אפמאכן מיט א קלארע יישוב הדעת פון
טיפעניש פון הארץ ,אן קיין איבריגע מחשבות ,נאר מיט א פעסטע קבלה אויף
ווייטער.
מען דארף זאגן די 'על חטא' שנעל ,און זיך נישט פארטיפן צופיל דערין ,נאר דער
עיקר זאל מען משקיע זיין אין די שטיקלעך וואס רעדן פון אויפבויען דעם 'מלכות
שמים' ,ווי 'ותמלוך אתה ה' לבדך'כו.
כו וזל"ק (חידושי הרי"ם ,ליוה"כ) :כן חטא לא חטא מה יש להקב"ה מזה ובזמן שהוא חושב על זה
הריהו יכול להיות נוקב מרגליות ושיהי' משהו מזה למלכות שמים לכן סור מרע הפנה עצמך
מרע אל תהרהר ברע עשה טוב עשית חבילות עבירות עשה מצות כנגדן היום לפני יום
כפורים צריכים להרגיש את עזיבת החטא עם ישוב הדעת מעומקא דליבא לא ע"י התפעלות
רק קבלה בלב על העתיד ולהיות בשמחה לומר על חטא במהירות ולא לשקוע בהם רק
בותמלוך אתה ה' לבדך.
-לט -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-יז -
דער אויבערשטער האט שוין פריי געמאכט דער וועג ,אז דו זאלסט קענען תשובה טון
יך ש ּו ָּׁבה ֵּאלַ י ִּכי גְ ַא ְל ִּת ָּׁ
יך (ישעיה מד ,כב) ֹאות ָּׁ יתי ָּׁכ ָּׁעב ּ ְפ ָּׁש ֶע ָּׁ
יך ְו ֶכ ָּׁענָּׁ ן ַח ּט ֶ ָּׁמ ִח ִ
[דער אויבערשטער זאגט ]:איך האב אויסגעמעקט דיינע זינד ווי א דיקער
וואלקן [וואס ווערט אוועקגעבלאזן מיט די ווינט] ,און דיינע עבירות ווי א
דינער וואלקן ,קער זיך אום צו מיר ,ווייל איך האב דיר שוין אויסגעלייזט
יתי ָּׁכ ָּׁעב
הרה"ק רבי משה קאברינער זי"ע טייטשט :דער אויבערשטער זאגטָּׁ " :מ ִח ִ
יך" – איך האב ֹאות ָּׁ ּ ְפ ָּׁש ֶע ָּׁ
יך" – איך האב אפגעמעקט די גראבע עבירותְ " ,ו ֶכ ָּׁענָּׁ ן ַח ּט ֶ
שוין אויך אפגעמעקט די שוואכערע עבירות [וואס זענען געגליכן ווי א דינע
וואלקן]" ,ש ּו ָּׁבה ֵּאלַ י" – קום שוין צו מירִּ " ,כי גְ ַא ְל ִּת ָּׁ
יך" – ווייל ס'איז מער נישטא
קיין מחיצה וואס איז מפסיק צווישן אונז ,ווייל איך האב דיר שוין אויסגעלייזט פון
אלע עבירות ,און יעצט בעט איך דיר נאר די איינע זאך ,אז דו זאלסט זיך
דערנענטערן צו מירכז.
כז אמרות משה (ליוה"כ) :הגה"ח רבי ישראל שמעון קסטלניץ ז"ל חזר על מאמר ששמע
מהרה"ק הבית אברהם ז"ל במוצאי יוהכ"פ בשם מרן ז"ל על הפסוק מחיתי כעב פשעיך
וכענן חטאותיך שובה אלי כי גאלתיך (ישעי' מד כב) .ואמר הקדוש ברוך הוא אומר מחיתי
כעב מחיתי את העבירות העבות די גראבע עבירות וכענן חטאתיך מחיתי כבר גם את
העבירות שהם רק בבחינת ענן שובה אלי קום שוין צו מיר שהרי אין כבר מסך
המבדיל בינינו כי גאלתיך שגאלתי אותך מכל העוונות ועתה אני מבקש ממך רק
שתתקרב אלי.
-מ-
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
-יח -
די מחילת עוונות ווענדט זיך לויט דיין 'רצון'!
דער הייליגער בעל התניא זי"ע זאגט :דער באדייט פון 'מוחל זיין' איז ,אז יענער ווייזט
ארויס אז ער איז באוויליגט פון אים .אזויווי מען זעט ,אז ווען א מענטש האט מצער
געווען דעם צווייטן בעט ער אים מחילה ,אפילו אויב ער ווייסט אז יענער וועט אים
גארנישט צוריקטון ,ווייל ער וויל אז יענער זאל נישט זיין ברוגז אויף אים ,און יענער
זאל זיין באוויליגט פון אים ,און אים ליב האבן.
אט דאס איז אונזער כוונה מיט די אלע בקשות וואס מיר בעטן פונעם אויבערשטן אז
ער זאל אונז מוחל זיין ,דער ציל פון דעם אלעם איז ,אז ער זאל מגלה זיין פאר אונז זיין
הייליגער 'רצון' ,און ער זאל זיין באוויליגט צו אונז.
דער גאנצער 'רצון' פון השי"ת כביכול איז אנגעהאנגען אין דעם מענטש ,לויט וויפיל
דער מענטש איז מבטל זיין גאנצער רצון צום אויבערשטן דא אויף דער וועלט ,און ער
בענקט צום אויבערשטן מיט אן אמת'ן רצון ,אזוי איז דער אויבערשטער מגלה פאר
אים זיין הייליגער 'רצון'.
עס זענען דא אסאך מדריגות וויאזוי א מענטש קען זיך מבטל זיין זיין רצון צום
אויבערשטן ,און לויט דעם איז אויך דא אסאך מדריגות פון די 'מחילת עוונות' ,וויפיל
דער אויבערשטער איז מגלה זיין רצון צו אים .די העכסטע מדריגה פון אונזער רצון
צום אויבערשטן איז ,אז א מענטש זאל גלייבן אז ס'איז נאר דא איין באשעפער ,וואס
קיינער קען נישט האבן קיין השגה אין אים ,און ער געפינט זיך איבעראל ,און צוליב
-מא -
דברי חיזוק פון אונזערע צדיקים
האזינו ויום הכיפורים
דעם זאל ער גענצליך מבטל זיין זייו רצון צום אויבערשטן פון טיפעניש פון הארץ ,ביז
ער וועט נישט האבן קיין שום אנדערע רצון אויף דער וועלט ,ער וועט נאר גלוסטן
צום אויבערשטן אליין ,און דורכדעם וועט ער מעורר זיין דעם רצון פונעם אויבערשטן,
אז ער זאל מעורר זיין אויף אים דער העכסטער סארט רצון ,און די גרעסטע מדריגה
פון מחילת עוונותכח.
כח וזל"ק (ליקוטי תורה ,האזינו ,ד) :ולכן אומרים ביום כפור סלח לנו כי הסליחה היא התגלות הרצון
וכמשל אדם שמבקש מחבירו מחילה אפילו אם יודע שלא יעשה לו מאומה אעפ״כ אינו רוצה
שיהיה ברוגז עמו וענין הרוגז הוא הפיכת הרצון רק רוצה שיטה רצונו אליו כך אנו מבקשים
ומתפללים סלח לנו שיתגלה בחי׳ רצון העליון (ועד״ז נקרא התפלה צלותא דפי׳ צלותא כמו אצלי ודוך שהוא
לשון הטייה שיטה כביכול להיות גילוי רצון העליון ב״ה וכמ״ש מזה ע״פ תבנה ותכונן עיר סיחון) .וזהו סלחתי כדבריך
כלומר כמו שאתה מבקש כפי אתערותא דלתתא כך אתערותא דלעילא .וכדרך שאדם מבטל
רצונו למטה מחשוכא לנהורא כי הכל תלוי ברצון וכל מחשבות האדם ושכלו ומדותיו
מתנהגים עפ״י הרצון כך מתגלה אליו רצון העליון ב״ה כי אית רצון ואית רצון כנ״ל .וזהו
המרבה לסלוח שיש רבות מדרגות בסליחה לכל אחד ואחד כפי אשר הכין לבו והנה המדרגה
היותר נעלה בביטול הרצון באתעדל״ת הוא בחי׳ רעותא דליבא ופנימיות הלב מחמת דעת
ה׳ וכל מאמינים שהוא לבדו הוא ולית מחשבה תפיסא ביה כלל ובשמים ממעל ועל הארץ
מתחת אין עוד .ואי לזאת אין לו שום רצון וחפץ זולתו וכמ״ש דוד המלך ע״ה מי לי בשמים
וגו׳ וסלחתי כדבריך כתיב שכך יתעורר מלמעלה שיתגלה רצון העליון ב״ה כמ״ש אם יהיו
חטאיכם כשנים כשלג ילבינו אם יאדימו כתולע כצמר העליון יהיו וכמ״ש ושער רישי׳ כעמר
נקא וזו היא בחי׳ תשובה של יום הכפורים.
-מב -
