א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

בים
בסיעתא דשמיא הר
כות
גליון פרדס התורה ב לז
תנד
שבת תשובה -יום כיפור נ
תשפ"ז
אידיש א קוואל
פון חיזוק
שבת תשובה • יום הקדוש • הילולא דצדיקיא
אינעם גליון:
3מאמר פתיחה י"ל ע"י מערכת
'פרדס התורה' לכתיבת
6שבת תשובה ועריכת שיעורי מורינו
הרב שליט"א
9כי קדוש היום
•••
12כל נדרי הגליון יצא לאור בהסכמת גדולי
ישראל בארץ הקודש ,דייני העדה
16תפילת נעילה החרדית ,וגדולי רבני ארה"ב
(ההסכמות במילואם נמצא
19תשובה בספר 'טבריא של מעלה'
שיצא לאור ע"י מורינו הרב שליט"א)
25וכולם מקבלים
•••
27יארצייטן די גליונות קען מען באקומען
ביי די פאלגענדיגע לאקאלן:
קרית יואל בארא פארק
כתר דזשודעיקא ביהמ״ד שומרי שבת
97 Acres Rd. 5302 13 Ave.
ביהמ״ד עדת יראים וויען
לעיקוואד 1350 50 St.
כתר דזשודעיקא ביהמ״ד הדרת קודש
12 America Ave. סוואליווע
ביהמ״ד סאטמאר 4801 15 Ave.
405 Forest Ave.
וויליאמסבורג
ביהמ״ד צאנז
בנין בראך למטה
קלויזענבורג
לאקער #405
25 Havens Ave. Bedford Cor. Park
ביהמ״ד בעלזא כתר דזשודעיקא
44 Grove Springs 801 Bedford Ave.
Ct. מאורות
טאמס ריווער 218 Wallabout St.
ביהמ״ד קהל בני יששכר מאנסי
1767 Whitesville Rd. ביהמ״ד זוועהיל
פלטבוש 101 W Maple Ave.
MB VINEYARD שיינער'ס שול
3012 AVE J 18 Forshay Rd.
•••
פרנס הגליון ©
נתנדב לז"נ
להצטרפות קבלת שיעורי מורינו
הרה"ק רבינו יואל הרב שליט"א והגליונות באימייל,
בן הרה"ק רבינו חנני' יו"ט ניתן לפנות:
ליפא זצוקללה"ה מסאטמאר shiurimlishmo@gmail.com
ע"י הרוצה בעילום שמו הי"ו להצטרפות קבלת הגליונות לבד
ולזכות ברכה והצלחה בכל ענינים באימייל ,ניתן לפנות:
pardesgilyones@gmail.com
פ +רדס
יום כיפור
תשפ"ז
שיעורי
הרה''ג רבי יששכר יהודה
ה +ת ור+ה
גליון 46 בערקוי שליט''א
אב''ד פרדס התורה
מח"ס שו"ת יהודה מחוקקי
זכות פטרון השנה נתנדב לעילוי נשמת
אלטע פערל רויזא בת הרה"ח ר' חיים משה ע"ה
נפטרה ו' ניסן תשפ"ו אחר קבלת יסורים באהבה ובאמונה ובטחון, אידיש
והיתה למופת לזה לכל משפחתה ומכירי' • ת.נ.צ.ב.ה.
מאמר פתיחה
א זכי' צו קוקן אויף אונז ַ -חזַ ק!
לאמיר זיך אביסל מתבונן זיין ווי זיך מקשר זיין דורך די פינעף דער מזון פון עולם הבא אום
אזוי מיר קענען זיך אנקניפן אין תפילות יום הקדוש
דעם טאג ,לסבר את האוזן ,ווי אזוי
קענען מיר ארייננעמען אין זיך די פרעגט דער הייליגער אר"י "כי ַב ּיוֹ ם ַהזֶ ּה יְ כַ ּ ֵפר ֲעלֵ יכֶ ם ִּ
הרגשה אז מיר שטייען "לפני ה' הקדוש :ווי אזוי קען איך זיך מדבק לְ ַט ֵהר ֶא ְתכֶ ם ִמ ּכֹל ַח ּטֹ ֵ
אתיכֶ ם לִ ְפנֵ י
תטהרו". זיין צו עולם הבא ,אז אונזער נשמה ה' ִּת ְט ָהרוּ" (ויקרא טז ,ל) .מיר טרעטן
און אונזער גוף זאלן ווערן ניזון יעצט אריין אין א הייליגן טאג וואס
וועלן מיר פרובירן ארויסצוגיין
דערפון? די תורה הקדושה מעיד אויף דעם
אביסל פונעם נפש הגשמי און
פונעם גוף הגשמי ,און אריינגיין זאגט דער אר"י הקדוש אז עולם "לִ ְפנֵ י ה' ִּת ְט ָהרוּ" -מיר שטייען
אין א העכערן מושג ,כדי מיר הבא איז א פנימיות'דיגע וועלט. פאר'ן אייבערשטן יעצט כביכול ַ
זאלן האבן כאטש א אפס קצהו ,א ממילא אין יום הקדוש גיי איך נישט אליין.
שטיקל 'בית יד' פון א 'כלי' ווי אזוי ניזון ווערן פון די חיצוניות'דיגע
דער הייליגער אר"י הקדוש אין
אריינצוגיין אין אזא הייליגן טאג חלק פונעם מענטש און נישט פון
'שער הכוונות' (דרוש א') איז מסביר,
וואס די תורה הקדושה מעיד אויף נאר דורךזיין גשמיות'דיגע חלקָ ,
אז א גאנץ יאר ווערט א מענטש
דעם "לפני ה' תטהרו". די 'הבל' פונעם מענטש -דעם
הבל פיו .דהיינו ,דורך די הייליגע ניזון פון גשמיות'דיגע מאכלים
'פינעף תפילות' וואס איך גיי דורך די פינעף חושים .אבער,
דער הרגש פון שטיין פאר'ן ווען עס קומט דער הייליגער טאג
רבוש"ע דאווענען מיט א הארץ און מיט
כוונה" ,ואשפוך את נפשי לה'" ,מיר יום הקדוש ,גייען מיר אריין אין
ווען מען זאל פרעגן א מענטש, גייען זיך אויסגיסן דאס הארץ צום א בחינה פון 'עולם הבא' .פונקט
ווי אזוי וואלסטו געשפירט ווען אייבערשטן בבחינת "שפכי כמים ווי אין עולם הבא געפינען מיר
די שבעה רועים ,די הייליגע אבות לבך" ,מיט דעם הבל פיו גיי איך אז "צדיקים יושבים ועטרותיהם
הקדושים ,שיקן א משלחת אז זיי ווערן ניזון ,און דאס קומט במקום בראשיהם ונהנים מזיו השכינה",
ווילן רעדן צו דיר און זיי ווילן דו די פינעף עינויים .די פינעף תפילות און דארט איז "אין בו לא אכילה
זאלסט קומען פאר זיי? פארשטייט געבן דעם מזון פאר'ן מענטש אין ולא שתיה" ,אזוי אויך כלל ישראל
זיך אליין אז דער הרגש וואס מיר דעם הייליגן טאג יום הקדוש. אין דעם טאג גייט אריין אין עולם
וואלטן דעמאלטס געשפירט איז אין אזא הייליגן טאג ווען מיר הבא .דער אר"י הקדוש זאגט אז
אומבאשרייבליך. גייען אריין אין עולם הבא -א מיר ווערן יעצט געשפייזט פון
ווען מיר וואלטן אנגעקומען וועלט וואס אין זוהר הק' ווערט א העכערן עולם ,דאס איז 'עולם
אהין און געשטאנען פאר די עס אנגערופן "עולם הבינה" - הבא'.
3 פ+רדס ה+תור+ה
עס זענען אבער געווען נאך זען זיין צורה ,אבער אויף יענע הייליגע אבות ,און זיי וואלטן אונז
יראים ושלמים וואס דער חפץ וועלט ווייס איך נישט צי איך וועל געזאגט חיזוק ווערטער און דברי
חיים האט געזאגט אז עס איז א האבן די זכיה אים צו זען". שבח ,און ארויסגעוויזן אז זיי
זכיה זיי צו זען אויף דער וועלט, מיר דארפן וויסן אז מען רעדט זענען אינטערעסירט אין אונז און
ווייל אויף יענע וועלט און ווען דא פון עמיצער וואס דער אלטער ווילן אונז ארויסהעלפן ברוחניות
משיח וועט קומען ווייסט ער נישט פון נובהרדוק זי"ע -וואס איז געווען ובגשמיות ,וואלטן מיר ממש
צי מען וועט האבן די זכיה .ווער איינער פון די גרעסטע תלמידים געווען אין א מצב פון דעם העכסטן
זענען זיי געווען? הערט די מעשה. פון רבי ישראל סאלאנטער זי"ע תענוג און לעכטיגקייט וואס א
און א גיבור שבגבורים וואס האט מענטש וויל גרייכן אין זיין לעבן.
די מסירות נפש פון די צענדליגער אויפגעשטעלט דאס איז יום הקדוש" ,לפני ה'
אמעריקאנער בחורים אין ישיבות בפומבי און זיך געשלאגן תטהרו" .דער אייבערשטער כביכול
ליטא מיט דער רוסישער ארמיי און דעם זוכט יעדע אידיש קינד און זאגט
רוסישער צאר בריש גלי ָאן קיין אים" :יום הקדוש שטייסטו פאר
מיר ווייסן אז אין די צייטן פון
מורא -האט געהאט פאר אים א מיר! איך וויל הערן וואס דו האסט
די ערשטע וועלט מלחמה האבן
מורא'דיגע ביטול. צו זאגן ,איך וויל הערן דיין ווידוי
פון איין זייט אין אייראפע געבליט
ישיבות .ובתוכם די מירער ישיבה, ווען זיי זענען אמאל און דיין קבלה אויף להבא .איך וויל
סלאבאדקע ,פינוביז' ,די ישיבה אריינגעקומען מוצאי שבת מיט דו זאלסט אויסגיסן דיין הארץ,
פונעם חפץ חיים אין ראדין ,און ביקסן אין די הענט און געוואלט "שפכי כמים לבך" ,און איך וויל דיר
נאך פילע גרויסע ישיבות אין מאכן א 'פאגראם' אין די ישיבה, אנוואונטשן א גוט געבענטשט יאר
די געגענטער פון ליטא .פון די האט ער פונקט געהאלטן ביי און דיך חותם זיין בספר החיים!"
אנדערע זייט וועלט איז געווען על הבדלה .זיין דביקות איז געווען
אדמת אמעריקע אסאך אידישע אזוי שטארק ,אז דער סטייפלער די מעשה פונעם 'חפץ חיים'
קינדער ,און צווישן זיי געוויסע זי"ע (וואס איז געווען זיין תלמיד מובהק) און דעם הייליגן 'לשם'
וואס זענען געגאנגען מיט מסירות האט מעיד געווען אז קיין איין
טראפ וויין פונעם בעכער איז נישט עס איז דא א מורא'דיגע
נפש לערנען קיין אייראפע אין די
ארויסגעפאלן! מעשה וואס וועט אונז אביסל
ליטווישע ישיבות ,און שפעטער
זענען זיי אויסגעוואקסן ענקי פונדעסטוועגן ,דער גיבור אריינברענגען אין דעם אוויר און
הרוח וגדולי ישראל. שבגבורים ,דער צדיק יסוד עולם, אין דעם הרגש היום.
לאמיר אויסרעכענען עטליכע: דער אלטער פון נובהרדוק ,ווען ער דער הייליגער 'חפץ חיים'
רבי חיים פנחס שיינבערג זצ"ל, איז געגאנגען לערנען סתרי תורה זי"ע -וואס רבי ברוך בער זי"ע
וואס איז געווען איינער פון די ביים הייליגן 'לשם' טיף אינמיטן די שרייבט אין א בריוו אז זיין רבי,
גרעסטע גדולי הדור און האט נאכט ,איז ער געגאנגען זיך אפרוען דער הייליגער רבי חיים בריסקער
מחבר געווען די באקאנטע ספרים אין דעם דרויסנדיגן צימער (מען האט זי"ע ,האט געזאגט אויף אים אז
'טבעת החושן'' ,משמרת חיים' נאר געקענט אריינגיין צום 'לשם' דורך דעם
ָ "ווען דער בית המקדש זאל זיין
און נאך פילע ספרים וואס האבן צימער וואו דער אלטער איז געשלאפן). אויפגעבויט וואלט דער חפץ חיים
באלאכטן כלל ישראל ,איז געבוירן פלוצלינג האט ער געהערט א געווען דער כהן גדול!" -פלעגט
געווארן אין אמעריקע און איז צווייטע קול און געזען א מורא'דיגע זאגן פאר מענטשן אז אויב זיי
געפארן לערנען קיין אייראפע. ליכטיגקייט ,און פאר שרעק איז ער האבן א מעגליכקייט ,זאלן זיי
אזוי אויך דער באקאנטער צדיק אראפגעפאלן פון בעט ...ער האט פארן צו די שטאט 'שאוויל' .דארט ָ
יסוד עולם ,רבי אביגדור מיללער געהערט ווי נשמות קומען לערנען וואוינט דער מלאך ה' צבאות,
זצ"ל וואס באלייכט די וועלט עד מיט'ן הייליגן 'לשם' פון עולם דער הייליגער 'לשם' ,רבי שלמה
היום ,איז געבוירן אין אמעריקע העליון. אלישוב זי"ע ,דער בעל מחבר פון
און געגאנגען לערנען קיין ליטא. דאס איז די ערשטע מעשה די ספרים 'לשם שבו ואחלמה' ,און
הרב גיפטער זצ"ל ,דער ראש איבער דעם צדיק וואס דער חפץ מען זאל גיין זען זיין הייליגע צורה.
ישיבה פון טעלז ,און נאך פילע חיים האט געהייסן גיין זען זיין דער חפץ חיים האט געזאגט אזוי:
אנדערע .צווישן זיי איז אויך צורה. "אויף דער וועלט קענט איר נאך
פ+רדס ה+תור+ה 4
אנצוקוקן .לאמיר אריינטראכטן: דער היליגער חפץ חיים וואלט געווען דער מירער ראש ישיבה
ווי אזוי האבן זיך יענע בחורים געווען בשמחה אונז צו זען אין אין אמעריקע ,דער געוואלדיגער
געפילט ווען דער חפץ חיים האט דער היינטיגער דור .מיר דארפן גאון בכל התורה כולה ,רבי שמואל
זיי געזאגט אז עס איז א זכיה זיי שפירן די געוואלדיגע זכי' אז מיר בירנבוים זצ"ל .ער איז געגאנגען
אנצוקוקן? עס האט זיי זיכער גייען ָאן מיט אזא שטארקייט מיט צוזאמען מיט נאך עטליכע חברים
געגעבן א חיזוק שאין לשער ואין אונזער אידישקייט ,אז דער חפץ לערנען אין דער מירער ישיבה
לתאר. חיים וואלט אונז אוודאי געוואלט אין שטעטל מיר אין ליטא ,און זיי
ווען מיר קומען אריין אין ָאנקוקן! זענען אויך געגאנגען צום הייליגן
ביהמ"ד אין די הייליגע טעג ,פילן פון די צייטן פונעם חפץ חפץ חיים נעמען א ברכה.
מיר זיך אסאך מאל צעבראכן .מיר חיים ביז היינט איז די וועלט ווען זיי זענען אריין צום הייליגן
טראכטן ביי זיך" :איך גיי יעצט דורכגעגאנגען פילע גלגולים ,און חפץ חיים ,וואס איז שוין דעמאלטס
פארן רבוש"ע און זאגן ַ שטיין די נסיונות פון היינטיגע צייטן געווען אין זיינע עלטערע יארן,
'כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר זענען נישט צום באשרייבן. האט מען אים געזאגט אז ס'זענען
אתכם מכל חטאתכם' ,איך גיי ווען מיר קומען אריין אין געקומען בחורים פון אמעריקע
אויסשרייען 'לפני ה' תטהרו' ,און ביהמ"ד דעם יום הקדוש ,ווארפן לערנען אין מיר .אפילו דער חפץ
מען קוקט אויף זיך אליין און מען מיר אוועק אלע שטותים און חיים איז געווען זייער שוואך,
טראכט מיט ווייטאג" :אוי ,קוק ָאן נארישקייטן ,מען קומט אריין האט ער געבעטן מען זאל זיי
ווי אזוי איך זע אויס". איינגעהילט אין טלית און קיטל, אריינברענגען.
אבער פון די אנדערע זייט מען נעמט ארויס דעם מחזור דער הייליגער חפץ חיים האט
דארף מען האבן א געוואלדיגע און מען גיסט אויס דאס הארץ זיך דאן אויסגעדריקט מיט די
'התחזקות' .מיר געפינען זיך אין צום אייבערשטן .מען זאגט: ווערטער:
אזא דור וואס דער הייליגער חפץ "רבוש"ע! שהחיינו וקיימנו
"בחורים פון אמעריקע לאזן
חיים האט געזאגט אז עס איז א והגיענו לזמן הזה ,איך דאנק דיר
זכיה אונז אנצוקוקן ,און מיט דעם איבער די אמעריקאנער ערד צו גיין
וואס איך בין אנגעקומען צו א
חיזוק גייען מיר אריין צום הייליגן לערנען תורה אין מיר? איך וויל זיי
טאג וואס דו גייסט מיר אפוואשן
טאג .מיט א שטאלץ גייען מיר זען ,איך וויל זען זייער צורה!"
מיינע עבירות" .מען זאגט דעם
זאגן: 'אשמנו' מיט אזא מין שמחה ,און ער האט ווייטער געזאגט" :אויף
"רבוש"ע ,אפילו אין אזא דור, מען בעט דער אייבערשטער זאל דער וועלט קען איך זען אייערע
אפילו אין אזא גלות און מיט מוחל זיין .דארפן מיר שפירן ווי פנימ'ער ,אבער אויף יענע וועלט
אזעלכע נסיונות ,קום איך צו דיר, געוואלדיג אונזע מדריגה איז! אז און ווען משיח וועט קומען ,ווייס
איך זאג וידוי ,איך בין זיך מקבל אפילו אין אזא דור השפל ווילן איך נישט צי איך וועל האבן די זכיה
אויף להבא מיט אזא שטארקע מיר אזוי שטארק זיין נענטער צום אייך אנצוקוקן!"
אהבה ,און איך זאג 'שהחיינו'!" באשעפער!
דער חיזוק פון אונזער דור
און בעזרת השם וועלן מיר זוכה דער הייליגער חפץ חיים זאגט
זיין צו "לפני ה' תטהרו ,אמן! אז אונזערע צורות איז א זכיה פארשטעלן ווי אזוי
לאמיר זיך ָ
5 פ+רדס ה+תור+ה
שבת תשובה
די געוואלדיגע קדושה פון שבת תשובה און די כח פון תשובה
אויף שבתים פון א גאנץ יאר
זאל איך אינזין האבן דעם שבת אזוי פארשטייט מען שוין פארוואס דער נאמען "שבת תשובה"
אויפרוף? איך וויל אויסנוצן דעם עס הייסט "שבת תשובה". און מקור
שבת ווי עס דארף צו זיין". אין אזא געוואלדיגן שבת
זוכט יעדער איינער א מורא'דיגע דער נאמען "שבת תשובה"
עס איז געווארן שטיל אין
התעלות ,יעדער וויל נתעלה ווערן, ווערט שוין דערמאנט אין די
צימער .דער רבי ז"ל ,וואס
און ווערן נענטער צום באשעפער. ראשונים .דער רא"ש אין מסכת
כידוע ,כל רז לא אניס ליה בנגלה
מיר ווילן דא אראפברענגען א ראש השנה (פרק ד' סי' י"ד) ,און דער
ובנסתר ,ובנוסף לזה האט ער
ר"ן אין מסכת ראש השנה (דף יב ,ב)
משמש געווען אבותיו וזקניו געוואלדיגען מעשה וואס וועט
אונז געבן א ריכטיגן בליק און א דערמאנען שוין די געוואלדיגע
הקדושים לבית ראחמיסטריווקא
געוואלדיגע ישוב הדעת ווי אזוי גרויסקייט פון דעם שבת וואס
אין ירושלים עיר הקודש ,ווי אויך
מען דארף צוגיין צו אזא שבת ווערט אנגערופן שבת תשובה.
האט ער זיך מסתופף געווען ביי די
קודש. אויך דער מהרי"ל אין הלכות
צדיקי ירושלים -ביי ר' שלמה'קע עשרת ימי תשובה שרייבט אז דער
זוועהילער ,ביים טשעבינער שבת הייסט שבת תשובה .אזוי
רב ,ביי די אדמור"י גור ,און ביים א ריכטיגע בליק ווי אזוי צו
צוגיין צו שבת :די מעשה אויך להלכה ,זאגן דער הייליגער
הייליגן בעלזער רב זי"ע ,ועוד נקיי בית יוסף מיט'ן דרכי משה אין סימן
הדעת שבירושלים .און ווען ער איז פונעם ראחמיסטריווקא רבי'ן תכ"ח אז דער שבת הייסט שבת
אנגעקומען דא קיין אמעריקע ,איז זי"ע מיט'ן חתן תשובה ,בפרט צוליב די הפטורה
ער כידוע געווען א חברותא און פון "שובה ישראל" וואס מען ליינט
די מעשה האב איך געהערט
איז געווען חביב כבבת עינו ביי דעמאלטס.
פון ידידי הרה"צ רבי מרדכי פנחס
זיין גרויסן שווער ,דער הייליגער
טווערסקי שליט"א ,דער ראש בפשטות ,דער טעם פארוואס
סקווערער רבי זי"ע. ישיבה פון ראחמיסטריווקא עס הייסט שבת תשובה שטייט
און טראץ דעם אלעם וואס ישיבה אין אמעריקע ,וועלכער אויך אין לבוש ,ווייל עס איז איינע
ער האט פארמאגט אזעלכע האט עס געהערט פונעם בעל פון די טעג פון עשרת ימי תשובה.
געוואלדיגע ידיעות און שימוש המעשה אליין ,וואס דאס האט ספעציעל שטייט אין ספר קצה
צדיקים ,און איז אליין געווען א פאסירט מיט זיין זיידן ,הרה"ק המטה ,אז כידוע שטייט פונעם
צדיק יסוד עולם ,איז ער פון די דער ראחמיסטריווקא רבי זי"ע, הייליגן אר"י הקדוש אז יעדן טאג
אנדערע זייט געווען א מורא'דיגער בעל 'אמרות טהורות'. פון די עשרת ימי תשובה טוט מען
איש אמת און א געוואלדיגער די מעשה איז געווען מיט א מתקן זיין דעם זעלבן טאג פון א
מחנך .ווען עס איז אריינגעקומען חתן פאר זיין שבת אויפרוף .ער גאנץ יאר :זונטאג איז מען מתקן
א שאלה ,אדער ווען ער האט איז געווען א חשוב'ער בחור אלע זונטאגס פון א גאנץ יאר,
געדארפט אוועקשטעלן א זאך וואס האט זיך געווייקט ביים מאנטאג אלע מאנטאגס ,ועל זה
מיט ַאן אמת'קייט און מיט א ראחמיסטריווקער רבי'ן ז"ל ,און הדרך אלע זיבן טעג צווישן ראש
פשטות ,איז ער געווען א יחיד ער איז אריינגעגאנגען צום רבי'ן השנה מיט יום הקדוש.
בדורו. פאר'ן שבת אויפרוף בעטן א ַ זאגט דער קצה המטה ,אז ווען
רופט ער זיך ָאן צום בחור ,צום הדרכה .ער קומט אריין צום רבי'ן עס קומט שבת ,איז דער שבת מתקן
חתן ,כדרכו בקודש מיט א צהלת און פרעגט אים אזא שאלה" :וואס אלע שבתים פון א גאנץ יאר .אויב
פ+רדס ה+תור+ה 6
הייליגן 'בית אהרן' זי"ע ,סיי אין די "ניצול משעבוד מלכיות" ,מען פנים און מיט א געוואלדיגער
מאמרים פאר ראש השנה און שבת ווערט געראטעוועט פון דעם ענוות חן ,און פרעגט אים:
פאר ראש השנה ,און סיי ביי שבת גאנצן עול הגלות און פון אלע מיני "א געהעריגן שבת ווייסטו יא ווי
פאר'ן
הגדול און שבת תשובה ,אז ַ שוועריקייטן ,און "נותנין לו נחלה אזוי אויסצונוצן?"...
יו"ט דארף מען האבן א הכנה ,און בלי מצרים" ,ועוד ועוד .עס זענען עס איז געווארן שטיל אין
דער 'עיקר הכנה' איז דער שבת דא ָאן א שיעור מאמרי חז"ל אין צימער ...נאך עטליכע רגעים
קודש וואס קומט פריער .שבת גמרא ,זוהר הקדוש און מדרשים ענדיגט צו דער רבי" :אז דו וועסט
קודש איז "מקראי קודש" ,מען וואס רעדן איבער די געוואלדיגע זען אויסצונוצן דעם שבת ווי א
רופט דעם יו"ט דורך דעם שבת קדושה פון שבת קודש .ווען געהעריגן שבת ,וועט מען דיר שוין
וואס איז פאר דעם יו"ט. מיר וועלן זיך אויפפירן ווי עס פון הימל משפיע זיין אלע השפעות
ּפ ַאסט פאר שבת קודש און מיר מלמעלה וואס דארפן קומען צו א
די השתוקקות פון א אידיש וועלן תשובה טון אויף אונזער שבת אויפרוף".
הארץ און די שאלה :ווי אזוי שבת ,דעמאלטס וועט מען אונז
המעשה בעל דער
בין איך א מחותן מיט שבת? פון הימל אריינשיינען די אלע
פאר'ן
ַ דערציילט האט
געוואלדיגע זאכן פון שבת תשובה.
יעדער אידיש קינד ,ווען עס ראחמיסטריווקער ראש ישיבה,
שבת תשובה וויל יעדער אידיש אז יעדן ערב שבת ווען ער טוט
קומט שבת תשובה ,וויל טון
קינד זוכה זיין צו שפירן עפעס אן דעם שטריימל ,דערמאנט ער
תשובה אויף דעם ווי אזוי זיינע
נאר ,דערמער ווי יעדער שבתָ . זיך פון דעם מעמד ,און דאס גיט
שבתים זעען אויס .עס הויבן ָאן
שאלה וואס מיר דארפן פרעגן איז, אים א געוואלדיגע התעוררות
דורכצוגיין מחשבות און הרגשים
צו "שבת א גאנץ יאר ,ווייס איך דען אריינצוגיין אין יעדן שבת קודש!
אין הארץ" :געוואלד! ווי אזוי האב
יא וואס דאס איז?"...
איך אפגעראכטן מיינע שבתים
דאס יאר?" און עס קומט אריין א ארבעטן אויף די 'רגילות' און
שבת תשובה -הכנה ליום זיך מחזק זיין אין די קדושת
געוואלדיגע השתוקקות אז להבא
הקדוש השבת
וויל ער פירן א שבת קודש ווי עס
דארף צו זיין. עס שטייט פונעם הייליגן מען קומט אריין אין שבת
יעדער איינער איז משתוקק רוז'ינער זי"ע אויפ'ן פסוק (ישעיה
קאכט! יעדעתשובה ,דאס הארץ ָ
אז זיין שבת קודש זאל דאס 'הודו' "אם ָּת ׁ ִשיב ִמ ׁ ּ ַש ָ ּבת ַרגְ לֶ ָך, נח ,יג) ִ אידישע נשמה ברענט! אבער
זיין ווי א פלאקערדיגע פייער ,און יך ְ ּביוֹ ם ָק ְד ִׁשי וגו'". ֲעשׂ וֹ ת ֲח ָפ ֶצ ָ
מיר דארפן וויסן אז אין דעם שבת
די 'לכו נרננה' מיט די מזמורים אז אויב א מענטש וועט תשובה תשובה דארפן מיר תשובה טון
זאלן ברענען מיט ַאן אש קודש. ָ טון שבת קודש פאר יום הקדוש, אויף דעם וואס מיר ווייסן נישט
יעדער וויל מאכן קידוש פרייטאג און ער וועט תשובה טון אויף וואס "שבת" מיינט ...דעם שבת
צונאכטס און פילן ווי א 'שותף זיינע 'רגילות'ן' ,געוואוינהייטן, תשובה דארפן מיר זיך מחזק זיין
למעשה בראשית' .ווען מען זאגט אויף אלע זאכן וואס ער דארף אין דעם ענין פון שבת קודש .עס
די הייליגע זיבעציג ווערטער פון פאררעכטן ,דעמאלטס זאגט דער איז זייער מעגליך אז עס הייסט
קידוש ,זאגט דער הייליגער אר"י יך""עשׂ וֹ ת ֲח ָפ ֶצ ָ אייבערשטער צוֲ : שבת תשובה ווייל מיר דארפן
הקדוש אז דאס זענען זיבעציג -איך וועל ממלא זיין דיין רצון תשובה טון אויף דעם וואס מיר
קרוינען -לויט די ווערטער ,און "ביוֹ ם ָק ְד ִׁשי" ,ווען עס וועט קומען ְּ פארשטייען בכלל נישט די באדייט
מיט די זיבעציג קרוינען ,קרוינען יום הקדוש. פון שבת קודש א גאנץ יאר.
מיר כביכול דעם אייבערשטן און דערפאר הייסט עס שבת ַ און בעזה"י ,ווען מיר וועלן
מיר קרוינען די הייליגע נשמה! תשובה ,ווייל דער שבת איז א אפרעכטן דעם שבת קודש ווי
יעדער אידיש קינד וויל מורא'דיגער זמן .אויב דו וועסט עס דארף צו זיין -אזוי ווי עס
אריינגיין אין שבת מיט א ברען. אריינלייגן כוחות אין דעם שבת, שטייט אויף שבת קודש "מוחלין
יעדער וויל קאכן אין ַא אהבה וועלן אלע טויערן זיין ָאפן ווען עס לו כל עוונותיו"" ,כל האומר ויכולו
רבה .יעדער וויל אויפשטיין שבת וועט קומען יום הקדוש. נעשה שותף למעשה בראשית",
פארטאגס .יעדער וויל לערנען כידוע וואס עס שטייט אינעם "ניצול ממלחמת גוג ומגוג",
7 פ+רדס ה+תור+ה
שעפעלעך און ציגעלעך .טוישט היט שבת איז חייב מיתה ווייל שעות ארוכות פאר שחרית
דאס די הלכה פון מחלליה מות ער ווערט באטראכט ווי א מורד שבת קודש .יעדער וויל שבת
יומת?" ,וועט די סנהדרין ענטפערן במלכות. נאכמיטאג אריינהארעווען שעות
אז אפילו ַאן עובד אדמה וואס אויב אזוי ,ווי קומסטו אריין אין ארוכות ,לערנען די הייליגע גמרא,
ּפ ַאשעט בהמות איז פונקט אזוי דעם קעניגליכן פאלאץ? ווי קומט חסידישע ספרים ,ספרי מוסר און
מחויב ,און ביי אים איז אויך נוגע א פשוט'ער איד צו זיין א מחותן ספרי יראה .אבער די שאלה איז :ווי
דער עונש פון 'מחלליה מות יומת'. מיט דעם "ישמחו במלכותך"? אזוי קום איך בכלל אריין? איך בין
זאגט דער רבי ר' בונם :אויב דו האט דער הייליגער רבי ר' אזוי צעבראכן ,ווי אזוי בין איך דא א
ביסט אזוי חשוב אז דער רבוש"ע בונם געענטפערט :אין די תורה מחותן מיט'ן שבת?
זאגט אז 'מחלליה מות יומת' גייט הקדושה שטייט (שמות לא ,יד) "איך ווייס אז איך דארף תשובה
אויך ארויף אויף דיר ,איז דאס א יה מוֹ ת יו ָּמת" .רבי ר' בונם
"מ ֲחלָ לֶ ָ
ַ טון ,איך ווייס אז איך דארף
סימן אז דו ביסט פונקט אזוי א האט מסביר געווען אז ווען די פאררעכטן ווי אזוי איך פיר זיך
מחותן מיט 'ישמחו במלכותך'. תורה זאגט 'מחלליה מות יומת', אויף שבת קודש ,אבער ווי אזוי גיי
דער הייליגער חידושי הרי"ם איז דער טעם ווייל דו האסט מחלל איך בכלל אריין? ווי אזוי בין איך א
האט דערציילט ,אז ווען די הייליגע געווען די מלכות שמים .ער האט מחותן מיט שבת קודש?"
ווארט
חבריא האט געהערט דעם ָ ווייטער ממשיך געווען אז אין
פונעם הייליגן רבי ר' בונם ,האבן דעם פסוק פון 'מחלליה מות יומת' די געוואלדיגע בּ שֹ ּורה פון
זיי באקומען אזא התחזקות אז זיי שטייט נישט קיין שום חילוק צי דו רבי ר' בונם פון פשיסחא זי"ע:
האבן געטאנצן א גאנצע נאכט ביז'ן ביסט דער צדיק הדור ,א גרויסער יעדער איד איז א מחותן מיט
עלות השחר!... תלמיד חכם ,א קליינער תלמיד "ישמחו במלכותך"
חכם ,אדער אפילו א פשוט'ער עם
די התעוררות און שמחה הארץ ,א ּפויער וואס ארבעט א דער תירוץ אויף דעם איז מיט
אריינצוגיין אין שבת תשובה גאנצן טאג אין פעלד. א מורא'דיגע מעשה וואס האט
פאסירט ביים הייליגן רבי ר' בונם
האט דער הייליגער רבי ר' בונם
אצינד קומט שבת תשובה ,און פון פשיסחא זי"ע .דעם סיפור
אויסגעפירט מיט ַאן אש קודש:
מיר דארפן תשובה טון אזוי ווי האט איבערגעגעבן דער הייליגער
דער הייליגער ראחמיסטריווקער "אויב דו ביסט א מחותן מיט 'שפת אמת' זי"ע ,וואס ער האט
רבי ז"ל האט געזאגט :צי ווייסטו 'מחלליה מות יומת' ,ביסטו אויך א עס געהערט פון זיין זיידן דער
דען וואס א געהעריגע שבת איז? מחותן מיט 'ישמחו במלכותך'!" הייליגער 'חידושי הרי"ם' זי"ע.
ווייסטו ווי אזוי דאס אויסצונוצן? דאס מיינט אז דער הייליגער פרייטאג צונאכטס ביים טיש
אין שבת תשובה דארף מען רבי ר' בונם האט אונז דא זענען די הייליגע חבריא קדישא
אריינלייגן כוחות עצומות צו אויסגעלערנט 'פשוט' ווי אזוי צו פונעם הייליגן רבי ר' בונם געזעסן
דערהערן די באדייט פון שבת. לערנען א פסוק חומש. סביב לשלחן רבן און נהנה געווען
און אויב דו פילסט דיך צעבראכן אויב דער אייבערשטער זאגט מזיו השכינה .פלוצלינג האט דער
און טראכסט "איך ווייס נישט ווי אז שבת איז ַאן איסור סקילה, הייליגער רבי ר' בונם געפרעגט א
אזוי מ'גייט אריין אין א געהעריגע און ס'איז נישט קיין חילוק אין מורא'דיגע קשיא :א איד פרעגט
שבת" ,זאלסטו זיך דערמאנען פון וואספארא מצב דו געפינסט דיך א שאלה ,מיט וואס בין איך א
די מעשה פונעם הייליגן רבי ר' -אפילו אין דעם טונקעלן און מחותן מיט שבת קודש? מיט וואס
בונם ,אזוי ווי דו ביסט א מחותן מיט נידריגן מצב וואו דו האלטסט - האב איך א שייכות צו "ישמחו
'מחלליה מות יומת' ,ביסטו אויך א האסטו דען נישט קיין חיוב צו במלכותך"? מיר ווייסן דאך אז
מחותן מיט 'ישמחו במלכותך' ,און היטן שבת? שבת קודש איז 'שרביטו של מלך',
דאס וועט דיך ברענגען צו טאנצן למשל ,אז עמיצער וועט גיין צו און די הלכה איז אז א גוי ששבת
מיט שמחה ביז'ן עלות השחר... די 'סנהדרין' פרעגן" :איך בין דאך חייב מיתה .קומט דאך אויס
און אז דו וועסט אריינלייגן א פשוט'ער ּפויער וואס ארבעט א אז שבת איז דער שפיץ מלוכה
כוחות צו דערהערן וואס א שבת גאנצן טאג אין פעלד ,איך שנייד פונעם אייבערשטן" ,וגם במנוחתו
קודש איז א גאנץ יאר ,ממילא ווען ווייץ און איך פאשע די לעמעלעך, לא ישכנו ערלים" -א גוי וואס
פ+רדס ה+תור+ה 8
טובה ,א גוט געבענטשט יאר ,און א דער אייבערשטער זאל העלפן מען דיר משפיע זיין פון הימל די
דערהויבענע שבת תשובה! מיר זאלן זוכה זיין צו א גמר חתימה הארות פון ָאט די שבת תשובה.
כי קדוש היום
דער כח פון יעדן איד צו ברענגען משיח אום יום הקדוש
(ויקרא כג ,לב) ַׁ"ש ַ ּבת ַׁש ָ ּבתוֹ ן הוּא טאג וואס יעדער מענטש ווערט יום הקדוש -יום מחילה
לָ כֶ םֵ ...מ ֶע ֶרב ַעד ֶע ֶרב ִּת ְׁש ְ ּבת ּו אויסגעוואשן ,עס איז אזוי ווי מען לדורות
ַׁש ַ ּב ְּתכֶ ם" .זאגט דער הייליגער באקומט אין די ּפ ָאסט א מעלדונג
ישמח משה אז יום הקדוש איז אז די באנק האט מוחל געווען א אין פסוק שטייט (ויקרא טז ,ל)
יעדער איד זוכה אז ער האט דעם חוב פון צען מיליאן דאלאר ,וואס "כי ַב ּיוֹ ם ַהזֶ ּה יְ כַ ּ ֵפר ֲעלֵ יכֶ ם לְ ַט ֵהר
ִּ
כח צו ברענגען משיח ,ער איז בכח דער מענטש וואלט געטאנצן פאר אתיכֶ ם לִ ְפנֵ י ה' ֶא ְתכֶ ם ִמ ּכֹל ַח ּטֹ ֵ
צו ברענגען די גאולה שלימה! שמחה! וכל שכן וכל שכן ווען ִּת ְט ָהרוּ" .אין אזא הייליגן טאג
בעזרת השם וועלן מיר מרחיב מען רעדט דא פון חטאים ,עונות איז מען זוכה צו מחילת עוונות.
זיין דעם דיבור. און פשעים ,און כל מיני גזירות עס איז ידוע וואס עס שטייט אין
ווערן צעריסן און אפגעמעקט ,איז חז"ל ,דער טור ברענגט אראפ פון
פארוואס שבת קודש ברענגט אוודאי און אוודאי די שמחה אין פרקי דרבי אליעזר ,און דער ר"ן
לשער. איז מאריך אין דעם ,אז יום הקדוש
מחילת עוונות :שותפות
און טאקע וועגן דעם מאכן האבן מיר זוכה געווען אז דער
במעשה בראשית
מיר א ברכת "שהחיינו" מיט אזא רבוש"ע האט געזאגט" ,ויאמר ה'
מיר ווייסן דאך אז ביי שבת שמחה ביים כניסת היום .ווי אויך סלחתי כדברך".
קודש זאגט די גמרא אין מסכת עסט מען ערב יום כיפור ,עס איז נאר דעם וואס דער נישט ָ
שבת (קיח ,א) ,אז שבת קודש האט דא א מצוה צו מאכן א סעודה, מוחל האט אייבערשטער
אזא כח" ,כל השומר שבת כהלכתו, ווי דער הייליגער רבינו יונה ,דער נאר דער געווען דעם דור דעהָ ,
אפילו עובד עבודה זרה כדור אנוש הייליגער רמ"ק ,און דער הייליגער אייבערשטער האט עס דעמאלטס
מוחלין לו" .חז"ל זאגן (שם קיט ,א) של"ה הקדוש זענען מסביר ,אז די קובע געווען אלס א יום מחילה
אז יעדע פרייטאג צונאכטס "שני שמחה עצומה איז ווייל מיר מאכן לדורות .ווי די הייליגע משנה אין
מלאכים מלוים לו לאדם" ,זיי א סעודה אויף דעם יום מחילת סוף מסכת תענית זאגט" :לא היו
באגלייטן דעם מענטש ,און ווען העוונות וואס גייט זיין יום הקדוש. ימים טובים לישראל כחמשה עשר
מען קומט ָאן צו זיין שטוב און מען באב וכיום הכיפורים" ,און ווי די
זעט דעם טיש מיט די גאנצע הויז דער גילוי פונעם ישמח משה:
גמרא זאגט ,עס איז א יום מחילת
אז אלעס איז אנגעגרייט ,טוען יום כיפור אלס דער שליסל עוונות וואס דער אייבערשטער
זיי אנוואונטשן דעם מענטש און צו די גאולה איז מוחל די עבירות.
מען זאגט דעמאלטס "וסר עונך מיר וועלן זען בעזה"י נאך די גמרא זאגט אין מסכת יומא
וחטאתך תכופר" ,זיינע עבירות געוואלדיגע אוצרות וואס געשעט (פו ,א) אז עס זענען דא ד' חלוקי
ווערן נמחל. אין ָאט די הייליגע טאג פון יום כפרה .יום הקדוש ,יום כיפור ,האט
שטעלט זיך די שאלה :וואס איז הקדוש. אין זיך אזא כח אז אפילו א "לא
דער ביאור הענין אז שבת קודש דער הייליגער 'ישמח משה' תעשה שיש בו כרת" ,ווערט עס
איז מען מוחל אלע עבירות? זי"ע אין פרשת אמור איז אונז מכפר דורך תשובה און יום כיפור.
עס שטייט פונעם הייליגן 'שפת מגלה א גילוי נפלא אויפ'ן פסוק מיר גייען יעצט אריין אין א הייליגן
9 פ+רדס ה+תור+ה
ביאור הענין. לעדות ,ער טאר נישט האבן קיין אמת' זי"ע אין די מאמרים אויף
זאגט דער הייליגער ישמח שום עבירה .ווי אויך איז מובן אז שבת תשובה ,און אין נאך אסאך
משה :אין פסוק שטייט "מערב עד כדי צו ווערן א 'שותף להקב"ה אנדערע ספרים הקדושים ,אז מיר
ערב תשבתו שבתכם" ,יום כיפור 'דארף מען זיין ריין פון עבירות, ווייסן וואס די גמרא זאגט דארט
זאלסטו שובת זיין "שבתכם" ווייל דער אייבערשטער גייט נישט אין מסכת שבת ,אז יעדע פרייטאג
-דיין פריוואטע שבת .פרעגט זיין קיין שותף מיט א בעל עבירה. צונאכטס ווען א איד מאכט קידוש
דער הייליגער ישמח משה ,וואס ממילא זאגט דער שפת אמת, און ער זאגט "ויכולו השמים
איז דער לשון "שבתכם" ,אייער דעריבער האט דער אייבערשטער והארץ וכל צבאם" ,ער זאגט עדות
פריוואטע שבת? בפרט ווען מיר געמאכט אז יעדע שבת זאל מען אויף בריאת שמים וארץ און ער
ווייסן דאך אז שבת קודש איז קבוע מוחל זיין די עבירות פון יעדן גלייבט באמונה שלימה אז דער
וקיימא. אידיש קינד. רבוש"ע האט באשאפן די וועלט,
זאגט דער הייליגער ישמח ווייל ביי קידוש גייט מען זאגן ווערט כביכול אזא נחת רוח ביים
משה ,מיר אלע ווייסן דאך וואס די עדות אויף בריאת שמים וארץ און אייבערשטן ,אז דער רבוש"ע זאגט
גמרא זאגט אין מסכת ביצה (יז ,א) מען גייט ווערן א שותף למעשה אז דו ווערסט א שותף במעשה
און אין ברכות (מט ,א) ,אז דער חילוק בראשית ,און מען קען נישט זאגן בראשית.
צווישן שבת און יום טוב איז אז ביי קיין עדות און מען קען נישט ווערן און ווי דער הייליגער אור
שבת איז עס קבוע וקיימא .שבת א שותף לבריאת שמים וארץ אויב החיים הקדוש איז מסביר ,אז ווען
ווערט אנגערופן "שבת לה'" ,ווייל מען איז פסול לעדות אדער אויב א איד היט שבת און ער מאכט
עס ווענדט זיך נישט צי אידישע מען האט געטון ַאן עבירה ,דארף קידוש און זאגט עדות אויף בריאת
קינדער זענען מקדש דעם שבת מען מאכן זיכער אז דעם מענטש שמים וארץ ,מאכט 'ער' ממש א
צי נישט. זענען נמחל געווארן אלע עבירות. פרישע בריאה' .ער' לייגט אריין
דער הייליגער סידורו של עס ווערט געברענגט אין א פרישע חיות אין די בריאה פאר
שבת איז מאריך אין שורש א' ,און חיד"א ,אז דער הייליגער אור החיים די נעקסטע זעקס טעג .און דער
ער ברענגט דארט אראפ פונעם הק' פלעגט דורך לערנען גאנץ אור החיים הקדוש זאגט ,אז אויב
ספר 'שערי גן עדן' ,אז אום שבת 'הלכות עדות' פאר'ן מאכן קידוש א איד וואלט נישט געהיטן שבת
ווערן אלע עליות העולמות און יעדער פרייטאג צונאכטס ,כדי צו -און מען רעדט יעצט נאך פאר
נאראלע תיקונים פון זיך אליינסָ . זיין 'כשר לעדות' פאר ער מאכט מתן תורה ,אין די צייטן פון די
די עבודה פון א איד איז ער זאל קידוש! אבות הקדושים -אויב עס וואלט
דאווענען ,ער זאל מקדש זיין דעם נישט געווען קיין שמירת שבת
די קדושה פון יום כיפור און אויף די וועלט ,וואלט די בריאה
שבת ,ער זאל מאכן קידוש אויפן
וויין ,עסן די סעודות שבת און טון
איר השפעה אויף משיח נישט געקענט ווייטער אנגיין! ער
אלע מצוות היום ,כדי בשעת די יעצט לאמיר גיין צום יום איז מסביר אז דאס איז דער פשט
אלע זאכן ווערן געטון אין אלע הקדוש. "ש ַבת וַ יִ נָ ַפ ׁש" ,אז דורך שבת,
פון ׁ ָ
עולמות ,זאל ער קענען נשפע יום הקדוש זאגט דער רבוש"ע "וַ יִ נָ ַפ ׁש" ,לייגט מען אריין א נפש
ווערן פון די הארה וואס ווערט "כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אין די בריאה אז זי זאל קענען
אפגעטון אין אלע עולמות. אתכם מכל חטאתיכם" .און ווי אנגיין ווייטער פאר זעקס טעג.
לאמיר דא צוריקגיין צום ענין: מיר האבן שוין אראפגעברענגט די קומט אויס ,אז שבת קודש
שבת קודש איז קבוע וקיימא, גמרא ,אפילו עבירות שיש בהן כרת איז א איד מעיד עדות אויף שמים
עס ווענדט זיך נישט אין קידוש ווערן מכופר און יום הכיפורים ,ווי וארץ ,ער איז מעיד מיט ַאן אמונה
בי"ד און נישט אין קידוש החודש. דער הייליגער רמב"ם ברענגט ובטחון אז דער רבוש"ע איז בורא
וועגן דעם זאגן מיר אין די תפילה אראפ אין הלכות תשובה .דארף ומנהיג לכל הברואים .און דער
"מקדש השבת" בלשון 'נסתר', מען פארשטיין ,וואס איז דער אייבערשטער האט גערוּהט שבת,
ווייל דער אייבערשטער אליין איז ביאור הענין אז מען איז אונז מוחל און דורך דעם ווערן מיר א שותף
מקדש דעם שבת. די אלע עבירות? למעשה בראשית.
אבער ווען עס קומט יום מיר וועלן יעצט זען א שטיקל מיר ווייסן דאך אז ווען עמיצער
טוב ,זאגט מען "מקדש ישראל ישמח משה און פארשטיין דעם זאגט עדות דארף ער זיין כשר
פ+רדס ה+תור+ה 10
זאגט ווייטער דער ישמח משה: דאס מקדש. והזמנים" ,ווייל ימים טובים ווענדן
"שיהיה מעתה יום שכולו שבת", זאגט דער הייליגער ישמח זיך דאך אין קידוש החודש ,ממילא
אז דאס זאל ברענגען משיח. משה ווייטער ,אז עס איז דא נאך א ווענדט עס זיך אין אידישע קינדער,
אין אנדערע ווערטער ,דער שבת וואס ווענדט זיך אין אידישע דעריבער זאגט מען "מקדש
ישמח משה איז אונז דא מגלה א קינדער און מיר זענען מקדש דעם ישראל".
סוד נפלא :אז יום כיפור האט אין שבת -דאס איז יום הקדוש .יום די זעלבע זאך איז מיט יום
זיך א כח צו ברענגען משיח .דער כיפור ווענדט זיך אין בי"ד ווען הקדוש ,וואס ווענדט זיך אויך אין
רבוש"ע בעט זיך ביי אונז" ,איך מען איז מקדש דעם חודש תשרי, "מקדש ישראל ויום הכיפורים" .ווי
בעט ביי אידישע קינדער ,איר דעמאלטס ווערט באשטימט ווען די גמרא דערציילט אין מסכת ראש
זאלט מאכן דעם יום כיפור און יום כיפור וועט אויספאלן .קומט השנה (כה ,א) ,די באקאנטע מעשה
דורך דעם ממשיך זיין און ברענגען אויס ,אז יום כיפור ווענדט זיך אויך מיט רבן גמליאל און רבי יהושע,
משיח!" אין אידישע קינדער. אז זיי האבן געהאט א מחלוקת
זאגט דער הייליגער ישמח ווען יום הקדוש געפאלט ,וויבאלד
אונזער פליכט און משה בזה לשון קדשו" :מערב דאס האט זיך געוואנדן אין דעם
השתוקקות :פועל'ן משיח עד ערב כולם צמים ומתענים ווען מען האט מקדש געווען דעם
דורך תשובה ומבקשים סליחה ומחילה .ואם חודש תשרי יענע יאר .קומט אויס,
יהיה בלי פגימה ,בודאי יבא משיח אז יום הקדוש ווענדט זיך אויך אין
אויב אזוי פארשטייען מיר זייער ויהיה יום שכולו שבת" .אז וויבאלד אונזער פריוואטער קדושה.
גוט פארוואס יום כיפור איז א טאג יום הקדוש ווענדט זיך אין קדושת
פון מחילת עוונות. בי"דן ,מיינט דאס אז מיר האבן צוויי שבתים וואס ווענדט זיך
ווייל אויב דער פשט איז אז דעם כח צו מאכן א קדושת שבת, אין יעדער אידיש קינד
שבת קודש ,וואו מיר ווערן א א בחינה פון "מקדש ישראל" ,אז יעצט לאמיר גיין ווייטער .זאגט
שותף למעשה בראשית פאר די מיר אליין מאכן די קדושה פון יום דער הייליגער ישמח משה ,אז
זעקס טעג פון די וואך ,דארף כיפור. עס זענען דא צוויי שבתים אין די
מען האבן מחילת עוונות כדי צו עס גייט אזוי ווייט ,אז אויב מיר בריאה וואס ווענדן זיך יא אין דעם
קענען באשאפן די וועלט ,כל שכן וועלן מקדש זיין די קדושה פון יום אז אידישע קינדער זאלן זיי מקדש
וכל שכן כדי צו מאכן די בריאה כיפור אין יעדן רגע ווי עס דארף צו זיין .דער ערשטער שבת איז דער
פון "יום שכולו שבת ומנוחה לחיי זיין ,וועלן מיר זוכה זיין ממשיך צו "גרויסער שבת" ,ווי מיר זאגן:
העולמים" ,דארפן מיר אוודאי זיין די קדושה פון "יום שכולו שבת "הרחמן הוא ינחילנו ליום שכולו
האבן מחילת עוונות פאר אזא ומנוחה לחיי העולמים" פון ימות שבת ומנוחה לחיי העולמים" .דאס
טאג .דאס איז כדי מיר זאלן האבן המשיח ,און דורך יום כיפור וועט מיינט ימות המשיח ,וואס ווערט
דעם כח צו ווערן א שותף למעשה מען פועל'ן משיח! אנגערופן "שבת קודש" ,און דאס
בראשית ,און דורך דעם וואס מיר ווענדט זיך אין דעם צי אידישע
ענדיגט דער הייליגער ישמח
אפרעכטן דעם יום כיפור ווי וועלן ּ קינדער טוען תשובה.
משה ,אז דער אייבערשטער
עס דארף צו זיין ,וועלן מיר זוכה
זאגט פאר יעדן אידיש קינד און ווי די גמרא זאגט אין מסכת
זיין צו ברענגען די גאולה.
בעט ביי אים יעדן יום הקדוש: סנהדרין (צח ,א) ,אז רבי יהושע
פארשטייט זיך ,יעדער איינער "צוותה התורה מערב עד ערב, בן לוי האט געפרעגט משיח'ן:
וועט זאגן פאר זיך אליין" :מצד היינו יום הכפורים שהוא מערב "אימת אתי מר?" ,האט ער אים
ּ
גע'פועל'ט ,איך בין מיר איז שוין עד ערב" .בעט דער אייבערשטער, געענטפערט "היום" ,און שפעטער
גרייט ,אבער וואס וועט זיין מיט "תשבתו" ,דהיינו איר זאלט מאכן האט ער אים מסביר געווען" :היום
כלל ישראל? און ווער זאגט אז איך א מנוחה ,איר זאלט אפהיטן דעם -אם בקולו תשמעו" ,אז אויב
וועל זיין אויף אזא מדרגה?" יום כיפור און מאכן א מנוחה .זאגט אידישע קינדער טוען תשובה
דעריבער דארף מען וויסן צוויי דער ישמח משה" :רצונו לומר היינט ,קומט משיח גלייך .זאגט
זאכן :קודם כל ,מ'דארף וויסן אז שתפעלו שיהיה שבתכם דייקא", דער הייליגער ישמח משה ,אז
דער רבוש"ע איז א בוחן כליות מאכט דעם יום כיפור פאר אייער דער שבת קודש פון ימות המשיח
ולב ,און ער זעט צי דו האסט געטון אייגענעם שבת .וועלכער שבת? ווענדט זיך אין אונז ,און מיר זענען
11 פ+רדס ה+תור+ה
ממילא דארפן מיר טון אונזער לעכטיג ביי דיר :דיין לערנען ,דיין דיין חלק.
חלק ,מיר דארפן משתוקק זיין דאווענען ,דיין שבת קודש ,די און אויב דו האסט געטון דיין
און מגלה דעת זיין אז מיר ווילן פרנסה ,דאס געזונט און די נחת; חלק ,איז דא א שטיקל פון הייליגן
אפרעכטן א יום כיפור ווי דער ּ אלעס וועט ווערן לעכטיג ווייל דו 'מאור עינים' זי"ע אין פרשת
האסט געטון דיין חלק. בראשית וואס זאגט ,אז ווען א איד
הייליגער ישמח משה האט מגלה
עס איז ידוע וואס דער הייליגער פירט זיך אויף ווי עס דארף צו זיין
געווען -א יום כיפור וואס זאל
'חובת הלבבות' אין שער חשבון און ער האט משלים געווען זיין
ברענגען משיח. חלק אין משיח און אין בנין בית
נארהנפש זאגט :א מענטש איז ָ
און אז מיר וועלן משתוקק מחויב צו טון וויפיל ער קען ,אבער המקדש ,זאגט דער הייליגער מאור
זיין און דאווענען דערפאר ,וועט ווען דו טוסט וויפיל דו קענסט, עינים ַאן הבטחה אז עס ווערט ביי
"מחשבה טובה הקדוש ברוך הוא זאלסטו משתוקק זיין צו מער אים אין זיין לעבן א בחינה פון
מצרפה למעשה" ,און מיר זאלן וויפיל דו קענסט און מתפלל זיין "מעין דלעתיד לבוא".
זוכה זיין צו די גאולה הכללית און דערויף .און אויב דו וועסט טון דעם ער זאגט דארט אז "מבטלין
מאקסימום וואס דו קענסט ,און דו ממנו עול מלכות ועול דרך ארץ",
די גאולה הפרטית ,א גמר חתימה
וועסט משתוקק זיין און דאווענען עס ווערט ממש א בחינה פון
טובה ,און א גוט געבענטשט יאר פאר מער וויפיל דו קענסט ,וועט 'בזעיר אנפין' א משיח'דיגע לעבן
בספרן של צדיקים ,און מיר זאלן דער רבוש"ע עפענען אלע טויערן און א בית המקדש'דיגע לעבן אין
שוין זוכה זיין צו הערן דעם שופר אז דו זאלסט גיין מדרגות מעלה דיין פריוואטן לעבן .דאס טייטש,
של משיח במהרה בימינו ,אמן. מעלה. אז פלוצלינג וועט אלעס ווערן
כל נדרי
די געוואלדיגע כח וואס מיר שפירן ,און דער 'אור גדול'
וואס קומט אראפ אום ליל יום הקדוש
פשוט'סטער איד ווערט נתעורר! א כלי וואו ער זאל קענען נתקבל די ווערטער פון די צדיקים
דער הייליגער 'חתם סופר' זי"ע ווערן. אויף וואס עס געשען בכניסת
אין זיינע דרשות רעדט עטליכע ער זאגט אז דער אור קומט ליל יום הקדוש
מאל וועגן דעם (דרשות ליו"כ דף ל"ג אראפ אויף דער וועלט און ס'איז
און ל"ה' ,תורת משה' פ' אחרי) .ער זאגט א זיך מתלבש אין די טרערן וואס דער הייליגער רבי ר' פנחס
מורא'דיגע בחינה. אידישע קינדער פארגיסן ווען עס קאריצער זי"ע אין 'אמרי פנחס'
מיר ווייסן אז אין פסוק שטייט קומט אריין דער הייליגער טאג יום (שער יום הכיפורים ,אות תקל"ז) זאגט ,אז
"כי ַב ּיוֹ ם ַהזֶ ּה יְ כַ ּ ֵפר ֲעלֵ יכֶ ם
(ויקרא טז ,ל) ִּ הקדוש .וואס דאס ברענגט אראפ פאר כל נדרי קומט אראפ ַאן "אור ַ
אתיכֶ ם" - לְ ַט ֵהר ֶא ְתכֶ ם ִמ ּכֹל ַח ּטֹ ֵ א שפע רוחני וגשמי שאין לתאר. גדול מלמעלה" ,עס קומט אראפ א
דער אייבערשטער קומט יעצט דער הייליגער 'זרע קודש' זי"ע מורא'דיגע לעכטיגקייט פון אויבן.
יום הקדוש און איז מכפר אונזערע שרייבט" :רואים בחוש שקודם דער אור גדול געפינט זיך אין די
אלע עבירות .דער פסוק ענדיגט כניסת ליל יום הכפורים נופל עולמות עליונים ,אבער דארטן איז
צו" :לִ ְפנֵ י ה' ִּת ְט ָהרוּ" -מיר שטייען אימה ופחד אפילו על הפחות נישטא א 'כלי' וואס זאל קענען
פארן אייבערשטן .די לשון פונעם ַ שבישראל" .ליל יום הקדוש קומט מקבל זיין דעם אור .דער אור גייט
הייליגן חתם סופר איז" :יום אראפ אזא מין אור ,אז אפילו דער ארום אין אלע עולמות און זוכט
פ+רדס ה+תור+ה 12
א באווייז אז איך שפיר יא! עס איז ענטפערט די גמרא אז איין טאג הקדוש ,בא יבא אבינו מלכנו יתברך
א באווייז אז מיין נשמה שפירט האט דער ס"מ נישט קיין שליטה, שמו להיכל בית מקדש מעט" .דער
יא א רוחניות'דיגע הרגש פון און דאס איז יום הקדוש. רבוש"ע ,כביכול ,קומט אריין צו
קדושה ,והא ראיה -זעסט דאך זאגט דער הייליגער בעל שם אונז אין בית המדרש.
איך שפיר יעצט א געוואלדיגע פאר עס קומט הקדוש ,אז א מינוט ַ דער הייליגער חתם סופר
יראה .קומט אויס אז די ווערטער אריין יום הקדוש ווערט דער ס"מ זאגט דארט פייערדיגע לשונות
פונעם בעל שם הקדוש ,אויסער אינגאנצן צוגעקאכט .ער טראכט: און פרעגט :ווי אזוי גייען מיר
דעם געוואלדיגן גילוי פון וואס עס וואס וועט דא זיין? עס קומט יום אויסקוקן? ווי אזוי גייען מיר זיך
טוט זיך ָא ּפ אין יענע צייט ,זענען א הקדוש און זיי גייען ווערן ריין! באווייזן פארן הייליגן באשעפער?
געוואלדיגע התחזקות. ער קען דעמאלטס נישט שולט ענטפערט דער הייליגער חתם
אבער מען דארף וויסן ,אז זיין און גארנישט טון .ממילא, סופר ,אז היות דער רבוש"ע איז
בשעת מען גייט אריין אין אזעלכע דרייט דער ס"מ א 'רעדל' ...און ער א 'רב חסד' ,שיקט ער ביי כניסת
הייליגע מינוט'ן און מען גייט אריין פרובירט מיט זיין גאנצן כח צו טון ליל יום הקדוש ַאן 'התעוררות
אין יום הקדוש ,דארף מען וויסן אז עפעס צו מבלבל זיין דעם מענטש. מלעילא' .די לשון פונעם חתם
קא ּפ.
דער יצר הרע דרייט א ָ זאגט דער בעל שם הקדוש, סופר איז" :הקדוש ברוך הוא
אז די נשמות פון אידישע קינדער שולח עזרו מקודש בזו הרגע".
דער 'בית אברהם' :די סכנה שפירן דאס ,ווי דער ס"מ וויל דער אייבערשטער העלפט אונז
פון מרה שחורה און די מקטרג זיין און אנדרייען א רעדל. תשובה צו טון פאר יום הקדוש,
עבודה פון תשובה בשמחה דעריבער ווערן די אידישע נשמות כדי ווען דער טאג קומט אריין
בעצם שטעלט זיך דא א שאלה: פארציטערט ,און עס פאלט א זאלן מיר שוין זיין ריין.
דער בעל שם הקדוש זאגט אז בכיה און ַאן התעוררות ,כדי מען דאס זענען די געוואלדיגע
דער יצר הרע דרייט א רעדל. זאל חלילה נישט אריינפאלן אין די מינוט'ן און די הרגשים וואס כלל
אבער וועלכער איד וויל דען ווערן נעץ פונעם יצר הרע. ישראל שפירט ווען יום הקדוש
איבערגערעדט צום יצר הרע ווען בעצם ,אז מען טראכט אריין קומט אריין.
עס קומט אריין יום הקדוש? פאלט גאר געוואלדיגע אין דעם ,ליגן דא ָ
דען איין ביי א מענטש אין קאפ סודות .א מענטש טראכט ָאפט די התעוררות פונעם הייליגן
דעמאלטס אפילו א מחשבה דקה דורכ'ן יאר :בין איך יא חשוב אין בעל שם הקדוש :דער קאמף
פון א חטא? הימל? בין איך נישט חשוב? אסאך פונעם יצר הרע פאר יום
עס איז דא א שמועס פונעם מאל טראכט א מענטש ביי זיך: כיפור
הייליגן 'בית אברהם' זי"ע (ערב איך פרוביר צו האבן א הרגש ביים
דאווענען ,א הרגש פון קדושת מיר וועלן דא אביסל ארומרעדן
יום כיפור שנת תרצ"א) ,וואו ער האט
שבת ,א תענוג אין א מצוה ,אבער גאר גרויסע דברים נפלאים וואס
געגעבן א פייערדיגע שמועס.
(וכידוע האט זיך דער הייליגער בעלזער רב זי"ע עס גייט נישט .דאס קלאפט א טוט זיך אפ בכניסת ליל יום
אויסגעדריקט אויפ'ן בית אברהם אז "ער איז מענטש מורא'דיג אפ ,ווייל ער הקדוש ,וואס אונזערע הייליגע
געווען א שטיק פייער" -און ווי באקאנט האט שפירט אז זיין נשמה איז נישט צדיקים האבן מגלה געווען.
זיך דער בעלזער רב נישט געווארפן מיט קיין ריין. קודם כל ,דער הייליגער
טיטלען). בעל שם הקדוש זי"ע (עס ווערט
אבער ווען עס קומט ערב יום
האט דער הייליגער בית אברהם הקדוש און יעדער איד כאפט א אראפגעברענגט אין 'כתר שם טוב') האט
דעמאלטס געזאגט א פייערדיגע ציטער און א יראה ,האט אונז דער געזאגט א מורא'דיגע גילוי וואס
שמועס ,און מיר וועלן נאכזאגן זיין בעל שם הקדוש מגלה געווען טוט זיך אפ ביי כניסת ליל יום
לשון .ער האט נאכגעזאגט פונעם אז דאס איז ווייל אונזער נשמה הקדוש.
הייליגן קאברינער זי"ע: שפירט אז דער יצר הרע וויל מיר אלע ווייסן אז די גמרא
"ערב יום כיפור לעת ערב אונז פארדרייען .אין יענע רגעים זאגט אין מסכת יומא (כ ,א) אז
מתרבה המרה שחורה והבכיות". ווען מיר שפירן די יראה ,דארף 'השטן' איז בגימטריא שס"ד (.)364
דאס טייטש ,דער הייליגער א מענטש אויפלייכטן און ווערן פרעגט די גמרא :עס זענען דאך
קאברינער זאגט אז מענטשן ווערן מורא'דיג בשמחה ,ווייל דאס איז דא שס"ה ( )365טעג אין יאר?
13 פ+רדס ה+תור+ה
"וידוי" איז אויך א חלק פון תשובה 'שערי תשובה' לרבינו יונה ,פונעם נתעורר לתשובה וליראה ,אבער
-ובפרט יום הקדוש איז דא ַאן הייליגן רמ"ק ,און פונעם הייליגן מען דארף זיך מורא'דיג היטן ,ווייל
עקסטערע מצות וידוי -אבער די של"ה הקדוש ,אז תשובה איז א דער ס"מ ּפ ַאקט אריין אין די בכיה
עיקר נקודה פון תשובה איז קבלה מצות עשה (זע אריכות איבער דעם אין פון ערב יום כיפור -ווען מען גייט
אויף ווייטער .און די קבלה להבא מאמר 'תשובה') .ובפרט תשובה אין יום אריין צו כל נדרי -א באהאלטענע
דארף מען טון מיט א שמחה. כיפור איז א מצות עשה ,און מיר מרה שחורה ח"ו.
ווייסן דאך אז א מצות עשה דארף ער זאגט ווייטער :דער יצר
תשובה אלס א געוואלדיגע מען טון בשמחה .פונקט ווי א כזית הרע האט א שליטה שס"ד טעג פון
רפואה און דאס צוריקנעמען מצה ,די ד' כוסות ,די הגדה ,און דעם יאר ,חוץ יום כיפור .ווען עס קומט
די פארלוירענע שפע הלל ביים סדר נאכט וואס מ'זאגט ָאן דער הייליגער טאג ,פארגינט
בשמחה ,אזוי אויך דארף מען טון ער נישט די אידישע קינדער,
בס"ד וועלן מיר דא צוצייכענען תשובה בשמחה און מ'דארף מאכן דעריבער ווארפט ער אריין א
עטליכע מחשבות וואס וועלן געבן א סעודה. "דודיא מרה שחורה" -דאס מיינט
דעם מענטש דער כח צו טוען א קעסטל מרה שחורה -און ער
אבער היות מיר קענען דאך
תשובה מיט א שמחה. לאזט זיי איבער דערמיט ,כדי
נישט מאכן קיין סעודה אום יום
די כלל גדול ביי עבודת השם הקדוש ווייל מ'דארף דאך פאסטן, מפריע צו זיין די גאנצע עבודת
שטייט שוין אין אור החיים הק' ממילא איז דא א מצוה צו עסן יום הקדוש .ווער עס איז א שוטה,
אז טאמער מען מאכט די זאך ערב יום כיפור ,כדי משלים צו זיין שטארקט זיך נישט דערויף ,און
געשמאק פאר די 'נפש הגשמי', די סעודה מיט דער 'שמחה' אויפ'ן דעם גאנצן יום הקדוש ליגט ער
דעמאלטס גייט די 'נשמה' תענית וואס מ'גייט פאסטן מארגן. אין א מרה שחורה רח"ל.
אויך מיט .ממילא וועלן מיר דא א צווייטע מאל ערב יום הקדוש אבער דער חכם איז בשמחה,
אויסרעכענען אפאר מהלכים האט דער הייליגער בית אברהם ווייל דער עיקר תשובה דארף זיין
וואס וועט מאכן די נפש הגשמי נאר מיט געזאגט ,אז תשובה איז ָ מיט שמחה .מיט שמחה וועט ער
געשמאק צו תשובה טוען: שמחה .מרירות -ווען א מענטש קענען איבערקערן די אותיות פון
א .וויבאלד אלע צער ,צרות און האט א פארביטערט הארץ -דאס 'כרת' צו די אותיות פון 'כתר' .דאס
יסורים קומען פון עבירות -קומט איז בלויז אן עצה אים צוצוברענגען איז דער פשט פון "וְ גִ יל ּו ִ ּב ְר ָע ָדה"
אויס אז תשובה מיינט אז דער צו תשובה ,אבער נאכדעם דארף (תהלים ב ,יא) .מען דארף דינען דעם
אייבערשטער איז מוחל א חוב פון די תשובה אליין זיין בשמחה .דאס אייבערשטן מיט שמחה און מיט
צען מיליאן דאלאר! זענען בערך די הייליגע פייערדיגע יראה ,אבער אין פסוק שטייט
ב .ווי אויך איז מבואר אין ווערטער וואס דער הייליגער בית קודם 'גילו' -ד.מ .שמחה -און
די ספרים הקדושים ,אז כל זמן אברהם האט אונז איבערגעלאזט. ערשט נאכדעם 'רעדה'.
א מענטש טוט נישט תשובה, ממילא דארף מען וויסן ,אז ווען דער טעם פון די סעודה ערב
גייען חלילה אלע שפע פון זיינע עס קומט אריין אזא הייליגע טאג,
מצוות צו די סט"א .קומט אויס
יום כיפור אלס שמחה של
קומט אוודאי די יראה פון אויבן.
אז תשובה מיינט אז דער רבוש"ע ווי מיר האבן געזאגט בשם דעם
מצוה
זאגט אז מ'ברענגט צוריק אלע הייליגן רבי ר' פנחס קאריצער זי"ע, האט דער הייליגער בית אברהם
ניצוצות און די גאנצע שפע וואס אז די טרערן וואס מ'פארגיסט ממשיך געווען :וועגן דעם זאגט די
די סטרא אחרא האט פארכאפט, פארן אור גדול יעצט זענען א 'כלי' ַ גמרא (ברכות ח ,ב)" ,כל האוכל ושותה
און יעצט ברענגט מען צוריק די פון יום כיפור ,און אוודאי דארף בתשיעי מעלה עליו הכתוב כאילו
שפע .מ'ברענגט צוריק די שפע מען תשובה טון. התענה תשיעי ועשירי" -אז ווען
פון געזונט ,פרנסה ,נחת פון די אבער ווי מיר האבן שוין איינער מאכט א סעודה ערב יום
קינדער ,שלום בית ,וכו' וכו'. געשמועסט אין די אנדערע כיפור ,ווערט עס אים גערעכנט
ג .ווי אויך ,איידער דער מאמרים ,איז דער עיקר תשובה כאילו ער האט געפאסט צוויי טעג.
מענטש טוט תשובה זענען איז דער חלק פון "קבלה להבא" - וואס איז דער ביאור פון דעם?
אלע געשמאקייטן פון רוחניות דאס איז די הויפט פונקט" .חרטה" זאגט דער הייליגער בית
פארמאכט ,ווייל די סט"א האט איז אויך א חלק פון תשובה ,און אברהם דעם יסוד וואס שטייט אין
פ+רדס ה+תור+ה 14
עס איז אזוי געשמאק ,אזוי זיס און נאר א 'מעין' פון
אבער דאס איז ָ דאס גע'גנב'עט .אבער ווען מען
לעכטיג" .קחו עמכם דברים ושובו וואס די עבירה ח"ו טוט .בעיקר טוט תשובה ,קומט צוריק די
אל ה'" -מ'רעדט צום אייבערשטן שפירט מען ערשט אויף יענער שפע פון א תענוג אין א 'נשמת
און מ'ווערט אויסגעוואשן! וועלט די אלע צעבראכענע איברים שבת קודש' ,מ'ברענגט צוריק
תשובה איז דאך אזא וואס די עבירה האט ל"ע גורם די התמדה פון לערנען שעות
דער זאך. געוואלדיגע געווען -אויב מ'טוט נישט קיין רצופות מיט א געשמאק יעדן טאג,
אייבערשטער מעקט אויס די תשובה ח"ו. און די שפע פון אויפשטיין שבת
חובות! ער ברענגט צוריק אלע צומאל האט מען א זכיה אז פון פארטאגס צו לערנען עטליכע
מיליאנען און די גאנצע שפע וואס הימל וועקט מען אים אויף און שעה פארן דאווענען מיט א חיות.
די סטרא אחרא האט גע'גנב'עט! מ'ווייזט אים אז זאכן זענען נישט די גאנצע גע'גנב'עטע שפע -
און ער היילט אויס אלע אברים! בסדר אין זיין סדר היום ,אין זיין די מיליאנען וואס די סטרא אחרא
א איד האט געטון עבירות -לשון חיי יום יום ,און ממילא וועקט ער האט בארויבט -דאס ברענגט
הרע ,רכילות ,וכדומה -ער איז זיך אויף לתשובה ווייל ער זעט מען יעצט צוריק! דאס איז די
אראפגעפאלן פון א שפיץ בארג אז דאס גייט נישט און יענץ גייט געוואלדיגע מעלה פון תשובה ,און
און האט זיך צעבראכן נעבעך נישט .ער דארף א ישועה אין איין דעריבער דארף מען עס טון מיט
אלע אברים .דער רבוש"ע היילט ענין אדער אין א צווייטן ענין ,און שמחה און ח"ו נישט מיט קיין מרה
אים יעצט אויס ,ער מאכט ַאן ער פאנגט זיך ָאן צו כאפן אז ער שחורה.
אפעראציע אום יום כיפור ,אבער דארף תשובה טון .אבער דער
ד .ווי אויך דארף מען צו וויסן,
עס איז ָאן יסורים! עיקר וואס ַאן עבירה טוט זעט
אז תשובה איז א 'רפואה' .דער
מען אין די 'עולמות עליונים'.
עס איז אזוי געוואלדיג! נאך הונדערט און צוואנציג יאר עצם חטא ,ווי דער הייליגער רבי ר'
צום מ'זינגט מ'דאווענט, זעט מען וואס ַאן עבירה האט מענדלע פון וויטעבסק זי"ע זאגט,
אייבערשטן .ווי דער הייליגער אנגעמאכט. איז אזוי ווי א מענטש וואס איז
רבי דוד לייקעס זי"ע האט געזאגט אראפגעפאלן פון א בארג אין א
ווען א מענטש טוט תשובה,
ווען ער האט געהערט דעם טאל אריין און האט זיך צעבראכן
קומט צו גיין דער בעסטער
'זאסלאווער חז'ן' זינגען דעם וידוי: אלע אברים; דאס איז די עבירה
דאקטער ,דער רופא נאמן " -כי קל
"רבוש"ע ,ווען נישט די אידישע אליין .די עונשים ,זאגט ער ,זענען
מלך רופא נאמן ורחמן אתה".
חטאים ,פון וואו וואלסטו געהאט די 'אפעראציע' .לויט'ן הייליגן רבי
אזא שיינעם 'סלח לנו'? פון וואו ער איז א רופא נאמן, - ר' מענדלע זענען די עונשים א
וואלסטו געהאט אזא שיינעם 'על ער נעמט נישט קיין - ׁ ְ'ש ּפיל' קעגן דעם חורבן וואס די
חטא'?"... געלט, עבירה אליין טוט צום מענטש.
דערפאר ,אין די הייליגע מינוט'ן ער איז דער גרעסטער - טאקע דא אויף דער וועלט,
פון כניסת ליל יום הקדוש ,ווען מיר מומחה. בעולם הזה ,קען מען נישט
קומען יעצט טון תשובה ,לאמיר ער מאכט די בעסטע - אינגאנצן שפירן וואס אן עבירה
זיך נישט לאזן פארדרייען פונעם אפעראציע, נארמאכט אלץ ָאן .מ'שפירט ָ
יצר הרע מיט זיין מרה שחורה און די אפעראציע טוט - אביסל -מ'פארלירט דעם תענוג
ח"ו .לאמיר עס טון בשמחה ,מיט נישט וויי .מ'איז אין בית המדרש, אינעם דאווענען ,אינעם לערנען,
זיסקייט און מיט לעכטיגקייט. איינגעהילט אין טלית און קיטל, און אינעם שבת קודש.
15 פ+רדס ה+תור+ה
תפילת נעילה
א גרויסע גאסט ' -אברהם אבינו' איז דא!
גילוי פון די פינף חלקי מענטש אליין ווייסט דאך וואס ער די גרויסקייט פון תפילת
הנשמה און די העכסטע האט שוין אפגעטון אין זיין לעבן, נעילה און די ריינקייט פון א
בחינה פון 'יחידה' און ווער ווייסט וואס ער האט אידישע נשמה
געטון אין פריערדיגע גלגולים?
דער הייליגער אר"י הק' איז דער תירוץ אויף דעם איז ,די מיר ווייסן אז א אידיש קינד
מגלה ,אז יעדן טאד אינדערפרי אלע עבירות און די אלע מידות האט א נשמה ,און די נשמה איז
ביי "אלוקי נשמה" זאגן מיר אז רעות זענען בלויז "מחוצה לאדם" לויטער און ריין .נאך א זאך ווייסן
מיר האבן 5חלקי נשמה וואס -פונדרויסן פונעם מענטש .דאס מיר ,אז דער אייבערשטער האט
איז לויטער און ריין ,און דאס איז טייטש ,די נשמה אליין איז ריין. אראפגעשיקט די נשמה אויף דער
מרומז אין די 5ווערטער "טהורה, און דאס זאגן מיר יעדן אינדערפרי. נאר כדי מען זאל וועלט ,נישט ָ
"בראתה"" ,יצרתה"" ,נפחתה", מיר זענען מגלה פארן מענטש זיכער מאכן אז די נשמה בלייבט
"נשמה" ,וואס דאס זענען מרמז יעדן אינדערפרי :פאנג ָאן דיין טאג נאר מען זאל אויך בויען אויף רייןָ ,
אויף די 5חלקי הנשמה" ,נפש", מיט א ברען ,מיט א פייער ,מיט א דער נשמה .אבער מיר ווייסן אז די
"רוח"" ,נשמה"" ,חיה"" ,יחידה". קאך! דיין לערנען זאל זיין מיט א נשמה איז מלובש אין א גוף ,און
קומט דער הייליגער אריז"ל און פייער ,דיין דאווענען זאל זיין מיט עס איז דא דער יצר הרע וחילותיו
איז אונז מגלה ,אז די 5תפילות פון א פייער ,דיין מצוה זאל זיין מיט א וואס זיי פרובירן צו כובש זיין די
יום הקדוש זענען מרמז אויף די 5 פייער ,אלעס זאל זיין מיט אן אש חלקי הגוף און די חלקי הנפש.
חלקי הנשמה: קודש. און אפילו צומאל ווען א מענטש
מיר האבן געדאווענט פינף איי ,דער מענטש זאגט" ,איך בין האט לשעבר עובר געווען עבירות
תפילות ,און ביי יעדע תפילה דאך פארשמירט"? ח"ו און ער איז געווען פארזונקען
ווערט נתגלה נאך א חלק פון דער נאר איז דער תירוץ ,דו ביסט ָ אין מדות רעות רח"ל ,דארף מען
נשמה .און יעצט האלטן מיר ביי פארשמירט פון "אינדרויסן". דאך וויסן ווער עס איז געווען דער
תפילת נעילה ,וואו עס ווערט אזוי ווי דער הייליגער אלשיך "מרא קמא"? א מענטש דארף זיך
נתגלה די "יחידה" שבנשמה ,דער הקדוש זאגט אויפ'ן פסוק אין שיר פרעגן :ווער איז דא געווען ערשט?
העכסטער חלק. "אל ִּת ְרא ּונִ י ׁ ֶש ֲאנִ יהשירים (א ,ו)ַ : נאך א קשיא דארף א מענטש
אזוי ווי דער הייליגער 'פני ׁ ְש ַח ְרח ֶֹרת ׁ ֶש ׁ ּ ְשזָ ַפ ְתנִ י ַה ׁ ּ ָש ֶמ ׁש" ,און זיך פרעגן :ווער און וואס איז מיין
יהושע' זי"ע זאגט אין מסכת דער הייליגער אלשיך הקדוש איז שורש?
ברכות (דף י') ,אז ווען דוד המלך "כ ָא ֳהלֵ י ֵק ָדר", מאריך אז פונקט ווי ְּ
די געצעלטן אין די מדבריות וואס דער תירוץ אויף דעם איז דאס
האט געדאווענט און געזאגט
ווערן שמוציג ,אבער נאכדעם וואס מיר זאגן יעדן אינדערפרי:
פינף מאל ָ ּ
"ב ְרכִ י נַ ְפ ׁ ִשי" קעגן די
וואשט מען עס אפ. "אלקי נשמה שנתת בי טהורה
פינף חלקי הנשמה ,זאגט דער פני
היא" .דער רבוש"ע האט דיר
יהושע אז די "יחידה" וועט נתגלה די זעלבע זאך איז אויך ביי א
געגעבן א נשמה וואס איז ריין.
ווערן לימות המשיח .יעדע יום איד :א אידישע נשמה קען נאר
כיפור איז א צייט וואס עס ווערן ווערן שמוציג און פארשמירט פון פארשטייט זיך ,יעדער איינער
נתגלה אלע פינף חלקי הנשמה ,און אינדרויסן ,אבער נאכדעם וואס וועט פרעגן א קשיא :וואס מיינט
דער פינפטער חלק ווערט נתגלה מען וואשט עס אפ ,איז זי לויטער עס איז ריין?
יעצט ביי דער תפילה פון נעילה. און ריין. "לב יודע מרת נפשו" ,דער
פ+רדס ה+תור+ה 16
געשען דעם יאר יום כיפור. יחידה שבנשמה. די כח הנורא פון יום הקדוש
ער פארציילט דארט אזוי :אין
דער כח נפלא פון תפילת דער הייליגער מיטעלער רבי
'חברון' זענען געווען גאר גאר
נעילה פון ליובאוויטש זי"ע ,אין זיין ספר
גרויסע לייט .ער זאגט זיי זענען
'עטרת ראש' אויף יום כיפור (דף
חסידי עליון ,אבער זיי האבן נאכדעם זאגט ער א צווייטע כ"ז עמוד א') ,איז מסביר דארט אז
נעבעך נישט געהאט קיין מנין זאך :ווען עס קומט נעילה" ,וישוב מיר טרעפן א מורא'דיגע זאך:
דורכאויס די וואך .שבת און יום אל ה' באמת באותה שעה דוקא, יום הקדוש ,אפילו מענטשן וואס
טוב פלעגן אריינקומען מענטשן שהוא בגמר חתימה דנעילה זענען נעבעך נישט געקומען אין
פון די ארומיגע דערפלעך און כידוע" .ביי נעילה ווערט דעמאלט ביהמ"ד א גאנץ יאר און האלטן זיך
מען פלעגט משלים זיין דעם מנין, נתגלה דער פינפטער חלק פון ווייט פון אידישקייט ,קומען יום
בפרט ראש השנה און יום הקדוש, דער נשמה ,די יחידה ,וואס דאס הקדוש אריין אין ביהמ"ד.
וואס דעמאלט קומט יעדער אריין איז די בחינה פון ימות המשיח ,און ער איז מסביר אז דאס איז ווייל
משלים צו זיין דעם מנין. דעמאלט וויינט מען גאר שטארק. יום כיפור איז ַאן "עלמא דחירות",
איין יאר ,זאגט ער ,איז געקומען און מען זעט עס טאקע בחוש אין עס איז א בחינה פון יובל און א
ערב יום כיפור ,און פלוצלינג זעען ביהמ"ד. בחינה פון ימות המשיח ,וואס
זיי אז עס ווערט שוין לעת ערב און די עדות וואס דער מיטעלער דעמאלט שטייט" :ובאו האובדים
זיי האבן בלויז ניין מענטשן .זיי רבי האט געזאגט זעט מען יאר- בארץ אשור והנדחים בארץ
האבן אויסגעפונען אז די מענטשן איין יאר-אויס אין ביהמ"ד; ווען מצרים והשתחוו לה' בהר הקודש
פון די ארומיגע דערפלעך קומען עס קומט צו נעילה ,איז דער בירושלים".
נישט ,ווייל זיי זענען געגאנגען גאנצער ביהמ"ד א קאך ,אלע ער איז מסביר אז עס זענען
פראווען דעם יום הקדוש אין זענען צדיקים ,און אלעס קאכט ווי דא נשמות וואס זענען בחינות
ירושלים .זיי זענען געווען אין א א פייער. פון 'אובדים' און עס זענען דא
מורא'דיגן בצער גדול און האבן
בחינות פון 'נדחים' ,נשמות וואס
גאר שטארק געוויינט. די מורא'דיגע מעשה פון גאר ווייט ,אבער זיי גאר ָ זענען ָ
ער זאגט ווייטער" ,השמש כבר אברהם אבינו אין חברון און קומען 'והשתחוו לה' בהר הקדש
נט"ה ,עס האט שוין אנגעהויבן צו דער סוד פון בך חותמין בירושלים' .ווען פאסירט דאס?
ווערן ממש די צייט פון כל נדרי, ווען משיח וועט קומען.
ווען פלוצלינג האבן זיי געזען ַאן בעזרת השם ,גייען מיר יעצט
זען נאך א מורא'דיגע זאך וואס זאגט דער הייליגער מיטעלער
"איש זקן בא מרחוק" .זיי האבן זיך רבי :יום כיפור איז א צייט פון יובל,
מורא'דיג געפרייט ,און ווען ער איז געשעט ביי דער תפילה פון נעילה.
און דעמאלט ווערט נתגלה אויף
אנגעקומען האבן זיי אים שנעל דער הייליגער 'תפארת שלמה' דער וועלט אזא לעכטיגקייט אז
אנגעגרייט א סעודה המפסקת. זי"ע אין פרשת לך לך ברענגט די אלע נשמות קומען אויך אריין
אבער דער עלטערער איד האט פונעם ספר 'עמק המלך' ,פון אין ביהמ"ד .און ער זאגט אז דאס
זיי געבענטשט און געזאגט אז ער די גדולי המקובלים .אין זיין איז בפרט ביי נעילה .ביי נעילה,
האט שוין געגעסן אויפ'ן וועג .דער ספר עמק המלך (הקדמה ג' פרק ה'), זאגט ער ,אפילו די מענטשן -און
זקן האט מצטרף געווען צו אלע פארציילט ער א מעשה נורא וואס זיין לשון איז" :הגם הקל שבקלים
תפילות ,און א גאנצן יום הקדוש האט פאסירט אין דער שטאט שנקרא עובד ונדח ,שאיבד עצמו
האט מען אים מורא'דיג מכבד חברון .און נאכדעם וועט מען זען בפריקת עול לגמרי ונדחה בכל
געווען. ווי דער הייליגער תפארת שלמה עבירות החמורות שבעולם" -
מוצאי יום הקדוש האט זיך טייטשט עס אריין ,אז יעדעס יאר זאגט ער ,די ערשטע זאך איז" :גם
אנגעהויבן א געפעכט צווישן זיי, יום הקדוש ביי נעילה זענען מיר הוא בכה יבכה במר נפשו ביום
ווער עס זאל זוכה זיין צו האבן אויך זוכה דערצו. כיפור" .ער וויינט מורא'דיג יום
דעם גאסט ,דעם זקן וואס האט וזל"ק" :אודיע לכם בני אלקים כיפור .ווי דער מיטעלער רבי האט
מצטרף געווען צום מנין .האבן זיי חיים אשר נעשה בחברון דבר מסביר געווען ,איז דאס ווייל עס
מחליט געווען צו מאכן א גורל ,און פלא ביום הכפורים" .איך גיי אייך איז א בחינה פון יובל ,א בחינה פון
דער גורל איז אויסגעפאלן אויפ'ן פארציילן א מעשה פלא וואס איז משיח ,און עס ווערט נתגלה די
17 פ+רדס ה+תור+ה
די אבות הקדושים ביי די תקיעות. אבינו און דאווענט מיט אונז .זאגט חזן .דער חזן ,דער בעל תפילה
יעצט זאגט אונז דער תפארת דער הייליגער תפארת שלמה ,אז פון חברון ,איז געווען ַאן איש
שלמה ,אז אברהם אבינו במיוחד ער בלייבט ביז תפילת נעילה ,ווייל נאר ער נאר דאסָ , חסיד ,און נישט ָ
איז דא מיט אונז ביז די חתימה ,און אברהם אבינו וויל מאכן זיכער אז פלעגט ביינאכט זען חזיונות און
דאס איז מרומז אין "והיה ברכה". אלע תפילות גייען ארויף און ווערן נבואות אין זיינע חלומות .דער
דאס מיינט אז כאטש אלע אבות גוט פארשלאסן ,כדי דער סטרא חזן האט געבעטן דעם עלטערן
הקדושים זענען דא מיט אונז ,ווי אחרא זאל גארנישט צונעמען איד ער זאל קומען מיט אים ,און
די צדיקים האבן מעיד געווען ,איז פונעם שפע. נארזיי זענען געגאנגען אהיים .ווי ָ
אבער "בך חותמין" -אברהם אבינו זאגט דער הייליגער תפארת ער קומט ָאן צום טיר ,דרייט ער
איז דא במיוחד. שלמה ,דאס איז דער פשט אין זיך אויס צו מכבד זיין דעם זקן ער
וואס מיינט דאס אז אברהם רש"י וואס זאגט "בך חותמין" - זאל אריינגיין ,און פלוצלינג ואיננו!
אבינו איז במיוחד דא? לכאורה, אז דער אייבערשטער זאגט פאר ופרח לו איש האמת ,ער זעט אים
אלע פון די הייליגע אבות זענען אברהם אבינו "והיה ברכה" ,דו מער נישט.
דא אין די הייליגע טעג -וואו עס וועסט זיין א ברכה און מיט דיר מען האט אים אנגעהויבן
שטייט פון 'חתם סופר'' ,בית אהרן', וועט מען חותם זיין( .הגם אין די ערשטע זוכן איבעראל ,אבער מען האט
'ישמח משה' ועוד? ברכה דערמאנט מען אלע דריי אבות ,איז אבער אים נישט געטראפן .די אלע
די חתימת הברכה נאר מיט "מגן אברהם"). געהויבענע אידן דארט זענען
נאר ,דער ביאור הענין געפינען ָ
מיר אין זוהר הקדוש ביי די רש"י קומט דא מרמז זיין אויף געווען מורא'דיג צעבראכן .זיי
אושפיזין אז יעדן טאג קומט אן תפילת נעילה פון יום הקדוש ,אז האבן געטראכט אז מסתמא וויל
אנדערער אושפיזא ,אבער אברהם יעדעס יאר קומט אברהם אבינו ער נישט נהנה זיין פון זיי ,אדער
אבינו קומט יעדן טאג בראש .דאס דאווענען און "בך חותמין" -ער אפשר איז דא ח"ו א פגם אין זיי.
מיינט אז אפילו דעם צווייטן טאג מאכט זיכער צו זיין דארט ביז ביינאכט האט דער חזן ,וואס
ווען עס איז די אושפיזיא פון יצחק, תפילת נעילה צו פארזיכערן "והיה פלעגט זען חזיונות נבואה בלילה,
אדער דעם דריטן טאג ביי יעקב, ברכה" ,אז אידישע קינדער זאלן גע'חלומ'ט ווי דער עלטערער איד
איז אברהם אבינו אויך דא .ער איז באקומען אלע ברכות. קומט צו אים און זאגט אים" :אני
אייביג בראש. אברהם אבינו עליו השלום .איך
דער חיזוק הנורא אז אברהם בין געקומען משלים זיין דעם מנין,
דער ביאור הענין איז ,ווי עס
שטייט אין זוהר הקדוש ,אינעם
אבינו און די מדת החסד ווייל איך האב געזען אייער צער און
אריז"ל און אין אלע ספרים באגלייטן אונז ביי נעילה איך האב נישט געוואלט איר זאלט
הקדושים ,אז אברהם אבינו איז ווען א מענטש הערט אזא זיין בצער יום הקדוש".
די מדת החסד ,און מיר ווייסן אז תפארת שלמה ,אז אברהם אבינו אברהם אבינו האט אים
עס שטייט "חסד קל כל היום". איז דא מיט אונז און ער מאכט געזאגט ,אז וויבאלד זיי זענען
"חסד קל כל היום" איז מרמז זיכער ביי תפילת נעילה אז אלע געווען בצער און האבן געוויינט,
אויף די בחינה פון אברהם אבינו תפילות גייען ארויף ,איז דאס דאך האבן זיי זוכה געווען אז ער זאל
וואס איז דער מדה פון חסד "כל א חיזוק נורא .מען דארף טאנצן קומען .דער עמק המלך ענדיגט
היום" -יעדן טאג קומט ער ביי פאר שמחה" ,אשרינו מה טוב צו ,אז אינדערפרי האט דער חזן
די אושפיזין .דער יסוד שטייט אין חלקינו" ,אז מיר זענען אידישע דאס פארציילט פאר אלעמען און
אריז"ל אין 'פרי עץ חיים' (שער חג קינדער און מיר קענען דינען זיי האבן זיך מורא'דיג געפרייט .זיי
הסוכות פרק א'). דעם אייבערשטן ,און אז מיר האבן געדאנקט דעם אייבערשטן
דער הייליגער רבי ר' פנחס האבן אזעלכע אבות הקדושים פאר'ן זכות אז אברהם אבינו האט
קאריצער זי"ע זאגט אין 'אמרי וואס האבן אונז אזוי אינזין .דער זיך מצרף געווען צו זיי ,און ער
פנחס' (אות תקנ"ט) אויפ'ן פסוק הייליגער חתם סופר זאגט טאקע ענדיגט צו" :אמן וכן יהי רצון".
"ואברהם זקן בא בימים" ,אז דאס אז די אבות הקדושים קומען דער תפארת שלמה זאגט אויף
קומט מרמז זיין אז אברהם אבינו, דאווענען מיט אונז די הייליגע דעם א דבר נורא מאוד .די מעשה
די מדת החסד" ,בא בימים" -ער טעג ,און דער הייליגער בית אהרן שפילט זיך אפ יעדעס יאר יום
קומט יעדן טאג פון די אושפיזין. זאגט אז מיר האבן ממשיך געווען הקדוש .יעדעס יאר קומט אברהם
פ+רדס ה+תור+ה 18
אנשרייבן א גוטע חתימה טובה, אבינו איז בראש ווייל "ואברהם זקן די זעלבע זאך איז דא אויך:
בא בימים" .און ווי דער הייליגער אוודאי ביי די הייליגע טעג קומען
א גוט געבענטשט יאר און כל טוב 'תפארת שלמה' זאגט" ,בך חותמין" אלע אבות הקדושים ,ווי עס
-מיט די מדת החסד .אברהם אבינו שטייט פונעם 'חתם סופר' און
וטוב! מאכט זיכער אז מען זאל אונז פונעם 'בית אהרן' ,אבער אברהם
תשובה
די מצוה פון תשובה דארף מען טון מיט א פרייליכקייט
אז א מענטש זאל זאגן אז ער איז צוליב כמה וכמה סיבות .אין דעם תשובה איז א מצוות עשה -
גארנישט ווערד; דאס הייסט נישט שיעור גייען מיר זיך אביסל מסביר נישט אנדערש ווי אלע מצוות
חרטה .חרטה מיינט אז ס'טוט אים זיין לויט די ספרים הקדושים, וואס מען דארף טון בשמחה
וויי אז ער האט מצער געווען מלך און מיר וועלן זען דרכי צדיקים
מלכי המלכים הקדוש ברוך הוא. און סיפורי צדיקים ,וואס האבן תשובה איז א מצות עשה,
פארשטייט זיך אז אין דעם אליין אונז איבערגעלאזט מורא'דיגע פונקט ווי אלע מצות עשה'ס .און
זענען דא כמה וכמה מדרגות .עס הדרכות מסביר צו זיין פארוואס פונקט אזוי ווי יעדע מצות עשה
איז דא די 'חלק הבושה' ,און נאך דער מענטש ווערט צעבראכן דארף מען טון בשמחה ,דארף מען
מדריגות וואס ווערן נכלל אין ווען ס'קומט צום ענין פון תשובה. אויך תשובה טון בשמחה.
חרטה. ובעזה"י וועלן מיר זען א שטיקל אזוי שטייט אין זוהר הקדוש
די צווייטע זאך איז 'קבלה על בהירות און קלארקייט אין דעם, (ויקרא דף ח') ,און אזוי שטייט אויך
העתיד' :וואס דאס איז דער עיקר אז ווען א מענטש וועט צוקומען אינעם רמ"ק באריכות אין זיין
התשובה -אז א מענטש זאל זיך צו די סוגיא פון תשובה ,וועט ער פירוש 'אור יקר' אויפ'ן זוהר
מקבל זיין פון היינט און ווייטער ממש טאנצן פאר שמחה. הקדוש .אזוי שטייט אויך אינעם
אויפצוהערן צו טון די עבירה, רמ"ק אין זיין ספר 'עבודת יום
פשוטו כמשמעו .אויף דעם זאגט די דריי חלקים פון תשובה: כיפור' .און אזוי שטייט אינעם
די גמרא ,אז א רשע גמור וואס חרטה ,קבלה אויף ווייטער, הייליגן 'שערי תשובה' לרבינו
האט מקדש געווען ַאן אשה און וידוי יונה (שער ד' אות ט') .אזוי שטייט
"על מנת שאני צדיק גמור" ,איז אויך אינעם של"ה הקדוש (מסכת
די ערשטע זאך דארף מען
זי מקודשת ,ווייל "שמא הרהר יומא פרק תורה אור אות ב') ,אינעם
וויסן ,אז תשובה איז איינגעטיילט
תשובה" -אפשר האט ער מהרהר 'תפארת שלמה' (פרשת ויגש) ,און
אין דריי חלקים :ס'איז דא דער
געווען בתשובה. אזוי שטייט פונעם הייליגן רבי ר'
חלק החרטה ,דער חלק הקבלה
זאגט דער הייליגער 'בני אלימלך ,פונעם הייליגן שינאווער
על העתיד ,און דער חלק הוידוי.
יששכר' זי"ע ,אז בפשטות קען עס (עס איז דא כמה וכמה חלקים אין תשובה וואס
רב אינעם 'דברי יחזקאל' ,אינעם
נישט מיינען חרטה ,ווייל חרטה ווערן מבואר אין רמב"ם און באריכות אין 'שערי 'בית אברהם' (ערב יום כיפור) ,און
איז א זייער טיפע זאך וואס קען תשובה' לרבינו יונה ,אבער דאס איז אלץ איז אינעם 'שם משמואל' (פרשת ויגש) -
נישט געשען אין איין רגע .אבער נכלל אין די 3חלקים .ועוד חזון למועד). אז תשובה איז א מצות עשה וואס
קבלה על העתיד קען יא זיין אין 'חרטה' מיינט" :ס'טוט מיר וויי מ'דארף טון בשמחה.
איין רגע! און דאס פאסירט בשעת אז איך האב מצער געווען דעם די סיבה פארוואס מענטשן
א מענטש איז מהרהר בתשובה - אייבערשטן" .חרטה מיינט נישט ווערן אינגאנצן צעבראכן ווען
אז פון יעצט און ווייטער הערט ער אז א מענטש זאל אריינפאלן אין ס'קומט צו די סוגיא פון תשובה
אויף צו טון די עבירה. א יאוש ,און חרטה מיינט נישט און זיי טוען עס נישט בשמחה ,איז
19 פ+רדס ה+תור+ה
מיר גייען יעצט זאגן פינף נקודות אזוי ווי דער הייליגער 'בני נאכדעם איז דא דער דריטער
בעניני עולם הזה ,צו זען ווי אזוי א יששכר' זי"ע איז מדייק ,אז ווען חלק התשובה פון 'וידוי' :מ'דארף
מענטש שפרינגט פאר שמחה ווען דער רשע האט מקדש געווען זאגן "חטאתי עויתי פשעתי".
ער גייט ארויס מאפילה לאורה. א פרוי ,און געזאגט" :הרי את ס'איז דא א מחלוקת אין די גמרא
נאכדעם וועט א מענטש קענען מקודשת לי על מנת שאני צדיק צווישן רבי עקיבא און די חכמים
מאכן א פשוט'ן קל וחומר ,אז ביי די גמור" ,איז זי מקודשת .ער האט צי מ'דארף מפרש זיין דעם חטא.
מצוה פון תשובה דארף ער זיכער דאך אפילו קיין וידוי נישט געזאגט, מיר פסק'נען להלכה אז עס איז
טאנצן פאר שמחה. און פונדעסטוועגן איז זי מקודשת, נישט מעכב( ,עי' שו"ע או"ח סי' תר"ז
ווייל דער עיקר התשובה לעיכובא ס"ב) .פונדעסטוועגן האט מען
משל א' נאר דער חלק פון קבלה לעתיד, איז ָ מתקן געווען א וידוי על פי אותיות
און דאס קען מען מאכן אין 'איין א"ב; עס שטייען שוין כמה וכמה
פארשטעלן א מעשה לאמיר זיך ָ
רגע'. טעמים אין די פוסקים פארוואס
פון א מענטש וואס איז א מולטי-
ווען א מענטש הערט דעם יסוד, מ'האט מתקן געווען ארויסצוזאגן
מיליאנער ,און איבער נאכט האט
ווערט אים מורא'דיג לייכטער דעם וידוי אויפ'ן א"ב ,ובפרט ביי
ער נעבעך פארלוירן זיין גאנצע
אויפ'ן הארץ ,ווייל ער פאנגט ָאן יום כיפור זאגט מען די גאנצע
פארמעגן .ס'איז נישט שייך מסביר
צו זען אז דער עיקר התשובה איז נוסחאות פון 'על חטא' .אבער
צו זיין די צובראכנקייט פון אזא
נישט צו טראכטן פונעם עבר און בעצם ,מעיקר הדין ,איינמאל
מענטש .אויסער זיין צובראכנקייט
נישט אריינצוגיין אין א מורא'דיגע מ'האט געזאגט "חטאתי עויתי
איז ער ממש עלול לסכן את נפשו.
נאר דער עיקר פון צובראכנקייטָ , פשעתי" ,האט מען יוצא געווען די
פלוצלינג קומט ָאן א ידיד ,ער גיט
תשובה איז להבא .דאס איז דער מצוה פון וידוי.
אים א טשעק און זאגט אים" :דא
האסטו דעם גאנצן סכום וואס דו ערשטער יסוד וואס מ'דארף וויסן:
וואס איז די תשובה וואס איז מעכב.
די צעבראכנקייט און יאוש
האסט פארלוירן!" -קען מען זיך
און ווען מיר ווערן יעצט געוואויר פונעם מענטש ווייל ער לייגט
פארשטעלן אז דער מענטש וואלט
נישט געטאנצן פאר שמחה?. אז דער עיקר איז להבא ,מאכט עס נישט דעם עיקר דגוש אויף די
דאס איז א קל וחומר בן בנו של פרייליך דאס הארץ. 'קבלה להבא'
קל וחומר: די גאנצע סיבה פארוואס יעצט איז דא א שאלה :וועלכע
ווען א מענטש טוט נעבעך מענטשן קוקן אן די גאנצע חלק התשובה איז מעכב?
עבירות ח"ו ,ובפרט ווען ער רעדט סוגיא פון תשובה מיט אזא מין דאס הייסט ,וועלכער חלק
לשון הרע און רכילות ,נעמט מען טונקלקייט ,צעבראכנקייט און פון חרטה ,קבלה אדער וידוי ,איז
אים נעבעך צו גאנצטע מיליאנען! יאוש ,איז ווייל זיי לייגן דעם עיקר מעכב אזוי ווייט אז אויב דו טוסט
פון פרנסה ועוד ח"ו. דגוש פון די תשובה אויף די חרטה עס נישט הייסט עס בכלל נישט
על העבר ,און זיי לייגן נישט דעם קיין תשובה?
אוודאי ווייסן מיר אז קיין
עיקר דגוש אויף די קבלה להבא.
איין מצוה אדער דבר טוב ווערט און וועלכע זאך איז א מצוה?
ווען זיי ווייסן דאס און ווערן דאס
נישט פארלוירן ,אבער בשעת עס שטייט קלאר אין 'שערי
געוואויר ,ווערט דאס גאנצע הארץ
א מענטש האט נאכנישט געטון תשובה' לרבינו יונה אז דער עיקר
באלאכטן.
קיין תשובה ,געפינט זיך די גאנצע איז 'קבלה להבא' -זיך מקבל זיין
שפע ביי די סטרא אחרא -זיי פינף משלים פארוואס א נישט צו טוען די עבירה ווייטער .די
האבן אלעס צוגעגנב'עט .ער איז רבינו יונה זאגט ,אז אויב דו טוסט
נעבעך געווארן פון ַאן עושר ,צו א
מענטש דארף טאנצן פאר
שמחה ביים טון תשובה חרטה און וידוי אבער דו מאכסט
מצב וואס מ'וויל נישט ארויסזאגן נישט קיין קבלה להבא איז ה"י...
פונעם מויל ,ה"י. לאמיר יעצט אריינגיין מער אוודאי דארף מען אויך האבן חרטה
קומט אבער די מצוה פון אינעם ענין פון 'קבלה להבא'. און וידוי ,ובפרט יום כיפור איז דא
תשובה :ער שטייט אויף אבער פארדעם ,לאמיר אביסל א מצות וידוי ,אבער פונדעסטוועגן
אינדערפרי ,גייט אין ביהמ"ד, -ווי מ'זאגט ' -במבט ראשון' איז עס נישט מעכב די כפרה .דאס
זאגט ברכת התורה ,גייט אין דורכגיין דעם ענין פון תשובה הייסט ,ער ווערט שוין באטראכט
פאר'ן דאווענען ,ערמקוה ,לערנט ַ און ווייזן ווי געשמאק עס איז. אלס א 'בעל תשובה'.
פ+רדס ה+תור+ה 20
מסודר! זאכן וואס טוען זיך ָא ּפ פאר איין דאווענט און זאגט "סלח לנו אבינו
ווען א מענטש וועקט זיך אויף עבירה ...וואס אין אונזערע אויגן כי חטאנו" ,ער זאגט "השיבנו
אינדערפרי און גייט אריין אין קוקט עס אויס ווי ַאן 'עבירה קלה', אבינו" ,ער זאגט "אשמנו ,בגדנו,"...
ביהמ"ד דאווענען שחרית ,און ה"י וואס פאר א עונשים עס זענען און פלוצלינג איז ער צוריק געווארן
ער גייט זאגן "סלח לנו" און "ברוך דא. א מיליאנער ממש אין סעקונדעס.
דארףאתה ה' חנון המרבה לסלוח"ַ , קומט אויס ,אז ווען א מענטש דארף דען א מענטש נישט טאנצן
ער שוין אויפ'ן וועג צום ביהמ"ד טוט תשובה ,דארף ער זיך נעמען פאר שמחה?!...
טאנצן פאר שמחה ,ווייל מען טאנצן אין די גאסן ,ווייל מען
גייט אים יעצט אויסהיילן פון זיין האט אים אויסגעמעקט אלע משל ב'
קראנקהייט!... זיינע חובות! ווען ער גייט שחרית א מענטש וואס האט זיך
אינדערפרי און זאגט "סלח לנו", פאר'חוב'עט ל"ע מיט צען מיליאן
משל ד' דארף ער ביים ארויסטרעטן פון דאלער חובות ,ער קען זיך נישט
א מענטש איז נעבעך קראנק שמונה עשרה זיך נעמען טאנצן ווייזן דאס פנים אין גאס .ער
געווארן ,ביז מען האט ענדליך מיט'ן טלית און תפילין אינמיטן שעמט זיך צו גיין אין ביהמ"ד ,ער
געטראפן א דאקטאר ,ב"ה דעם ביהמ"ד ...און ווען מענטשן קוקן שעמט זיך צו גיין צו שמחות ,ער
בעסטן דאקטאר ,און ער האט אים ָאן -צי ער איז בסדר? צי שעמט זיך צו דרייען צווישן זיין
אנגענומען צו מאכן די אפעראציע. ער איז נארמאל? -ענטפערט משפחה ,ער קען נישט גיין צווישן
אבער די אפעראציע דארף דאך ער זיי בכלל נישט און רעכנט זיך חברים ,ער איז פשוט בבוֹ שת פנים.
געלונגען .מען איז מתפלל ,מען גארנישט מיט זיי .פארוואס? ווייל
פלוצלינג קומט ָאן א חבר און
הענגט צעטלעך אין אלע בתי ער איז מלא שמחה אז מען האט
זאגט אים" :איך וויש ָא ּפ אלע
מדרשים ,מען דרייט איבער א אים מוחל געווען זיינע חובות!!!
דיינע חובות!" -איז שייך דאס
וועלט ,מען נעמט אויף זיך קבלות, מסביר צו זיין? איז שייך מתאר צו
משל ג'
די תלמוד תורות זאגן תהלים ,מען זיין די שמחה פון דעם מענטש?
טיילט צדקה ,מען שיקט מנינים א מענטש איז נעבעך ער טאנצט פשוט אין די גאסן!
תלמידי חכמים צו די מקומות קראנק געווארן ל"ע .מען זוכט ער שעמט זיך פאר קיינעם נישט
הקדושים .עס דרייט זיך איבער דאקטוירים ,מען גייט פון איין ווען ער טאנצט אין די גאסן פאר
א וועלט אז די אפעראציע זאל עסקן צום צווייטן ,מען פרובירט שמחה ,ווייל ער איז אזוי שיכור
געלונגען .און ב"ה ,די אפעראציע אנצוקומען צו א גרויסן דאקטאר פאר שמחה ,ער איז ארויס מאפילה
איז געלונגען. און מען קען נישט דורכברעכן. לאורה ,ער איז ארויס פון אזא מין
די שמחה איז אין לשער ,און ענדליך איז מען אנגעקומען צו גלות מצרים ,ער זעט קיינעם נישט
נאך צוויי-דריי חדשים מאכט א גרויסן דאקטאר ,און מען גייט פאר די אויגן און ער טאנצט אין די
מען א ריזיגע 'סעודת הודאה' אריין צו אים ,און דער דאקטאר גאסן און דאנקט דעם אייבערשטן!
מיט ריקודים ומחולות ,די גאנצע זאגט אז ער איז מסכים צו מאכן פונקט אזוי ווען עס קומט צו די
שטאט פרייט זיך מיט אז ער איז די אפעראציע .דער חולה מיט זיין סוגיא פון תשובה ,דארף מען פשוט
ב"ה געזונט געווארן. משפחה נעמען זיך טאנצן פאר טאנצן אין די גאסן און דאנקען
קל וחומר בן בנו של קל וחומר, שמחה. דעם אייבערשטן ,ווייל די סטרא
א מענטש גייט יעדן טאג אין שטייט א מענטש פון די זייט און אחרא גייט און מאכט דעם מענטש
ביהמ"ד ,ער זאגט "אשמנו" נאכ'ן פרעגט א פשוט'ע שאלה" :וואס א בעל חוב ,ה"י .פאר יעדע עבירה
דאווענען ,און דער אייבערשטער - טאנצטו? דו ביסט נישט געזונט, זענען דא עונשים בזה ובבא ,און
דער רופא הנאמן -גייט און היילט דו פילסט נישט גוט ,דו דארפסט עס איז נישט שייך מסביר צו זיין
אים אויס ,ער נעמט נישט קיין דאך א גרויסע ישועה?" זאגט דער וואס דאס מיינט 'עונשים' ,ווייל
פרוטה דערפאר ,און זאגט" :איך חולה" :יא ,אבער מען האט שוין מיר ווייסן נישט וואס עס טוט
נעם ָאן דיין תשובה און דו ווערסט געטראפן דעם דאקטאר!" זיך ָא ּפ אויבן אין הימל .אבער מיר
געזונט" .דארף מען דען נישט מאכן וכידוע אז די אלע חולאים אלע ווייסן אז לויט ווי חז"ל און די
א 'סעודת הודאה' יעדן טאג נאך ויסורים ל"ע קומען פון עבירות רא ּפ,
ספרים הקדושים לייגן עס ַא ָ
שחרית?!... ח"ו .אבער מיט תשובה איז אלץ זענען דאס נישט קיין בטעם'טע
21 פ+רדס ה+תור+ה
נישט דורכגעטון מיט די ראשונים, געשמאק... משל ה'
קיינמאל נישט געלערנט די "דאס איז תשובה!"
דברי צדיקים און קיינמאל נישט יעדער ווייסט אז אפילו
תשובה מיינט אז מען גיט דיר נאכדעם וואס ַאן אפעראציע
געהעריג דורכגעטון די חז"ל'ס. צוריק אלע דיינע מיליאנען וואס דו
אבער ווען מען עפנט אויף די געלונגט ,און אפילו מען האט
האסט פארלוירן! געהאט דעם בעסטן דאקטאר,
גמרות ,די חז"ל'ס ,די מדרשים ,און
תשובה מיינט אז מען מעקט דיר דויערט עס חדשים לאנג ביז מען
מען זעט וואס צדיקים זאגן אויף
ָא ּפ אלע דיינע חובות! היילט זיך אויס .די יסורים זענען
תשובה ,ווערט א נייע וועלט ,עס
ווערט א לעכטיגע וועלט. תשובה מיינט אז מען האט איום ונורא און מען דארף גיין אין
געטראפן דעם בעסטן דאקטאר! ּ
טערעפי. ּ
ריהעב -מאכן
עס איז דא א גמרא אין מסכת
יומא (פו ,ב) ,וואס טאמער עמיצער תשובה מיינט אז דער קומט אבער א דאקטאר און
האט אמאל אנגעקוקט די סוגיא פון בעסטער דאקטאר האט געמאכט זאגט" :איך מאך אן אפעראציע ָאן
די אפעראציע און ב"ה עס איז קיין שום יסורים ,און מען דארף
תשובה מיט א געוויסע טונקלקייט,
געלונגען! ּ
ריהעב .גלייך נישט גיין אין קיין
זאל ער זיך אראפשרייבן די גמרא
און תשובה מיינט ַאן אפעראציע נאך די אפעראציע וועקסטו זיך
אויף א צעטעלע ,עס אריינלייגן
וואס איז אינגאנצן ָאן קיין שום אויף און דו קענסט אהיימגיין! דו
אין זיין טאש ,און ער וועט ווערן א
יסורים! קענסט ווייטער גיין אין ביהמ"ד
בריה חדשה .לאמיר זען די הייליגע
לערנען ,דו קענסט גיין אין כולל
גמרא. אויב אזוי ,דארף דען נישט א
און זיצן לערנען בהתמדה רבה ,דו
"תניא" ,מיר האבן געלערנט אין מענטש טאנצן פאר שמחה?...
ּ
ריהעב". דארפסט גארנישט גיין אין
א ברייתא" ,רבי מאיר אומר ,גדולה ממילא ,ווען מיר קוקן ָאן די סוגיא
וויפיל שמחה און וויפיל ריקודים
תשובה" -דו ווילסט וויסן ווי פון תשובה ,דארף מען עס אנקוקן
וואלט א מענטש געטאנצט ווען ער
גרויס תשובה איז? "שבשביל יחיד מיט ַאן אנדערן בליק ,מיט א נייעם
באגעגנט אזא דאקטאר?
שעשה תשובה" -צוליב איין יחיד בליק ,אזוי ווי חז"ל און די הייליגע
ספרים האבן עס אנגעקוקט. יעדן טאג גייען מיר אריין אין
וואס האט תשובה געטון .איין יחיד!
ביהמ"ד און זאגן "סלח לנו" .דער
פאר ,דו ביסט געגאנגען שטעל דיך ָ ביהמ"ד האט הייצונג אין ווינטער
דאווענען ,דו האסט היינט געזאגט דער גרויסער כח פון א יחיד
וואס טוט תשובה און איז קיל אין זומער .עס איז
ביי שחרית "סלח לנו אבינו כי דא קאווע פאר'ן דאווענען און
חטאנו" ,נאכדעם טרעטסטו אויס די פשוט'ע סיבה פארוואס א באקוועם פלאץ .ב"ה עס איז
שמונה עשרה און דו ווארטסט א מענטש קוקט נישט אזוי ָאן לעכטיג ,און ווען מען גייט אין
פארן בעל תפילה אנצופאנגען ַ תשובה איז ווייל ער האט קיינמאל ביהמ"ד איז עס ָאפן .מען דארף
חזרת הש"ץ .פלוצלינג קוקט דער נישט געלערנט די סוגיא פון נישט ווארטן ווי אין די אלטע
גאנצער ביהמ"ד אויף דיר ,מ'ווייזט תשובה און עס קיינמאל נישט צייטן אז דער שמש זאל אויפמאכן
דיך גאר ארויף צום מזרח וואנט, דורכגעטון .עס איז אזוי ווי מען די שול ,מען קען בלייבן שפעט און
און דו פאנגסט ָאן צו קוקן אויפ'ן גייט צו עמיצער און מען פרעגט מען דארף נישט מורא האבן אז
עולם :וואס וויל דער עולם פון אים" :ווי אזוי מאכט מען א קרבן דער שמש וועט פארשליסן די טיר.
מיר? פלוצלינג קומט אראפ א בת מנחה?" אדער "איך קען דיר פרעגן די בתי מדרשים זענען ָאפן פיר-
קול פון הימל און רופט אויס דיין א שאלה אין הלכות בכורות?" און-צוואנציג שעה א טאג מיט
נאמען: אפילו אויב ער איז א תלמיד חכם קאווע ,הייצונג און עירקאנדישאן,
"הרב הגאון ,צדיק יסוד עולם, אין הלכות שבת ,אבער הלכות און דו זאגסט אזוי באקוועם "סלח
רבן של כל בני הגולה ,מורינו הרב בכורות? ווי אזוי זאל ער עס וויסן לנו" ,און די גאנצע אפעראציע
רבי פלוני שליט"א!" אויב ער האט עס נישט געלערנט?. ווערט געטון מיט אזא מין
דו טראכסט צו דיר :וואס גייט די זעלבע זאך איז ווען עס געשמאקייט .דו טרעטסט אויס
פאר? פארוואס קוקן אלע דא ָ קומט צו הלכות תשובה .רוב וועלט שמונה עשרה ,ענדיגסט דאווענען,
מענטשן אויף מיר? פארוואס איז איז זענען 'עמי הארצים' אין הלכות גייסט אהיים עסן פרישטאג און
מען מיר אזוי מכבד? וואס איז תשובה .מען ווייסט נישט וואס גייסט אין כולל אדער צו מיט וואס
פשט פון דעם בת קול פון הימל? דאס איז ,מען האט עס קיינמאל דו באשעפטיגסט זיך מיט אזא מין
פ+רדס ה+תור+ה 22
איז די וועלט באשאפן געווארן. אייביג האלטן ביי זיך אז ער איז דער תירוץ איז :דו האסט יעצט
אסאך מאל ווען מיר לערנען די מחצה זכאי ומחצה חייב -האלב געזאגט "סלח לנו" ביי שמונה
נארמשנה ,מיינען מיר אז דאס איז ָ מצוות און האלב עבירות. עשרה! דו האסט תשובה געטון!
א בחינה פון "הלכה ולא למעשה", (מ'דארף דא באטאנען ,מ'מיינט און די גמרא זאגט" ,אמר
א שיינע געדאנק אבער נישט נישט צו זאגן אז אויפ'ן וואגשאל רבי מאיר' בשביל יחיד שעשה
רעאליטעט .קומט דער רמב"ם און זענען פונקט דא פופציג מצוות תשובה מוחלין לכל העולם כולו,
זאגט: קעגן פופציג עבירות ,ווייל דער "א ְר ּ ָפא ְמ ׁשו ָּב ָתם שנאמר (הושע יד ,ה) ֶ
דו האסט א טעות ,די משנה איז רמב"ם ביים אנפאנג פונעם א ֲֹה ֵבם נְ ָד ָבה ִּכי ׁ ָשב ַא ּ ִפי ִמ ֶּמ ּנוּ".
'הלכה למעשה'! זאלסט וויסן אז א דריטן פרק איז מסביר ,אז דער 'מהם' לא נאמר אלא 'ממנו'" .דו
מענטש דארף יעדע רגע טראכטן אייבערשטער וועגט נישט די האסט תשובה געטון ,דו פריוואט
אז די גאנצע וועלט איז "חציו זכאי מצוות און עבירות לויט אונזער האסט חרטה געהאט ,און די
וחציו חייב"! נאר מ'וועגט עס לויט שכלָ , גאנצע וועלט האט הנאה דערפון.
זאגט ער ווייטער" :עשה מצוה די עמקות פון די מצוה און די "א ְר ּ ָפאזאגט דער אייבערשטערֶ :
אחת ,הרי הכריע את עצמו ואת טיפקייט פונעם רצון וואס ער ְמ ׁשו ָּב ָתם א ֲֹה ֵבם נְ ָד ָבה" -איך הייל
כל העולם כולו לכף זכות ,וגרם לו האט געהאט צו טון די עבירה .די אויס די גאנצע וועלט .פארוואס?
ולהם תשועה והצלה" .דו האסט לשון הרמב"ם איז" :אין שוקלין ווייל דער יחידִּ ,
"כי ׁ ָשב ַא ּ ִפי ִמ ֶּמ ּנוּ"
יעצט געטון א מצוה אדער תשובה נאראלא בדעתו של קל דעות"ָ , -דו יחיד האסט תשובה געטון ,און
געטון אויף עבירות? זאלסטו דער אייבערשטער כביכול ווייסט פארן דורך דעם איז מוחל געווארן ַ
וויסן ,אז מיט דעם וואס דו האסט ווי אזוי צו וועגן" ,והוא היודע היאך גאנצן וועלט!
יעצט געטון ,האסטו געראטעוועט עורכין הזכיות כנגד העונות" -ער ווען איינער הערט אזא חז"ל,
די גאנצע וועלט פון ַאן אטאם ווייסט ווי אזוי מ'רעכנט מצוות פאנגט ער ָאן צו קוקן אויף די סוגיא
באמבע! דו האסט געראטעוועט קעגן עבירות. גאר אנדערש .דאס גאר ָ
פון תשובה ָ
די גאנצע וועלט פון א דריטע ממילא קען זיין א מענטש טייטש אז מיין תשובה איז אזוי
וועלט מלחמה! וואס לויט זיין דעת טוט ער כמעט גרויס און אזוי חשוב ,אז די גאנצע
נישט קיין עבירות ,און ניין-און- וועלט גייט יעצט נתכפר ווערן
דער רמב"ם רופט דיך ָאן א ניינציג פראצענט פון זיין לעבן דורך מיר!
"צדיק יסוד עולם"! באשטייט פון מצוות ,אבער אויפ'ן
דער פסק פונעם רמב"ם:
ווען מיר גייען צו צו די סוגיא וואגשאל קען עס זיין פופציג-
פופציג .ווייל אויפ'ן וואגשאל וועט מכריע זיין די גאנצע וועלט
פון תשובה ,מיינסטו אז דאס
איז עפעס א טונקעלע אדער א מען רעכענען אז די מצוות איז לכף זכות
דערשראקענע זאך? דאס קומט אים געווען גרינג צו טון ,ער איז לאמיר יעצט זען א רמב"ם,
פשוט פון א חסרון ידיעה .ווען דו געבוירן געווארן אין א גוטע שטוב וואס פסק'נט אזוי 'להלכה' .דער
ווייסט אז מיט דיין תשובה יעצט און אין א גוטע סביבה ,ממילא הייליגער רמב"ם אין הלכות
גייסטו ראטעווען די גאנצע וועלט, ווערט די איין פראצענט עבירות תשובה (פ"ג ,ה"ד) זאגט א פסק הלכה.
גייסטו צו צו תשובה מיט אזא מין גערעכנט פיל מער .מיר ווייסן מיר גייען דא זען אינעם רמב"ם די
חשק ,שמחה און התחזקות ,פונקט נישט דעם חשבון .דעריבער זאגט חשיבות פון תשובה ,די חשיבות
ווי דו לויפסט אריין אין סוכה מאכן דער רמב"ם ,אז יעדער מענטש פון א מענטש און דעם כח וואס א
א "לישב בסוכה" ,אדער מיט די דארף טראכטן ביי זיך אז ער איז מענטש פארמאגט.
זעלבע שמחה ווי ביים עסן כזית חציו זכאי וחציו חייב). דער רמב"ם זאגט אז אויב א
מצה ,זאגן "שהחיינו" ,אדער ביים יעצט זאגט דער רמב"ם מענטש וועט עס פארשרייבן און
מאכן קידוש ליל הסדר... ווייטער" :וכן כל העולם חציו זכאי האלטן אין זיין טאש ,וועט זיין
זאגט ווייטער דער הייליגער וחציו חייב" .דא קומט דער רמב"ם גאנצע לעבן ווערן א נייע לעבן.
רמב"ם" :שנאמר (משלי י ,כה) ,וְ ַצ ִ ּדיק מיט א חידוש עצום .די משנה אין זאגט דער הייליגער רמב"ם אזוי:
יְ סוֹ ד עוֹ לָ ם" -דער רמב"ם רופט מסכת סנהדרין (פ"ד ,מ"ה) זאגט אז א "לפיכך צריך כל אדם שיראה
דיך ָאן א "צדיק יסוד עולם"! " -זה מענטש דארף אייביג זאגן "בשבילי עצמו כל השנה כולה כאילו חציו
שצידק הכריע את כל העולם לזכות נברא העולם" -פאר מיינעט וועגן זכאי וחציו חייב" .א מענטש דארף
23 פ+רדס ה+תור+ה
זכויות ,נעמט דאס נישט אוועק יעצטיגע רגע שטייט די וועלט אויף והצילו".
דיין כח אז דו זאלסט הייסן א א וואגשאל ,און איך גיי מכריע זיין זאגט דער רמב"ם ווייטער:
"צדיק יסוד עולם" ...דער טיטל די גאנצע וועלט לזכות. "ומענין זה נהגו כל בית ישראל
בלייבט ביי דיר ,דער כח בלייבט און דער רמב"ם זאגט דאס אלס להרבות בצדקה ובמעשים טובים
ביי דיר ,און די זכויות בלייבן ביי א 'פסק הלכה' :דו מוזט אייביג אזוי ולעסוק במצות מראש השנה ועד
דיר. טראכטן! יום הכפורים יתר מכל השנה" -
דאס אלעס איז כדי אריינצופירן מער ווי א גאנץ יאר .ווייל דער
א מענטש אין די סוגיא פון תשובה, דער עיקר :דו דארפסט וויסן רמב"ם איז דארט מסביר ,אז די
ער זאל נישט אריינגיין אין די דיין כח עשרת ימי תשובה וואס א מענטש
סוגיא פון תשובה חלילה מיט ַאן טוט האבן פיל מער כח ווי א גאנץ
עצבות ,מיט א טונקלקייט ,אדער וועט קומען א מענטש און יאר.
חלילה מיט א שווערקייט .אדרבה, פרעגן :יא ,יא ,אויב די וועלט איז
און דער רמב"ם זאגט דארט
ער גייט אריין מיט אזא חיות און חציו זכאי וחציו חייב ,און אין יענע
ווייטער" :ונהגו כולם לקום
מיט אזא שמחה. רגע וואס איך האב תשובה געטון
בלילה בעשרה ימים אלו להתפלל
האב איך מכריע געווען די וועלט,
האבן מיר ווי אזוי בבתי כנסיות בדברי תחנונים
דעמאלטס באקום איך דעם טיטל.
אויסגעשמועסט די יסודות ווי ובכיבושין עד שיאיר היום" .אין
אבער טאמער די וועלט איז נישט
לעכטיג עס איז: די צייטן פונעם רמב"ם פלעגט
געווען אויף א מצב פון חצי זכאי
ווי מען איז מוחל אלע - מען אויפשטיין ביינאכט -עס
וחצי חייב ,ווער זאגט אז איך
חובות. שטייט נישט פונקטליך וועלכע
באקום דעם טיטל 'צדיק יסוד גארשעה ,אבער עס איז משמע ָ
זיין באנק אקאונט - עולם'? טיף אינמיטן די נאכט -און
ווערט צוריק אנגעפילט. כמובן ,דער וואס פרעגט אזא מ'האט מרבה געווען בסליחות
ַאן עס איז ווי - שאלה ,קומט עס ווייל ער ווייסט ביז'ן עלות השחר .דאס הייסט,
אפעראציע ָאן יסורים דורך דעם נישט ווי אזוי מען לערנט ָא ּפ א מ'האט אנגעפאנגען סליחות אזוי
בעסטן דאקטאר. שטיקל גמרא ...ווייל מיר אלע ווי די וואס זאגן עס ביי חצות
און ווי מיר שמועסן - ווייסן אז דער רבוש"ע איז דער הלילה (כן נהגו ב'וואהלין' -רוסלאנד,
יעצט ,ביסטו משפיע אויף די בוחן כליות ולב ,און "רחמנא ליבא באשמורה ראשונה או בחצות) ,און מ'האט
גאנצע וועלט די מימרא פון הייליגן בעי" .דער עיקר איז אז דו דארפסט עס אריינגעצויגן כדי מקיים צו
רבי מאיר ,און אזוי ווי מיר האבן וויסן דיין כח .אויב דו האסט יעצט זיין דעם מנהג אויך פאר די וואס
יעצט געענדיגט די פסק הלכה תשובה געטון ,און ווען די וועלט שטייען אויף פארטאגס (כדאי' בטור
פונעם רמב"ם ,אז א מענטש איז וואלט יא געווען חצי זכאי וחצי ובשו"ע לאומרו קרוב לעלות השחר) .מ'האט
מכריע די גאנצע וועלט לכף זכות. חייב וואלסטו מכריע געווען די יוצא געווען דעם 'אלו ואלו דברי
דער אייבערשטער זאל העלפן גאנצע וועלט ,אויב אזוי איז שוין אלקים חיים' ,סיי זאגן סליחות
מיר זאלן זוכה זיין צו טון תשובה נישט קיין נפקא מינה צי די וועלט ביי חצות און סיי זאגן סליחות
שלימה מיט א שמחה -עס איז איז טאקע אין אזא מצב צי נישט. באשמורת הבוקר.
דאך א 'מצוות עשה' -מיט א דאס וואס די וועלט איז יעצט אבער עכ"פ ,וואס עס שטייט
חיות ,מיט א פרישקייט און מיט א נישט אין א מצב פון חצי זכאי חצי דא אינעם רמב"ם איז ,אז א מענטש
לעבעדיגקייט! חייב ,ווייל ב"ה עס זענען דא רוב דארף אייביג טראכטן :אפשר אין די
פ+רדס ה+תור+ה 24
וכולם מקבלים
דער געוואלדיגער כח פון א קבלה קטנה צו צוברעכן דעם
יצר הרע
די עבודה פון רבי ישראל דאלער און עס קומט איינער און צעברעכן די קייטן פונעם
סאלאנטער און די שליחות ווישט אים אפ דעם חוב ,איז דאך יצה"ר
פון מזכה זיין דעם רבים נישטא קיין גרעסערער יום טוב
פון דעם. אין דעם ענין פון תשובה איז
לאמיר זיך באציען צו די זאגט דארט רבי ישראל דא א געוואלדיגער זאך פון מאכן
ווערטער וואס ער שרייבט דארט סאלאנטער א מורא'דיגע זאך. א 'קבלה' .כידוע איז דאס מאכן
אז די בעסטע קבלה קטנה איז, ער פרעגט א שאלה :וואס איז די א קבלה ,אפילו א קבלה קטנה ,א
לערנען מוסר יעדן טאג ,און זען די מאקסימום וואס א מענטש קען מורא'דיגע עצה צו צוברעכן די
געוואלדיגע גרויסקייט פון דעם. ארויסבאקומען און דערגרייכן קייטן פון דעם יצר הרע.
לאמיר דערציילן א מעשה וואס די העכסטע און גליקליכסטע אזוי ווי דער אלטער סטאלענער
האט פאסירט ביים הייליגן רבי דרגה פון יום כיפור? וואס איז זי"ע האט געזאגט" :דער יצר
ישראל סאלאנטער .כידוע איז רבי דער גרעסטער "געשעפט" וואס הרע איז ווי א 'קייט' .אז מען גיט
ישראל נישט בלויז געווען א צדיק א מענטש קען מאכן דעם יום אים א ריס ,ווערט די גאנצע קייט
נאר ער פלעגט אין זיינע ד' אמותָ , הקדוש? צעפאלן!" מיר האבן שוין גערעדט
ארומגיין פון שטאט צו שטאט זאגט דער הייליגער רבי ישראל און געלערנט דעם כח פון א קבלה
מעורר זיין אידישע קינדער .ווי סאלאנטער א מורא'דיג ווארט: קטנה אין אנדערע מאמרים ,אבער
אויך צו זען וואו עס זענען דא יעצט וועלן מיר ארומרעדן פון
"ואין לנו מסחר הנושא פרי ורווח
גרעסרע כוחות זיי זאלן קענען א קבלה קטנה וואס איז א דבר
כמו לעשות הכנה בלימוד המוסר
ממשיך זיין דער דרך פון מוסר. השווה לכל נפש ,וואס דאס קען
ולהתבונן להיטיב דרכיו עד אשר
אין אנהויב האט ער געוואלט זיין ממש טוישן דעם מענטש'ס גאנצע
יבא לאיזה קבלה להבא מיום
א צדיק נסתר און פראווען גלות, לעבן.
הכפורים" .רבי ישראל סאלאנטער
ווייל ער האט געזאגט אז עס לערנט אונז דא א געוואלדיגע
שטייט אין די ספרים הקדושים רבי ישראל סאלאנטער :דער
זאך :דער גרעסטער מסחר אין יום
אז דאס ברענגט צו מורא'דיגע כיפור ,און דער גרעסטער שכר
גרעסטער 'ביזנעס דיעל' אום
מדרגות. וואס א מענטש קען מיטנעמען, יום כיפור
און צוליב דעם האט ער איז אז ער זאל צוקומען צו מאכן דער הייליגער רבי ישראל
אנגעהויבן חזר'ן דעם גאנצן ש"ס כאטש איין קליינע קבלה .און די סאלאנטער זי"ע שרייבט אין זיינע
מיט די ד' חלקי שולחן ערוך בעל קליינע קבלה איז ---לערנען בריוו אין 'אור ישראל' (אגרת ז') און
פה ,כדי ווען ער וועט ארומגיין אין אפאר מינוט 'מוסר' יעדן טאג. ברענגט אראפ די חז"ל אין סוף
גלות ווי א צדיק נסתר ,זאל ער רבי ישראל סאלאנטער ניצט מסכת תענית" :לא היו ימים טובים
נישט דארפן מסיח דעת זיין פון דארט אזא לשון :ווען א מענטש לישראל כיום הכיפורים" .עס איז
לערנען. מאכט א קליינטשיגע קבלה יום נישטא נאך אזא גרויסער יום טוב
ער האט אנגעהויבן לערנען כיפור ,איז דאס "אין ערוך לו בעניני ווי יום כיפור ,ווען א מענטש טוט
ש"ס בעל פה און האט שוין תבל" .ער זאגט אונז אז עס איז תשובה און רייניגט זיך ,און בפרט
געהאלטן אינמיטן האלב ש"ס, נישטא קיין בעסערע "ביזנעס ווען דער אייבערשטער אליין
אבער פלוצלינג האט ער זיך דיעל" אין די גאנצע וועלט און אין רייניגט אים – עס איז נישטא קיין
אפגעשטעלט .פארוואס? ער האט די גאנצע בריאה ,ווי דאס מאכן א בעסערע זאך פון דעם .אויב א
געלערנט די מאמרי חז"ל איבער קליינטשיגע קבלה אום יום כיפור! מענטש האט א חוב פון צען מיליאן
25 פ+רדס ה+תור+ה
איז בגימטריא .42ער פירט אויס דער גביר געענטפערט" :ווען איך דעם ענין פון "מזכה את הרבים" -
אז ער האט אויך מקיים געווען האב אנגעהויבן לערנען די צען וואס איז ידוע דעם מאמר הזוהר
"ויקדש בם" ,וואס מיינט אז ער איז מינוט מוסר ,האב איך פלוצלינג איבער דעם ,אז אויב א מענטש
געווען ַאן איש קדוש ונורא .דער איינגעזען וויפיל איבריגע צייט איך וואלט געוויסט וואס עס מיינט
חיד"א דערציילט ווייטער אז ער האב באמת".. מחזיר בתשובה צו זיין א צווייטן,
האט 25יאר געלערנט תורה בלויז וואלט ער נאכגעלאפן מענטשן אין
שטייענדיג! ער פלעגט לערנען 18 די מורא'דיגע מעשה פונעם די גאסן דאס צו טון.
שעה א מעת לעת אויף די פיסָ ,אן בעל 'מסורת הש"ס' און דעם האט רבי ישראל סאלאנטער
זיך אראפזעצן. של"ה הקדוש דעמאלטס מחליט געווען :וואס
ער ענדיגט צו אז ער האט האט דער רבוש"ע דערפון אז ער
מיר האבן יעצט געזאגט אז רבי
געלערנט "תורה לשמה" ,און וועט זיין א "צדיק אין פעלץ"? ער
ישראל סאלאנטער האלט אז דער
זיינע ווערטער זענען געווען האט באשלאסן צו ווערן א מזכה
בעסטער מסחר אום יום כיפור
נשמע בשמים אזוי ווי איינער פון את הרבים ,און דעמאלטס האט
איז צו מאכן א קבלה קטנה ,און
די ראשונים – ער איז געווען אין ער אנגעהויבן מפיץ זיין זיין תורת
מיר האבן געזען פון די מעשה אז
א בחינה פון "צדיק גוזר והקב"ה המוסר.
די בעסטע קבלה איז צו לערנען
מקיים" ,פונקט ווי דער ריטב"א, מוסר.
דער רשב"א ,דער רמב"ן אדער די מעשה פונעם גביר און די
מיר וועלן דערציילן אויף דעם צען מינוט לימוד המוסר
רש"י הקדוש.
א מורא'דיגע מעשה וואס ווערט
אצינד הערט די מעשה: געברענגט אין ספר 'באר יצחק'. איין מאל איז רבי ישראל
די הנהגה פון רבי יוסף שמואל עס שטייט דארט א מעשה נורא סאלאנטער געווען ביי א גרויסן
אין די ישיבה איז געווען ,אז בייטאג וועגן דעם ענין פון לימוד המוסר, גביר און אים מורא'דיג מעורר
זענען אלע תלמידי חכמים אין וואס א מענטש זאל מקבל זיין יום געווען צו תשובה און תיקון
ביהמ"ד געזעסן און געלערנט א כיפור – און בכלל ווען מען טוט המעשים .דער גביר האט מסכים
סוגיא מיט א געוואלדיגע עיון. תשובה – קובע צו זיין צו לערנען געווען און געזאגט" :איך בין
פארנאכטס פלעגט רבי יוסף מוסר יעדן טאג; אפילו צען מינוט, גרייט זיך צו נעמען לערנען ,אבער
שמואל געבן א שיעור אויף די פינף מינוט ,אדער אפילו נאר צוויי נאר געבן צען מינוט א איך קען ָ
סוגיא .אזוי איז עס געגאנגען יעדע מינוט ,אבער מיט א קביעות. טאג ,נישט מער" .דער גביר האט
נאכט. די מעשה איז געווען אזוי: אים געפרעגט" :וואס זאל איך
ווען רבי יוסף שמואל איז מיר ווייסן אז היינט אין יעדן לערנען אין די צען מינוט? גמרא?
נסתלק געווארן און זיין נשמה ש"ס ,אויף יעדן בלאט גמרא, שולחן ערוך?" האט רבי ישראל
איז ארויף אויבן ,איז געקומען די איז אריינגעדרוקט דער 'מסורת געענטפערט" :דו דארפסט נישט
נעקסטע נאכט און אלע תלמידי הש"ס' .דער בעל מסורת הש"ס לערנען גמרא אדער שולחן ערוך;
חכמים האבן זיך געוואלט ווייטער איז געווען דער רב אין פראג איך וויל דו זאלסט לערנען מוסר
נאר מ'האט מפלפל זיין .ווי ָ און אין פראנקפורט ,הגאון רבי פאר צען מינוט".
געוואלט אנפאנגען דעם שיעור, יוסף שמואל מקראקא זי"ע .דער דער גביר איז געווען העכסט
זעען זיי פלוצלינג ווי זייער רבי, הייליגער חיד"א שרייבט אויף צופרידן און געזאגט" :א מחיה!
רבי יוסף שמואל ,זיצט אויף זיין אים אין 'שם הגדולים' (מערכת ווען ער הייסט מיר לערנען
בענקל .א פחד האט ארומגעכאפט הגדולים אות י' סימן קפ"א) אז ער האט גמרא אדער שולחן ערוך מוז איך
דעם גאנצן עולם .וואס טוט זיך דורכגעלערנט דעם גאנצן ש"ס אריינהארעווען ,אבער מוסר איז
דא? די נשמה איז מלובש אינעם 42מאל! מען רעדט נישט דא פון דאך א גרינגע זאך".
גוף און איז ווייטער דא אין ביהמ"ד! לערנען בקיאות ,וואס דאס האט עס איז אריבער א יאר ,און
די פחד איז געווען איום ונורא. ער זיכער געטון הונדערטער מאל, ווען רבי ישראל סאלאנטער איז
האט רבי יוסף שמואל צו זיי נאר מען רעדט פון לערנען בעיון. ָ צוריקגעקומען ,האט ער געזען אז
געזאגט" :האט נישט קיין מורא ,איך דער חיד"א זאגט דארט אז דער גביר איז געווארן ַאן אינגאנצן
גיי שוין צוריק ארויף אין גן עדן ,נאר רבי יוסף שמואל האט מקיים אנדערער מענטש .פרעגט אים רבי
איך בין אראפגעקומען אהער פאר געווען "ודברת בם" ,ווייל "בם" ישראל" :וואס איז געשען?" האט
פ+רדס ה+תור+ה 26
לערנען דעם ספר 'חובת הלבבות' האט זיך מקבל געווען אראפצוגיין א ספעציעלע סיבה .איך וועל אייך
און די ספרים פון 'רבינו יונה' .דער צוריק אויף דער וועלט מעורר צו פארציילן" .ער האט זיי דערציילט
הייליגער רבן של כל בני הגולה, זיין זיינע תלמידים ,פאר וועמען ער אז ווען ער איז אוועק פון די
דער בית יוסף וואס גאנץ כלל האט פארגעלערנט ש"ס ברבים ,אז וועלט ,איז ער ארויפגעקומען אין
ישראל שטיצט זיך אויף אים ,זאגט זיי זאלן קובע זיין יעדן טאג צייט צו מתיבתא דרקיע ,איז ארויס א כרוז
אים דער מגיד אז מ'האט פון הימל לערנען דברי מוסר פאר'ן לערנען. אין הימל" :פנו מקום לרבי יוסף
געוואלט ער זאל יעדן טאג לערנען ער האט געבעטן דעם גאנצן שמואל מקראקא!" מ'האט אים
חובת הלבבות און רבינו יונה( .אזוי עולם אז זיי זאלן זיך עס מקבל געגעבן א פלאץ לעבן דעם הייליגן
ווערט אראפגעברענגט אין ספר מגיד מישרים,
זיין ,כדי ער זאל קענען צוקומען של"ה הקדוש.
פרשת אמור). צו זיין מנוחה לעבן דעם של"ה אבער ,זאגט ער ,דער של"ה
די מעשיות וואס מיר האבן הקדוש .דער עולם האט זיך עס הקדוש האט נישט געוואלט אז
פארציילט דארף געבן א מענטש תיכף מקבל געווען ,און ווי נאר זיי ער זאל זיצן לעבן אים .פארוואס?
א געוואלדיגע התעוררות אז ווען האבן דאס געטאן ,איז ער צוריק ווייל דער של"ה הקדוש האט
ער טוט תשובה ,ספעציעל אום יום ארויף אין גן-עדן .זכותו יגן עלינו מחבר געווען א ספר מוסר מיט
כיפור ,און ער וויל מאכן א קבלה ועל כל ישראל ,אמן. אסאך טרערן" ,און דו ,רבי יוסף
קטנה זיך מקבל צו זיין בלי נדר צו שמואל" ,האט ער גע'טענה'ט,
לערנען מוסר יעדן טאג ,באקומט דער 'מגיד' פונעם בית יוסף "האסט טאקע פארגעלערנט דעם
ער א נייע לעכטיגע לעבן. און די חשיבות פון ספרי גאנצן ש"ס ברבים ,אבער קיין
אין זכות פון די אלע צדיקים ,און מוסר איין מאל האסטו נישט געלערנט
אין זכות פון דעם וואס מיר גייען מוסר".
זיך מקבל זיין צו לערנען מוסר, דאס איז א געוואלדיגע מוסר מ'איז געגאנגען צו א דין תורה
וועלן אוודאי די אלע צדיקים וואס השכל וואס עס מיינט צו לערנען אין בית דין של מעלה ,און דער
האבן געפאדערט צו לערנען מוסר מוסר. פסק איז געווען אזוי :דער פלאץ
אונז ביישטיין .ווען א מענטש איז כידוע האט דער הייליגער 'בית לעבן של"ה הקדוש קומט אים
קובע א קביעות אין א ספר מוסר, יוסף' געהאט א 'מגיד' ,און וואס ער טאקע און מ'קען עס אים נישט
ווערט דער צדיק זיין רבי און ער האט געלערנט מיט'ן מגיד האט ער צונעמען ,אבער ער מוז מאכן א
איז פאר אים א מליץ יושר אין גן פארשריבן אין ספר 'מגיד מישרים'. תיקון אויף דעם ענין פון לימוד
עדן .זיי וועלן זיכער שטיין און זיין דארט זאגט אים דער מגיד אז מוסר .רבי יוסף שמואל האט
מליצי יושר אז מיר זאלן אלע האבן מ'האט אים געשיקט א שליחות געזאגט פאר'ן בית דין של מעלה
אויסגעבעטן אלעס גוטס ,אמן! פון הימל ,אז ער זאל יעדן טאג אז ער גייט עס מתקן זיין ,און ער
יארצייטן
י"א תשרי -יומא דהילולא קדישא פון הרה"ק רבי הערש
לייב מ'אליק זי"ע
ראחמיסטריווקער רבי זי"ע ַאן אריה בן רבי גדליה זי"ע .ער איז דער וואונדערליכער מעשיות
אינטערעסאנטע זאך. געווען א תלמיד פונעם הייליגן מיט'ן מאמע פון רבי הערש
די מאמע פון רבי הערש לייב זלאטשובער מגיד ,און פונעם לייב
איז געווען א גרויסע צדקנית ,און הייליגן מעזריטשער מגיד.
י"א תשרי ,מוצאי יום הקדוש,
ווען זי איז געווען מעוברת פלעגט אין 'אמרות טהורות'
(סיפורי איז די יארצייט פונעם הייליגן רבי
זי ארומגיין צו צדיקים כדי צו קודש ח"א) פארציילט הרה"ק דער הערש לייב אליקער ,רבינו צבי
27 פ+רדס ה+תור+ה
אויסגעקוקט. פארשטיין ,ווייל ער איז געבוירן באקומען ברכות ,און זי פלעגט
פון דעם זעט מען די געווארן שנת תק"כ מוצאי יום זאגן" :איך טראג א שמואל הנביא!".
געוואלדיגע קדושה וואס די הקדוש ,און כידוע איז דער מ'האט נישט פארשטאנען וואס זי
הייליגע צדיקים האבן געהאט נאך הייליגער בעל שם הקדוש נסתלק מיינט דערמיט .אבער שפעטער
פון די ימי הילדות. געווארן שבועות תק"כ. האט זיך עס ארויסגעשטעלט,
ווי אזוי שטימט עס טאקע אז ער איז געבוירן געווארן מוצאי
די קדושה פון זען א צורה פון ער זאל געדענקען די צורה פונעם יום הקדוש ,און פונקט צוויי און
א צדיק בעל שם הקדוש? פופציג יאר שפעטער ,מוצאי יום
הקדוש ,איז ער נסתלק געווארן.
מיר ווילן דא פארציילן א מעשה רבי הערש לייב פון אליק
דעמאלטס האט מען געזען ,און
וואס די נקודה דערפון איז מ'זאל פלעגט אליין פארציילן די מעשה:
ס'איז הוברר הדבר למפרע ,וואס
פארןפארשטיין וואס עס מיינט ָ דער הייליגער בעל שם הקדוש
זי האט געמיינט מיט דעם וואס
צו צדיקים און מקבל זיין פני רבו, פלעגט דאך ארומגיין ,כידוע ,אין
זי טראגט א שמואל הנביא ,ווייל
ווי די גמרא (ר"ה טז ,ב ,וסוכה כז ,ב) זאגט די דערפער אויפצוזוכן נשמות
ער האט געלעבט פונקטליך די
"חייב אדם להקביל פני רבו ברגל", קדושות און מקרב זיין אידישע
יארן פון שמואל הנביא – צוויי און
און ווי עס שטייט אין די ראשונים קינדער לאביהם שבשמים.
פופציג יאר.
(רבינו חננאל ,ריטב"א ,ועוד) אויב ער איינמאל איז דער הייליגער
בעל שם הקדוש דורכגעגאנגען נאך א מעשה פארציילט ער
שטאט דארף מען ָ וואוינט אין די
דארף וואו זיין מאמע האט דעם ָ דארט ,וואס ער האט געהערט
זען אים מקבל פנים צו זיין יעדן
געוואוינט בשעת זי איז געווען פונעם אליקער רבי'ן זי"ע ַ -אן
טאג .דער מגן אברהם (או"ח סי' תקנ"ד
מעוברת מיט אים .האט דער אייניקל פון רבי הערש לייב -
סקי"ב) רעדט שוין אויך דערפון.
הייליגער בעל שם הקדוש געזאגט בשעת ער האט עס פארציילט
די מעשה וואס מיר גייען די מעשה פאר זיין שווער ,דער
פארציילן וועט אונז געבן א פאר די תלמידים אז ער שפירט
דארף,גאר א הויכע נשמה אין דעם ָ ָ סקווערער רבי זי"ע.
שטיקל פתח צו פארשטיין וואס
ביז ער איז אנגעקומען צו די שטוב ווען די מאמע פון רבי הערש
עס מיינט ווען מ'האט געזען די
פון רבי הערש לייב'ס עלטערן. לייב איז געווען מעוברת און
צורה פון א הייליגן רבי'ן און וואס
דעמאלטס איז די מאמע ,די ס'איז שוין אנגעקומען די צייט
דאס האט משפיע געווען.
גרויסע צדקנית ,געווען אינדרויסן צו געבוירן ,איז שוין געווען יום
דער הייליגער רבי הערש הקדוש ,און זי האט געשפירט אז זי
לייב פון אליק איז אמאל און געוואשן וועש .מ'האט ביי
איר געפרעגט צי דער הייליגער גייט געבוירן אינמיטן יום הקדוש.
געווען אונטערוועגנס ,און ער זי האט אבער נישט געוואלט
איז אריינגעגאנגען נעכטיגן בעל שם הקדוש מעג אריינקומען
אינעווייניג ,ווייל ער וויל זען דאס אז מ'זאל דארפן מחלל זיין יום
אין ַאן אכסניא .ווי נאר ער הקדוש פאר איר ,און זי האט אויך
איז אריינגעקומען ,זעט ער קינד .זי האט געזאגט יא ,און
נישט געוואלט דארפן אויספאסטן
פלוצלינג ווי די מענטשן דארט דער הייליגער בעל שם הקדוש
יום הקדוש .האט זי געבעטן" :מיין
שארפן זיך די מעסערס .ער האט ַ איז אריינגעגאנגען ,ער האט זיך
קינד ,ס'קומט דאך א הייליגער טאג,
גלייך פארשטאנען אז ער איז געדרייעט דארט אין שטוב פאר
צושטער מיר נישט דעם הייליגן
אנגעקומען צו א הויז פון שודדים א שטיק צייט ,און נאכדעם איז ער
טאג" .און ער איז טאקע געבוירן
ורוצחים. ווייטער געגאנגען.
געווארן ערשט מוצאי יום הקדוש.
רבי הערש לייב פון אליק, האט רבי הערש לייב געזאגט,
וועמענס יראת שמים איז געווען אז דעמאלטס איז אים נחקק געדענקט די צורה פון בעש"ט
אויף אזא הויכע דרגה ,האט זיך געווארן די צורה פונעם בעל שם הק'
בכלל נישט דערשראקן פון זיי. הקדוש ,און ער פלעגט מצייר זיין
ער איז געגאנגען אין א ווינקל, פונקטליך וויאזוי דער בעל שם רבי הערש לייב פון אליק האט
געליינט קריאת שמע על המטה, הקדוש האט אויסגעקוקט .און די אליין פארציילט ,אז ער געדענקט
און געזאגט" :רבונו של עולם, תלמידים פונעם בעל שם הקדוש די צורה פונעם הייליגן בעל שם
העלף מיר איך זאל קענען שלאפן האבן באשטעטיגט אז טאקע גענוי הקדוש.
רואיג" .דאס הייסט ,רבי הערש אזוי האט דער בעל שם הקדוש לכאורה איז דאס שווער צו
פ+רדס ה+תור+ה 28
זעט ער פלוצלינג איינעם פון יענע האבן אים געזאגט" :גייט לחיים לייב אליקער איז אנגעגאנגען
רויבערס! יענער איז צוגעגאנגען, ולשלום" .מיט אנדערע ווערטער, מיט זיין עבודה ,ער דארף זיך
אריינגעלייגט א פדיון פון הונדערט זיי האבן אים געזאגט אז ס'איז יעצט צושפארן די אויגן פאר
רובל אין זיין גמרא ,און גלייך אויף זיי געפאלן אזא שרעק אז זיי א שעה-צוויי ,נאכדעם דארף
ארויסגעלאפן .דאס טייטשט, האבן גארנישט געקענט טון אים מען אויפשטיין פראווען תיקון
נאר זיי האבן באקומען א נישט ָ וויי צו טון. חצות ,לערנען פארן דאווענען
נאר זיי האבן אפילופחד פון איםָ , דאס איז דער כח פון יראת שמים און דאווענען שחרית ,דעריבער
באקומען א קשר און אהבה צו אים, וואס די צדיקים האבן געהאט ,אז מוז מען זיך יעצט אפרוען.
אז זיי זענען ספעציעל געקומען אפילו רוצחים און שודדים האבן הגם ער געפינט זיך אין א הויז
ברענגען א פדיון .דאס איז די מורא געהאט צוצוקומען צו זיי. ארומגערינגלט מיט שודדים
גרויסקייט פון צדיקים. קל וחומר בן בנו של קל וחומר, ורוצחים ,האט עס גארנישט
די תלמידים און חסידים וואס געהאט מיט אים .ער האט נאך
דאס דארף ביי אונז אריינשיינען צוגעלייגט א תפילה און געבעטן
א מורא'דיגע אמונת צדיקים ,צו געפארן צו אים ,קען מען
ָ זענען
זיך פארשטעלן וויפיל יראת שמים דעם רבונו של עולם אז ער זאל
פארשטיין וואס עס מיינט ווען שלאפן רואיג ,און ער האט זיך
געפארן צו א צדיק וואס ָ מ'איז נאר פון אנקוקןמ'האט געשעפט ָ
די צורה פון דעם צדיק. טאקע צוגעלייגט.
האט משפיע געווען אזוי שטארק,
ווען ער האט זיך אויפגעכאפט
אז בלויז מיט א בליק האבן זיי
די תשובה און התקשרות פון צו זיין הייליגע עבודה פון תיקון
געקענט ווארפן א פחד ,און זיי חצות און לערנען פארן דאווענען,
האבן זיך געקענט אזוי מקשר זיין
די גנבים
זעט ער פלוצלינג ווי די חברה
אז אפילו גנבים זאלן שפעטער די מעשה האט א המשך. ארום אים זאגן אים" :רבי ,איר
וועלן ברענגען געלט פאר פדיונות. נאך א שטיק צייט ,ווען רבי ווייסט גארנישט וואס פאר א רבי
זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל, הערש לייב פון אליק איז געווען איר זענט ,איר ווייסט נישט וואס
אמן. ביי זיך אין שטוב אינמיטן לערנען, פאר א ראבינער איר זענט!" זיי
= פרנסי חודש תשרי =
יון בלשה"ק נתנדב
ליון באידיש
נתנדב
עורים על הטע
גל הג לעפאון השי
ע" ע" ליין
ה
י
י
הרה"ח ר' חיים צבי הירש הי"ו נתנדב ע"י
הרה"ח ר' שמעון
לע"נ אמו האה"ח חנצי ע"ה הרה"ח ר' חיים מנחם
דרוממער הי"ו
בת יבלחט"א ר' מרדכי הי"ו ראזינגער הי"ו
לזכות ברכה והצלחה
נלב"ע א' תשרי -ראש השנה לזכות ברכה והצלחה
בכל הענינים
ת.נ.צ.ב.ה. בכל הענינים
זכות לימוד התורה דרבים תגן בעדם להתברך בכל מילי דמיטב ,וישלם ה' פעלם הטוב ותהי משכורתם שלימה מעם ה’
קול
אלע נייע חיזוק יומי -צו א וועכנטליכע שיעורים פון
שיעורים גליקליכע לעבן שיעורים הגה"צ ר' יודא
קול
אלע נייע חיזוק יומי -צו א וועכנטליכע שיעורים פון
שליט"א מאנדעל
00 11 22 33
שיעורים גליקליכע לעבן שיעורים הגה"צ ר' יודא
מאנדעל שליט"א
פרדס
פרדס
התורה
עמוד יומי סיפורי צדיקים קברי צדיקים - שיעורים על
התורה
סדר הש"ס פיל מיט חיזוק יארצייט צדיקים שבת קודש
עמוד יומי סיפורי צדיקים קברי צדיקים - שיעורים על
אינעם
מעכטיגן
אינעם
44
סדר הש"ס
55
פיל מיט חיזוק
66
יארצייט צדיקים
77
שבת קודש
זיכוי
29 פ+רדס ה+תור+ה
מעכטיגן
הרבים
זיכוי
אפאראט מלוה הלכה יומי על תורת אוצר הידעות
הרבים מלכה שלחן ערוך הנפש בענינים נפלאים
אפאראט מלוה הלכה יומי על תורת אוצר הידעות
מלכה שלחן ערוך הנפש בענינים נפלאים
זעטיגט אייער נשמה און באלייכט אייער טאג
דורך שעפן חיזוק אמונה און ביטחון,
השקפת החיים און ידיעת התורה פון די
צו ספאנסערן
אדער פאר
פאזעטיווע
קאמעטארן קען
מען זיך ווענדן צו
הרה"ח ר'
חיים מנחם
ראזינגער הי"ו
347.570.0413
מען קען אויך הערן די
שיעורים פון רב אויף:
קול פרדס התורה קול נשמותינו
אידיש718.760.1111 #1 :
718.506.9694
ענגליש718.759.1111 #1 :
עינים ליין
718.977.5554
במוצש''ק #0
במשך השבוע 1-2-7-4
א פרישע וואך
צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט ' 'Subscribeצו פול מיט חיזוק
shiurimlishmo@gmail.com
פ+רדס ה+תור+ה 30
31 פ+רדס ה+תור+ה
פ+רדס ה+תור+ה 24
