gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

עלה נעלה - אידיש · Ale Na'aleh - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

מוציא לאור: עלה נעלה - אידיש · Ale Na'aleh - Yiddish

שבוע: האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

עלה נעלה - אידיש · Ale Na'aleh - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

פתח את ה-PDF הורדה

‫‪605 615 7777 #66‬‬ ‫מטהר אתכם"‪ ,‬איז משמע אז דער רבוש"ע איז דער‬ ‫וואס איז מטהר דעם מענטש? נאך איז שווער‬ ‫פארוואס דארף מען צוויי פסוקים? ענפערט דער‬ ‫תוספות יו"ט‪ ,‬ס'איז דא צוויי סארט אידן‪ .‬ס'איז דא‬ ‫א איד וואס ער איז זיך אליין מטהר‪ .‬אויף דעם‬ ‫ברענגט מען דעם פסוק "מקוה ישרא' ד'" נאכדעם‬ ‫איז דא א איד וואס טוט נישט קיין תשובה רח"ל און‬ ‫ער טוט זיך נישט רייניגן‪ ,‬פונדעסטוועגן דאך קומט‬ ‫דער רבוש"ע און רייניגט אים ווייל ער וויל אים‬ ‫האבן צו זיך‪ ,‬אין אויף דעם ברענגט ער די פסוק‬ ‫"וזרקתי עליכם" מים טהורים וטהרתם "‪ ,‬אז ווען עס‬ ‫אייבערשטען‪ .‬און אפילו לויט די חכמים‪ ,‬איה"נ זיי‬ ‫"כי ַב ּיוֹ ם ַה ֶּּזה יְ כַ ּ ֵּפר ֲעלֵּ יכֶּ ם‬ ‫עס שטייט אין פסוק ִּּ‬ ‫איז ליידער דא א איד וואס טוט נישט קיין תשובה‪,‬‬ ‫האלטן אז יום כיפור איז נישט מכפר אן א תשובה‪,‬‬ ‫ֹאתיכֶּ ם"‪ .‬איז דא א מחלוקת‬ ‫לְ ַט ֵּהר ֶּא ְתכֶּ ם ִּמכּ ֹל ַח ּט ֵּ‬ ‫אין ער קומט נישט אליין זיך מטהר זיין טוט אים‬ ‫אבער דאס איז זיכער אז יום כיפור איז עפעס א‬ ‫אין די גמרא אין מסכת יומא צווישן רבי און די רבנן‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער מטהר זיין‪ .‬דארף מען‬ ‫העכערע טאג‪ ,‬ווייל ווען נישט איז דאך יום כיפור ווי‬ ‫רבי האלט אז עיצומו של יום מכפר‪ ,‬די עצם טאג‬ ‫פארשטיין ווי קען זיין אז דער אייבערשטער איז‬ ‫א צווייטע טאג‪ .‬עפעס א העכערקייט האט דאך דער‬ ‫יום כיפור איז מכפר פאר אלע אידישע קינדער‪ ,‬סיי‬ ‫מטהר דעם מענטש אן דעם וואס א איד זאל שוין‬ ‫טאג‪ ,‬אז די תשובה וואס מען קען נישט פועל'ן א‬ ‫די אידן וואס טוען תשובה‪ ,‬און סיי די אידן וואס‬ ‫טון סיי וואסערע ארבעט פון זיך אליין?‬ ‫גאנץ יאר‪ ,‬געבט דער עצם טאג יום כיפור צו אז די‬ ‫טוען נישט קיין תשובה‪ .‬די חכמים זאגן אז יוה"כ‬ ‫תשובה זאל אים גלייך מכפר זיין אויף עבירות וואס‬ ‫איז נאר מכפר מיט תשובה‪ .‬און דער רמב"ם‬ ‫נאר דער ענין איז אזוי‪ :‬מ'דארף וויסן אז דער‬ ‫ברענגט אראפ רבי'ס שיטה‪ ,‬אז יום כיפור איז‬ ‫רבוש"ע האט אריינגעלייגט אין יעדן איד א נשמה‪,‬‬ ‫העלפט נישט א גאנץ יאר‪ .‬איז דאך דא אין דער טאג‬ ‫פון יום כיפור נאכדעם וואס א מענטש טוט תשובה‬ ‫עיצומו של יום מכפר‪ ,‬די עצם יום כיפור איז מכפר‬ ‫א חלק אלוקי ממעל‪ .‬דער חלק אלוקי ממעל איז‬ ‫פאר יעדן‪.‬‬ ‫בכלל נישט תלוי אין דעם מענטש מעשים‪ ,‬און ער‬ ‫וואס דער טאג געבט עפעס א יחידות'דיגע כפרה‬ ‫האט נישט קיין בחירה אין דעם‪ ,‬ער קען דאס נישט‬ ‫וואס העלפט דורך תשובה‪ .‬וואס איז דער ענין?‬ ‫טוישן מיט קיין שלעכטע מעשים‪ ,‬נאר וואס דען די‬ ‫דארף מען פארשטיין‪ ,‬בשלמא ווען כפרה‬ ‫חלק אלקי ממעל ווערט איבערגעדעקט מיט‬ ‫מיינט נאר אז דער אייבערשטער מיט זיין גרויס‬ ‫לבושים‪ .‬און די עבודה פון א איד איז אז ער זאל‬ ‫גוטסקייט טוט מוחל זיין אידישע קינדער די‬ ‫דורך זיין מקיים זיין מצוות ומעש"ט אריינברענגען‬ ‫עונשים וואס קומט זיך זיי פארן עובר זיין עבירות‪,‬‬ ‫די לעכטיגקייט פון זיין חלק אלוקי ממעל אריין אין‬ ‫דאס איז שייך צו פארשטיין‪ ,‬פונקט ווי כביכול‬ ‫די לבושים‪ ,‬די נפש הבהמית זאל איבערגעדרייט‬ ‫יעדער מלך בשר ודם‪ ,‬קען אין א געוויסע טאג וואס‬ ‫ווערן און פארהייליגט ווערן דורך די קדושת‬ ‫איז יום שמחתו אויך אמאל מוחל זיין די עבירות‪,‬‬ ‫הנשמה דורך זיין קיום התורה ומצוות‪ .‬און רח"ל‬ ‫וואס מענטשען האבן זיך קעגן איהם פארזינדיגט‪.‬‬ ‫ווען א מענטש זינדיגט חלילה‪ ,‬דעמאלטס טוט ער‬ ‫אבער אין ספה"ק שטייט אז די גדר פון כפרה איז א‬ ‫אויפבויען און פארשטערקערן די קליפה ארום די‬ ‫לשון פון אויסמעקן‪ ,‬אפווישן‪ .‬דאס הייסט אז רח"ל‬ ‫נשמה הקדושה‪ .‬אבער די נשמה אליין בלייבט‬ ‫אז ווען א מענטש טוט אן עבירה‪ ,‬ווערט ער‬ ‫אלעמאל הייליג‪ ,‬און אונזער ארבעט איז‬ ‫פארשמירט‪ .‬דורך די פגם וואס ווערט באשאפן פון‬ ‫ארויסצוברענגען די לעכטיגקייט פון די נשמה‪.‬‬ ‫דעם עבירה‪ ,‬ווערט ער פארשמירט‪ ,‬און ער ווערט‬ ‫מלוכלך פון די חטא‪ .‬און כפרה איז א לשון פון מקנח‬ ‫זיין‪ ,‬אפווישן די לכלוך וואס קמט ארויף דורך די‬ ‫מיט דעם קען מען דאס פארשטיין און איך‬ ‫חטא‪ .‬איז שווער צו פארשטיין אראפצונעמען א‬ ‫וועל דאס מקדים זיין מיט א משל‪ .‬ס'איז געווען‬ ‫פלעק דארף מען דאך האבן א ספעציעלע ארבעט‪,‬‬ ‫אמאל א רוס וואס ער איז געווען איינער פון די‬ ‫און נאך שטייט אין ספה"ק אז א כפרה איז א לשון‬ ‫גרויסע גענעראלן ביים רוסישן קייזער‪ ,‬וואס ער‬ ‫ריצו והתקרבות‪ ,‬אז ווען א מענטש האט א כפרה‬ ‫איז פארכאפט געווארן ביים דייטש אין לאגער‪ .‬און‬ ‫ווערט ער מרוצה און באליבט פאר'ן רבוש"ע אזוי‬ ‫ס'איז געווען א איד‪ ,‬וואס ער איז געווען זייער א‬ ‫עס איז דא א מורא'דיגע פשט פון הייליגן תוס'‬ ‫יו"ט אין מסכת יומא‪ ,‬די משנה זאגט א"ר עקיבא‬ ‫ווי פאר די עבירה‪ .‬איז שווער ווי אזוי איז שייך אז א‬ ‫נייגעריגער מענטש‪ ,‬יעדע נאכט ווען דער עולם‬ ‫מענטש וואס איז מלא זוהמא‪ ,‬אנגעשמירט מיט‬ ‫איז שוין געשלאפן אין לאגער האט ער‬ ‫אשריכם ישראל לפני מי "אתם" מטהרין ומי "מטהר‬ ‫אתכם" אביכם שבשמים שנא' "וזרקתי עליכם" מים‬ ‫טומאה פון זיינע עבירות רחמנא ליצלן‪ ,‬און ער‬ ‫ארומגעקוקט צו זעהן עפעס חדשות‪ ,‬האט ער‬ ‫האלט טיף איינגעזונקען אין חטא‪ ,‬ס'קומט איין‬ ‫האט געזען אז יעדע נאכט א געוויסע צייט ווען‬ ‫טהורים וטהרתם‪" ,‬ואומר מקוה ישרא' ד' פרעגט די‬ ‫הייליגע תוספות יו"ט‪ ,‬קודם זאגט ער א לשון "אתם"‬ ‫טאג אינעם יאר‪ ,‬איז פון זיך אליין דער טאג‪ ,‬אן דעם‬ ‫דער עולם שלאפט קומט ארויס דער רוס פון בעט‪,‬‬ ‫וואס א איד זאל שוין טון סיי וואסערע ארבעט פון‬ ‫אין ער נעמט ארויס און טוט זיך אן זיין רוסיש‬ ‫מטהרים איז משמע אז די אידן טוען זיך אליינס‬ ‫רייניגן פאר'ן באשעפער‪ ,‬אין נאכדעם שטייט "ומי‬ ‫זיך אליין‪ ,‬ווערט ער אפגעוואשן און זיין זעל גייט‬ ‫גענעראל היטל‪ ,‬און ער גיבט זיך אזא שטעל אוועק‪,‬‬ ‫ארויס ריין און הייליג‪ ,‬אין ער ווערט נתקרב צוהם‬ ‫און ער מאכט אזא סאלוט ווי מען זאגט אז ער גיבט עהרע ווי ער שטייט פאר'ן קעניג‪ ,‬און‬ ‫ער לייגט זיך צוריק שלאפן‪ ,‬איין טאג איז דער איד צוגעגאנגען צו אים און זאגט‪" ,‬לאמיך‬ ‫‪0‬‬ ‫פארנארט‬ ‫דיר פארציילן דעם אמת‪ ,‬איך זע פונקטליך וואס דו טוסט ביינאכט‪ .‬דו ביסט‬ ‫אינגאנצן‪ .‬דו גייסט נישט צוריק צום רוס‪ ,‬וואס איז דיין פלאן? פאר וועם מאכסטו די‬ ‫גאנצע זאך?" זאגט ער‪" ,‬דו זאלסט וויסן‪ ,‬איך בין געווען פון די גרעסטע גענעראלן‪ ,‬אין‬ ‫די רוסישע מלוכה‪ ,‬און מ'האט מיך דא פארכאפט אין א לאגער‪ ,‬מ'פירט זיך צו מיר אויף‬ ‫געמיין‪ ,‬און מ'וואלגערט מיר ארום דא מיט פויערן וואס פירן זיך געמיין‪ .‬איך וויל‬ ‫איי‪ ,‬דו פאלסט צוריק?‬ ‫געדענקען מיין מצב‪ ,‬פון וואו איך קום און ווער איך בין‪ ,‬טו איך מיר אן יעדע מאל די היטל‪,‬‬ ‫דו פאלסט צוריק וועגן דו‬ ‫און איך טו אייך מאכן זיך אוועקשטעלן ווי א גענעראל‪ ,‬געדענק‪ ,‬דו ביסט א גענעראל‬ ‫נעמסט ריזיגע גדרים‪ ,‬וואס‬ ‫ביים רוס‪ ,‬דו ביסט נישט קיין פויער אין לאגער און קיין שלאק'שמש אין לאגער‪".‬‬ ‫דו האלטסט בכלל נאך נישט‬ ‫דארט‪ .‬למשל‪ ,‬דו נעמסט א‬ ‫קבלה‪ ,‬אז דו גייסט אינזינען‬ ‫דער זעלבער ענין איז דער הייליגער חת"ס מסביר‪ ,‬דער רבוש"ע וויל אז א איד זאל‬ ‫האבן די שמונה עשרה פון‬ ‫נשכַ ְח ִּּתי ְּכ ֵּמת ִּמ ֵּּלב ָהיִּ ִּיתי ִּּככְ לִּ י‬ ‫געדענקען ווער ער איז און וואס ער איז‪ .‬שטייט אין פסוק " ְ‬ ‫אנהייב ביזן סוף‪ .‬ווען דיין מוח‬ ‫קודם כל דארף מען‬ ‫א ֵֹּבד"‪ .‬די הלכה איז אז צוועלף חדשים וואס גייט דורך אויף אן אבידה‪ ,‬און דער בעה"ב איז‬ ‫קען זיך נאך נישט‬ ‫וויסן וואס טייטשט דאס‬ ‫זיך נישט געקומען צוריקקערן צו די אבידה‪ ,‬דאס איז יאוש בעלים‪ .‬דער בעה"ב האט זיך‬ ‫קאנצענטרירן קיין גאנצע‬ ‫ווארט תשובה‪ .‬תשובה‬ ‫מייאש געווען‪ ,‬דאס הייסט‪ ,‬ווי ער האט פארגעסן די אבידה‪ .‬זאגט דהמע"ה אונז זעמיר‬ ‫מינוט אין א צי‪ .‬די עצה איז‬ ‫טייטשט זיך קערן צום‬ ‫פארגעסן ווי א פארלוירענע כלי‪ .‬דער רבוש"ע וויל אונז מיר זאלן אלעמאל געדענקען‪.‬‬ ‫נישט יעצט צו דעם‪ ,‬אקעי‪,‬‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬זיין אויפ'ן וועג‬ ‫ווער אונז זענען מיר באמת‪ ,‬געדענק ווער דו ביסט‪ ,‬האט דער רבוש"ע מייחד געווען א‬ ‫איך גיי אים נעמען א קבלה‬ ‫פונעם אייבערשטן‪ ,‬וויסן‬ ‫טאג פון יום כיפור‪ .‬און וואס דעמאלטס טוט מען צוריקברענגען דעם איד צום רבוש"ע‪.‬‬ ‫און איך גיי טראכטן ביי‬ ‫ווער מ'איז‪ ,‬וויסן פארוואס‬ ‫מ'עסט נישט‪ ,‬מ'שלאפט נישט‪ ,‬מ'זיצט אין בית המדרש‪ ,‬און מ'איז זיך מייחד מיט'ן‬ ‫שמו"ע‪ .‬נאר טראכט וואס איז‬ ‫מ'איז דא‪ .‬און טון די רצון‬ ‫רבוש"ע‪ ,‬יחידה ליחדך‪ ,‬מיט א ריינקייט‪ ,‬מיט א הייליגקייט‪ .‬צוריקצוברענגען דעם איד ער‬ ‫די סיבה פארוואס מיין מוח‬ ‫השם א גאנצן טאג‪.‬‬ ‫זאל געדענקען ווער ער איז‪ .‬ער איז א חלק אלקי ממעל‪ ,‬און ער איז א הייליגע נשמה‪,‬‬ ‫ארבעט נישט ביי שמו"ע? פון‬ ‫וואס דאס איז ער בעצם‪ ,‬ער דארף ארויסברענגען אז זיין עצם איז נישט די לבושים‬ ‫עפעס קומט עס‪ .‬אדער ליג‬ ‫גשמיים וואס זענען אויף אים ארומגענומען‪ ,‬און מיט זיינע פעולות האט ער דאס‬ ‫איך צו סאך אין נייעס אדער‬ ‫וויאזוי טוט מען עס‪,‬‬ ‫פארגרעבעטעט און פארשטערקערט‪ .‬זיין אמת'ע מהות‪ ,‬איז די פנימיות שבו‪.‬‬ ‫נגינה‪ ,‬אדער ערגער ווי דעם‪.‬‬ ‫און וואס טוט מען אז‬ ‫וואס דאס מאכט פארמישט‬ ‫מ'האלט אין איין פאלן אויף‬ ‫מיין מוח‪ ,‬ממילא גיי איך מאכן‬ ‫צוריק? איז דא צוויי‬ ‫כדי אבער א מענטש זאל קענען זוכה זיין צוצוקומען צו דעם‪ ,‬זאגט דער תפאר"ש‪,‬‬ ‫עפעס א שטיקל גדר‬ ‫מדרגות פון בחורים‪ .‬ס'איז‬ ‫דער רבוש"ע וויל יום כיפור די דביקות מיט כלל ישראל מיט א דביקות אמיתיות‪ .‬און ביים‬ ‫צוביסלעך אראפצוקריכן‪.‬‬ ‫דא איין מדרגה‪ ,‬איינער‬ ‫רבוש"ע איז דאך נישט מעגליך צו זיין במחיצתו בפנימיות המחיצה‪ ,‬מיט סיי וואספארא‬ ‫ס'איז דא זאכן וואס איז‬ ‫וואס‪ ,‬אדער האט ער נאך‬ ‫לכלוך פון חטאים‪ ,‬מען דארף זיין אינגאנצן ריין‪ .‬איז כדי דער איד זאל זיך קענען געפינען‬ ‫העכער די נסיון פון א‬ ‫נישט אנגעהויבן‪ ,‬אדער‬ ‫מיט'ן רבוש"ע‪ ,‬יחידה ליחדך‪ ,‬מוז ער אים אפוואשן און רייניגן און מטהר זיין אינגאנצן‪,‬‬ ‫מענטש‪ ,‬דאס הייסט העכער‬ ‫האלט ער שוין נאכ'ן‬ ‫אין אזוי קען ער זיך טרעפן ריינערהייט מיט'ן רבוש"ע‪ .‬אבער די מטרה איז אז א איד זאל‬ ‫זיין בחירה‪ ,‬ער האלט נאך‬ ‫אויפגעבן‪ ,‬ס'איז נישט פאר‬ ‫זיך דערמאנען אין חלילה נישט פארגעסן ווער ער איז‪ ,‬די אלע זאכן אין וואס ער לעבט‬ ‫נישט דארט‪ ,‬לייג עס יעצט‬ ‫אים‪ .‬ער האט אפי' נישט‬ ‫זענען סתם מסיחים המבדילים בינו לבין קונו‪ ,‬אבער דאס איז ער נישט באמת‪ ,‬ער איז א‬ ‫אין א זייט‪ ,‬קוק וואס דו‬ ‫קיין נסיונות‪ ,‬אפשר וועט‬ ‫חלק אלקי ממעל‪ ,‬און דאס דארף ער אפהיטן‪.‬‬ ‫קענסט יא‪ ,‬און דארט הייב זיך‬ ‫עס אים באדערן נאכדעם‪,‬‬ ‫אן ארויסצוארבעטן‪ ,‬זיי אויף‬ ‫אבער ער לאזט עס לויפן‬ ‫די צד פונעם אייבערשטן אים‬ ‫איך בין שוין סיי ווי שוואך‪,‬‬ ‫און דאס דארף א איד געדענקען‪ִּּ " ,‬כי ַב ּיוֹ ם ַה ֶּּזה"‪ ,‬דער עיצומו של יום דער הייליגער‬ ‫צו דינען‪.‬‬ ‫איך האב סיי ווי נישט קיין‬ ‫טאג יום כיפור‪" ,‬יְ כַ ּ ֵּפר ֲעלֵּ יכֶּ ם לְ ַט ֵּהר ֶּא ְתכֶּ ם ִּמכּ ֹל ַח ּט ֵּ‬ ‫ֹאתיכֶּ ם "‪ ,‬דאס טוט ענק רייניגן און‬ ‫געפיל ביים דאווענען‪ ,‬און‬ ‫אויסוואשן און צוריקברענגען מיט א ליבליכקייט צום רבוש"ע‪ ,‬יוה"כ איז אזא ריינע זמן‬ ‫לאז מיך אפ‪.‬‬ ‫ווען מען איז זיך מיחד מיטן רבוש"ע‪ ,‬וואס אפילו דער שטן איז נישט שייך אז זאל דארט‬ ‫זיין‪ .‬קיינער איז נישט דארט‪ ,‬נאר עס א זמן פון יחידה ליחדך‪ ,‬ווייל דער רבוש"ע וויל נישט‬ ‫איינער וואס ער שטייט‬ ‫אז די זאלסט פארלוירן חלילה אינגאנצן‪ ,‬וואס דען דארף זיין אונזער ארבעט? אונז דארף‬ ‫יא אין מלחמה‪ ,‬און ער פייט א‬ ‫מען פארגיסן טרערן‪ ,‬זיך אויסגיסן דאס הארץ‪" ,‬לפני ד' תטהרו" רבוש"ע די מצב ווי איך‬ ‫גאנצע צייט‪ ,‬און ער פילט זיך‬ ‫ער דארף וויסן‪ ,‬הייב‬ ‫בין יעצט דאס וויל איך באמת‪ ,‬איך וויל קענען בלייבן א גאנץ יאר אלעמאל ריין פאר'ן‬ ‫ממש א טאג נאך יום כיפור‪,‬‬ ‫זיך אויף און גיי צו די זייט‬ ‫רבוש"ע‪ .‬ווי אזוי קען מען דאס אלעמאל געדענקן ווער איך בין‪ ,‬אז מיר זאלן זוכה זיין‬ ‫ער האט די זעלבע נסיונות‪.‬‬ ‫פונעם אייבערשטן‪ ,‬טראכט‬ ‫אלעמאל צו בלייבן "לפני ה'" מיר זאלן קענען בלייבן אייביג לעבן מיטן רבוש"ע‪ .‬ס'זאל‬ ‫דאס קומט פון א שטיקל‬ ‫וואס איז די רצון השם? קוק‬ ‫נישט זיין קיין מסיחים המבדילים ביני לבין קוני‪ ,‬דאן וועט זיין "תטהרו"‪.‬‬ ‫טעות‪ ,‬א מענטש גייט האבן‬ ‫פארוואס דו פאלסט א‬ ‫נסיונות ביז'ן ווערן באדעקט‬ ‫גאנצע צייט אראפ‪ ,‬און הייב‬ ‫זאל דער אייבערשטער העלפן אז מ'זאל קענען אויסנוצן די עצם קדושת היום‪ ,‬מאכן‬ ‫מיט ערד אין קבר‪ .‬א טאג נאך‬ ‫אן א מלחמה‪ .‬אונזער‬ ‫די ריכטיגע הכנה‪ ,‬אריינלייגן כוחות‪ ,‬און ווייזן פאר'ן רבוש"ע אז איך בין א בן מלך‪ ,‬איך‬ ‫יום כיפור מיינסטו אז וועגן‬ ‫ארבעט איז מלחמה‪ ,‬אונז‬ ‫וויל מעורר זיין די אהבה‪ ,‬איך וויל דיר ווייזן ווער איך בין באמת‪ ,‬איך בין דיינס א קינד‪,‬‬ ‫וואס דו האסט תשובה געטון‬ ‫דארפן וויסן‪ ,‬מיר דארפן‬ ‫איך בין א חלק אלקי ממעל‪ ,‬און דאס וויל איך באמת מגביר זיין אויף מיינע לבושים‪.‬‬ ‫גייט שוין די געפילן און די‬ ‫מלחמה האלטן און נישט‬ ‫פארגיסן טרערען רבוש"ע לאז מיך נישט איבער‪ ,‬העלף מיר ס'זאל קענען זיין לפני ה'‬ ‫נסיונות און די שוועריגקייטן‬ ‫ווערן סטאק‪ ,‬נישט ווערן‬ ‫תטהרו‪ ,‬און דאס וועט מעורר זיין די אהבה‪ ,‬די גילוי פון רבוש"ע צו כלל ישראל‪ ,‬צוגעבן‬ ‫נישט צוריקקומען בכלל‪,‬‬ ‫צוקלאפט נאכדעם‪ ,‬אזוי‬ ‫די כח אז מיר זאלן טאקע זוכה זיין זיך נתקרב ווערן אל ד'‪ ,‬און די כפרה זאל ברענגען אז‬ ‫אלעס גייט צוריקקומען‪.‬‬ ‫און‬ ‫נאכאמאל‬ ‫גיין‬ ‫דער לפני ד' זאל בלייבן שטענדיג‪ ,‬אז מען זאל אלעמאל בלייבן ריין פאר'ן רבוש"ע‪ ,‬אין‬ ‫פשוט דו דארפסט נאך נעמען‬ ‫נאכאמאל און נאכאמאל‪.‬‬ ‫אז מען בלייבט אלעמאל ריין לפני ד'‪ ,‬האט מען שוין ממילא אלע גוטע השפעות וברכות‬ ‫די כוחות פון מתגבר זיין‪.‬‬ ‫דיין תשובה דארף זיין גיין‬ ‫טובות‪ ,‬און דאס וועט גורם זיין לרומם קרן ישראל בביאת גוא"צ בב"א‪.‬‬ ‫צום אייבערשטן‪.‬‬ ‫בעל דבר‪ ,‬יא! ער וואוינט דארט‪ .‬ס'איז צרות‪ ,‬ביטערע‬ ‫צרות‪.‬‬ ‫איז אויב אן עבירה איז ווי יענע מעשה נעבעך‪,‬‬ ‫איז חרטה קימאו טערפי‪ .‬ווייל ווען א מענטש האט‬ ‫חרטה עכט‪ ,‬אזוי ווי ס'שטייט אין די ראשונים‪ ,‬ס'איז‬ ‫פשוט חרטה‪ ,‬וואס טייטש? ער איז זיך מתבונן‬ ‫"חטאתי עוויתי פשעתי"‪ ,‬על דרך משל‪ ,‬א מענטש‬ ‫דיר‪ .‬ווילאנג דו ווארפסט נישט ארויס די עבירה‪,‬‬ ‫מען דארף וויסן אז אן עבירה איז אזוי ווי יענע‬ ‫זאל האבן א גרויסע דזשאב‪,‬ער מאכט א האלב‬ ‫איז די כח הטומאה דארט דא‪ ,‬ער גייט דיר טראגן‪,‬‬ ‫מחלה‪ ,‬ס'איז א מחלה המתפשטת‪ ,‬ס'איז א טומאה‪.‬‬ ‫מיליאן דאלער א יאר‪ ,‬און ער האט געבארגט דעם‬ ‫עבירה גוררת עבירה‪ .‬ס'וואוינט אין דיר א‬ ‫די רבינו יונה זאגט‪ ,‬אז איינע פון די עיקרי‬ ‫בעל הבית'ס קאר‪ ,‬א טייערע קאר‪ ,‬און ער האט‬ ‫לעבעדיגע מחלה‪.‬‬ ‫התשובה איז‪ ,‬אז א קליינע עבירה זאל זיין פונקט‬ ‫געמאכט א נארישע עקסידענט ווייל ער האט פשוט‬ ‫נישט געטראכט וואס ער טוט‪ ,‬ער פארלירט זיין‬ ‫אזוי הארב ווי א הארבע‪ ,‬וועגן פיר טעמים‪ .‬די‬ ‫דזשאב פון דעם‪ .‬ער קען זיך נישט מוחל זיין‪ ,‬ער האט‬ ‫אויף א שווערע מחלה זאגט מען נישט‪ ,‬ס'איז‬ ‫פערטע טעם איז‪ ,‬אז ווי קליין די עבירה זאל זיין‪ ,‬ער‬ ‫חרטה‪ .‬און ס'קען אים טראגן צו שיגעון‪ ,‬ס'קען אים‬ ‫נאר א ברעקל‪ .‬ער האט גארנישט ער האט נאר א‬ ‫איז קליין‪- ,‬ביי די רבינו יונה מיינט קליין א עשה‪,‬‬ ‫טראגן צו עצבות און מרה שחורה‪ .‬חרטה איז זייער א‬ ‫ברעקל‪ ,‬ס'איז גוט‪ .‬ס'איז גארנישט‪ .‬ניין‪ ,‬מען זאגט‬ ‫אדער א לאו‪ ,‬לויט די רשימות וואס חז"ל לייגן‬ ‫שארפע מעדעצין‪ ,‬און פארדעם העלפט עס‪ ,‬ווייל‬ ‫נישט אזוי‪ ,‬די ברעקל איז דארט‪ ,‬ער וועט טוען‬ ‫אראפ‪ .-‬ווי קליין די עבירה איז‪ ,‬איז נישט נאר די‬ ‫ס'איז עוקר דעם חטא‪.‬‬ ‫אלעס פון די וועלט‪ ,‬ס'זאל זיין קלין‪ .‬ער האט א‬ ‫עבירה וואס איז אין דיר‪ ,‬די עצם חטא וואס האט‬ ‫קלייניגקייט‪ .‬א קלייניגקייט פון וואס? פון דעם‬ ‫דיר געמאכט טון די עבירה וואוינט נאך אויך אין‬ ‫בואו ונחשב חשבונו של עולם‪ ,‬שכר מצוה כנגד הפסדה‪,‬‬ ‫אבער אין די דור פון די נביאים‪ ,‬ווען זיי האבן געוואוסט‬ ‫ס'איז נישט סתם אז חרטה און תשובה ארבעט‪.‬‬ ‫וואס שכר מצוה איז‪ ,‬און זיי האבן געוואוסט וואס הפסד‬ ‫נאר תשובה איז חסד השם‪ ,‬אלע ראשונים זאגן עס‪.‬‬ ‫און די זעלבע זאך אויך‪ ,‬אויב ס'איז דא‬ ‫עבירה איז‪ ,‬און זיי האבן זיך געטראפן מיט אן עבירה‪ ,‬ער‬ ‫אבער עם כל זה זאגן די ראשונים אז תשובה האט א‬ ‫זאכן וואס איז העכער דיין בחירה און דו‬ ‫האט געמיינט אז ער קומט שוין פון דעם לאך נישט‬ ‫געוויסע סיבה וויאזוי עס ארבעט‪ ,‬ווייל די חרטה‬ ‫האלטסט נאך נישט דארט‪ ,‬לייג עס יעצט‬ ‫ארויס‪ ,‬מחמת חרטה‪ ,‬ווייל מ'האט משיג געווען גודל‬ ‫קלינט אויס דעם סיסטעם‪ .‬אבער חרטה‪ ,‬פונקט ווי‬ ‫אין א זייט‪ ,‬הייב אן ארבעטן וויפיל דו‬ ‫החטא‪ .‬אונז נוצן מיר די ווערטער‪ ,‬אבער אונזער יאוש‬ ‫קימאו‪ ,‬קלינט אויס די גוטע סעלס אויך‪ ,‬ס'הרג'עט‬ ‫קענסט יא‪ ,‬טו עס צוביסלעך‪ .‬דער‬ ‫קומט נישט פון דא‪ .‬אונז נעמען מיר חיזוק וואס שטייט‬ ‫אלעס‪ ,‬ווייל ער איז אין א מצב פון חרטה און ער קען‬ ‫דיינע‬ ‫ווייסט‬ ‫אייבערשטער‬ ‫אויף דעם‪ ,‬אבער אונזער יאוש איז בכלל נישט דאס‪.‬‬ ‫זיך נישט צוזאמקלויבן‪ .‬און חרטה קען ברענגען צו‬ ‫שוועריגקייטן‪ ,‬דער אייבערשטער ווייסט‬ ‫אונזער יאוש איז נישט דאס‪ .‬עם כל זה‪ ,‬ווייל אונז האבן‬ ‫יאוש‪ .‬און דאס איז אן אמת'ע פחד וואס גדולי ישראל‬ ‫דיינע נסיונות‪ .‬די שוועריגקייט איז אז‬ ‫נישט קיין חרטה‪ .‬אונז האבן נאך נישט קיין חרטה‪ ,‬זייער‬ ‫און פריערדיגע גדולים האבן געהאט‪ .‬ס'איז געווען‬ ‫מ'קוקט זיך אן‪ ,‬איך גיי זיין עפעס‬ ‫ווייט‪ ,‬און מ'זאל האבן חרטה‪ ,‬וואלט מען אנגעפאנגען צו‬ ‫אידן וואס פלעגן אריינגיין צו די תלמידי בעש"ט און די‬ ‫מורא'דיג‪ ,‬ממילא קוקט מען צוריק לויט‬ ‫האבן די פראבלעמען‪ .‬אונז האבן אנדערע פראבלעמען‪,‬‬ ‫שפעטערע רבי'ס עד ימינו אלה‪ ,‬פאר די הייליגע טעג‪,‬‬ ‫די מחשבות פון יום כיפור‪ .‬זייט ווען‬ ‫אויכעט עכטע יאוש‪ ,‬אבער עס דארף אן אנדערע פיל‪.‬‬ ‫און פשוט זיך נישט געוואוסט וואו זיך אהין צו טון‪ ,‬און‬ ‫פארלאנגט פון דיר דער אייבערשטער‬ ‫דער אייבערשטער האט דיר ליעב ווי דו ביסט‪ ,‬די גאנצע‬ ‫אויף זיי איז געזאגט געווארן דער אייבערשטער האט‬ ‫זאלסט לערנען אזוי ווי דיין חבר? ענדיגן‬ ‫נושא‪ ,‬ס'קומט נישט אריין עכט‪ .‬מ'נוצט ווערטער וואס‬ ‫דיך ליב‪ ,‬אין וועלכע מצב דו ביסט‪ .‬דאס באלאנגט פאר‬ ‫די שיעור מיט יעדע תוספות און יעדע‬ ‫שטייט פון ר' נחמן און פון ר' צדוק און פון הייליגע‬ ‫דעם סארט חרטה‪.‬‬ ‫מהרש"א‪ .‬דו האלטסט נאכנישט דארט‪,‬‬ ‫צדיקים‪ ,‬וואס קומט נישט אריין דא בכלל‪.‬‬ ‫דו גייסט אנקומען דארט איין טאג‪ ,‬אבער‬ ‫נאכמער‪ ,‬ס'איז געווען אזא סארט חרטה בימי‬ ‫ארבעט נישט אזוי ווי יענעם‪ ,‬ארבעט אזוי‬ ‫הנביאים אויף דעם לעוועל‪ ,‬אז זיי האבן זיך נישט‬ ‫ווי דיך‪ .‬אז דו גייסט ארבעטן אזוי ווי דיך‪,‬‬ ‫בכל זאת‪ .‬א מענטש וויל נישט חרטה האבן‪ ,‬ער וויל‬ ‫נישט‪ ,‬ווייל ער ווייסט סאב קאנשעסלי‪ ,‬טאמער איך גיי‬ ‫געקענט צוזיך קומען‪ .‬יחזקאל הנביא האט געדארפט‬ ‫לויט וואו דיין בחירה איז‪ ,‬וואו דו‬ ‫צוזאגן חי אנו נאום ה' ולא יחפוץ במות המת‪ .‬ער האט‬ ‫שטייסט‪ ,‬גייסטו אנקומען זייער זייער‬ ‫חרטה האבן‪ ,‬נו וואס וועט איבערבלייבן פון מיר‪ ,‬ממילא‬ ‫האבן מיר קיינמאל נישט דעם פראבלעם‪ ,‬אונז האבן מיר‬ ‫געדארפט שווערן‪ .‬שטעל זיך פאר איינער קומט אריין‬ ‫הויך‪.‬‬ ‫דא‪ ,‬מיט א פאוני‪ ,‬ער האט נישט קיין צורה בכלל פון‬ ‫שוין בכחילה נישט דעם פראבלעם‪ ,‬ווייל מ'האט נישט‬ ‫חרטה‪ ,‬ממילא דארף מען אונז נישט מחזק זיין‪ .‬און‬ ‫קיין מענטש‪ ,‬און זיכער נישט פון א איד‪ .‬ערגעץ פון די‬ ‫מ'דארף אונז נאך קאנווינסן און איבערצייגן‪ ,‬האב אביסל‬ ‫סטעיטס‪ ,‬יעדער האט שוין געזען אזעלכע מיני‬ ‫און וויאזוי קענסטו דיך ארויפרוקן צו‬ ‫חרטה‪ ,‬ס'זאל דיך וויי טוען‪.‬‬ ‫מענטשן‪ .‬און ער גיבט א שריי הויך‪ ,‬איך קען נאך‬ ‫א העכערע זאך? איז די עצה איז נישט זיך‬ ‫איך האב געהערט פון אידן באופן צחות‪ ,‬עס קומט די‬ ‫תשובה טוען? וועט איינער געבן א בלינק מיט די אויג‪,‬‬ ‫נעמען טון‪ ,‬דו זעסט א חבר טוט‪ ,‬נעם דיך‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬יא מורא‪ ,‬נישט מורא‪ ,‬און איך געטראכט‬ ‫הע‪ ,‬איך ווייס נישט‪ .‬ס'איז א ספק!‪ ,‬מ'דארף עס נישט‬ ‫נישט טון‪ .‬הייב אן השתוקקות‪ ,‬דו זעסט‬ ‫ביי מיר די גאנצע צייט‪ ,‬הא קערס יא מורא נישט מורא‪,‬‬ ‫איבערצייגן אז ס'איז נישטא קיין יאוש‪ ,‬און חזקאל‬ ‫ער טוט עפעס א מורא'דיגע זאך‪ ,‬איך האף‬ ‫נעם קער פון דיין עבירה‪ ,‬וואס ביסטו ביזי צו די פילסט‬ ‫הנביא האט געדארפט צוזאגן בשם ה' אז מ'קען תשובה‬ ‫איין טאג אנצוקומען צו דעם‪ ,‬איך האף‬ ‫גוט צו די פילט נישט גוט‪ ,‬מען איז ביזי מיט זיך‪ .‬ס'איז א‬ ‫טון‪ ,‬ווייל מ'האט געגלייבט‪ ,‬ווייל מ'האט געוואוסט‬ ‫איין טאג אנצוקומען צו שטיין דארט‪,‬‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬ס'איז א פרייליכע טעג‪ .‬מ'סעטלט די טעג‬ ‫וואס אן עבירה איז‪ .‬אונז דארף מען נאך אסאך סיעתא‬ ‫אבער דערווייל בין איך נאך נישט דארט‪,‬‬ ‫באלד‪ .‬נעם קעיר פון דיין לעבן קודם‪ ,‬ווער איז אין‬ ‫דשמיא‪ ,‬און אסאך ארבעט משקיע צו זיין‪ ,‬אונז זאלן‬ ‫און איך ארבעט יעצט לויט מיינע‬ ‫טשארדזש פון דיין לעבן‪ .‬מ'וועט שוין צושטעלן די טעג‬ ‫מיר נישט זיין די לצים‪ ,‬און עפעס דערהערן פון הפסד‬ ‫מדרגות‪ ,‬לויט מיינע מעגליכקייטן‪ .‬דאס‬ ‫צו דיר‪ ,‬דאנט ווארי‪ .‬וואס איז מיט דיר? וואו שטייסטו‬ ‫עבירה כנגד שכרה‪ .‬יראת שמים מיינט מגביר זיין ביי‬ ‫איז אונזער ארבעט א גאנץ לעבן‪.‬‬ ‫אויף די וועלט?‬ ‫זיך דעם געדאנק‪ ,‬דער מושג פון חשבונו של עולם‪,‬‬ ‫•מאנטריאל ‪:‬איז ספעציעל אראפגעפארן דער חשוב'ע ר משפיע הרה"ג ר' משה יוסף אשכנזי שליט"א‪ ,‬וואס האט אויפגעטרעטן מיט א הערליכן‬ ‫שיעור הכנה לקראת ראש השנה פאר די בחורי חמד‪ ,‬אנצינדנדיג די הערצער מיט שמחה און התעוררות‪.‬‬ ‫•בנין בראך אין וויליאמסבורג‪ :‬איז פארגעקומען א גרויסארטיגער מעמד הכנה בראשות הרה"ג ר' מאיר צוויבל שליט"א‪ ,‬וואו עס האט אויך‬ ‫אויפגעטרעטן הרה"ג ר' ישעי' יקותיאל ליכטענשטיין שליט"א מיט באלערנדע און הארציגע הדרכה לקראת די הייליגע טעג‪.‬‬ ‫•בית הדרש לב אהרן‪ :‬האבן זיך די בחורים צונויפגעקליבן צו א הערליכן שיעור הכנה צום הייליגן יום הכיפורים דורך דעם בארימטן משפיע הרה"ג‬ ‫ר' גבריאל יודא אילאוויטש שליט"א‪ ,‬וועלכער איז ארומגעגאנגען מיט א געוואלדיגער קלארקייט‪ ,‬געשמאק און ישוב הדעת איבער'ן גאנצן סדר‬ ‫פונעם טאג יום הקדוש ביז אריין אין די ליכטיגע טעג פון ערב סוכות‪ .‬איבערלאזענדיג די בחורים מיט א מורא'דיגע בהירות‪.‬‬ ‫•בית חיים דוד אין קרית יואל‪ :‬איז פארגעקומען א געהויבענע התוועדות הכנה צום הייליגן יום הכיפורים מיט'ן חשוב'ן משפיע הרה"ג ר' יואל‬ ‫מאיר פריעדמאן שליט"א‪ ,‬וואס האט ווארעם און הערליך משפיע געווען אויף די הערצער פון די בחורים‪.‬‬