ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

גליון
בס"ד
תורה • פנינים • שיחות • מאמרים • התחזקות
יום הקדוש
שנת תשפ"ז לפ"ק
גליון ע"ד
למי שגורם כל זאת ,כי אותו אור הקדוש הנאצל על ידי מחילת העוונות זוכים
הוא אמנא היונקת לנו כל ההשפעות ,כי כתיב להשיב את צלם האלקים ונשפעים
כל ההשפעות טובות
(משלי טז ,טו) באור פני מלך חיים ,והיינו דכאשר
פנים דלעילא נטהר ומאיר באור פני מלך ,אז כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם
נשפע למטה חיים וברכה ושלום על כל ישראל, מכל חטאתיכם לפני ה' תטהרו .וצ"ב
וח"ו כאשר יש השחרת פנים לעילא נתעכב כפל הלשון.
השפע .ועל כן איתא בספרים כשבוכה על
(פ' ואפ"ל על פי מה שכתב בישמח משה
עוונותיו בלב שלם ושב בתשובה שלימה ,יש לרחוץ
נצבים) דהנה אנו אומרים (בסליחות
הפנים בהדמעות .והיינו דכאשר רוחץ פניו
לערב ר"ה) הושחרו פנינו מפני חטאתינו ,וידוע
למטה בדמעות של תשובה ,מסיר השחרות
כי בחטאתינו השכינה אומרת אל תראוני שאני
ומחזיר הצלם אלקים על פניו ,וממילא הוסר
שחרחורת (שיר השירים א ,ו) ,שכביכול משחירין
השחרות מהפנים דלעילא כביכול ומאיר באור פני
פני השכינה בשחרות החטאים .והענין דכאשר
מלך ,עכ"ד.
האדם חוטא בורח ממנו הצלם אלקים שהוא אור
ולפי זה י"ל כי מהאי טעמא ביום הכיפורים פניו ,ותיכף בא צלם מסטרא אחרא ומשחיר פניו,
שהוא זמן גמר החתימה ,הקב"ה מוחל ובהשחרת פנים שלמטה משחיר פנים דלעילא כי
לעוונותינו ועוונות עמו בית ישראל ומעביר זה תלוי בישראל .ועל זה יחרד האיש ויאחזנו
אשמותינו בכל שנה ושנה ,כי הבורא ב"ה חפץ פלצות אוי לאותה בושה ואוי לאותה כלימה ,אשר
להצדיק עם זו ,ולהשפיע לבני ישראל כל מיני טיפה סרוחה רמה ותולעה יגרום להשחיר פני
ברכות והשפעות טובות ,אך דא עקא שעל ידי השכינה ח"ו ,הלא יקרע לבבו לשנים עשר קרעים
החטאים הוסר צלם אלקים מעל פנינו ,והושחרו בשמעו זאת ויזעק מרה ,ואוי לו ואוי לנשמתו
פנינו מפני חטאתינו ,ודין גרמא להשחרת פנים הגורם זאת ואיננו שב בתשובה ללבו ,אוי ואבוי
שהוא שם של רחמים .אלא משל לשר אחד שחטא לעילא כביכול ,וזה מעכב השפע ,ולכן דייקא
לפני המלך ,ועל פי דיני המלכות היה מגיע לו ביום גמר החתימה הקב"ה סולח ומוחל
עונש על כך ,אך המלך התבונן בדעתו כי אם לעוונותינו ומוחה ומעביר פשעינו וחטאתינו,
ימיתנו או יענישו ,יהיה לו הצער רק לפי שעה, למען נוכל לתקן ולהשיב את צלם האלקים על
לכן נשאו על כל השרים ועבדי המלך ,דכאשר פנינו ,וכמו שידוע מספרים הקדושים (עיין רב
יראה השר שהמלך מטיב עמו להרבות לו יקר טוב פ' האזינו ,ערבי נחל ליוהכ"פ דרוש ב) כי ליל
וגדולה ,על ידי זה יוגדל צערו הלוך וגדול כל קדוש זה מסוגל שיוכל האדם להשיב על פניו
ימיו ,שיבוש ויכלם האיך העיז פנים נגד מלך הצלם אלקים שנסתלק ממנו בחטאיו ,וכיון
רחמן כזה ,אשר לא די שאינו מייסרו בעונש שנתקן צלם האלקים על פנינו ,יאיר פנים
המגיע לו ,אלא עוד מתחסד עמו ומנשאו דלעילא באור פני מלך חיים ,ובכך יושפעו כל
לגדולה .וזה כוונת הכתוב 'אל נקמות הוי"ה', הברכות והשפעות טובות לבני ישראל.
היינו שנקמות השי"ת הם על ידי מידת הרחמים,
וזה ביאור דברי הכתוב ,כי ביום הזה יכפר עליכם
שלא כמלך בשר ודם ,והוא כי 'אל נקמות הופיע',
לטהר אתכם מכל חטאתיכם ,כי ביום הקדוש
שהנקמה של השי"ת הוא במה שמופיע על האדם
הזה הקב"ה מכפר עליכם ומוחה ומעביר את כל
מגדולתו ,ובראותו את גדולת הקב"ה ונפלאותיו,
חטאתיכם ,ובכך תוכלו להשיב ולתקן את צלם
ובזכרו איך שמרד נגדו ,יבוש ויכלם על מעשיו,
אלקים על פניכם ,ולזה אמר הטעם לפני ה'
ואין לך צער גדול מזה ,עכ"ד.
תטהרו ,כי כביכול פני ה' תלוי בכם ,דכדי שיאיר
והנה עצם הדבר שנתן הקב"ה לעמו ישראל פנים של מעלה באור פני מלך ,עליכם להאיר את
בעת גמר החתימה ,יום אדיר וקדוש הצלם אלקים על פניכם ,ולכן עליכם ליטהר מן
כזה ,אשר בו הוא סולח ומוחל לכל עוונותיהם, העוונות ,כי אלו גורמים להשחרת פנים וסילוק
כל זה מורה ומבטא את גודל אהבתו של השי"ת צלם אלקים ,אך על ידי שישוב צלם אלקים על
לישראל עם קרובו ,ולא זו בלבד שהשי"ת מוחל פניכם ,יאיר פנים דליעיעלא ויושפעו כל
וסולח להשבים אליו ביום זה ,אלא השי"ת בעצמו ההשפעות וברכות טובות.
עוזר ומסייע לכל הבא לשוב אליו ית' שיוכל לשוב
בתשובה בכל לב ונפש ,וכמו שאמרו בפסיקתא
(פמ"ה ס"ט) על הפסוק (הושע יד ,ב) שובה ההתבוננות בחסד ה' לכפר על עוונותינו
ישראל עד ה' אלקיך ,משל לבן מלך שהיה רחוק ביום הקדוש הזה מכפר במקום יסורים
מאביו מהלך מאה יום ,אמרו לו אוהביו חזור
כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם
אצל אביך ,אמר להם איני יכול ,שלח אביו ואמר
מכל חטאתיכם לפני ה' תטהרו .וצ"ב
לו הלך מה שאתה יכול לפי כחך ואני בא אצלך
כפל הלשון.
בשאר הדרך ,כך אמר להם הקב"ה שובו אלי
ואשובה אליכם .וממילא כאשר ביום זה רואים ואפ"ל על פי דברי מרן הבעש"ט הקדוש
בני ישראל את גודל האהבה שיש לו ית"ש זי"ע (הובא בתולדות יעקב יוסף פ' בא)
אליהם ,הרי זה גורם להם שיתבוננו בנפשם לפני על הכתוב (תהלים צד ,א) אל נקמות ה' אל נקמות
מי חטאו ,לפני מלך גדול וקדוש כזה אשר הופיע ,ולכאורה איך שייך בנקמה שם הוי"ה
ובחרת בחיים ב
אטהר אתכם ,ואומר (ירמיה יז יג) מקוה רחמיו וחסדיו מלוים אותם תמיד ,וממילא
ישראל ה' ,מה מקוה מטהר את הטמאים כאשר בני ישראל מכניעים עצמם להשי"ת
אף הקב"ה מטהר את ישראל. בתשובה וחרטה בהתגלות גודל אהבתו ית"ש
ואפ"ל על פי מה שכתב בישמח משה (פ' פנחס)
אליהם ,הרי כבר יתכן שיבואו היסורים שצריכים
בפירוש הכתוב (מלכים-א יט ,י) קנא כדי למרק את העוונות ,על ידי שיושפע עליהם
קנאתי לה' אלקי צבקות ,כי בעת שישראל חוטאים כל טוב ורחמים וחסדים ,ומתוך כך יתבוננו בני
ח"ו אז נעשה פירוד ח"ו בשם הוי"ה ב"ה ,וזה ישראל לפני מי חטאו ,לפני מלך רחום וחנון
גורם למיעוט השפע לכל העולמות ,וגם זה גורם כזה ,זה יגרום להם להתחרט על עוונותיהם
לסילוק שכינתו יתברך מתוך עמו ישראל ,והנה ולשוב בתשובה שלימה לפניו ית'.
בעת שהשי"ת משרה שכינתו בתוך עמו ישראל ומעתה י"ל דזו כוונת הכתוב כי ביום הזה יכפר
נקרא אלקי ישראל ,ואם ח"ו העוונות גורמים עליכם לטהר אתכם מכל חטאתיכם
ושכינתו מסולקת מבני ישראל אז נקרא אלקי לפני ה' תטהרו ,דהנה אמרו חז"ל (יומא פו).
צבקות ,וזה שאמר קנא קנאתי 'לה' אלקי צבקות', שישנם עוונות כאלו שאין יום הכיפורים מכפר
והיינו שעל שתי ענינים קנאתי ,האחד לה' ,על עליהם לגמרי ,ועליהם צריך שיהיו יסורין
מה שנגרם בעוה"ר פירוד בשמו ית' שם הוי"ה, ממרקין .וזה כוונת הכתוב כי ביום הזה יכפר
והשני אלקי צבקות ,על מה שנקרא אלקי צבקות, עליכם ,והיינו על כל העוונות אשר יום הכיפורים
ולא אלקי ישראל ,מכיון שנסתלקה שכינתו ית' מכפר עליהם בשלימות ,אכן לא זו בלבד אלא אף
מתוך בני ישראל ,עכ"ד. מכל חטאתיכם ,היינו אף מחטאים כאלו אשר
ובזה יש לפרש מאמר המשנה אשריכם ישראל נצרך עליהם יסורין ממרקין ,לפני הוי"ה תטהרו,
לפני מי אתם מטהרין ומי מטהר אתכם שתטהרו מהם על ידי השפעת החסד ורחמים
אביכם שבשמים ,וכוונתו סובב הולך על היום המרומז בשם הוי"ה ,כי בכך שיכירו ישראל וידעו
הקדוש הזה ,שנתן לנו השי"ת ברוב רחמיו בגודל אהבת הבורא ב"ה אליהם ,שנותן להם יום
וחסדיו ,אשר בו מעביר אשמותינו בכל שנה אחד בשנה לכפר על כל חטאתם ,יתבוננו ויתנו לב
ושנה ,והוא היום הגדול והנשגב מכל ימות איך חטאו לפני מלך גדולה ונורא כזה ,וצער
השנה ,שנשפע בו מן השמים שפע של טהרה ובושה זו תהא במקום היסורין ,ויכופר להם
לכל הבא ליטהר ,ואפילו למי שמשוקע ח"ו מתוך השפעת חסד ורחמים.
לגמרי בחטאים ובעוונות ,יש ביום הקדוש הזה
כח הטהרה ,אשר בזה יכול הוא להאחז ולשוב אל
ה' ,ולזה אמר לפני מי אתם מטהרין ומי מטהר כאשר בני ישראל מטהרים עצמם לפני
אתכם ,והיינו שלמי נוגע מה שתטהרו עצמיכם הבורא ב"ה הוא נקרא אלקי ישראל
מעוונותיכם ,אביכם שבשמי"ם ,שזה נוגע תנן (יומא פה ):אמר רבי עקיבא אשריכם
כביכול להקב"ה אם יהיה נקרא רק אלקי ישראל לפני מי אתם מטהרין ומי
השמים ,שבסיבת העוונות שכינתו עולה היא מטהר אתכם ,אביכם שבשמים ,שנאמר
למרומים ,ונקרא אביכם שבשמים ,וכאשר (יחזקאל לו ,כה) וזרקתי עליכם מים טהורים
תטהרו לפניו יתברך ,אז ישכון ביניכם. וטהרתם מכל טומאותיכם ומכל גילוליכם
ג יום הקדוש תשפ"ז
ביאורי ענינים
בעבודת המועדים עבודת החיים
מאמר
לפני ה' תטהרו
טהרת יום הקדוש הוא משום שכל אחד מישראל הוא בבחינת מקדש ה'
תוכן דרשת התעוררות קודם כל נדרי שנת תשפ"ו לפ"ק
בבית המדרש הגדול דקהל יטב לב -וויליאמסבורג
אכן י"ל בביאור הענין ,על פי מה שכתב כל אחד מישראל יש לו קדושת
ביערות דבש (ח"ב דרוש יד) לבאר ענין המקדש כי הבורא ב"ה שוכן בקרבו
שני השעירים שהיו ביום הכיפורים ,כי שעיר
הנעשה בפנים היה מכפר על טומאת מקדש כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם מכל
וקדשיו ,ושעיר הנעשה בחוץ היה מכפר על חטאתיכם לפני ה' תטהרו .וראוי להבין
כל עוונות בית ישראל .ולכאורה תמוה למה מה בא הכתוב להוסיף באמרו לפני ה'
היה שעיר הנעשה לפני ה' כפרתו מועטת תטהרו ,והלא כבר אמר לטהר אתכם מכל
משעיר הנשלח לעזאזל ,ששעיר הפנימי חטאתיכם.
שנזרק דמו לפני ולפנים היה מכפר רק על
טומאת מקדש וקדשיו ,ואילו שעיר החיצון ונראה בהקדם מה שכתב במהרי"ל (הלכות
שנשלח לעזאזל היה מכפר על כל עוונות יום כיפור) וז"ל אמר מהר"י סג"ל
בית ישראל .אבל האמת הוא ,שכל ישראל שכל ימיו פליאה בעיניו ,מפני מה אנו
הכשרים יש להם קדושת המקדש ,כי מאריכין בפיוטים של שעיר הפנימי יותר
השכינה שוכנת בקרבם ,כדכתיב (ויקרא כו ,יא) מעל שעיר המשתלח ,והלא הפנימי לא היה
ונתתי משכני בתוכם ,ואין לך טומאה מכפר רק על טומאת מקדש וקדשיו ,שנאמר
ומתועב יותר מן החטא ופשע ,ולכך אדם (ויקרא טז ,טז) וכפר על הקודש מטומאות בני
כשר החוטא ,הוא מטמא מקדש וקדשים, ישראל ,ואותו העוון לא נמצא האידנא,
ושעיר המכפר על טומאת מקדש וקדשיו, דמקדש בעוונינו הרבים אינו ,ושעיר
הוא היה כפרה לכל חטאות ופשעים מבני המשתלח הוא המכפר על כל עבירות,
ישראל הכשרים אשר ה' בקרבם ,ולכך נאמר שנאמר (שם פסוק כא) והתודה עליו את כל
על שעיר החטאת וכפר על הקודש מטומאות עוונות בני ישראל ,עכ"ל.
ובחרת בחיים ד
האדם לנקות ולטהר עצמו מכל חטא ועוון, בני ישראל ומפשעיהם לכל חטאתם ,כי
לפני ה' תטהרו. החטאים ופשעים הן המה מטמאים את
המקדש וקדשיו ,ועל כך היה מכפר שעיר
מכיון שכל איש ישראל הוא הפנימי ,עכ"ד.
בבחינת פלטין של מלך מן
ההכרח לנקותו ולטהרו ומעתה מובן היטב מאי טעמא מאריכים
כיום בעבודת שעיר הנעשה בפנים,
אכן האמת היא ,כי שורש הסליחה והמחילה כי בכל חטא ועוון שעשה האדם יש בו שני
ביום הכיפורים ,נובע ובא מכח זה שכל חלקים ,האחד הוא עצם החטא ,והשני הוא
איש ישראל הוא משכן ה' ,דהנה כתב רש"י מה שגרם לטמא את מקדש ה' השוכן בקרבו,
(דברים ט ,יח) כי ביום הכיפורים נתרצה הקב"ה ולכן ביום הכיפורים היו בו שני שעירים,
לישראל בשמחה ,ומחל להם על עוון העגל, שעיר המשתלח שהיה מכפר על עצם החטא,
ואמר לו למשה סלחתי כדברך ,לכך הוקבע ושעיר הפנימי שהיה מכפר על מה שטימא
למחילה ולסליחה .וראוי להבין שייכות האדם את היכל ה' השוכן בקרבו .ולכן גם
הסליחה ומחילה שיש בכשל שנה ושנה כיום שבעוונינו חרב בית המקדש ואין
ביום הכיפורים ,למה שמחל אז הקב"ה עבודה ואין קרבנות ,מאריכים אנו בעבודת
לכלל ישראל על עוון העגל. שעיר הפנימי שבא לכפר על טומאת מקדש
וקדשיו ,כי עוון זה עדיין נוהג בינינו ,כי כל
ואפ"ל על פי מה שכתב בישמח משה (פ' איש ישראל הוא היכל ומשכן ה' ,ובכל עון
חוקת) בשם האלשיך הקדוש לבאר ופשע אשר חטא טימא רח"ל את מקדש ה',
מה שאמרו חז"ל (במ"ר פי"ט ס"ח) כי פרה לכן אנו מאריכים בסדר עבודת שעיר הפנימי,
אדומה היתה כפרה על חטא העגל ,משל כדי שתחשב שיח שפתותינו כאילו הקרבנוהו
לשפחה שטינף בנה פלטין של מלך ,אמר בפועל לכפר על אשר טימאנו בעוונינו את
המלך תבוא אמו ותקנח צואת בנה ,כך תבוא מקדש ה'.
הפרה אמו של עגל ותקנח צואת בנה .כי
טהרת פרה אדומה שהיא כפרה על חטא ובזה יתבאר כוונת הכתוב כי ביום הזה יכפר
העגל ,נצמח מכך שכל אדם מישראל העובד עליכם לטהר אתכם מכל חטאתיכם
ה' הוא פלטין של מלך ,כי היכל ה' הוא לפני ה' תטהרו ,כי בכל חטא ועוון אשר
כאמרו (שמות כה ,ח) ושכנתי בתוכם ,בתוכו עשה האדם יש בו שני חלקים ,הא' עצם
לא נאמר אלא בתוכם ,כי השי"ת שוכן בקרב החטא ,והב' מה שטימא את מקדש ה' השוכן
לבו .ומכיון שכל אחד מישראל הוא פלטין בקרבו ,ולזה אמר כי ביום יכפר עליכם לטהר
של מלך ,הרי כאשר חטא על נפשו בזה אתכם מכל חטאתיכם ,הוא הכפרה על עצם
לכלך וטינף את פלטינו של מלך ,ופלטינו החטא ,ואמר עוד לפני ה' תטהרו ,כי כל איש
של מלך אי אפשר להשאיר מטונף ומוכרחים ישראל הוא בבחינת מקדש ה' ,לכן עליו
לנקותו ולטהרו ,ולכן בהכרח שתועיל להיות טהור מכל עוון ושמצה שיהיה מוכן
התשובה לישראל לכפר על חטאתם ,כי אכן ומזומן שיוכל הקב"ה לשכון בקרבו ,וזו
אם לא היה השכינה שורה בתוכם של סגולת יום הקדוש הזה יום הכיפורים ,שיוכל
ה יום הקדוש תשפ"ז
של מלך ,כי ה' שוכן בקרבו ,ולכן מן ההכרח ישראל ,לא היה ההכרח לנקותם ולטהרם ,כי
לטהרו ולנקותו מכל עוון ,כי פלטין של מלך חדר של הדיוט מה לן בזה אם נשאר מזוהם,
אי אפשר להשאירו בלכלוכו וטינופו .וזה אבל מכיון שכל אחד מישראל העובד את
שאמר הכתוב וכפר על הקודש מטומאות בני בוראו וקונו הוא היכל ה' ,לכן מן ההכרח
ישראל ומפשעיהם לכל חטאתם ,שיכופרו שתועיל להם התשובה לכפר ולמחות את
כל פשעי וחטאי בני ישראל ,שכל חטא ועוון חטאתם ,כי פלטינו של מלך מוכרחים לנקות
הוא בבחינת טומאת מקדש וקדשיו ,ואמר ולטהר ,ולכן נתן להם הקב"ה לישראל את
הטעם לכך ,וכן יעשה לאוהל מועד השוכן מצות פרה אדומה לכפר על עוון העגל,
אתם בתוך טומאותם ,אף על פי שהם טמאים דמכיון שכל אחד מישראל הוא פלטין של
שכינה עמהם ,ומכיון שהיכל ה' המה ,הרי מלך ,מן ההכרח למחות ולהעביר את
לא שייך להשאיר פלטינו של מלך מטונף חטאתם ,עכ"ד.
ומלוכלך ,לכן ביום הזה יכופרו עוונות בית
ישראל וכל פשעיהם וחטאתם ,לטהר אותם ומעתה יובן היטב שייכות סליחת יום
לפני ה'. הכיפורים בכל שנה לכפרת חטא
העגל ,כי מדבריו הקדושים למדנו ,כי כפרת
השפע הנשפע לכל העולם תלוי חטא העגל היתה מכח זה שכל אחד מישראל
בטהרת איש הישראלי הוא פלטין של מלך ,כי השי"ת שוכן בקרבו,
ופלטין של מלך אי אפשר להשאיר מטונף
והנה בענין זה שכל איש הישראלי הוא אלא מוכרחים לטהרו ולנקותו ,לכן בהכרח
בבחינת מקדש ה' ,נכלל גם כי כשם שתועיל להם התשובה לכפר על חטאם
שבהיות המקדש על מכונו היה כל שפע ועוונם .ולכן הוקבע יום זה לדורות עולם,
העולם נמשך ויורד באמצעות בית המקדש, לסלוח לעוונות בית ישראל ולהעביר
כן כאשר איש הישראלי זוכה שתהיה לו אשמותיהם בכל שנה ושנה ,כי כל אחד
קדושת המקדש בשלימות ,זוכה שעל ידו מישראל הוא בבחינת מקדש ה' ,אשר
נשפע ובא השפע לכל העולם כולו .ולכן ההכרח לנקותו ולטהרו מכל טינוף עוון
מחסד ה' עלינו שנתן לנו ביום גמר החתימה, וחטא.
שבו נעשה החותם למעלה על כל השפע של
כל השנה הבעל"ט ,יום קדוש כזה אשר בו ובדרך זה יש לפרש כוונת הכתוב וכיפר על
סולח ומוחל לכל עוונותינו ,לכפר על הקודש הקודש מטומאות בני ישראל
מטומאות בני ישראל ,שנהיה טהורים לפניו ומפשעיהם לכל חטאתם וכן יעשה לאוהל
ית"ש ,ויוכל להיות קדושת המקדש מועד השוכן אתם בתוך טומאותם ,ופירש"י
בשלימות ,ובכך נזכה להריק שפע וברכה אף על פי שהם טמאים שכינה עמהם.
משמי מעל לעת חתום גזר הדין. ולכאורה צ"ב מאי שייכא דרשא זו שאע"פ
שהם טמאים שכינה עמהם ,אין באמצע
ובזה יש לפרש כוונת הכתוב כי ביום הזה עבודת יום הכיפורים .אך לדרכינו יובן
יכפר עליכם לטהר אתכם מכל היטב ,כי סליחת ומחילת יום הכיפורים נובע
חטאתיכם לפני ה' תטהרו ,דהנה מרן רביה"ק ובא מכח זה שכל אחד מישראל הוא פלטין
ובחרת בחיים ו
מדרשות בכניסת היום הקדוש לעת ערב, זי"ע בדברי יואל (יו"כ אות יט) מפרש כי
נופל פחד ובכיה על כל אחד ,כי הניצוצות חטאתיכם הוא מלשון חסרון ,על דרך הכתוב
הקדושים שנפלו בעוונות לבין הקליפות (מלכים-א א ,כא) והייתי אני ובני שלמה חטאים,
באים ומתחננים אלינו ,אנא תעלו אותנו ,ואל עיי"ש לדרכו .ולדרכינו י"ל הכוונה ,כי הלא
תשאירו אותנו במקום שאנו שם .וכן כתב הקב"ה הוא מקור הטוב רוצה להטיב ,אלא
בייטב פנים (תוכחת מוסר אות ב) לפרש הכתוב שהחטאים גורמים להחסיר ולמעט את
(דברים כג יב) והיה לפנות ערב ירחץ במים, השפע ח"ו ,כי כל איש ישראל הוא בבחינת
דקאי על מי שפגם בעניני קדושה רח"ל, בית המקדש ,שבו תלוי השפע הנמשך לכל
והיה לפנות ערב הוא יום הכיפורים שנאמר העולם כולו ,אך כאשר חטא על נפשו וטימא
בו (ויקרא כג לב) מערב עד ערב תשבתו את מקדש ה' ,בכך גורם חסרון השפע לכל
שבתכם ,ואז ירחץ במים היינו מי הדמעות, העולם רח"ל ,אך יום הקדוש הזה מסוגל
כדאמר (תהלים קיט ,קלו) פלגי מים ירדו עיני, למלא ולהשלים את כל החסרונות שנגרמו
עכ"ד. על ידי טומאת המקדש ,כי הקב"ה מטהר
אותנו מכל חטא ועוון ,ואנו זוכים לשלימות
ולכן על כל אחד ואחד לערוך חשבון נפשו, קדושת המקדש.
והלא המפורסמות אין צריכין ראיה ,עד
היכן אנו רואים את חסרון השפע רח"ל ,הלא וזה כוונת הכתוב כי ביום הזה יכפר עליכם
כמה לבבות נשברות ישנם אשר עיניהם לטהר אתכם מכל חטאתיכ"ם ,שיום
צופיות לרחמי שמים ,אם זה בבריאות או הקדוש הזה מסוגל להשלים ולמלא את כל
בפרנסה וכהנה ,ועל כך על כל אחד להתבונן חסרונות השפע שנגרמו על ידי החטאים
בנפשו אם אין הוא הגורם ח"ו לחסרון רח"ל ,ואמר הטעם כי לפני ה' תטהרו ,כי
השפע ,ועתה הוא הזמן מסוגל לשוב אל ה', היום הזה מסוגל לכך שתוכלו ליטהר לפני
ולתקן ולמלא את כל חסרונות השפע. ה' ,שיוכל ה' לשכון בתוככם ,שתהיה קדושת
המקדש בשלימות ,ובכך יושפע שפע רב
ובפסוקי עבודת יום הכיפורים נאמר וכפר לכל העולם כולו ,ויצא לאור דינינו לחסד
בעדו ובעד ביתו ,ונרמז בזה כי ולרחמים.
עבודת יום הכיפורים לכפר על טומאת
מקדש וקדשיו ,שייך הן באדם עצמו ,כי כל השראת השכינה בקרב ישראל
איש הישראלי הוא בבחינת בית המקדש ,והן תלויה בעיקר בעניני קדושה
בביתו ,כי בתי בני ישראל הן המה בבחינת
בית המקדש ,כמו שאמרו חז"ל (סוטה יז). אכן זאת שיוכל השי"ת לשכון בקרבו של
איש ואשה שזכו שכינה שרויה ביניהן. איש הישראלי ,שבכך השפעת ברכה
וחסד ורחמים לכל העולם ,תלוי במיוחד
ותחלה לכל על האדם להעמיד שמירה על בתיקון עניני הקדושה ,אשר עכשיו הזמן
עצמו ,שיהא הוא עצמו ראוי למשכן מסוגל ביותר לתקנם ,וכידוע דברי קדשו של
שכינתו ית' ,ולכן עליו להתבונן אם אין לו מרן הישמח משה זי"ע ,שלכן רואים בעת
שייכות לדברים העלולים להביא לידי חטא התאסף בני ישראל בבתי כנסיות ובתי
ז יום הקדוש תשפ"ז
המחנה יש כאלו שנפרץ אצלם הפירצה ח"ו ,וכבר כתב רבינו יונה בשערי תשובה
הנוראה של "ביי-האר" רח"ל ,אשר ידוע (שער א) כי ראשית התשובה הוא לעזוב דרכו
כמה הרעיש עולמות על כך מרן רביה"ק ומחשבתו הרעה ,ואחר כך יתחרט על
זי"ע ,ומסר נפשו לעקרו מן המחנה לגמרי, עלילותיו הנשחתות ,ויתודה וישוב אל ה',
לכן עצם הדבר שיתכן מציאות כזה שאצל כמו שנאמר (ישעיה נה ,ז) יעזוב רשע דרכו
תלמידי רביה"ק זי"ע צריכים לדבר ולעורר ואיש און מחשבותיו וישוב אל ה' וירחמהו,
אפילו בענין זה ,אף שהוא רק בקצה המחנה, והמשל בזה ,למי שאוחז השרץ ובא לטבול
מחייב לעורר את כל אחד ואחד לחזק את ולהטהר ,כי יניח השרץ תחלה ואחר כך
בדקי ביתו בגדרי הקדושה והצניעות. יטבול ויטהר ,וכל זמן שהשרץ בידו ,עוד
טומאתו בו ואין הטבילה מועילה ,והנה
חובת השעה לתהפלל על הגאולה עזיבת מחשבת החטא היא השלכת השרץ,
שלימה וצער השכינה והחרטה מאשר חטא והוידוי והתפלה
במקום הטבילה ,עכ"ל .ובפרט הדברים
וחובת השעה עלינו היא לעורר רחמי שמים אמורים לגבי הכלים הטמאים ,שכל עוד אין
על גאולתן של ישראל ,וכמו שכתב האדם מנתק עצמו מהם ,עדיין לא תיקן את
בישמח משה (פ' אמור) לפרש הכתוב (ויקרא כג, שורש החטא ,שיהא לפני ה' תטהרו ,שיוכל
לב) מערב עד ערב תשבתו שבתכם ,שמערב הקב"ה לשכון בקרבו ,שזה שייך רק על די
יום הכיפורים עד ערבו בעת נעילה ,תשבתו שהאדם מקבל על עצמו להתנתק מהם
שבתכם ,שתתפללו על הגאולה שלימה לגמרי ,ומדה טובה מרובה ,שכשם שחסרון
שיהיה כבר יום שכולו שבת ,עכ"ד. קדושה גורם ח"ו חסרון שפע ,הרי כל גדר
וסייג בעניני קדושה גורם להשפיע שפע רב
ועלינו לדעת כי כל התפלות של צדיקים
משמי מעל.
הקודמים שהתפללו על הגאולה
בפרט בימים קדושים אלו ,כולם קבועים
וקיימים לעד ,אלא שנצרך גם כח תפלתם של וכן על האדם לחזק את בדקי ביתו ,להתבונן
דורות האחרונים ,שגם הם יתעוררו לבקש אם אין בקרב ביתו דברים שהם מנוגדים
רחמים על הגאולה השלימה ,וכאשר לקדושת מקדש ה' ,ואינם כפי רצון הבורא
מתעוררים כלל ישראל בתפלה לפני ה' על ב"ה ,ובזה נכלל הן העמידה על גדרי
גאולתם ופדות נפשותם ,באיזה אופן הצניעות בכלליות ,ובפרט מה שנפרץ
ומדריגה שלא תהיה התפילה ,מתעורר בזה לאחרונה ענין כיסוי הראש על ידי
כל עבודתם הנשגבה ותפלותיהם הקדושות הפריצות'דיגע שייטלע"ן רח"ל ,שבעוה"ר
של צדיקים הקודמים ,ובכח זה יזכו בקרוב אין לך יום שאין קללתו מרובה מחבירו,
לגאולה השלימה .ועל כל אחד לחשוב וכסדר נפרץ באופנים גרועים יותר .ואמר
בנפשו ,כי בו הדבר תלוי שבכח התאמצותו פעם מרן רביה"ק זי"ע שמה שהחרדים לדבר
בתפלה ביום הקדוש הזה ,ובכח תשובתו אל ה' מזניחים אפילו קצת בעניני צניעות ,זה
ה' ,נזכה לגאולת עולמים השתא בעגלא גורם שאלו הרחוקים יותר יכשלו בפירצות
ובזמן קריב. גדולות יותר רח"ל ,ועכשיו נשמע כי בקצה
ובחרת בחיים ח
לשון אומרת ,קלני מראשי קלני מזרועי .והן ובעת וזמן הזאת עלינו לעורר בנפשינו
משפלות המצב ברוחניות ,אשר העולם לכאוב ולהצטער בצער השכינה
נמצא במצב שפל וירוד כזה ,כמה וכמה הקדושה ,אשר אין לשער גודל צערה מעת
נשמות נדחות ישנם אשר תעו מדרך הישר גלינו מעל אדמתינו ,וכמו שמביא השל"ה
והנם שבוים תחת כוחות הטומאה ,ובפרט הקדוש (במסכת שבועות) בעובדא דהוה אצל
מן המצב הקשה בארץ הקודש ,אשר עצם מרן הבית יוסף בחג השובועות ,שזכו לגילוי
הקמת המדינה הטמאה היא צער השכינה שכינה ,ואמרה להם אילו הייתם משערים
מאין כמוה ,שבתוך פלטרין של מלך הוקמה אחד מאלף אלפי אלפים ורוב רבי רבבות
מרידה במלכות שמים ,ועכשיו ביותר כאשר מהצער אשר אני שרויה בו ,לא היתה נכנסת
הרשעים על הכלל כולו יצאו רח"ל ,ומענים שמחה בלבבכם ולא שחוק בפיכם בזוכריכם
בעינויים ומאסרים את אלו הרוצים לישאר כי בסבתכם אני מושלכת בעפר ,עכ"ל .ומרן
נאמנים לה' ולתורתו הק' ,מי יוכל לומר רביה"ק זי"ע בדברי יואל (הו"ר אות ח) מוסיף
ולספר את צער השכינה ,ואמר הכתוב (ישעיה על כך כי אם נאמרו דברים אלו באותו דור
סב ,ו) על חומותיך ירושלים הפקדתי שומרים שהיו צדיקים וקדושים שהפיצו תורה
וגו' המזכירים את ה' אל דמי לכם ,שהחובה וקדושה בכל פינה ופינה ,מה נעני אנן בדור
מוטלת על כל אחד להתפלל ולעורר רחמי שפל כזה ,שאנו בתכלית השפלות ברוחניות
שמים על צער השכינה. ובגשמיות ,כמה גדול צער השכינה הקדושה,
ואין לנו אלא לבקש רחמים ולהתפלל עבור
השי"ת יעזור שנזכה להעמיד את עצמינו צערה ,עכ"ד.
ביום הקדוש הזה ,ולהתפלל לפניו
ית"ש כראוי ,ויתקבלו תפלותינו לרחמים ואנו מה נעני אבתריה בזמנינו אנו ,מי יוכל
ולרצון ,ותהיה השנה הזאת שנת אורה ,שנת לשער את צער השכינה הקדושה ,הן
גאולה וישועה ,בביאת גואל צדק במהרה מצרותיהן של ישראל ,כמו שאמרו חז"ל
בימינו אמן. (חגיגה טו ):בזמן שאדם מצטער ,שכינה מה
עינינו אל אבינו שבשמים ישישו החסידים ויגילו התלמידים ,בשיר וקול תודה נברך לאלקינו ,על השמחה שבמעונינו,
צופיות ,מתוך תפילה בבית כבוד מורינו ,המפיח רוח חיים בקרבינו ,ומסור בלב ונפש למענינו ,דולה ומשקה במלוא
ותחינה בצקון לחש פיפיות, חפניים ,מבארו באר מים חיים ,ומבאר אבותיו אשר מפיהם אנו חיים ,ידיו אמונה להגדיל
שיהא רעוא מקמי שמיא, ולהרבות מבצרי התורה והיראה ,על דרך התורה המסורה ,מסור בכל נימי נפשו ליחיד
שיזכו לראות בנים ובני בנים ולרבים ,במאור פנים ,כאב לבנים ,מיישר הלבבות ,בדרשותיו הנלהבות ,גדול מרבן שמו ה"ה
הולכים עלי אורח אשר כבוד
ה' עליהם זורח ,ולרוות רב
נחת דקדושה במדה גדושה,
מהם ומכל יוצ"ח היקרים,
כקש"ת מורינו הגאון הצדיק אבד"ק ור"מ שליט"א קול רנה
וישועה
פרי עצי התמרים ,עטרת
לרגל השמחה הרוממה הכפולה השורה במעון צדיקים
בהולדת הנכדות למזל טוב
זקנים ותפארת בנים .ובהאי
עידן דחדוותא מצלאין אנו
לחיי דמלכא ימים על ימי מלך
תוסיף שנותיו כמו דור ודור,
שנזכה עוד רבות בשנים,
דשנים ורעננים ,להסתופף
אצל בניו היקרים פרע"ח
הרב רבי יעקב דוב שליט"א -הרב רבי חנני' יום טוב ליפא שליט"א
באהלי
בצל קדשו ,ולהתחמם לאור
תורתו ,ובגאון ובעוז יוליכינו
לקראת משיח צדקינו ,במהרה
בימינו אמן.
וביותרת הכבוד וחרדת קודש נביע ברכת הדיוט ,אל מול פני הקודש אביו רבינו הגדול ,ממלא
מקומם וממשיך דרכם בקודש של רבותינו הקדושים מאורי הגולה נבג״מ ,לוחם מלחמת ה' ברמה
צדיקים
בעוז ובגבורה ,רבבות אלפי ישראל הולכים לאורו ,גאון עוזינו ,מחמד עינינו ותפארתינו ,פאר הדור
מערכת והדרו ,אבינו רועינו הנאמן ,מרנא ורבנא
ובחרת בחיים כבוד קדושת מרן רבינו עטרת ראשינו שליט"א
ט יום הקדוש תשפ"ז
יסודות נאמנים
בעבודת הזמנים יסודי הזמן
מאמר
בשובו מדרכו וחיה די עבודה פון 'תשובה' יום הקדוש
שיחת הכנה ליום הקדוש שנת תשפ"ב לפ"ק
אויבערשטן איז דער אויבערשטער נאנט א.
און הערט זיי אויס .און אין אן אנדערן פסוק בהיותו קרוב:
שטייט (ישעיה נה ,ו)ִּ"ּ :ד ְְרׁשּו ה' ְּבִּהִ ָּּמ ְְצאֹו" -
בעט דעם אויבערשטן בשעת ווען ער איז
אין די טעג איז דער
צום געפונען .זעט מען דאך אז עס זענען
אויבערשטער נאנט
פארהאן געוויסע זמנים וואס דעמאלט איז צו אידישע קינדער
'בהמצאו' -דער אויבערשטער געפינט זיך
נעבן א איד ,און ער איז נישט אייביג נאנט;
ווידעראום אין דעם אנדערן פסוק זעט מען עשרת ימי תשובה איז דער זיך
אז דער אויבערשטער געפונט זיך נעבן א איד אויבערשטער ממציא צו אידן
'בכל קראינו אליו' -ווען אימער מען דארף ָָאן ַַַא� ן 'אתערותא דלתתא'
נאר ,איז דאך דאס א סתירה?! ענטפערט
די גמרא" :כאן ביחיד כאן בציבור" -ווען א חכמינו ז"ל זאגן (ראש השנה יחִּ"ּ :).ד ְְרׁשּו ה'
גאנצער ציבור שטעלט זיך דאווענען איז ְּבִּהִ ָּּמ ְְצאֹו (ישעיהו נה ,ו) -אלו עשרה ימים שבין
שטענדיג דא השראת השכינה ,און אויף דעם ראש השנה ליום הכיפורים" .די גמרא פרעגט
זאגט דער פסוק" :כה' אלקינו בכל קראנו דארט א סתירה :איין פסוק שטייט (דברים ד,
אליו" ,אבער ווען א יחיד דאווענט פאר זיך ז)ִּ" :כּ י ִמִ י גֹוי ָּגּ דֹול ֲֲא ֶׁׁשר לֹו ֱֱאֹלִקִ ים ְְקֹרִֹבִ ים ֵֵאָלָ יו
איז נישט אייביג דער אויבערשטער נאנט ֹלֵקינּו ְּבָּכָ ל ָקָ ְְר ֵֵאנּו ֵֵאָלָ יו" -וואו איז נאך ַּכּ ה' ֱֱא ֵ
צו אים ,נאר מען דארף צוטרעפן דעם זמן פארהאן א פאלק וואס דער אויבערשטער
פון 'בהמצאו' ,וואס דער אויבערשטער איז איז נאנט צו אים ,ווי אונז אידישע קינדער,
צום געפונען .פרעגט אויף דעם די גמרא: אז יעדעס מאל ווען אידן זענען מתפלל צום
ובחרת בחיים י
אין די טעג איז אונז דער "כי הקדוש ווען איז דער זמן פון
אויבערשטער מעורר אפילו
ברוך הוא 'בהמצאו' ,וואס א יחיד
מעורר אותנו
אויב מיר מאכן נישט קיין בימים אלו ווערט אויך געהאלפן
שום הכנה דערצו" ,ובזו לתשובה בלי געענטפערט?! און
יכיר אדם רב טוב מהמקום הכנה דלמטה" ענטפערט די גמרא" :אלו
לברואיו וחפץ חסד בטובת -אין די טעג עשרת ימי תשובה" -
ברואיו" -און פון דעם קען איז אונז דער דער זמן איז עשרת ימי
זיך א מענטש מתבונן זיין אין אויבערשטער תשובה.
דער טובה פון אויבערשטן, מעורר אפילו
ווי ווייט ער טוט גוטס מיט
אויב מיר מאכן דער חידוש פון די
אידן ,אז ער איז זיך ממציא
נישט קיין שום עשרת ימי תשובה איז,
הכנה דערצו ווייל געווענליך איז
צו אונז אין די טעג און
ער וועקט אונז אויף צו אוועקגעשטעלט
תשובה. דער סדר ,אז
קודם מוז זיין אן
'אתערותא דלתתא',
אפילו מען שפירט נישט
איז אויך דער קעניג דא -נאר א איד דארף נתעורר ווערן צום
ער איז פארשטעלט אויבערשטן ,און דערנאך קען זיין אן
'אתערותא דלעילא' ,אז אז מען זאל אים
אין די 'הושענא רבה דרשה' פון תשכ"ב אריינשיינען א 'הארה' פון אויבן .אבער אין
זאגט דער רבי זכרונו לברכה מיט א מורא'דיגן די עשרת ימי תשובה איז אנדערש ,עס איז
התעוררות :די תורה הקדושה זאגט (דברים לא, 'בהמצאו'! דער אויבערשטער איז זיך ממציא
יח)ְ"ְ :וָאַָמַר ַּּבּיֹום ַהַ הּוא ֲֲהֹלא ַעַ ל ִּכּ י ֵֵאין ֱֱאֹלַקַ י צו יעדן איד באזונדער! ווי עס שטייט אין
ָהֵָאֶּלּ ה" -די אידן וועלן ְּבִּקִ ְְר ִּּבי ְְמָצָ אּוִנִ י ָהָָרָ עֹות ֵ יערות דבש (ח"א דרוש א)" :אם יתן אדם אל לבו
זאגן אז אלע שלעכטס וועלן קומען צוליב ירגיש בלבו בעשרת ימים אלו רוח התעוררות
דעם וואס מיר האבן נישט קיין השראת לתשובה ויראת ה'" -אויב א מענטש וועט
ַאְַס ִּּתיר ָּּפַנַ י" (שם פסוקַהְַסֵּתּר ְ
השכינהְ"ְ ,וָאָֹנִֹכִ י ְ אויפפאסן אויף זיין הארץ ,וועט ער שפירן אז
יח) -איך וועל זיך באהאלטן מיין פנים .זעט אין די צען טעג שפירט ער אין זיין הארץ א
אויס ,אז דער הסתר פנים איז אן עונש אויף התעוררות צו תשובה און יראת שמים" ,אפילו
דעם וואס זיי זאגן 'אין אלקי בקרבי' .פרעגט כשעוסק בדברים אחרים מכל מקום לבו דופק
דער רבי :ווייל ער זאגט 'כי אין אלקי בקרבי', לתשובה" -אפילו בשעת ער איז פארנומען
ער מאכט זיך שוין א חשבון הנפש אז אלע מיט אנדערע זאכן ,דאך קלאפט אים דאס
צרות קומען צוליב זיינע עבירות און ער הארץ כסדר ,אז מען דארף זיך עפעס א שאקל
דארף תשובה טון ,נו ,פארדעם קומט זיך אים געבן צו תשובה" ,והוא" -פון וואו קומט דער
אזא עונש פון 'ואנכי הסתר אסתיר פני'?! התעוררות?! וויאזוי ווערט ער פלוצלינג
נתעורר צו תשובה?! וואס איז די סיבה
ענטפערט דער רבי מיט א משל :עס איז דערצו?! "כי הקדוש ברוך הוא מעורר אותנו
אמאל געווען קינדער פון א קעניג ,וואס זיי בימים אלו לתשובה בלי הכנה דלמטה" -
אי יום הקדוש תשפ"ז
אויף א באהאלטענעם אופן; אבער ער האבן זיך פארזינדיגט און זיי זענען פארטריבן
געפינט זיך דא צווישן ענק! און וויינט פאר געווארן פונעם פאלאץ פונעם קעניג .אבער
אים אז ער זאל זיך פאר אייך אנטפלעקן, איין נחמה האבן זיי געהאט ,אז איינמאל א
וועט ער זיך אנטפלעקן פאר אייך! פירט יאר פלעגט זיי דער טאטע קומען באזוכן,
דער רבי אויס מיט א מורא'דיגן התעוררות: און דעמאלט האבן זיי געקענט בעטן וואס
"טאטע ,מיר ווייסן אז דו ביסט דא מיט אונז! זיי דארפן ,אט דאס איז געווען זייער נחמה.
אנטפלעק זיך פאר אונז!". אבער דורכאויס די צייט זענען זיי געווארן
אלס שוואכער און שוואכער ,מער מגושם
מען זאגט אין די טעג אין לדוד ה' אורי:
און מער פארגרעבט ,זיי זענען מער און
"ֶאֶ ת ָּּפֶנֶ יָך ה' ֲֲאַבַ ֵּּקׁש ַאַ ל ַּּת ְְסֵּתּר ָּּפֶנֶ יָך ִמִֶּמּ ִּנּ י" -
מער נתרחק געווארן פונעם איידלקייט מיט
מען בעט זיך ,באשעפער ,איך זוך דיין פנים,
וואס זיי זענען געווארן אויפגעצויגן אינעם
איך בעט דיר באהאלט זיך נישט פון מיר! ווייל
פאלאץ פון קעניג .ווען עס איז געקומען
דאס איז זיכער אז אין די טעג איז 'בהמצאו'!
דער זמן וואס דער מלך פלעגט זיי קומען
דער מלך איז דא! און טאמער מיר זענען נישט
באזוכן ,האבן זיי נישט געזען אז דער מלך
זוכה דאס צו שפירן -דארפן מיר מער מקיים
זאל האבן אנגעקומען .זענען זיי געווארן
זיין דעם רישא פונעם פסוק" :דרשו ה'" -זוכט
זייער צובראכן ,ווי קען דאס זיין? זיי האבן
דעם אויבערשטן! אין די טעג דארף מען זוכן
דאך געוואוסט אז ער קומט כסדר .זענען
און בעטן אז דער אויבערשטער זאל זיך
מגלה זיין פאר אונז. זיי געגאנגען צו איינעם וועלכער איז געווען
בקי אין די תכסיסי המלוכה נאך פון זיינע
עלטערן ,און אים געפרעגט :ווי קען דאס זיין
ב.
אז דאס יאר איז דער מלך נישט געקומען?!
אל יתייאש מן הרחמים:
האט ער געענטפערט :איך ווייס אויך נישט
קיין פשט ,איך בין דאך אויך אינעם זעלבן מצב
מען טאר זיך קיינמאל נישט ווי ענק! אבער איין זאך קען איך אייך זאגן:
מייאש זיין פון תשובה איך האב מקובל פון מיינע עלטערן ,אז דאס
קען נישט זיין אז דער מלך זאל נישט קומען!
דער גרעסטער חורבן איז טאמער אין דעם באשטימטן זמן מוז דער מלך קומען!
מען איז זיך מייאש פון תשובה ווייל ער האט זיך אונטערגענומען אז ער וועט
קומען באזוכן זיינע קינדער אין דעם זמן! איי,
אינ'אמת'ן איז א גרויסער וואונדער :אויב עטס זעטס אים נישט? איז א סימן אז ער איז
חכמינו ז"ל זענען אונז מגלה דעם געוואלדיגן געקומען פארשטעלט! געווענליך פלעגט ער
עת רצון וואס עס איז דא יעדעס יאר אין די קומען אנגעטון מיט די 'בגדי מלכות' ,און
טעג ,דעם 'דרשו ה' בהמצאו' וואס עס ווערט יעצט איז ער געקומען פארשטעלט מיט
נתעורר מיט אזא רחמנות פונעם אויבערשטן, פשוט'ע בגדים! און די סיבה דערצו איז ,ווייל
און יעדער מענטש קען נתקרב ווערן צום ער שפירט אז ענק זענען נישט ראוי אז ער
אויבערשטן ,נו ,פארוואס כאפט מען זיך זאל קומען און זיך אנטפלעקן פאר ענק מיט
נישט מער אן אין דעם?! אודאי פרובירט די בגדי מלכות ,דערפאר איז ער געקומען
ובחרת בחיים בי
שטארקע החלטה אז ער יעדער איינער עפעס צו
ער זאל זיין פול
וויל דאס אויסנוצן ווי מיט האפענונג טון .אבער וואס איז טאקע
עס דארף צו זיין! ער וויל צו נשתנה די סיבה פארוואס מען
באמת זיך ארויסהייבן ווערן! ער זאל כאפט זיך נישט אן אין דעם
פון די שלעכטע הרגלים גלייבן און שטארקער?!
און טאקע נשתנה ווערן וויסן אז ער
צום גוטן; ווי מען זאגט קען ווערן א דער תירוץ אויף דעם
אין די סליחות דעם פסוק נייער מענטש, זאגט מען אין סליחות
"ַיֲַעֹזֹב ָרָָׁשׁ ע
(ישעיהו נה ,ז)ֲ :
קען ער (צום גדליה)ִ" :מִַהַר ַהַָּיִָחִ יד
ְׁשֹׁבָתָ יו
ַמְַח ֹ ַּּד ְְרּכֹו ְְוִאִ יׁש ָאֶָוֶ ן ְ
ווערן נתחדש מֹוֲחִלִ ין לֹו" -ֲ ְְוָׁשָ ב ֵֵּבְנְ ַתִַיִ ם
פונדאסניי! טאמער דער יחיד טוט
יַרֲַח ֵֵמהּו".
ְְוָיָֹׁשׁב ֶאֶ ל ה' ִוִ ֲ
שטייט דערפאר תשובה אין די טעג,
אין ספרים אז יאוש איז מען אים מוחל.
איז דער גרעסטער אבער "נֹוַאַ ׁש ְְוֹלא ָׁשָ ב"
אפהאלט; ווי דער רבי -טאמער ער איז זיך
זכרונו לברכה פלעגט כסדר זאגן אין די מייאש און ער טוט נישט קיין תשובה,
תורות" :יאוש -דאס איז דאס ערגסטע פון "ֵאין ַּתַָּקָָנָ ה ְלְ ִעִ וּותֹו" -איז נישט דא קיין עצה ֵ
אלעם!" .דאס איז די סיבה פארוואס אן צו זיין עולה .זעט מען פון דעם ,אז די סיבה
ערליכער איד גייט צו אזוי מלומדה'דיג צו די פארוואס עס קען זיין אז אן ערליכער איד זאל
טעג און נוצט עס נישט אויס ,ווייל ער איז א נישט אויסנוצן די עשרת ימי תשובה ,איז נישט
'נואש ולא שב'. חלילה ווייל ער וויל נישט טון ,ניין! יעדער
ערליכער איד וואלט זיכער געטון און זיך א
שאקל געגעבן ,וויסנדיג אז ער האט יעצט
דורך דעם 'קדושת הזמן' און
דורכן 'כח התשובה' -ווערט אזא געוואלדיגן עת רצון וואס ער קען צוריק
א מענטש א 'בריה חדשה' נתקרב ווערן צום אויבערשטן! ער וואלט עס
זיכער אויסגענוצט ווי עס דארף צו זיין .נאר
פארדעם איז פון די 'עיקרי העבודה' וואס די סיבה פארוואס ער טוט נישט ,איז דער
ליגט אויף א איד אין אזא צייט ,זיך מתבונן צו 'נואש' -ער האט זיך מייאש געווען.
זיין און אריינברענגען אין הארץ א שטארקע
אמונה אין די סגולה פון די טעג! ער זאל פון די שטערקסטע תחבולות היצר איז א
זיין פול מיט האפענונג צו נשתנה ווערן! ער מחשבה פון 'יאוש' וואס ער ווארפט אריין
זאל גלייבן און וויסן אז ער קען ווערן א נייער אין א מענטש" :עה ,עס איז שוין געווען אסאך
מענטש! ער קען נתחדש ווערן פונדאסניי! מאל עשרת ימי תשובה ,יעדעס יאר קומט
ווי עס שטייט אין מדרש (שוחר טוב תהלים נאכאמאל עשרת ימי תשובה ,עס גייט אזוי ,און
"ִּתָּכּ ֶתֶ ב ֹזֹאת
קב) אויפן פסוק (תהלים קב ,יט)ּ : איך בין געבליבן דער זעלבער ווי פריער!" .אט
ִנְִבָרָ א ְיְ ַהַ ֶּלּ ל ָקָ ּה" -דאס גייט ַאֲַחרֹון ְְוַעַ ם ְ
ְלְ דֹור ֲ די מחשבות זענען גורם אז דער מענטש זאל
ארויף אויף די שפעטערדיגע דורות" ,שאין פארלירן דעם געפיל פון עשרת ימי תשובה,
להם לא נביא ולא מלך ולא כהן גדול" -זיי און ער זאל נישט צוגיין צו די טעג מיט א
גי יום הקדוש תשפ"ז
ער פשט :דער כח פון תשובה איז געבויעט האבן נישט קיין נביא ,נישט קיין מלך און
אויפן יסוד האמונה וואס א איד דארף גלייבן נישט קיין כהן גדול -וואס דאס זענען די
אז דער אויבערשטער איז מחדש א מענטש אלע כוחות הקדושה וואס אידן האבן אמאל
פונדאסניי יעדע רגע נאכאמאל .ווייל פאר געהאט ,זאגט אבער דער מדרש" :אלא
א מענטש דאכט זיך אז ער לעבט דאס תפילה שהם מתפללים לפניך בראש השנה
גאנצע לעבן אין איין ציה ,אבער אינ'אמת'ן וביום הכיפורים" -זיי האבן נאך איין זאך!
גייט עס נישט אזוי! יעדע מינוט געבט דער די תפילה פון ראש השנה און יום הכיפורים!
אויבערשטער א חיות פונדאסניי ,און אויב און דורכדעם" ,הקדוש ברוך הוא בורא אותם
אזוי קען ער דאך תשובה טון! ווייל אפילו אויב בריה חדשה" -מאכט זיי דער אויבערשטער
ער האט חלילה חוטא געווען -ווערט ער דאך א נייע באשעפעניש! א 'בריה חדשה' מיינט,
יעצט נתחדש! ער האט דאך יעצט א נייעם אז אפילו ווען ער איז שוין צוגעוואוינט א
חיות! ער איז נישט דער זעלבער מענטש ווי לאנגע תקופה מיט שלעכטע געוואוינהייטן,
פריער! דער אויבערשטער האט אים מחדש וואס געווענליך איז דאך 'הרגל נעשה טבע',
געווען פונדאסניי ,און אט דער נייער חיות אבער דורך דעם 'קדושת הזמן' אינאיינעם מיט
-איז נישט קיין חוטא! דערפאר זאגן חז"ל די שטארקע תפילות וואס מען איז מתפלל אין
אין מדרש (ב"ר פכ"א ס"ו)" :אין ועתה אלא דעם זמן -ווערט א מענטש א 'בריה חדשה' ,און
תשובה" ,דער יסוד פון תשובה איז 'ועתה' - ער קען נתחדש ווערן פונדאסניי!
יעצט .ווייל ווען א איד ווייסט אז יעדע מינוט
געבט אים דער אויבערשטער א נייע חיות, דער קדושת לוי (מגילת איכה) זאגט דאס
קען ער זיך אין דעם אנכאפן צו תשובה טון. בכלליות אויפן גאנצן ענין פון תשובה .ער
יֵבנּו
"ֲהִׁשׁ ֵ
שטעלט זיך אויפן פסוק (איכה ה ,כא)ֲ :
מיט דעם טייטשט ער" :השיבנו ה' אליך ָיֵָמינּו ְּכֶּקֶֶדֶ ם" ,וואס איז
ה' ֵֵאֶלֶ יָך ְְוָנָ ׁשּוָבָ ה ַחֵַּדּ ׁש ֵ
ונשובה" -העלף אונז צו קענען תשובה טון, דער באדייט פון 'חדש ימינו כקדם'?! זאגט
מקור חיים
או יבואר ,השיבנו ה' אליך ונשובה חדש ימינו כקדם (איכה ה ,כא) .ויש דקדוק מאי כקדם .ויבואר על פי המדרש
ועתה ישראל מה ה' אלהיך שואל מעמך כי אם ליראה (דברים י ,יב) ואיתא במדרש (ב"ר כא) אין ועתה אלא תשובה,
ופירוש כך הוא ,משום דכל אדם ואדם מישראל מחיוב להאמין באמונה שלימה שבכל רגע ורגע מקבל חיות
מהבורא ברוך הוא כמו שדרשו (ב"ר יא) כל הנשמה תהלל כל נשימה ונשימה תהלל י"ה (תהלים קנ ,ו) שבכל רגע
החיות רוצה לצאת מן האדם והקדוש ברוך הוא שולח לו בכל רגע חיות חדש .נמצא לפי זה מהני תשובה לכל אדם ,כי
בעת שעושה תשובה מאמין שהוא כעת בריה חדשה ובזה השם יתברך ברוב רחמיו אינו מזכיר לו עונות
הראשונים .אבל אם חס ושלום אינו מאמין בזה חס ושלום לא מהני התשובה .וזה פירוש המדרש אין ועתה אלא
תשובה ,כיון שהוא מאמין שהוא עתה בריה חדשה מהני לו תשובה .וזהו פירוש הפסוק השיבנו ה' אליך ונשובה,
ואיך נשובה חדש ימינו כקדם ,ובו יבואר הגמרא (סנהדרין צח ).אימתי אתי מר אמר לו היום כו' .היום אם בקולו
תשמעו ,כשתהיו על בחינה הזאת שבכל יום נעשה בריה חדשה:
קדושת לוי ,מגילת איכה
ובחרת בחיים די
ביקש מחילה מה' יתברך כמה פעמים" -אפילו וויאזוי?! "חדש ימינו כקדם" -דורכדעם וואס
אויב ער האט שוין אזויפיל מאל געזינדיגט, דו ביסט אונז מחדש פונדאסניי ,דורכדעם
און ער האט שוין אזויפיל מאל געבעטן מחילה קענען מיר תשובה טון .און וויפיל דאס איז
און תשובה געטון" ,ואחר כך חזר לסורו בכל נוגע שטענדיג ווען מען קומט תשובה טון,
פעם" -און שפעטער איז ער צוריקגעגאנגען איז אבער די טעג מיוחד און מסוגל צו דעם,
נאכאמאל צו זיינע עבירות" ,אף על פי כן זיך צו אויפפרישן און ווערן א נייער מענטש -
הטוב וסלח יקבלו בתשובה" -מוז א איד בכלל נישט דער זעלבער ווי פריער.
גלייבן אז מיט דעם אלעמען וועט אים דער
גוטער באשעפער ,דער 'טוב וסלח' ,נאכאמאל דער אויבערשטער איז 'אין סוף'
אננעמען מיט זיין תשובה! דער בני יששכר -און זיין סליחה איז 'אין סוף'
דארט איז עס מסביר :דער אויבערשטער איז
'אין סוף' ,און אויך זיינע מדות זענען אן קיין דער בני יששכר אין די דרושים אויף שבת
גרעניץ ,דעריבער ,טאמער קומט א מענטש שובה (תשרי מאמר ד אות לז) זאגט א מורא'דיגער
און מאכט זיך אפ עפעס א 'גבול' -אז דער לשון" :מתנאי התשובה" -עס איז א תנאי אין
אויבערשטער איז נאר מוחל און סולח ביז תשובה" ,שיהיה מאמין" -א איד דארף גלייבן,
אהער ,אבער פון דא און ווייטער איז ער "שהתשובה מכפרת אפילו הרבה לפשוע
שוין מער נישט מקבל בתשובה -איז דאס אלפי אלפים רבבות פעמים עד אין מספר"
רחמנא לצלן כפירה! 'חנון המרבה לסלוח' -אז תשובה איז מכפר אפילו אויב ער האט
מיינט ,אז דער אויבערשטער וועלכער איז געזינדיגט אזויפיל מאל ,אזוי זאגט ער דעם
'אין סוף' האט א מדה פון 'סליחה' ,און דאס לשון" :אלפי אלפים רבבות פעמים עד אין
איז אויך 'אין סוף'! דער אויבערשטער איז מספר" -צענדליגער טויזנטער מאל" ,ואפילו
מקור חיים
שובה ישראל עד ה' אלקיך .הנה דקדקנו וכי יש תשובה שאינה עד ה' .ויש לפרש ע"פ מ"ש הראשונים
והאחרונים דמתנאי התשוב"ה .שיהיה מאמין בה היינו שיהיה מאמין שהתשובה מכפרת אפילו הרבה
לפשוע אלפי אלפים רבבות פעמים עד אין מספר .ואפילו ביקש מחילה מאת ה' יתברך כמה פעמים ואחר כך
חזר לסורו בכל פעם אף על פי כן הטוב וסלח יקבלהו בתשובה ...אבל על כל פנים לכל מדות בשר ודם יש גבול כיון
שהבשר ודם בעצמו הוא בעל גבול ותכלית ,על כרחך גם לכל מדותיו יש גבול .מה שאין כן מדת ה' יתברך כיון
שהוא יתברך שמו בלי גבול ותכלית וגם מדותיו אין להם גבול ,ואם כן וכיון שהוא רחום וחנון וטוב וסלח
לכל אלה המדות גם כן אין גבול ותכלית ,ואם כן אל יפול לב אדם עליו האיך אשא פני לשוב אליו יתברך שמו
בתשובה הנה זה כמה פעמים הייתי מתמרמר על חטאתי ובקשתי מחילה והבטחתי לה' יתברך שלא אחטא עוד ולא
אחזור בהם ושוב זה כמה פעמים חזרתי לסורי ואיך שוב יקבלני ה' יתברך בתשובה .הנה לא יאמר האדם כן .דכיון
דה' יתברך אינו בעל גבול ותכלית גם מדותיו אין להם גבול .וזה שיש לפרש שאמר הנביא בפ' התשובה שובה ישראל
(ותדע) ע"ד ה' אלקיך היינו ה' אלקיך הוא לעולמי ע"ד בלי גבול ותכלית אם כן יקבלך בודאי בתשוב"ה בכל זמן ועידן
ואפילו שגית הרבה מאד הטוב וסלח ימחול ויסלח ויכפר:
בני יששכר ,מאמרי חודש תשרי מאמר ד אות לז
וט יום הקדוש תשפ"ז
אן דעם ענין פון 'תשובה', אבער אויב א מקבל בתשובה אפילו אויב
ער וויל קומען און עפעס מענטש טוט ער האט שוין תשובה געטון
תשובה טון -איז דא א כח תשובה וויפיל צענדליגע טויזנטע מאל!
פון 'למעלה מדרך הטבע', ער קען יא,
אן אויסטערלישע סייעתא וועט ער זוכה ווען א איד טוט תשובה
דשמיא ,וואס ער קען זיך זיין אז לעתיד באקומט ער א כח פון
טוישן אפילו נאך יארן פון ווען אליהו 'למעלה מדרך הטבע'
שלעכטע געוואוינהייטן. הנביא וועט
קומען און די שאלה איז נאר:
(דף סוף מסכת יומא
מחזיר בתשובה וויאזוי קען א מענטש
זיין גאנץ כלל
פה ):ענדיגט די משנה: ישראל ,וועט תשובה טון נאך וואס ער
"אמר רבי עקיבא אשריכם ער זוכה זיין צו איז שוין דורכגעפאלן
ישראל וכו' מי מטהר תשובה שלימה אזויפיל מאל?! וויאזוי
אתכם אביכם שבשמים קען ער האבן די כוחות
וכו' ואומר מקוה צו טראכטן אז יעצט
ישראל ה' ,מה מקוה וועט מען זיך טאקע
מטהר את הטמאים באמת טוישן?! תשובה
אף הקדוש ברוך הוא מטהר את מיינט דאך אז מען וועט זיך טוישן,
ישראל" .דער בני יששכר (אלול מאמר א אות טו) נו ,ווי קען זיין אז א מענטש וועלכער האט
שטעלט זיך :וואס איז דער צושטעל וואס די שוין געזינדיגט 'הרבה אלפי אלפים רבבות
משנה שטעלט צו דעם ענין פון 'תשובה' צו פעמים' ,ער איז שוין אזוי שטארק מורגל
'מקוה'?! זאגט ער פשט :א מקוה איז פערציג און מושרש אינעם חטא ,וויאזוי וועט ער
סאה -וואס אין לוגין קומט דאס אויס זיך קענען משנה זיין?! נאר אויף דעם דארף
תתק"ס לוגין -ניין הונדערט זעכציג לוג .עס א איד גלייבן אז מיט תשובה האט ער א כח צו
איז פארהאן א שיטה אז אויב אן איסור'דיגע ווערן איבערגעדרייט צו א נייער מענטש! דער
בריה פאלט אריין אין תתק"ס פון היתר, אויבערשטער מאכט אים פאר א 'בריה חדשה'!
ווערט עס בטל. ער גיבט אים די כוחות אז ער זאל זיך קענען
טוישן און זיך משנה זיין צום גוטן!
מיט דעם איז דער בני יששכר מסביר :עס
זענען פארהאן אין א מענטש פיר יסודות, די ספרים הקדושים זאגן א טעם ,אויף
און יעדער יסוד איז צוזאמגעשטעלט פון דעם וואס חכמינו ז"ל זאגן (פסחים נד).
פיר חלקים .קומט אויס ,אז מיר האבן דא 'תשובה קדמה לעולם' -תשובה האט דער
א חשבון פון זעכצן יסודות וואס דאס איז אויבערשטער באשאפן נאך בעפאר 'בריאת
די הויפט 'כוחות הטבע' ,און אלע מדות העולם' .ווייל תשובה איז א כח אפילו העכער
און טבעיות פונעם מענטש נעמט זיך פון פון 'טבע'! אפילו אזעלכע זאכן וואס ווען
די זעכצן יסודות .און יעדע זאך ווערט בטל מען קוקט עס אן מיט אויגן פון 'דרך הטבע'
אין ששים ,דערפאר ווערט א בריה בטל אין זעט טאקע נישט אויס אז דער מענטש וועט
תתק"ס ,ווייל זעכציג מאל זעכצן איז תתק"ס. זיך טאקע טוישן ,אבער ווי נאר א איד רירט
ובחרת בחיים זט
אז מען האט אן עצה זיך ארויסצוזען! מען קומט אויס ,אז ווען א מענטש טובל'ט זיך
זאל זיך נישט מייאש זיין! מען זאל גלייבן אז אין א מקוה ,ווערט ער בטל און ער ווערט
דער אויבערשטער איז 'מקבל שבים'; ווי מען נתחדש ווי א בריה חדשה.
זאגט כסדר אין די תפילות ,בפרט אין תפילת
נעילה" :רוצה אתה בתשובת רשעים ואין דאס איז דער צושטעל :פונקט ווי א
אתה חפץ במיתתם"" ,עד יום מותו תחכה לו מקוה איז מחדש דעם מענטש ,אזוי אויך איז
לתשובה לנטותו לתחיה" ,דער אויבערשטער "הקדוש ברוך הוא מטהר את ישראל" -ווען
בעט זיך 'שובו שובו מדרכיכם הרע'! דער א איד טוט תשובה איז דער אויבערשטער אים
אויבערשטער קוקט ארויס אויף די תשובה מחדש ווי א בריה חדשה! ער איז גארנישט
פון אידישע קינדער! דער אויבערשטער איז דער זעלבער מענטש! און אפילו אויב ער איז
'פותח שער לדופקי בתשובה'. שוין געווען אזוי שטארק מורגל ,געבט אים
דער אויבערשטער כוחות ער זאל זיך קענען
ווי שוואכער די כוחות זענען -אלס מער ארויסהייבן .דאס איז א גאנץ יאר ,אבער
סייעתא דשמיא איז דא! ווי עס שטייט אין בפרט אין די טעג; ווי ער ברענגט ,אז פון ראש
מדרש (פסיקתא רבתי פמ"ה ס"ט) א משל ,אז א חודש אלול ביז נאך יום כיפור איז תתק"ס
טאטע האט געזאגט פאר א קינד" :דו גיי לויט שעות ,דאס איז א רמז אז די סגולה פון די
וויפיל דיינע כוחות ערלויבן דיר ,און דאס טעג איז אז דער מענטש זאל קענען נתחדש
איבריגע וועל איך דיר אנטקעגן קומען". ווערן ווי א בריה חדשה און ווערן א נייער
דאס זעלבע זאגט דער אויבערשטער פאר מענטש.
אידן (מלאכי ג ,ז) "ׁשּובּו ֵֵאַלַ י ְְוָאָ ׁשּוָבָ ה ֲֲאֵלֵ יֶכֶ ם".
אין די אמאליגע דורות האט מען געהאט דער אויבערשטער קוקט ארויס אויף
שטארקערע כוחות ,האט מען פארלאנגט די תשובה פון אידישע קינדער
מער ,אבער היינט ,אז מיר האבן שוואכערע
כוחות ,פארלאנגט זיך טאקע ווייניגער ,אבער אזוי שטייט אויך אין חובת הלבבות (שער
עפעס א שאקל געב זיך! דער אויבערשטער התשובה פ"ג) און אין נאך ראשונים :אז אויף
איז זיך ממציא צו דיר ,אבער 'דרשו ה'' ,עפעס תשובה פעלט אויס צוויי זאכן .איינס ,מען
וועק זיך אויף! כאטש דאס אליינס ,אז דו זאל וויסן אז דער מצב אזויווי עס איז יעצט -
זאלסט דערהערן אז דער אויבערשטער טויג נישט .און די צווייטע זאך ,מען זאל וויסן
מקור חיים
הראשון ,שידע גנות מעשהו ידיעה ברורה כי אם לא יתברר לו זה ויהיה מסתפק או שוגג בלתי מזיד לא תתכן
החרטה ממנו עליו ובקשת המחילה בו ...כי אם לא יתברר אצלו כי מעשהו רע ומפעלו אינו טוב לא
יתחרט עליו ולא יקבל תנאי התשובה ממנו ...והחמישי ,שידע אמת כי התשובה אופן רפואת מדווהו ,והדרך
אל הארוכה מרוע מעשהו וגנות מפעלו ושבה יתקן טעותו וישיב אבידתו כי אם לא יתברר אצלו זה יתייאש מכפרת
הבורא יתברך ומרחמיו ,ולא יבקש ממנו המחילה על מה שקדם לו מרוע מפעלו:
חובת הלבבות ,שער התשובה פרק ג'
זי יום הקדוש תשפ"ז
פון תשובה האט א מורא'דיגן כח! איז זיך ממציא
דער וואס
דער רבי פלעגט טייטשן (ויואל משה צו דיר! דורכדעם
שטעלט יעצט
מאמר ישוב א"י סימן מז; דברי יואל ויחי צו דעם 'דרך זוכה וועסטו
הֹוֵריָתָ "
עמוד תקנח)ְ"ְ :וֶדֶֶרֶ ְך ְְּתׁשּוָבָ ה ֵ תשובה' ,דער זיין אז דו וועסט
-אפילו אזא סארט תשובה וואס וועט לעתיד תשובה קענען
מען קען עס נישט אמת'דיג אנרופן זוכה זיין צו טון און זיך טוישן.
מיטן נאמען 'תשובה' ,עס איז בלויז תשובה שלימה! אט די אמונה און
א 'דרך תשובה' -א וועג וועלכער און אז ער האפענונג וואס א
פירט צו תשובה ,עס ברענגט
וועט זוכה זיין איד דארף האבן -
כאטש ארויס דעם רצון ,אז דער
צו תשובה איז דער ערשטער
שלימה לעתיד,
מענטש וויל כאטש זיך געבן עפעס רעכנט עס דער יסוד :עס זאל
א שאקל און זיך אביסל ארויסהייבן, אויבערשטער נישט זיין קיין
האט עס אויך א געוואלדיגן כח. כאילו ווי ער מלשוב'! 'נואש
האט עס מען זאל וויסן אז
דער יסוד שטייט שוין פון רבינו שוין יעצט עס איז נישט דא
יונה אין שערי תשובה (שער א): צוגעשטעלט! קיין יאוש! מען
"מדרגות רבות לתשובה" - קען אייביג
תשובה האט פארשידענע פאררעכטן.
מדרגות" ,ולפי המדרגות
יתקרב אדם להקדוש ברוך
הוא" -לויט וואספארא מדרגה דער מענטש ג.
טוט תשובה ,אזא קרבת ה' באקומט ער, פתחו לי פתח:
"ואמנם לכל תשובה תימצא סליחה" -אבער
יעדע תשובה -זאל עס זיין סיי וועלכע יעדעס ביסל תשובה איז
מדרגה ,אפילו די שוואכסטע מדרגה פון חשוב און וועט צום סוף
תשובה -ברענגט עפעס א 'סליחה'" ,ואך לא ברענגען צו תשובה שלימה
תטהר הנפש טוהר שלם" -אבער מען ווערט
נאכנישט אינגאנצן ריין" ,וכענין הבגד הצריך
כיבוס" -פונקט ווי א קלייד וואס מען דארף אפילו מען שטעלט זיך נאר
דאס אויסוואשן פון די שמוץ" ,המעט מן אויפן 'דרך תשובה' האט עס
הכיבוס יוכל להעביר הגועל ממנו" -אפילו אויך א געוואלדיגן כח
אביסל וואשן ,וועט שוין ארויסנעמען אביסל
שמוץ דערפון" ,אך לפי רוב הכיבוס יתלבן" כאטש וואס 'תשובה שלימה' איז טאקע
-אבער ווי מער מען וואשט עס ,אלס מער נישט קיין פשוט'ע זאך זוכה צו זיין ,עס איז
ווערט עס ריין .די זעלבע זאך איז תשובה, נישט גרינג אנצוקומען צו אזא מדריגה,
יעדע תפילה און יעדע תשובה וואשט אויס דארף מען אבער וויסן וואס עס שטייט אין
דעם מענטש נאכמער און נאכמער ,ער ווערט ספרים הקדושים ,און דער רבי זכרונו לברכה
נענטער און נאך נענטער צום אויבערשטן. פלעגט עס חזר'ן כסדר ,אז יעדע תנועה
ובחרת בחיים חי
מען קען ,אפילו אויב מען קומט נישט אן אבער "לכל תשובה תימצא סליחה" -אפילו
צופיל! פון הימל פארלאנגט מען נאר דעם א משהו תנועה פון תשובה ,ברענגט שוין א
'דרך תשובה'! און דער וואס שטעלט יעצט כפרה!
צו דעם 'דרך תשובה' ,דער וועט לעתיד זוכה
זיין צו תשובה שלימה! און אז ער וועט זוכה ווען מען טוט תשובה וויפיל
זיין צו תשובה שלימה לעתיד ,רעכנט עס מען קען -איז שוין יעצט כאילו
דער אויבערשטער כאילו ווי ער האט עס שוין מען טוט תשובה שלימה
יעצט צוגעשטעלט! און ער איז שוין יעצט
זוכה צו א מחילה מכח יענע תשובה! דאס איז דער רבי זכרונו לברכה פלעגט אסאך חזר'ן
א געוואלדיגער יסוד וואס מען דארף זיך אין נאמען פונעם עקידה (שער ק) ,אויף דעם
ארייננעמען אין הארץ ,אז אפילו אויב מען וואס עס שטייט אין די פרשה פון תשובה
איז טאקע נאכנישט ביכולת צופיל צו טון, ָׁשַׁמְַע ָּּת
ַׁשְׁב ָּּת ַעַ ד ה' ֱֱאֹלֶקֶ יָך ְְו ְ
(דברים ל ,ב-ג)ְ"ְ :ו ְ
זאל מען אבער נישט מזלזל זיין אין דאס ִרֲִחֶמֶ ָך",
בּוְתָך ְְו ֲ
ְְבֹקֹלֹוְְ ,וָׁשׁ ב ה' ֱֱאֹלֶקֶ יָך ֶאֶ ת ְׁשׁ ְ
ביסעלע וואס מען קען יא! און אז מען טוט און נאכדעם שטייט נאכאמאל (שם פסוק ח):
וויפיל מען קען ,וועט מען זוכה זיין שפעטער ָׁשַָמְַעָּתָ ְְּבקֹול ה'" .פרעגט ער: ְ"ְוַאַָּתָ ה ָתָ ׁשּוב ְְו ְ
צו תשובה שלימה. עס שטייט דאך שוין פריער 'ושבת' ,פארוואס
שטייט נאכאמאל 'ואתה תשוב'?! ענטפערט
ד. דער עקידה :צו טון תשובה שלימה אין גלות
ולא יראה בך ערות דבר: איז זייער א שווערע זאך .אבער אויב א מענטש
טוט תשובה וויפיל ער קען יא ,וועט ער זוכה
חיזוק אויף בגדי צניעות און זיין אז לעתיד ווען אליהו הנביא וועט קומען
שמירה פון כלים טמאים און מחזיר בתשובה זיין גאנץ כלל ישראל,
וועט ער זוכה זיין צו תשובה שלימה .ווייל
אינ'אמת'ן וועט דעמאלט שוין נישט זיין קיין
מקבל זיין די השפעות טובות רבותא אז א מענטש טוט תשובה ,ווייל עס
איז תלוי צו מען מאכט א מקום וועט שוין זיין אזא געוואלדיגע ליכטיגקייט,
פאר השראת השכינה ווייל דער עיקר תשובה איז דאס וואס מען
טוט יעצט! אבער פון דעם אנדערן זייט ,איז
צדיקים פלעגן אין די נאכט פון כל נדרי דאך יעצט נאכנישט שייך צו צושטעלן א
מעורר זיין אויף דעם ענין פון 'בגדי צניעות', 'תשובה שלימה' ,אבער אז מען טוט יעצט
אויך דער רבי זכרונו לברכה פלעגט אין וויפיל מען קען ,וועט מען דעמאלט זוכה זיין
דעם זמן אזויפיל מרעיש עולמות זיין אויף צו תשובה שלימה.
דעם ענין .דער פשט איז :די הייליגע טעג
קומען דאך בלויז פאר גוטס .ווייל דער דער לימוד פון דעם איז :א מענטש טאר
אויבערשטער איז 'מקור הטוב' און ער איז זיך נישט מייאש זיין פון תשובה טון צוליב
'רוצה להיטיב' ,ער וויל אונז משפיע זיין אלע דעם וואס ער קען נישט טון בשלימות ,און
השפעות טובות ,און דעריבער בעט אונז דער אפילו נאך אסאך ווייניגער ווי שלימות .מען
אויבערשטער אז מיר זאלן תשובה טון ,ווייל דארף נאר פרובירן צו טון דאס ביסל וואס
טי יום הקדוש תשפ"ז
זאך ,איז דאס אויך אינעם גדר פון 'ולא יראה אזוי וועט ער אונז קענען משפיע זיין אלע גוטע
בך ערות דבר ושב מאחריך' .און פארקערט, זאכן' .תשובה' מיינט :מען קערט זיך צוריק,
אויב א איד שטעלט אוועק גדרים וסייגים מיר קערן זיך צוריק צום אויבערשטן ,און
פאר קדושה -דעמאלט ברענגט עס השראת דער אויבערשטער קערט זיך צוריק צו אונז
השכינה. און ער גיבט אונז פון זיין גוטסקייט.
אבער די תורה הקדושה זאגט (דברים כג,
עס איז באקאנט אז דער ישמח משה פלעגט ַאֲַחֶרֶ יָך"
טו)ְ"ְ :וֹלא ִיִ ְְרֶאֶ ה ְְבָך ֶעֶ ְְרַוַ ת ָּדָָבָר ְְוָׁשָ ב ֵֵמ ֲ
אפשרייבן מורא'דיגע זאכן וואס מען האט -עס טאר נישט געזען ווערן ביי א איד א
אים כסדר מגלה געווען אין חלום ,ברענגט זאך וואס איז אן 'ערוה' ,וואס דאס דעמאלט
ער אין תהלה למשה א מורא'דיגן גילוי וואס גייט דער אויבערשטער אוועק פון אים.
עס איז אים נתגלה געווארן אין חלום :עס אויב א איד האט חלילה זאכן וועלכע זענען
שטייט דאך אין ספרים פארשידענע תיקונים היפך פון צניעות ,היפך פון 'קדושת ישראל',
וואס א מענטש דארף טון אויף יעדן חטא כדי פארטרייבט ער די שכינה הקדושה פון
צו קענען אינגאנצן אוועקנעמען דעם פגם, שטוב .דעריבער ,ווען עס קומט די הייליגע
וויפיל תעניתים ער זאל פאסטן און וויפיל טעג און מען וויל זוכה זיין צו מאכן א כלי פאר
סיגופים ער זאל זיך פייניגן וכדומה .זאגט אלע השפעות טובות ,איז דאס זייער תלוי אין
דער ישמח משה :דאס איז אלעס נאר פאר א וויפיל מען מאכט א מקום פון השראת השכינה
פשוט'ן חטא ,אבער אויב א מענטש איז געווען אז עס זאל זיין "שבתי בבית ה'" – איך זאל
צוגעוואוינט צו א געוויסע זאך וואס טויג נישט, וואוינען אין א בית ה' ,מיין שטוב זאל זיין א
און ער רייסט זיך אפ פון דעם געוואוינהייט, בית ה'! עס זאל נישט זיין קיין 'ולא יראה בך
אט דער צער וואס ער ליידט פון דעם וואס ער ערות דבר'.
רייסט זיך אפ פון דער געוואוינהייט -איז שוין
אנשטאט די אלע תעניתים און סיגופים וואס
ער וואלט געדארפט דורכגיין! דאס איז שוין א זיך אויפגעוואוינען פון שלעכטע
געוואוינהייטן -אנשטאט
גאנצער תיקון און מען דארף שוין גארנישט תעניתים און סיגופים
מער ווי דעם!
די זעלבע זאך :די אלע כלים וועלכע
לעניננו ,עס איז נישט קיין לייכטע זאך זיך ברענגען מענטשן צו חטאים ,דאס שלעפט
אפצורייסן פון א הרגל וואס א מענטש איז אריין אין אזויפיל עבירות רחמנא לצלן,
צוגעוואוינט צו די כלים ,עס איז אים נישט עס איז אזא כח הקליפה .פאר דעם אליינס
באקוועם צו לעבן אן דעם ,אבער דאס וואס וואלט אן ערליכער איד געדארפט אנטלויפן
ער גיבט אוועק פון זיך א באוועמליכקייט ,דאס פון אזא סארט כלי ,וויבאלד דאס ברענגט
איז שוין אנשטאט אלע תיקונים און סיגופים נעבעך אזויפיל אידן צו עבירות! דאס האט
וואס ער וואלט געדארפט דורכגיין! מיט דעם שוין אריינגעשלעפט אזויפיל מענטשן אין
איז ער עס אינגאנצן מתקן זיין און ער דארף שאול תחתית נעבעך! אויב א מענטש האט
נישט דורכגיין גארנישט. נישט קיין זהירות און היט זיך נישט פון אזא
ובחרת בחיים כ
עס שטייט אין פסוק לויט וויפיל גדרים אין עניני
(ישעיה לג ,טו)ְ"ְ :וֹע ֵֵֹצם ֵֵעיָנָ יו א מענטש קדושה ברענגט אז
ֵֵמ ְְראֹות ְּבָּרָ ע" ,און נאכדעם שטעלט זיך מען זאל שפירן די
שטייט (שם פסוק יז)ֶ" :מֶֶלֶ ְך אוועק גדרים קדושה פון די טעג
ֶּתֱּחֶזֶ יָנָ ה ֵֵעיֶנֶ יָך" .זאגט
ָּיְָפיֹו ֱ
ְּב ְ וסייגים אויף
דערויף דער מדרש (ויק"ר 'קדושת עינים' עס שטייט אין ישמח
פכ"ג סי"ג) :אויב איינער צו זיין אן 'עוצם משה (פ' אחרי) :יעדע מצוה
איז 'עוצם עיניו מראות
מראות עיניו ברענגט א קדושה אויפן
ברע' ,אלס מענטש ,אבער 'אית קדושה
ברע' -איז ער זוכה צו זען מער איז ער
'פני השכינה'! פשוט גייט זוכה צום 'מלך נרגשת ואית קדושה שאינה
עס ארויף אויף לעתיד ביפיו תחזינה נרגשת' -עס איז פארהאן
לבוא ,אבער עס קען זיין עיניך' ,צו האבן א קדושה וואס א מענטש
אז דאס גייט אויך ארויף א הרגש און זען שפירט עס ,און עס איז
אויף די איצטיגע זמנים דעם 'הארת פארהאן א קדושה וואס
ווען עס איז 'בהמצאו', פנים' וואס עס א מענטש שפירט נישט,
דער אויבערשטער איז
די אין דא איז נישט אייביג איז מען זוכה
זיך ממציא פאר אידישע
הקדושים ימים מרגיש צו זיין די קדושה.
אבער קינדער. אבער ווען א איד
נישט אייביג איז א שטעלט זיך אוועק
מענטש זוכה עס צו מיט א גדר ערוה ,מיט
שפירן; ווי מען בעט: שטארקע גדרים און
ַּתְַס ֵֵּתר ָּפֶָנֶ יָך
ַבֵַּקׁשַ ,אַ ל ְ"ֶאֶ ת ָּפֶָנֶ יָך ה' ֲֲא ֵ סייגים אין עניני קדושה ,אויף דעם
ִמִֶּמִֶּנִ י" -באשעפער ,באהאלט זיך נישט פון זאגן חז"ל (רש"י ויקרא יט ,ב)" :כל מקום שאתה
מיר ,עס זאל נישט זיין קיין הסתר פנים ,איך מוצא גדר ערוה אתה מוצא קדושה" -אויב
זאל האבן א הרגש צו זען און שפירן דעם עס איז דא א גדר פון עבירות ,דעמאלט 'אתה
'בהמצאו' וואס דער אויבערשטער איז זיך מוצא קדושה' -וועסטו קענען 'טרעפן' די
ממציא פאר יעדן איינעם! נו ,וויאזוי איז מען קדושה! דו וועסט פילן די קדושה!
זוכה דערצו?! זאגט דער מדרש :לויט וויפיל
א מענטש שטעלט זיך אוועק גדרים וסייגים אין אזעלכע ימים הקדושים ,וואס
אויף 'קדושת עינים' צו זיין אן 'עוצם עיניו אמאליגע צייטן האט יעדער איד געשפירט
מראות ברע' ,אלס מער איז ער זוכה צום 'מלך א קדושה ,און היינט שפירט מען זיך אזוי
ביפיו תחזינה עיניך' ,צו האבן א הרגש און זען ווייט פון דעם ,יעדער איד וויל שפירן עפעס
דעם 'הארת פנים' וואס עס איז דא אין די ימים א שטיקל הרגש פון קדושה ,דארף מען
הקדושים און אין די גרויסע זמנים. וויסן ,אז דאס איז דער כח צו שפירן! ווי מער
מען שטעלט זיך אוועק גדרים און סייגים
דער אויבערשטער זאל העלפן אז מען זאל אויף קדושה ,פאר זיך אליינס און פאר דער
זוכה זיין צו קענען אויסנוצן די געוואלדיגע גאנצער שטוב ,אלץ מער איז 'אתה מוצא
מתנה וואס דער אויבערשטער געבט אונז, קדושה'.
אכ יום הקדוש תשפ"ז
הארץ צו זוכה זיין צו א טהרה .מען זאל זוכה מען זאל זוכה זיין צו א 'פתיחת הלב'; ווי
זיין צו מתפלל זיין ווי עס דארף צו זיין ,די דער רבינו יונה זאגט אין שערי תשובה (פ"ב),
תפילות זאלן נתקבל ווערן לרחמים ולרצון, אז עס איז א מצות עשה מן התורה מעורר
מען זאל זוכה זיין צו א גוט געבענטשט יאר, צו זיין דאס הארץ מיט תשובה בעפאר יום
א געזונט ליכטיג יאר ,א שנת גאולה וישועה, "ִלְִפֵנֵ י ה'
כיפור ,ווי עס שטייט (ויקרא טז ,ל) ְ
במהרה בימינו אמן. ִּתְִטָהָרּו" ,אז א איד דארף מעורר זיין דאס
ְ
בלשון קצרה...
.אאין די טעג פון 'עשרת ימי תשובה' איז דער אויבערשטער נאנט צו יעדן איד -אפילו
אן אן 'אתערותא דלתתא' ,און יעדער איד האט א התעוררות אין די טעג .אפילו אויב מיר
זעען אים נישט -דארפן מיר גלייבן אז דער אויבערשטער איז דא ,ווי עס שטייט "דרשו
ה' בהמצאו"; נאר אונזער עבודה איז צו זוכן דעם אויבערשטן ,און אזוי וועלן מיר אים
טרעפן.
.בדי סיבה פארוואס מען נוצט נישט אויס די עשרת ימי תשובה איז דער חורבן פון
'יאוש' ,וואס זאגט אונז אז מיר וועלן זיך שוין קיינמאל נישט טוישן .דער תירוץ אויף
דעם איז צו האבן א שטארקע אמונה און וויסן די גרויסקייט פון דעם קדושת הזמן ,ווייל
דער אויבערשטער באשאפט אונז יעצט אלס א 'בריה חדשה' למעלה מן הטבע! און ער
בעט אונז צו טון דאס ביסל השתדלות אן קיין יאוש ,און ער וועט אונז שוין אנטקעגן
קומען און משלים זיין דאס איבריגע.
.גא איד טאר זיך קיינמאל נישט מייאש זיין פון 'תשובה' ,נישט קיין חילוק אין וועלכע
מצב מען איז נאר .ביים אויבערשטן איז זייער חשוב יעדע 'פעולה קטנה' וואס א איד
טוט ,און אז א איד שטעלט זיך נאר אראפ אויפן 'דרך תשובה' -וועט ער שוין צום סוף
אנקומען צו תשובה שלימה.
.דדי עבודה פון די הייליגע טעג איז געוואנדן אין אונזערע גדרים אויף 'קדושה' .ווען
א איד נעמט זיך אונטער זיך אפצוהיטן די אויגן און אכטונג געבן די שטוב פון די טמא'נע
כלים .אויף דעם דארף מען נישט האבן קיין תעניתים און סיגופים ,נאר די צער וואס מען
האט ווען מען רייסט זיך אפ פון אן 'הרגל' -איז אזויווי די גרעסטע תעניתים .דורכדעם
וואשן מיר אויס די נשמה און מיר זענען זוכה צו שפירן די געהויבענע קדושת הזמן און
די געוואלדיגע ליכטיגקייט פון די ימים נוראים ,צו האבן א הרגש אין דעם "מלך ביפיו
תחזינה עיניך".
ובחרת בחיים בכ
ליקוטי פנינים על
פרשת השבוע אורות חיים
די טעג אליינס ,דעמאלט וואס איז דער ענין, אברים שהנשמה תלויה בהם
ממה נפשך; אויב איז דאס א חטא -דארף מען
א גאנץ יאר אויך זיין נזהר אין דעם ,און אויב
איז דאס נישט קיין חטא -דעמאלט פארוואס די גאנצע 'עשרת ימי תשובה' איז א
דארף מען מער נזהר זיין יעצט אין די עשרת געוואלדיגער זמן מסוגל ,און מען דארף
ימי תשובה? זען אז מען זאל דאס אויסנוצן און נישט
לאזן אדורכגיין ליידיג .דער ערבי נחל (פרשת
ער איז מסביר דעם ענין באריכות ,אבער ויחי) ברענגט מורא'דיג שטארק ארויס די
וואס איז נוגע צו די שאלה זאגט ער :אין דעם געוואלדיגע מעלה פון די טעג ,און אז מען
מענטש זענען דא פארשידענע אברים; עס דארף נזהר זיין צו אויסנוצן די טעג פון עשרת
איז דא מער סענסיטיווע אברים' ,איברים ימי תשובה אזויווי עס דארף צו זיין.
שהנשמה תלויה בהם' ,למשל דער 'מח' און
דער 'לב' ,און נאכדעם איז דא אנדערע אברים ער שטעלט זיך אויף דעם וואס עס שטייט
וואס נישט דער גאנצער מענטש איז תלוי אין שולחן ערוך (או"ח סימן תרג סעיף א) ,און באמת
אין דעם ,נאר יעדער 'אבר' איז אן אבר פאר איז עס ביסוד א ירושלמי (שבת פ"א ה"ג) ,אז אפילו
זיך .עס איז פארשטענדליך אז ווי האקעלער איינער וואס עסט א גאנץ יאר 'פת פלטר' -
דער אבר איז -אלס גרעסער איז זיין מום; ברויט פון א גוי'אישן בעקער ,זאל לכה"פ עשרת
ווען דער מח און דער לב האבן אפילו נאר א ימי תשובה יא זיין מער נזהר און מדקדק צו זיין
קליינעם לאך -קען שוין דער מענטש נישט במצוות ,און דאס נישט עסן .דאס הייסט אז
לעבן ,ווייל עס איז אן אבר שהנשמה תלויה אפילו אזעלכע חומרות און דיוקים וואס מען
בו ,און אפילו א קליינער 'פגם' אין דעם אבר איז נישט נזהר א גאנץ יאר ,זאל מען אבער
-איז שוין אויך פוגם .ווידעראום ביי אנדערע עשרת ימי תשובה יא זיין מער נזהר.
אברים ,איז א קליין לעכל נאכנישט קיין סכנה,
פרעגט ער :וואס איז דער פשט? ביי א מלך
א קלייניגקייט איז נאכנישט פוגם דעם גאנצן
בשר ודם איז טאקע שייך צו זאגן אזא זאך ,אז
אבר ,עס געשעט נאך גארנישט ,נאר עס דארף
ווען א מענטש האט א משפט און ער דארף
זיין 'מפולש' ,אינגאנצן דורך אין דורך.
זיך שטעלן פארן מלך דארף ער זיך מער היטן
דאס איז דער ענין פון די 'עשרת ימי תשובה'; ווייל מען קוקט אים שטערקער נאך ,אבער
די עשרת ימי תשובה -דאס איז אזוי דער 'מח' ביים אויבערשטן איז דאך דאס נישט שייך,
און דער 'לב' ,דאס זענען די 'אברים שהנשמה דער אויבערשטער זעט אייביג אלעס ,און
תלויה בהם' ,און די אנדערע טעג פון א גאנץ ווען עס קומט ראש השנה קוקט מען וואס
יאר זענען ווי די אברים וואס זענען נישט דער ער האט געטון א גאנץ יאר -פונקט ווי אין
גכ יום הקדוש תשפ"ז
ְׁב ַַעת ָיָ ִִמים' -די 'שבעת ימים' זענען מרמז
ִׁש ְ עיקר ,עס איז ווי די אברים שאין הנשמה תלויה
אויף די זיבן טעג וואס געפינען זיך צווישן בהם .אזעלכע זאכן וואס מאכן נישט קיין פגם
ראש השנה און יום כיפור ,וואס די טעג זענען א גאנץ יאר ,אבער עשרת ימי תשובה איז
א 'מתנה טובה' פונעם אויבערשטן וואס דער יעדער דבר דק ,יעדע קליינע זאך ,אויך א פגם!
אויבערשטער האט געגעבן פארן מענטש די ווייל די טעג פון עשרת ימי תשובה זענען ווי
ימי הרחמים והרצון אז ער זאל קענען תשובה די אברים שהנשמה תלויה בהם ,ממילא יעדע
טון און פאררעכטן אלע זיינע עבירות. קלייניגקייט ,יעדער קליינער פגם -איז גאר א
גרויסער נפקא מינה! דערפאר דארף מען האבן
דערפאר ,אויב דער מענטש לאזט אדורכגיין
א מורא'דיגע זהירות אין די עשרת ימי תשובה,
די זיבן טעג און ער נוצט זיי נישט אויס תשובה
זיך אפצוהיטן אפילו פון א פגם 'דקה מן הדקה',
צו טון ,איז דאס דער עיקר חרון אף און די
ווייל דאס איז א מורא'דיגער פגם אויף א גאנץ
גרעסטע טענה וואס מען האט אויף אים! ווייל
יאר.
א גאנץ יאר קען א מענטש האבן תירוצים אז
ער איז אריינגעטון אין די דאגות הפרנסה, עס שטייט אין ספרים ,און דער יערות דבש
אדער ער איז אריינגעכאפט ביים יצר הרע; (דרוש א') איז מאריך אין דעם ,אז אין די טעג קען
אבער יעצט ,ווען עס קומען די הויכע זמנים מען מתקן זיין דעם גאנצן פאריגן יאר .יעדן טאג
וואס זענען אזוי מסוגל פאר תשובה ,און די פון די עשרת ימי תשובה קען מען מתקן זיין
טיר איז אפן פאר יעדן -אויב מען פארשלאפט יענעם ספעציפישן טאג פון די וואך אויף צוריק;
די געלעגנהייט און מען נוצט עס נישט אויס ווי ווי למשל :יעדן מאנטאג -אלע מאנטאגס פון
עס דארף זיין ,איז דאס די גרעסטע בושה און דעם יאר ,און יעדן דינסטאג -אלע דינסטאגס
טענה אויפן מענטש! פונעם יאר ,און דאס זעלבע מאכט מען מיט
דעם א גוטע הכנה אויפן קומענדיגן יאר.
ביום חתונתו -זה מתן תורה
הלא תכלם שבעת ימים
ביי יום כיפור שטייט אין די משנה (תענית פ"ד
ַּכֲּח ִִמ ָּׁׁשה ָָע ָׂׂשר
ְׂשָׂר ֵֵאל ֲ
טֹוִבים ְלְ ִיִ ָ
מ"ח)ֹ' :לא ָָהיּו ָיָ ִִמים ִ דער ישמח משה (פרשת בהעלותך) ברענגט א
ּפּוִרים' ,און עס שטייט ווייטער: ְּב ָָּאב ּוְכְ יֹום ַַהִּכּ ִ מורא'דיגן רמז אויף עשרת ימי תשובה ,אויף
ּתֹוָרה' .זאגט רש"י דארט:
ּ'ְּביֹום ֲֲח ֻֻתָּנּ תֹו -זֹו ַַמַּתּ ן ָ דאס וואס עס שטייט אין פרשת בהעלותך
'יום הכיפורים שניתנו בו לוחות אחרונות'. ביי די מעשה פון מרים (במדבר יב ,יד)ְ' :וְ ָָא ִִב ָיָה
זעט מען פון דעם אז דאס איז א יסוד פון יום ְׁב ַַעת ָיָ ִִמים'. ָיָ ֹרֹק ָיָ ַַרק ְּב ָָּפֶנֶ ָיָה ֲֲהֹלא ִִתָּכֵּלֵ ם ִׁש ְ
כיפור .מיר ווייסן דאך אז יום כיפור איז א זמן דער 'ואביה ירוק ירק בפניה' איז א רמז אויף
פון מחילת עוונות ,עס איז א געוואלדיגער עת די נשמה וואס האט זיך חלילה פארזינדיגט
ִּכְּד ָָב ֶֶרָך' ,אבער די משנה איז
רצון פון ָ'ָסַלַ ְְחִּתּ י ְ פארן אויבערשטן ,אזויווי עס שטייט אין
מייחס די גרויסע שמחה פון יום כיפור דוקא זוהר הקדוש אז די נשמה ווערט אנגערופן א
צו דעם 'יום חתונתו' -וואס דאס איז דער טאג 'ברתיה דמלכא' -די טאכטער פונעם מלך.
שניתנו בו לוחות אחרונות .דאס הייסט אז יום ווען א נשמה איז חוטא פארן אייבערשטן,
כיפור איז געבינדן מיט די לוחות אחרונות, איז דער עיקר טענה מלמעלהֲ'ֲ :הֹלא ִִתָּכֵּלֵ ם
ובחרת בחיים דכ
די זעלבע זאך איז דא :א מענטש דארף וויסן וואס דאס איז די אמת'ע קבלת התורה וואס
אז דאס אליין וואס ער האט חרטה אויף די איז געווען פאר אידישע קינדער.
חטאים און ער איז מקבל בלויז נישט חוטא צו
זיין אויף ווייטער ,אן נאכצוגיין דעם שורש -איז די ספרים הקדושים זענען מסביר דעם ענין:
נישט גענוג! נאר מען דארף נאכגיין דעם שורש! יום כיפור טוען דאך אלע אידן אזא געוואלדיגע
און וואס איז דער שורש? אז מען האט זיך נישט תשובה ,אבער די עיקר תשובה איז דאך 'חרטה
גענוג אנגעכאפט אין די 'תורה תבלין' .נאר אויף על העבר' און 'קבלה על העתיד' .אבער די קבלה
דעם אופן איז די תשובה א ריכטיגע תשובה. על העתיד דארף דאך זיין געבויט מיט א געוויסן
כח ,וויאזוי א מענטש קען באמת היטן זיין
פארדעם איז יום כיפור אזוי שטארק קבלה ,אויף דעם שטייט (קידושין ל' :):בראתי יצר
געבינדן מיט מתן תורה .ווייל דאס וואס עס איז הרע בראתי לו תורה תבלין כנגדו' -א קבלה על
'יום שניתנו בו לוחות אחרונות' און מען האט העתיד קען נאר האבן א קיום ווען דער מענטש
מקבל געווען די תורה פונדאסניי ,דאס איז וועט זיך אנכאפן שטארק אין דעם כח התבלין
דער עיקר פונעם יום כיפור! דעמאלטס איז די פון די תורה הקדושה קעגן דעם יצר הרע.
תשובה אן אמת'ע תשובה ,דעמאלטס קען זיין
א ריכטיגע קבלה על העתיד ,און דעמאלטס און אזוי שטייט דאך' :תחילת דינו של אדם
איז דא אן אמת'ע שמחה מיט די מחילת עוונות על דברי תורה' -דאס ערשטע ווען מען איז
-ווייל מען ווייזט דעם וועג וויאזוי מען קען דן א מענטש ,איז מען אים דן אויף דברי תורה.
מאכן א ריכטיגע קבלה על העתיד דורך דעם דער עצי חיים (דרושים ליום הכיפורים) איז מסביר
כח פון קבלת התורה פונעם יום כיפור. וואס איז דער ענין :ווייל ווען נישט וואס מען
קען אפירנעמען א מענטש אויף דעם וואס
ער האט נישט גענוג פלייסיג געלערנט און זיך
נישט גענוג אריינגעלייגט אין די תורה הקדושה
קולי שמעת וואס דער אויבערשטער געבט פאר א איד ,ער
האט נישט גענוג אויסגעניצט די כח פון די תורה
דער ישמח משה זאגט אין די דרשות אויף
הקדושה וואס דער אויבערשטער געבט פאר
חודש אלול אויף דאס וואס מען זאגט ׁ'ְׁש ַַמע
א איד ,וואלט א מענטש געהאט א תירוץ אויף
קֹוֵלֵ נּו ה' ֱֱאֹלֵקֵ ינּו חּוס ְַוְַרֵחֵ ם ָָעֵלֵ ינּו ְַוְַק ֵּּבל ְּב ַַּר ֲֲח ִִמים
אלע זיינע עבירות ,ער וואלט געזאגט' :איך האב
ּוְבְָרצֹון ֶֶאת ְּת ִִּפָּלֵּתֵ נּו' ,אז לכאורה טוישט זיך ָ
א שווערן יצר הרע' ,יצרו של אדם מתגבר עליו
דער לשון פונעם ערשטן חלק; ער הייבט אן
בכל יום' ,און איך האט פשוט נישט קיין כח זיך
מיט א לשון פון 'קולנו' -בלויז אונזער קול ,אז
מתגבר צו זיין!' .קומט אויס אז דער עיקר איז ווי
מיר רעדן צום אויבערשטן בלויז מיט א קול,
דער רבינו יונה שטעלט אוועק אין שערי תשובה
און ער ענדיגט 'תפילתנו' -אונזערע תפילות,
(שער א' אות יב-יג) ,אז דער יסוד פון תשובה איז אז
זעט אויס פון דעם אז מען דארף דוקא יא בעטן
דער מענטש דארף דורכגיין דעם שורשַ' ,יַ ֲֲעֹזֹב
און א קול אליינס איז נישט גענוג?
ָָרָׁשׁ ע ַּד ְְּרּכֹו' -ער דארף פאררעכטן דעם שורש
זאגט ער :אמאל איז דא אזא סארט וואס האט אים געברענגט לידי חטא .טאמער
צובראכענע תפילה וואס דער מענטש האלט פאררעכט ער נאר דעם חטא אליין און ער קוקט
אז עס קען נישט ווערן אנגערופן 'תפילה' ,עס נישט וואס עס האט גורם געווען דעם חטא -
איז נאר א קול ,א קול וואס זאגט עפעס ,אבער איז דאס א בחינה פון א 'טובל ושרץ בידו'.
הכ יום הקדוש תשפ"ז
יתקע בשופר גדול עס איז זייער ווייט פון קענען ווערן אנגערופן
א ריכטיגע 'תפילה' .דאס איז וואס מיר בעטן
פונעם אויבערשטן' :שמע קולנו' -הער אונז
דער שופר בלאזט מען דאך פון די שמאלע צו אפילו ווען עס איז בלויז א קול' ,חוס ורחם
זייט ,און דער קול קומט ארויס פון די ברייטע עלינו' -דורכדעם וואס א מענטש לאזט זיך
זייט .קען זיין א רמז אין דעם ,ווייל ווען עס נישט נאך און איז מתפלל אפילו אזוי ווען עס
קומען אזעלכע גרויסע און הויכע זמנים, איז בלויז א קול ,מיט דעם איז מען זוכה אז
וויל מען שוין שפירן די לעכטיגקייט מיט א 'וקבל ברחמים וברצון את תפילתנו' -עס ווערט
ברייטקייט .אמאל דארף זיין אז א זאך הייבט א תפילה ,אז מען זאל טאקע קענען מתפלל
זיך אן קודם זייער שמאל און ענג ,אבער מען זיין אזעלכע תפילות וואס דער אייבערשטער
דארף עס דורכשטיפן מיט מסירות נפש ,ביז זאל מקבל זיין ברחמים וברצון.
דער אויבערשטער העלפט און מען איז זוכה
צו א גרויסע לעכטיגקייט. אסאך מאל מאכט זיך אז א מענטש געפינט
זיך אין א שווערן צעבראכענעם מצב ,ער פילט
דער אמת איז ,אז לויט דעם איז פשוט דער זיך זייער דערווייטערט און קאלט ,און ווען
קשר צום המשך פונעם פסוק (ישעיהו כז ,יג): ער שטעלט זיך דאווענען פילט ער אז זיין
ִּנָּּדִּחים ְּב ֶֶּא ֶֶרץ
'ּוָבאּו ָָהֹא ְְֹב ִִדים ְּב ֶֶּא ֶֶרץ ַַאּׁשּור ְוְ ַַה ִ
ָ דאווענען האט נישט קיין שום כוונה אדער
ִִמ ְְצ ָָרִיִ ם' ,וואס דאס מיינט דעם 'שופר גדול' ווארעמקייט .דער מענטש קוקט אויף זיין
קעגן דעם 'שופר קטן'. אייגענעם דאווענען און טראכט ביי זיך" :דאס
איז דאך נישט קיין תפילה ,דאס איז סתם א
דער ישמח משה (ראש השנה דרוש א') זאגט
קול וואס קומט ארויס פון מיין מויל ,עס האט
דעם ענין אויף דעם 'זכר ליציאת מצרים' וואס
נישט קיין שום ווערד!" .זאגט דער ישמח
מיר דערמאנען ראש השנה .ער מוטשעט
משה :אפילו אין אזא מצב ,טאר דער מענטש
זיך ארום וואס איז דער שייכות פון יציאת
בשום אופן נישט נאכלאזן אדער אויפגעבן,
מצרים צו ראש השנה; אלע ימים טובים זענען
ער מוז ווייטער ממשיך זיין און שרייען צום
דאך אפן מקושר מיט יציאת מצרים -פסח,
אויבערשטן -אפילו אויב ער פילט אז עס איז
שבועות און סוכות -אבער ראש השנה און יום
א בלויזער קול אן קיין שום חיות!
כיפור ,וואס איז דער 'זכר ליציאת מצרים' וואס
מיר זאגן דארט ביים דאווענען? ווי דער פסוק דאס בעטן מיר' :שמע קולנו' -הער צו אונזער
יהֹוֵסף ָׂׂשמֹו ְּב ֵֵּצאתֹו
זאגט (תהילים פא ,ו)ֵ'ֵ :עדּות ִּבּ ֵ קול אפילו ווען עס איז בלויז א פשוט'ער קול,
ַַעל ֶֶא ֶֶרץ ִִמ ְְצ ָָרִיִ ם' ,און חז"ל זאגן אז בראש השנה אן קיין כוונה און אן קיין מחשבה' ,חוס ורחם
יצא יוסף מבית האסורים ,וואס דאס איז דער עלינו' -האב רחמנות אויף אונז ,און נעם אן דאס
שורש פון יציאת מצרים. וואס מיר לאזן זיך נישט נאך און מיר רופן דיך
אפילו אין אונזער מצב ,און דורכדעם וואס דער
זאגט דער ישמח משה איין פשט' :זכר מענטש לאזט זיך נישט נאך ,איז 'וקבל ברחמים
ליציאת מצרים' מיינט ,אז גענוי ווי ביי יציאת וברצון את תפילתנו' -דער אויבערשטער מאכט
מצרים זענען אידן געווען משוקע אין די מ"ט דעם קול פאר א תפילה וואס ווערט נתקבל
שערי טומאה און פונדעסטוועגן האבן זיי זיך ברחמים וברצון.
אויף איינמאל געקענט אויפהייבן ,אזוי אויך
ראש השנה און יום כיפור זענען מסוגל מיט
ובחרת בחיים וכ
כהן גדול בקדשי קדשים דעם זעלבן כח וואס עס איז דא ביי יציאת
מצרים -זיך אויסצוריסן פונעם עבר אויף
איינמאל .דאס קומט דער שופר דערמאנען.
עס שטייט אין פסוק אין משלי (טו ,כד)ֹ' :א ַַֹרח
ַַחִּיּ ים ְלְ ַַמ ְְעָלָ ה ְלְ ַַמְׂשִּׂכּ יל ְלְ ַַמ ַַען סּור ִִמְּׁשׁ אֹול ַַמ ָּּטה'. ער זאגט אבער נאך א פשט ,זייער א
שטייט אין די ספרים הקדושים ,אז א 'משכיל' שארפער פשט :אזויווי ביי יציאת מצרים
-א מענטש וואס האט שכל און וויל זיך קענען ברענגן חז"ל אז עס איז געווען 'אחד מחמשה',
אפהיטן אז ער זאל נישט פאלן חלילה אין נאר א פערטל אדער א פינפטל פון די אידן
'שאול מטה' ,און דער יצר הרע זאל אים נישט זענען ארויסגעגאנגען און די אנדערע זענען
קענען אראפציען אין שאול תחתית ,איז דער חלילה געשטארבן אין מצרים .זאגט ער ,מען
וויכטיגסטער יסוד אז ער דארף זיך מתבונן זיין וועקט טאקע אויף פונעם הימל דורך דעם קול
'למעלה' -אין זיין אייגענער הויכער מעלה, שופר ,אבער ווער עס כאפט זיך מיט -דער
אינעם גרויסן כח פון א אידישע נשמה. גייט ארויס פון זיין מצרים ,אבער חלילה אז
נישט ,בלייבט ער דארט חלילה געשטארבן
ווייל דער גאנצער אופן וויאזוי דער יצר הרע
אזויווי ביי יציאת מצרים.
שלעפט אראפ דעם מענטש איז דורכדעם
וואס ער מאכט אים פילן ביי זיך אליין ווי לויט דעם איז פשוט דער קשר .ער זאגט אז
א שפל און א נידעריגע זאך ,ער לאזט אים דער שופר פון ראש השנה רופט אויס 'מי לה'
נישט מכיר זיין און אנערקענען זיין אייגענעם אלי' -דאס איז די גאנצע הכרזה פונעם שופר.
חשיבות ,און מאכט אים טראכטן אז עס ווער עס כאפט זיך מיט מיט דעם רוף ,דער
האט נישט קיין שום משמעות וואס ער טוט. איז זוכה דורכדעם ארויסצוגיין אינגאנצן פון
דער מענטש מיינט אז עס איז נישט דא קיין זיין מצרים; אבער חלילה אויב מען וועקט זיך
גרויסער חילוק צווישן 'פארן טון' און 'נאכן נישט אויף ,איז עס אזויווי דעמאלט ווי עס איז
טון'; ער רעדט א דיבור אסור ,אדער ער קוקט געווען נאר 'אחד מחמשה' .דער קשר איז דער
א ראיה אסורה ,אדער ער טוט א מעשה וואס זכר ליציאת מצרים.
איז אסור חלילה ,און ער פילט אז די וועלט איז
לויט דעם פארשטייט מען זייער גוט :דער
נישט אונטערגעגאנגען פונעם חטא .אויף דעם
'שופר גדול' לעתיד לבוא וועט נעמען די
אופן איז דער יצר הרע משפיל דעם מענטש
'אובדים בארץ אשור' -די תאוות און תענוגים
אין די אייגענע אויגן ,און אזוי שלעפט ער אים
פון די וועלט ,ווי עס שטייט אין ספרים (עי'
אלס טיפער אראפ.
במאור עינים ובקדושת לוי לחודש אלול) אז 'אשור' איז
אבער דער 'אורח חיים' -דער אמת'ער וועג מלשון 'אשרני' ,און די 'נדחים בארץ מצרים' -
פון חיים ,אז דער מענטש זאל בלייבן דבוק די 'מצרים' און די דערדריקעניש אין גלות ,די
אינעם תורת חיים און דער יצר הרע זאל אים אלע אידן וועט דער שופר גדול צוזאמנעמען
נישט קענען חלילה הרג'ענען אין רוחניות -איז און מקרב זיין צום אויבערשטן .און דער שופר
'למעלה למשכיל'; ער דארף כסדר זיך מתבונן פון ראש השנה ,און דער שופר וואס מיר בלאזן
זיין מיט זיין שכל אין זיין העכערער מעלה! ער שוין אין חודש אלול ,זענען א 'מעין' און א הכנה
מוז כסדר געדענקען ווער ער איז ,ווי שטארק צו דעם גרויסן שופר גדול.
ער דארף אכטונג געבן אויף זיך ,און וואספארא
געוואלדיגע חשיבות ער פארמאגט אינעם הימל.
זכ יום הקדוש תשפ"ז
יום הכפורים א מורא'דיגן רמז אין דעם וואס אין די תורה פון פרשת ויחי שנת תשט"ו
דער כהן גדול שפריצט דעם בלוט יום כיפור זאגט דער רבי זי"ע א מורא'דיגן לשון" :יעדער
'אחת למעלה ושבע למטה' (יומא פ"ה מ"ג) .ער איד בימינו אלה ,מאכט א רושם מיט זיינע
ערקלערט דעם רמז אין דעם :דער יצר הרע מעשים גענוי ווי דער כהן גדול אינעם קודש
האט דאך זיבן נעמען' ,שבע שמות יש לו ליצר הקדשים יום כיפור! פארדעם איז דא היינט
הרע' (סוכה נב ,).אבער אויפן יצר טוב שטייט אזא שטארקע התגברות און דער יצר הרע
נישט אין ערגעץ אז ער האט מערערע שמות פארלייגט זיך אויף יעדן איד עקסטער ,ווייל
-ער האט נאר איין נאמען .דאס ווייזט ,אז דער יעדער איד פארמאגט אין זיך א כח פונקט ווי
יצר הרע פארמאגט זיבן פארשידענע כוחות, דער כהן גדול אין בית המקדש יום כיפור!".
וואס מיט די אלע כוחות זוכט ער מחטיא צו וואס מיינט דער כהן גדול אין בית המקדש
זיין דעם מענטש און אים אראפצוציען רחמנא יום כיפור? מיר ווייסן דאך אז די גאנצע
ליצלן; ווידעראום דער יצר טוב ,דאס איז נאר עקזיסטענץ פונעם כלל ישראל און אלע
איין קלארער כח און איין נאמען ,וואס ער ציט העכערע עולמות זענען געווען אינגאנצן תלוי
דעם מענטש אויף ארויף ,צו גוטס און צום אין דעם כהן גדול און אין זיינע הייליגע מעשים
אויבערשטן. אין יענע שעה פון יום כיפור .זאגט דער רבי ,אז
דאס זעלבע איז מיט יעדן איד היינט! יעדער
לויט דעם זעט אויס אז די עבודה איז עפעס
איינער מאכט אזא געוואלדיגן רושם למעלה
א מורא'דיגער לימוד זכות אויף כלל ישראל:
מיט זיינע מעשים! יעדעס ווארט תורה וואס
'אחת למעלה' -עס איז דא בלויז איין כח וואס
א איד לערנט ברענגט אראפ אומגעהויערע
ציט דעם איד אויף ארויף ,אבער 'ושבע למטה'
השפעות טובות אין אלע עולמות! יעדע מצוה
-עס זענען דא גאנצע זיבן כוחות היצר וואס
וואס א איד טוט און יעדע גוטע מחשבה וואס
ציען דעם מענטש אראפ צו די ערד.
ער פארמאגט ,בויט ער גאנצע וועלטן! און
די תורה הקדושה אבער ווערט אנגערופן חלילה פארקערט -יעדע חטא וואס א איד
ְׁב ָָעה' .דאס איז
ּמּוֶד ָיָה ִׁש ְ
(משלי ט ,א)ָ'ָ :ח ְְצ ָָבה ַַע ֶ טוט ,טרייסלט אויף און מען שפירט דאס אין
א רמז ,אז קעגן יעדער שם און קעגן יעדן אלע עולמות העליונים.
כח פונעם יצר הרע ,האט די תורה הקדושה
אוועקגעשטעלט דעם 'תבלין' קעגן דעם ,די
ריכטיגע רפואה קעגן די מחלה! און ווי חז"ל
זאגן' :אין חמושים אלא מזויינים' -דאס אחת למעלה ושבע למטה
איז רומז אויף די זיבן כוחות וואס די תורה
הקדושה פארמאגט ,אינגאנצן מבטל צו זיין עס שטייט אין ספר תורת העולה פונעם
אלע זיבן כוחות פון דעם יצר הרע. רמ"א ,וואו ער זאגט דארטן אין די עבודת
קול דברי תורה ויראה מערכת ובחרת בחיים
605.313.1735 845.445.8579
ובחרת בחיים חכ
