gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

מוציא לאור: ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar

שבוע: האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון‬ ‫בס"ד‬ ‫תורה • פנינים • שיחות • מאמרים • התחזקות‬ ‫יום הקדוש‬ ‫שנת תשפ"ז לפ"ק‬ ‫גליון ע"ד‬ ‫למי שגורם כל זאת‪ ,‬כי אותו אור הקדוש הנאצל‬ ‫על ידי מחילת העוונות זוכים‬ ‫הוא אמנא היונקת לנו כל ההשפעות‪ ,‬כי כתיב‬ ‫להשיב את צלם האלקים ונשפעים‬ ‫כל ההשפעות טובות‬ ‫(משלי טז‪ ,‬טו) באור פני מלך חיים‪ ,‬והיינו דכאשר‬ ‫פנים דלעילא נטהר ומאיר באור פני מלך‪ ,‬אז‬ ‫כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם‬ ‫נשפע למטה חיים וברכה ושלום על כל ישראל‪,‬‬ ‫מכל חטאתיכם לפני ה' תטהרו‪ .‬וצ"ב‬ ‫וח"ו כאשר יש השחרת פנים לעילא נתעכב‬ ‫כפל הלשון‪.‬‬ ‫השפע‪ .‬ועל כן איתא בספרים כשבוכה על‬ ‫(פ'‬ ‫ואפ"ל על פי מה שכתב בישמח משה‬ ‫עוונותיו בלב שלם ושב בתשובה שלימה‪ ,‬יש לרחוץ‬ ‫נצבים) דהנה אנו אומרים (בסליחות‬ ‫הפנים בהדמעות‪ .‬והיינו דכאשר רוחץ פניו‬ ‫לערב ר"ה) הושחרו פנינו מפני חטאתינו‪ ,‬וידוע‬ ‫למטה בדמעות של תשובה‪ ,‬מסיר השחרות‬ ‫כי בחטאתינו השכינה אומרת אל תראוני שאני‬ ‫ומחזיר הצלם אלקים על פניו‪ ,‬וממילא הוסר‬ ‫שחרחורת (שיר השירים א‪ ,‬ו)‪ ,‬שכביכול משחירין‬ ‫השחרות מהפנים דלעילא כביכול ומאיר באור פני‬ ‫פני השכינה בשחרות החטאים‪ .‬והענין דכאשר‬ ‫מלך‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫האדם חוטא בורח ממנו הצלם אלקים שהוא אור‬ ‫ולפי זה י"ל כי מהאי טעמא ביום הכיפורים‬ ‫פניו‪ ,‬ותיכף בא צלם מסטרא אחרא ומשחיר פניו‪,‬‬ ‫שהוא זמן גמר החתימה‪ ,‬הקב"ה מוחל‬ ‫ובהשחרת פנים שלמטה משחיר פנים דלעילא כי‬ ‫לעוונותינו ועוונות עמו בית ישראל ומעביר‬ ‫זה תלוי בישראל‪ .‬ועל זה יחרד האיש ויאחזנו‬ ‫אשמותינו בכל שנה ושנה‪ ,‬כי הבורא ב"ה חפץ‬ ‫פלצות אוי לאותה בושה ואוי לאותה כלימה‪ ,‬אשר‬ ‫להצדיק עם זו‪ ,‬ולהשפיע לבני ישראל כל מיני‬ ‫טיפה סרוחה רמה ותולעה יגרום להשחיר פני‬ ‫ברכות והשפעות טובות‪ ,‬אך דא עקא שעל ידי‬ ‫השכינה ח"ו‪ ,‬הלא יקרע לבבו לשנים עשר קרעים‬ ‫החטאים הוסר צלם אלקים מעל פנינו‪ ,‬והושחרו‬ ‫בשמעו זאת ויזעק מרה‪ ,‬ואוי לו ואוי לנשמתו‬ ‫פנינו מפני חטאתינו‪ ,‬ודין גרמא להשחרת פנים‬ ‫הגורם זאת ואיננו שב בתשובה ללבו‪ ,‬אוי ואבוי‬ ‫שהוא שם של רחמים‪ .‬אלא משל לשר אחד שחטא‬ ‫לעילא כביכול‪ ,‬וזה מעכב השפע‪ ,‬ולכן דייקא‬ ‫לפני המלך‪ ,‬ועל פי דיני המלכות היה מגיע לו‬ ‫ביום גמר החתימה הקב"ה סולח ומוחל‬ ‫עונש על כך‪ ,‬אך המלך התבונן בדעתו כי אם‬ ‫לעוונותינו ומוחה ומעביר פשעינו וחטאתינו‪,‬‬ ‫ימיתנו או יענישו‪ ,‬יהיה לו הצער רק לפי שעה‪,‬‬ ‫למען נוכל לתקן ולהשיב את צלם האלקים על‬ ‫לכן נשאו על כל השרים ועבדי המלך‪ ,‬דכאשר‬ ‫פנינו‪ ,‬וכמו שידוע מספרים הקדושים (עיין רב‬ ‫יראה השר שהמלך מטיב עמו להרבות לו יקר‬ ‫טוב פ' האזינו‪ ,‬ערבי נחל ליוהכ"פ דרוש ב) כי ליל‬ ‫וגדולה‪ ,‬על ידי זה יוגדל צערו הלוך וגדול כל‬ ‫קדוש זה מסוגל שיוכל האדם להשיב על פניו‬ ‫ימיו‪ ,‬שיבוש ויכלם האיך העיז פנים נגד מלך‬ ‫הצלם אלקים שנסתלק ממנו בחטאיו‪ ,‬וכיון‬ ‫רחמן כזה‪ ,‬אשר לא די שאינו מייסרו בעונש‬ ‫שנתקן צלם האלקים על פנינו‪ ,‬יאיר פנים‬ ‫המגיע לו‪ ,‬אלא עוד מתחסד עמו ומנשאו‬ ‫דלעילא באור פני מלך חיים‪ ,‬ובכך יושפעו כל‬ ‫לגדולה‪ .‬וזה כוונת הכתוב 'אל נקמות הוי"ה'‪,‬‬ ‫הברכות והשפעות טובות לבני ישראל‪.‬‬ ‫היינו שנקמות השי"ת הם על ידי מידת הרחמים‪,‬‬ ‫וזה ביאור דברי הכתוב‪ ,‬כי ביום הזה יכפר עליכם‬ ‫שלא כמלך בשר ודם‪ ,‬והוא כי 'אל נקמות הופיע'‪,‬‬ ‫לטהר אתכם מכל חטאתיכם‪ ,‬כי ביום הקדוש‬ ‫שהנקמה של השי"ת הוא במה שמופיע על האדם‬ ‫הזה הקב"ה מכפר עליכם ומוחה ומעביר את כל‬ ‫מגדולתו‪ ,‬ובראותו את גדולת הקב"ה ונפלאותיו‪,‬‬ ‫חטאתיכם‪ ,‬ובכך תוכלו להשיב ולתקן את צלם‬ ‫ובזכרו איך שמרד נגדו‪ ,‬יבוש ויכלם על מעשיו‪,‬‬ ‫אלקים על פניכם‪ ,‬ולזה אמר הטעם לפני ה'‬ ‫ואין לך צער גדול מזה‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫תטהרו‪ ,‬כי כביכול פני ה' תלוי בכם‪ ,‬דכדי שיאיר‬ ‫והנה עצם הדבר שנתן הקב"ה לעמו ישראל‬ ‫פנים של מעלה באור פני מלך‪ ,‬עליכם להאיר את‬ ‫בעת גמר החתימה‪ ,‬יום אדיר וקדוש‬ ‫הצלם אלקים על פניכם‪ ,‬ולכן עליכם ליטהר מן‬ ‫כזה‪ ,‬אשר בו הוא סולח ומוחל לכל עוונותיהם‪,‬‬ ‫העוונות‪ ,‬כי אלו גורמים להשחרת פנים וסילוק‬ ‫כל זה מורה ומבטא את גודל אהבתו של השי"ת‬ ‫צלם אלקים‪ ,‬אך על ידי שישוב צלם אלקים על‬ ‫לישראל עם קרובו‪ ,‬ולא זו בלבד שהשי"ת מוחל‬ ‫פניכם‪ ,‬יאיר פנים דליעיעלא ויושפעו כל‬ ‫וסולח להשבים אליו ביום זה‪ ,‬אלא השי"ת בעצמו‬ ‫ההשפעות וברכות טובות‪.‬‬ ‫עוזר ומסייע לכל הבא לשוב אליו ית' שיוכל לשוב‬ ‫בתשובה בכל לב ונפש‪ ,‬וכמו שאמרו בפסיקתא‬ ‫(פמ"ה ס"ט) על הפסוק (הושע יד‪ ,‬ב) שובה‬ ‫ההתבוננות בחסד ה' לכפר על עוונותינו‬ ‫ישראל עד ה' אלקיך‪ ,‬משל לבן מלך שהיה רחוק‬ ‫ביום הקדוש הזה מכפר במקום יסורים‬ ‫מאביו מהלך מאה יום‪ ,‬אמרו לו אוהביו חזור‬ ‫כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם‬ ‫אצל אביך‪ ,‬אמר להם איני יכול‪ ,‬שלח אביו ואמר‬ ‫מכל חטאתיכם לפני ה' תטהרו‪ .‬וצ"ב‬ ‫לו הלך מה שאתה יכול לפי כחך ואני בא אצלך‬ ‫כפל הלשון‪.‬‬ ‫בשאר הדרך‪ ,‬כך אמר להם הקב"ה שובו אלי‬ ‫ואשובה אליכם‪ .‬וממילא כאשר ביום זה רואים‬ ‫ואפ"ל על פי דברי מרן הבעש"ט הקדוש‬ ‫בני ישראל את גודל האהבה שיש לו ית"ש‬ ‫זי"ע (הובא בתולדות יעקב יוסף פ' בא)‬ ‫אליהם‪ ,‬הרי זה גורם להם שיתבוננו בנפשם לפני‬ ‫על הכתוב (תהלים צד‪ ,‬א) אל נקמות ה' אל נקמות‬ ‫מי חטאו‪ ,‬לפני מלך גדול וקדוש כזה אשר‬ ‫הופיע‪ ,‬ולכאורה איך שייך בנקמה שם הוי"ה‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ב‬ ‫אטהר אתכם‪ ,‬ואומר (ירמיה יז יג) מקוה‬ ‫רחמיו וחסדיו מלוים אותם תמיד‪ ,‬וממילא‬ ‫ישראל ה'‪ ,‬מה מקוה מטהר את הטמאים‬ ‫כאשר בני ישראל מכניעים עצמם להשי"ת‬ ‫אף הקב"ה מטהר את ישראל‪.‬‬ ‫בתשובה וחרטה בהתגלות גודל אהבתו ית"ש‬ ‫ואפ"ל על פי מה שכתב בישמח משה (פ' פנחס)‬ ‫אליהם‪ ,‬הרי כבר יתכן שיבואו היסורים שצריכים‬ ‫בפירוש הכתוב (מלכים‪-‬א יט‪ ,‬י) קנא‬ ‫כדי למרק את העוונות‪ ,‬על ידי שיושפע עליהם‬ ‫קנאתי לה' אלקי צבקות‪ ,‬כי בעת שישראל חוטאים‬ ‫כל טוב ורחמים וחסדים‪ ,‬ומתוך כך יתבוננו בני‬ ‫ח"ו אז נעשה פירוד ח"ו בשם הוי"ה ב"ה‪ ,‬וזה‬ ‫ישראל לפני מי חטאו‪ ,‬לפני מלך רחום וחנון‬ ‫גורם למיעוט השפע לכל העולמות‪ ,‬וגם זה גורם‬ ‫כזה‪ ,‬זה יגרום להם להתחרט על עוונותיהם‬ ‫לסילוק שכינתו יתברך מתוך עמו ישראל‪ ,‬והנה‬ ‫ולשוב בתשובה שלימה לפניו ית'‪.‬‬ ‫בעת שהשי"ת משרה שכינתו בתוך עמו ישראל‬ ‫ומעתה י"ל דזו כוונת הכתוב כי ביום הזה יכפר‬ ‫נקרא אלקי ישראל‪ ,‬ואם ח"ו העוונות גורמים‬ ‫עליכם לטהר אתכם מכל חטאתיכם‬ ‫ושכינתו מסולקת מבני ישראל אז נקרא אלקי‬ ‫לפני ה' תטהרו‪ ,‬דהנה אמרו חז"ל (יומא פו‪).‬‬ ‫צבקות‪ ,‬וזה שאמר קנא קנאתי 'לה' אלקי צבקות'‪,‬‬ ‫שישנם עוונות כאלו שאין יום הכיפורים מכפר‬ ‫והיינו שעל שתי ענינים קנאתי‪ ,‬האחד לה'‪ ,‬על‬ ‫עליהם לגמרי‪ ,‬ועליהם צריך שיהיו יסורין‬ ‫מה שנגרם בעוה"ר פירוד בשמו ית' שם הוי"ה‪,‬‬ ‫ממרקין‪ .‬וזה כוונת הכתוב כי ביום הזה יכפר‬ ‫והשני אלקי צבקות‪ ,‬על מה שנקרא אלקי צבקות‪,‬‬ ‫עליכם‪ ,‬והיינו על כל העוונות אשר יום הכיפורים‬ ‫ולא אלקי ישראל‪ ,‬מכיון שנסתלקה שכינתו ית'‬ ‫מכפר עליהם בשלימות‪ ,‬אכן לא זו בלבד אלא אף‬ ‫מתוך בני ישראל‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫מכל חטאתיכם‪ ,‬היינו אף מחטאים כאלו אשר‬ ‫ובזה יש לפרש מאמר המשנה אשריכם ישראל‬ ‫נצרך עליהם יסורין ממרקין‪ ,‬לפני הוי"ה תטהרו‪,‬‬ ‫לפני מי אתם מטהרין ומי מטהר אתכם‬ ‫שתטהרו מהם על ידי השפעת החסד ורחמים‬ ‫אביכם שבשמים‪ ,‬וכוונתו סובב הולך על היום‬ ‫המרומז בשם הוי"ה‪ ,‬כי בכך שיכירו ישראל וידעו‬ ‫הקדוש הזה‪ ,‬שנתן לנו השי"ת ברוב רחמיו‬ ‫בגודל אהבת הבורא ב"ה אליהם‪ ,‬שנותן להם יום‬ ‫וחסדיו‪ ,‬אשר בו מעביר אשמותינו בכל שנה‬ ‫אחד בשנה לכפר על כל חטאתם‪ ,‬יתבוננו ויתנו לב‬ ‫ושנה‪ ,‬והוא היום הגדול והנשגב מכל ימות‬ ‫איך חטאו לפני מלך גדולה ונורא כזה‪ ,‬וצער‬ ‫השנה‪ ,‬שנשפע בו מן השמים שפע של טהרה‬ ‫ובושה זו תהא במקום היסורין‪ ,‬ויכופר להם‬ ‫לכל הבא ליטהר‪ ,‬ואפילו למי שמשוקע ח"ו‬ ‫מתוך השפעת חסד ורחמים‪.‬‬ ‫לגמרי בחטאים ובעוונות‪ ,‬יש ביום הקדוש הזה‬ ‫כח הטהרה‪ ,‬אשר בזה יכול הוא להאחז ולשוב אל‬ ‫ה'‪ ,‬ולזה אמר לפני מי אתם מטהרין ומי מטהר‬ ‫כאשר בני ישראל מטהרים עצמם לפני‬ ‫אתכם‪ ,‬והיינו שלמי נוגע מה שתטהרו עצמיכם‬ ‫הבורא ב"ה הוא נקרא אלקי ישראל‬ ‫מעוונותיכם‪ ,‬אביכם שבשמי"ם‪ ,‬שזה נוגע‬ ‫תנן (יומא פה‪ ):‬אמר רבי עקיבא אשריכם‬ ‫כביכול להקב"ה אם יהיה נקרא רק אלקי‬ ‫ישראל לפני מי אתם מטהרין ומי‬ ‫השמים‪ ,‬שבסיבת העוונות שכינתו עולה היא‬ ‫מטהר אתכם‪ ,‬אביכם שבשמים‪ ,‬שנאמר‬ ‫למרומים‪ ,‬ונקרא אביכם שבשמים‪ ,‬וכאשר‬ ‫(יחזקאל לו‪ ,‬כה) וזרקתי עליכם מים טהורים‬ ‫תטהרו לפניו יתברך‪ ,‬אז ישכון ביניכם‪.‬‬ ‫וטהרתם מכל טומאותיכם ומכל גילוליכם‬ ‫ג‬ ‫יום הקדוש תשפ"ז‬ ‫ביאורי ענינים‬ ‫בעבודת המועדים‬ ‫עבודת החיים‬ ‫מאמר‬ ‫לפני ה' תטהרו‬ ‫טהרת יום הקדוש הוא משום שכל אחד מישראל הוא בבחינת מקדש ה'‬ ‫תוכן דרשת התעוררות קודם כל נדרי שנת תשפ"ו לפ"ק‬ ‫בבית המדרש הגדול דקהל יטב לב ‪ -‬וויליאמסבורג‬ ‫אכן י"ל בביאור הענין‪ ,‬על פי מה שכתב‬ ‫כל אחד מישראל יש לו קדושת‬ ‫ביערות דבש (ח"ב דרוש יד) לבאר ענין‬ ‫המקדש כי הבורא ב"ה שוכן בקרבו‬ ‫שני השעירים שהיו ביום הכיפורים‪ ,‬כי שעיר‬ ‫הנעשה בפנים היה מכפר על טומאת מקדש‬ ‫כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם מכל‬ ‫וקדשיו‪ ,‬ושעיר הנעשה בחוץ היה מכפר על‬ ‫חטאתיכם לפני ה' תטהרו‪ .‬וראוי להבין‬ ‫כל עוונות בית ישראל‪ .‬ולכאורה תמוה למה‬ ‫מה בא הכתוב להוסיף באמרו לפני ה'‬ ‫היה שעיר הנעשה לפני ה' כפרתו מועטת‬ ‫תטהרו‪ ,‬והלא כבר אמר לטהר אתכם מכל‬ ‫משעיר הנשלח לעזאזל‪ ,‬ששעיר הפנימי‬ ‫חטאתיכם‪.‬‬ ‫שנזרק דמו לפני ולפנים היה מכפר רק על‬ ‫טומאת מקדש וקדשיו‪ ,‬ואילו שעיר החיצון‬ ‫ונראה בהקדם מה שכתב במהרי"ל (הלכות‬ ‫שנשלח לעזאזל היה מכפר על כל עוונות‬ ‫יום כיפור) וז"ל אמר מהר"י סג"ל‬ ‫בית ישראל‪ .‬אבל האמת הוא‪ ,‬שכל ישראל‬ ‫שכל ימיו פליאה בעיניו‪ ,‬מפני מה אנו‬ ‫הכשרים יש להם קדושת המקדש‪ ,‬כי‬ ‫מאריכין בפיוטים של שעיר הפנימי יותר‬ ‫השכינה שוכנת בקרבם‪ ,‬כדכתיב (ויקרא כו‪ ,‬יא)‬ ‫מעל שעיר המשתלח‪ ,‬והלא הפנימי לא היה‬ ‫ונתתי משכני בתוכם‪ ,‬ואין לך טומאה‬ ‫מכפר רק על טומאת מקדש וקדשיו‪ ,‬שנאמר‬ ‫ומתועב יותר מן החטא ופשע‪ ,‬ולכך אדם‬ ‫(ויקרא טז‪ ,‬טז) וכפר על הקודש מטומאות בני‬ ‫כשר החוטא‪ ,‬הוא מטמא מקדש וקדשים‪,‬‬ ‫ישראל‪ ,‬ואותו העוון לא נמצא האידנא‪,‬‬ ‫ושעיר המכפר על טומאת מקדש וקדשיו‪,‬‬ ‫דמקדש בעוונינו הרבים אינו‪ ,‬ושעיר‬ ‫הוא היה כפרה לכל חטאות ופשעים מבני‬ ‫המשתלח הוא המכפר על כל עבירות‪,‬‬ ‫ישראל הכשרים אשר ה' בקרבם‪ ,‬ולכך נאמר‬ ‫שנאמר (שם פסוק כא) והתודה עליו את כל‬ ‫על שעיר החטאת וכפר על הקודש מטומאות‬ ‫עוונות בני ישראל‪ ,‬עכ"ל‪.‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ד‬ ‫האדם לנקות ולטהר עצמו מכל חטא ועוון‪,‬‬ ‫בני ישראל ומפשעיהם לכל חטאתם‪ ,‬כי‬ ‫לפני ה' תטהרו‪.‬‬ ‫החטאים ופשעים הן המה מטמאים את‬ ‫המקדש וקדשיו‪ ,‬ועל כך היה מכפר שעיר‬ ‫מכיון שכל איש ישראל הוא‬ ‫הפנימי‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫בבחינת פלטין של מלך מן‬ ‫ההכרח לנקותו ולטהרו‬ ‫ומעתה מובן היטב מאי טעמא מאריכים‬ ‫כיום בעבודת שעיר הנעשה בפנים‪,‬‬ ‫אכן האמת היא‪ ,‬כי שורש הסליחה והמחילה‬ ‫כי בכל חטא ועוון שעשה האדם יש בו שני‬ ‫ביום הכיפורים‪ ,‬נובע ובא מכח זה שכל‬ ‫חלקים‪ ,‬האחד הוא עצם החטא‪ ,‬והשני הוא‬ ‫איש ישראל הוא משכן ה'‪ ,‬דהנה כתב רש"י‬ ‫מה שגרם לטמא את מקדש ה' השוכן בקרבו‪,‬‬ ‫(דברים ט‪ ,‬יח) כי ביום הכיפורים נתרצה הקב"ה‬ ‫ולכן ביום הכיפורים היו בו שני שעירים‪,‬‬ ‫לישראל בשמחה‪ ,‬ומחל להם על עוון העגל‪,‬‬ ‫שעיר המשתלח שהיה מכפר על עצם החטא‪,‬‬ ‫ואמר לו למשה סלחתי כדברך‪ ,‬לכך הוקבע‬ ‫ושעיר הפנימי שהיה מכפר על מה שטימא‬ ‫למחילה ולסליחה‪ .‬וראוי להבין שייכות‬ ‫האדם את היכל ה' השוכן בקרבו‪ .‬ולכן גם‬ ‫הסליחה ומחילה שיש בכשל שנה ושנה‬ ‫כיום שבעוונינו חרב בית המקדש ואין‬ ‫ביום הכיפורים‪ ,‬למה שמחל אז הקב"ה‬ ‫עבודה ואין קרבנות‪ ,‬מאריכים אנו בעבודת‬ ‫לכלל ישראל על עוון העגל‪.‬‬ ‫שעיר הפנימי שבא לכפר על טומאת מקדש‬ ‫וקדשיו‪ ,‬כי עוון זה עדיין נוהג בינינו‪ ,‬כי כל‬ ‫ואפ"ל על פי מה שכתב בישמח משה (פ'‬ ‫איש ישראל הוא היכל ומשכן ה'‪ ,‬ובכל עון‬ ‫חוקת) בשם האלשיך הקדוש לבאר‬ ‫ופשע אשר חטא טימא רח"ל את מקדש ה'‪,‬‬ ‫מה שאמרו חז"ל (במ"ר פי"ט ס"ח) כי פרה‬ ‫לכן אנו מאריכים בסדר עבודת שעיר הפנימי‪,‬‬ ‫אדומה היתה כפרה על חטא העגל‪ ,‬משל‬ ‫כדי שתחשב שיח שפתותינו כאילו הקרבנוהו‬ ‫לשפחה שטינף בנה פלטין של מלך‪ ,‬אמר‬ ‫בפועל לכפר על אשר טימאנו בעוונינו את‬ ‫המלך תבוא אמו ותקנח צואת בנה‪ ,‬כך תבוא‬ ‫מקדש ה'‪.‬‬ ‫הפרה אמו של עגל ותקנח צואת בנה‪ .‬כי‬ ‫טהרת פרה אדומה שהיא כפרה על חטא‬ ‫ובזה יתבאר כוונת הכתוב כי ביום הזה יכפר‬ ‫העגל‪ ,‬נצמח מכך שכל אדם מישראל העובד‬ ‫עליכם לטהר אתכם מכל חטאתיכם‬ ‫ה' הוא פלטין של מלך‪ ,‬כי היכל ה' הוא‬ ‫לפני ה' תטהרו‪ ,‬כי בכל חטא ועוון אשר‬ ‫כאמרו (שמות כה‪ ,‬ח) ושכנתי בתוכם‪ ,‬בתוכו‬ ‫עשה האדם יש בו שני חלקים‪ ,‬הא' עצם‬ ‫לא נאמר אלא בתוכם‪ ,‬כי השי"ת שוכן בקרב‬ ‫החטא‪ ,‬והב' מה שטימא את מקדש ה' השוכן‬ ‫לבו‪ .‬ומכיון שכל אחד מישראל הוא פלטין‬ ‫בקרבו‪ ,‬ולזה אמר כי ביום יכפר עליכם לטהר‬ ‫של מלך‪ ,‬הרי כאשר חטא על נפשו בזה‬ ‫אתכם מכל חטאתיכם‪ ,‬הוא הכפרה על עצם‬ ‫לכלך וטינף את פלטינו של מלך‪ ,‬ופלטינו‬ ‫החטא‪ ,‬ואמר עוד לפני ה' תטהרו‪ ,‬כי כל איש‬ ‫של מלך אי אפשר להשאיר מטונף ומוכרחים‬ ‫ישראל הוא בבחינת מקדש ה'‪ ,‬לכן עליו‬ ‫לנקותו ולטהרו‪ ,‬ולכן בהכרח שתועיל‬ ‫להיות טהור מכל עוון ושמצה שיהיה מוכן‬ ‫התשובה לישראל לכפר על חטאתם‪ ,‬כי אכן‬ ‫ומזומן שיוכל הקב"ה לשכון בקרבו‪ ,‬וזו‬ ‫אם לא היה השכינה שורה בתוכם של‬ ‫סגולת יום הקדוש הזה יום הכיפורים‪ ,‬שיוכל‬ ‫ה‬ ‫יום הקדוש תשפ"ז‬ ‫של מלך‪ ,‬כי ה' שוכן בקרבו‪ ,‬ולכן מן ההכרח‬ ‫ישראל‪ ,‬לא היה ההכרח לנקותם ולטהרם‪ ,‬כי‬ ‫לטהרו ולנקותו מכל עוון‪ ,‬כי פלטין של מלך‬ ‫חדר של הדיוט מה לן בזה אם נשאר מזוהם‪,‬‬ ‫אי אפשר להשאירו בלכלוכו וטינופו‪ .‬וזה‬ ‫אבל מכיון שכל אחד מישראל העובד את‬ ‫שאמר הכתוב וכפר על הקודש מטומאות בני‬ ‫בוראו וקונו הוא היכל ה'‪ ,‬לכן מן ההכרח‬ ‫ישראל ומפשעיהם לכל חטאתם‪ ,‬שיכופרו‬ ‫שתועיל להם התשובה לכפר ולמחות את‬ ‫כל פשעי וחטאי בני ישראל‪ ,‬שכל חטא ועוון‬ ‫חטאתם‪ ,‬כי פלטינו של מלך מוכרחים לנקות‬ ‫הוא בבחינת טומאת מקדש וקדשיו‪ ,‬ואמר‬ ‫ולטהר‪ ,‬ולכן נתן להם הקב"ה לישראל את‬ ‫הטעם לכך‪ ,‬וכן יעשה לאוהל מועד השוכן‬ ‫מצות פרה אדומה לכפר על עוון העגל‪,‬‬ ‫אתם בתוך טומאותם‪ ,‬אף על פי שהם טמאים‬ ‫דמכיון שכל אחד מישראל הוא פלטין של‬ ‫שכינה עמהם‪ ,‬ומכיון שהיכל ה' המה‪ ,‬הרי‬ ‫מלך‪ ,‬מן ההכרח למחות ולהעביר את‬ ‫לא שייך להשאיר פלטינו של מלך מטונף‬ ‫חטאתם‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫ומלוכלך‪ ,‬לכן ביום הזה יכופרו עוונות בית‬ ‫ישראל וכל פשעיהם וחטאתם‪ ,‬לטהר אותם‬ ‫ומעתה יובן היטב שייכות סליחת יום‬ ‫לפני ה'‪.‬‬ ‫הכיפורים בכל שנה לכפרת חטא‬ ‫העגל‪ ,‬כי מדבריו הקדושים למדנו‪ ,‬כי כפרת‬ ‫השפע הנשפע לכל העולם תלוי‬ ‫חטא העגל היתה מכח זה שכל אחד מישראל‬ ‫בטהרת איש הישראלי‬ ‫הוא פלטין של מלך‪ ,‬כי השי"ת שוכן בקרבו‪,‬‬ ‫ופלטין של מלך אי אפשר להשאיר מטונף‬ ‫והנה בענין זה שכל איש הישראלי הוא‬ ‫אלא מוכרחים לטהרו ולנקותו‪ ,‬לכן בהכרח‬ ‫בבחינת מקדש ה'‪ ,‬נכלל גם כי כשם‬ ‫שתועיל להם התשובה לכפר על חטאם‬ ‫שבהיות המקדש על מכונו היה כל שפע‬ ‫ועוונם‪ .‬ולכן הוקבע יום זה לדורות עולם‪,‬‬ ‫העולם נמשך ויורד באמצעות בית המקדש‪,‬‬ ‫לסלוח לעוונות בית ישראל ולהעביר‬ ‫כן כאשר איש הישראלי זוכה שתהיה לו‬ ‫אשמותיהם בכל שנה ושנה‪ ,‬כי כל אחד‬ ‫קדושת המקדש בשלימות‪ ,‬זוכה שעל ידו‬ ‫מישראל הוא בבחינת מקדש ה'‪ ,‬אשר‬ ‫נשפע ובא השפע לכל העולם כולו‪ .‬ולכן‬ ‫ההכרח לנקותו ולטהרו מכל טינוף עוון‬ ‫מחסד ה' עלינו שנתן לנו ביום גמר החתימה‪,‬‬ ‫וחטא‪.‬‬ ‫שבו נעשה החותם למעלה על כל השפע של‬ ‫כל השנה הבעל"ט‪ ,‬יום קדוש כזה אשר בו‬ ‫ובדרך זה יש לפרש כוונת הכתוב וכיפר על‬ ‫סולח ומוחל לכל עוונותינו‪ ,‬לכפר על הקודש‬ ‫הקודש מטומאות בני ישראל‬ ‫מטומאות בני ישראל‪ ,‬שנהיה טהורים לפניו‬ ‫ומפשעיהם לכל חטאתם וכן יעשה לאוהל‬ ‫ית"ש‪ ,‬ויוכל להיות קדושת המקדש‬ ‫מועד השוכן אתם בתוך טומאותם‪ ,‬ופירש"י‬ ‫בשלימות‪ ,‬ובכך נזכה להריק שפע וברכה‬ ‫אף על פי שהם טמאים שכינה עמהם‪.‬‬ ‫משמי מעל לעת חתום גזר הדין‪.‬‬ ‫ולכאורה צ"ב מאי שייכא דרשא זו שאע"פ‬ ‫שהם טמאים שכינה עמהם‪ ,‬אין באמצע‬ ‫ובזה יש לפרש כוונת הכתוב כי ביום הזה‬ ‫עבודת יום הכיפורים‪ .‬אך לדרכינו יובן‬ ‫יכפר עליכם לטהר אתכם מכל‬ ‫היטב‪ ,‬כי סליחת ומחילת יום הכיפורים נובע‬ ‫חטאתיכם לפני ה' תטהרו‪ ,‬דהנה מרן רביה"ק‬ ‫ובא מכח זה שכל אחד מישראל הוא פלטין‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ו‬ ‫מדרשות בכניסת היום הקדוש לעת ערב‪,‬‬ ‫זי"ע בדברי יואל (יו"כ אות יט) מפרש כי‬ ‫נופל פחד ובכיה על כל אחד‪ ,‬כי הניצוצות‬ ‫חטאתיכם הוא מלשון חסרון‪ ,‬על דרך הכתוב‬ ‫הקדושים שנפלו בעוונות לבין הקליפות‬ ‫(מלכים‪-‬א א‪ ,‬כא) והייתי אני ובני שלמה חטאים‪,‬‬ ‫באים ומתחננים אלינו‪ ,‬אנא תעלו אותנו‪ ,‬ואל‬ ‫עיי"ש לדרכו‪ .‬ולדרכינו י"ל הכוונה‪ ,‬כי הלא‬ ‫תשאירו אותנו במקום שאנו שם‪ .‬וכן כתב‬ ‫הקב"ה הוא מקור הטוב רוצה להטיב‪ ,‬אלא‬ ‫בייטב פנים (תוכחת מוסר אות ב) לפרש הכתוב‬ ‫שהחטאים גורמים להחסיר ולמעט את‬ ‫(דברים כג יב) והיה לפנות ערב ירחץ במים‪,‬‬ ‫השפע ח"ו‪ ,‬כי כל איש ישראל הוא בבחינת‬ ‫דקאי על מי שפגם בעניני קדושה רח"ל‪,‬‬ ‫בית המקדש‪ ,‬שבו תלוי השפע הנמשך לכל‬ ‫והיה לפנות ערב הוא יום הכיפורים שנאמר‬ ‫העולם כולו‪ ,‬אך כאשר חטא על נפשו וטימא‬ ‫בו (ויקרא כג לב) מערב עד ערב תשבתו‬ ‫את מקדש ה'‪ ,‬בכך גורם חסרון השפע לכל‬ ‫שבתכם‪ ,‬ואז ירחץ במים היינו מי הדמעות‪,‬‬ ‫העולם רח"ל‪ ,‬אך יום הקדוש הזה מסוגל‬ ‫כדאמר (תהלים קיט‪ ,‬קלו) פלגי מים ירדו עיני‪,‬‬ ‫למלא ולהשלים את כל החסרונות שנגרמו‬ ‫עכ"ד‪.‬‬ ‫על ידי טומאת המקדש‪ ,‬כי הקב"ה מטהר‬ ‫אותנו מכל חטא ועוון‪ ,‬ואנו זוכים לשלימות‬ ‫ולכן על כל אחד ואחד לערוך חשבון נפשו‪,‬‬ ‫קדושת המקדש‪.‬‬ ‫והלא המפורסמות אין צריכין ראיה‪ ,‬עד‬ ‫היכן אנו רואים את חסרון השפע רח"ל‪ ,‬הלא‬ ‫וזה כוונת הכתוב כי ביום הזה יכפר עליכם‬ ‫כמה לבבות נשברות ישנם אשר עיניהם‬ ‫לטהר אתכם מכל חטאתיכ"ם‪ ,‬שיום‬ ‫צופיות לרחמי שמים‪ ,‬אם זה בבריאות או‬ ‫הקדוש הזה מסוגל להשלים ולמלא את כל‬ ‫בפרנסה וכהנה‪ ,‬ועל כך על כל אחד להתבונן‬ ‫חסרונות השפע שנגרמו על ידי החטאים‬ ‫בנפשו אם אין הוא הגורם ח"ו לחסרון‬ ‫רח"ל‪ ,‬ואמר הטעם כי לפני ה' תטהרו‪ ,‬כי‬ ‫השפע‪ ,‬ועתה הוא הזמן מסוגל לשוב אל ה'‪,‬‬ ‫היום הזה מסוגל לכך שתוכלו ליטהר לפני‬ ‫ולתקן ולמלא את כל חסרונות השפע‪.‬‬ ‫ה'‪ ,‬שיוכל ה' לשכון בתוככם‪ ,‬שתהיה קדושת‬ ‫המקדש בשלימות‪ ,‬ובכך יושפע שפע רב‬ ‫ובפסוקי עבודת יום הכיפורים נאמר וכפר‬ ‫לכל העולם כולו‪ ,‬ויצא לאור דינינו לחסד‬ ‫בעדו ובעד ביתו‪ ,‬ונרמז בזה כי‬ ‫ולרחמים‪.‬‬ ‫עבודת יום הכיפורים לכפר על טומאת‬ ‫מקדש וקדשיו‪ ,‬שייך הן באדם עצמו‪ ,‬כי כל‬ ‫השראת השכינה בקרב ישראל‬ ‫איש הישראלי הוא בבחינת בית המקדש‪ ,‬והן‬ ‫תלויה בעיקר בעניני קדושה‬ ‫בביתו‪ ,‬כי בתי בני ישראל הן המה בבחינת‬ ‫בית המקדש‪ ,‬כמו שאמרו חז"ל (סוטה יז‪).‬‬ ‫אכן זאת שיוכל השי"ת לשכון בקרבו של‬ ‫איש ואשה שזכו שכינה שרויה ביניהן‪.‬‬ ‫איש הישראלי‪ ,‬שבכך השפעת ברכה‬ ‫וחסד ורחמים לכל העולם‪ ,‬תלוי במיוחד‬ ‫ותחלה לכל על האדם להעמיד שמירה על‬ ‫בתיקון עניני הקדושה‪ ,‬אשר עכשיו הזמן‬ ‫עצמו‪ ,‬שיהא הוא עצמו ראוי למשכן‬ ‫מסוגל ביותר לתקנם‪ ,‬וכידוע דברי קדשו של‬ ‫שכינתו ית'‪ ,‬ולכן עליו להתבונן אם אין לו‬ ‫מרן הישמח משה זי"ע‪ ,‬שלכן רואים בעת‬ ‫שייכות לדברים העלולים להביא לידי חטא‬ ‫התאסף בני ישראל בבתי כנסיות ובתי‬ ‫ז‬ ‫יום הקדוש תשפ"ז‬ ‫המחנה יש כאלו שנפרץ אצלם הפירצה‬ ‫ח"ו‪ ,‬וכבר כתב רבינו יונה בשערי תשובה‬ ‫הנוראה של "ביי‪-‬האר" רח"ל‪ ,‬אשר ידוע‬ ‫(שער א) כי ראשית התשובה הוא לעזוב דרכו‬ ‫כמה הרעיש עולמות על כך מרן רביה"ק‬ ‫ומחשבתו הרעה‪ ,‬ואחר כך יתחרט על‬ ‫זי"ע‪ ,‬ומסר נפשו לעקרו מן המחנה לגמרי‪,‬‬ ‫עלילותיו הנשחתות‪ ,‬ויתודה וישוב אל ה'‪,‬‬ ‫לכן עצם הדבר שיתכן מציאות כזה שאצל‬ ‫כמו שנאמר (ישעיה נה‪ ,‬ז) יעזוב רשע דרכו‬ ‫תלמידי רביה"ק זי"ע צריכים לדבר ולעורר‬ ‫ואיש און מחשבותיו וישוב אל ה' וירחמהו‪,‬‬ ‫אפילו בענין זה‪ ,‬אף שהוא רק בקצה המחנה‪,‬‬ ‫והמשל בזה‪ ,‬למי שאוחז השרץ ובא לטבול‬ ‫מחייב לעורר את כל אחד ואחד לחזק את‬ ‫ולהטהר‪ ,‬כי יניח השרץ תחלה ואחר כך‬ ‫בדקי ביתו בגדרי הקדושה והצניעות‪.‬‬ ‫יטבול ויטהר‪ ,‬וכל זמן שהשרץ בידו‪ ,‬עוד‬ ‫טומאתו בו ואין הטבילה מועילה‪ ,‬והנה‬ ‫חובת השעה לתהפלל על הגאולה‬ ‫עזיבת מחשבת החטא היא השלכת השרץ‪,‬‬ ‫שלימה וצער השכינה‬ ‫והחרטה מאשר חטא והוידוי והתפלה‬ ‫במקום הטבילה‪ ,‬עכ"ל‪ .‬ובפרט הדברים‬ ‫וחובת השעה עלינו היא לעורר רחמי שמים‬ ‫אמורים לגבי הכלים הטמאים‪ ,‬שכל עוד אין‬ ‫על גאולתן של ישראל‪ ,‬וכמו שכתב‬ ‫האדם מנתק עצמו מהם‪ ,‬עדיין לא תיקן את‬ ‫בישמח משה (פ' אמור) לפרש הכתוב (ויקרא כג‪,‬‬ ‫שורש החטא‪ ,‬שיהא לפני ה' תטהרו‪ ,‬שיוכל‬ ‫לב) מערב עד ערב תשבתו שבתכם‪ ,‬שמערב‬ ‫הקב"ה לשכון בקרבו‪ ,‬שזה שייך רק על די‬ ‫יום הכיפורים עד ערבו בעת נעילה‪ ,‬תשבתו‬ ‫שהאדם מקבל על עצמו להתנתק מהם‬ ‫שבתכם‪ ,‬שתתפללו על הגאולה שלימה‬ ‫לגמרי‪ ,‬ומדה טובה מרובה‪ ,‬שכשם שחסרון‬ ‫שיהיה כבר יום שכולו שבת‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫קדושה גורם ח"ו חסרון שפע‪ ,‬הרי כל גדר‬ ‫וסייג בעניני קדושה גורם להשפיע שפע רב‬ ‫ועלינו לדעת כי כל התפלות של צדיקים‬ ‫משמי מעל‪.‬‬ ‫הקודמים שהתפללו על הגאולה‬ ‫בפרט בימים קדושים אלו‪ ,‬כולם קבועים‬ ‫וקיימים לעד‪ ,‬אלא שנצרך גם כח תפלתם של‬ ‫וכן על האדם לחזק את בדקי ביתו‪ ,‬להתבונן‬ ‫דורות האחרונים‪ ,‬שגם הם יתעוררו לבקש‬ ‫אם אין בקרב ביתו דברים שהם מנוגדים‬ ‫רחמים על הגאולה השלימה‪ ,‬וכאשר‬ ‫לקדושת מקדש ה'‪ ,‬ואינם כפי רצון הבורא‬ ‫מתעוררים כלל ישראל בתפלה לפני ה' על‬ ‫ב"ה‪ ,‬ובזה נכלל הן העמידה על גדרי‬ ‫גאולתם ופדות נפשותם‪ ,‬באיזה אופן‬ ‫הצניעות בכלליות‪ ,‬ובפרט מה שנפרץ‬ ‫ומדריגה שלא תהיה התפילה‪ ,‬מתעורר בזה‬ ‫לאחרונה ענין כיסוי הראש על ידי‬ ‫כל עבודתם הנשגבה ותפלותיהם הקדושות‬ ‫הפריצות'דיגע שייטלע"ן רח"ל‪ ,‬שבעוה"ר‬ ‫של צדיקים הקודמים‪ ,‬ובכח זה יזכו בקרוב‬ ‫אין לך יום שאין קללתו מרובה מחבירו‪,‬‬ ‫לגאולה השלימה‪ .‬ועל כל אחד לחשוב‬ ‫וכסדר נפרץ באופנים גרועים יותר‪ .‬ואמר‬ ‫בנפשו‪ ,‬כי בו הדבר תלוי שבכח התאמצותו‬ ‫פעם מרן רביה"ק זי"ע שמה שהחרדים לדבר‬ ‫בתפלה ביום הקדוש הזה‪ ,‬ובכח תשובתו אל‬ ‫ה' מזניחים אפילו קצת בעניני צניעות‪ ,‬זה‬ ‫ה'‪ ,‬נזכה לגאולת עולמים השתא בעגלא‬ ‫גורם שאלו הרחוקים יותר יכשלו בפירצות‬ ‫ובזמן קריב‪.‬‬ ‫גדולות יותר רח"ל‪ ,‬ועכשיו נשמע כי בקצה‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫ח‬ ‫לשון אומרת‪ ,‬קלני מראשי קלני מזרועי‪ .‬והן‬ ‫ובעת וזמן הזאת עלינו לעורר בנפשינו‬ ‫משפלות המצב ברוחניות‪ ,‬אשר העולם‬ ‫לכאוב ולהצטער בצער השכינה‬ ‫נמצא במצב שפל וירוד כזה‪ ,‬כמה וכמה‬ ‫הקדושה‪ ,‬אשר אין לשער גודל צערה מעת‬ ‫נשמות נדחות ישנם אשר תעו מדרך הישר‬ ‫גלינו מעל אדמתינו‪ ,‬וכמו שמביא השל"ה‬ ‫והנם שבוים תחת כוחות הטומאה‪ ,‬ובפרט‬ ‫הקדוש (במסכת שבועות) בעובדא דהוה אצל‬ ‫מן המצב הקשה בארץ הקודש‪ ,‬אשר עצם‬ ‫מרן הבית יוסף בחג השובועות‪ ,‬שזכו לגילוי‬ ‫הקמת המדינה הטמאה היא צער השכינה‬ ‫שכינה‪ ,‬ואמרה להם אילו הייתם משערים‬ ‫מאין כמוה‪ ,‬שבתוך פלטרין של מלך הוקמה‬ ‫אחד מאלף אלפי אלפים ורוב רבי רבבות‬ ‫מרידה במלכות שמים‪ ,‬ועכשיו ביותר כאשר‬ ‫מהצער אשר אני שרויה בו‪ ,‬לא היתה נכנסת‬ ‫הרשעים על הכלל כולו יצאו רח"ל‪ ,‬ומענים‬ ‫שמחה בלבבכם ולא שחוק בפיכם בזוכריכם‬ ‫בעינויים ומאסרים את אלו הרוצים לישאר‬ ‫כי בסבתכם אני מושלכת בעפר‪ ,‬עכ"ל‪ .‬ומרן‬ ‫נאמנים לה' ולתורתו הק'‪ ,‬מי יוכל לומר‬ ‫רביה"ק זי"ע בדברי יואל (הו"ר אות ח) מוסיף‬ ‫ולספר את צער השכינה‪ ,‬ואמר הכתוב (ישעיה‬ ‫על כך כי אם נאמרו דברים אלו באותו דור‬ ‫סב‪ ,‬ו) על חומותיך ירושלים הפקדתי שומרים‬ ‫שהיו צדיקים וקדושים שהפיצו תורה‬ ‫וגו' המזכירים את ה' אל דמי לכם‪ ,‬שהחובה‬ ‫וקדושה בכל פינה ופינה‪ ,‬מה נעני אנן בדור‬ ‫מוטלת על כל אחד להתפלל ולעורר רחמי‬ ‫שפל כזה‪ ,‬שאנו בתכלית השפלות ברוחניות‬ ‫שמים על צער השכינה‪.‬‬ ‫ובגשמיות‪ ,‬כמה גדול צער השכינה הקדושה‪,‬‬ ‫ואין לנו אלא לבקש רחמים ולהתפלל עבור‬ ‫השי"ת יעזור שנזכה להעמיד את עצמינו‬ ‫צערה‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫ביום הקדוש הזה‪ ,‬ולהתפלל לפניו‬ ‫ית"ש כראוי‪ ,‬ויתקבלו תפלותינו לרחמים‬ ‫ואנו מה נעני אבתריה בזמנינו אנו‪ ,‬מי יוכל‬ ‫ולרצון‪ ,‬ותהיה השנה הזאת שנת אורה‪ ,‬שנת‬ ‫לשער את צער השכינה הקדושה‪ ,‬הן‬ ‫גאולה וישועה‪ ,‬בביאת גואל צדק במהרה‬ ‫מצרותיהן של ישראל‪ ,‬כמו שאמרו חז"ל‬ ‫בימינו אמן‪.‬‬ ‫(חגיגה טו‪ ):‬בזמן שאדם מצטער‪ ,‬שכינה מה‬ ‫עינינו אל אבינו שבשמים‬ ‫ישישו החסידים ויגילו התלמידים‪ ,‬בשיר וקול תודה נברך לאלקינו‪ ,‬על השמחה שבמעונינו‪,‬‬ ‫צופיות‪ ,‬מתוך תפילה‬ ‫בבית כבוד מורינו‪ ,‬המפיח רוח חיים בקרבינו‪ ,‬ומסור בלב ונפש למענינו‪ ,‬דולה ומשקה במלוא‬ ‫ותחינה בצקון לחש פיפיות‪,‬‬ ‫חפניים‪ ,‬מבארו באר מים חיים‪ ,‬ומבאר אבותיו אשר מפיהם אנו חיים‪ ,‬ידיו אמונה להגדיל‬ ‫שיהא רעוא מקמי שמיא‪,‬‬ ‫ולהרבות מבצרי התורה והיראה‪ ,‬על דרך התורה המסורה‪ ,‬מסור בכל נימי נפשו ליחיד‬ ‫שיזכו לראות בנים ובני בנים‬ ‫ולרבים‪ ,‬במאור פנים‪ ,‬כאב לבנים‪ ,‬מיישר הלבבות‪ ,‬בדרשותיו הנלהבות‪ ,‬גדול מרבן שמו ה"ה‬ ‫הולכים עלי אורח אשר כבוד‬ ‫ה' עליהם זורח‪ ,‬ולרוות רב‬ ‫נחת דקדושה במדה גדושה‪,‬‬ ‫מהם ומכל יוצ"ח היקרים‪,‬‬ ‫כקש"ת מורינו הגאון הצדיק אבד"ק ור"מ שליט"א‬ ‫קול רנה‬ ‫וישועה‬ ‫פרי עצי התמרים‪ ,‬עטרת‬ ‫לרגל השמחה הרוממה הכפולה השורה במעון צדיקים‬ ‫בהולדת הנכדות למזל טוב‬ ‫זקנים ותפארת בנים‪ .‬ובהאי‬ ‫עידן דחדוותא מצלאין אנו‬ ‫לחיי דמלכא ימים על ימי מלך‬ ‫תוסיף שנותיו כמו דור ודור‪,‬‬ ‫שנזכה עוד רבות בשנים‪,‬‬ ‫דשנים ורעננים‪ ,‬להסתופף‬ ‫אצל בניו היקרים פרע"ח‬ ‫הרב רבי יעקב דוב שליט"א ‪ -‬הרב רבי חנני' יום טוב ליפא שליט"א‬ ‫באהלי‬ ‫בצל קדשו‪ ,‬ולהתחמם לאור‬ ‫תורתו‪ ,‬ובגאון ובעוז יוליכינו‬ ‫לקראת משיח צדקינו‪ ,‬במהרה‬ ‫בימינו אמן‪.‬‬ ‫וביותרת הכבוד וחרדת קודש נביע ברכת הדיוט‪ ,‬אל מול פני הקודש אביו רבינו הגדול‪ ,‬ממלא‬ ‫מקומם וממשיך דרכם בקודש של רבותינו הקדושים מאורי הגולה נבג״מ‪ ,‬לוחם מלחמת ה' ברמה‬ ‫צדיקים‬ ‫בעוז ובגבורה‪ ,‬רבבות אלפי ישראל הולכים לאורו‪ ,‬גאון עוזינו‪ ,‬מחמד עינינו ותפארתינו‪ ,‬פאר הדור‬ ‫מערכת‬ ‫והדרו‪ ,‬אבינו רועינו הנאמן‪ ,‬מרנא ורבנא‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫כבוד קדושת מרן רבינו עטרת ראשינו שליט"א‬ ‫ט‬ ‫יום הקדוש תשפ"ז‬ ‫יסודות נאמנים‬ ‫בעבודת הזמנים‬ ‫יסודי הזמן‬ ‫מאמר‬ ‫בשובו מדרכו וחיה‬ ‫די עבודה פון 'תשובה' יום הקדוש‬ ‫שיחת הכנה ליום הקדוש שנת תשפ"ב לפ"ק‬ ‫אויבערשטן איז דער אויבערשטער נאנט‬ ‫א‪.‬‬ ‫און הערט זיי אויס‪ .‬און אין אן אנדערן פסוק‬ ‫בהיותו קרוב‪:‬‬ ‫שטייט (ישעיה נה‪ ,‬ו)‪ִּ"ּ :‬ד ְְרׁשּו ה' ְּבִּהִ ָּּמ ְְצאֹו" ‪-‬‬ ‫בעט דעם אויבערשטן בשעת ווען ער איז‬ ‫אין די טעג איז דער‬ ‫צום געפונען‪ .‬זעט מען דאך אז עס זענען‬ ‫אויבערשטער נאנט‬ ‫פארהאן געוויסע זמנים וואס דעמאלט איז‬ ‫צו אידישע קינדער‬ ‫'בהמצאו' ‪ -‬דער אויבערשטער געפינט זיך‬ ‫נעבן א איד‪ ,‬און ער איז נישט אייביג נאנט;‬ ‫ווידעראום אין דעם אנדערן פסוק זעט מען‬ ‫עשרת ימי תשובה איז דער זיך‬ ‫אז דער אויבערשטער געפונט זיך נעבן א איד‬ ‫אויבערשטער ממציא צו אידן‬ ‫'בכל קראינו אליו' ‪ -‬ווען אימער מען דארף‬ ‫ָָאן ַַַא� ן 'אתערותא דלתתא'‬ ‫נאר‪ ,‬איז דאך דאס א סתירה?! ענטפערט‬ ‫די גמרא‪" :‬כאן ביחיד כאן בציבור" ‪ -‬ווען א‬ ‫חכמינו ז"ל זאגן (ראש השנה יח‪ִּ"ּ :).‬ד ְְרׁשּו ה'‬ ‫גאנצער ציבור שטעלט זיך דאווענען איז‬ ‫ְּבִּהִ ָּּמ ְְצאֹו (ישעיהו נה‪ ,‬ו) ‪ -‬אלו עשרה ימים שבין‬ ‫שטענדיג דא השראת השכינה‪ ,‬און אויף דעם‬ ‫ראש השנה ליום הכיפורים"‪ .‬די גמרא פרעגט‬ ‫זאגט דער פסוק‪" :‬כה' אלקינו בכל קראנו‬ ‫דארט א סתירה‪ :‬איין פסוק שטייט (דברים ד‪,‬‬ ‫אליו"‪ ,‬אבער ווען א יחיד דאווענט פאר זיך‬ ‫ז)‪ִּ" :‬כּ י ִמִ י גֹוי ָּגּ דֹול ֲֲא ֶׁׁשר לֹו ֱֱאֹלִקִ ים ְְקֹרִֹבִ ים ֵֵאָלָ יו‬ ‫איז נישט אייביג דער אויבערשטער נאנט‬ ‫ֹלֵקינּו ְּבָּכָ ל ָקָ ְְר ֵֵאנּו ֵֵאָלָ יו" ‪ -‬וואו איז נאך‬ ‫ַּכּ ה' ֱֱא ֵ‬ ‫צו אים‪ ,‬נאר מען דארף צוטרעפן דעם זמן‬ ‫פארהאן א פאלק וואס דער אויבערשטער‬ ‫פון 'בהמצאו'‪ ,‬וואס דער אויבערשטער איז‬ ‫איז נאנט צו אים‪ ,‬ווי אונז אידישע קינדער‪,‬‬ ‫צום געפונען‪ .‬פרעגט אויף דעם די גמרא‪:‬‬ ‫אז יעדעס מאל ווען אידן זענען מתפלל צום‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫י‬ ‫אין די טעג איז אונז דער‬ ‫"כי הקדוש‬ ‫ווען איז דער זמן פון‬ ‫אויבערשטער מעורר אפילו‬ ‫ברוך הוא‬ ‫'בהמצאו'‪ ,‬וואס א יחיד‬ ‫מעורר אותנו‬ ‫אויב מיר מאכן נישט קיין‬ ‫בימים אלו‬ ‫ווערט אויך געהאלפן‬ ‫שום הכנה דערצו‪" ,‬ובזו‬ ‫לתשובה בלי‬ ‫געענטפערט?!‬ ‫און‬ ‫יכיר אדם רב טוב מהמקום‬ ‫הכנה דלמטה"‬ ‫ענטפערט די גמרא‪" :‬אלו‬ ‫לברואיו וחפץ חסד בטובת‬ ‫‪ -‬אין די טעג‬ ‫עשרת ימי תשובה" ‪-‬‬ ‫ברואיו" ‪ -‬און פון דעם קען‬ ‫איז אונז דער‬ ‫דער זמן איז עשרת ימי‬ ‫זיך א מענטש מתבונן זיין אין‬ ‫אויבערשטער‬ ‫תשובה‪.‬‬ ‫דער טובה פון אויבערשטן‪,‬‬ ‫מעורר אפילו‬ ‫ווי ווייט ער טוט גוטס מיט‬ ‫אויב מיר מאכן‬ ‫דער חידוש פון די‬ ‫אידן‪ ,‬אז ער איז זיך ממציא‬ ‫נישט קיין שום‬ ‫עשרת ימי תשובה איז‪,‬‬ ‫הכנה דערצו‬ ‫ווייל געווענליך איז‬ ‫צו אונז אין די טעג און‬ ‫ער וועקט אונז אויף צו‬ ‫אוועקגעשטעלט‬ ‫תשובה‪.‬‬ ‫דער סדר‪ ,‬אז‬ ‫קודם מוז זיין אן‬ ‫'אתערותא דלתתא'‪,‬‬ ‫אפילו מען שפירט נישט‬ ‫איז אויך דער קעניג דא ‪ -‬נאר‬ ‫א איד דארף נתעורר ווערן צום‬ ‫ער איז פארשטעלט‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬און דערנאך קען זיין אן‬ ‫'אתערותא דלעילא'‪ ,‬אז אז מען זאל אים‬ ‫אין די 'הושענא רבה דרשה' פון תשכ"ב‬ ‫אריינשיינען א 'הארה' פון אויבן‪ .‬אבער אין‬ ‫זאגט דער רבי זכרונו לברכה מיט א מורא'דיגן‬ ‫די עשרת ימי תשובה איז אנדערש‪ ,‬עס איז‬ ‫התעוררות‪ :‬די תורה הקדושה זאגט (דברים לא‪,‬‬ ‫'בהמצאו'! דער אויבערשטער איז זיך ממציא‬ ‫יח)‪ְ"ְ :‬וָאַָמַר ַּּבּיֹום ַהַ הּוא ֲֲהֹלא ַעַ ל ִּכּ י ֵֵאין ֱֱאֹלַקַ י‬ ‫צו יעדן איד באזונדער! ווי עס שטייט אין‬ ‫ָהֵָאֶּלּ ה" ‪ -‬די אידן וועלן‬ ‫ְּבִּקִ ְְר ִּּבי ְְמָצָ אּוִנִ י ָהָָרָ עֹות ֵ‬ ‫יערות דבש (ח"א דרוש א)‪" :‬אם יתן אדם אל לבו‬ ‫זאגן אז אלע שלעכטס וועלן קומען צוליב‬ ‫ירגיש בלבו בעשרת ימים אלו רוח התעוררות‬ ‫דעם וואס מיר האבן נישט קיין השראת‬ ‫לתשובה ויראת ה'" ‪ -‬אויב א מענטש וועט‬ ‫ַאְַס ִּּתיר ָּּפַנַ י" (שם פסוק‬‫ַהְַסֵּתּר ְ‬ ‫השכינה‪ְ"ְ ,‬וָאָֹנִֹכִ י ְ‬ ‫אויפפאסן אויף זיין הארץ‪ ,‬וועט ער שפירן אז‬ ‫יח) ‪ -‬איך וועל זיך באהאלטן מיין פנים‪ .‬זעט‬ ‫אין די צען טעג שפירט ער אין זיין הארץ א‬ ‫אויס‪ ,‬אז דער הסתר פנים איז אן עונש אויף‬ ‫התעוררות צו תשובה און יראת שמים‪" ,‬אפילו‬ ‫דעם וואס זיי זאגן 'אין אלקי בקרבי'‪ .‬פרעגט‬ ‫כשעוסק בדברים אחרים מכל מקום לבו דופק‬ ‫דער רבי‪ :‬ווייל ער זאגט 'כי אין אלקי בקרבי'‪,‬‬ ‫לתשובה" ‪ -‬אפילו בשעת ער איז פארנומען‬ ‫ער מאכט זיך שוין א חשבון הנפש אז אלע‬ ‫מיט אנדערע זאכן‪ ,‬דאך קלאפט אים דאס‬ ‫צרות קומען צוליב זיינע עבירות און ער‬ ‫הארץ כסדר‪ ,‬אז מען דארף זיך עפעס א שאקל‬ ‫דארף תשובה טון‪ ,‬נו‪ ,‬פארדעם קומט זיך אים‬ ‫געבן צו תשובה‪" ,‬והוא" ‪ -‬פון וואו קומט דער‬ ‫אזא עונש פון 'ואנכי הסתר אסתיר פני'?!‬ ‫התעוררות?! וויאזוי ווערט ער פלוצלינג‬ ‫נתעורר צו תשובה?! וואס איז די סיבה‬ ‫ענטפערט דער רבי מיט א משל‪ :‬עס איז‬ ‫דערצו?! "כי הקדוש ברוך הוא מעורר אותנו‬ ‫אמאל געווען קינדער פון א קעניג‪ ,‬וואס זיי‬ ‫בימים אלו לתשובה בלי הכנה דלמטה" ‪-‬‬ ‫אי‬ ‫יום הקדוש תשפ"ז‬ ‫אויף א באהאלטענעם אופן; אבער ער‬ ‫האבן זיך פארזינדיגט און זיי זענען פארטריבן‬ ‫געפינט זיך דא צווישן ענק! און וויינט פאר‬ ‫געווארן פונעם פאלאץ פונעם קעניג‪ .‬אבער‬ ‫אים אז ער זאל זיך פאר אייך אנטפלעקן‪,‬‬ ‫איין נחמה האבן זיי געהאט‪ ,‬אז איינמאל א‬ ‫וועט ער זיך אנטפלעקן פאר אייך! פירט‬ ‫יאר פלעגט זיי דער טאטע קומען באזוכן‪,‬‬ ‫דער רבי אויס מיט א מורא'דיגן התעוררות‪:‬‬ ‫און דעמאלט האבן זיי געקענט בעטן וואס‬ ‫"טאטע‪ ,‬מיר ווייסן אז דו ביסט דא מיט אונז!‬ ‫זיי דארפן‪ ,‬אט דאס איז געווען זייער נחמה‪.‬‬ ‫אנטפלעק זיך פאר אונז!"‪.‬‬ ‫אבער דורכאויס די צייט זענען זיי געווארן‬ ‫אלס שוואכער און שוואכער‪ ,‬מער מגושם‬ ‫מען זאגט אין די טעג אין לדוד ה' אורי‪:‬‬ ‫און מער פארגרעבט‪ ,‬זיי זענען מער און‬ ‫"ֶאֶ ת ָּּפֶנֶ יָך ה' ֲֲאַבַ ֵּּקׁש ַאַ ל ַּּת ְְסֵּתּר ָּּפֶנֶ יָך ִמִֶּמּ ִּנּ י" ‪-‬‬ ‫מער נתרחק געווארן פונעם איידלקייט מיט‬ ‫מען בעט זיך‪ ,‬באשעפער‪ ,‬איך זוך דיין פנים‪,‬‬ ‫וואס זיי זענען געווארן אויפגעצויגן אינעם‬ ‫איך בעט דיר באהאלט זיך נישט פון מיר! ווייל‬ ‫פאלאץ פון קעניג‪ .‬ווען עס איז געקומען‬ ‫דאס איז זיכער אז אין די טעג איז 'בהמצאו'!‬ ‫דער זמן וואס דער מלך פלעגט זיי קומען‬ ‫דער מלך איז דא! און טאמער מיר זענען נישט‬ ‫באזוכן‪ ,‬האבן זיי נישט געזען אז דער מלך‬ ‫זוכה דאס צו שפירן ‪ -‬דארפן מיר מער מקיים‬ ‫זאל האבן אנגעקומען‪ .‬זענען זיי געווארן‬ ‫זיין דעם רישא פונעם פסוק‪" :‬דרשו ה'" ‪ -‬זוכט‬ ‫זייער צובראכן‪ ,‬ווי קען דאס זיין? זיי האבן‬ ‫דעם אויבערשטן! אין די טעג דארף מען זוכן‬ ‫דאך געוואוסט אז ער קומט כסדר‪ .‬זענען‬ ‫און בעטן אז דער אויבערשטער זאל זיך‬ ‫מגלה זיין פאר אונז‪.‬‬ ‫זיי געגאנגען צו איינעם וועלכער איז געווען‬ ‫בקי אין די תכסיסי המלוכה נאך פון זיינע‬ ‫עלטערן‪ ,‬און אים געפרעגט‪ :‬ווי קען דאס זיין‬ ‫ב‪.‬‬ ‫אז דאס יאר איז דער מלך נישט געקומען?!‬ ‫אל יתייאש מן הרחמים‪:‬‬ ‫האט ער געענטפערט‪ :‬איך ווייס אויך נישט‬ ‫קיין פשט‪ ,‬איך בין דאך אויך אינעם זעלבן מצב‬ ‫מען טאר זיך קיינמאל נישט‬ ‫ווי ענק! אבער איין זאך קען איך אייך זאגן‪:‬‬ ‫מייאש זיין פון תשובה‬ ‫איך האב מקובל פון מיינע עלטערן‪ ,‬אז דאס‬ ‫קען נישט זיין אז דער מלך זאל נישט קומען!‬ ‫דער גרעסטער חורבן איז טאמער‬ ‫אין דעם באשטימטן זמן מוז דער מלך קומען!‬ ‫מען איז זיך מייאש פון תשובה‬ ‫ווייל ער האט זיך אונטערגענומען אז ער וועט‬ ‫קומען באזוכן זיינע קינדער אין דעם זמן! איי‪,‬‬ ‫אינ'אמת'ן איז א גרויסער וואונדער‪ :‬אויב‬ ‫עטס זעטס אים נישט? איז א סימן אז ער איז‬ ‫חכמינו ז"ל זענען אונז מגלה דעם געוואלדיגן‬ ‫געקומען פארשטעלט! געווענליך פלעגט ער‬ ‫עת רצון וואס עס איז דא יעדעס יאר אין די‬ ‫קומען אנגעטון מיט די 'בגדי מלכות'‪ ,‬און‬ ‫טעג‪ ,‬דעם 'דרשו ה' בהמצאו' וואס עס ווערט‬ ‫יעצט איז ער געקומען פארשטעלט מיט‬ ‫נתעורר מיט אזא רחמנות פונעם אויבערשטן‪,‬‬ ‫פשוט'ע בגדים! און די סיבה דערצו איז‪ ,‬ווייל‬ ‫און יעדער מענטש קען נתקרב ווערן צום‬ ‫ער שפירט אז ענק זענען נישט ראוי אז ער‬ ‫אויבערשטן‪ ,‬נו‪ ,‬פארוואס כאפט מען זיך‬ ‫זאל קומען און זיך אנטפלעקן פאר ענק מיט‬ ‫נישט מער אן אין דעם?! אודאי פרובירט‬ ‫די בגדי מלכות‪ ,‬דערפאר איז ער געקומען‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫בי‬ ‫שטארקע החלטה אז ער‬ ‫יעדער איינער עפעס צו‬ ‫ער זאל זיין פול‬ ‫וויל דאס אויסנוצן ווי‬ ‫מיט האפענונג‬ ‫טון‪ .‬אבער וואס איז טאקע‬ ‫עס דארף צו זיין! ער וויל‬ ‫צו נשתנה‬ ‫די סיבה פארוואס מען‬ ‫באמת זיך ארויסהייבן‬ ‫ווערן! ער זאל‬ ‫כאפט זיך נישט אן אין דעם‬ ‫פון די שלעכטע הרגלים‬ ‫גלייבן און‬ ‫שטארקער?!‬ ‫און טאקע נשתנה ווערן‬ ‫וויסן אז ער‬ ‫צום גוטן; ווי מען זאגט‬ ‫קען ווערן א‬ ‫דער תירוץ אויף דעם‬ ‫אין די סליחות דעם פסוק‬ ‫נייער מענטש‪,‬‬ ‫זאגט מען אין סליחות‬ ‫"ַיֲַעֹזֹב ָרָָׁשׁ ע‬ ‫(ישעיהו נה‪ ,‬ז)‪ֲ :‬‬ ‫קען‬ ‫ער‬ ‫(צום גדליה)‪ִ" :‬מִַהַר ַהַָּיִָחִ יד‬ ‫ְׁשֹׁבָתָ יו‬ ‫ַמְַח ֹ‬ ‫ַּּד ְְרּכֹו ְְוִאִ יׁש ָאֶָוֶ ן ְ‬ ‫ווערן‬ ‫נתחדש‬ ‫מֹוֲחִלִ ין לֹו" ‪-‬‬‫ֲ‬ ‫ְְוָׁשָ ב ֵֵּבְנְ ַתִַיִ ם‬ ‫פונדאסניי!‬ ‫טאמער דער יחיד טוט‬ ‫יַרֲַח ֵֵמהּו"‪.‬‬ ‫ְְוָיָֹׁשׁב ֶאֶ ל ה' ִוִ ֲ‬ ‫שטייט‬ ‫דערפאר‬ ‫תשובה אין די טעג‪,‬‬ ‫אין ספרים אז יאוש‬ ‫איז מען אים מוחל‪.‬‬ ‫איז דער גרעסטער‬ ‫אבער "נֹוַאַ ׁש ְְוֹלא ָׁשָ ב"‬ ‫אפהאלט; ווי דער רבי‬ ‫‪ -‬טאמער ער איז זיך‬ ‫זכרונו לברכה פלעגט כסדר זאגן אין די‬ ‫מייאש און ער טוט נישט קיין תשובה‪,‬‬ ‫תורות‪" :‬יאוש ‪ -‬דאס איז דאס ערגסטע פון‬ ‫"ֵאין ַּתַָּקָָנָ ה ְלְ ִעִ וּותֹו" ‪ -‬איז נישט דא קיין עצה‬ ‫ֵ‬ ‫אלעם!"‪ .‬דאס איז די סיבה פארוואס אן‬ ‫צו זיין עולה‪ .‬זעט מען פון דעם‪ ,‬אז די סיבה‬ ‫ערליכער איד גייט צו אזוי מלומדה'דיג צו די‬ ‫פארוואס עס קען זיין אז אן ערליכער איד זאל‬ ‫טעג און נוצט עס נישט אויס‪ ,‬ווייל ער איז א‬ ‫נישט אויסנוצן די עשרת ימי תשובה‪ ,‬איז נישט‬ ‫'נואש ולא שב'‪.‬‬ ‫חלילה ווייל ער וויל נישט טון‪ ,‬ניין! יעדער‬ ‫ערליכער איד וואלט זיכער געטון און זיך א‬ ‫שאקל געגעבן‪ ,‬וויסנדיג אז ער האט יעצט‬ ‫דורך דעם 'קדושת הזמן' און‬ ‫דורכן 'כח התשובה' ‪ -‬ווערט‬ ‫אזא געוואלדיגן עת רצון וואס ער קען צוריק‬ ‫א מענטש א 'בריה חדשה'‬ ‫נתקרב ווערן צום אויבערשטן! ער וואלט עס‬ ‫זיכער אויסגענוצט ווי עס דארף צו זיין‪ .‬נאר‬ ‫פארדעם איז פון די 'עיקרי העבודה' וואס‬ ‫די סיבה פארוואס ער טוט נישט‪ ,‬איז דער‬ ‫ליגט אויף א איד אין אזא צייט‪ ,‬זיך מתבונן צו‬ ‫'נואש' ‪ -‬ער האט זיך מייאש געווען‪.‬‬ ‫זיין און אריינברענגען אין הארץ א שטארקע‬ ‫אמונה אין די סגולה פון די טעג! ער זאל‬ ‫פון די שטערקסטע תחבולות היצר איז א‬ ‫זיין פול מיט האפענונג צו נשתנה ווערן! ער‬ ‫מחשבה פון 'יאוש' וואס ער ווארפט אריין‬ ‫זאל גלייבן און וויסן אז ער קען ווערן א נייער‬ ‫אין א מענטש‪" :‬עה‪ ,‬עס איז שוין געווען אסאך‬ ‫מענטש! ער קען נתחדש ווערן פונדאסניי!‬ ‫מאל עשרת ימי תשובה‪ ,‬יעדעס יאר קומט‬ ‫ווי עס שטייט אין מדרש (שוחר טוב תהלים‬ ‫נאכאמאל עשרת ימי תשובה‪ ,‬עס גייט אזוי‪ ,‬און‬ ‫"ִּתָּכּ ֶתֶ ב ֹזֹאת‬ ‫קב) אויפן פסוק (תהלים קב‪ ,‬יט)‪ּ :‬‬ ‫איך בין געבליבן דער זעלבער ווי פריער!"‪ .‬אט‬ ‫ִנְִבָרָ א ְיְ ַהַ ֶּלּ ל ָקָ ּה" ‪ -‬דאס גייט‬ ‫ַאֲַחרֹון ְְוַעַ ם ְ‬ ‫ְלְ דֹור ֲ‬ ‫די מחשבות זענען גורם אז דער מענטש זאל‬ ‫ארויף אויף די שפעטערדיגע דורות‪" ,‬שאין‬ ‫פארלירן דעם געפיל פון עשרת ימי תשובה‪,‬‬ ‫להם לא נביא ולא מלך ולא כהן גדול" ‪ -‬זיי‬ ‫און ער זאל נישט צוגיין צו די טעג מיט א‬ ‫גי‬ ‫יום הקדוש תשפ"ז‬ ‫ער פשט‪ :‬דער כח פון תשובה איז געבויעט‬ ‫האבן נישט קיין נביא‪ ,‬נישט קיין מלך און‬ ‫אויפן יסוד האמונה וואס א איד דארף גלייבן‬ ‫נישט קיין כהן גדול ‪ -‬וואס דאס זענען די‬ ‫אז דער אויבערשטער איז מחדש א מענטש‬ ‫אלע כוחות הקדושה וואס אידן האבן אמאל‬ ‫פונדאסניי יעדע רגע נאכאמאל‪ .‬ווייל פאר‬ ‫געהאט‪ ,‬זאגט אבער דער מדרש‪" :‬אלא‬ ‫א מענטש דאכט זיך אז ער לעבט דאס‬ ‫תפילה שהם מתפללים לפניך בראש השנה‬ ‫גאנצע לעבן אין איין ציה‪ ,‬אבער אינ'אמת'ן‬ ‫וביום הכיפורים" ‪ -‬זיי האבן נאך איין זאך!‬ ‫גייט עס נישט אזוי! יעדע מינוט געבט דער‬ ‫די תפילה פון ראש השנה און יום הכיפורים!‬ ‫אויבערשטער א חיות פונדאסניי‪ ,‬און אויב‬ ‫און דורכדעם‪" ,‬הקדוש ברוך הוא בורא אותם‬ ‫אזוי קען ער דאך תשובה טון! ווייל אפילו אויב‬ ‫בריה חדשה" ‪ -‬מאכט זיי דער אויבערשטער‬ ‫ער האט חלילה חוטא געווען ‪ -‬ווערט ער דאך‬ ‫א נייע באשעפעניש! א 'בריה חדשה' מיינט‪,‬‬ ‫יעצט נתחדש! ער האט דאך יעצט א נייעם‬ ‫אז אפילו ווען ער איז שוין צוגעוואוינט א‬ ‫חיות! ער איז נישט דער זעלבער מענטש ווי‬ ‫לאנגע תקופה מיט שלעכטע געוואוינהייטן‪,‬‬ ‫פריער! דער אויבערשטער האט אים מחדש‬ ‫וואס געווענליך איז דאך 'הרגל נעשה טבע'‪,‬‬ ‫געווען פונדאסניי‪ ,‬און אט דער נייער חיות‬ ‫אבער דורך דעם 'קדושת הזמן' אינאיינעם מיט‬ ‫‪ -‬איז נישט קיין חוטא! דערפאר זאגן חז"ל‬ ‫די שטארקע תפילות וואס מען איז מתפלל אין‬ ‫אין מדרש (ב"ר פכ"א ס"ו)‪" :‬אין ועתה אלא‬ ‫דעם זמן ‪ -‬ווערט א מענטש א 'בריה חדשה'‪ ,‬און‬ ‫תשובה"‪ ,‬דער יסוד פון תשובה איז 'ועתה' ‪-‬‬ ‫ער קען נתחדש ווערן פונדאסניי!‬ ‫יעצט‪ .‬ווייל ווען א איד ווייסט אז יעדע מינוט‬ ‫געבט אים דער אויבערשטער א נייע חיות‪,‬‬ ‫דער קדושת לוי (מגילת איכה) זאגט דאס‬ ‫קען ער זיך אין דעם אנכאפן צו תשובה טון‪.‬‬ ‫בכלליות אויפן גאנצן ענין פון תשובה‪ .‬ער‬ ‫יֵבנּו‬ ‫"ֲהִׁשׁ ֵ‬ ‫שטעלט זיך אויפן פסוק (איכה ה‪ ,‬כא)‪ֲ :‬‬ ‫מיט דעם טייטשט ער‪" :‬השיבנו ה' אליך‬ ‫ָיֵָמינּו ְּכֶּקֶֶדֶ ם"‪ ,‬וואס איז‬ ‫ה' ֵֵאֶלֶ יָך ְְוָנָ ׁשּוָבָ ה ַחֵַּדּ ׁש ֵ‬ ‫ונשובה" ‪ -‬העלף אונז צו קענען תשובה טון‪,‬‬ ‫דער באדייט פון 'חדש ימינו כקדם'?! זאגט‬ ‫מקור חיים‬ ‫או יבואר‪ ,‬השיבנו ה' אליך ונשובה חדש ימינו כקדם (איכה ה‪ ,‬כא)‪ .‬ויש דקדוק מאי כקדם‪ .‬ויבואר על פי המדרש‬ ‫ועתה ישראל מה ה' אלהיך שואל מעמך כי אם ליראה (דברים י‪ ,‬יב) ואיתא במדרש (ב"ר כא) אין ועתה אלא תשובה‪,‬‬ ‫ופירוש כך הוא‪ ,‬משום דכל אדם ואדם מישראל מחיוב להאמין באמונה שלימה שבכל רגע ורגע מקבל חיות‬ ‫מהבורא ברוך הוא כמו שדרשו (ב"ר יא) כל הנשמה תהלל כל נשימה ונשימה תהלל י"ה (תהלים קנ‪ ,‬ו) שבכל רגע‬ ‫החיות רוצה לצאת מן האדם והקדוש ברוך הוא שולח לו בכל רגע חיות חדש‪ .‬נמצא לפי זה מהני תשובה לכל אדם‪ ,‬כי‬ ‫בעת שעושה תשובה מאמין שהוא כעת בריה חדשה ובזה השם יתברך ברוב רחמיו אינו מזכיר לו עונות‬ ‫הראשונים‪ .‬אבל אם חס ושלום אינו מאמין בזה חס ושלום לא מהני התשובה‪ .‬וזה פירוש המדרש אין ועתה אלא‬ ‫תשובה‪ ,‬כיון שהוא מאמין שהוא עתה בריה חדשה מהני לו תשובה‪ .‬וזהו פירוש הפסוק השיבנו ה' אליך ונשובה‪,‬‬ ‫ואיך נשובה חדש ימינו כקדם‪ ,‬ובו יבואר הגמרא (סנהדרין צח‪ ).‬אימתי אתי מר אמר לו היום כו'‪ .‬היום אם בקולו‬ ‫תשמעו‪ ,‬כשתהיו על בחינה הזאת שבכל יום נעשה בריה חדשה‪:‬‬ ‫קדושת לוי‪ ,‬מגילת איכה‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫די‬ ‫ביקש מחילה מה' יתברך כמה פעמים" ‪ -‬אפילו‬ ‫וויאזוי?! "חדש ימינו כקדם" ‪ -‬דורכדעם וואס‬ ‫אויב ער האט שוין אזויפיל מאל געזינדיגט‪,‬‬ ‫דו ביסט אונז מחדש פונדאסניי‪ ,‬דורכדעם‬ ‫און ער האט שוין אזויפיל מאל געבעטן מחילה‬ ‫קענען מיר תשובה טון‪ .‬און וויפיל דאס איז‬ ‫און תשובה געטון‪" ,‬ואחר כך חזר לסורו בכל‬ ‫נוגע שטענדיג ווען מען קומט תשובה טון‪,‬‬ ‫פעם" ‪ -‬און שפעטער איז ער צוריקגעגאנגען‬ ‫איז אבער די טעג מיוחד און מסוגל צו דעם‪,‬‬ ‫נאכאמאל צו זיינע עבירות‪" ,‬אף על פי כן‬ ‫זיך צו אויפפרישן און ווערן א נייער מענטש ‪-‬‬ ‫הטוב וסלח יקבלו בתשובה" ‪ -‬מוז א איד‬ ‫בכלל נישט דער זעלבער ווי פריער‪.‬‬ ‫גלייבן אז מיט דעם אלעמען וועט אים דער‬ ‫גוטער באשעפער‪ ,‬דער 'טוב וסלח'‪ ,‬נאכאמאל‬ ‫דער אויבערשטער איז 'אין סוף'‬ ‫אננעמען מיט זיין תשובה! דער בני יששכר‬ ‫‪ -‬און זיין סליחה איז 'אין סוף'‬ ‫דארט איז עס מסביר‪ :‬דער אויבערשטער איז‬ ‫'אין סוף'‪ ,‬און אויך זיינע מדות זענען אן קיין‬ ‫דער בני יששכר אין די דרושים אויף שבת‬ ‫גרעניץ‪ ,‬דעריבער‪ ,‬טאמער קומט א מענטש‬ ‫שובה (תשרי מאמר ד אות לז) זאגט א מורא'דיגער‬ ‫און מאכט זיך אפ עפעס א 'גבול' ‪ -‬אז דער‬ ‫לשון‪" :‬מתנאי התשובה" ‪ -‬עס איז א תנאי אין‬ ‫אויבערשטער איז נאר מוחל און סולח ביז‬ ‫תשובה‪" ,‬שיהיה מאמין" ‪ -‬א איד דארף גלייבן‪,‬‬ ‫אהער‪ ,‬אבער פון דא און ווייטער איז ער‬ ‫"שהתשובה מכפרת אפילו הרבה לפשוע‬ ‫שוין מער נישט מקבל בתשובה ‪ -‬איז דאס‬ ‫אלפי אלפים רבבות פעמים עד אין מספר"‬ ‫רחמנא לצלן כפירה! 'חנון המרבה לסלוח'‬ ‫‪ -‬אז תשובה איז מכפר אפילו אויב ער האט‬ ‫מיינט‪ ,‬אז דער אויבערשטער וועלכער איז‬ ‫געזינדיגט אזויפיל מאל‪ ,‬אזוי זאגט ער דעם‬ ‫'אין סוף' האט א מדה פון 'סליחה'‪ ,‬און דאס‬ ‫לשון‪" :‬אלפי אלפים רבבות פעמים עד אין‬ ‫איז אויך 'אין סוף'! דער אויבערשטער איז‬ ‫מספר" ‪ -‬צענדליגער טויזנטער מאל‪" ,‬ואפילו‬ ‫מקור חיים‬ ‫שובה ישראל עד ה' אלקיך‪ .‬הנה דקדקנו וכי יש תשובה שאינה עד ה'‪ .‬ויש לפרש ע"פ מ"ש הראשונים‬ ‫והאחרונים דמתנאי התשוב"ה‪ .‬שיהיה מאמין בה היינו שיהיה מאמין שהתשובה מכפרת אפילו הרבה‬ ‫לפשוע אלפי אלפים רבבות פעמים עד אין מספר‪ .‬ואפילו ביקש מחילה מאת ה' יתברך כמה פעמים ואחר כך‬ ‫חזר לסורו בכל פעם אף על פי כן הטוב וסלח יקבלהו בתשובה‪ ...‬אבל על כל פנים לכל מדות בשר ודם יש גבול כיון‬ ‫שהבשר ודם בעצמו הוא בעל גבול ותכלית‪ ,‬על כרחך גם לכל מדותיו יש גבול‪ .‬מה שאין כן מדת ה' יתברך כיון‬ ‫שהוא יתברך שמו בלי גבול ותכלית וגם מדותיו אין להם גבול‪ ,‬ואם כן וכיון שהוא רחום וחנון וטוב וסלח‬ ‫לכל אלה המדות גם כן אין גבול ותכלית‪ ,‬ואם כן אל יפול לב אדם עליו האיך אשא פני לשוב אליו יתברך שמו‬ ‫בתשובה הנה זה כמה פעמים הייתי מתמרמר על חטאתי ובקשתי מחילה והבטחתי לה' יתברך שלא אחטא עוד ולא‬ ‫אחזור בהם ושוב זה כמה פעמים חזרתי לסורי ואיך שוב יקבלני ה' יתברך בתשובה‪ .‬הנה לא יאמר האדם כן‪ .‬דכיון‬ ‫דה' יתברך אינו בעל גבול ותכלית גם מדותיו אין להם גבול‪ .‬וזה שיש לפרש שאמר הנביא בפ' התשובה שובה ישראל‬ ‫(ותדע) ע"ד ה' אלקיך היינו ה' אלקיך הוא לעולמי ע"ד בלי גבול ותכלית אם כן יקבלך בודאי בתשוב"ה בכל זמן ועידן‬ ‫ואפילו שגית הרבה מאד הטוב וסלח ימחול ויסלח ויכפר‪:‬‬ ‫בני יששכר‪ ,‬מאמרי חודש תשרי מאמר ד אות לז‬ ‫וט‬ ‫יום הקדוש תשפ"ז‬ ‫אן דעם ענין פון 'תשובה'‪,‬‬ ‫אבער אויב א‬ ‫מקבל בתשובה אפילו אויב‬ ‫ער וויל קומען און עפעס‬ ‫מענטש טוט‬ ‫ער האט שוין תשובה געטון‬ ‫תשובה טון ‪ -‬איז דא א כח‬ ‫תשובה וויפיל‬ ‫צענדליגע טויזנטע מאל!‬ ‫פון 'למעלה מדרך הטבע'‪,‬‬ ‫ער קען יא‪,‬‬ ‫אן אויסטערלישע סייעתא‬ ‫וועט ער זוכה‬ ‫ווען א איד טוט תשובה‬ ‫דשמיא‪ ,‬וואס ער קען זיך‬ ‫זיין אז לעתיד‬ ‫באקומט ער א כח פון‬ ‫טוישן אפילו נאך יארן פון‬ ‫ווען אליהו‬ ‫'למעלה מדרך הטבע'‬ ‫שלעכטע געוואוינהייטן‪.‬‬ ‫הנביא וועט‬ ‫קומען און‬ ‫די שאלה איז נאר‪:‬‬ ‫(דף‬ ‫סוף מסכת יומא‬ ‫מחזיר בתשובה‬ ‫וויאזוי קען א מענטש‬ ‫זיין גאנץ כלל‬ ‫פה‪ ):‬ענדיגט די משנה‪:‬‬ ‫ישראל‪ ,‬וועט‬ ‫תשובה טון נאך וואס ער‬ ‫"אמר רבי עקיבא אשריכם‬ ‫ער זוכה זיין צו‬ ‫איז שוין דורכגעפאלן‬ ‫ישראל וכו' מי מטהר‬ ‫תשובה שלימה‬ ‫אזויפיל מאל?! וויאזוי‬ ‫אתכם אביכם שבשמים‬ ‫קען ער האבן די כוחות‬ ‫וכו' ואומר מקוה‬ ‫צו טראכטן אז יעצט‬ ‫ישראל ה'‪ ,‬מה מקוה‬ ‫וועט מען זיך טאקע‬ ‫מטהר את הטמאים‬ ‫באמת טוישן?! תשובה‬ ‫אף הקדוש ברוך הוא מטהר את‬ ‫מיינט דאך אז מען וועט זיך טוישן‪,‬‬ ‫ישראל"‪ .‬דער בני יששכר (אלול מאמר א אות טו)‬ ‫נו‪ ,‬ווי קען זיין אז א מענטש וועלכער האט‬ ‫שטעלט זיך‪ :‬וואס איז דער צושטעל וואס די‬ ‫שוין געזינדיגט 'הרבה אלפי אלפים רבבות‬ ‫משנה שטעלט צו דעם ענין פון 'תשובה' צו‬ ‫פעמים'‪ ,‬ער איז שוין אזוי שטארק מורגל‬ ‫'מקוה'?! זאגט ער פשט‪ :‬א מקוה איז פערציג‬ ‫און מושרש אינעם חטא‪ ,‬וויאזוי וועט ער‬ ‫סאה ‪ -‬וואס אין לוגין קומט דאס אויס‬ ‫זיך קענען משנה זיין?! נאר אויף דעם דארף‬ ‫תתק"ס לוגין ‪ -‬ניין הונדערט זעכציג לוג‪ .‬עס‬ ‫א איד גלייבן אז מיט תשובה האט ער א כח צו‬ ‫איז פארהאן א שיטה אז אויב אן איסור'דיגע‬ ‫ווערן איבערגעדרייט צו א נייער מענטש! דער‬ ‫בריה פאלט אריין אין תתק"ס פון היתר‪,‬‬ ‫אויבערשטער מאכט אים פאר א 'בריה חדשה'!‬ ‫ווערט עס בטל‪.‬‬ ‫ער גיבט אים די כוחות אז ער זאל זיך קענען‬ ‫טוישן און זיך משנה זיין צום גוטן!‬ ‫מיט דעם איז דער בני יששכר מסביר‪ :‬עס‬ ‫זענען פארהאן אין א מענטש פיר יסודות‪,‬‬ ‫די ספרים הקדושים זאגן א טעם‪ ,‬אויף‬ ‫און יעדער יסוד איז צוזאמגעשטעלט פון‬ ‫דעם וואס חכמינו ז"ל זאגן (פסחים נד‪).‬‬ ‫פיר חלקים‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז מיר האבן דא‬ ‫'תשובה קדמה לעולם' ‪ -‬תשובה האט דער‬ ‫א חשבון פון זעכצן יסודות וואס דאס איז‬ ‫אויבערשטער באשאפן נאך בעפאר 'בריאת‬ ‫די הויפט 'כוחות הטבע'‪ ,‬און אלע מדות‬ ‫העולם'‪ .‬ווייל תשובה איז א כח אפילו העכער‬ ‫און טבעיות פונעם מענטש נעמט זיך פון‬ ‫פון 'טבע'! אפילו אזעלכע זאכן וואס ווען‬ ‫די זעכצן יסודות‪ .‬און יעדע זאך ווערט בטל‬ ‫מען קוקט עס אן מיט אויגן פון 'דרך הטבע'‬ ‫אין ששים‪ ,‬דערפאר ווערט א בריה בטל אין‬ ‫זעט טאקע נישט אויס אז דער מענטש וועט‬ ‫תתק"ס‪ ,‬ווייל זעכציג מאל זעכצן איז תתק"ס‪.‬‬ ‫זיך טאקע טוישן‪ ,‬אבער ווי נאר א איד רירט‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫זט‬ ‫אז מען האט אן עצה זיך ארויסצוזען! מען‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז ווען א מענטש טובל'ט זיך‬ ‫זאל זיך נישט מייאש זיין! מען זאל גלייבן אז‬ ‫אין א מקוה‪ ,‬ווערט ער בטל און ער ווערט‬ ‫דער אויבערשטער איז 'מקבל שבים'; ווי מען‬ ‫נתחדש ווי א בריה חדשה‪.‬‬ ‫זאגט כסדר אין די תפילות‪ ,‬בפרט אין תפילת‬ ‫נעילה‪" :‬רוצה אתה בתשובת רשעים ואין‬ ‫דאס איז דער צושטעל‪ :‬פונקט ווי א‬ ‫אתה חפץ במיתתם"‪" ,‬עד יום מותו תחכה לו‬ ‫מקוה איז מחדש דעם מענטש‪ ,‬אזוי אויך איז‬ ‫לתשובה לנטותו לתחיה"‪ ,‬דער אויבערשטער‬ ‫"הקדוש ברוך הוא מטהר את ישראל" ‪ -‬ווען‬ ‫בעט זיך 'שובו שובו מדרכיכם הרע'! דער‬ ‫א איד טוט תשובה איז דער אויבערשטער אים‬ ‫אויבערשטער קוקט ארויס אויף די תשובה‬ ‫מחדש ווי א בריה חדשה! ער איז גארנישט‬ ‫פון אידישע קינדער! דער אויבערשטער איז‬ ‫דער זעלבער מענטש! און אפילו אויב ער איז‬ ‫'פותח שער לדופקי בתשובה'‪.‬‬ ‫שוין געווען אזוי שטארק מורגל‪ ,‬געבט אים‬ ‫דער אויבערשטער כוחות ער זאל זיך קענען‬ ‫ווי שוואכער די כוחות זענען ‪ -‬אלס מער‬ ‫ארויסהייבן‪ .‬דאס איז א גאנץ יאר‪ ,‬אבער‬ ‫סייעתא דשמיא איז דא! ווי עס שטייט אין‬ ‫בפרט אין די טעג; ווי ער ברענגט‪ ,‬אז פון ראש‬ ‫מדרש (פסיקתא רבתי פמ"ה ס"ט) א משל‪ ,‬אז א‬ ‫חודש אלול ביז נאך יום כיפור איז תתק"ס‬ ‫טאטע האט געזאגט פאר א קינד‪" :‬דו גיי לויט‬ ‫שעות‪ ,‬דאס איז א רמז אז די סגולה פון די‬ ‫וויפיל דיינע כוחות ערלויבן דיר‪ ,‬און דאס‬ ‫טעג איז אז דער מענטש זאל קענען נתחדש‬ ‫איבריגע וועל איך דיר אנטקעגן קומען"‪.‬‬ ‫ווערן ווי א בריה חדשה און ווערן א נייער‬ ‫דאס זעלבע זאגט דער אויבערשטער פאר‬ ‫מענטש‪.‬‬ ‫אידן (מלאכי ג‪ ,‬ז) "ׁשּובּו ֵֵאַלַ י ְְוָאָ ׁשּוָבָ ה ֲֲאֵלֵ יֶכֶ ם"‪.‬‬ ‫אין די אמאליגע דורות האט מען געהאט‬ ‫דער אויבערשטער קוקט ארויס אויף‬ ‫שטארקערע כוחות‪ ,‬האט מען פארלאנגט‬ ‫די תשובה פון אידישע קינדער‬ ‫מער‪ ,‬אבער היינט‪ ,‬אז מיר האבן שוואכערע‬ ‫כוחות‪ ,‬פארלאנגט זיך טאקע ווייניגער‪ ,‬אבער‬ ‫אזוי שטייט אויך אין חובת הלבבות (שער‬ ‫עפעס א שאקל געב זיך! דער אויבערשטער‬ ‫התשובה פ"ג) און אין נאך ראשונים‪ :‬אז אויף‬ ‫איז זיך ממציא צו דיר‪ ,‬אבער 'דרשו ה''‪ ,‬עפעס‬ ‫תשובה פעלט אויס צוויי זאכן‪ .‬איינס‪ ,‬מען‬ ‫וועק זיך אויף! כאטש דאס אליינס‪ ,‬אז דו‬ ‫זאל וויסן אז דער מצב אזויווי עס איז יעצט ‪-‬‬ ‫זאלסט דערהערן אז דער אויבערשטער‬ ‫טויג נישט‪ .‬און די צווייטע זאך‪ ,‬מען זאל וויסן‬ ‫מקור חיים‬ ‫הראשון‪ ,‬שידע גנות מעשהו ידיעה ברורה כי אם לא יתברר לו זה ויהיה מסתפק או שוגג בלתי מזיד לא תתכן‬ ‫החרטה ממנו עליו ובקשת המחילה בו‪ ...‬כי אם לא יתברר אצלו כי מעשהו רע ומפעלו אינו טוב לא‬ ‫יתחרט עליו ולא יקבל תנאי התשובה ממנו‪ ...‬והחמישי‪ ,‬שידע אמת כי התשובה אופן רפואת מדווהו‪ ,‬והדרך‬ ‫אל הארוכה מרוע מעשהו וגנות מפעלו ושבה יתקן טעותו וישיב אבידתו כי אם לא יתברר אצלו זה יתייאש מכפרת‬ ‫הבורא יתברך ומרחמיו‪ ,‬ולא יבקש ממנו המחילה על מה שקדם לו מרוע מפעלו‪:‬‬ ‫חובת הלבבות‪ ,‬שער התשובה פרק ג'‬ ‫זי‬ ‫יום הקדוש תשפ"ז‬ ‫פון תשובה האט א מורא'דיגן כח!‬ ‫איז זיך ממציא‬ ‫דער וואס‬ ‫דער רבי פלעגט טייטשן (ויואל משה‬ ‫צו דיר! דורכדעם‬ ‫שטעלט יעצט‬ ‫מאמר ישוב א"י סימן מז; דברי יואל ויחי‬ ‫צו דעם 'דרך‬ ‫זוכה‬ ‫וועסטו‬ ‫הֹוֵריָתָ "‬ ‫עמוד תקנח)‪ְ"ְ :‬וֶדֶֶרֶ ְך ְְּתׁשּוָבָ ה ֵ‬ ‫תשובה'‪ ,‬דער‬ ‫זיין אז דו וועסט‬ ‫‪ -‬אפילו אזא סארט תשובה וואס‬ ‫וועט לעתיד‬ ‫תשובה‬ ‫קענען‬ ‫מען קען עס נישט אמת'דיג אנרופן‬ ‫זוכה זיין צו‬ ‫טון און זיך טוישן‪.‬‬ ‫מיטן נאמען 'תשובה'‪ ,‬עס איז בלויז‬ ‫תשובה שלימה!‬ ‫אט די אמונה און‬ ‫א 'דרך תשובה'‪ -‬א וועג וועלכער‬ ‫און אז ער‬ ‫האפענונג וואס א‬ ‫פירט צו תשובה‪ ,‬עס ברענגט‬ ‫וועט זוכה זיין‬ ‫איד דארף האבן ‪-‬‬ ‫כאטש ארויס דעם רצון‪ ,‬אז דער‬ ‫צו תשובה‬ ‫איז דער ערשטער‬ ‫שלימה לעתיד‪,‬‬ ‫מענטש וויל כאטש זיך געבן עפעס‬ ‫רעכנט עס דער‬ ‫יסוד‪ :‬עס זאל‬ ‫א שאקל און זיך אביסל ארויסהייבן‪,‬‬ ‫אויבערשטער‬ ‫נישט זיין קיין‬ ‫האט עס אויך א געוואלדיגן כח‪.‬‬ ‫כאילו ווי ער‬ ‫מלשוב'!‬ ‫'נואש‬ ‫האט עס‬ ‫מען זאל וויסן אז‬ ‫דער יסוד שטייט שוין פון רבינו‬ ‫שוין יעצט‬ ‫עס איז נישט דא‬ ‫יונה אין שערי תשובה (שער א)‪:‬‬ ‫צוגעשטעלט!‬ ‫קיין יאוש! מען‬ ‫"מדרגות רבות לתשובה" ‪-‬‬ ‫קען אייביג‬ ‫תשובה האט פארשידענע‬ ‫פאררעכטן‪.‬‬ ‫מדרגות‪" ,‬ולפי המדרגות‬ ‫יתקרב אדם להקדוש ברוך‬ ‫הוא" ‪ -‬לויט וואספארא מדרגה דער מענטש‬ ‫ג‪.‬‬ ‫טוט תשובה‪ ,‬אזא קרבת ה' באקומט ער‪,‬‬ ‫פתחו לי פתח‪:‬‬ ‫"ואמנם לכל תשובה תימצא סליחה" ‪ -‬אבער‬ ‫יעדע תשובה ‪ -‬זאל עס זיין סיי וועלכע‬ ‫יעדעס ביסל תשובה איז‬ ‫מדרגה‪ ,‬אפילו די שוואכסטע מדרגה פון‬ ‫חשוב און וועט צום סוף‬ ‫תשובה ‪ -‬ברענגט עפעס א 'סליחה'‪" ,‬ואך לא‬ ‫ברענגען צו תשובה שלימה‬ ‫תטהר הנפש טוהר שלם" ‪ -‬אבער מען ווערט‬ ‫נאכנישט אינגאנצן ריין‪" ,‬וכענין הבגד הצריך‬ ‫כיבוס" ‪ -‬פונקט ווי א קלייד וואס מען דארף‬ ‫אפילו מען שטעלט זיך נאר‬ ‫דאס אויסוואשן פון די שמוץ‪" ,‬המעט מן‬ ‫אויפן 'דרך תשובה' האט עס‬ ‫הכיבוס יוכל להעביר הגועל ממנו" ‪ -‬אפילו‬ ‫אויך א געוואלדיגן כח‬ ‫אביסל וואשן‪ ,‬וועט שוין ארויסנעמען אביסל‬ ‫שמוץ דערפון‪" ,‬אך לפי רוב הכיבוס יתלבן"‬ ‫כאטש וואס 'תשובה שלימה' איז טאקע‬ ‫‪ -‬אבער ווי מער מען וואשט עס‪ ,‬אלס מער‬ ‫נישט קיין פשוט'ע זאך זוכה צו זיין‪ ,‬עס איז‬ ‫ווערט עס ריין‪ .‬די זעלבע זאך איז תשובה‪,‬‬ ‫נישט גרינג אנצוקומען צו אזא מדריגה‪,‬‬ ‫יעדע תפילה און יעדע תשובה וואשט אויס‬ ‫דארף מען אבער וויסן וואס עס שטייט אין‬ ‫דעם מענטש נאכמער און נאכמער‪ ,‬ער ווערט‬ ‫ספרים הקדושים‪ ,‬און דער רבי זכרונו לברכה‬ ‫נענטער און נאך נענטער צום אויבערשטן‪.‬‬ ‫פלעגט עס חזר'ן כסדר‪ ,‬אז יעדע תנועה‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫חי‬ ‫מען קען‪ ,‬אפילו אויב מען קומט נישט אן‬ ‫אבער "לכל תשובה תימצא סליחה" ‪ -‬אפילו‬ ‫צופיל! פון הימל פארלאנגט מען נאר דעם‬ ‫א משהו תנועה פון תשובה‪ ,‬ברענגט שוין א‬ ‫'דרך תשובה'! און דער וואס שטעלט יעצט‬ ‫כפרה!‬ ‫צו דעם 'דרך תשובה'‪ ,‬דער וועט לעתיד זוכה‬ ‫זיין צו תשובה שלימה! און אז ער וועט זוכה‬ ‫ווען מען טוט תשובה וויפיל‬ ‫זיין צו תשובה שלימה לעתיד‪ ,‬רעכנט עס‬ ‫מען קען ‪ -‬איז שוין יעצט כאילו‬ ‫דער אויבערשטער כאילו ווי ער האט עס שוין‬ ‫מען טוט תשובה שלימה‬ ‫יעצט צוגעשטעלט! און ער איז שוין יעצט‬ ‫זוכה צו א מחילה מכח יענע תשובה! דאס איז‬ ‫דער רבי זכרונו לברכה פלעגט אסאך חזר'ן‬ ‫א געוואלדיגער יסוד וואס מען דארף זיך‬ ‫אין נאמען פונעם עקידה (שער ק)‪ ,‬אויף דעם‬ ‫ארייננעמען אין הארץ‪ ,‬אז אפילו אויב מען‬ ‫וואס עס שטייט אין די פרשה פון תשובה‬ ‫איז טאקע נאכנישט ביכולת צופיל צו טון‪,‬‬ ‫ָׁשַׁמְַע ָּּת‬ ‫ַׁשְׁב ָּּת ַעַ ד ה' ֱֱאֹלֶקֶ יָך ְְו ְ‬ ‫(דברים ל‪ ,‬ב‪-‬ג)‪ְ"ְ :‬ו ְ‬ ‫זאל מען אבער נישט מזלזל זיין אין דאס‬ ‫ִרֲִחֶמֶ ָך"‪,‬‬ ‫בּוְתָך ְְו ֲ‬ ‫ְְבֹקֹלֹו‪ְְ ,‬וָׁשׁ ב ה' ֱֱאֹלֶקֶ יָך ֶאֶ ת ְׁשׁ ְ‬ ‫ביסעלע וואס מען קען יא! און אז מען טוט‬ ‫און נאכדעם שטייט נאכאמאל (שם פסוק ח)‪:‬‬ ‫וויפיל מען קען‪ ,‬וועט מען זוכה זיין שפעטער‬ ‫ָׁשַָמְַעָּתָ ְְּבקֹול ה'"‪ .‬פרעגט ער‪:‬‬ ‫ְ"ְוַאַָּתָ ה ָתָ ׁשּוב ְְו ְ‬ ‫צו תשובה שלימה‪.‬‬ ‫עס שטייט דאך שוין פריער 'ושבת'‪ ,‬פארוואס‬ ‫שטייט נאכאמאל 'ואתה תשוב'?! ענטפערט‬ ‫ד‪.‬‬ ‫דער עקידה‪ :‬צו טון תשובה שלימה אין גלות‬ ‫ולא יראה בך ערות דבר‪:‬‬ ‫איז זייער א שווערע זאך‪ .‬אבער אויב א מענטש‬ ‫טוט תשובה וויפיל ער קען יא‪ ,‬וועט ער זוכה‬ ‫חיזוק אויף בגדי צניעות און‬ ‫זיין אז לעתיד ווען אליהו הנביא וועט קומען‬ ‫שמירה פון כלים טמאים‬ ‫און מחזיר בתשובה זיין גאנץ כלל ישראל‪,‬‬ ‫וועט ער זוכה זיין צו תשובה שלימה‪ .‬ווייל‬ ‫אינ'אמת'ן וועט דעמאלט שוין נישט זיין קיין‬ ‫מקבל זיין די השפעות טובות‬ ‫רבותא אז א מענטש טוט תשובה‪ ,‬ווייל עס‬ ‫איז תלוי צו מען מאכט א מקום‬ ‫וועט שוין זיין אזא געוואלדיגע ליכטיגקייט‪,‬‬ ‫פאר השראת השכינה‬ ‫ווייל דער עיקר תשובה איז דאס וואס מען‬ ‫טוט יעצט! אבער פון דעם אנדערן זייט‪ ,‬איז‬ ‫צדיקים פלעגן אין די נאכט פון כל נדרי‬ ‫דאך יעצט נאכנישט שייך צו צושטעלן א‬ ‫מעורר זיין אויף דעם ענין פון 'בגדי צניעות'‪,‬‬ ‫'תשובה שלימה'‪ ,‬אבער אז מען טוט יעצט‬ ‫אויך דער רבי זכרונו לברכה פלעגט אין‬ ‫וויפיל מען קען‪ ,‬וועט מען דעמאלט זוכה זיין‬ ‫דעם זמן אזויפיל מרעיש עולמות זיין אויף‬ ‫צו תשובה שלימה‪.‬‬ ‫דעם ענין‪ .‬דער פשט איז‪ :‬די הייליגע טעג‬ ‫קומען דאך בלויז פאר גוטס‪ .‬ווייל דער‬ ‫דער לימוד פון דעם איז‪ :‬א מענטש טאר‬ ‫אויבערשטער איז 'מקור הטוב' און ער איז‬ ‫זיך נישט מייאש זיין פון תשובה טון צוליב‬ ‫'רוצה להיטיב'‪ ,‬ער וויל אונז משפיע זיין אלע‬ ‫דעם וואס ער קען נישט טון בשלימות‪ ,‬און‬ ‫השפעות טובות‪ ,‬און דעריבער בעט אונז דער‬ ‫אפילו נאך אסאך ווייניגער ווי שלימות‪ .‬מען‬ ‫אויבערשטער אז מיר זאלן תשובה טון‪ ,‬ווייל‬ ‫דארף נאר פרובירן צו טון דאס ביסל וואס‬ ‫טי‬ ‫יום הקדוש תשפ"ז‬ ‫זאך‪ ,‬איז דאס אויך אינעם גדר פון 'ולא יראה‬ ‫אזוי וועט ער אונז קענען משפיע זיין אלע גוטע‬ ‫בך ערות דבר ושב מאחריך'‪ .‬און פארקערט‪,‬‬ ‫זאכן‪' .‬תשובה' מיינט‪ :‬מען קערט זיך צוריק‪,‬‬ ‫אויב א איד שטעלט אוועק גדרים וסייגים‬ ‫מיר קערן זיך צוריק צום אויבערשטן‪ ,‬און‬ ‫פאר קדושה ‪ -‬דעמאלט ברענגט עס השראת‬ ‫דער אויבערשטער קערט זיך צוריק צו אונז‬ ‫השכינה‪.‬‬ ‫און ער גיבט אונז פון זיין גוטסקייט‪.‬‬ ‫אבער די תורה הקדושה זאגט (דברים כג‪,‬‬ ‫עס איז באקאנט אז דער ישמח משה פלעגט‬ ‫ַאֲַחֶרֶ יָך"‬ ‫טו)‪ְ"ְ :‬וֹלא ִיִ ְְרֶאֶ ה ְְבָך ֶעֶ ְְרַוַ ת ָּדָָבָר ְְוָׁשָ ב ֵֵמ ֲ‬ ‫אפשרייבן מורא'דיגע זאכן וואס מען האט‬ ‫‪ -‬עס טאר נישט געזען ווערן ביי א איד א‬ ‫אים כסדר מגלה געווען אין חלום‪ ,‬ברענגט‬ ‫זאך וואס איז אן 'ערוה'‪ ,‬וואס דאס דעמאלט‬ ‫ער אין תהלה למשה א מורא'דיגן גילוי וואס‬ ‫גייט דער אויבערשטער אוועק פון אים‪.‬‬ ‫עס איז אים נתגלה געווארן אין חלום‪ :‬עס‬ ‫אויב א איד האט חלילה זאכן וועלכע זענען‬ ‫שטייט דאך אין ספרים פארשידענע תיקונים‬ ‫היפך פון צניעות‪ ,‬היפך פון 'קדושת ישראל'‪,‬‬ ‫וואס א מענטש דארף טון אויף יעדן חטא כדי‬ ‫פארטרייבט ער די שכינה הקדושה פון‬ ‫צו קענען אינגאנצן אוועקנעמען דעם פגם‪,‬‬ ‫שטוב‪ .‬דעריבער‪ ,‬ווען עס קומט די הייליגע‬ ‫וויפיל תעניתים ער זאל פאסטן און וויפיל‬ ‫טעג און מען וויל זוכה זיין צו מאכן א כלי פאר‬ ‫סיגופים ער זאל זיך פייניגן וכדומה‪ .‬זאגט‬ ‫אלע השפעות טובות‪ ,‬איז דאס זייער תלוי אין‬ ‫דער ישמח משה‪ :‬דאס איז אלעס נאר פאר א‬ ‫וויפיל מען מאכט א מקום פון השראת השכינה‬ ‫פשוט'ן חטא‪ ,‬אבער אויב א מענטש איז געווען‬ ‫אז עס זאל זיין "שבתי בבית ה'" – איך זאל‬ ‫צוגעוואוינט צו א געוויסע זאך וואס טויג נישט‪,‬‬ ‫וואוינען אין א בית ה'‪ ,‬מיין שטוב זאל זיין א‬ ‫און ער רייסט זיך אפ פון דעם געוואוינהייט‪,‬‬ ‫בית ה'! עס זאל נישט זיין קיין 'ולא יראה בך‬ ‫אט דער צער וואס ער ליידט פון דעם וואס ער‬ ‫ערות דבר'‪.‬‬ ‫רייסט זיך אפ פון דער געוואוינהייט ‪ -‬איז שוין‬ ‫אנשטאט די אלע תעניתים און סיגופים וואס‬ ‫ער וואלט געדארפט דורכגיין! דאס איז שוין א‬ ‫זיך אויפגעוואוינען פון שלעכטע‬ ‫געוואוינהייטן ‪ -‬אנשטאט‬ ‫גאנצער תיקון און מען דארף שוין גארנישט‬ ‫תעניתים און סיגופים‬ ‫מער ווי דעם!‬ ‫די זעלבע זאך‪ :‬די אלע כלים וועלכע‬ ‫לעניננו‪ ,‬עס איז נישט קיין לייכטע זאך זיך‬ ‫ברענגען מענטשן צו חטאים‪ ,‬דאס שלעפט‬ ‫אפצורייסן פון א הרגל וואס א מענטש איז‬ ‫אריין אין אזויפיל עבירות רחמנא לצלן‪,‬‬ ‫צוגעוואוינט צו די כלים‪ ,‬עס איז אים נישט‬ ‫עס איז אזא כח הקליפה‪ .‬פאר דעם אליינס‬ ‫באקוועם צו לעבן אן דעם‪ ,‬אבער דאס וואס‬ ‫וואלט אן ערליכער איד געדארפט אנטלויפן‬ ‫ער גיבט אוועק פון זיך א באוועמליכקייט‪ ,‬דאס‬ ‫פון אזא סארט כלי‪ ,‬וויבאלד דאס ברענגט‬ ‫איז שוין אנשטאט אלע תיקונים און סיגופים‬ ‫נעבעך אזויפיל אידן צו עבירות! דאס האט‬ ‫וואס ער וואלט געדארפט דורכגיין! מיט דעם‬ ‫שוין אריינגעשלעפט אזויפיל מענטשן אין‬ ‫איז ער עס אינגאנצן מתקן זיין און ער דארף‬ ‫שאול תחתית נעבעך! אויב א מענטש האט‬ ‫נישט דורכגיין גארנישט‪.‬‬ ‫נישט קיין זהירות און היט זיך נישט פון אזא‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫כ‬ ‫עס שטייט אין פסוק‬ ‫לויט וויפיל‬ ‫גדרים אין עניני‬ ‫(ישעיה לג‪ ,‬טו)‪ְ"ְ :‬וֹע ֵֵֹצם ֵֵעיָנָ יו‬ ‫א מענטש‬ ‫קדושה ברענגט אז‬ ‫ֵֵמ ְְראֹות ְּבָּרָ ע"‪ ,‬און נאכדעם‬ ‫שטעלט זיך‬ ‫מען זאל שפירן די‬ ‫שטייט (שם פסוק יז)‪ֶ" :‬מֶֶלֶ ְך‬ ‫אוועק גדרים‬ ‫קדושה פון די טעג‬ ‫ֶּתֱּחֶזֶ יָנָ ה ֵֵעיֶנֶ יָך"‪ .‬זאגט‬ ‫ָּיְָפיֹו ֱ‬ ‫ְּב ְ‬ ‫וסייגים אויף‬ ‫דערויף דער מדרש (ויק"ר‬ ‫'קדושת עינים'‬ ‫עס שטייט אין ישמח‬ ‫פכ"ג סי"ג)‪ :‬אויב איינער‬ ‫צו זיין אן 'עוצם‬ ‫משה (פ' אחרי)‪ :‬יעדע מצוה‬ ‫איז 'עוצם עיניו מראות‬ ‫מראות‬ ‫עיניו‬ ‫ברענגט א קדושה אויפן‬ ‫ברע'‪ ,‬אלס‬ ‫מענטש‪ ,‬אבער 'אית קדושה‬ ‫ברע' ‪ -‬איז ער זוכה צו זען‬ ‫מער איז ער‬ ‫'פני השכינה'! פשוט גייט‬ ‫זוכה צום 'מלך‬ ‫נרגשת ואית קדושה שאינה‬ ‫עס ארויף אויף לעתיד‬ ‫ביפיו תחזינה‬ ‫נרגשת' ‪ -‬עס איז פארהאן‬ ‫לבוא‪ ,‬אבער עס קען זיין‬ ‫עיניך'‪ ,‬צו האבן‬ ‫א קדושה וואס א מענטש‬ ‫אז דאס גייט אויך ארויף‬ ‫א הרגש און זען‬ ‫שפירט עס‪ ,‬און עס איז‬ ‫אויף די איצטיגע זמנים‬ ‫דעם 'הארת‬ ‫פארהאן א קדושה וואס‬ ‫ווען עס איז 'בהמצאו'‪,‬‬ ‫פנים' וואס עס‬ ‫א מענטש שפירט נישט‪,‬‬ ‫דער אויבערשטער איז‬ ‫די‬ ‫אין‬ ‫דא‬ ‫איז‬ ‫נישט אייביג איז מען זוכה‬ ‫זיך ממציא פאר אידישע‬ ‫הקדושים‬ ‫ימים‬ ‫מרגיש צו זיין די קדושה‪.‬‬ ‫אבער‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫אבער ווען א איד‬ ‫נישט אייביג איז א‬ ‫שטעלט זיך אוועק‬ ‫מענטש זוכה עס צו‬ ‫מיט א גדר ערוה‪ ,‬מיט‬ ‫שפירן; ווי מען בעט‪:‬‬ ‫שטארקע גדרים און‬ ‫ַּתְַס ֵֵּתר ָּפֶָנֶ יָך‬ ‫ַבֵַּקׁש‪ַ ,‬אַ ל ְ‬‫"ֶאֶ ת ָּפֶָנֶ יָך ה' ֲֲא ֵ‬ ‫סייגים אין עניני קדושה‪ ,‬אויף דעם‬ ‫ִמִֶּמִֶּנִ י" ‪ -‬באשעפער‪ ,‬באהאלט זיך נישט פון‬ ‫זאגן חז"ל (רש"י ויקרא יט‪ ,‬ב)‪" :‬כל מקום שאתה‬ ‫מיר‪ ,‬עס זאל נישט זיין קיין הסתר פנים‪ ,‬איך‬ ‫מוצא גדר ערוה אתה מוצא קדושה" ‪ -‬אויב‬ ‫זאל האבן א הרגש צו זען און שפירן דעם‬ ‫עס איז דא א גדר פון עבירות‪ ,‬דעמאלט 'אתה‬ ‫'בהמצאו' וואס דער אויבערשטער איז זיך‬ ‫מוצא קדושה' ‪ -‬וועסטו קענען 'טרעפן' די‬ ‫ממציא פאר יעדן איינעם! נו‪ ,‬וויאזוי איז מען‬ ‫קדושה! דו וועסט פילן די קדושה!‬ ‫זוכה דערצו?! זאגט דער מדרש‪ :‬לויט וויפיל‬ ‫א מענטש שטעלט זיך אוועק גדרים וסייגים‬ ‫אין אזעלכע ימים הקדושים‪ ,‬וואס‬ ‫אויף 'קדושת עינים' צו זיין אן 'עוצם עיניו‬ ‫אמאליגע צייטן האט יעדער איד געשפירט‬ ‫מראות ברע'‪ ,‬אלס מער איז ער זוכה צום 'מלך‬ ‫א קדושה‪ ,‬און היינט שפירט מען זיך אזוי‬ ‫ביפיו תחזינה עיניך'‪ ,‬צו האבן א הרגש און זען‬ ‫ווייט פון דעם‪ ,‬יעדער איד וויל שפירן עפעס‬ ‫דעם 'הארת פנים' וואס עס איז דא אין די ימים‬ ‫א שטיקל הרגש פון קדושה‪ ,‬דארף מען‬ ‫הקדושים און אין די גרויסע זמנים‪.‬‬ ‫וויסן‪ ,‬אז דאס איז דער כח צו שפירן! ווי מער‬ ‫מען שטעלט זיך אוועק גדרים און סייגים‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן אז מען זאל‬ ‫אויף קדושה‪ ,‬פאר זיך אליינס און פאר דער‬ ‫זוכה זיין צו קענען אויסנוצן די געוואלדיגע‬ ‫גאנצער שטוב‪ ,‬אלץ מער איז 'אתה מוצא‬ ‫מתנה וואס דער אויבערשטער געבט אונז‪,‬‬ ‫קדושה'‪.‬‬ ‫אכ‬ ‫יום הקדוש תשפ"ז‬ ‫הארץ צו זוכה זיין צו א טהרה‪ .‬מען זאל זוכה‬ ‫מען זאל זוכה זיין צו א 'פתיחת הלב'; ווי‬ ‫זיין צו מתפלל זיין ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬די‬ ‫דער רבינו יונה זאגט אין שערי תשובה (פ"ב)‪,‬‬ ‫תפילות זאלן נתקבל ווערן לרחמים ולרצון‪,‬‬ ‫אז עס איז א מצות עשה מן התורה מעורר‬ ‫מען זאל זוכה זיין צו א גוט געבענטשט יאר‪,‬‬ ‫צו זיין דאס הארץ מיט תשובה בעפאר יום‬ ‫א געזונט ליכטיג יאר‪ ,‬א שנת גאולה וישועה‪,‬‬ ‫"ִלְִפֵנֵ י ה'‬ ‫כיפור‪ ,‬ווי עס שטייט (ויקרא טז‪ ,‬ל) ְ‬ ‫במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫ִּתְִטָהָרּו"‪ ,‬אז א איד דארף מעורר זיין דאס‬ ‫ְ‬ ‫בלשון קצרה‪...‬‬ ‫‪ .‬אאין די טעג פון 'עשרת ימי תשובה' איז דער אויבערשטער נאנט צו יעדן איד ‪ -‬אפילו‬ ‫אן אן 'אתערותא דלתתא'‪ ,‬און יעדער איד האט א התעוררות אין די טעג‪ .‬אפילו אויב מיר‬ ‫זעען אים נישט ‪ -‬דארפן מיר גלייבן אז דער אויבערשטער איז דא‪ ,‬ווי עס שטייט "דרשו‬ ‫ה' בהמצאו"; נאר אונזער עבודה איז צו זוכן דעם אויבערשטן‪ ,‬און אזוי וועלן מיר אים‬ ‫טרעפן‪.‬‬ ‫‪ .‬בדי סיבה פארוואס מען נוצט נישט אויס די עשרת ימי תשובה איז דער חורבן פון‬ ‫'יאוש'‪ ,‬וואס זאגט אונז אז מיר וועלן זיך שוין קיינמאל נישט טוישן‪ .‬דער תירוץ אויף‬ ‫דעם איז צו האבן א שטארקע אמונה און וויסן די גרויסקייט פון דעם קדושת הזמן‪ ,‬ווייל‬ ‫דער אויבערשטער באשאפט אונז יעצט אלס א 'בריה חדשה' למעלה מן הטבע! און ער‬ ‫בעט אונז צו טון דאס ביסל השתדלות אן קיין יאוש‪ ,‬און ער וועט אונז שוין אנטקעגן‬ ‫קומען און משלים זיין דאס איבריגע‪.‬‬ ‫‪ .‬גא איד טאר זיך קיינמאל נישט מייאש זיין פון 'תשובה'‪ ,‬נישט קיין חילוק אין וועלכע‬ ‫מצב מען איז נאר‪ .‬ביים אויבערשטן איז זייער חשוב יעדע 'פעולה קטנה' וואס א איד‬ ‫טוט‪ ,‬און אז א איד שטעלט זיך נאר אראפ אויפן 'דרך תשובה' ‪ -‬וועט ער שוין צום סוף‬ ‫אנקומען צו תשובה שלימה‪.‬‬ ‫‪ .‬דדי עבודה פון די הייליגע טעג איז געוואנדן אין אונזערע גדרים אויף 'קדושה'‪ .‬ווען‬ ‫א איד נעמט זיך אונטער זיך אפצוהיטן די אויגן און אכטונג געבן די שטוב פון די טמא'נע‬ ‫כלים‪ .‬אויף דעם דארף מען נישט האבן קיין תעניתים און סיגופים‪ ,‬נאר די צער וואס מען‬ ‫האט ווען מען רייסט זיך אפ פון אן 'הרגל' ‪ -‬איז אזויווי די גרעסטע תעניתים‪ .‬דורכדעם‬ ‫וואשן מיר אויס די נשמה און מיר זענען זוכה צו שפירן די געהויבענע קדושת הזמן און‬ ‫די געוואלדיגע ליכטיגקייט פון די ימים נוראים‪ ,‬צו האבן א הרגש אין דעם "מלך ביפיו‬ ‫תחזינה עיניך"‪.‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫בכ‬ ‫ליקוטי פנינים על‬ ‫פרשת השבוע‬ ‫אורות חיים‬ ‫די טעג אליינס‪ ,‬דעמאלט וואס איז דער ענין‪,‬‬ ‫אברים שהנשמה תלויה בהם‬ ‫ממה נפשך; אויב איז דאס א חטא ‪ -‬דארף מען‬ ‫א גאנץ יאר אויך זיין נזהר אין דעם‪ ,‬און אויב‬ ‫איז דאס נישט קיין חטא ‪ -‬דעמאלט פארוואס‬ ‫די גאנצע 'עשרת ימי תשובה' איז א‬ ‫דארף מען מער נזהר זיין יעצט אין די עשרת‬ ‫געוואלדיגער זמן מסוגל‪ ,‬און מען דארף‬ ‫ימי תשובה?‬ ‫זען אז מען זאל דאס אויסנוצן און נישט‬ ‫לאזן אדורכגיין ליידיג‪ .‬דער ערבי נחל (פרשת‬ ‫ער איז מסביר דעם ענין באריכות‪ ,‬אבער‬ ‫ויחי) ברענגט מורא'דיג שטארק ארויס די‬ ‫וואס איז נוגע צו די שאלה זאגט ער‪ :‬אין דעם‬ ‫געוואלדיגע מעלה פון די טעג‪ ,‬און אז מען‬ ‫מענטש זענען דא פארשידענע אברים; עס‬ ‫דארף נזהר זיין צו אויסנוצן די טעג פון עשרת‬ ‫איז דא מער סענסיטיווע אברים‪' ,‬איברים‬ ‫ימי תשובה אזויווי עס דארף צו זיין‪.‬‬ ‫שהנשמה תלויה בהם'‪ ,‬למשל דער 'מח' און‬ ‫דער 'לב'‪ ,‬און נאכדעם איז דא אנדערע אברים‬ ‫ער שטעלט זיך אויף דעם וואס עס שטייט‬ ‫וואס נישט דער גאנצער מענטש איז תלוי‬ ‫אין שולחן ערוך (או"ח סימן תרג סעיף א)‪ ,‬און באמת‬ ‫אין דעם‪ ,‬נאר יעדער 'אבר' איז אן אבר פאר‬ ‫איז עס ביסוד א ירושלמי (שבת פ"א ה"ג)‪ ,‬אז אפילו‬ ‫זיך‪ .‬עס איז פארשטענדליך אז ווי האקעלער‬ ‫איינער וואס עסט א גאנץ יאר 'פת פלטר' ‪-‬‬ ‫דער אבר איז ‪ -‬אלס גרעסער איז זיין מום;‬ ‫ברויט פון א גוי'אישן בעקער‪ ,‬זאל לכה"פ עשרת‬ ‫ווען דער מח און דער לב האבן אפילו נאר א‬ ‫ימי תשובה יא זיין מער נזהר און מדקדק צו זיין‬ ‫קליינעם לאך ‪ -‬קען שוין דער מענטש נישט‬ ‫במצוות‪ ,‬און דאס נישט עסן‪ .‬דאס הייסט אז‬ ‫לעבן‪ ,‬ווייל עס איז אן אבר שהנשמה תלויה‬ ‫אפילו אזעלכע חומרות און דיוקים וואס מען‬ ‫בו‪ ,‬און אפילו א קליינער 'פגם' אין דעם אבר‬ ‫איז נישט נזהר א גאנץ יאר‪ ,‬זאל מען אבער‬ ‫‪ -‬איז שוין אויך פוגם‪ .‬ווידעראום ביי אנדערע‬ ‫עשרת ימי תשובה יא זיין מער נזהר‪.‬‬ ‫אברים‪ ,‬איז א קליין לעכל נאכנישט קיין סכנה‪,‬‬ ‫פרעגט ער‪ :‬וואס איז דער פשט? ביי א מלך‬ ‫א קלייניגקייט איז נאכנישט פוגם דעם גאנצן‬ ‫בשר ודם איז טאקע שייך צו זאגן אזא זאך‪ ,‬אז‬ ‫אבר‪ ,‬עס געשעט נאך גארנישט‪ ,‬נאר עס דארף‬ ‫ווען א מענטש האט א משפט און ער דארף‬ ‫זיין 'מפולש'‪ ,‬אינגאנצן דורך אין דורך‪.‬‬ ‫זיך שטעלן פארן מלך דארף ער זיך מער היטן‬ ‫דאס איז דער ענין פון די 'עשרת ימי תשובה';‬ ‫ווייל מען קוקט אים שטערקער נאך‪ ,‬אבער‬ ‫די עשרת ימי תשובה ‪ -‬דאס איז אזוי דער 'מח'‬ ‫ביים אויבערשטן איז דאך דאס נישט שייך‪,‬‬ ‫און דער 'לב'‪ ,‬דאס זענען די 'אברים שהנשמה‬ ‫דער אויבערשטער זעט אייביג אלעס‪ ,‬און‬ ‫תלויה בהם'‪ ,‬און די אנדערע טעג פון א גאנץ‬ ‫ווען עס קומט ראש השנה קוקט מען וואס‬ ‫יאר זענען ווי די אברים וואס זענען נישט דער‬ ‫ער האט געטון א גאנץ יאר ‪ -‬פונקט ווי אין‬ ‫גכ‬ ‫יום הקדוש תשפ"ז‬ ‫ְׁב ַַעת ָיָ ִִמים' ‪ -‬די 'שבעת ימים' זענען מרמז‬ ‫ִׁש ְ‬ ‫עיקר‪ ,‬עס איז ווי די אברים שאין הנשמה תלויה‬ ‫אויף די זיבן טעג וואס געפינען זיך צווישן‬ ‫בהם‪ .‬אזעלכע זאכן וואס מאכן נישט קיין פגם‬ ‫ראש השנה און יום כיפור‪ ,‬וואס די טעג זענען‬ ‫א גאנץ יאר‪ ,‬אבער עשרת ימי תשובה איז‬ ‫א 'מתנה טובה' פונעם אויבערשטן וואס דער‬ ‫יעדער דבר דק‪ ,‬יעדע קליינע זאך‪ ,‬אויך א פגם!‬ ‫אויבערשטער האט געגעבן פארן מענטש די‬ ‫ווייל די טעג פון עשרת ימי תשובה זענען ווי‬ ‫ימי הרחמים והרצון אז ער זאל קענען תשובה‬ ‫די אברים שהנשמה תלויה בהם‪ ,‬ממילא יעדע‬ ‫טון און פאררעכטן אלע זיינע עבירות‪.‬‬ ‫קלייניגקייט‪ ,‬יעדער קליינער פגם ‪ -‬איז גאר א‬ ‫גרויסער נפקא מינה! דערפאר דארף מען האבן‬ ‫דערפאר‪ ,‬אויב דער מענטש לאזט אדורכגיין‬ ‫א מורא'דיגע זהירות אין די עשרת ימי תשובה‪,‬‬ ‫די זיבן טעג און ער נוצט זיי נישט אויס תשובה‬ ‫זיך אפצוהיטן אפילו פון א פגם 'דקה מן הדקה'‪,‬‬ ‫צו טון‪ ,‬איז דאס דער עיקר חרון אף און די‬ ‫ווייל דאס איז א מורא'דיגער פגם אויף א גאנץ‬ ‫גרעסטע טענה וואס מען האט אויף אים! ווייל‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫א גאנץ יאר קען א מענטש האבן תירוצים אז‬ ‫ער איז אריינגעטון אין די דאגות הפרנסה‪,‬‬ ‫עס שטייט אין ספרים‪ ,‬און דער יערות דבש‬ ‫אדער ער איז אריינגעכאפט ביים יצר הרע;‬ ‫(דרוש א') איז מאריך אין דעם‪ ,‬אז אין די טעג קען‬ ‫אבער יעצט‪ ,‬ווען עס קומען די הויכע זמנים‬ ‫מען מתקן זיין דעם גאנצן פאריגן יאר‪ .‬יעדן טאג‬ ‫וואס זענען אזוי מסוגל פאר תשובה‪ ,‬און די‬ ‫פון די עשרת ימי תשובה קען מען מתקן זיין‬ ‫טיר איז אפן פאר יעדן ‪ -‬אויב מען פארשלאפט‬ ‫יענעם ספעציפישן טאג פון די וואך אויף צוריק;‬ ‫די געלעגנהייט און מען נוצט עס נישט אויס ווי‬ ‫ווי למשל‪ :‬יעדן מאנטאג ‪ -‬אלע מאנטאגס פון‬ ‫עס דארף זיין‪ ,‬איז דאס די גרעסטע בושה און‬ ‫דעם יאר‪ ,‬און יעדן דינסטאג ‪ -‬אלע דינסטאגס‬ ‫טענה אויפן מענטש!‬ ‫פונעם יאר‪ ,‬און דאס זעלבע מאכט מען מיט‬ ‫דעם א גוטע הכנה אויפן קומענדיגן יאר‪.‬‬ ‫ביום חתונתו ‪ -‬זה מתן תורה‬ ‫הלא תכלם שבעת ימים‬ ‫ביי יום כיפור שטייט אין די משנה (תענית פ"ד‬ ‫ַּכֲּח ִִמ ָּׁׁשה ָָע ָׂׂשר‬ ‫ְׂשָׂר ֵֵאל ֲ‬ ‫טֹוִבים ְלְ ִיִ ָ‬ ‫מ"ח)‪ֹ' :‬לא ָָהיּו ָיָ ִִמים ִ‬ ‫דער ישמח משה (פרשת בהעלותך) ברענגט א‬ ‫ּפּוִרים'‪ ,‬און עס שטייט ווייטער‪:‬‬ ‫ְּב ָָּאב ּוְכְ יֹום ַַהִּכּ ִ‬ ‫מורא'דיגן רמז אויף עשרת ימי תשובה‪ ,‬אויף‬ ‫ּתֹוָרה'‪ .‬זאגט רש"י דארט‪:‬‬ ‫ּ'ְּביֹום ֲֲח ֻֻתָּנּ תֹו ‪ -‬זֹו ַַמַּתּ ן ָ‬ ‫דאס וואס עס שטייט אין פרשת בהעלותך‬ ‫'יום הכיפורים שניתנו בו לוחות אחרונות'‪.‬‬ ‫ביי די מעשה פון מרים (במדבר יב‪ ,‬יד)‪ְ' :‬וְ ָָא ִִב ָיָה‬ ‫זעט מען פון דעם אז דאס איז א יסוד פון יום‬ ‫ְׁב ַַעת ָיָ ִִמים'‪.‬‬ ‫ָיָ ֹרֹק ָיָ ַַרק ְּב ָָּפֶנֶ ָיָה ֲֲהֹלא ִִתָּכֵּלֵ ם ִׁש ְ‬ ‫כיפור‪ .‬מיר ווייסן דאך אז יום כיפור איז א זמן‬ ‫דער 'ואביה ירוק ירק בפניה' איז א רמז אויף‬ ‫פון מחילת עוונות‪ ,‬עס איז א געוואלדיגער עת‬ ‫די נשמה וואס האט זיך חלילה פארזינדיגט‬ ‫ִּכְּד ָָב ֶֶרָך'‪ ,‬אבער די משנה איז‬ ‫רצון פון ָ'ָסַלַ ְְחִּתּ י ְ‬ ‫פארן אויבערשטן‪ ,‬אזויווי עס שטייט אין‬ ‫מייחס די גרויסע שמחה פון יום כיפור דוקא‬ ‫זוהר הקדוש אז די נשמה ווערט אנגערופן א‬ ‫צו דעם 'יום חתונתו' ‪ -‬וואס דאס איז דער טאג‬ ‫'ברתיה דמלכא' ‪ -‬די טאכטער פונעם מלך‪.‬‬ ‫שניתנו בו לוחות אחרונות‪ .‬דאס הייסט אז יום‬ ‫ווען א נשמה איז חוטא פארן אייבערשטן‪,‬‬ ‫כיפור איז געבינדן מיט די לוחות אחרונות‪,‬‬ ‫איז דער עיקר טענה מלמעלה‪ֲ'ֲ :‬הֹלא ִִתָּכֵּלֵ ם‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫דכ‬ ‫די זעלבע זאך איז דא‪ :‬א מענטש דארף וויסן‬ ‫וואס דאס איז די אמת'ע קבלת התורה וואס‬ ‫אז דאס אליין וואס ער האט חרטה אויף די‬ ‫איז געווען פאר אידישע קינדער‪.‬‬ ‫חטאים און ער איז מקבל בלויז נישט חוטא צו‬ ‫זיין אויף ווייטער‪ ,‬אן נאכצוגיין דעם שורש ‪ -‬איז‬ ‫די ספרים הקדושים זענען מסביר דעם ענין‪:‬‬ ‫נישט גענוג! נאר מען דארף נאכגיין דעם שורש!‬ ‫יום כיפור טוען דאך אלע אידן אזא געוואלדיגע‬ ‫און וואס איז דער שורש? אז מען האט זיך נישט‬ ‫תשובה‪ ,‬אבער די עיקר תשובה איז דאך 'חרטה‬ ‫גענוג אנגעכאפט אין די 'תורה תבלין'‪ .‬נאר אויף‬ ‫על העבר' און 'קבלה על העתיד'‪ .‬אבער די קבלה‬ ‫דעם אופן איז די תשובה א ריכטיגע תשובה‪.‬‬ ‫על העתיד דארף דאך זיין געבויט מיט א געוויסן‬ ‫כח‪ ,‬וויאזוי א מענטש קען באמת היטן זיין‬ ‫פארדעם איז יום כיפור אזוי שטארק‬ ‫קבלה‪ ,‬אויף דעם שטייט (קידושין ל‪' :):‬בראתי יצר‬ ‫געבינדן מיט מתן תורה‪ .‬ווייל דאס וואס עס איז‬ ‫הרע בראתי לו תורה תבלין כנגדו' ‪ -‬א קבלה על‬ ‫'יום שניתנו בו לוחות אחרונות' און מען האט‬ ‫העתיד קען נאר האבן א קיום ווען דער מענטש‬ ‫מקבל געווען די תורה פונדאסניי‪ ,‬דאס איז‬ ‫וועט זיך אנכאפן שטארק אין דעם כח התבלין‬ ‫דער עיקר פונעם יום כיפור! דעמאלטס איז די‬ ‫פון די תורה הקדושה קעגן דעם יצר הרע‪.‬‬ ‫תשובה אן אמת'ע תשובה‪ ,‬דעמאלטס קען זיין‬ ‫א ריכטיגע קבלה על העתיד‪ ,‬און דעמאלטס‬ ‫און אזוי שטייט דאך‪' :‬תחילת דינו של אדם‬ ‫איז דא אן אמת'ע שמחה מיט די מחילת עוונות‬ ‫על דברי תורה' ‪ -‬דאס ערשטע ווען מען איז‬ ‫‪ -‬ווייל מען ווייזט דעם וועג וויאזוי מען קען‬ ‫דן א מענטש‪ ,‬איז מען אים דן אויף דברי תורה‪.‬‬ ‫מאכן א ריכטיגע קבלה על העתיד דורך דעם‬ ‫דער עצי חיים (דרושים ליום הכיפורים) איז מסביר‬ ‫כח פון קבלת התורה פונעם יום כיפור‪.‬‬ ‫וואס איז דער ענין‪ :‬ווייל ווען נישט וואס מען‬ ‫קען אפירנעמען א מענטש אויף דעם וואס‬ ‫ער האט נישט גענוג פלייסיג געלערנט און זיך‬ ‫נישט גענוג אריינגעלייגט אין די תורה הקדושה‬ ‫קולי שמעת‬ ‫וואס דער אויבערשטער געבט פאר א איד‪ ,‬ער‬ ‫האט נישט גענוג אויסגעניצט די כח פון די תורה‬ ‫דער ישמח משה זאגט אין די דרשות אויף‬ ‫הקדושה וואס דער אויבערשטער געבט פאר‬ ‫חודש אלול אויף דאס וואס מען זאגט ׁ'ְׁש ַַמע‬ ‫א איד‪ ,‬וואלט א מענטש געהאט א תירוץ אויף‬ ‫קֹוֵלֵ נּו ה' ֱֱאֹלֵקֵ ינּו חּוס ְַוְַרֵחֵ ם ָָעֵלֵ ינּו ְַוְַק ֵּּבל ְּב ַַּר ֲֲח ִִמים‬ ‫אלע זיינע עבירות‪ ,‬ער וואלט געזאגט‪' :‬איך האב‬ ‫ּוְבְָרצֹון ֶֶאת ְּת ִִּפָּלֵּתֵ נּו'‪ ,‬אז לכאורה טוישט זיך‬ ‫ָ‬ ‫א שווערן יצר הרע‪' ,‬יצרו של אדם מתגבר עליו‬ ‫דער לשון פונעם ערשטן חלק; ער הייבט אן‬ ‫בכל יום'‪ ,‬און איך האט פשוט נישט קיין כח זיך‬ ‫מיט א לשון פון 'קולנו' ‪ -‬בלויז אונזער קול‪ ,‬אז‬ ‫מתגבר צו זיין!'‪ .‬קומט אויס אז דער עיקר איז ווי‬ ‫מיר רעדן צום אויבערשטן בלויז מיט א קול‪,‬‬ ‫דער רבינו יונה שטעלט אוועק אין שערי תשובה‬ ‫און ער ענדיגט 'תפילתנו' ‪ -‬אונזערע תפילות‪,‬‬ ‫(שער א' אות יב‪-‬יג)‪ ,‬אז דער יסוד פון תשובה איז אז‬ ‫זעט אויס פון דעם אז מען דארף דוקא יא בעטן‬ ‫דער מענטש דארף דורכגיין דעם שורש‪ַ' ,‬יַ ֲֲעֹזֹב‬ ‫און א קול אליינס איז נישט גענוג?‬ ‫ָָרָׁשׁ ע ַּד ְְּרּכֹו' ‪ -‬ער דארף פאררעכטן דעם שורש‬ ‫זאגט ער‪ :‬אמאל איז דא אזא סארט‬ ‫וואס האט אים געברענגט לידי חטא‪ .‬טאמער‬ ‫צובראכענע תפילה וואס דער מענטש האלט‬ ‫פאררעכט ער נאר דעם חטא אליין און ער קוקט‬ ‫אז עס קען נישט ווערן אנגערופן 'תפילה'‪ ,‬עס‬ ‫נישט וואס עס האט גורם געווען דעם חטא ‪-‬‬ ‫איז נאר א קול‪ ,‬א קול וואס זאגט עפעס‪ ,‬אבער‬ ‫איז דאס א בחינה פון א 'טובל ושרץ בידו'‪.‬‬ ‫הכ‬ ‫יום הקדוש תשפ"ז‬ ‫יתקע בשופר גדול‬ ‫עס איז זייער ווייט פון קענען ווערן אנגערופן‬ ‫א ריכטיגע 'תפילה'‪ .‬דאס איז וואס מיר בעטן‬ ‫פונעם אויבערשטן‪' :‬שמע קולנו' ‪ -‬הער אונז‬ ‫דער שופר בלאזט מען דאך פון די שמאלע‬ ‫צו אפילו ווען עס איז בלויז א קול‪' ,‬חוס ורחם‬ ‫זייט‪ ,‬און דער קול קומט ארויס פון די ברייטע‬ ‫עלינו' ‪ -‬דורכדעם וואס א מענטש לאזט זיך‬ ‫זייט‪ .‬קען זיין א רמז אין דעם‪ ,‬ווייל ווען עס‬ ‫נישט נאך און איז מתפלל אפילו אזוי ווען עס‬ ‫קומען אזעלכע גרויסע און הויכע זמנים‪,‬‬ ‫איז בלויז א קול‪ ,‬מיט דעם איז מען זוכה אז‬ ‫וויל מען שוין שפירן די לעכטיגקייט מיט א‬ ‫'וקבל ברחמים וברצון את תפילתנו' ‪ -‬עס ווערט‬ ‫ברייטקייט‪ .‬אמאל דארף זיין אז א זאך הייבט‬ ‫א תפילה‪ ,‬אז מען זאל טאקע קענען מתפלל‬ ‫זיך אן קודם זייער שמאל און ענג‪ ,‬אבער מען‬ ‫זיין אזעלכע תפילות וואס דער אייבערשטער‬ ‫דארף עס דורכשטיפן מיט מסירות נפש‪ ,‬ביז‬ ‫זאל מקבל זיין ברחמים וברצון‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער העלפט און מען איז זוכה‬ ‫צו א גרויסע לעכטיגקייט‪.‬‬ ‫אסאך מאל מאכט זיך אז א מענטש געפינט‬ ‫זיך אין א שווערן צעבראכענעם מצב‪ ,‬ער פילט‬ ‫דער אמת איז‪ ,‬אז לויט דעם איז פשוט דער‬ ‫זיך זייער דערווייטערט און קאלט‪ ,‬און ווען‬ ‫קשר צום המשך פונעם פסוק (ישעיהו כז‪ ,‬יג)‪:‬‬ ‫ער שטעלט זיך דאווענען פילט ער אז זיין‬ ‫ִּנָּּדִּחים ְּב ֶֶּא ֶֶרץ‬ ‫'ּוָבאּו ָָהֹא ְְֹב ִִדים ְּב ֶֶּא ֶֶרץ ַַאּׁשּור ְוְ ַַה ִ‬ ‫ָ‬ ‫דאווענען האט נישט קיין שום כוונה אדער‬ ‫ִִמ ְְצ ָָרִיִ ם'‪ ,‬וואס דאס מיינט דעם 'שופר גדול'‬ ‫ווארעמקייט‪ .‬דער מענטש קוקט אויף זיין‬ ‫קעגן דעם 'שופר קטן'‪.‬‬ ‫אייגענעם דאווענען און טראכט ביי זיך‪" :‬דאס‬ ‫איז דאך נישט קיין תפילה‪ ,‬דאס איז סתם א‬ ‫דער ישמח משה (ראש השנה דרוש א') זאגט‬ ‫קול וואס קומט ארויס פון מיין מויל‪ ,‬עס האט‬ ‫דעם ענין אויף דעם 'זכר ליציאת מצרים' וואס‬ ‫נישט קיין שום ווערד!"‪ .‬זאגט דער ישמח‬ ‫מיר דערמאנען ראש השנה‪ .‬ער מוטשעט‬ ‫משה‪ :‬אפילו אין אזא מצב‪ ,‬טאר דער מענטש‬ ‫זיך ארום וואס איז דער שייכות פון יציאת‬ ‫בשום אופן נישט נאכלאזן אדער אויפגעבן‪,‬‬ ‫מצרים צו ראש השנה; אלע ימים טובים זענען‬ ‫ער מוז ווייטער ממשיך זיין און שרייען צום‬ ‫דאך אפן מקושר מיט יציאת מצרים ‪ -‬פסח‪,‬‬ ‫אויבערשטן ‪ -‬אפילו אויב ער פילט אז עס איז‬ ‫שבועות און סוכות ‪ -‬אבער ראש השנה און יום‬ ‫א בלויזער קול אן קיין שום חיות!‬ ‫כיפור‪ ,‬וואס איז דער 'זכר ליציאת מצרים' וואס‬ ‫מיר זאגן דארט ביים דאווענען? ווי דער פסוק‬ ‫דאס בעטן מיר‪' :‬שמע קולנו' ‪ -‬הער צו אונזער‬ ‫יהֹוֵסף ָׂׂשמֹו ְּב ֵֵּצאתֹו‬ ‫זאגט (תהילים פא‪ ,‬ו)‪ֵ'ֵ :‬עדּות ִּבּ ֵ‬ ‫קול אפילו ווען עס איז בלויז א פשוט'ער קול‪,‬‬ ‫ַַעל ֶֶא ֶֶרץ ִִמ ְְצ ָָרִיִ ם'‪ ,‬און חז"ל זאגן אז בראש השנה‬ ‫אן קיין כוונה און אן קיין מחשבה‪' ,‬חוס ורחם‬ ‫יצא יוסף מבית האסורים‪ ,‬וואס דאס איז דער‬ ‫עלינו' ‪ -‬האב רחמנות אויף אונז‪ ,‬און נעם אן דאס‬ ‫שורש פון יציאת מצרים‪.‬‬ ‫וואס מיר לאזן זיך נישט נאך און מיר רופן דיך‬ ‫אפילו אין אונזער מצב‪ ,‬און דורכדעם וואס דער‬ ‫זאגט דער ישמח משה איין פשט‪' :‬זכר‬ ‫מענטש לאזט זיך נישט נאך‪ ,‬איז 'וקבל ברחמים‬ ‫ליציאת מצרים' מיינט‪ ,‬אז גענוי ווי ביי יציאת‬ ‫וברצון את תפילתנו' ‪ -‬דער אויבערשטער מאכט‬ ‫מצרים זענען אידן געווען משוקע אין די מ"ט‬ ‫דעם קול פאר א תפילה וואס ווערט נתקבל‬ ‫שערי טומאה און פונדעסטוועגן האבן זיי זיך‬ ‫ברחמים וברצון‪.‬‬ ‫אויף איינמאל געקענט אויפהייבן‪ ,‬אזוי אויך‬ ‫ראש השנה און יום כיפור זענען מסוגל מיט‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫וכ‬ ‫כהן גדול בקדשי קדשים‬ ‫דעם זעלבן כח וואס עס איז דא ביי יציאת‬ ‫מצרים ‪ -‬זיך אויסצוריסן פונעם עבר אויף‬ ‫איינמאל‪ .‬דאס קומט דער שופר דערמאנען‪.‬‬ ‫עס שטייט אין פסוק אין משלי (טו‪ ,‬כד)‪ֹ' :‬א ַַֹרח‬ ‫ַַחִּיּ ים ְלְ ַַמ ְְעָלָ ה ְלְ ַַמְׂשִּׂכּ יל ְלְ ַַמ ַַען סּור ִִמְּׁשׁ אֹול ַַמ ָּּטה'‪.‬‬ ‫ער זאגט אבער נאך א פשט‪ ,‬זייער א‬ ‫שטייט אין די ספרים הקדושים‪ ,‬אז א 'משכיל'‬ ‫שארפער פשט‪ :‬אזויווי ביי יציאת מצרים‬ ‫‪ -‬א מענטש וואס האט שכל און וויל זיך קענען‬ ‫ברענגן חז"ל אז עס איז געווען 'אחד מחמשה'‪,‬‬ ‫אפהיטן אז ער זאל נישט פאלן חלילה אין‬ ‫נאר א פערטל אדער א פינפטל פון די אידן‬ ‫'שאול מטה'‪ ,‬און דער יצר הרע זאל אים נישט‬ ‫זענען ארויסגעגאנגען און די אנדערע זענען‬ ‫קענען אראפציען אין שאול תחתית‪ ,‬איז דער‬ ‫חלילה געשטארבן אין מצרים‪ .‬זאגט ער‪ ,‬מען‬ ‫וויכטיגסטער יסוד אז ער דארף זיך מתבונן זיין‬ ‫וועקט טאקע אויף פונעם הימל דורך דעם קול‬ ‫'למעלה' ‪ -‬אין זיין אייגענער הויכער מעלה‪,‬‬ ‫שופר‪ ,‬אבער ווער עס כאפט זיך מיט ‪ -‬דער‬ ‫אינעם גרויסן כח פון א אידישע נשמה‪.‬‬ ‫גייט ארויס פון זיין מצרים‪ ,‬אבער חלילה אז‬ ‫נישט‪ ,‬בלייבט ער דארט חלילה געשטארבן‬ ‫ווייל דער גאנצער אופן וויאזוי דער יצר הרע‬ ‫אזויווי ביי יציאת מצרים‪.‬‬ ‫שלעפט אראפ דעם מענטש איז דורכדעם‬ ‫וואס ער מאכט אים פילן ביי זיך אליין ווי‬ ‫לויט דעם איז פשוט דער קשר‪ .‬ער זאגט אז‬ ‫א שפל און א נידעריגע זאך‪ ,‬ער לאזט אים‬ ‫דער שופר פון ראש השנה רופט אויס 'מי לה'‬ ‫נישט מכיר זיין און אנערקענען זיין אייגענעם‬ ‫אלי' ‪ -‬דאס איז די גאנצע הכרזה פונעם שופר‪.‬‬ ‫חשיבות‪ ,‬און מאכט אים טראכטן אז עס‬ ‫ווער עס כאפט זיך מיט מיט דעם רוף‪ ,‬דער‬ ‫האט נישט קיין שום משמעות וואס ער טוט‪.‬‬ ‫איז זוכה דורכדעם ארויסצוגיין אינגאנצן פון‬ ‫דער מענטש מיינט אז עס איז נישט דא קיין‬ ‫זיין מצרים; אבער חלילה אויב מען וועקט זיך‬ ‫גרויסער חילוק צווישן 'פארן טון' און 'נאכן‬ ‫נישט אויף‪ ,‬איז עס אזויווי דעמאלט ווי עס איז‬ ‫טון'; ער רעדט א דיבור אסור‪ ,‬אדער ער קוקט‬ ‫געווען נאר 'אחד מחמשה'‪ .‬דער קשר איז דער‬ ‫א ראיה אסורה‪ ,‬אדער ער טוט א מעשה וואס‬ ‫זכר ליציאת מצרים‪.‬‬ ‫איז אסור חלילה‪ ,‬און ער פילט אז די וועלט איז‬ ‫לויט דעם פארשטייט מען זייער גוט‪ :‬דער‬ ‫נישט אונטערגעגאנגען פונעם חטא‪ .‬אויף דעם‬ ‫'שופר גדול' לעתיד לבוא וועט נעמען די‬ ‫אופן איז דער יצר הרע משפיל דעם מענטש‬ ‫'אובדים בארץ אשור' ‪ -‬די תאוות און תענוגים‬ ‫אין די אייגענע אויגן‪ ,‬און אזוי שלעפט ער אים‬ ‫פון די וועלט‪ ,‬ווי עס שטייט אין ספרים (עי'‬ ‫אלס טיפער אראפ‪.‬‬ ‫במאור עינים ובקדושת לוי לחודש אלול) אז 'אשור' איז‬ ‫אבער דער 'אורח חיים' ‪ -‬דער אמת'ער וועג‬ ‫מלשון 'אשרני'‪ ,‬און די 'נדחים בארץ מצרים' ‪-‬‬ ‫פון חיים‪ ,‬אז דער מענטש זאל בלייבן דבוק‬ ‫די 'מצרים' און די דערדריקעניש אין גלות‪ ,‬די‬ ‫אינעם תורת חיים און דער יצר הרע זאל אים‬ ‫אלע אידן וועט דער שופר גדול צוזאמנעמען‬ ‫נישט קענען חלילה הרג'ענען אין רוחניות ‪ -‬איז‬ ‫און מקרב זיין צום אויבערשטן‪ .‬און דער שופר‬ ‫'למעלה למשכיל'; ער דארף כסדר זיך מתבונן‬ ‫פון ראש השנה‪ ,‬און דער שופר וואס מיר בלאזן‬ ‫זיין מיט זיין שכל אין זיין העכערער מעלה! ער‬ ‫שוין אין חודש אלול‪ ,‬זענען א 'מעין' און א הכנה‬ ‫מוז כסדר געדענקען ווער ער איז‪ ,‬ווי שטארק‬ ‫צו דעם גרויסן שופר גדול‪.‬‬ ‫ער דארף אכטונג געבן אויף זיך‪ ,‬און וואספארא‬ ‫געוואלדיגע חשיבות ער פארמאגט אינעם הימל‪.‬‬ ‫זכ‬ ‫יום הקדוש תשפ"ז‬ ‫יום הכפורים א מורא'דיגן רמז אין דעם וואס‬ ‫אין די תורה פון פרשת ויחי שנת תשט"ו‬ ‫דער כהן גדול שפריצט דעם בלוט יום כיפור‬ ‫זאגט דער רבי זי"ע א מורא'דיגן לשון‪" :‬יעדער‬ ‫'אחת למעלה ושבע למטה' (יומא פ"ה מ"ג)‪ .‬ער‬ ‫איד בימינו אלה‪ ,‬מאכט א רושם מיט זיינע‬ ‫ערקלערט דעם רמז אין דעם‪ :‬דער יצר הרע‬ ‫מעשים גענוי ווי דער כהן גדול אינעם קודש‬ ‫האט דאך זיבן נעמען‪' ,‬שבע שמות יש לו ליצר‬ ‫הקדשים יום כיפור! פארדעם איז דא היינט‬ ‫הרע' (סוכה נב‪ ,).‬אבער אויפן יצר טוב שטייט‬ ‫אזא שטארקע התגברות און דער יצר הרע‬ ‫נישט אין ערגעץ אז ער האט מערערע שמות‬ ‫פארלייגט זיך אויף יעדן איד עקסטער‪ ,‬ווייל‬ ‫‪ -‬ער האט נאר איין נאמען‪ .‬דאס ווייזט‪ ,‬אז דער‬ ‫יעדער איד פארמאגט אין זיך א כח פונקט ווי‬ ‫יצר הרע פארמאגט זיבן פארשידענע כוחות‪,‬‬ ‫דער כהן גדול אין בית המקדש יום כיפור!"‪.‬‬ ‫וואס מיט די אלע כוחות זוכט ער מחטיא צו‬ ‫וואס מיינט דער כהן גדול אין בית המקדש‬ ‫זיין דעם מענטש און אים אראפצוציען רחמנא‬ ‫יום כיפור? מיר ווייסן דאך אז די גאנצע‬ ‫ליצלן; ווידעראום דער יצר טוב‪ ,‬דאס איז נאר‬ ‫עקזיסטענץ פונעם כלל ישראל און אלע‬ ‫איין קלארער כח און איין נאמען‪ ,‬וואס ער ציט‬ ‫העכערע עולמות זענען געווען אינגאנצן תלוי‬ ‫דעם מענטש אויף ארויף‪ ,‬צו גוטס און צום‬ ‫אין דעם כהן גדול און אין זיינע הייליגע מעשים‬ ‫אויבערשטן‪.‬‬ ‫אין יענע שעה פון יום כיפור‪ .‬זאגט דער רבי‪ ,‬אז‬ ‫דאס זעלבע איז מיט יעדן איד היינט! יעדער‬ ‫לויט דעם זעט אויס אז די עבודה איז עפעס‬ ‫איינער מאכט אזא געוואלדיגן רושם למעלה‬ ‫א מורא'דיגער לימוד זכות אויף כלל ישראל‪:‬‬ ‫מיט זיינע מעשים! יעדעס ווארט תורה וואס‬ ‫'אחת למעלה' ‪ -‬עס איז דא בלויז איין כח וואס‬ ‫א איד לערנט ברענגט אראפ אומגעהויערע‬ ‫ציט דעם איד אויף ארויף‪ ,‬אבער 'ושבע למטה'‬ ‫השפעות טובות אין אלע עולמות! יעדע מצוה‬ ‫‪ -‬עס זענען דא גאנצע זיבן כוחות היצר וואס‬ ‫וואס א איד טוט און יעדע גוטע מחשבה וואס‬ ‫ציען דעם מענטש אראפ צו די ערד‪.‬‬ ‫ער פארמאגט‪ ,‬בויט ער גאנצע וועלטן! און‬ ‫די תורה הקדושה אבער ווערט אנגערופן‬ ‫חלילה פארקערט ‪ -‬יעדע חטא וואס א איד‬ ‫ְׁב ָָעה'‪ .‬דאס איז‬ ‫ּמּוֶד ָיָה ִׁש ְ‬ ‫(משלי ט‪ ,‬א)‪ָ'ָ :‬ח ְְצ ָָבה ַַע ֶ‬ ‫טוט‪ ,‬טרייסלט אויף און מען שפירט דאס אין‬ ‫א רמז‪ ,‬אז קעגן יעדער שם און קעגן יעדן‬ ‫אלע עולמות העליונים‪.‬‬ ‫כח פונעם יצר הרע‪ ,‬האט די תורה הקדושה‬ ‫אוועקגעשטעלט דעם 'תבלין' קעגן דעם‪ ,‬די‬ ‫ריכטיגע רפואה קעגן די מחלה! און ווי חז"ל‬ ‫זאגן‪' :‬אין חמושים אלא מזויינים' ‪ -‬דאס‬ ‫אחת למעלה ושבע למטה‬ ‫איז רומז אויף די זיבן כוחות וואס די תורה‬ ‫הקדושה פארמאגט‪ ,‬אינגאנצן מבטל צו זיין‬ ‫עס שטייט אין ספר תורת העולה פונעם‬ ‫אלע זיבן כוחות פון דעם יצר הרע‪.‬‬ ‫רמ"א‪ ,‬וואו ער זאגט דארטן אין די עבודת‬ ‫קול דברי תורה ויראה‬ ‫מערכת ובחרת בחיים‬ ‫‪605.313.1735‬‬ ‫‪845.445.8579‬‬ ‫ובחרת בחיים‬ ‫חכ‬