gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

כתב מרדכי - אידיש · Ksav Mordechai - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

מוציא לאור: כתב מרדכי - אידיש · Ksav Mordechai - Yiddish

שבוע: האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

כתב מרדכי - אידיש · Ksav Mordechai - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס''ד‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫ערב יום הקדוש‬ ‫ה'תשפ"ז‬ ‫שנה ב' גליון ל"ה‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫ב‬ ‫הגליון השבוע מוקדש לעילוי נשמת אדוני זקני‬ ‫הרב החסיד רודף צדקה וחסד רבי יוסף ב"ר‬ ‫משה גראזינגער זצ"ל שנסתלק בעיצומו של‬ ‫יום הקדוש‪.‬‬ ‫זכותו יגן עלינו ויהיה מליץ יושר בעדנו‬ ‫ֲֲ‬ ‫‪KESAVMORDCHAI@GMAIL.COM‬‬ ‫להארות והערות ניתן לפנות למייל‪:‬‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫ג‬ ‫פנים לתורה‬ ‫די כ״ב טעג או ן די כ״ב אותיות‬ ‫מיר געפינען זיך יעצט אין די הייליגע טעג פון רחמים און סליחות‪.‬‬ ‫דאס זענען די טעג ווען א איד האט א געלעגנהייט זיך צוריקצוקערן‬ ‫צום אייבערשטן‪ ,‬פאררעכטן וואס מען דארף פאררעכטן‪ ,‬און‬ ‫אראפנעמען שווערע גזירות‪ .‬אבער אויב מען טראכט אביסל טיפער‬ ‫אריין‪ ,‬זעט מען אז די טעג זענען נישט סתם א גוטע צייט פאר‬ ‫תשובה‪ .‬די טעג אליין האבן אין זיך א ספעציעלן כח פון התחדשות‪.‬‬ ‫ס'איז ווי די וועלט באקומט נאכאמאל א פרישע אנהייב‪.‬‬ ‫מיר זאגן אין די ימים נוראים‪" :‬ותשובה ותפילה וצדקה מעבירין את‬ ‫רוע הגזירה"‪ .‬מען קען פרעגן‪ :‬פארוואס דווקא די דריי זאכן? עס‬ ‫זענען דא דאך אסאך וועגן ווי אזוי א איד קען דינען דעם‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫דער אמת איז‪ ,‬אז חז"ל האבן אונז דא מגלה געווען א גרויסן יסוד‪.‬‬ ‫די דריי זאכן זענען פארבונדן מיט די דריי יסודות אויף וועלכע די‬ ‫וועלט שטייט‪ .‬די משנה זאגט‪" :‬על שלשה דברים העולם עומד – על‬ ‫התורה‪ ,‬ועל העבודה‪ ,‬ועל גמילות חסדים‪ ".‬תשובה איז פארבונדן מיט‬ ‫תורה‪ ,‬תפילה איז פארבונדן מיט עבודה‪ ,‬און צדקה איז פארבונדן מיט‬ ‫גמילות חסדים‪ .‬ווען א איד ארבעט אויף די דריי זאכן‪ ,‬פארבעסערט‬ ‫ער נישט נאר א געוויסן פרט אין זיין לעבן‪ .‬ער בויט זיך איבער פון‬ ‫פריש‪ .‬ער שטעלט אויף נאכאמאל די יסודות פון זיין גאנצע‬ ‫אידישקייט‪.‬‬ ‫די וועלט איז באשאפן געווארן מיט כ״ב אותיות‬ ‫ספר יצירה לערנט אונז אז דער אייבערשטער האט באשאפן די‬ ‫וועלט מיט די צוויי־און־צוואנציק אותיות פון לשון־קודש‪ .‬דאס מיינט‬ ‫נישט בלויז די פארעם פון די אותיות‪ .‬יעדער אות האט אין זיך א‬ ‫באזונדערע כח‪ .‬דורך יעדן אות ווערט א באזונדערע השפעה‬ ‫אראפגעברענגט אין דער וועלט‪.‬‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫ד‬ ‫חז"ל זאגן אז בצלאל האט געוואוסט ווי אזוי צוצושטעלן די אותיות‬ ‫מיט וועלכע הימל און ערד זענען באשאפן געווארן‪ .‬דאס איז נישט‬ ‫געווען סתם א חכמה פון בויען‪ .‬ער האט פארשטאנען עפעס פון די‬ ‫טיפע סודות פון בריאה‪ .‬דער משכן איז געווען ווי א קליינע וועלט‪ ,‬א‬ ‫פלאץ וואו די שכינה האט גערוט צווישן אידן‪ .‬דערפאר האט מען‬ ‫געדארפט דעם זעלבן כח פון קדושה וואס ליגט אין די אותיות פון‬ ‫תורה‪.‬‬ ‫די כ״ב טעג פון ראש השנה ביז שמיני עצרת‬ ‫עס איז אינטערעסאנט‪ ,‬אז פון ראש השנה ביז שמיני עצרת זענען‬ ‫פונקט צוויי־און־צוואנציק טעג‪ .‬דאס איז נישט קיין צופאל‪ .‬פונקט ווי‬ ‫די וועלט איז באשאפן געווארן דורך כ״ב אותיות‪ ,‬אזוי באקומט די‬ ‫וועלט יעדעס יאר א פרישע התחדשות דורכאויס די כ״ב טעג‪ .‬יעדער‬ ‫טאג פון די טעג איז ווי נאך איין אות אין א נייעם בנין‪.‬‬ ‫דערפאר רעדט מען נישט נאר פון פאררעכטן א געוויסע עבירה‬ ‫אדער א געוויסע מידה‪ .‬אין די טעג קען א מענטש אנהייבן פון‬ ‫פריש‪ .‬ער קען בויען זיך אליין נאכאמאל אויף א נייעם יסוד‪.‬‬ ‫ראש השנה – ממליך זיין דעם אייבערשטן‬ ‫ראש השנה שטייט די גאנצע בריאה פאר'ן אייבערשטן און רופט‬ ‫אויס‪" :‬מלוך על כל העולם כולו בכבודך‪".‬‬ ‫מען קען פרעגן‪ :‬אויב דער אייבערשטער איז דאך שוין אלץ געווען‬ ‫מלך‪ ,‬וואס פעלט אויס די המלכה יעדעס יאר? דער תירוץ איז‪ ,‬אז‬ ‫מלכות ווערט אנטפלעקט ווען די מענטשן נעמען אן די מלכות‪ .‬ווען‬ ‫א איד נעמט אויף זיך עול מלכות שמים מיט אן אמת'ן הארץ‪ ,‬ווערט‬ ‫די מלכות פונעם אייבערשטן מער אנטפלעקט אין דער וועלט‪.‬‬ ‫דאס איז דער טיפער טייטש פון די תפילות פון ראש השנה‪ .‬מען‬ ‫קומט נישט בלויז בעטן אויף געזונט‪ ,‬פרנסה און אלע אנדערע‬ ‫צרכים‪ .‬קודם כל קומט מען באשטעטיגן אז דער אייבערשטער איז‬ ‫דער מלך‪ .‬פון דעם קומט שפעטער אלעס אנדערש‪ .‬דערפאר זאגן מיר‬ ‫"היום הרת עולם"‪ .‬די וועלט ווערט כביכול נאכאמאל געבוירן‪ .‬א נייע‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫ה‬ ‫יאר הייבט זיך אן‪ ,‬און מיט דעם באקומט יעדער איד א פרישע‬ ‫געלעגנהייט זיך אויפצובויען‪.‬‬ ‫יום כיפור – דער טאג וואס א איד ווערט ריין‬ ‫נאך ראש השנה קומט יום כיפור‪ ,‬דער הייליגסטער טאג אין יאר‪.‬‬ ‫אויב ראש השנה איז דער טאג ווען מיר נעמען אויף זיך עול מלכות‬ ‫שמים און מאכן דעם אייבערשטן פאר אונזער מלך‪ ,‬איז יום כיפור‬ ‫דער טאג ווען מען רייניגט אויס אלעס וואס שטערט די קשר צווישן‬ ‫דעם איד און זיין באשעפער‪.‬‬ ‫חז"ל זאגן אז יום כיפור איז נישט סתם נאך א טאג פון תשובה‪ .‬עס‬ ‫איז א טאג וואס האט אין זיך א באזונדערע סגולה פון כפרה‪ .‬א איד‬ ‫קען ארבעטן א גאנץ יאר אויף זיך‪ ,‬און זיכער דארף מען ארבעטן‪.‬‬ ‫אבער יום כיפור ברענגט מיט זיך א מתנה פון הימל‪ .‬דער טאג אליין‬ ‫העלפט א איד זיך צו רייניגן‪.‬‬ ‫דערפאר זעט מען אז אפילו אידן וואס זענען נישט אזוי נאנט צו‬ ‫תורה און מצוות שפירן עפעס באזונדערס ווען יום כיפור קומט אן‪.‬‬ ‫דער טאג אליין האט א קדושה וואס רירט אן די נשמה‪.‬‬ ‫תשובה און תורה‬ ‫די ספרים דערקלערן אז תשובה איז פארבונדן מיט תורה‪ .‬אויפ'ן‬ ‫ערשטן בליק זעט דאס אויס א ביסל שווער צו פארשטיין‪ .‬אבער דער‬ ‫אמת איז אז תורה ווייזט א מענטש דעם ריכטיגן וועג‪ .‬ווען א איד‬ ‫לערנט תורה מיט אן אמת'ן רצון צו טון וואס דער אייבערשטער וויל‪,‬‬ ‫הייבט ער אן צו זען וואו ער שטייט און וואו ער דארף אנקומען‪ .‬אזוי‬ ‫ווערט תורה א וועג צוריק צום אייבערשטן‪.‬‬ ‫חז"ל זאגן אז דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט דורך תורה‪.‬‬ ‫ווען א איד פארבינדט זיך מיט תורה‪ ,‬פארבינדט ער זיך מיטן שורש‬ ‫פון זיין אייגענעם לעבן‪ .‬דערפאר האט תשובה אזא טיפע שייכות‬ ‫מיט תורה‪.‬‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫ו‬ ‫די קדושה פון יום כיפור‬ ‫יום כיפור איז דער איינציגסטער טאג אין יאר ווען אידן זענען אזוי‬ ‫ווייט אפגעטיילט פון גשמיות‪ .‬מען עסט נישט‪ ,‬מען טרינקט נישט‪,‬‬ ‫און מען פארנעמט זיך נישט מיט די געווענליכע זאכן פון טאג־‬ ‫טעגלעכן לעבן‪ .‬פאר איין טאג פרובירט מען צו לעבן אביסל העכער‬ ‫פון דעם גוף און אביסל נענטער צו דער נשמה‪.‬‬ ‫נישט ווייל גשמיות איז שלעכט‪ ,‬נאר ווייל אמאל דארף א מענטש‬ ‫ארויסטרעטן פון אלע זייטן וואס פארדעקן די נשמה‪ ,‬כדי ער זאל‬ ‫קענען זען ווער ער איז באמת‪ .‬און דאס איז פונקט וואס יום כיפור‬ ‫טוט‪.‬‬ ‫איין טאג ‪ ,‬א נייעם מענטש‬ ‫מען הערט אמאל מענטשן זאגן‪" :‬איך בין שוין אזוי‪ .‬איך וועל זיך‬ ‫שוין נישט טוישן‪ ".‬יום כיפור קומט און זאגט פונקט פארקערט‪ .‬א איד‬ ‫קען זיך יא טוישן‪ .‬א איד קען יא אנהייבן פון פריש‪ .‬אויב דער‬ ‫אייבערשטער גיט יעדעס יאר א נייע בריאה פאר דער גאנצער‬ ‫וועלט‪ ,‬איז זיכער אז ער גיט אויך יעדן איד א געלעגנהייט זיך‬ ‫איבערצובויען‪.‬‬ ‫דערפאר ענדיגט זיך יום כיפור מיט אזא גרויסער שמחה‪ .‬א גאנצן‬ ‫טאג שטייט מען אין בית המדרש‪ ,‬מען בעט‪ ,‬מען וויינט‪ ,‬מען טוט‬ ‫תשובה‪ .‬און צום סוף‪ ,‬ווען מען הערט דעם לעצטן קול פון "ה' הוא‬ ‫האלקים"‪ ,‬שפירט מען ווי א מענטש וואס איז ארויס פון א מקוה‪.‬‬ ‫עפעס איז ריין געווארן‪ .‬עפעס איז ניי געווארן‪.‬‬ ‫פון יום כיפור צו סוכות‬ ‫נאך יום כיפור וואלט מען געקענט מיינען אז יעצט איז אלעס‬ ‫פארטיג‪ .‬מען האט תשובה געטון‪ ,‬מען האט זיך מטהר געווען‪ ,‬מען‬ ‫האט באקומען מחילה‪ .‬אבער דווקא דא הייבט זיך אן דער נעקסטער‬ ‫שלב‪ .‬גלייך נאך יום כיפור לויפט דער איד צו בויען א סוכה‪ .‬ווייל‬ ‫אידישקייט בלייבט נישט ביי געפילן אליין‪ .‬מען דארף נעמען די‬ ‫קדושה פון יום כיפור און אריינברענגען זי אין טאג־טעגלעכן לעבן‪.‬‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫ז‬ ‫סוכות – ארייננעמען די קדושה אין טאג־טעגלעכן לעבן‬ ‫נאך די הויכע טעג פון ראש השנה און יום כיפור קומט סוכות‪ .‬אויפ'ן‬ ‫ערשטן בליק זעט אויס ווי מען גייט אראפ פון א גאר הויכע מדריגה‪.‬‬ ‫ראש השנה איז א טאג פון מלכות‪ ,‬יום כיפור איז א טאג פון כפרה‬ ‫און טהרה‪ ,‬און פלוצלינג הייבט מען זיך אן פארנעמען מיט האלץ‪,‬‬ ‫ברעטער‪ ,‬סכך און די פיר מינים‪.‬‬ ‫אבער דווקא דא ליגט איינער פון די גרעסטע יסודות פון אידישקייט‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער וויל נישט אז א איד זאל בלייבן אין הימל‪ .‬ער‬ ‫וויל אז א איד זאל נעמען אלע הייליגע געפילן‪ ,‬אלע קבלות טובות‬ ‫און אלע התעוררויות פון די ימים נוראים‪ ,‬און זיי אריינברענגען אין‬ ‫זיין טאג־טעגלעכן לעבן‪.‬‬ ‫דערפאר הייבט מען גלייך נאך יום כיפור אן בויען א סוכה‪ .‬מען‬ ‫ווארט נישט קיין וואך און נישט קיין פאר טעג‪ .‬ווייל די קדושה פון‬ ‫יום כיפור דארף באלד אראפקומען אין מעשה‪.‬‬ ‫ווען א איד גייט אריין אין סוכה‪ ,‬גייט ער כביכול אריין אין די הענט‬ ‫פונעם אייבערשטן‪ .‬די גמרא זאגט אז א גאנצער מענטש גייט אריין‬ ‫אין דער מצוה‪ .‬נישט נאר די הענט‪ ,‬נישט נאר די מויל‪ ,‬נאר דער‬ ‫גאנצער מענטש מיט אלע זיינע איברים געפינט זיך אינעווייניג אין‬ ‫דער מצוה‪.‬‬ ‫גמילות חסדים – דער דריטער יסוד‬ ‫ווי מיר האבן פריער דערמאנט‪ ,‬שטייט די וועלט אויף דריי זאכן‪:‬‬ ‫תורה‪ ,‬עבודה און גמילות חסדים‪ .‬ראש השנה איז בעיקר פארבונדן‬ ‫מיט עבודה‪ ,‬יום כיפור מיט תשובה און תורה‪ ,‬און סוכות איז‬ ‫פארבונדן מיט גמילות חסדים‪.‬‬ ‫ווען א מענטש לעבט בלויז פאר זיך אליין‪ ,‬קען ער נישט באמת זיין‬ ‫פרייליך‪ .‬אמת'ע שמחה קומט ווען א מענטש עפנט זיך אויף פאר‬ ‫אנדערע מענטשן‪ .‬די טעג פון סוכות זענען געווען אלעמאל טעג פון‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫ח‬ ‫הכנסת אורחים‪ .‬אידן האבן אריינגערופן געסט אין סוכה‪ ,‬געטיילט‬ ‫עסן מיט אנדערע‪ ,‬און זיך געפרייט צוזאמען‪.‬‬ ‫נישט אומזיסט איז אברהם אבינו‪ ,‬דער גרויסער בעל חסד‪ ,‬פארבונדן‬ ‫מיט סוכות‪ .‬די גאנצע מהות פון אברהם איז געווען געבן פאר‬ ‫אנדערע און טראכטן פון אנדערע‪ .‬אזוי אויך וויל דער אייבערשטער‬ ‫אז נאך אלע תפילות און תשובה זאל א איד ארויסגיין פון זיך און‬ ‫אנהייבן טראכטן פון יענעם‪.‬‬ ‫די פיר מינים – איינס מיטן צווייטן‬ ‫איינער פון די שענסטע געדאנקען פון סוכות איז די מצוה פון די פיר‬ ‫מינים‪ .‬מען נעמט אן אתרוג‪ ,‬א לולב‪ ,‬הדסים און ערבות‪ .‬חז"ל‬ ‫לערנען אז די פיר מינים שטעלן פאר פארשידענע סארטן אידן‪.‬‬ ‫עס זענען דא אידן וואס האבן תורה און מעשים טובים‪ .‬עס זענען דא‬ ‫אידן וואס האבן תורה אבער פעלט מעשים‪ .‬עס זענען דא וואס האבן‬ ‫גוטע מעשים אבער ווייניג תורה‪ .‬און עס זענען דא וואס פעלט‬ ‫ביידע‪.‬‬ ‫און דאך קען מען נישט מקיים זיין די מצוה אויב עס פעלט אפילו‬ ‫איינע פון די פיר מינים‪ .‬דער אייבערשטער זאגט כביכול‪ :‬איך וויל‬ ‫אלע צוזאמען‪ .‬א איד דארף וויסן אז כלל ישראל איז איין משפחה‪.‬‬ ‫יעדער איד האט זיין פלאץ און זיין חשיבות‪.‬‬ ‫זמן שמחתנו‬ ‫סוכות ווערט אנגערופן "זמן שמחתנו"‪ .‬ווייל נאך ראש השנה און יום‬ ‫כיפור קומט א רואיגקייט אין הארץ‪ .‬מען האט שוין דורכגעמאכט די‬ ‫משפט‪ ,‬מען האט שוין געטון תשובה‪ ,‬מען האט שוין באקומען‬ ‫מחילה‪ .‬יעצט קען מען זיך באמת פרייען מיטן אייבערשטן‪.‬‬ ‫דאס איז נישט קיין שמחה פון הפקרות און נישט קיין שמחה פון‬ ‫פארגעסן אלע דאגות‪ .‬דאס איז א טיפע שמחה פון א מענטש וואס‬ ‫ווייסט אז ער געפינט זיך נאנט צום אייבערשטן‪ .‬ווען א איד זיצט אין‬ ‫סוכה‪ ,‬מיט די משפחה ארום דעם טיש‪ ,‬מיט תורה‪ ,‬זמירות און שמחת‬ ‫יום־טוב‪ ,‬שפירט ער אז די שכינה געפינט זיך מיט אים‪.‬‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫ט‬ ‫און פון דער שמחה קומט מען ווייטער צו שמיני עצרת און שמחת‬ ‫תורה‪ ,‬ווען די גאנצע סדר פון די הייליגע טעג קומט צו איר פולער‬ ‫שלימות‪.‬‬ ‫שמיני עצרת – דער יום־טוב ווען מען בלייבט אליין מיטן אייבערשטן‬ ‫נאך אלע גרויסע טעג פון חודש תשרי קומט שמיני עצרת‪ .‬פסח האט‬ ‫זיבן טעג‪ ,‬סוכות האט זיבן טעג‪ ,‬און נאכדעם קומט נאך איין טאג‬ ‫באזונדער פאר זיך‪ .‬חז"ל געבן דעם משל פון א מלך וואס האט‬ ‫איינגעלאדן זיינע קינדער צו א גרויסער שמחה פאר עטליכע טעג‪.‬‬ ‫ווען עס קומט די צייט זיך צו געזעגענען‪ ,‬זאגט דער מלך‪ :‬שווער איז‬ ‫מיר אייער אוועקגיין‪ ,‬בלייבט נאך איין טאג‪ .‬דאס איז דער טייטש פון‬ ‫שמיני עצרת‪ .‬נאך ראש השנה‪ ,‬יום כיפור און סוכות‪ ,‬ווען אידן האבן‬ ‫זיך אזוי נאנט געברענגט צום אייבערשטן‪ ,‬זאגט כביכול דער‬ ‫אייבערשטער‪ :‬בלייבט נאך אביסל מיט מיר‪.‬‬ ‫די טעג ביז אהער זענען געווען פול מיט מצוות‪ .‬שופר‪ ,‬תענית‪ ,‬סוכה‪,‬‬ ‫לולב‪ ,‬אתרוג און נאך‪ .‬שמיני עצרת האט כמעט נישט קיין באזונדערע‬ ‫מצוה‪ .‬דער גאנצער אינהאלט פון טאג איז די נאנטקייט אליין‪ .‬נישט‬ ‫ווייל מען דארף עפעס טון‪ ,‬נאר ווייל מען וויל זיין נאנט‪.‬‬ ‫דאס איז אויך א יסוד אין עבודת השם‪ .‬אין אנהייב ארבעט א מענטש‬ ‫ווייל ער דארף‪ .‬שפעטער ארבעט ער ווייל ער פארשטייט‪ .‬אבער דער‬ ‫העכסטער מצב איז ווען א מענטש טוט ווייל ער וויל זיין נאנט צום‬ ‫אייבערשטן‪ .‬נישט צוליב שכר‪ ,‬נישט צוליב מורא‪ ,‬נאר צוליב די קשר‬ ‫אליין‪.‬‬ ‫שמחת תורה – די שמחה פון אייביגע תורה‬ ‫אין חוץ לארץ ווערט שמיני עצרת פארבונדן מיט שמחת תורה‪ .‬מען‬ ‫ענדיגט די תורה און מען הייבט גלייך אן פונדאסניי‪ .‬דאס אליין איז‬ ‫א גרויסער לימוד‪.‬‬ ‫ביי אנדערע חכמות‪ ,‬ווען מען ענדיגט א ספר‪ ,‬לייגט מען עס אוועק‪.‬‬ ‫מען האט עס שוין געלערנט‪ .‬ביי תורה איז נישט אזוי‪ .‬ווען מען ענדיגט‪,‬‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫י‬ ‫הייבט מען אן נאכאמאל‪ .‬יעדעס מאל זעט מען נייע טייטשן‪ ,‬נייע‬ ‫געדאנקען און נייע טיפקייטן‪.‬‬ ‫דערפאר טאנצט מען מיט די תורה דווקא ווען זי איז פארמאכט‪ .‬נישט‬ ‫ווען מען לערנט‪ .‬נישט ווען מען דרש'נט‪ .‬ווען זי איז פארמאכט אין‬ ‫איר מאנטל‪ .‬ווייל די שמחה איז נישט נאר מיט וואס מיר פארשטייען‪.‬‬ ‫די שמחה איז מיט דער תורה אליין‪ .‬א איד איז פארבונדן מיט תורה‬ ‫אפילו העכער פון זיין פארשטאנד‪.‬‬ ‫מען זעט ביי די הקפות ווי אלע אידן זענען גלייך‪ .‬דער גרויסער תלמיד‬ ‫חכם טאנצט מיט דער תורה‪ ,‬און דער פשוט'ער איד טאנצט אויך‪ .‬ווייל‬ ‫די קשר צווישן א איד און תורה קומט פון דער נשמה‪ .‬דארט זענען‬ ‫אלע איינס‪.‬‬ ‫צוריק צום אנהייב‬ ‫עס איז אינטערעסאנט צו באמערקן אז שמחת תורה ענדיגט זיך נישט‬ ‫באמת‪ .‬ווען מען ענדיגט "לעיני כל ישראל" הייבט מען גלייך אן‬ ‫"בראשית ברא אלקים"‪ .‬דאס ווייזט אז אין אידישקייט איז נישטא קיין‬ ‫סוף‪ .‬יעדע סיום איז א נייע התחלה‪.‬‬ ‫דאס איז אויך דער גאנצער מהלך פון חודש תשרי‪ .‬ראש השנה איז א‬ ‫נייע אנהייב‪ .‬יום כיפור רייניגט דעם מענטש‪ .‬סוכות ברענגט די קדושה‬ ‫אריין אין לעבן‪ .‬שמיני עצרת ברענגט די נאנטקייט צום אייבערשטן‪.‬‬ ‫און שמחת תורה גיט דעם כח צו נעמען אלעס מיט זיך אויף א גאנץ‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫ווען א איד גייט ארויס פון די ימים טובים און קערט זיך צוריק צום‬ ‫געווענליכן סדר החיים‪ ,‬נעמט ער מיט זיך א נייעם הארץ‪ ,‬א נייעם‬ ‫בליק און א נייעם קשר מיטן אייבערשטן‪ .‬דאס איז דער אמת'ער ריוח‬ ‫פון די הייליגע טעג‪.‬‬ ‫מיט דעם הייבט זיך אן דאס נייע יאר‪ .‬נישט ווי דער זעלבער מענטש‬ ‫וואס איז אריינגעקומען אין תשרי‪ ,‬נאר ווי א מענטש וואס האט זיך‬ ‫אויפגעבויט‪ ,‬זיך גערייניגט און זיך נאענטער געברענגט צום‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫יא‬ ‫יום הכיפורים – עמוד התורה‪ ,‬יום התשובה‬ ‫נאך די טעג פון דין קומען די טעג פון תשובה‪ ,‬און זייער עיקר און‬ ‫תכלית איז יום הכיפורים‪ .‬די תשובה איז‪ ,‬ווי חז"ל זאגן‪ ,‬עלטער פון‬ ‫דער וועלט אליין‪ .‬חז"ל רעכענען תשובה צווישן די זאכן וואס זענען‬ ‫באשאפן געווארן פאר דער בריאה‪.‬‬ ‫דאס דארף מען גוט פארשטיין‪" .‬פריער" איז דאך א מושג פון צייט‪,‬‬ ‫און צייט אליין איז א טייל פון דער בריאה‪ .‬ווי קען מען זאגן אז‬ ‫תשובה איז געווען פאר דער וועלט?‬ ‫דער ביאור איז‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט געוואלט באשאפן א וועלט‬ ‫פון מענטשן מיט בחירה‪ .‬א מענטש האט די מעגליכקייט צו טון גוטס‪,‬‬ ‫אבער אויך חלילה צו פאלן און נכשל ווערן‪ .‬ווען עס וואלט נישט‬ ‫געווען קיין וועג צוריק‪ ,‬וואלט אזא וועלט בכלל נישט געקענט‬ ‫עקזיסטירן‪ .‬סוף כל סוף וועט דער מענטש אמאל דורכפאלן‪ .‬דערפאר‬ ‫איז שוין ביים יסוד פון דער בריאה אריינגעלייגט געווארן דער כח פון‬ ‫תשובה‪.‬‬ ‫ממילא איז תשובה נישט סתם א תיקון וואס קומט שפעטער נאכן‬ ‫חטא‪ .‬תשובה איז א יסוד־זאך אין דער גאנצער בריאה‪ .‬זי איז א תנאי‬ ‫אין דער גאנצער פלאן פון בריאה‪ .‬דאס מיינט אז תשובה איז "קודם‬ ‫לעולם" – נישט אין צייט‪ ,‬נאר אין שורש און אין חשיבות‪.‬‬ ‫פון דא פארשטייט מען אויך פארוואס יום הכיפורים איז פארבונדן מיט‬ ‫תורה און ווערט אנגערופן דער עמוד התורה‪ .‬תורה איז נישט בלויז א‬ ‫ספר פון מצוות‪ ,‬הלכות און דינים‪ .‬תורה לערנט דעם מענטש אז אפילו‬ ‫נאך א נפילה איז נאך אלץ דא א וועג צוריק‪.‬‬ ‫דער טיפער יסוד פון תורה איז נישט בלויז צו ווייזן וואס איז ריכטיג‬ ‫און וואס איז נישט ריכטיג‪ .‬זי אנטפלעקט אויך אז דער אייבערשטער‬ ‫האט באשאפן א וועלט וואס קען זיך פארבעסערן‪ .‬א וועלט וואו מען‬ ‫קען פאררעכטן וואס מען האט פארדרייט‪ .‬א וועלט וואו א בעל תשובה‬ ‫קען דערגרייכן מדריגות וואס אפילו א צדיק גמור קען נישט‬ ‫דערגרייכן‪.‬‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫יב‬ ‫אפשר קען מען דאס אויך מרמז זיין אין פסוק‪" :‬ימים יוצרו ולו אחד‬ ‫בהם"‪ .‬איין טייטש איז‪ ,‬אז אלע טעג פונעם יאר ווערן געגעבן חיות‬ ‫פון דעם איין באזונדערן טאג – יום הכיפורים‪ .‬ער איז דער שורש פון‬ ‫אלע אנדערע טעג‪.‬‬ ‫אבער נאך א טייטש איז‪ ,‬אז אין דעם "איין טאג" קען א מענטש אליין‬ ‫ווערן ניי באשאפן‪ .‬נישט נאר באקומען א חלקווייזע מחילה אויף‬ ‫אלטע עבירות‪ ,‬נאר ווערן ממש א נייער מענטש פאר דער צוקונפט‪.‬‬ ‫נאך א זאך‪ .‬יום הכיפורים איז אויך דער טאג פון די צווייטע לוחות‪.‬‬ ‫נאך חטא העגל‪ ,‬נאך די תשובה פון כלל ישראל‪ ,‬האט דער‬ ‫אייבערשטער געגעבן די לוחות שניות דווקא יום הכיפורים‪ .‬זעט מען‬ ‫קלאר ווי תורה און תשובה גייען צוזאמען‪.‬‬ ‫ביידע האבן זייער שורש העכער פון דער וועלט‪ .‬ביידע זענען יסודות‬ ‫פון דער בריאה‪ .‬און ביידע טרעפן זיך צוזאמען אין יום הכיפורים‪.‬‬ ‫סוכות – עמוד גמילות חסדים ‪ ,‬זמן שמחתנו‬ ‫נאך דעם וואס מען האט ממליך געווען דעם אייבערשטן ראש השנה‪,‬‬ ‫און נאך דעם וואס דער מענטש איז געווארן ריין און ניי באשאפן יום‬ ‫הכיפורים‪ ,‬קומט סוכות – זמן שמחתנו‪.‬‬ ‫אין סוכות גייט מען אריין אונטער דעם שאטן פון דער שכינה‪ .‬מען‬ ‫עסט‪ ,‬מען טרינקט‪ ,‬מען שלאפט‪ ,‬און די גאנצע טאג־טעגלעכע לעבן‬ ‫ווערט אריינגענומען אין קדושה‪.‬‬ ‫דאס איז דער טיפער ענין פון גמילות חסדים‪ .‬אזוי ווי דער‬ ‫אייבערשטער נעמט אונז אריין אונטער זיינע פליגלען און באדעקט‬ ‫אונז מיט זיין חסד‪ ,‬אזוי דארפן מיר זיך פירן מיט אנדערע מענטשן‪.‬‬ ‫ער טוט מיט אונז חסד אפילו ווען מיר האבן נישט קיין זכות דערצו‪.‬‬ ‫א מתנת חנם‪ .‬אזוי אויך דארף א איד זיך פירן מיט אנדערע אידן‪" .‬מה‬ ‫הוא רחום אף אתה רחום‪".‬‬ ‫דערפאר איז סוכות אויך זמן שמחתנו‪ .‬אמת'ע שמחה בלייבט נישט‬ ‫פארשפארט ביי א מענטש פאר זיך‪ .‬אמת'ע שמחה גייט ווייטער צו די‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫יג‬ ‫ארומיגע‪" .‬ושמחת אתה וביתך"‪ .‬מען טיילט די שמחה מיט די משפחה‪,‬‬ ‫מיט געסט‪ ,‬מיט אנדערע אידן‪.‬‬ ‫אזוי ווערט די שמחה אליין א גילוי פון חסד און אהבת ישראל‪.‬‬ ‫די דריי עמודים אין פרשת האזינו‬ ‫נאך א שיינעם רמז געפינען מיר אין אונזער פרשה‪ .‬פרשת האזינו‪,‬‬ ‫וואס מען ליינט דווקא אין די טעג צווישן ראש השנה און יום‬ ‫הכיפורים‪ ,‬אנטהאלט אין זיך די דריי יסודות‪.‬‬ ‫"יערוף כמטר לקחי תיזל כטל אמרתי" – דאס איז תורה‪ ,‬וואס גיסט‬ ‫זיך אראפ אויף א מענטש ווי רעגן און טוי‪.‬‬ ‫"כי שם ה' אקרא הבו גודל לאלקינו" – דאס איז תפילה און עבודה‪,‬‬ ‫רופן צום אייבערשטן און אנערקענען זיין מלכות‪.‬‬ ‫"הצור תמים פעלו אל אמונה ואין עול" – דאס ווייזט אויף די הנהגה‬ ‫פון חסד‪ ,‬צדק און רחמים‪.‬‬ ‫ממילא זעט מען אז די דריי יסודות‪ ,‬תורה‪ ,‬עבודה און גמילות חסדים‪,‬‬ ‫ליגן שוין מרומז אין די ערשטע פסוקים פון דער שירה‪.‬‬ ‫חידוש הבריאה בכ״ב הימים‬ ‫ומעתה ווערט גוט פארשטאנען‪ ,‬מיט א טיפן באדייט‪ ,‬די השוואה מיט‬ ‫וועלכער מיר האבן אנגעהויבן – כ״ב טעג קעגן כ״ב אותיות‪ .‬ווייל די‬ ‫וועלט איז באשאפן געווארן מיט כ״ב אותיות‪ ,‬וואס זענען די כ״ב‬ ‫צינורות דורך וועלכע דער ליכטיגקייט פון בריאה ווערט נמשך פון אין־‬ ‫סוף צו א מציאות פון יש‪ .‬און יעדעס יאר‪ ,‬אין די הייליגע טעג פון‬ ‫ראש השנה ביז שמיני עצרת‪ ,‬גיט מען אונז נאכאמאל‪ ,‬מיט א‬ ‫באזונדערער חסד פון אויבן‪ ,‬די זעלבע מעגליכקייט צו באנייען די‬ ‫גאנצע בריאה פון אנהייב‪.‬‬ ‫ראש השנה באנייט דער אייבערשטער‪ ,‬צוזאמען מיט כלל ישראל וואס‬ ‫מאכן אים פאר קעניג‪ ,‬זיין מלכות אין דער וועלט‪ .‬יום הכיפורים גיט‬ ‫ער דעם מענטש די מעגליכקייט זיך איבערצובויען אינעווייניג‪ ,‬דורך‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫יד‬ ‫דעם כח פון תורה און תשובה וואס זענען קדמון לעולם‪ .‬און אין סוכות‬ ‫גיט ער דעם מענטש אריינצוגיין אין א נייע סארט לעבן‪ ,‬א לעבן פון‬ ‫אמונה‪ ,‬שמחה און חסד‪ ,‬וואס נעמט אים ארום פון אלע זייטן ווי די‬ ‫ענני הכבוד‪.‬‬ ‫דאס איז דער טיפער פשט אין וואס מיר זאגן אין די ימים נוראים‪:‬‬ ‫"ותשובה ותפילה וצדקה מעבירין את רוע הגזירה"‪ .‬דאס זענען נישט‬ ‫סתם דריי גוטע זאכן‪ ,‬אדער דריי עצות ווי אזוי מען קען מבטל זיין א‬ ‫גזירה‪ .‬דאס זענען די דריי יסודות אויף וועלכע די גאנצע וועלט שטייט‬ ‫זינט ששת ימי בראשית‪.‬‬ ‫נאר דורך די כוחות קען א מענטש אויפבויען און באנייען זיין אייגענע‬ ‫וועלט‪ .‬תפילה – אנערקענען און מקבל זיין דעם אייבערשטנ'ס מלכות‪.‬‬ ‫תשובה – פאררעכטן זיך פון יסוד ארויס‪ .‬צדקה און חסד – ממשיך זיין‬ ‫דעם אייבערשטנ'ס גוטסקייט און רחמים צו זיינע באשעפענישן‪.‬‬ ‫און עס איז נישטא קיין גזירה‪ ,‬וויפיל שווער זי זאל נאר זיין‪ ,‬וואס קען‬ ‫זיך שטעלן קעגן א וועלט וואס אירע יסודות ווערן יעצט באנייט‪ .‬א‬ ‫וועלט וואס ווערט אויפגעבויט פון פריש דורך די כ״ב הייליגע אותיות‬ ‫און די כ״ב טעג‪ ,‬אין וועלכע עס ווערט נאכאמאל נמשך די זעלבע‬ ‫בריאה וואס האט זיך אנגעהויבן אינעם ערשטן טאג פון בראשית‪.‬‬ ‫יהי רצון אז מיר זאלן אויסנוצן די הייליגע טעג ווי עס פאסט‪ ,‬מוסיף‬ ‫זיין אין תורה‪ ,‬תפילה און גמילות חסדים‪ ,‬און דערמיט זאל זיך ממשיך‬ ‫זיין אויף אונז און אויף גאנץ כלל ישראל א שפע פון רחמים‪ ,‬ישועה‪,‬‬ ‫ברכה און שמחה‪ .‬מיר זאלן אלע זוכה זיין צו א כתיבה וחתימה טובה‪,‬‬ ‫א גוט און זיס יאר‪ ,‬און צו דער גאולה השלימה במהרה בימינו‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫התורה והמצוה‬ ‫אין דעם שבת שובה‪ ,‬צווישן ראש השנה און יום הכיפורים‪ ,‬שטייען‬ ‫מיר פאר דעם גרויסן און הייליגן טאג פון כפרה‪ .‬פון אלע ענינים פון‬ ‫תשובה וואס מען דארף זיך מעורר זיין אין די טעג‪ ,‬איז דא איין ענין‬ ‫וואס איז א יסוד און שורש פאר דער גאנצער עבודה פון יום הכיפורים‪,‬‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫טו‬ ‫און דאס איז דער ענין פון מחילה און פיוס צווישן אדם לחבירו‪ .‬אן‬ ‫דעם‪ ,‬ווי מיר וועלן זען‪ ,‬איז די כפרה פון יום הכיפורים נישט בשלימות‪.‬‬ ‫עבירות שבין אדם לחבירו – יום הכיפורים איז נישט מכפר‬ ‫דער רמב"ם פסק'נט קלאר‪ ,‬אז תשובה און יום הכיפורים זענען מכפר‬ ‫בלויז אויף עבירות שבין אדם למקום‪ ,‬ווי למשל מאכלות אסורות‪,‬‬ ‫איסורי עריות און ענליכע עבירות‪ .‬אבער עבירות שבין אדם לחבירו‪,‬‬ ‫ווי שעדיגן א צווייטן‪ ,‬באליידיגן א צווייטן‪ ,‬גנב'ענען אדער ענליכע‬ ‫זאכן‪ ,‬ווערן קיינמאל נישט פארגעבן ביז מען גיט צוריק וואס מען איז‬ ‫שולדיג און מען באקומט מחילה פונעם נפגע‪.‬‬ ‫אפילו אויב מען האט שוין צוריקגעגעבן דאס געלט וואס מען איז‬ ‫שולדיג געווען‪ ,‬דארף מען נאך אלץ גיין און מפייס זיין דעם צווייטן‬ ‫און בעטן מחילה‪ .‬און אפילו ווען מען האט אים נישט געשעדיגט מיט‬ ‫קיין מעשה‪ ,‬נאר בלויז מיט ווערטער‪ ,‬דארף מען אים מפייס זיין און‬ ‫בעטן מחילה ביז ער מוחל איז‪.‬‬ ‫דער פשוט'ער טעם דערפון איז‪ ,‬אז ביי יעדע עבירה שבין אדם לחבירו‬ ‫זענען דא צוויי חלקים‪ .‬איין חלק איז די עבירה קעגן דעם אייבערשטן‬ ‫וואס האט דאס פארבאטן‪ .‬אבער ס'איז אויך דא א צווייטער חלק – די‬ ‫עבירה קעגן דעם מענטש זעלבסט‪ .‬ממילא העלפט נישט אז דער‬ ‫אייבערשטער זאל מוחל זיין‪ .‬מען דארף אויך פאררעכטן וואס מען‬ ‫האט געטון צום צווייטן מענטש‪.‬‬ ‫איז דא א חיוב מוחל צו זיין?‬ ‫דער שולחן ערוך שרייבט‪ ,‬אז ווען איינער האט געשעדיגט א צווייטן‬ ‫און ער קומט בעטן מחילה‪ ,‬טאר דער נפגע נישט זיין אכזרי און זיך‬ ‫אפזאגן פון מוחל זיין‪ .‬דאס איז נישט דער וועג פון זרע ישראל‪ .‬אויב‬ ‫דער פוגע קומט‪ ,‬בעט מחילה‪ ,‬ווייזט אז ער האט חרטה און וויל‬ ‫פאררעכטן וואס ער האט געטון‪ ,‬דארף מען אים מוחל זיין‪ .‬און ווער‬ ‫עס איילט זיך מוחל צו זיין‪ ,‬איז משובח‪.‬‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫טז‬ ‫פון דא זעט מען אז נאכדעם וואס דער פוגע האט באמת חרטה און ער‬ ‫בעט מחילה ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬איז דא א פליכט אויף דעם נפגע צו‬ ‫מוחל זיין‪.‬‬ ‫אבער עס זענען דא אויסנאמען‪ .‬אויב איינער האט ארויסגעברענגט א‬ ‫שלעכטן נאמען אויף יענעם‪ ,‬אדער ווען מען זעט נישט אז דער פוגע‬ ‫האט באמת חרטה‪ ,‬אדער ווען זיין גאנצע בקשת מחילה איז בלויז‬ ‫פאר'ן אויסזען און נישט ווייל ער אנערקענט זיין טעות‪ ,‬קען זיין אז‬ ‫מען דארף נאכנישט מוחל זיין‪.‬‬ ‫אויך דארף מען וויסן אז מען טאר נישט זאגן "איך בין דיר מוחל" ווען‬ ‫אין הארץ איז מען בכלל נישט מוחל‪ .‬אזא מחילה איז נישט קיין‬ ‫אמת'ע מחילה‪ .‬אויב עס איז שווער פאר'ן נפגע מוחל צו זיין‪ ,‬זאל ער‬ ‫זאגן דעם אמת אז עס איז אים נאכנישט גרינג און ער דארף נאך‬ ‫צייט‪.‬‬ ‫הוכח תוכיח את עמיתך‬ ‫נאך א וויכטיגער יסוד איז‪ ,‬אז א מענטש טאר נישט האלטן שנאה אין‬ ‫הארץ און קיינמאל נישט רעדן דערוועגן‪ .‬אויב איינער האט אים וויי‬ ‫געטון‪ ,‬דארף ער אים זאגן און אויפמערקזאם מאכן‪.‬‬ ‫דער ציל איז נישט צו קריגן זיך‪ ,‬נאר צו געבן דעם פוגע א געלעגנהייט‬ ‫צו פאררעכטן‪.‬‬ ‫ווען מען רעדט קלאר ארויס וואס ס'שטערט‪ ,‬קענען פארקומען עטליכע‬ ‫זאכן‪ .‬אפשר וועט דער פוגע איינזען זיין טעות און חרטה האבן‪ .‬אפשר‬ ‫וועט זיך ארויסשטעלן אז עס איז געווען א מיספארשטענדעניש און‬ ‫ער האט בכלל נישט געמיינט צו טון וויי‪ .‬און אפשר וועט זיך‬ ‫אנטפלעקן אז ער וויל טאקע נישט אנערקענען זיין טעות‪.‬‬ ‫דער רמב"ם לערנט פון "הוכח תוכיח את עמיתך" אז ווען איינער‬ ‫זינדיגט קעגן א צווייטן‪ ,‬טאר מען נישט בלייבן שטיל און האלטן שנאה‬ ‫אין הארץ‪ .‬מען דארף אים זאגן‪ :‬פארוואס האסטו מיר דאס געטון? און‬ ‫אויב ער קומט שפעטער בעטן מחילה‪ ,‬דארף מען אים מוחל זיין‪.‬‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫יז‬ ‫דער רמב"ן שרייבט אויך אז דער פסוק "לא תשנא את אחיך בלבבך"‬ ‫מיינט אז מען זאל נישט פארשליסן די ווייטאג אינעווייניג‪ .‬מען דארף‬ ‫רעדן‪ ,‬מסביר זיין וואס האט וויי געטון‪ ,‬ווייל אפשר וועט יענער זיך‬ ‫אנטשולדיגן‪ ,‬תשובה טון און פאררעכטן די זאך‪.‬‬ ‫תוכחה נאר ווען עס קען העלפן‬ ‫אבער די תוכחה דארף זיין מיט שכל‪ .‬דער כלי יקר ברענגט אז עס‬ ‫זענען דא מענטשן וואס נעמען נישט אן קיין תוכחה‪ .‬א רשע‪ ,‬א לץ‬ ‫אדער א כסיל וועלן טרעפן טויזנט תירוצים פאר זייער התנהגות און‬ ‫די תוכחה וועט נאר פארגרעסערן די מחלוקת‪.‬‬ ‫דעריבער דארף מען וויסן מיט וועמען מען רעדט‪ .‬נישט יעדע‬ ‫סיטואציע איז די זעלבע‪ .‬אמאל איז די ריכטיגע זאך צו רעדן‪ .‬אמאל‬ ‫איז די ריכטיגע זאך צו דאווענען פאר יענעם און בעטן אז דער‬ ‫אייבערשטער זאל אים עפענען די אויגן‪.‬‬ ‫חזק ואמץ‬ ‫דער יסוד פון תשובה צווישן אדם לחבירו – הכנעה און רגישות‬ ‫דער חובות הלבבות שרייבט אז דער יסוד פון תשובה איז הכנעה‪ .‬א‬ ‫מענטש דארף קענען זיך אראפבייגן און מודה זיין אויף זיין טעות‪.‬‬ ‫ביי עבירות שבין אדם לחבירו איז דאס נאך שווערער‪ .‬עס איז נישט‬ ‫גרינג צו גיין צו א צווייטן מענטש און זאגן‪ :‬איך האב געמאכט א‬ ‫טעות‪ .‬איך האב דיר וויי געטון‪ .‬איך בין שולדיג‪.‬‬ ‫בפרט ווען דער צווייטער איז קלענער פון אים אין עלטער‪ ,‬כבוד אדער‬ ‫מעמד‪ .‬אבער אן הכנעה קען מען נישט אנקומען צו אמת'ע תשובה‪.‬‬ ‫אסאך מאל קומט די פגיעה פון א חסרון אין רגישות‪ .‬דער מענטש‬ ‫טראכט נישט וואס יענער שפירט‪ .‬אין זיינע אויגן זעט אויס אז אלעס‬ ‫איז אין ארדענונג‪ ,‬אבער ער פארשטייט נישט אז זיין התנהגות מאכט‬ ‫יענעם וויי‪.‬‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫יח‬ ‫כדי נישט צו פוגם זיין אין א צווייטן דארף מען לערנען זיך‬ ‫אריינצולייגן אין יענעמ'ס מצב‪ .‬מען דארף פרובירן צו פארשטיין וואס‬ ‫יענער שפירט‪ ,‬וואס טוט אים וויי און וואס מאכט אים פרייליך‪.‬‬ ‫און דאס איז אויך אסאך מאל דער סיבה פארוואס מענטשן בעטן נישט‬ ‫קיין מחילה‪ .‬ווייל זיי שפירן בכלל נישט אז זיי האבן עפעס געטון‪ .‬זיי‬ ‫געדענקען נישט‪ ,‬זיי פארשטייען נישט‪ ,‬אדער זיי זעען נישט די פגיעה‬ ‫וואס זיי האבן גורם געווען‪.‬‬ ‫מחילה נאר ווען דער פוגע טוט אלעס וואס ער קען‬ ‫די גמרא זאגט אז א מענטש דארף טון אלעס וואס ער קען כדי צו‬ ‫באקומען מחילה‪ .‬עס איז נישט גענוג ארויסצוזאגן צוויי ווערטער און‬ ‫ווייטער גיין‪.‬‬ ‫א אמת'ער בקשת מחילה מיינט אז דער מענטש אנערקענט זיין טעות‪,‬‬ ‫האט חרטה‪ ,‬וויל פאררעכטן און איז גרייט זיך אראפצולאזן כדי צוריק‬ ‫אויפצובויען דעם קשר מיט יענעם‪.‬‬ ‫נפלאות התורה‬ ‫ביאור כפל הלשון אין פסוק "שובה ישראל" וגו'‪ ,‬אז פאר'ן קומען צו‬ ‫דביקות אין אייבערשטן דארף מען ערשט אפוואשן די חטאים‪ ,‬ובפרט‬ ‫די חטאים שבין אדם לחבירו‬ ‫לאמיר אנהייבן מיט די הייליגע ווערטער פון מרן החתם סופר זי"ע‪.‬‬ ‫דער נביא זאגט‪" :‬שובה ישראל עד ה' אלוקיך כי כשלת בעוניך‪ .‬קחו‬ ‫עמכם דברים ושובו אל ה'"‪ .‬דער חתם סופר פרעגט‪ :‬פארוואס דער‬ ‫כפילות? מען זאגט שוין "שובה ישראל"‪ ,‬פארוואס נאכאמאל "ושובו‬ ‫אל ה?"'‬ ‫ער איז מסביר בדרך צחות‪ ,‬אז עס זענען דא צוויי סארטן מענטשן‪.‬‬ ‫דער מענטש וואס האט שוין געארבעט אויף זיך א גאנץ יאר און‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫יט‬ ‫שטייט אין א מצב פון דביקות‪ ,‬ביי אים איז דער עיקר אין די טעג צו‬ ‫מוסיף זיין נאך און נאך אין נאנטקייט צום אייבערשטן‪ .‬אבער דער‬ ‫מענטש וואס טראגט מיט זיך די שמוץ פון א גאנץ יאר חטאים‪ ,‬דארף‬ ‫ערשט אפוואשן די שמוץ איידער ער קען רעדן פון דביקות‪.‬‬ ‫דערפאר זאגט דער פסוק קודם "שובה ישראל עד ה' אלוקיך"‪ .‬קודם‬ ‫דארף מען צוריקקומען ביז צום טויער‪ .‬מען דארף אפוואשן די כתמים‪,‬‬ ‫מתקן זיין וואס מען האט מקלקל געווען‪ ,‬ובפרט די חטאים שבין אדם‬ ‫לחבירו‪ .‬נאר נאכדעם קען מען מקיים זיין "ושובו אל ה'" – אריינגיין‬ ‫אין א טיפערן קשר און דביקות מיט'ן אייבערשטן‪.‬‬ ‫הכפרה של יום הכיפורים תלויה במחילת האדם על העבירות שבין‬ ‫אדם לחבירו‬ ‫אין א צווייטן פלאץ איז דער חתם סופר מאריך אין דעם יסוד‪ .‬אויפ'ן‬ ‫פסוק "כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם מכל חטאתיכם לפני ה'‬ ‫תטהרו" ברענגט ער א געוואלדיגן געדאנק‪ .‬ער ברענגט פון תלמידי‬ ‫האר"י‪ ,‬אז א מענטש וואס האט אמאל פוגם געווען אין א געוויסער‬ ‫זאך‪ ,‬דארף אין זיין תשובה זיין באזונדער מקפיד אויף דעם ענין‪ .‬אזוי‬ ‫ווי מען געפינט ביי גדולי עולם וואס האבן זיך אפגעהיט פון יעדע‬ ‫קלייניקייט אין יענע זאך וואו זיי האבן אמאל געדארפט א תיקון‪.‬‬ ‫לויט דעם‪ ,‬זאגט דער חתם סופר‪ ,‬אז איינער וואס האט געשעדיגט‪,‬‬ ‫מצער געווען‪ ,‬אדער באליידיגט א צווייטן‪ ,‬דארף אין זיין תשובה זיך‬ ‫באזונדער אפהיטן פון יעדע סארט צער פאר א צווייטן מענטש‪ .‬און‬ ‫וויבאלד "אין כפרה לחצאין"‪ ,‬קען יום הכיפורים נישט מכפר זיין אויף‬ ‫האלב עבירות יא און האלב עבירות נישט‪ .‬דערפאר דארף יעדער מוחל‬ ‫זיין פאר יענעם וואס האט אים וויי געטון‪ ,‬כדי דער אייבערשטער זאל‬ ‫מוחל זיין זיינע עבירות‪.‬‬ ‫און דער חתם סופר לייגט צו א חידוש'דיגן ביאור‪" .‬לפני ה' תטהרו"‬ ‫מיינט – איידער איר קומט שטיין פאר'ן אייבערשטן‪ ,‬דארף איר זיך‬ ‫אליין מטהר זיין‪ .‬קודם פאררעכטן וואס ליגט צווישן מענטש און חברו‪,‬‬ ‫און נאר נאכדעם קומען פאר'ן אייבערשטן בעטן כפרה‪.‬‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫כ‬ ‫עיון בדברי החתם סופר‬ ‫דער הייליגער חתם סופר לערנט אונז דא א געוואלדיגן יסוד‪ .‬א‬ ‫מענטש וואס האט אין האנט עבירות שבין אדם לחבירו‪ ,‬קען אמאל‬ ‫מיינען אז לכל הפחות אויף די עבירות שבין אדם למקום וועט יום‬ ‫הכיפורים העלפן‪ .‬אבער פון זיינע ווערטער זעט אויס א פיל טיפערער‬ ‫יסוד‪.‬‬ ‫דער חתם סופר איז מחדש‪ ,‬אז ווען א מענטש האט נאכנישט‬ ‫פארראכטן די עבירות שבין אדם לחבירו‪ ,‬פעלט א שלימות אין זיין‬ ‫גאנצע תשובה‪ .‬ווייל יום הכיפורים איז נישט געקומען צו מאכן א‬ ‫כפרה אויף א טייל פונעם מענטש און איבערלאזן דעם צווייטן טייל‬ ‫אומפארראכטן‪" .‬כי ביום הזה יכפר עליכם לטהר אתכם מכל‬ ‫חטאתיכם" – דער מענטש דארף קומען צו א מצב פון א‬ ‫פולשטענדיגער טהרה‪.‬‬ ‫דער יסוד אז תשובה העלפט נישט ווען א מענטש האלט זיך נאך פעסט‬ ‫ביי א טייל פון זיינע עבירות‪ ,‬ווערט שוין דערמאנט אין פריערדיגע‬ ‫ספרים‪ .‬ווי עס ווערט מבואר אין חובות הלבבות‪ ,‬האט תשובה צוויי‬ ‫חלקים‪ .‬דער ערשטער חלק איז חרטה און תשובה אויף דעם עצם חטא‪.‬‬ ‫דער צווייטער חלק איז תשובה אויף דעם וואס דער מענטש האט זיך‬ ‫אויפגעפירט קעגן רצון ה'‪ .‬אויב ער לאזט איבער א טייל פון זיינע‬ ‫עבירות און וויל זיך נאר טוישן אין אנדערע זאכן‪ ,‬איז א סימן אז ער‬ ‫האט נאכנישט באמת מקבל געווען עול מלכות שמים בשלימות‪.‬‬ ‫אבער דער חתם סופר גייט נאך ווייטער‪ .‬אפילו ווען א מענטש האט‬ ‫תשובה געטון אויף אלע עבירות שבין אדם למקום‪ ,‬האט מתוודה‬ ‫געווען‪ ,‬געוויינט‪ ,‬מתחרט געווען און מקבל געווען אויף זיך פאר'ן‬ ‫צוקונפט‪ ,‬אבער ער האט נאך אלץ נישט מפייס געווען יענעם וועמען‬ ‫ער האט געשעדיגט‪ ,‬אדער יענער האט אים נאכנישט מוחל געווען‪,‬‬ ‫בלייבט דא א חסרון אין דער גאנצער כפרה‪ .‬דערפאר שרייבט ער אז‬ ‫"אין כפרה לחצאין‪".‬‬ ‫לויט דעם באקומט מען א נייעם בליק אויף די עשרת ימי תשובה‪ .‬די‬ ‫טעג זענען נישט בלויז געגעבן געווארן פאר מער תפילה‪ ,‬מער תהלים‬ ‫און מער קבלות טובות‪ .‬זיי זענען אויך געגעבן געווארן כדי א מענטש‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫כ‬ ‫א‬ ‫זאל האבן צייט צו טראכטן מיט וועמען ער דארף רעדן‪ ,‬וועמען ער‬ ‫האט אפשר באליידיגט‪ ,‬וועמען ער דארף מפייס זיין‪ ,‬און וואס ער‬ ‫דארף פאררעכטן אין זיינע באציאונגען מיט אנדערע מענטשן‪.‬‬ ‫און אפשר איז דאס דער טייטש פון וואס דער חתם סופר האט פריער‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז "שובה ישראל עד ה' אלוקיך" מיינט ערשט פאררעכטן די‬ ‫עבירות שבין אדם לחבירו‪ ,‬און נאר נאכדעם "קחו עמכם דברים ושובו‬ ‫אל ה'"‪ .‬ווייל איידער מען קומט צום דביקות מיטן אייבערשטן‪ ,‬דארף‬ ‫מען אויסוואשן די כתמים וואס זענען געבליבן צווישן מענטש און‬ ‫חברו‪.‬‬ ‫משיבת נפש‬ ‫אונזערע אויגן זעען קלאר פון אלעם וואס מיר האבן פריער געברענגט‪,‬‬ ‫אז דער ענין פון מחילה צווישן אדם לחבירו איז נישט קיין זייטיגע‬ ‫זאך וואס קומט נאר צוצולייגן צו דער עבודת היום‪ .‬פארקערט‪ ,‬דאס‬ ‫איז גופא דער טויער דורך וועלכן מען גייט אריין אין די כפרה פון יום‬ ‫הכיפורים‪.‬‬ ‫א מענטש קען תשובה טון מיט א גאנצן הארץ‪ ,‬דורכקוקן זיינע‬ ‫מעשים‪ ,‬מתוודה זיין אויף זיינע עבירות‪ ,‬אבער אויב ער טראגט נאך‬ ‫אלץ אין הארץ טינה‪ ,‬שנאה אדער קפידה קעגן א צווייטן איד‪ ,‬אדער‬ ‫אויב ער האט וויי געטון א צווייטן און האט נאכנישט פארראכטן וואס‬ ‫ער דארף פאררעכטן‪ ,‬דאן פעלט אין זיין תשובה א יסוד'דיגער חלק‪.‬‬ ‫דערפאר ליגט א גרויסער סוד אין דעם סדר פון די טעג‪ .‬צווישן ראש‬ ‫השנה און יום הכיפורים האט דער אייבערשטער אונז געגעבן צען‬ ‫טעג‪ .‬יום הכיפורים קומט נישט גלייך נאך ראש השנה‪ .‬די טעג זענען‬ ‫געגעבן געווארן כדי א מענטש זאל האבן צייט זיך אומצוקוקן‪ ,‬צוגיין‬ ‫צו יענעם‪ ,‬בעטן מחילה‪ ,‬מפייס זיין דעם נפגע‪ ,‬און פאררעכטן וואס‬ ‫ער האט מקלקל געווען‪.‬‬ ‫און ווער עס איילט זיך צו טון דאס פאר'ן הייליגן טאג‪ ,‬עפנט פאר זיך‬ ‫די טויערן פון כפרה נאך איידער ער קומט אריין אין שול‪ .‬אזא מענטש‬ ‫פרשת האזינו – שבת שובה‬ ‫כתב מרדכי‬ ‫כב‬ ‫קומט צו כל נדרי מיט א ריינעם הארץ און קען שטיין פאר'ן‬ ‫אייבערשטן אן די מחיצות וואס מחלוקת‪ ,‬קפידות און פגיעות שאפן‬ ‫צווישן מענטשן‪.‬‬ ‫"תורת ה' תמימה משיבת נפש"‪ .‬ס'איז טאקע אזוי‪ .‬ווייניג זאכן ברענגען‬ ‫אזא רואיגקייט פאר'ן מענטש ווי שלום צווישן מענטשן‪ .‬ווען צוויי‬ ‫מע נטשן וואס האבן געהאט א קפידה איינס אויפ'ן צווייטן קומען‬ ‫צוריק צו שלום‪ ,‬ווערט עפעס געהיילט אין ביידע הערצער‪ .‬ווען אן‬ ‫אלטע מריבה ווערט פארשוואונדן‪ ,‬שפירט דער מענטש א באזונדערע‬ ‫לייכטקייט און מנוחת הנפש‪.‬‬ ‫ווער עס איז זוכה זיך אויסצוגלייכן מיט זיינע חברים פאר יום‬ ‫הכיפורים‪ ,‬שפירט אליין ווי ער קומט צום הייליגן טאג מיט א גאנץ‬ ‫אנדערע געפיל‪ .‬ער איז מער רואיג‪ ,‬מער גאנץ‪ ,‬און מער גרייט צו‬ ‫שטיין פאר'ן מלך מלכי המלכים‪.‬‬ ‫יהי רצון אז מיר זאלן אלע זוכה זיין אריינצוגיין אין יום הכיפורים‬ ‫ריין פון טינה און שנאה‪ .‬מיר זאלן זוכה זיין צו מפייס זיין און זיך‬ ‫מפייס זיין‪ ,‬מוחל זיין און באקומען מחילה‪ ,‬און בזכות דעם זאלן‬ ‫אונזערע תפילות ארויפגיין פאר'ן כסא הכבוד מיט רצון‪ .‬מיר זאלן אלע‬ ‫זוכה זיין צו א פולקומע כפרה‪ ,‬צו חיים טובים ושלום‪ ,‬צו א גוט‬ ‫געבענטשט יאר‪ ,‬און צו דער גאולה השלימה במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫גמר חתימה טובה!‬