איש חסד היה - אידיש · Ish Chesed Haya - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

איש חסד היה
א זאמלונג פון געוואלדיגע מעשי חסד
פונעם בארימטן נגיד
מוהר"ר שמואל יהודה דסקל ז"ל
───────◇───────
פאר הערות ,תגובות און צוצולייגן עובדות און מעשיות:
אימעילy.b.daskal@gmail.com :
פרק ה
שפירן דעם מקבל
משכיל אל דל
עס איז זייער שווער ארויסצוגיין פון זיך אליין .נאך שווערער איז צו טראכטן פונעם צווייטן ,און
נאך מער שווער איז אים באמת צו שפירן .ווער עס איז זוכה צו אזא מדרגה ,איז בבחינת "משכיל
אל דל".
זיין גרעסטע הנאה איז געווען צו געבן פאר א צווייטן בכבוד ,אויף אזא אופן אז יענער זאל בכלל
נישט שפירן אז ער איז א נצרך.
עס ליגט דא א טיפער ענין .ער אליין האט נישט געקענט פארנעמען צו דארפן אנקומען צו א טובה
פון א צווייטן .דער עצם געדאנק אז ער זאל דארפן זיין א נצרך איז פאר אים געווען זייער שווער און
האט אים זייער וויי געטון.
דעריבער האט אים אזוי וויי געטון פאר דעם מקבל ,אז יענער דארף אנקומען צו אנדערע.
ער פלעגט דעריבער טון אלעס וואס ער האט געקענט ,אז דער נצרך זאל שפירן אז דווקא ער איז דער
נותן ,ווייל ער איז דאך מזכה דעם געבער מיט א מצוה.
ווער עס האט אים נישט געקענט ,וועט עס נישט גלייבן.
הרה"ח ר' לייב בער שמעונוביץ פון קרית ויז'ניץ האט דערציילט מיט גרויס התרגשות:
ר' שמואל איז אנגעקומען צו זעלטן־הויכע מדרגות ,ווייל ער האט געהאט א באזונדערן כח צו שפירן
דעם צווייטן.
ער האט געשפירט די נצרכים נאך מער ווי זיי האבן זיך אליין געשפירט! ווען איינער איז געקומען
צו אים ,האט מען כמעט נישט געדארפט רעדן .ער האט זיך גלייך אריינגעלייגט אין יענעמ'ס מצב
און פארשטאנען וואס עס פעלט אים.
אזוי ווי ער האט געהאט א געוואלדיגע פארשטאנד אין דיאמאנטן און געקענט זען וואס עס ליגט
באהאלטן אינעם שטיין ,אזוי האט ער אויך געהאט א באזונדערן חוש צו שפירן וואס עס ליגט
באהאלטן אינעם הארץ פון דעם וואס איז געקומען בעטן :בושה ,צער ,ווייטאג ,דער רצון צו
באהאלטן דעם אמת'ן מצב ,און נאך.
"מען וועט קיינמאל נישט קענען איבערגעבן פארן קומענדיגן דור וואס דער באגריף 'ר' שמואל
דסקל' האט געמיינט! ווער עס האט אים נישט געקענט ,וועט נישט גלייבן אז עס איז אמאל געווען
אזא זאך".
פרק ה -שפירן דעם מקבל
וואס איז דער סוד?
הגה״צ רבי אליעזר מאירוביץ זצ״ל ,מו״ץ אין קרית ויזניץ ,האט דערציילט:
א קליין מיידעלע האט געקלאפט אויף דער טיר פון ר׳ שמואל׳ס שטוב .איר טאטע האט געבעטן א
הלוואה פון ר׳ שמואל ,און ר׳ שמואל האט אים געזאגט אז ער זאל שיקן א קינד אפנעמען די
הלוואה .דער טאטע האט געשיקט זיין טאכטער ,אבער איר נישט דערציילט פארוואס ער שיקט
איר.
נאך א שטיק צייט האט דער איד נאכאמאל געבעטן א הלוואה פון ר׳ שמואל .ר׳ שמואל האט מסכים
געווען ,און דער טאטע האט ווידער געשיקט זיין טאכטער אפנעמען דעם קאנווערט.
אזוי האט זיך עס איבערגעחזרט עטליכע מאל.
דאס מיידל איז געווארן זייער נייגעריג ...וואס איז דער סוד? וואס פאר א קשר איז דא צווישן איר
טאטן און ר׳ שמואל דאסקל?!
איין מאל ,ווען ר׳ שמואל האט איר איבערגעגעבן דעם קאנווערט ,האט ער איר געזאגט :״בעזרת ה׳,
לאט לאט וועל איך אלעס צוריקגעבן...״
יעצט האט זי שוין פארשטאנען וואס דער קשר איז ...זי האט זיך געטראכט :״מיין טאטע האט
געבארגט געלט פאר ר׳ שמואל דאסקל ,און ר׳ שמואל צאלט אים עס צוריק צוביסלעך!״
ערשט נאך אסאך יארן איז זי געוואויר געווארן ווי שטארק ר׳ שמואל האט זיך גערעכנט מיט אירע
געפילן .עס האט אים בכלל נישט געשטערט אז זי זאל מיינען אז ער ,ר׳ שמואל דאסקל ,האט
געבארגט געלט פון איר טאטן...
ווען דאס הארץ רעדט
הרה"ח ר' יונה פוקס פון קרית ויז'ניץ האט דערציילט:
ר' שמואל האט געהאט א באזונדערן נאטירליכן חוש .ער האט גלייך געשפירט צי דער מענטש וואס
שטייט פאר אים איז באמת א נצרך ,און ווי וויכטיג עס איז אים צו העלפן.
איין טאג בין איך געשטאנען און געשמועסט מיט ר' שמואל אין זיין הויז אויף רחוב רב סעדיה גאון.
]דעם ווייטערדיקן קורצן מעשה אין דעם מקור ,וואס באהאנדלט א פרוי וואס איז געקומען בעטן
הילף ,קען איך נישט איבערזעצן[.
ר' שמואל'ס תשובה אויף דער שאלה פארוואס ער האט געגעבן אזא גרויסן סכום איז געווען:
"איך האב געשפירט אז זי רעדט פון הארץ".
ער בעט מחילה פונעם מבקש...
הרה"ג ר' כתריאל פריד ,ר"מ אין ישיבת ויז'ניץ ,האט דערציילט:
א איד איז ארויס פון ר' שמואל'ס הויז מיט א פארווייטאגטן פנים .ער האט יעצט געבעטן שטיצע,
און ר' שמואל האט אים ,ווי זיין שטייגער ,געגעבן א שיינעם סכום .אבער צוליב א געוויסער סיבה
איז דער איד געווארן פארווייטאגט ,ווייל ער האט נישט באקומען אזויפיל ווי ער האט זיך
פארגעשטעלט .ער האט צוריקגעגעבן דאס געלט און איז ארויס פון הויז.
ב
איש חסד היה
אנשטאט ר' שמואל זאל זיך באליידיגן ,האט אים דאס הארץ וויי געטון פאר יענעם .ער האט
געשפירט דעם מצב פונעם נצרך און געטראכט:
"אפשר האב איך אים טאקע נישט געגעבן אזויפיל ווי עס פאסט פאר אים?"
ר' שמואל האט נישט געווארט.
ער איז גלייך ארויס פון הויז ,נאכגעלאפן דעם איד און אים געגעבן כפל כפליים.
הרב שלמה לוין ,מנכ"ל מוסדות קרלין ,וועלכער האט געוואוינט נעבן אונזער הויז ,האט אויך
דערציילט:
"אסאך מאל האב איך געזען ווי ר' שמואל בעט מחילה פון ארעמעלייט ,אפשר האט ער זיי נישט
געגעבן גענוג"...
טרערן אין טרעפ־הויז
דאס טרעפ־הויז אין אונזער הויז אויף רחוב רב סעדיה גאון האט געזען אסאך טרערן וואס זענען
דארט שטילערהייט גערינען.
עס האט אויך געזען ווי פארוויינטע פנימער זענען פלוצלינג אויפגעלויכטן ,ווי נייע האפענונגען זענען
אויפגעוועקט געווארן ,און ווי א לעבן האט זיך אנגעהויבן פון פריש.
אמאל זענען אויך אנדערע מענטשן געווען עדים צו די לעבן־מעשיות וואס האבן זיך דארט
אפגעשפילט.
מנהל סל"ה ,הרה"ג ר' יחזקאל שיין ,אונזער שכן אויף רחוב רב סעדיה גאון ,האט אמאל געזען אן
אומבאקאנטן איד שטיין אויפן טרעפ און וויינען ביטערליך.
"וואס איז געשען?" האט הרב שיין אים געפרעגט.
דער איד האט אפגעווישט די טרערן און דערציילט אז ער האט געהאט א גרויסן הוצאה פאר א
מצבה און האט נישט געהאט פון וואו צו נעמען דאס געלט .ער איז געווען אינגאנצן פארלוירן און
איז געקומען צו ר' שמואל בעטן הילף.
ר' שמואל האט נישט געצögערט און האט באצאלט די גאנצע הוצאה פון דער מצבה .און נישט נאר
דאס ,ער איז אויך געווען דער ערשטער וואס האט אים געגעבן חיזוק אין זיין שווערע מצב.
"איך וויין פון שמחה ...פון התפעלות ...איך ווייס נישט וואס צו טון מיט זיך "...האט דער איד
געזאגט ,בשעת די טרערן האבן ווייטער גערינען.
איך בין מקנא ר' מנדל
נישט איינמאל ,ווען א איד האט נישט צוריקגעצאלט א הלוואה וואס ער האט געבארגט פון ר'
שמואל ,האט ר' שמואל נישט נאר נישט געהאט קיין כעס אויף אים ,נאר ער האט פארשטאנען אז
דער מענטש איז אין א שווערע מצב ,און אפשר דארף מען אים גאר נאכאמאל בארגן געלט!
ג
פרק ה -שפירן דעם מקבל
אויף דער געוואלדיגער מדרגה האט ער אסאך מאל געהערט פון כ"ק מרן אדמו"ר דער 'אמרי חיים'
מוויזשניץ ,וועלכער האט דערציילט א מעשה וועגן איינעם פון די חסידים פונעם הייליגן 'צמח צדיק'
מוויזשניץ.
הרב החסיד ר' מנדל קומנשטר האט געהאט א מצליח'דיגע גרויסהאנדל־געשעפט ,וואס האט אים
געברענגט שיינע רווחים.
די קלענערע בעלי חנויות פלעגן קומען צו אים קויפן סחורה אויף בארג ,און ר' מנדל פלעגט
פארשרייבן זייערע חובות.
צווישן די קונים זענען אויך געווען ארעמע אידן וואס האבן קוים געהאט פרנסה און האבן נישט
געקענט באצאלן זייער חוב .זיי האבן זיך געשעמט נאכאמאל אריינצוגיין אין געשעפט און האבן
פרובירט אויסצומיידן ר' מנדל.
אבער ר' מנדל האט געטראפן אן עצה.
ווען עס איז געקומען יום טוב און אלע חסידים האבן זיך געטראפן ביים רבי'ן ,פלעגט ער צוגיין צו
אזא קונה און אים זאגן מיט א געמאכטער שטרענגקייט:
"איך פארשטיי דיר נישט ,מיין טייערער פריינד! דו האסט גענומען סחורה ביי מיר אויף בארג און
נישט באצאלט .און נישט נאר דאס ,דו גייסט נאך קויפן סחורה אין אן אנדער געשעפט ,און איך
פארליר א קונה! איך וויל דיר מציע זיין אז דו זאלסט ווייטער קויפן ביי מיר ,און ווען דער מצב
וועט דיר בעסער ווערן ,וועסטו שוין באצאלן דיין חוב".
דער איד האט גלייך געשפירט א גרויסע הקלה .ער האט שוין געקענט רואיג ווייטער קויפן ביי ר'
מנדל ,און נאך דערצו האט ער געשפירט אז ער טוט ר' מנדל א טובה ווען ער קויפט נישט ביי אן
אנדערן.
ווען נאך א צייט איז אריבער און דער איד האט נאכאלץ נישט געקענט באצאלן ,פלעגט ר' מנדל
ווידער זאגן מיט א געמאכטן כעס:
"דו האסט נאכאלץ נישט באצאלט .דעריבער מוזטו מיר יעצט ברענגען א שטר מיט חתימות".
דער איד פלעגט ברענגען דעם שטר און זיך שוין פיל בעסער שפירן .ער האט דאך א שטר! ער איז
נישט קיין מקבץ נדבות .בעזרת ה' וועט נאך קומען דער טאג און ער וועט אלעס צוריקצאלן.
אזעלכע ארעמעלייט זענען געווען אסאך .זיי האבן איבערגעלאזט זייערע שטרות ביי ר' מנדל ,אבער
למעשה נישט געקענט באצאלן.
און דערנאך איז געקומען ערב פסח.
יעדעס יאר ,בשעת מען האט געבאקן מצות מצוה ,פלעגט ר' מנדל נעמען דעם גאנצן פעקל שטרות
און עס פארברענען...
"איך בין מקנא ר' מנדל ,וואס איז זוכה צו עסן אזא 'כזית מצה' ",פלעגט דער הייליגער 'צמח צדיק'
זאגן אויף אים.
ד
איש חסד היה
"ר' שמואל איז געגאנגען אין ר' מנדל'ס וועג ",האט הרה"ח ר' לייב בער שמעונוביץ פון קרית ויז'ניץ
דערציילט מיט התרגשות" .דריי געוואלדיגע עמודי חסד זענען געווען אין חסידות ויז'ניץ :ר' מנדל
קומנשטר ,ר' יודל עיבר רוזנברג און ר' שמואל דסקל".
מען דארף זיך נישט אויסמיידן
"לר' שמואל היו השגות של חסידים קדמונים" ,האט הרה"ג ר' אשר פרנקל אנגעהויבן זיין
געוואלדיגע מעשה.
א ראש כולל האט געבעטן ר' שמואל א הלוואה פארן כולל .ווען עס איז געקומען די צייט
צוריקצוצאלן ,האט ער נישט געהאט פון וואו.
נאך א צייט האט דער ראש כולל געזען ר' שמואל ביי א חתונה פון א ידיד .ער האט זיך פאר בושה
פרובירט אויסצומיידן פון אים.
"איך האב נאכנישט צוריקגעצאלט די הלוואה .הלואי וועט ר' שמואל מיך נישט באמערקן און נישט
בעטן דאס געלט ",האט ער געטראכט.
אבער ר' שמואל האט עס באמערקט .ער איז צוגעגאנגען צום ראש כולל און אים געפרעגט:
"וואס טוט מען ווען עס קומט די צייט צוריקצוצאלן א הלוואה און מען קען נישט באצאלן?"
דער ראש כולל איז געווארן דערשראקן.
"וואו זאל איך זיך אהינטון? פארוואס האב איך מצער געווען אזא טייערן איד ווי ר' שמואל דסקל?
איז דאס נישט קיין חילול ה' אז אזא מענטש ווי איך צאלט נישט א חוב אין צייט?"
די מחשבות זענען אים דורכגעלאפן אין קאפ ,אבער אין איין רגע האט זיך אלעס איבערגעדרייט.
ר' שמואל האט מיט א שיינעם פנים און גרויס חביבות געענדיגט:
"ווען מען קען נישט צוריקצאלן ,בעט מען נאך א הלוואה!"
דער ראש כולל האט נישט געוואוסט וואס צו זאגן .זיין התפעלות איז נאך גרעסער געווארן ווען ר'
שמואל האט אים טאקע געגעבן נאך א הלוואה ,וואס האט אים ממש אויפגעראכטן און געשטעלט
דעם כולל צוריק אויף די פיס.
ער האט זיך אויסגעלערנט אז פון ר' שמואל דארף מען זיך נישט ,און מען קען זיך אפילו נישט,
אויסמיידן...
ברוך ,פארגעס דערפון
הרב ברוך ולצר ,סמנכ"ל מוסדות ויז'ניץ אין די יארן תשל"ט–תשנ"א ,האט דערציילט:
ר' שמואל האט פאר א נצרך געבארגט הונדערט טויזנט דאלאר ,און איך האב אונטערגעשריבן אלס
ערב.
ליידער איז דער לוה אריינגעפאלן אין שוועריקייטן און האט נישט געקענט באצאלן.
איך האב נישט געוואוסט וואס צו טון .פון וואו וועל איך נעמען אזא סכום?
ה
פרק ה -שפירן דעם מקבל
איך האב געטראכט צו בעטן ר' שמואל ער זאל מיר מוחל זיין ,אבער איך האב זיך געשעמט .קען
מען דען אזוי גרינג בעטן א מענטש זאל מוותר זיין אויף אזא געוואלדיגן סכום?
פון דעמאלט אן האב איך זיך פרובירט נישט צו געפינען נעבן אים .אין יענע יארן בין איך נאכנישט
געווען סמנכ"ל פון מוסדות ויז'ניץ .איך האב געוואוינט אויף רחוב הגר"א אין בני ברק און האב ר'
שמואל נאר זעלטן געטראפן .איך האב זייער אכטונג געגעבן נישט צו בלייבן מיט אים אליין.
אבער איין מאל האט ער מיך געכאפט.
ער איז צוגעקומען צו מיר און מיך גענומען אביסל אויף דער זייט .מיין הארץ האט אנגעהויבן
שטארק קלאפן .וואס וועל איך אים ענטפערן?
און דא האט ער זיך צו מיר געוואנדן מיט א הארציגן שמייכל .ער האט ארויסגענומען דעם שטר
ערבות פון טאש ,און פאר מיינע אויגן צעריסן דעם שטר אויף שטיקלעך.
דערנאך האט ער געזאגט:
"ברוך ,פארגעס דערפון!"
ער האט נישט געווארט ביז איך וועל זיך דארפן פארשעמען און בעטן מחילה .ער האט געשפירט
וואס עס טוט זיך אין מיין הארץ ,און מיט א געוואלדיגע חכמה און גדלות הנפש האט ער מוותר
געווען אויפן גאנצן חוב.
דאס איז נישט מיין געלט
הרה"ח ר' יצחק אונגר ,דער באקאנטער מלחין פון בית ויז'ניץ ,האט דערציילט:
א יתום בחור האט געוואוינט אין אונזער געגנט .ער האט נישט געהאט קיין פינאנציעלע שטיצע און
האט געדארפט צוקומען צו ר' שמואל צו בארגן געלט פאר די הוצאות פון זיין חתונה.
ר' שמואל האט אים געבארגט פינף הונדערט דאלאר ,וואס איז דעמאלט געווען א געוואלדיגער
סכום.
נאך א צייט איז דער בחור געקומען צוריקצאלן דאס געלט.
"איך נעם דאס נישט ",האט ר' שמואל געזאגט.
און ער האט אים מסביר געווען:
"קוק ,דאס געלט איז בכלל נישט געווען מיינס .איך האנדל מיט עקספארט פון דיאמאנטן קיין חוץ
לארץ ,און מדינת ישראל שטיצט דעם ענף זייער שטארק .די פאבריקן וואס שיקן סחורה קיין חוץ
לארץ ברענגען געלט פארן לאנד און שאפן ארבעט פאר מענטשן .דעריבער באקומט מען פאר יעדן
משלוח א געוויסן סכום פון די רשויות אלס מתנה .דאס געלט איז נישט מיינס .עס איז געמאכט צו
פארטיילן".
דער יונגער חתן האט אים געגלויבט...
אזוי האט ר' שמואל געקענט פארגרינגערן פארן נצרך און אים געבן דאס געפיל אז ער האט בכלל
נישט באקומען צדקה ,נאר פשוט באקומען געלט וואס איז נישט ר' שמואל'ס און איז ממילא
געמאכט צו פארטיילן.
ו
איש חסד היה
יענעמ'ס הנאה איז געווען זיין הנאה
הר"ר מנדל אינהורן פון נוה אחיעזר האט דערציילט:
איך האב געבעטן ר' שמואל ער זאל מיר בארגן טויזנט לירות ,ווייל איך וויל קויפן אן אויטא.
"וואס פאר אן אויטא?" האט ר' שמואל זיך אינטערעסירט.
"א סוסיתא ",האב איך געענטפערט ,דער נאמען פון דער ביליגער און פשוטער אויטא פון יענע צייט.
"פאר א פערד און וואגן בעטסטו א הלוואה?!" האט ר' שמואל זיך געוואונדערט" .אויב דו קויפסט
שוין ,קויף א גוטע אויטא ,און איך וועל דיר געבן די הלוואה!"
ר' שמואל האט געוואלט פאר מיר דאס בעסטע ,נאך מער ווי איך אליין האב זיך געוואגט צו וועלן...
איך האב שוין נישט געהאט קיין ברירה און געקויפט א בעסערע און מער פארגעשריטענע אויטא.
דער נותן איז דער מקבל
דאס געפיל פון זכות צו קענען געבן איז ארויסגעקומען פון טיפן הארצן און איז אריין גלייך אין די
הערצער פון די מקבלים.
דער גאון הגדול רבי מרדכי מן ,ראש ישיבת 'בית הלל' ,חתנו פון הגאון הצדיק רבי הלל ויטקינד,
מייסד ישיבת 'בית הלל' ,האט דערציילט:
"אסאך מאל בין איך געקומען צו ר' שמואל אים בעטן פאר דער החזקת הישיבה .יעדעס מאל פון
פריש בין איך נתפעל געווארן פון זיין ווארעמקייט צו מיר ,פון זיין שמחה ביים געבן ,פון זיין גאנצע
השתתפות ,און פונעם געפיל כאילו ער איז דער מקבל ,כאילו איך בין דער וואס געבט אים די זכות
צו קענען געבן!
אזא זאך האב איך אין מיין לעבן נאכנישט געזען!"
פון אסאך מענטשן האבן מיר געהערט די זעלבע הגדרה:
ר' שמואל האט זיך געפירט ווי דער מקבל ,נישט ווי דער נותן!
דער גאון רבי מנחם מנדל מנדלזון ,רב פון קוממיות ,האט געזאגט:
"ר' שמואל איז געשטאנען אינעם נסיון העושר בשלמות .כמעט האט מען נישט געטראפן נאך אזא
מענטש .ער האט נישט געמאכט קיין חשבונות .ער האט געגעבן מיט סבלנות ,בכבוד און מיט
ליבשאפט.
און וואס איז געווען באזונדער ביי אים ,חוץ פון די גרויסע סכומים וואס ער האט געגעבן ,איז אז
ער האט אויסגענוצט אלע זיינע כוחות און כשרונות כדי צו העלפן מענטשן".
איך וועל אויך אזוי אויסוואקסן!
נעבן דעם ארט וואו די שנור פון הגה״ח ר׳ יעקב דאסקל האט געארבעט ,איז געווען א שפילצייג
געשעפט .אסאך מאל האט זי זיך געוואונדערט צו זען ווי דער בעל הבית געבט פאר נצרכים שפילצייג
פאר גאר ביליגע פרייזן ,מיט אזא גרויסע ליבשאפט און חשק צו געבן.
ז
פרק ה -שפירן דעם מקבל
ביי איין געלעגנהייט האט דער בעל הבית איר דערציילט :״אין מיין קינדהייט האב איך געלערנט
אינעם מוסד 'בתי אבות' לעבן דער פאנאוועזשער ישיבה ,צוזאמען מיט נאך קינדער וואס זענען
געקומען פון משפחות אין נויט .קעגנאיבער דעם מוסד האט געוואוינט א רייכער דיאמאנטן־
הענדלער ,ר׳ שמואל דאסקל האט ער געהייסן...״
מרת דאסקל האט געשוויגן .זי איז געווארן זייער נייגעריג צו הערן וואס דער איד האט צו דערציילן
וועגן איר שווער...
ער האט ווייטער דערציילט:
״אסאך מאל ,ווען ער האט געזען די קינדער פונעם מוסד ,פלעגט ער אונז מקבל פנים זיין מיט א
ווארעמען שמייכל .דערנאך פלעגט ער אריינגיין אין שטוב און ארויסקומען מיט א שפע פון
אייזקרעם און אנדערע ממתקים .צוזאמען מיט די ממתקים האט ער אונז געגעבן פון זיין ווארעמען
און ברייטן הארץ.
מיר האבן געשפירט ווי ער גיט אונז זיין גאנץ הארץ ,ווי ער שפירט באמת וואס מיר דארפן .זיין
ווארעמער שמייכל און זיין ליבליכער בליק זענען פאר אונז געווען אסאך מער ווי אלע ממתקים!
חוץ פון דעם ,ווען מיר האבן אמאל געדארפט געלט פאר א באזונדערן צוועק ,האבן מיר אלעמאל
געוואוסט אז ר׳ שמואל איז די אדרעס .ער פלעגט אונז אויסהערן ווי א רחמנות׳דיגער טאטע און
געבן מיט א ברייטער האנט דאס וואס עס האט אונז געפעלט.
זיין גוט הארץ האט מיך גאר שטארק אנגערירט .איך בין זייער נתפעל געווארן פון זיין גדלות ,ווי
אזוי ער האט פארשטאנען אפילו די קליינע געפילן פון א קינד און געוואוסט ווי אזוי אונז משמח צו
זיין .ער האט אויף מיר געמאכט אזא שטארקן רושם ,אז איך האב געזאגט צו מיר אליין :אויב דער
אויבערשטער וועט מיר העלפן אויפצושטעלן א שטוב און איך וועל האבן פרנסה בריוח ,וועל איך
אויך זיין א בעל צדקה וחסד!״
א גרויסע הלוואה בלויז לויט א טביעת עין
הרה"ח ר' יהושע כהן פון קרית ויז'ניץ האט דערציילט:
איך בין צוריקגעפארן מיט א טעקסי פון ירושלים קיין בני ברק .פאר מיר זענען געזעסן צוויי
מענטשן ,און איך האב געהערט ווי זיי שמועסן וועגן ר' שמואל דסקל.
מיין נייגער איז געוואקסן ,און צום סוף האב איך זיך געוואגט צו פרעגן:
"פון וואו קענט איר ר' שמואל?"
"איך בין געווען אן עלנטער בחור אין ישיבת פוניבז' ,אן קיין שטיצע און אן קיין פינאנציעלע הילף
פון מיינע עלטערן ",האט איינער פון זיי אנגעהויבן דערציילן.
"ווען איך בין א חתן געווארן ,בין איך ,טראץ דער גרויסער שמחה ,געווען אינגאנצן פארלוירן צוליב
דעם געלט־פראבלעם .איך האב זיך מחייב געווען צו געבן זעכציג טויזנט לירות.
איך האב קיינמאל נישט געזאמלט צדקה .איך האב געוואלט נעמען א גרויסע הלוואה און עס צאלן
צוביסלעך ,אבער אין יעדן גמ"ח וואס איך בין געגאנגען האט מען געקענט געבן נאר א קליינעם
סכום.
ח
איש חסד היה
איין טאג האט מיר א חבר געזאגט:
'נעבן ישיבת פוניבז' וואוינט א טייערער איד ,ר' שמואל דסקל .דערצייל אים דיין מצב .ער וועט זען
אז דו ביסט אן ערליכער בחור און וועט דיר געבן א גרויסע הלוואה'.
'ווי קען איך גיין צו א מענטש וואס איך קען בכלל נישט?' האב איך געפרעגט.
'ער האט א זייער שארפע טביעת עין .ער וועט שפירן אז פאר אים שטייט אן ערליכער און הגון'ער
מענטש ,און ער וועט דיר בארגן א גרויסן סכום ',האט מיין חבר געענטפערט.
איך האב נישט געהאט קיין אנדערע ברירה און האב באשלאסן צו פרובירן.
מיט ציטערדיגע הענט האב איך געקלאפט אויפן טיר .ביים טיר איז געשטאנען א איד מיט א ליכטיגן
פנים.
'מיט וואס קען איך דיר העלפן?' האט ר' שמואל געפרעגט ,און גלייך געעפנט זיין הארץ פאר מיר.
איך האב אים דערציילט מיין גאנצע מעשה ,די יסורי הנפש וואס איך גיי דורך ,און צום סוף האב
איך ארויסגעזאגט דעם גאנצן סכום וואס איך דארף:
זעכציג טויזנט לירות!
א געוואלדיגער סכום.
איך האב מתפלל געווען אז אפשר וועל איך באקומען פינף טויזנט לירות...
ר' שמואל האט געהערט דעם סכום און גארנישט געזאגט .ער איז אויפגעשטאנען ,ארויסגענומען
דאס טשעק־ביכל און אנגעהויבן שרייבן.
ווען ער האט געענדיגט ,האט ער מיר געגעבן דעם אונטערגעשריבענעם טשעק און געפרעגט:
'איז דאס גענוג?'
אויפן טשעק זענען געשטאנען דרייסיג טויזנט לירות!
איך האב נישט געקענט ארויסרעדן א ווארט.
'וויפיל ערבים דארף דער רב?' האב איך געפרעגט.
'מען דארף נישט קיין ערבים ',האט ר' שמואל געענטפערט' .דו ביסט דער בעסטער ערב'.
איך בין ארויס פון זיין הויז אינגאנצן איבערגענומען .פון יענעם טאג איז דער באגריף 'ר' שמואל
דסקל' טיף איינגעקריצט אין מיין הארץ.
ער האט מיך געשטעלט אויף די פיס.
און יעצט פרעגט איר פון וואו איך קען אים?!" האט דער איד געענדיגט זיין מעשה.
א הלוואה פאר א צה"ל־נכה
אן ארץ־ישראל'דיגער מלחמה־נכה ,וועלכער איז פארוואונדעט געווארן אין איינע פון די מלחמות,
האט זייער געוואלט האבן אן אויטא .אבער דאס איז געווען צו טייער פאר אים.
ט
פרק ה -שפירן דעם מקבל
וואס זאל ער טון?
"שמעו של חמיך הגיע לאוזני" ,האט דער נכה דערציילט פאר אונזער גיס הרה"ח ר' משה יוסף
רוזנר.
"איך האב באשלאסן זיך צו וואגן און אים אנרופן ,כאטש איך האב אים בכלל נישט געקענט .איך
האב אים דערציילט מיין מצב און וויפיל איך פארדין א חודש.
ר' שמואל האט נישט געדארפט קיין ווייטערדיגע הסברים .ער האט מיר געגעבן א גרויסע הלוואה
כדי איך זאל קענען קויפן אן אויטא.
איך בין געווען זייער נתפעל .ער האט געשפירט אז איך זאג דעם אמת".
♦
אזוי געוואלדיג האט ער געשפירט דעם צווייטן.
אין יעדע נתינה האט ער אריינגעלייגט הארץ ,ווארעמקייט און ליבשאפט צו מענטשן .נישט נאר
דאס געלט האט געמאכט דעם רושם ,נאר דער אופן ווי אזוי ער האט געגעבן.
די מענטשן וואס האבן פון אים באקומען האבן דאס נישט פארגעסן אפילו צענדליגער יארן שפעטער.
פון זייערע מיילער האבן מיר צוזאמגענומען די מעשיות וואס זענען פארשריבן געווארן אין דעם ספר
וואס ליגט יעצט פאר אייך.
י
