פניני חלקינו בתורתיך - אידיש · Pninei Chelkeini Besoirusechu - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

גליון ב • שנה ד'
יום הכיפורים
תשפ"ז לפ"ק
המקדישים שמך בקודש ,דרי מעלה עם דרי מטה
איין יאר איז געווען א גרויסע ענגשאפט אין אזוי ווערן אויפגעוועקט די זכרונות פון אונזערע אין די לעצטע מינוטן איידער כל נדרי ווערט
בית המדרש ביינאכט ביי כל נדרי .האט דער טייערע עלטערן און רבותינו הקדושים ,וואס זענען דער בית המדרש אלץ מער אנגעפילט .אידן קומען
הייליגער בעלזער רב געהייסן ,אז אלע אנוועזנדע שוין בגנזי מרומים .אמאל זענען זיי געשטאנען מיט אריין ,אנגעטון אין די ווייסע קיטלעך ,מען וויקלט
זאלן אויסטון די קיטלעך .דער עולם האט זיך אונז אין בית המדרש; היינט קענען מיר זיי שוין זיך איין אינעם טלית און מען גרייט זיך צו דער
געוואונדערט אויף דער באפעל ,אבער מען האט נישט זען ,אבער אין זייערע זכיות האלטן מיר זיך אן, ערשטער תפילה פונעם יום הקדוש .יעדער טראגט
תיכף געפאלגט .און ווי נאר מען האט אויסגעטון און מיט זייער כח בעטן מיר רחמי שמים .אזוי ווי א מיט זיך זיינע מחשבות ,זיינע בקשות און זיינע
די קיטלעך ,האט מען געשפירט ווי עס ווערט מער גפן וואס ווערט אונטערגעהאלטן דורך טרוקענע האפענונגען ,און אלע אינאיינעם שטעלן מיר זיך
רחבות אין בית המדרש. שטעקנס ,אזוי אויך האלטן פאר אבינו שבשמים ,בעטן
נאכן דאווענען האט דער רב ערקלערט ,אז זיך די לעבעדיגע אין די מחילה וסליחה און א גוט
בשעת כל נדרי קומען נשמות פון עולם העליון זכותים פון די וואס זענען געבענטשט יאר.
אינעם בית המדרש של מטה .זיי שטייען צווישן שוין אוועק. מיר קוקן ארום און זעען
די לעבעדיגע ,און וויבאלד אלע זענען אנגעטון אין באקאנט זענען די די באקאנטע פנימ'ער ,די
ווייסע קיטלעך ,דערקענט מען נישט ווער עס איז ווערטער פונעם חתם אידן וואס שטייען נעבן אונז
א לעבעדיגער און ווער עס איז א נשמה פון יענער סופר אויף דעם מאמר און דאווענען מיט אונז.
וועלט .דערפאר איז געווען אזא גרויסער געדרענג. חז"ל ״ספרי חיים וספרי אבער אין ספרי צדיקים
ווען די לעבעדיגע האבן אויסגעטון די קיטלעך, מתים פתוחים לפניו ,ואתם ווערט דערציילט ,אז אין
האט מען שוין געקענט דערקענען די נשמות ,און אומרים שירה״ .אין די דער הייליגער שעה געפינען
זיי האבן געמוזט פארלאזן דעם בית המדרש .אזוי טעג ווערן געמשפט סיי זיך אין בית המדרש נאך
איז געווארן פלאץ פארן עולם. די לעבעדיגע און סיי די מתפללים ,וואס נישט יעדער
דער ספר שרייבט ,אז פון דעמאלט אן האט זיך נפטרים; דערפאר זענען איז זוכה זיי צו זען .נשמות
איינגעפירט אין בעלזא ,אז די חסידים גייען נישט אפן סיי די ספרי חיים פון עולם העליון קומען זיך
מיט קיין קיטל אום יום כיפור. און סיי די ספרי מתים .די מצרף זיין צו די תפילות פון
אינעם ספר מהרי"ל דיסקין (פרשת אחרי) ווערט נפטרים קענען אבער שוין אידישע קינדער דא אויף
געברענגט אן אנדערער הסבר אויף אזא מעשה .ווען נישט מקיים זיין די מצוה דער וועלט — ״המקדישים
בית הכנסת של אברהם אבינו בעיר חברון
מען האט עס דערציילט פארן מהרי"ל דיסקין זצ"ל, פון הלל ,ווייל ״במתים שמך בקודש ,דרי מעלה עם
האט ער געזאגט ,אז די וואס האבן אנגעפילט דעם חפשי״ — נאכן פטירה דרי מטה״.
בית המדרש זענען געווען אידישע אנוסים .א גאנץ ווערט דער מענטש פטור פון די מצוות .זאגן אויך אויך דער ווייסער קיטל דערמאנט אונז אין
יאר האבן זיי מורא געהאט צו קומען דאווענען, מיר נישט קיין הלל אין די ימים נוראים ,כדי נישט צו דעם קשר מיט יענער וועלט .דער מטה אפרים
מאכן קיין חילוק צווישן די לעבעדיגע און ברענגט אין די הלכות פון יום הכיפורים (סי' תר"ט–
די נפטרים ,וואס שטייען אין דער שעה תר"י) ,אז מען גייט מיט ריינע ווייסע בגדים דוגמת
אינאיינעם צום דין.
הגליון נתנדב מלאכי השרת .דערביי איז דער קיטל אויך א בגד
און די באהאלטענע מתפללים מתים ,וואס ברענגט דעם מענטש צו הכנעה
לעילוי נשמת צו א צעבראכן הארץ .אין דעם טאג ,ווען מיר זענען
הרה"ח ר' עוזר ב"ר זרח גליק ז"ל אינעם נייעם ספר יפה נוף אויף יום
הכיפורים ווערט געברענגט פונעם ספר
געגליכן צו מלאכים ,דערמאנען מיר זיך אויך אז מען
בלייבט נישט דא אויף אייביג ,און עס וועט קומען
יארצייט ח' תשרי ״בית הכנסת שבבעלזא״ ,א וואונדערליכע א צייט ווען מען וועט דארפן צוריקגעבן די נשמה
מעשה ביים הרה"ק מהר"י מבעלזא זי"ע. ליוצרה.
המשך מעמוד א׳
פישמאן הי"ו ,בן הרה"ח רבי יצחק מאיר הי"ו. איז נאך אלץ נישט אנגעקומען .די ניין אידן זענען כדי מען זאל נישט דערקענען אז זיי זענען אידן .יום
הרה"ח רבי יוסף גראספעלד הי"ו וואס פירט אן געווען אין א גרויסן צער און האבן פיל געוויינט .דער כיפור אבער ,ווען מען פלעגט דאווענען מיטן טלית
מיטן בית התבשיל אין מחנה קראסנא ,איז געווען הייליגער יום כיפור קומט שוין ,און זיי וועלן אים מוזן איבערן פנים ,האבן זיי זיך אויך אריינגעכאפט אין
מקורב צום הייליגן ריבניצער רבי'ן זי"ע נאך פון די דורכמאכן אן א מנין. בית המדרש ,מיט דער האפענונג אז קיינער וועט זיי
יארן אין רוסלאנד .ער האט דערציילט א מעשה וואס פלוצלינג הייבן זיי אויף די אויגן און זעען אן אלטן נישט דערקענען.
ער אליין האט מיטגעהאלטן ,זייענדיג אמאל אין איד קומען פון דערווייטנסזיי זענען געווארן פרייליך דער רב האט חושש געווען ,אז זייער פנים
שטוב ביים רבי'ן ,ווען דער רבי האט זיך געגרייט צו אז מיט דעם איין איד איז געווארן א גאנצער מנין ,און וועט זיך דאך אנטפלעקן און זיי וועלן אריינפאלן
דאווענען שחרית. זייער צער האט זיך פארוואנדלט אין א געוואלדיגע אין א סכנה .האט ער אויסגערופן אז יעדער זאל
דער רבי האט געהאט א מנהג בקודש ,אז ווען שמחה. אראפנעמען דעם טלית .די אנוסים האבן דעריבער
עס האבן אים געפעלט מענטשן צום מנין ,למשל מען האט אים אויפגענומען מיט גרויס כבוד און געמוזט ארויסגיין ,און כדי צו באהאלטן זייער סוד
ווען עס זענען געווען זעקס מתפללים און עס האבן דערלאנגט צו עסן די סעודה המפסקת .דער זקן פונעם עולם ,האט דער רב געזאגט אז דאס זענען
געפעלט נאך פיר ,האט ער געציילט ביז צען און זיך האט זיי אנגעוואונטשן און געזאגט אז ער האט שוין געווען נפטרים.
געשטעלט דאווענען. געגעסן אויפן וועג .אזוי האבן זיי זוכה געווען צו נאך א מעשה ברענגט דער יפה נוף פונעם ספר
יענעם מאל איז דארט אויך קיין מנין נישט געווען. דאווענען דעם גאנצן יום הקדוש מיט מנין ,און דעם ״במחיצתו של הרבי מריבניץ״ ,וואס מען האט
דער רבי האט אבער אנגעהויבן צו ציילן פון איינס חשוב'ן גאסט האט מען שטארק מכבד געווען. געהערט פונעם הייליגן ריבניצער רבי'ן זי"ע ,איבער
ביז צען און זיך געשטעלט דאווענען .ווי נאר דער רבי מוצאי יום כיפור האט יעדער געוואלט זיין רבי'ן ,דער הרה"ק משטעפינעשט זי"ע.
האט געזאגט ״צען״ ,האט זיך רבי יוסף אנגערופן :״יא, ארייננעמען דעם גאסט צו זיך אין שטוב .מען האט בשעת כל נדרי איז אמאל געווארן א שרעקליכער
איך זע אויך צען.״ זיך נישט געקענט פארגלייכן ווער עס זאל האבן די געדרענג אין בית המדרש .עס זענען נישט געווען
רבי יוסף האט ערקלערט ,אז ער האט זכיה ,ביז מען האט באשלאסן צו ווארפן גורל .דער אזויפיל מענטשן ,אז עס זאל זיין אזוי ענג ,און דאך
אינגאנצן עפעס אנדערש געמיינט .ער האט גורל איז געפאלן אויפן חזן ,א חסידישער איד וואס האט מען זיך קוים געקענט רירן .האט זיך דער
פארשטאנען אז דער רבי רעדט פונעם זייגער, פלעגט זען וואונדערליכע זאכן אין חלומות און שטעפינעשטער רבי אויסגעדרייט צום עולם און
אז עס איז שוין צען אזייגער אינדערפרי .דערפאר חזיונות לילה. אויסגערופן בקול גדול :״אלע לעבעדיגע זאלן זיך
האט ער געזאגט אז ער זעט אויך אז עס איז דער חזן איז געגאנגען אהיים ,און דער גאסט אויסטון די טלית!״
״זייגער צען״. איז געגאנגען אונטער אים .אנקומענדיג נעבן זיין מיטאמאל איז דער בית המדרש געווארן האלב
דורך דעם איז נתגלה געווארן א קלייניגקייט שטוב ,האט ער זיך אויסגעדרייט אים מכבד צו זיין ליידיג .די נשמות וואס זענען געקומען פון עולם
פון די הייליגע מדריגות פונעם ריבניצער רבי'ן. אריינצוגיין פריער .אבער דער גאסט איז נישט העליון צו דער תפלת כל נדרי האבן פארלאזט דעם
מען האט פארשטאנען אז דער רבי האט נישט געווען דארט .מען האט אים געזוכט אין די גאסן און ארט ,און א גרויסע חרדת אלקים איז געפאלן אויף די
אומזיסט געציילט ביז צען; ער האט געזען די נישט געקענט געפינען .אלע האבן שטארק מצטער אנוועזנדע.
הייליגע נשמות וואס זענען געשטאנען מיט אים אין געווען ,מיינענדיג אז ער האט נישט געוואלט הנאה
האבן פון זיי ,און האט זיך דעריבער ארויסגעלאזט ענליכע מעשיות ווערן דערציילט אויפן מהר"ל
צימער ,און מיט זיי האט ער זיך געשטעלט דאווענען זצ"ל ,אויפן הרה"ק רבי משה מקיטוב זצ"ל א תלמיד
צום אויבערשטן. אויפן וועג אינמיטן דער נאכט.
פונעם הייליגן בעש"ט ,אויפן הרה"ק רבי דוד מדינוב
יענע נאכט איז דער זקן געקומען צום חזן אין
זצ"ל ,און אויפן הרה"ק בעל אהבת שלום מקאסוב
חלום און אים געזאגט ,אז ער איז אברהם אבינו ע"ה.
זצ"ל .די ענינים ווערן געברענגט באריכות אינעם
מיט וועמען מיר דאווענען ער האט געזען זייער גרויסן צער ,אז זיי וועלן נישט
ספר עבודת הצדיקים (ערך כל נדרי ,נשמות מעולם
האבן מיט וועמען צו דאווענען יום כיפור ,איז ער
דער כהן גדול פלעגט זאגן בשעת קריאת התורה: העליון).
געקומען משלים זיין דעם מנין .די אידן האבן זיך
״הרבה יותר ממה שקריתי לפניכם כתוב כאן״ .די זייער געפרייט און געלויבט דעם אויבערשטן אויף מיר אליין זעען נישט די זאכן .אין די ענינים זענען
ווערטער דערמאנען אונז ,אז אויך אין אונזער בית דעם גרויסן חסד וואס ער האט געטון מיט זיי. מיר מאמינים בני מאמינים .אבער די צדיקים ,מיט
המדרש געפינט זיך אין דער הייליגער שעה פיל מער זייערע הייליגע אויגן ,האבן געזען וואס איז פאר אונז
דער תפארת שלמה טייטשט מיט דער מעשה די
ווי דאס וואס מיר קענען זען. באהאלטן .די מעשיות וואס זענען איבערגעבליבן
ווערטער פון רש"י אויפן פסוק ״והיה ברכה״ — ״בך
ווען מיר שטעלן זיך צו כל נדרי ,שטייען מיט חותמין״ .די תפלת נעילה איז דער גמר החתימה. פון דור צו דור געבן אונז א שטיקל השגה ,ווער עס
אונז די הייליגע נשמות פון עולם העליון .די תפילות האט דער אויבערשטער מרמז געווען פאר אברהם שטייט מיט אונז אין דער שעה וואס מיר גיסן אויס
פון די לעבעדיגע פאראייניגן זיך מיט די תפילות אבינו ,אז ער וועט זיך מצרף זיין צום מנין אין חברון דאס הארץ פארן באשעפער.
פון די דרי מעלה ,און אלע אינאיינעם הייליגן מיר אום יום כיפור ,און מיט אים וועלן זיי דאווענען נעילה
דעם אויבערשטנ'ס נאמען .דער בית המדרש וואס
מיר זעען מיט אונזערע אויגן איז נאר א חלק פון
— ״בך חותמין״ .אויף דעם נאמען פון דער מעשה דער צענטער איד אין חברון
האט מען גערופן דעם בית הכנסת אין חברון ״בית
דעם גרויסן ציבור וואס שטייט אין דער שעה פאר הכנסת של אברהם אבינו״. איינע פון די באקאנטע מעשיות אין דעם ענין
אבינו שבשמים. האט פאסירט אין דער עיר האבות חברון ,אין יאר ה'
ווי אזוי מען קען מצרף זיין צום מנין א נשמה פון
מיט דער מחשבה גייען מיר אריין אינעם יום עולם העליון ,וואס איז שוין נישט בכלל בני חיובא, שכ"ה .דער הייליגער תפארת שלמה ברענגט דאס
הקדוש ,מיט הכנעה און מיט דער האפענונג אז איז טאקע שווער צו פארשטיין .אבער אברהם אבינו (פרשת לך לך) בשם דעם ספר עמק המלך.
אונזערע תפילות וועלן אנגענומען ווערן לרחמים איז זיכער נישט אומזיסט געקומען משלים זיין זייער ערב יום כיפור זענען געווען אין חברון בלויז ניין
ולרצון .דער אויבערשטער זאל עפענען פאר מנין .הגם מיר פארשטייען נישט דעם טעם הדבר ,איז אידן .מען האט געווארט אויף די אידן פון די דערפער
אונז אלע ״שערי אור״ ,און אונז מזכה זיין מיט דער אינהאלט פון דער מעשה ,אז די אידן האבן דורך ארום ,אז זיי וועלן קומען דאווענען מיט זיי ,אבער
א גמר חתימה טובה ,בבני חיי ומזוני וכל טוב. אים זוכה געווען צו א תפילה בציבור כדת וכדין. קיינער איז נישט געקומען .זיי זענען אלע געגאנגען
דאס יאר זאל שוין זיין דאס יאר וואס ״יתנשא קיין ירושלים עיה"ק ,וואס איז געווען א וועג פון א
ה'״ (בגימטריא תשפ"ו) מיט דער ביאת גואל צדק, ״איך זע אויך צען״ פערטל טאג.
במהרה בימינו אמן.
א וואונדערליכע מעשה פון אונזערע צייטן האב די שעות זענען אריבער ,די זון האט זיך שוין
(הרה"ח ר’ אברהם ישעי' קליין הי"ו) איך געהערט פון מיין ידיד הרה"ח רבי שרגא צבי גענייגט צום אונטערגיין ,און דער צענטער איד
2
דער קשר וואס ברענגט צוריק
טרייסטן ,אבער יעקב אבינו האט נישט געוואלט אננעמען קיין דער שמוץ אן פון דרויסן; זיין אמת'ע פנימיות בלייבט פארבונדן ערב יום כיפור ,איידער מען גייט אין שול ,שפירט זיך אין
טרייסט (בראשית לז ,לה). מיט די הייליגע אבות .דאס איז דער ענין וואס עס שטייט אין דער אידישער שטוב א באזונדערע התעוררות .צווישן די
שפעטער ,ווען יוסף הצדיק איז געשטאנען פאר זיין פסוק ״אל תראוני שאני שחרחורת ששזפתני השמש״ — קוקט הכנות צום יום הקדוש זוכט א איד זיך מקשר צו זיין צו זיינע
ביטערן נסיון אין מצרים ,געפינען מיר ווידער דאס ווארט נישט אויף מיין שווארצקייט ,די זון האט מיך פארשווארצט עלטערן .ווער עס איז זוכה אז זיינע עלטערן לעבן ,גייט ער צו
״וימאן״ :״וימאן ויאמר אל אשת אדוניו״ (שם לט ,ח) .יוסף האט זיך (שיר השירים א ,ו) .די שווארצקייט איז געקומען פון דרויסן ,און זיי אז זיי זאלן אים בענטשן.
אפגעזאגט צו זינדיגן .חז"ל דערציילן ,אז אין דער שעה האט מען קען זיך דערפון אפוואשן. ווען דאס קינד גייט זיך בענטשן ,בייגט ער דעם קאפ
זיך פאר אים באוויזן ״דמות דיוקנו של אביו״ ,די געשטאלט פון דאס גיט א איד דעם כח זיך אויפצוהייבן פון וואו ער איז אונטער די הענט פונעם טאטן און נעמט אריין אין הארץ זיינע
זיין טאטן (סוטה לו ע"ב; רש"י בראשית לט ,יא). געפאלן .ער קען צוריקקומען ,ווייל טיף אין זיך איז ער נאך אלץ ברכות און תפילות .אפילו ער האט שוין אליין א שטוב מיט
דער נתיבות שלום ערקלערט (פרשת וישב) ,אז פון הימל פארבונדן מיט זיין הייליגן שורש .די תשובה נעמט אראפ דעם קינדער ,איז ער נאך אלץ א קינד וואס וויל זיך אנהאלטן אין
האט מען אזוי געפירט ,אז יעקב אבינו זאל נישט אננעמען שמוץ און ברענגט צוריק צום שיין די ריינע נקודה וואס איז זיין טאטן.
קיין טרייסט ,כדי דער קשר צווישן אים און יוסף זאל נישט שטענדיג געבליבן אין אים. און דער וואס האט שוין נישט קיין עלטערן ,צינדט אן א
איבערגעריסן ווערן .ווען עס איז געקומען די שעה פונעם נסיון, א בן סורר ומורה ,וואס ווידערשפעניגט אין זיין טאטן ליכט לעילוי נשמתם .דערמיט טוט ער שטארקן זיין קשר מיט
איז זיין הייליגע פארבינדונג מיט יוסף אים בייגעשטאנען ,אז די און מאמען ,רייסט זיך אבער אפ פון דער שלשלת הקודש. זיי .ביי ביידע מנהגים ווענדט זיך דאס קינד צו זיינע עלטערן
געשטאלט פון זיין טאטן האט זיך פאר אים באוויזן., דערמיט פארלירט ער דעם כח וואס וואלט אים געקענט און האלט זיך אן אין די פריערדיגע דורות ,איידער ער גייט אריין
יוסף איז געווען ווייט פון דערהיים ,אליין אין מצרים ,און צוריקברענגען .אפילו ער וועט האבן א התעוררות תשובה, אינעם יום הקדוש.
האט זיך געדארפט שטעלן אנטקעגן א ביטערן נסיון .אבער אין וועט עס נישט אנהאלטן ,און ער וועט צוריקפאלן אין זיין דער מטה אפרים ברענגט דעם מנהג ,אז דער טאטע
דערהיים האט זיין טאטע נישט אויפגעהערט זיך צו בענקען פריערדיגן וועג. בענטשט די קינדער איידער מען גייט אין בית הכנסת ,און
נאך אים .מען האט געפרואווט טרייסטן יעקב אבינו ,אבער ווען די עלטערן זענען אים מוחל ,בלייבט דער קשר אבער בעט אז זיי זאלן פארחתמ'עט ווערן לחיים טובים ,און זייער
״וימאן להתנחם״ — ער האט זיך נישט געלאזט טרייסטן ,און גאנץ .ער איז נאך אלץ פארבינדן מיט זיי ,און דורך זיי מיט די הארץ זאל זיין פול מיט יראת שמים (סימן תריט סעיף ב) .וועגן דעם
דער קשר מיט זיין זון האט ווייטער אנגעהאלטן. הייליגע אבות .ממילא איז זיין סוף שוין נישט זיכער; ער קען ליכט וואס די קינדער צינדן אן פאר זייערע פארשטארבענע
דער קשר האט דערגרייכט ביז קיין מצרים .אין דער נאך תשובה טון און צוריק קומען בשלימות .דערפאר הרג'עט עלטערן שרייבן שוין די ראשונים ,אז מען צינדט עס אן ערב יום
שווערסטער שעה איז יוסף נישט געווען אליין; די געשטאלט מען אים נישט. כיפור מכפר צו זיין אויף דעם טאטן און דער מאמע ,און דאס
פון זיין טאטן איז געשטאנען פאר אים און האט אים געגעבן כח דאס איז דער לשון פונעם שם משמואל :״אבל איז אן ענין פון כבוד שמים ,ווי דער פסוק זאגט ״באורים כבדו
ה'״ (ארחות חיים ,הלכות ערב יום הכיפורים אות יא; כלבו סימן סח; רמ"א או"ח
זיך צו האלטן פעסט בקדושה. כשאביו ואמו מוחלין לו ,הנה הוא עדיין נקשר בשלשלת
הקודש ,שוב אינו נהרג ,שיכול להיות שעוד ישוב בתשובה סימן תרי סעיף ד).
דעם טאטנ'ס ״וימאן להתנחם״ האט געגעבן דעם כח פארן
שלימה המתקבלת״. דארף מען מבאר זיין דעם מנהג ,פארוואס זוכט דאס קינד
זונ'ס ״וימאן״ .דער טאטע האט נישט געלאזט איבעררייסן
דווקא ערב יום כיפור זיך מקשר צו זיין צו די עלטערן ,בחייהם
דעם קשר מיטן קינד ,און דאס קינד האט דורך דעם געקענט
ביישטיין זיין נסיון.
מיט דעם קשר דורכן גיין זיך בענטשן ,און לאחר פטירתם דורכן אנצינדן א
גייט מען צו כל נדרי ליכט לעילוי נשמתם.
א ברכה ,א ליכט א כח וואס גייט פון דור צו דור
די הייליגע ווערטער געבן אונז צו פארשטיין וואס עס ליגט
און א כח אויף ווייטער אין די מנהגים פון ערב יום כיפור .אין דער שעה וואס א איד
גרייט זיך תשובה צו טון ,שטארקט ער זיין פארבינדונג מיט דער הייליגער שם משמואל זאגט א יסוד וואס גיט אונז
ערב יום כיפור ,ווען דאס קינד גייט זיך בענטשן ביי זיין א נייעם בליק אויף דעם כח התשובה פון א איד (פרשת כי תצא,
טאטן אדער צינדט אן א ליכט לעילוי נשמת זיינע עלטערן, דער שלשלת הקודש ,פון וואנעט ער שעפט דעם כח צו קענען
צוריק קומען. שנת תרע"א).
ווערט די הייליגע קייט פון פריש געשטארקט .ער דערמאנט
דאס קינד גייט צו זיין טאטן זיך בענטשן .ער וויל זיך די גמרא זאגט ,אז א בן סורר ומורה ,אויב זיין טאטע און
זיך פון וואנעט ער קומט און אין וועמענס וועגן ער וויל גיין.
מקשר זיין צו אים און זיך אנהאלטן אין זיין דרך .דער טאטע מאמע ווילן אים מוחל זיין ,קענען זיי אים מוחל זיין ,און מען
א איד קען זיך שפירן ווייט .ער ווייסט וואס ער דארף הרג'עט אים נישט (סנהדרין פח ע"ב) .פרעגט דער שם משמואל,
פאררעכטן ,אבער צווייפלט צי ער קען אנהייבן פונדאסניי. בעט אויף זיין לעבן ,זיין הצלחה און זיין יראת שמים ,און דאס
קינד נעמט מיט זיך די ברכות צום יום הקדוש .דורכן קשר צו דער בן סורר ומורה ווערט דאך נידון על שם סופו .די תורה
לערנט אים דער שם משמואל ,אז דער כח התשובה ליגט אין האט געזען וואוהין זיין וועג וועט אים פירן ,אז צום סוף וועט
דער ריינער נקודה וואס פארבינדט אים מיט די הייליגע אבות. זיין טאטן פארבינדט ער זיך מיט דער הייליגער ירושה פון די
פריערדיגע דורות. ער בארויבן מענטשן כדי נאכצוקומען זיינע תאוות (שם עא ע"ב).
דורכן אנהאלטן אין דער שלשלת הקודש וועט ער שעפן כח וואס העלפט דערויף אז דער טאטע און די מאמע זענען אים
זיך צו רייניגן און צוריקקומען. אוןוועןדיעלטערןזענעןשויןאויףיענערוועלט,צינדטדאס מוחל? זיין סוף האט זיך דאך לכאורה נישט געענדערט.
מיט די ברכות וואס ער האט באקומען פון זיין טאטן ,אדער קינד אן א ליכט לעילוי נשמתם .דאס איז א זאך וואס ער טוט
פאר זיי ,לזכותם ולעילוי נשמתם .מיטן ליכט גיט ער זיי כבוד און נאך מער איז שווער ,פארוואס פאר'משפט מען אים שוין
מיטן קשר וואס ער האט געשטארקט דורכן אנצינדען א ליכט יעצט אויף דעם וואס ער וועט שפעטער טון? אפשר וועט
לעילוי נשמת זיינע עלטערן ,גייט ער אריין אין בית המדרש .ער דערמאנט זיך אין דעם וועג וואס ער האט פון זיי מקבל געווען.
ער בלייבט זייער קינד און וויל גיין אין זייערע וועגן. ער נאך תשובה טון און אינגאנצן איבערלאזן זיין שלעכטן
האלט זיך אן אין די פריערדיגע דורות און שטעלט זיך פארן וועג ,מיר געפינען דאך ביי רבי אלעזר בן דורדיא אז אפילו
טאטן אין הימל ,מיט דער האפענונג צו א תשובה שלימה אזוי שטארקט דאס קינד זיין קשר צו דער שלשלת נאכדעם וואס ער איז געווען אזוי שטארק איינגעזונקען אין
המתקבלת. הקודש ,דורכן גיין זיך בענטשן אדער דורכן אנצינדן א ליכט הארבע עבירות ,האט ער תשובה געטון מיט אזא אמת ,ביז א
פאר זיינע עלטערן .אינעם יום הקדוש גייט מיט אים דער כח פון בת קול האט אויסגערופן אז ער איז מזומן לחיי העולם הבא
דער אויבערשטער זאל העלפן ,מיר זאלן זיך שטענדיג
די דורות אין וועלכע ער האלט זיך אן. (עבודה זרה יז ע"א).
אנהאלטן אין דער שלשלת הקודש ,גיין אין די וועגן פון
אונזערע עלטערן און איבערגעבן די הייליגע ירושה פאר צוויי מאל ״וימאן״ ערקלערט דער שם משמואל ,אז דער כח פון א איד
אונזערע קינדער .אונזער תשובה און אונזערע תפילות זאלן תשובה צו טון איז פארבונדן מיט זיין שייכות צו די הייליגע
אנגענומען ווערן לרחמים ולרצון ,און מיר זאלן אלע זוכה זיין צו ווי ווייט דער כח פון דעם קשר דערגרייכט ,געפינען מיר ביי אבות ,פון זיין טאטן האט ער מקבל געווען ,זיין טאטע פון זיין
א גמר חתימה טובה. יעקב אבינו און יוסף הצדיק. טאטן ,און אזוי גייט די שלשלת הקודש צוריק פון דור צו דור ,ביז
(הרה"ג ר’ חיים אהרן אונגאר שליט"א ווען מען האט געברענגט פאר יעקב אבינו די בשורה צו אברהם ,יצחק און יעקב.
-רב דביהמ"ד לב אהרן בוויליאמסבורג איבער יוסף ,שטייט אין פסוק :״ויקומו כל בניו וכל בנותיו דורך דעם קשר בלייבט די אינעווייניגסטע נקודה פון א איד
— פרשת כי תצא תשפ"ו) לנחמו וימאן להתנחם״ .אלע זיינע קינדער זענען געקומען אים ריין .אפילו ווען ער פאלט חלילה דורך מיט עבירות ,קלעבט זיך
גליון ב 3
דרשת כל נדרי פון מרן רבינו בעל ברך משה זי״ע בשנת תש״ה אין טרעיזענשטאט
אים געבראכט זיך אומצוקערן צום אויבערשטן — נאך א שטיק צייט האט זיך דערהערט די ערב יום כיפור תש״ה .אידן געפינען זיך אין
ווערט אויך די תשובה אנגענומען אלס א תשובה שטימע פון ד״ר קיזלניק .ער האט אויסגערופן ,אז לאגער ,געדריקט און געפייניגט אונטער דער
שלימה. ווער עס וויל מיטדאווענען מיטן ציבור ,זאל קומען שווערער האנט פון די רשעים .דער ראש הקהל
דער רבי האט ווייטער געבעטן פון טיפן הארצן, צום פלאץ וואס מען האט דערפאר צוגעגרייט .ער פון סיגעט האט זיך משתדל געווען ביי דער
אז דער גוטער באשעפער זאל אננעמען די תשובה האט געוואונטשן די פארזאמלטע אידן א ״גמר לאגער־פארוואלטונג ,אז מען זאל אויסטיילן די
פון זיין פאלק ישראל ,וואס ווערט אזוי געדריקט חתימה טובה״ — און ווידער האט אויסגעבראכן א עסן־פארציע נאך בייטאג ,כדי די אידן זאלן קענען
און געפייניגט אין דעם כור הברזל ,נאך אזויפיל ביטערער געוויין. עסן פאר בין השמשות.
שווערע און ביטערע יסורים .און אין זכות פון די אין יענער שעה האט רבינו בעל ברך משה נאכן עסן האט מען אין איינעם פון די בלאקן
טויזנטער און טויזנטער קדושים ,וואס האבן מוסר זי״ע אויפגעטרעטן מיט דברי כיבושין .ער האט צוגעגרייט א פלאץ ,וואו מען זאל זיך קענען
נפש געווען אויף קידוש שמו יתברך ,זאלן מיר שוין אנגעהויבן מיט די ווערטער פון דער משנה: צוזאמעננעמען דאווענען מיט מנין.
זוכה זיין בקרוב צו דער גאולה שלימה ,אינאיינעם ״אשריכם ישראל ,לפני מי אתם מטהרין ומי מטהר ווען די אידן זענען פאר כל נדרי אריינגעקומען
מיט גאנץ כלל ישראל ,אמן. אתכם — אביכם שבשמים״ (יומא פה.): אין בלאק ,זענען זיי אלע ווי איין מענטש
דער רבי האט נאך לאנג ממשיך געווען מיט דער רבי האט ערקלערט :ווען א מענטש אראפגעפאלן אויף זייערע פארשמוצטע
דברי כיבושין ,בשעת ער האט געוויינט בכיות טובל׳ט זיך אין א מקוה ,ווערט ער ריין פון זיין געלעגערס .א געוויין האט אויסגעבראכן,
גדולות ונוראות .זיינע ווערטער ,אינאיינעם טומאה ,אפילו מען האט אים געצוואונגען וואס אזוינס האט מען נאך קיינמאל נישט
מיט זיינע בכיות ,זענען אריינגעדרונגען אין די אריינצוגיין אין וואסער און ער האט זיך נישט געהערט .די בכיות זענען געווען אזוי ביטער
טיפענישן פון די הערצער. געטובלט פון זיין אייגענעם ווילן .אזוי אויך ,ווען א און שרעקליך ,אז טייל זענען גע׳חלש׳ט פון
(אביר יעקב) איד טוט תשובה מתוך צרה ודוחק ,די צרות האבן גרויס צער און געוויין.
אז מען קלאפט עפנט מען
אז עס זאגט זיך אליין איינמאל ,אין די ימי הרחמים והסליחות ,האט דער הייליגער בית ישראל זי״ע
אויסגערופן מיט א געשריי :״הפותח שער לדופקי בתשובה״!
אין א בריוו פון נר ב׳ דחנוכה תשנ״ג צו הגאון רבי משה
שטערנבוך שליט״א ,האט דער תולדות אהרן רבי ,הרה״ק רבי אפילו די טויערן זענען פארקלאפט און פארמאכט ,אבער אז מען קלאפט
אברהם יצחק קאהן זי״ע ,געשריבן ,אז ער שיקט אים זיין ספר ״דרך שטארק — ״לדופקי בתשובה״ — עפנט מען צום סוף אויף!
אמונה״ ,וואס איז דעמאלט ארויסגעקומען .דערביי האט ער זיך (הרה"ק הבית ישראל מגור זי״ע)
באצויגן צו א שאלה וואס ווערט באהאנדלט אין ספר ״תשובות
והנהגות״ :צי מען מעג מפסיק זיין אינמיטן דאווענען און זאגן
״הייליגער באשעפער״ וכדומה (תשובות והנהגות ,חלק א סימן ע).
דער תולדות אהרן רבי האט געשריבן ,אז בערך פופציג יאר
פריער האט ער שוין געפרעגט די שאלה פון זיין הייליגן שווער,
ברכת מזל טוב
און דער שווער האט געענטפערט אז מען טאר נישט .אבער אל מעלת כבוד ידידינו
ער האט צוגעלייגט :״אז יענער זאגט זיך אליין ,איז מותר״. הרה"ח ר' אברהם ישעי' קליין הי"ו
(עובדות והנהגות ,עמוד תקלח) יושב ראש גליונינו הנהדרה "חלקינו בתורתיך"
לרגל ארוסי נכדתו למזל טוב
בת לחתנו הרה"ח ר' יואל גליק הי"ו
עב"ג הבה"ח המופלג בתוי"ש יושע נ"י
בן הרב מנשה האראוויץ שליט"א
הקב"ה יעזור שיזכו החתן כלה לעמוד בית נאמן בישראל
ויזכה לראות רב נחת דקדושה מכל יוצאי חלציו
ולהכתב ולהחתם לשנה טובה ומבורכת
בספרן של צדיקים אמן
845.210.6668 עימוד כברכת צוות המערכת
הדפסה
sales@kintress.com
יואל הכהן מאשקאוויטש -משה אברהם לייפער
שלמה הערשקאוויטש – אביעזר מרדכי שווארץ
הגליון נערך ע"י מכון קונטרס
טעל | 845.210.6668 :פעקס845.314.8486 : להכניס דברי תורה בתוך מו"ה אברהם ישעי' קליין
אימעילchelkeiny@gmail.com :
עורכים
הגליון ולהערות והארות: מו"ה יואל הכהן מאשקאוויטש
מו"ה משה אברהם לייפער
צו באקומען דעם גליון יעדע וואך אין אימעיל ,שיקט א אימעיל צוchelkeiny@gmail.com : מו"ה שלמה הערשקאוויטש
4
