gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

פניני חלקינו בתורתיך - אידיש · Pninei Chelkeini Besoirusechu - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

מוציא לאור: פניני חלקינו בתורתיך - אידיש · Pninei Chelkeini Besoirusechu - Yiddish

שבוע: האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

פניני חלקינו בתורתיך - אידיש · Pninei Chelkeini Besoirusechu - Yiddish — האזינו - שבת תשובה (2026-09-14)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון ב • שנה ד'‬ ‫יום הכיפורים‬ ‫תשפ"ז לפ"ק‬ ‫המקדישים שמך בקודש‪ ,‬דרי מעלה עם דרי מטה‬ ‫איין יאר איז געווען א גרויסע ענגשאפט אין‬ ‫אזוי ווערן אויפגעוועקט די זכרונות פון אונזערע‬ ‫אין די לעצטע מינוטן איידער כל נדרי ווערט‬ ‫בית המדרש ביינאכט ביי כל נדרי‪ .‬האט דער‬ ‫טייערע עלטערן און רבותינו הקדושים‪ ,‬וואס זענען‬ ‫דער בית המדרש אלץ מער אנגעפילט‪ .‬אידן קומען‬ ‫הייליגער בעלזער רב געהייסן‪ ,‬אז אלע אנוועזנדע‬ ‫שוין בגנזי מרומים‪ .‬אמאל זענען זיי געשטאנען מיט‬ ‫אריין‪ ,‬אנגעטון אין די ווייסע קיטלעך‪ ,‬מען וויקלט‬ ‫זאלן אויסטון די קיטלעך‪ .‬דער עולם האט זיך‬ ‫אונז אין בית המדרש; היינט קענען מיר זיי שוין‬ ‫זיך איין אינעם טלית און מען גרייט זיך צו דער‬ ‫געוואונדערט אויף דער באפעל‪ ,‬אבער מען האט‬ ‫נישט זען‪ ,‬אבער אין זייערע זכיות האלטן מיר זיך אן‪,‬‬ ‫ערשטער תפילה פונעם יום הקדוש‪ .‬יעדער טראגט‬ ‫תיכף געפאלגט‪ .‬און ווי נאר מען האט אויסגעטון‬ ‫און מיט זייער כח בעטן מיר רחמי שמים‪ .‬אזוי ווי א‬ ‫מיט זיך זיינע מחשבות‪ ,‬זיינע בקשות און זיינע‬ ‫די קיטלעך‪ ,‬האט מען געשפירט ווי עס ווערט מער‬ ‫גפן וואס ווערט אונטערגעהאלטן דורך טרוקענע‬ ‫האפענונגען‪ ,‬און אלע אינאיינעם שטעלן מיר זיך‬ ‫רחבות אין בית המדרש‪.‬‬ ‫שטעקנס‪ ,‬אזוי אויך האלטן‬ ‫פאר אבינו שבשמים‪ ,‬בעטן‬ ‫נאכן דאווענען האט דער רב ערקלערט‪ ,‬אז‬ ‫זיך די לעבעדיגע אין די‬ ‫מחילה וסליחה און א גוט‬ ‫בשעת כל נדרי קומען נשמות פון עולם העליון‬ ‫זכותים פון די וואס זענען‬ ‫געבענטשט יאר‪.‬‬ ‫אינעם בית המדרש של מטה‪ .‬זיי שטייען צווישן‬ ‫שוין אוועק‪.‬‬ ‫מיר קוקן ארום און זעען‬ ‫די לעבעדיגע‪ ,‬און וויבאלד אלע זענען אנגעטון אין‬ ‫באקאנט זענען די‬ ‫די באקאנטע פנימ'ער‪ ,‬די‬ ‫ווייסע קיטלעך‪ ,‬דערקענט מען נישט ווער עס איז‬ ‫ווערטער פונעם חתם‬ ‫אידן וואס שטייען נעבן אונז‬ ‫א לעבעדיגער און ווער עס איז א נשמה פון יענער‬ ‫סופר אויף דעם מאמר‬ ‫און דאווענען מיט אונז‪.‬‬ ‫וועלט‪ .‬דערפאר איז געווען אזא גרויסער געדרענג‪.‬‬ ‫חז"ל ״ספרי חיים וספרי‬ ‫אבער אין ספרי צדיקים‬ ‫ווען די לעבעדיגע האבן אויסגעטון די קיטלעך‪,‬‬ ‫מתים פתוחים לפניו‪ ,‬ואתם‬ ‫ווערט דערציילט‪ ,‬אז אין‬ ‫האט מען שוין געקענט דערקענען די נשמות‪ ,‬און‬ ‫אומרים שירה״‪ .‬אין די‬ ‫דער הייליגער שעה געפינען‬ ‫זיי האבן געמוזט פארלאזן דעם בית המדרש‪ .‬אזוי‬ ‫טעג ווערן געמשפט סיי‬ ‫זיך אין בית המדרש נאך‬ ‫איז געווארן פלאץ פארן עולם‪.‬‬ ‫די לעבעדיגע און סיי די‬ ‫מתפללים‪ ,‬וואס נישט יעדער‬ ‫דער ספר שרייבט‪ ,‬אז פון דעמאלט אן האט זיך‬ ‫נפטרים; דערפאר זענען‬ ‫איז זוכה זיי צו זען‪ .‬נשמות‬ ‫איינגעפירט אין בעלזא‪ ,‬אז די חסידים גייען נישט‬ ‫אפן סיי די ספרי חיים‬ ‫פון עולם העליון קומען זיך‬ ‫מיט קיין קיטל אום יום כיפור‪.‬‬ ‫און סיי די ספרי מתים‪ .‬די‬ ‫מצרף זיין צו די תפילות פון‬ ‫אינעם ספר מהרי"ל דיסקין (פרשת אחרי) ווערט‬ ‫נפטרים קענען אבער שוין‬ ‫אידישע קינדער דא אויף‬ ‫געברענגט אן אנדערער הסבר אויף אזא מעשה‪ .‬ווען‬ ‫נישט מקיים זיין די מצוה‬ ‫דער וועלט — ״המקדישים‬ ‫בית הכנסת של אברהם אבינו בעיר חברון‬ ‫מען האט עס דערציילט פארן מהרי"ל דיסקין זצ"ל‪,‬‬ ‫פון הלל‪ ,‬ווייל ״במתים‬ ‫שמך בקודש‪ ,‬דרי מעלה עם‬ ‫האט ער געזאגט‪ ,‬אז די וואס האבן אנגעפילט דעם‬ ‫חפשי״ — נאכן פטירה‬ ‫דרי מטה״‪.‬‬ ‫בית המדרש זענען געווען אידישע אנוסים‪ .‬א גאנץ‬ ‫ווערט דער מענטש פטור פון די מצוות‪ .‬זאגן אויך‬ ‫אויך דער ווייסער קיטל דערמאנט אונז אין‬ ‫יאר האבן זיי מורא געהאט צו קומען דאווענען‪,‬‬ ‫מיר נישט קיין הלל אין די ימים נוראים‪ ,‬כדי נישט צו‬ ‫דעם קשר מיט יענער וועלט‪ .‬דער מטה אפרים‬ ‫מאכן קיין חילוק צווישן די לעבעדיגע און‬ ‫ברענגט אין די הלכות פון יום הכיפורים (סי' תר"ט–‬ ‫די נפטרים‪ ,‬וואס שטייען אין דער שעה‬ ‫תר"י)‪ ,‬אז מען גייט מיט ריינע ווייסע בגדים דוגמת‬ ‫אינאיינעם צום דין‪.‬‬ ‫הגליון נתנדב‬ ‫מלאכי השרת‪ .‬דערביי איז דער קיטל אויך א בגד‬ ‫און די באהאלטענע מתפללים‬ ‫מתים‪ ,‬וואס ברענגט דעם מענטש צו הכנעה‬ ‫לעילוי נשמת‬ ‫צו א צעבראכן הארץ‪ .‬אין דעם טאג‪ ,‬ווען מיר זענען‬ ‫הרה"ח ר' עוזר ב"ר זרח גליק ז"ל‬ ‫אינעם נייעם ספר יפה נוף אויף יום‬ ‫הכיפורים ווערט געברענגט פונעם ספר‬ ‫געגליכן צו מלאכים‪ ,‬דערמאנען מיר זיך אויך אז מען‬ ‫בלייבט נישט דא אויף אייביג‪ ,‬און עס וועט קומען‬ ‫יארצייט ח' תשרי‬ ‫״בית הכנסת שבבעלזא״‪ ,‬א וואונדערליכע‬ ‫א צייט ווען מען וועט דארפן צוריקגעבן די נשמה‬ ‫מעשה ביים הרה"ק מהר"י מבעלזא זי"ע‪.‬‬ ‫ליוצרה‪.‬‬ ‫המשך מעמוד א׳‬ ‫פישמאן הי"ו‪ ,‬בן הרה"ח רבי יצחק מאיר הי"ו‪.‬‬ ‫איז נאך אלץ נישט אנגעקומען‪ .‬די ניין אידן זענען‬ ‫כדי מען זאל נישט דערקענען אז זיי זענען אידן‪ .‬יום‬ ‫הרה"ח רבי יוסף גראספעלד הי"ו וואס פירט אן‬ ‫געווען אין א גרויסן צער און האבן פיל געוויינט‪ .‬דער‬ ‫כיפור אבער‪ ,‬ווען מען פלעגט דאווענען מיטן טלית‬ ‫מיטן בית התבשיל אין מחנה קראסנא‪ ,‬איז געווען‬ ‫הייליגער יום כיפור קומט שוין‪ ,‬און זיי וועלן אים מוזן‬ ‫איבערן פנים‪ ,‬האבן זיי זיך אויך אריינגעכאפט אין‬ ‫מקורב צום הייליגן ריבניצער רבי'ן זי"ע נאך פון די‬ ‫דורכמאכן אן א מנין‪.‬‬ ‫בית המדרש‪ ,‬מיט דער האפענונג אז קיינער וועט זיי‬ ‫יארן אין רוסלאנד‪ .‬ער האט דערציילט א מעשה וואס‬ ‫פלוצלינג הייבן זיי אויף די אויגן און זעען אן אלטן‬ ‫נישט דערקענען‪.‬‬ ‫ער אליין האט מיטגעהאלטן‪ ,‬זייענדיג אמאל אין‬ ‫איד קומען פון דערווייטנסזיי זענען געווארן פרייליך‬ ‫דער רב האט חושש געווען‪ ,‬אז זייער פנים‬ ‫שטוב ביים רבי'ן‪ ,‬ווען דער רבי האט זיך געגרייט צו‬ ‫אז מיט דעם איין איד איז געווארן א גאנצער מנין‪ ,‬און‬ ‫וועט זיך דאך אנטפלעקן און זיי וועלן אריינפאלן‬ ‫דאווענען שחרית‪.‬‬ ‫זייער צער האט זיך פארוואנדלט אין א געוואלדיגע‬ ‫אין א סכנה‪ .‬האט ער אויסגערופן אז יעדער זאל‬ ‫דער רבי האט געהאט א מנהג בקודש‪ ,‬אז ווען‬ ‫שמחה‪.‬‬ ‫אראפנעמען דעם טלית‪ .‬די אנוסים האבן דעריבער‬ ‫עס האבן אים געפעלט מענטשן צום מנין‪ ,‬למשל‬ ‫מען האט אים אויפגענומען מיט גרויס כבוד און‬ ‫געמוזט ארויסגיין‪ ,‬און כדי צו באהאלטן זייער סוד‬ ‫ווען עס זענען געווען זעקס מתפללים און עס האבן‬ ‫דערלאנגט צו עסן די סעודה המפסקת‪ .‬דער זקן‬ ‫פונעם עולם‪ ,‬האט דער רב געזאגט אז דאס זענען‬ ‫געפעלט נאך פיר‪ ,‬האט ער געציילט ביז צען און זיך‬ ‫האט זיי אנגעוואונטשן און געזאגט אז ער האט שוין‬ ‫געווען נפטרים‪.‬‬ ‫געשטעלט דאווענען‪.‬‬ ‫געגעסן אויפן וועג‪ .‬אזוי האבן זיי זוכה געווען צו‬ ‫נאך א מעשה ברענגט דער יפה נוף פונעם ספר‬ ‫יענעם מאל איז דארט אויך קיין מנין נישט געווען‪.‬‬ ‫דאווענען דעם גאנצן יום הקדוש מיט מנין‪ ,‬און דעם‬ ‫״במחיצתו של הרבי מריבניץ״‪ ,‬וואס מען האט‬ ‫דער רבי האט אבער אנגעהויבן צו ציילן פון איינס‬ ‫חשוב'ן גאסט האט מען שטארק מכבד געווען‪.‬‬ ‫געהערט פונעם הייליגן ריבניצער רבי'ן זי"ע‪ ,‬איבער‬ ‫ביז צען און זיך געשטעלט דאווענען‪ .‬ווי נאר דער רבי‬ ‫מוצאי יום כיפור האט יעדער געוואלט‬ ‫זיין רבי'ן‪ ,‬דער הרה"ק משטעפינעשט זי"ע‪.‬‬ ‫האט געזאגט ״צען״‪ ,‬האט זיך רבי יוסף אנגערופן‪ :‬״יא‪,‬‬ ‫ארייננעמען דעם גאסט צו זיך אין שטוב‪ .‬מען האט‬ ‫בשעת כל נדרי איז אמאל געווארן א שרעקליכער‬ ‫איך זע אויך צען‪.‬״‬ ‫זיך נישט געקענט פארגלייכן ווער עס זאל האבן די‬ ‫געדרענג אין בית המדרש‪ .‬עס זענען נישט געווען‬ ‫רבי יוסף האט ערקלערט‪ ,‬אז ער האט‬ ‫זכיה‪ ,‬ביז מען האט באשלאסן צו ווארפן גורל‪ .‬דער‬ ‫אזויפיל מענטשן‪ ,‬אז עס זאל זיין אזוי ענג‪ ,‬און דאך‬ ‫אינגאנצן עפעס אנדערש געמיינט‪ .‬ער האט‬ ‫גורל איז געפאלן אויפן חזן‪ ,‬א חסידישער איד וואס‬ ‫האט מען זיך קוים געקענט רירן‪ .‬האט זיך דער‬ ‫פארשטאנען אז דער רבי רעדט פונעם זייגער‪,‬‬ ‫פלעגט זען וואונדערליכע זאכן אין חלומות און‬ ‫שטעפינעשטער רבי אויסגעדרייט צום עולם און‬ ‫אז עס איז שוין צען אזייגער אינדערפרי‪ .‬דערפאר‬ ‫חזיונות לילה‪.‬‬ ‫אויסגערופן בקול גדול‪ :‬״אלע לעבעדיגע זאלן זיך‬ ‫האט ער געזאגט אז ער זעט אויך אז עס איז‬ ‫דער חזן איז געגאנגען אהיים‪ ,‬און דער גאסט‬ ‫אויסטון די טלית!״‬ ‫״זייגער צען״‪.‬‬ ‫איז געגאנגען אונטער אים‪ .‬אנקומענדיג נעבן זיין‬ ‫מיטאמאל איז דער בית המדרש געווארן האלב‬ ‫דורך דעם איז נתגלה געווארן א קלייניגקייט‬ ‫שטוב‪ ,‬האט ער זיך אויסגעדרייט אים מכבד צו זיין‬ ‫ליידיג‪ .‬די נשמות וואס זענען געקומען פון עולם‬ ‫פון די הייליגע מדריגות פונעם ריבניצער רבי'ן‪.‬‬ ‫אריינצוגיין פריער‪ .‬אבער דער גאסט איז נישט‬ ‫העליון צו דער תפלת כל נדרי האבן פארלאזט דעם‬ ‫מען האט פארשטאנען אז דער רבי האט נישט‬ ‫געווען דארט‪ .‬מען האט אים געזוכט אין די גאסן און‬ ‫ארט‪ ,‬און א גרויסע חרדת אלקים איז געפאלן אויף די‬ ‫אומזיסט געציילט ביז צען; ער האט געזען די‬ ‫נישט געקענט געפינען‪ .‬אלע האבן שטארק מצטער‬ ‫אנוועזנדע‪.‬‬ ‫הייליגע נשמות וואס זענען געשטאנען מיט אים אין‬ ‫געווען‪ ,‬מיינענדיג אז ער האט נישט געוואלט הנאה‬ ‫האבן פון זיי‪ ,‬און האט זיך דעריבער ארויסגעלאזט‬ ‫ענליכע מעשיות ווערן דערציילט אויפן מהר"ל‬ ‫צימער‪ ,‬און מיט זיי האט ער זיך געשטעלט דאווענען‬ ‫זצ"ל‪ ,‬אויפן הרה"ק רבי משה מקיטוב זצ"ל א תלמיד‬ ‫צום אויבערשטן‪.‬‬ ‫אויפן וועג אינמיטן דער נאכט‪.‬‬ ‫פונעם הייליגן בעש"ט‪ ,‬אויפן הרה"ק רבי דוד מדינוב‬ ‫יענע נאכט איז דער זקן געקומען צום חזן אין‬ ‫זצ"ל‪ ,‬און אויפן הרה"ק בעל אהבת שלום מקאסוב‬ ‫חלום און אים געזאגט‪ ,‬אז ער איז אברהם אבינו ע"ה‪.‬‬ ‫זצ"ל‪ .‬די ענינים ווערן געברענגט באריכות אינעם‬ ‫מיט וועמען מיר דאווענען‬ ‫ער האט געזען זייער גרויסן צער‪ ,‬אז זיי וועלן נישט‬ ‫ספר עבודת הצדיקים (ערך כל נדרי‪ ,‬נשמות מעולם‬ ‫האבן מיט וועמען צו דאווענען יום כיפור‪ ,‬איז ער‬ ‫דער כהן גדול פלעגט זאגן בשעת קריאת התורה‪:‬‬ ‫העליון)‪.‬‬ ‫געקומען משלים זיין דעם מנין‪ .‬די אידן האבן זיך‬ ‫״הרבה יותר ממה שקריתי לפניכם כתוב כאן״‪ .‬די‬ ‫זייער געפרייט און געלויבט דעם אויבערשטן אויף‬ ‫מיר אליין זעען נישט די זאכן‪ .‬אין די ענינים זענען‬ ‫ווערטער דערמאנען אונז‪ ,‬אז אויך אין אונזער בית‬ ‫דעם גרויסן חסד וואס ער האט געטון מיט זיי‪.‬‬ ‫מיר מאמינים בני מאמינים‪ .‬אבער די צדיקים‪ ,‬מיט‬ ‫המדרש געפינט זיך אין דער הייליגער שעה פיל מער‬ ‫זייערע הייליגע אויגן‪ ,‬האבן געזען וואס איז פאר אונז‬ ‫דער תפארת שלמה טייטשט מיט דער מעשה די‬ ‫ווי דאס וואס מיר קענען זען‪.‬‬ ‫באהאלטן‪ .‬די מעשיות וואס זענען איבערגעבליבן‬ ‫ווערטער פון רש"י אויפן פסוק ״והיה ברכה״ — ״בך‬ ‫ווען מיר שטעלן זיך צו כל נדרי‪ ,‬שטייען מיט‬ ‫חותמין״‪ .‬די תפלת נעילה איז דער גמר החתימה‪.‬‬ ‫פון דור צו דור געבן אונז א שטיקל השגה‪ ,‬ווער עס‬ ‫אונז די הייליגע נשמות פון עולם העליון‪ .‬די תפילות‬ ‫האט דער אויבערשטער מרמז געווען פאר אברהם‬ ‫שטייט מיט אונז אין דער שעה וואס מיר גיסן אויס‬ ‫פון די לעבעדיגע פאראייניגן זיך מיט די תפילות‬ ‫אבינו‪ ,‬אז ער וועט זיך מצרף זיין צום מנין אין חברון‬ ‫דאס הארץ פארן באשעפער‪.‬‬ ‫פון די דרי מעלה‪ ,‬און אלע אינאיינעם הייליגן מיר‬ ‫אום יום כיפור‪ ,‬און מיט אים וועלן זיי דאווענען נעילה‬ ‫דעם אויבערשטנ'ס נאמען‪ .‬דער בית המדרש וואס‬ ‫מיר זעען מיט אונזערע אויגן איז נאר א חלק פון‬ ‫— ״בך חותמין״‪ .‬אויף דעם נאמען פון דער מעשה‬ ‫דער צענטער איד אין חברון‬ ‫האט מען גערופן דעם בית הכנסת אין חברון ״בית‬ ‫דעם גרויסן ציבור וואס שטייט אין דער שעה פאר‬ ‫הכנסת של אברהם אבינו״‪.‬‬ ‫איינע פון די באקאנטע מעשיות אין דעם ענין‬ ‫אבינו שבשמים‪.‬‬ ‫האט פאסירט אין דער עיר האבות חברון‪ ,‬אין יאר ה'‬ ‫ווי אזוי מען קען מצרף זיין צום מנין א נשמה פון‬ ‫מיט דער מחשבה גייען מיר אריין אינעם יום‬ ‫עולם העליון‪ ,‬וואס איז שוין נישט בכלל בני חיובא‪,‬‬ ‫שכ"ה‪ .‬דער הייליגער תפארת שלמה ברענגט דאס‬ ‫הקדוש‪ ,‬מיט הכנעה און מיט דער האפענונג אז‬ ‫איז טאקע שווער צו פארשטיין‪ .‬אבער אברהם אבינו‬ ‫(פרשת לך לך) בשם דעם ספר עמק המלך‪.‬‬ ‫אונזערע תפילות וועלן אנגענומען ווערן לרחמים‬ ‫איז זיכער נישט אומזיסט געקומען משלים זיין זייער‬ ‫ערב יום כיפור זענען געווען אין חברון בלויז ניין‬ ‫ולרצון‪ .‬דער אויבערשטער זאל עפענען פאר‬ ‫מנין‪ .‬הגם מיר פארשטייען נישט דעם טעם הדבר‪ ,‬איז‬ ‫אידן‪ .‬מען האט געווארט אויף די אידן פון די דערפער‬ ‫אונז אלע ״שערי אור״‪ ,‬און אונז מזכה זיין מיט‬ ‫דער אינהאלט פון דער מעשה‪ ,‬אז די אידן האבן דורך‬ ‫ארום‪ ,‬אז זיי וועלן קומען דאווענען מיט זיי‪ ,‬אבער‬ ‫א גמר חתימה טובה‪ ,‬בבני חיי ומזוני וכל טוב‪.‬‬ ‫אים זוכה געווען צו א תפילה בציבור כדת וכדין‪.‬‬ ‫קיינער איז נישט געקומען‪ .‬זיי זענען אלע געגאנגען‬ ‫דאס יאר זאל שוין זיין דאס יאר וואס ״יתנשא‬ ‫קיין ירושלים עיה"ק‪ ,‬וואס איז געווען א וועג פון א‬ ‫ה'״ (בגימטריא תשפ"ו) מיט דער ביאת גואל צדק‪,‬‬ ‫״איך זע אויך צען״‬ ‫פערטל טאג‪.‬‬ ‫במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫א וואונדערליכע מעשה פון אונזערע צייטן האב‬ ‫די שעות זענען אריבער‪ ,‬די זון האט זיך שוין‬ ‫(הרה"ח ר’ אברהם ישעי' קליין הי"ו)‬ ‫איך געהערט פון מיין ידיד הרה"ח רבי שרגא צבי‬ ‫גענייגט צום אונטערגיין‪ ,‬און דער צענטער איד‬ ‫‪2‬‬ ‫דער קשר וואס ברענגט צוריק‬ ‫טרייסטן‪ ,‬אבער יעקב אבינו האט נישט געוואלט אננעמען קיין‬ ‫דער שמוץ אן פון דרויסן; זיין אמת'ע פנימיות בלייבט פארבונדן‬ ‫ערב יום כיפור‪ ,‬איידער מען גייט אין שול‪ ,‬שפירט זיך אין‬ ‫טרייסט (בראשית לז‪ ,‬לה)‪.‬‬ ‫מיט די הייליגע אבות‪ .‬דאס איז דער ענין וואס עס שטייט אין‬ ‫דער אידישער שטוב א באזונדערע התעוררות‪ .‬צווישן די‬ ‫שפעטער‪ ,‬ווען יוסף הצדיק איז געשטאנען פאר זיין‬ ‫פסוק ״אל תראוני שאני שחרחורת ששזפתני השמש״ — קוקט‬ ‫הכנות צום יום הקדוש זוכט א איד זיך מקשר צו זיין צו זיינע‬ ‫ביטערן נסיון אין מצרים‪ ,‬געפינען מיר ווידער דאס ווארט‬ ‫נישט אויף מיין שווארצקייט‪ ,‬די זון האט מיך פארשווארצט‬ ‫עלטערן‪ .‬ווער עס איז זוכה אז זיינע עלטערן לעבן‪ ,‬גייט ער צו‬ ‫״וימאן״‪ :‬״וימאן ויאמר אל אשת אדוניו״ (שם לט‪ ,‬ח)‪ .‬יוסף האט זיך‬ ‫(שיר השירים א‪ ,‬ו)‪ .‬די שווארצקייט איז געקומען פון דרויסן‪ ,‬און‬ ‫זיי אז זיי זאלן אים בענטשן‪.‬‬ ‫אפגעזאגט צו זינדיגן‪ .‬חז"ל דערציילן‪ ,‬אז אין דער שעה האט‬ ‫מען קען זיך דערפון אפוואשן‪.‬‬ ‫ווען דאס קינד גייט זיך בענטשן‪ ,‬בייגט ער דעם קאפ‬ ‫זיך פאר אים באוויזן ״דמות דיוקנו של אביו״‪ ,‬די געשטאלט פון‬ ‫דאס גיט א איד דעם כח זיך אויפצוהייבן פון וואו ער איז‬ ‫אונטער די הענט פונעם טאטן און נעמט אריין אין הארץ זיינע‬ ‫זיין טאטן (סוטה לו ע"ב; רש"י בראשית לט‪ ,‬יא)‪.‬‬ ‫געפאלן‪ .‬ער קען צוריקקומען‪ ,‬ווייל טיף אין זיך איז ער נאך אלץ‬ ‫ברכות און תפילות‪ .‬אפילו ער האט שוין אליין א שטוב מיט‬ ‫דער נתיבות שלום ערקלערט (פרשת וישב)‪ ,‬אז פון הימל‬ ‫פארבונדן מיט זיין הייליגן שורש‪ .‬די תשובה נעמט אראפ דעם‬ ‫קינדער‪ ,‬איז ער נאך אלץ א קינד וואס וויל זיך אנהאלטן אין‬ ‫האט מען אזוי געפירט‪ ,‬אז יעקב אבינו זאל נישט אננעמען‬ ‫שמוץ און ברענגט צוריק צום שיין די ריינע נקודה וואס איז‬ ‫זיין טאטן‪.‬‬ ‫קיין טרייסט‪ ,‬כדי דער קשר צווישן אים און יוסף זאל נישט‬ ‫שטענדיג געבליבן אין אים‪.‬‬ ‫און דער וואס האט שוין נישט קיין עלטערן‪ ,‬צינדט אן א‬ ‫איבערגעריסן ווערן‪ .‬ווען עס איז געקומען די שעה פונעם נסיון‪,‬‬ ‫א בן סורר ומורה‪ ,‬וואס ווידערשפעניגט אין זיין טאטן‬ ‫ליכט לעילוי נשמתם‪ .‬דערמיט טוט ער שטארקן זיין קשר מיט‬ ‫איז זיין הייליגע פארבינדונג מיט יוסף אים בייגעשטאנען‪ ,‬אז די‬ ‫און מאמען‪ ,‬רייסט זיך אבער אפ פון דער שלשלת הקודש‪.‬‬ ‫זיי‪ .‬ביי ביידע מנהגים ווענדט זיך דאס קינד צו זיינע עלטערן‬ ‫געשטאלט פון זיין טאטן האט זיך פאר אים באוויזן‪.,‬‬ ‫דערמיט פארלירט ער דעם כח וואס וואלט אים געקענט‬ ‫און האלט זיך אן אין די פריערדיגע דורות‪ ,‬איידער ער גייט אריין‬ ‫יוסף איז געווען ווייט פון דערהיים‪ ,‬אליין אין מצרים‪ ,‬און‬ ‫צוריקברענגען‪ .‬אפילו ער וועט האבן א התעוררות תשובה‪,‬‬ ‫אינעם יום הקדוש‪.‬‬ ‫האט זיך געדארפט שטעלן אנטקעגן א ביטערן נסיון‪ .‬אבער אין‬ ‫וועט עס נישט אנהאלטן‪ ,‬און ער וועט צוריקפאלן אין זיין‬ ‫דער מטה אפרים ברענגט דעם מנהג‪ ,‬אז דער טאטע‬ ‫דערהיים האט זיין טאטע נישט אויפגעהערט זיך צו בענקען‬ ‫פריערדיגן וועג‪.‬‬ ‫בענטשט די קינדער איידער מען גייט אין בית הכנסת‪ ,‬און‬ ‫נאך אים‪ .‬מען האט געפרואווט טרייסטן יעקב אבינו‪ ,‬אבער‬ ‫ווען די עלטערן זענען אים מוחל‪ ,‬בלייבט דער קשר אבער‬ ‫בעט אז זיי זאלן פארחתמ'עט ווערן לחיים טובים‪ ,‬און זייער‬ ‫״וימאן להתנחם״ — ער האט זיך נישט געלאזט טרייסטן‪ ,‬און‬ ‫גאנץ‪ .‬ער איז נאך אלץ פארבינדן מיט זיי‪ ,‬און דורך זיי מיט די‬ ‫הארץ זאל זיין פול מיט יראת שמים (סימן תריט סעיף ב)‪ .‬וועגן דעם‬ ‫דער קשר מיט זיין זון האט ווייטער אנגעהאלטן‪.‬‬ ‫הייליגע אבות‪ .‬ממילא איז זיין סוף שוין נישט זיכער; ער קען‬ ‫ליכט וואס די קינדער צינדן אן פאר זייערע פארשטארבענע‬ ‫דער קשר האט דערגרייכט ביז קיין מצרים‪ .‬אין דער‬ ‫נאך תשובה טון און צוריק קומען בשלימות‪ .‬דערפאר הרג'עט‬ ‫עלטערן שרייבן שוין די ראשונים‪ ,‬אז מען צינדט עס אן ערב יום‬ ‫שווערסטער שעה איז יוסף נישט געווען אליין; די געשטאלט‬ ‫מען אים נישט‪.‬‬ ‫כיפור מכפר צו זיין אויף דעם טאטן און דער מאמע‪ ,‬און דאס‬ ‫פון זיין טאטן איז געשטאנען פאר אים און האט אים געגעבן כח‬ ‫דאס איז דער לשון פונעם שם משמואל‪ :‬״אבל‬ ‫איז אן ענין פון כבוד שמים‪ ,‬ווי דער פסוק זאגט ״באורים כבדו‬ ‫ה'״ (ארחות חיים‪ ,‬הלכות ערב יום הכיפורים אות יא; כלבו סימן סח; רמ"א או"ח‬ ‫זיך צו האלטן פעסט בקדושה‪.‬‬ ‫כשאביו ואמו מוחלין לו‪ ,‬הנה הוא עדיין נקשר בשלשלת‬ ‫הקודש‪ ,‬שוב אינו נהרג‪ ,‬שיכול להיות שעוד ישוב בתשובה‬ ‫סימן תרי סעיף ד)‪.‬‬ ‫דעם טאטנ'ס ״וימאן להתנחם״ האט געגעבן דעם כח פארן‬ ‫שלימה המתקבלת״‪.‬‬ ‫דארף מען מבאר זיין דעם מנהג‪ ,‬פארוואס זוכט דאס קינד‬ ‫זונ'ס ״וימאן״‪ .‬דער טאטע האט נישט געלאזט איבעררייסן‬ ‫דווקא ערב יום כיפור זיך מקשר צו זיין צו די עלטערן‪ ,‬בחייהם‬ ‫דעם קשר מיטן קינד‪ ,‬און דאס קינד האט דורך דעם געקענט‬ ‫ביישטיין זיין נסיון‪.‬‬ ‫מיט דעם קשר‬ ‫דורכן גיין זיך בענטשן‪ ,‬און לאחר פטירתם דורכן אנצינדן א‬ ‫גייט מען צו כל נדרי‬ ‫ליכט לעילוי נשמתם‪.‬‬ ‫א ברכה‪ ,‬א ליכט‬ ‫א כח וואס גייט פון דור צו דור‬ ‫די הייליגע ווערטער געבן אונז צו פארשטיין וואס עס ליגט‬ ‫און א כח אויף ווייטער‬ ‫אין די מנהגים פון ערב יום כיפור‪ .‬אין דער שעה וואס א איד‬ ‫גרייט זיך תשובה צו טון‪ ,‬שטארקט ער זיין פארבינדונג מיט‬ ‫דער הייליגער שם משמואל זאגט א יסוד וואס גיט אונז‬ ‫ערב יום כיפור‪ ,‬ווען דאס קינד גייט זיך בענטשן ביי זיין‬ ‫א נייעם בליק אויף דעם כח התשובה פון א איד (פרשת כי תצא‪,‬‬ ‫טאטן אדער צינדט אן א ליכט לעילוי נשמת זיינע עלטערן‪,‬‬ ‫דער שלשלת הקודש‪ ,‬פון וואנעט ער שעפט דעם כח צו קענען‬ ‫צוריק קומען‪.‬‬ ‫שנת תרע"א)‪.‬‬ ‫ווערט די הייליגע קייט פון פריש געשטארקט‪ .‬ער דערמאנט‬ ‫דאס קינד גייט צו זיין טאטן זיך בענטשן‪ .‬ער וויל זיך‬ ‫די גמרא זאגט‪ ,‬אז א בן סורר ומורה‪ ,‬אויב זיין טאטע און‬ ‫זיך פון וואנעט ער קומט און אין וועמענס וועגן ער וויל גיין‪.‬‬ ‫מקשר זיין צו אים און זיך אנהאלטן אין זיין דרך‪ .‬דער טאטע‬ ‫מאמע ווילן אים מוחל זיין‪ ,‬קענען זיי אים מוחל זיין‪ ,‬און מען‬ ‫א איד קען זיך שפירן ווייט‪ .‬ער ווייסט וואס ער דארף‬ ‫הרג'עט אים נישט (סנהדרין פח ע"ב)‪ .‬פרעגט דער שם משמואל‪,‬‬ ‫פאררעכטן‪ ,‬אבער צווייפלט צי ער קען אנהייבן פונדאסניי‪.‬‬ ‫בעט אויף זיין לעבן‪ ,‬זיין הצלחה און זיין יראת שמים‪ ,‬און דאס‬ ‫קינד נעמט מיט זיך די ברכות צום יום הקדוש‪ .‬דורכן קשר צו‬ ‫דער בן סורר ומורה ווערט דאך נידון על שם סופו‪ .‬די תורה‬ ‫לערנט אים דער שם משמואל‪ ,‬אז דער כח התשובה ליגט אין‬ ‫האט געזען וואוהין זיין וועג וועט אים פירן‪ ,‬אז צום סוף וועט‬ ‫דער ריינער נקודה וואס פארבינדט אים מיט די הייליגע אבות‪.‬‬ ‫זיין טאטן פארבינדט ער זיך מיט דער הייליגער ירושה פון די‬ ‫פריערדיגע דורות‪.‬‬ ‫ער בארויבן מענטשן כדי נאכצוקומען זיינע תאוות (שם עא ע"ב)‪.‬‬ ‫דורכן אנהאלטן אין דער שלשלת הקודש וועט ער שעפן כח‬ ‫וואס העלפט דערויף אז דער טאטע און די מאמע זענען אים‬ ‫זיך צו רייניגן און צוריקקומען‪.‬‬ ‫אוןוועןדיעלטערןזענעןשויןאויףיענערוועלט‪,‬צינדטדאס‬ ‫מוחל? זיין סוף האט זיך דאך לכאורה נישט געענדערט‪.‬‬ ‫מיט די ברכות וואס ער האט באקומען פון זיין טאטן‪ ,‬אדער‬ ‫קינד אן א ליכט לעילוי נשמתם‪ .‬דאס איז א זאך וואס ער טוט‬ ‫פאר זיי‪ ,‬לזכותם ולעילוי נשמתם‪ .‬מיטן ליכט גיט ער זיי כבוד און‬ ‫נאך מער איז שווער‪ ,‬פארוואס פאר'משפט מען אים שוין‬ ‫מיטן קשר וואס ער האט געשטארקט דורכן אנצינדען א ליכט‬ ‫יעצט אויף דעם וואס ער וועט שפעטער טון? אפשר וועט‬ ‫לעילוי נשמת זיינע עלטערן‪ ,‬גייט ער אריין אין בית המדרש‪ .‬ער‬ ‫דערמאנט זיך אין דעם וועג וואס ער האט פון זיי מקבל געווען‪.‬‬ ‫ער בלייבט זייער קינד און וויל גיין אין זייערע וועגן‪.‬‬ ‫ער נאך תשובה טון און אינגאנצן איבערלאזן זיין שלעכטן‬ ‫האלט זיך אן אין די פריערדיגע דורות און שטעלט זיך פארן‬ ‫וועג‪ ,‬מיר געפינען דאך ביי רבי אלעזר בן דורדיא אז אפילו‬ ‫טאטן אין הימל‪ ,‬מיט דער האפענונג צו א תשובה שלימה‬ ‫אזוי שטארקט דאס קינד זיין קשר צו דער שלשלת‬ ‫נאכדעם וואס ער איז געווען אזוי שטארק איינגעזונקען אין‬ ‫המתקבלת‪.‬‬ ‫הקודש‪ ,‬דורכן גיין זיך בענטשן אדער דורכן אנצינדן א ליכט‬ ‫הארבע עבירות‪ ,‬האט ער תשובה געטון מיט אזא אמת‪ ,‬ביז א‬ ‫פאר זיינע עלטערן‪ .‬אינעם יום הקדוש גייט מיט אים דער כח פון‬ ‫בת קול האט אויסגערופן אז ער איז מזומן לחיי העולם הבא‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן‪ ,‬מיר זאלן זיך שטענדיג‬ ‫די דורות אין וועלכע ער האלט זיך אן‪.‬‬ ‫(עבודה זרה יז ע"א)‪.‬‬ ‫אנהאלטן אין דער שלשלת הקודש‪ ,‬גיין אין די וועגן פון‬ ‫אונזערע עלטערן און איבערגעבן די הייליגע ירושה פאר‬ ‫צוויי מאל ״וימאן״‬ ‫ערקלערט דער שם משמואל‪ ,‬אז דער כח פון א איד‬ ‫אונזערע קינדער‪ .‬אונזער תשובה און אונזערע תפילות זאלן‬ ‫תשובה צו טון איז פארבונדן מיט זיין שייכות צו די הייליגע‬ ‫אנגענומען ווערן לרחמים ולרצון‪ ,‬און מיר זאלן אלע זוכה זיין צו‬ ‫ווי ווייט דער כח פון דעם קשר דערגרייכט‪ ,‬געפינען מיר ביי‬ ‫אבות‪ ,‬פון זיין טאטן האט ער מקבל געווען‪ ,‬זיין טאטע פון זיין‬ ‫א גמר חתימה טובה‪.‬‬ ‫יעקב אבינו און יוסף הצדיק‪.‬‬ ‫טאטן‪ ,‬און אזוי גייט די שלשלת הקודש צוריק פון דור צו דור‪ ,‬ביז‬ ‫(הרה"ג ר’ חיים אהרן אונגאר שליט"א‬ ‫ווען מען האט געברענגט פאר יעקב אבינו די בשורה‬ ‫צו אברהם‪ ,‬יצחק און יעקב‪.‬‬ ‫‪ -‬רב דביהמ"ד לב אהרן בוויליאמסבורג‬ ‫איבער יוסף‪ ,‬שטייט אין פסוק‪ :‬״ויקומו כל בניו וכל בנותיו‬ ‫דורך דעם קשר בלייבט די אינעווייניגסטע נקודה פון א איד‬ ‫— פרשת כי תצא תשפ"ו)‬ ‫לנחמו וימאן להתנחם״‪ .‬אלע זיינע קינדער זענען געקומען אים‬ ‫ריין‪ .‬אפילו ווען ער פאלט חלילה דורך מיט עבירות‪ ,‬קלעבט זיך‬ ‫גליון ב‬ ‫‪3‬‬ ‫דרשת כל נדרי פון מרן רבינו בעל ברך משה זי״ע בשנת תש״ה אין טרעיזענשטאט‬ ‫אים געבראכט זיך אומצוקערן צום אויבערשטן —‬ ‫נאך א שטיק צייט האט זיך דערהערט די‬ ‫ערב יום כיפור תש״ה‪ .‬אידן געפינען זיך אין‬ ‫ווערט אויך די תשובה אנגענומען אלס א תשובה‬ ‫שטימע פון ד״ר קיזלניק‪ .‬ער האט אויסגערופן‪ ,‬אז‬ ‫לאגער‪ ,‬געדריקט און געפייניגט אונטער דער‬ ‫שלימה‪.‬‬ ‫ווער עס וויל מיטדאווענען מיטן ציבור‪ ,‬זאל קומען‬ ‫שווערער האנט פון די רשעים‪ .‬דער ראש הקהל‬ ‫דער רבי האט ווייטער געבעטן פון טיפן הארצן‪,‬‬ ‫צום פלאץ וואס מען האט דערפאר צוגעגרייט‪ .‬ער‬ ‫פון סיגעט האט זיך משתדל געווען ביי דער‬ ‫אז דער גוטער באשעפער זאל אננעמען די תשובה‬ ‫האט געוואונטשן די פארזאמלטע אידן א ״גמר‬ ‫לאגער־פארוואלטונג‪ ,‬אז מען זאל אויסטיילן די‬ ‫פון זיין פאלק ישראל‪ ,‬וואס ווערט אזוי געדריקט‬ ‫חתימה טובה״ — און ווידער האט אויסגעבראכן א‬ ‫עסן־פארציע נאך בייטאג‪ ,‬כדי די אידן זאלן קענען‬ ‫און געפייניגט אין דעם כור הברזל‪ ,‬נאך אזויפיל‬ ‫ביטערער געוויין‪.‬‬ ‫עסן פאר בין השמשות‪.‬‬ ‫שווערע און ביטערע יסורים‪ .‬און אין זכות פון די‬ ‫אין יענער שעה האט רבינו בעל ברך משה‬ ‫נאכן עסן האט מען אין איינעם פון די בלאקן‬ ‫טויזנטער און טויזנטער קדושים‪ ,‬וואס האבן מוסר‬ ‫זי״ע אויפגעטרעטן מיט דברי כיבושין‪ .‬ער האט‬ ‫צוגעגרייט א פלאץ‪ ,‬וואו מען זאל זיך קענען‬ ‫נפש געווען אויף קידוש שמו יתברך‪ ,‬זאלן מיר שוין‬ ‫אנגעהויבן מיט די ווערטער פון דער משנה‪:‬‬ ‫צוזאמעננעמען דאווענען מיט מנין‪.‬‬ ‫זוכה זיין בקרוב צו דער גאולה שלימה‪ ,‬אינאיינעם‬ ‫״אשריכם ישראל‪ ,‬לפני מי אתם מטהרין ומי מטהר‬ ‫ווען די אידן זענען פאר כל נדרי אריינגעקומען‬ ‫מיט גאנץ כלל ישראל‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫אתכם — אביכם שבשמים״ (יומא פה‪.):‬‬ ‫אין בלאק‪ ,‬זענען זיי אלע ווי איין מענטש‬ ‫דער רבי האט נאך לאנג ממשיך געווען מיט‬ ‫דער רבי האט ערקלערט‪ :‬ווען א מענטש‬ ‫אראפגעפאלן אויף זייערע פארשמוצטע‬ ‫דברי כיבושין‪ ,‬בשעת ער האט געוויינט בכיות‬ ‫טובל׳ט זיך אין א מקוה‪ ,‬ווערט ער ריין פון זיין‬ ‫געלעגערס‪ .‬א געוויין האט אויסגעבראכן‪,‬‬ ‫גדולות ונוראות‪ .‬זיינע ווערטער‪ ,‬אינאיינעם‬ ‫טומאה‪ ,‬אפילו מען האט אים געצוואונגען‬ ‫וואס אזוינס האט מען נאך קיינמאל נישט‬ ‫מיט זיינע בכיות‪ ,‬זענען אריינגעדרונגען אין די‬ ‫אריינצוגיין אין וואסער און ער האט זיך נישט‬ ‫געהערט‪ .‬די בכיות זענען געווען אזוי ביטער‬ ‫טיפענישן פון די הערצער‪.‬‬ ‫געטובלט פון זיין אייגענעם ווילן‪ .‬אזוי אויך‪ ,‬ווען א‬ ‫און שרעקליך‪ ,‬אז טייל זענען גע׳חלש׳ט פון‬ ‫(אביר יעקב)‬ ‫איד טוט תשובה מתוך צרה ודוחק‪ ,‬די צרות האבן‬ ‫גרויס צער און געוויין‪.‬‬ ‫אז מען קלאפט עפנט מען‬ ‫אז עס זאגט זיך אליין‬ ‫איינמאל‪ ,‬אין די ימי הרחמים והסליחות‪ ,‬האט דער הייליגער בית ישראל זי״ע‬ ‫אויסגערופן מיט א געשריי‪ :‬״הפותח שער לדופקי בתשובה״!‬ ‫אין א בריוו פון נר ב׳ דחנוכה תשנ״ג צו הגאון רבי משה‬ ‫שטערנבוך שליט״א‪ ,‬האט דער תולדות אהרן רבי‪ ,‬הרה״ק רבי‬ ‫אפילו די טויערן זענען פארקלאפט און פארמאכט‪ ,‬אבער אז מען קלאפט‬ ‫אברהם יצחק קאהן זי״ע‪ ,‬געשריבן‪ ,‬אז ער שיקט אים זיין ספר ״דרך‬ ‫שטארק — ״לדופקי בתשובה״ — עפנט מען צום סוף אויף!‬ ‫אמונה״‪ ,‬וואס איז דעמאלט ארויסגעקומען‪ .‬דערביי האט ער זיך‬ ‫(הרה"ק הבית ישראל מגור זי״ע)‬ ‫באצויגן צו א שאלה וואס ווערט באהאנדלט אין ספר ״תשובות‬ ‫והנהגות״‪ :‬צי מען מעג מפסיק זיין אינמיטן דאווענען און זאגן‬ ‫״הייליגער באשעפער״ וכדומה (תשובות והנהגות‪ ,‬חלק א סימן ע)‪.‬‬ ‫דער תולדות אהרן רבי האט געשריבן‪ ,‬אז בערך פופציג יאר‬ ‫פריער האט ער שוין געפרעגט די שאלה פון זיין הייליגן שווער‪,‬‬ ‫ברכת מזל טוב‬ ‫און דער שווער האט געענטפערט אז מען טאר נישט‪ .‬אבער‬ ‫אל מעלת כבוד ידידינו‬ ‫ער האט צוגעלייגט‪ :‬״אז יענער זאגט זיך אליין‪ ,‬איז מותר״‪.‬‬ ‫הרה"ח ר' אברהם ישעי' קליין הי"ו‬ ‫(עובדות והנהגות‪ ,‬עמוד תקלח)‬ ‫יושב ראש גליונינו הנהדרה "חלקינו בתורתיך"‬ ‫לרגל ארוסי נכדתו למזל טוב‬ ‫בת לחתנו הרה"ח ר' יואל גליק הי"ו‬ ‫עב"ג הבה"ח המופלג בתוי"ש יושע נ"י‬ ‫בן הרב מנשה האראוויץ שליט"א‬ ‫הקב"ה יעזור שיזכו החתן כלה לעמוד בית נאמן בישראל‬ ‫ויזכה לראות רב נחת דקדושה מכל יוצאי חלציו‬ ‫ולהכתב ולהחתם לשנה טובה ומבורכת‬ ‫בספרן של צדיקים אמן‬ ‫‪845.210.6668‬‬ ‫עימוד‬ ‫כברכת צוות המערכת‬ ‫הדפסה‬ ‫‪sales@kintress.com‬‬ ‫יואל הכהן מאשקאוויטש ‪ -‬משה אברהם לייפער‬ ‫שלמה הערשקאוויטש – אביעזר מרדכי שווארץ‬ ‫הגליון נערך ע"י מכון קונטרס‬ ‫טעל‪ | 845.210.6668 :‬פעקס‪845.314.8486 :‬‬ ‫להכניס דברי תורה בתוך‬ ‫מו"ה אברהם ישעי' קליין‬ ‫אימעיל‪chelkeiny@gmail.com :‬‬ ‫עורכים‬ ‫הגליון ולהערות והארות‪:‬‬ ‫מו"ה יואל הכהן מאשקאוויטש‬ ‫מו"ה משה אברהם לייפער‬ ‫צו באקומען דעם גליון יעדע וואך אין אימעיל‪ ,‬שיקט א אימעיל צו‪chelkeiny@gmail.com :‬‬ ‫מו"ה שלמה הערשקאוויטש‬ ‫‪4‬‬