gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH

שבוע: סוכות (2026-09-21)

באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫סוכות‬ ‫אינהאלט‬ ‫סוכות‬ ‫הביננו ואדעה עדותיך ‪ -‬מאכן די ריכטיגע הכנה צום יום טוב ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ה‬ ‫הלוי והגר והיתום והאלמנה ‪ -‬זיך גרייטן צום יו"ט דורך טוהן חסד ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ט‬ ‫למען ידעו דורותיכם ‪ -‬עיקר מצות סוכה איז ַאריינצוברענגען אמונה ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יד‬ ‫צילא דמהימנותא ‪ -‬די גרויסע קדושה פון די הייליגע סוכה ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יט‬ ‫זאלן זיין פרייליך ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬כג‬ ‫זמן שמחתנו ‪ -‬דער אויבערשטער וויל ַאז מיר ָ‬ ‫והיית אך שמח ‪ -‬ווי ַאזוי צו קענען זיין בשמחה ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬כה‬ ‫האט קיין שום שר אין הימל נישט ַא שליטה ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬כז‬ ‫האוחז ביד ‪ -‬אויף די ד' מינים‪ָ ,‬‬ ‫באשעפער ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬כט‬ ‫פאר'ן ַ‬ ‫הארץ ַ‬ ‫דאס ַ‬ ‫כנגד האברים ‪ -‬אונטערטעניגן ָ‬ ‫הושענא רבא‬ ‫לעת חיתום ‪ -‬די 'קוויטלעך' ווערן איבערגעגעבן אין הושענא רבא ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬לב‬ ‫'טאטע'! ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬לד‬ ‫טאג די כוחות צו שרייען ַ‬ ‫האבן אין דעם ָ‬ ‫בשפוון תליא ‪ -‬מיר ָ‬ ‫שמיני עצרת ושמחת תורה‬ ‫עכבו יום אחד ‪ַ -‬אלע ימים טובים 'דרייען' זיך ַארום שמיני עצרת ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬לט‬ ‫פאר יעדעם ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬מ‬ ‫טאג ּפסק'ענט מען ָאּפ די ּפרנסה ַ‬ ‫עננו ביום קראנו ‪ -‬אין דעם ָ‬ ‫טאנצן מיט ַאלע כוחות לכבוד די שמחה פון די תורה הק' ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬מא‬ ‫שישו ושמחו ‪ַ -‬‬ ‫תחילתה וסופה חסד ‪ -‬דער עיקר פון שמנ"ע און שמחת תורה איז שלום ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬מד‬ ‫סדר ועימוד‪ :‬א‪.‬י‪.‬ש‪ .‬אשדוד‬ ‫ספה"ק בת עין‬ ‫יתּבר ְׁשמֹו דאס מיינט‬ ‫עליֹון ִ ְ ָ ַ‬‫חסד ֶ ְ‬ ‫ּכׁשּמתע ֵֹורר ֶ ֶ‬ ‫ּדה ֵּנה ְ ֶ ִ ְ‬ ‫ּדר ֶזה מען קען זאגען פשט אויף די וועג‪ִ ְ ,‬‬ ‫לֹומר ַעל ֶ ֶ‬ ‫ונר ָאה ַ‬ ‫ְ ְִ‬ ‫ׂשראל איז דעמאלסט‬ ‫ּכנסת ִי ְ ָ ֵ‬ ‫מלּמד ְזכּות ַעל ְ ֶ ֶ‬ ‫ּבעצמֹו ְ ַ ֵ‬ ‫החסד ְ ַ ְ‬ ‫אז ווען ס'ווערט אויפגעוועקט די חסד פון השי"ת‪ָ ,‬אז ַ ֶ ֶ‬ ‫ׁשּנֹוׂשא‬ ‫הּליּמּוד ְזכּות און וואס איז די לימוד זכות? ֶ ֵ‬ ‫ּומה הּוא ַ ִ‬ ‫די מידת החסד אליין מלמד זכות אויף די יודען‪ָ .‬‬ ‫ּכביכֹול‬ ‫עליֹון ִ ְ ָ‬ ‫חסד ֶ ְ‬ ‫ּבחינת ֶ ֶ‬ ‫ׁשּׁשם ֵא"ל ֶׁשהּוא ְ ִ ַ‬ ‫היינּו ֶ ֵ‬ ‫ָעֹון אז די מידת החסד טראגט און נעמט אויף זיך אליין די זינד‪ְ ַ ,‬‬ ‫עֹונֹותיהן‬ ‫נֹוׂשא ֲ ֵ ֶ‬ ‫דאס מיינט אז די שם א"ל וואס דאס איז די שם פון מידת החסד פון דער באשעפער כביכול‪ֵ ,‬‬ ‫ּבדבר ֶזה‬ ‫אני ַח ָּייב ְ ָ ָ‬ ‫ּכביכֹול ֲ ִ‬ ‫היינּו ִ ְ ָ‬ ‫לעצמֹו נעמט אויף זיך אליין די שולד פון די זינד פון די יודען‪ְ ַ ,‬‬ ‫ׂשראל ְ ַ ְ‬‫ֶׁשל ִי ְ ָ ֵ‬ ‫וׁשלֹום אזוי ווי איך כביכול )די מידת החסד( איז שולדיג אין די זאך וואס כנסת‬ ‫ֹוׂשים ֲעֹונֹות ַחס ְ ָ‬ ‫יׂשראל ע ִ‬ ‫ׁשּכנסת ִ ְ ָ ֵ‬ ‫ֶ ְֶֶ‬ ‫הּללּו ווייל אויב זיי וואלטען נישט געהאט די צרות‪,‬‬ ‫להם ָצרֹות ַ ָ‬ ‫היה ָ ֶ‬ ‫ׁשאּלּו ֹלא ָ ָ‬ ‫ישראל טוט חס ושלום די עבירות‪ִ ֶ ,‬‬ ‫ּבריוח און‬‫ּפרנסה ְ ֵ ַ‬‫להם ַ ְ ָ ָ‬ ‫היה ָ ֶ‬ ‫ואּלּו ָ ָ‬ ‫ּבאמת וואלטן זיי זיכער געמאכט מיין ווילען באמת‪ִ ְ .‬‬ ‫רצֹוני ֶ ֱ ֶ‬ ‫עֹוׂשים ְ ִ‬ ‫ּבווּדאי ָהיּו ִ‬ ‫ְַ ַ‬ ‫עּתה און ס'וואלט זיי נישט געפעלט קיין‬ ‫ּפרנסה ְּכמֹו ַ ָ‬ ‫מחּוּסרי ַ ְ ָ ָ‬ ‫יהיּו ְ ְ ֵ‬ ‫ולא ִ ְ‬ ‫אויב זיי וואלטן געהאט ברייט פרנסה‪ֹ ְ ,‬‬ ‫לעׂשֹות ְרצ ִֹוני וואלטן זיי אוודאי געהאט מער‬ ‫ֹותר ַ ֲ‬ ‫ּפנאי י ֵ‬ ‫להם ְ ַ‬ ‫היה ָ ֶ‬ ‫ּבוו ַּדאי ָ ָ‬ ‫פרנסה אזוי ווי עס פעלט זיי יעצט‪ַ ְ ,‬‬ ‫הסּתרה ָּכזֹו און אויב זיי וואלטן נישט געהאט אזא 'הסתרה'‬ ‫ּבחינת ַ ְ ָ ָ‬ ‫להם ְ ִ ַ‬ ‫היה ָ ֶ‬ ‫ואּלּו ֹלא ָ ָ‬ ‫צייט צו טאהן מיין ווילען‪ִ ְ .‬‬ ‫ּברי הּוא און זיי‬ ‫ּביקרא ְּדק ְּוד ָׁשא ְ ִ‬ ‫ּתּכל ְ ִ ְ ָ‬ ‫להס ַ ֵ‬‫יכֹולים ְ ִ ְ‬ ‫והיּו ְ ִ‬ ‫)א פארשטעלטקייט פון צו זעהן די גרויסקייט פון דעם באשעפער(‪ָ ְ ,‬‬ ‫נפׁשם‬ ‫ּכלתה ַ ְ ָ‬ ‫וגם ָ ְ ָ‬ ‫ונכספה ְ ַ‬ ‫ׁשּתֹוקקים ְ ִ ְ ְ ָ‬ ‫ּבווּדאי ָהיּו ִמ ְ ְ ִ‬ ‫וואלטן געקענט קוקען און זעהן די גרויסקייט פונעם באשעפער‪ַ ַ ְ ,‬‬ ‫מּמׁש וואלטן זיי אוודאי געבענקט און געגלוסט און זייער זעהל וואלט ממש אויסגעגאנגען‬ ‫ּנפׁש ַ ָ‬ ‫ַלה' ַעד ְּכלֹות ַה ֶ ֶ‬ ‫צום באשעפער‪.‬‬ ‫יתּבר און יעצט אין די יום טוב סוכות ווערט אויפגעוועקט די‬ ‫עליֹון ִ ְ ָ ַ‬ ‫החסד ֶ ְ‬ ‫מתעֹורר ַ ֶ ֶ‬ ‫ּבחג ַהּסּוּכֹות ִ ְ ֵ‬ ‫עּתה ְ ַ‬ ‫והּנה ַ ָ‬ ‫ְִֵ‬ ‫ּבּכתבים )פרי עץ חיים שער חג הסוכות פ"א( אזוי ווי עס שטייט אין די כתבי‬ ‫ּדאיתא ַ ְ ָ ִ‬ ‫מידת החסד פון השי"ת‪ְּ ,‬כמֹו ְ ִ ָ‬ ‫לעצמֹו און די שם א"ל וואס דאס איז די מידה פון‬ ‫נֹוׂשא ָעֹון ְ ַ ְ‬ ‫ּכביכֹול הּוא ֵ‬ ‫עליֹון ִ ְ ָ‬‫חסד ֶ ְ‬ ‫וׁשם ֵא"ל ֶׁשהּוא ֶ ֶ‬ ‫האר"י‪ֵ ְ ,‬‬ ‫הראׁשֹון' און דאס מיינט די גמרא מיטן דרש'ענען‬ ‫לכם ַּבּיֹום ָ ִ‬ ‫'ּולקח ֶּתם ָ ֶ‬ ‫חסד נעמט דעמאלסט אויף זיך די זינד‪ֶ ְ .‬וזהּו ְ ַ ְ‬ ‫והלא ט"ו הּוא‬ ‫נקרא ִראׁשֹון ַ ֲ ֹ‬ ‫לּמה ִ ְ ָ‬ ‫ּגמרא און פרעגט די גמרא‪ָ ָ ,‬‬ ‫ּופרי ַה ְ ָ ָ‬ ‫די פסוק 'מען זאל נעמען די ערשטע טאג'‪ִ ָ ,‬‬ ‫ׁשּלכ‬ ‫ּגמרא ֶ ְ ָ‬ ‫ּומתרץ ַה ְ ָ ָ‬ ‫פארוואס ווערט עס אנגערופען די ערשטע טאג ‪ -‬ס'איז דאך די פופצענטע טאג אין חודש‪ֵ ָ ְ ,‬‬ ‫ׁשּמרּמז צו מרמז‬ ‫נקרא יֹום ִראׁשֹון און די גמרא ענטפערט אז דערפאר ווערט עס אנגערופען די ערשטע טאג‪ֵ ַ ְ ֶ ,‬‬ ‫ְִָ‬ ‫לעצמֹו אז אין דעם טאג נעמט די באשעפער אויף‬ ‫נֹוׂשא ֲעֹון ְ ַ ְ‬ ‫ּכביכֹול ֵ‬ ‫עֹולמים ָּברּו הּוא ִ ְ ָ‬ ‫הּבֹורא ָ ִ‬ ‫ׁשּבזה ַהּיֹום ַ ֵ‬ ‫זיין‪ֶ ָ ֶ ,‬‬ ‫עליֹון דורך די שם א"ל וואס דאס איז די שם פון מידת‬ ‫חסד ֶ ְ‬ ‫ידי ֵׁשם ֵא"ל ֶׁשהּוא ֶ ֶ‬ ‫זיך די זינד פון די יודען‪ַ ,‬על ְ ֵ‬ ‫ֹונת און דאס איז מרומז אין די ווארט 'ראשון' וואס איז בגמטריא‬ ‫ּגימטרּיא ֵא"ל ֲע ֹ‬ ‫ּבתיבת ִראׁשֹון ִ ַ ְ ִ ָ‬ ‫מרּוּמז ְ ֵ ַ‬ ‫החסד‪ֶ ְ .‬וזהּו ְ ָ‬ ‫ּכביכֹול דאס מיינט אז די שם א"ל נעמט אויף‬ ‫לעצמֹו ִ ְ ָ‬ ‫ׂשראל ְ ַ ְ‬ ‫ּכנסת ִי ְ ָ ֵ‬ ‫נֹוׂשא ֲעֹונֹות ְ ֶ ֶ‬ ‫ׁשּׁשם ֵא"ל ֵ‬ ‫היינּו ֶ ֵ‬ ‫'א"ל עונת' ‪ְ ַ ,‬‬ ‫זיך כביכול די זינד פון כנסת ישראל‪.‬‬ ‫נקרא ִראׁשֹון פארדעם ווערט‬ ‫ׁשּלכ ִ ְ ָ‬ ‫ּגמרא און דאס איז מרומז אין די תירוץ פון די גמרא‪ָ ְ ֶ ,‬‬ ‫ּבתירּוץ ַה ְ ָ ָ‬ ‫ּוּמז ְ ֵ‬ ‫ְ ֶוזהּו ְמר ָ‬ ‫לחׁשּבֹון ֲעֹונֹות ווייל די טאג איז‬ ‫די ערשטע טאג סוכות אנגערופן 'ראשון' )כאטש ס'איז די פופצענסטע טאג אין חודש(‪ְ ֶ ְ ,‬‬ ‫יתּבר ווייל אין‬ ‫לׁשם ֵא"ל ִ ְ ָ ַ‬ ‫ֹונת ְ ֵ‬ ‫ּתיבת ֲע ֹ‬‫נחׁשב ֵ ַ‬ ‫ׁשּבזה ַהּיֹום ֶ ְ ָ‬ ‫מחמת ֶ ָ ֶ‬ ‫די ערשטע טאג צו די חשבון פון די עבירות‪ַ ֲ ֵ ,‬‬ ‫לעצמֹו‬ ‫נֹוׂשא ָעֹון ְ ַ ְ‬ ‫ׁשּׁשם ֵא"ל ֵ‬ ‫היינּו ֶ ֵ‬ ‫דעם טאג רעכנט מען צוזאם די גימטריא פון די ווארט 'עונות' צו די שם 'א"ל'‪ְ ַ ,‬‬ ‫ּכביכֹול וואס די גמטריא מיינט אז היינט נעמט די שם א"ל )וואס איז די מידת החסד( אויף זיך צו טראגן און די זינד‬ ‫ִ ְָ‬ ‫)דרוש לסוכות ד"ה א"י ולקחתם לכם(‬ ‫פון די יודען‪.‬‬ ‫‪ä‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫סוכות‬ ‫‪èéé÷âéèøàðâééà‬‬ ‫©‬ ‫‪øòééæ ïåô äáéñ éã æéà ñò ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,âòè‬‬ ‫הביננו ואדעה עדותיך ‪ -‬מאכן די ריכטיגע הכנה צום יום טוב‬ ‫‪ïåô ùøòãðà© èðééä æéà ñàååøàô‬‬ ‫¯ ‪¨ © ¯ íééîåéî íåéä äîå‬‬ ‫‪òðòáéåäøòã ïåà òñéåøâ øàâ‬‬‫‪¨ ïéà èöòé êéæ ïòðéôòâ øéî‬‬ ‫‪èîå÷ ùèðòî øòã áéåà ìééåå .âàè‬‬ ‫©‪¨ øòëéìãðòååòâ à‬‬ ‫‪æà© ,ïéøòã ïééæ ïðåáúî êéæ ïôøàã‬‬ ‫‪© øéî ïåà ,âòè‬‬ ‫̈‪úååöî éã íéé÷î æéà øò ,íéðîæ òðòáéåäøòã éã åö ïà‬‬ ‫‪âòè òâéèöòé éã ïéà ïäåè øéî ñàåå‬‬ ‫©‪¨ úåöî éã òìà‬‬ ‫‪ìàæ‬‬ ‫‪¨ øò ñàåå‬‬ ‫‪¨ íòã ïਠ,'äãîåìî íéùðà úååöîë' øàð‬‬ ‫¨‬ ‫א‬ ‫‪. ïäåèòâ¯éáà© íúñ èùéð ïåà ,ïòøá à© èéî ïééæ ïìàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èòåå ïàã ,äåöî éã ïåô ïëåú íòã ïéà ïééæ ïðåáúî êéæ‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ ñàã‬‬‫‪¨ äåöî òðòé ïåô íéà óéåà ïøòåå êùîð èùéð‬‬ ‫‪,(ñ"ùä ìò 'äøéçáä úéá' åøôñì äîã÷ä) èáééøù 'éøéàî' øòã‬‬ ‫‪êéùîî ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàäòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪ïòðéæ ïéà èàä‬‬ ‫‪¨ øòèùøòáéåà øòã‬‬ ‫‪òìòéöòtñ ïéà ïééæ ïðåáúî êéæ óøàã‬‬ ‫©‪© ùèðòî øòã æà‬‬ ‫האט אין די טעג צווישן יום כי‪ï‬ור און סוכות‪ ,‬נישט געקענט‬ ‫באקאנט ַאז דער גאון בעל 'חתם סופר' זי"ע ָ‬ ‫א‪ .‬ס'איז ַ ַ‬ ‫נאך דעם ווי‬ ‫באשעפער‪ָ ,‬‬‫מצמצם זיין‪ ,‬זיין הייליגן מח אין תורה‪ ,‬צוליב זיין גרויסע השתוקקות און געגועים צום ַ‬ ‫האט דער‬ ‫טאג יום כי‪ï‬ור‪ .‬אין די טעג צווישן יום כי‪ï‬ור און סוכות‪ָ ,‬‬ ‫'האט זוכה געווען צו טהרה אין דעם הייליגן ָ‬ ‫מ ָ‬ ‫צוזאמענגענומען‬‫ַ‬ ‫וואס איז ש‪ï‬עטער‬ ‫באשעפער‪ָ ,‬‬ ‫פאר דעם ַ‬ ‫געמאכט זיינע 'ניגונים'‪ ,‬זמירות ותשבחות ַ‬ ‫ַ‬ ‫'חתם סופר'‬ ‫געווארן אין ספר 'שירת משה'‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫געווארן דורך אים און ַאריינגעשטעלט‬ ‫ָ‬ ‫פאר צדיקים ווי דער הייליגער 'חתם סופר'‪ָ ,‬אבער‬ ‫געווארן נאר ַ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט‬ ‫ָ‬ ‫דאס איז‬ ‫זעלבסט‪-‬פארשטענדליך‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאכן‪...‬‬‫קא‪ ï‬מיט ַאנדערע ַ‬‫כאטש משתדל זיין נישט מצמצם צו זיין דעם ָ‬ ‫דארפן זיך ָ‬ ‫‪ï‬שוט'ע מענטשן ווי מיר זענען‪ַ ,‬‬ ‫נאר אין תורה און תפלה‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫סאך געלט צו קויפן ארבעה‬ ‫צאלן ַא ַ‬ ‫געזאגט בדרך צחות‪ַ ,‬אז ווען אידן ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫הרה"ק בעל 'תפארת שלמה' זי"ע ָ‬ ‫דערפאר‪ ,‬ווייל ליידער‪ ,‬לייגט דער שטן ַארויף אין די ימי‬ ‫ַ‬ ‫דאס איז‬ ‫מינים‪ ,‬זענען זיי זוכה צו ַא שנה טובה ומתוקה‪ָ .‬‬ ‫וואס וויל מען פון‬ ‫גאנצע '‪ï‬עק' מיט אידישע עבירות רח"ל‪ .‬טענה'ט ָאבער דער סניגור‪ָ :‬‬ ‫וואגשאל ַ‬ ‫הדין אויף דעם ָ ָ‬ ‫האבן‬ ‫פארשידענע איינרעדענישן‪ ,‬און מיט זייער תמימות‪ָ ,‬‬ ‫דאך זיי איבער מיט ַ‬ ‫אידישע קינדער? דער שטן רעדט ָ‬ ‫טאקע תמימים‪ָ ,‬אדער נישט‪...‬‬ ‫פאנגט זיך ָאן ַא וויכוח צו די אידן זענען ַ‬ ‫געלאזט איבעררעדן פון אים‪ַ .‬אזוי ַ‬ ‫ָ‬ ‫זיי זיך‬ ‫דעמאלטס‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫נאך יום כי‪ï‬ור‪ ,‬כדי צו זען ווי ַאזוי אידן פירן זיך‬ ‫ווארטן ביז ָ‬ ‫באשליסט מען אין הימל‪ ,‬צו ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאר די ארבעה מינים‪,‬‬ ‫סאך געלט ַ‬ ‫צאלן ַא ַ‬‫נאך יום כי‪ï‬ור‪ ,‬ווען אידן ָ‬ ‫זאגט דער 'תפארת שלמה'‪ַ ,‬אז אין די טעג ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר'ן בית דין של מעלה‪ :‬קוקט‬ ‫פרייט זיך דער סניגור‪ ,‬דער מלאך מליץ‪-‬יושר‪ ,‬און לויפט מיט ַא שמחה‪ ,‬טענה'ן ַ‬ ‫צאלט‬ ‫אויספא‪ï‬ען‪ ...‬וועלכער בר‪-‬דעת ָ‬ ‫ָ‬ ‫נאר ווי ווייט עס דערגרייכט די תמימות פון די אידן‪ַ ,‬אז מ'קען זיי ַאזוי לייכט‬ ‫ָ‬ ‫פאר ַא 'פרוכט' מער ווי עטליכע ‪ï‬רוטות‪ ,‬שוין ָא‪ï‬גערעדט פון ַא לולב‪ ,‬הדסים און ערבות?‪ ...‬פון דעם קען מען‬ ‫דען ַ‬ ‫'נאאיוויטעט' פון די אידן‪ ,‬ווי מ'קען זיי לייכט איבעררעדן‪ ,‬אויך צו עבירות ח"ו‪ַ ...‬אזוי ַארום ווערט בטל יעדע‬ ‫זען די ַ‬ ‫האט‬ ‫אויסנארן פונעם יצר הרע צו זינדיגן‪ ,‬ווייל דער יצר הרע ָ‬ ‫ַ‬ ‫געלאזט‬ ‫ָ‬ ‫האבן זיך‬‫פארוואס זיי ָ‬ ‫טענה קעגן די אידן ַ ָ‬ ‫יאר בספרן של צדיקים גמורים‪.‬‬ ‫פארשרייבן ַא גוט געבענטשט ָ‬ ‫מ'זאל זיי ַ‬ ‫ָ‬ ‫א‪ï‬צונארן‪ .‬ממילא‪ ,‬קומט זיי‬ ‫ַ‬ ‫באוויזן זיי ָ‬ ‫ַ‬ ‫אמאל אין די עשרת ימי תשובה‪ ,‬געזען דעם שטן ַא‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫מ'דערציילט ַאז דער הייליגער 'קדושת לוי' זי"ע ָ‬ ‫האט דער‬ ‫פארוואס ער איז צוגעלייגט‪ָ ,‬‬ ‫פראגע ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫בארדיטשוב'ער רב'ס‬ ‫'פארכמארעטער'‪ .‬אויף דעם ַ‬ ‫ָ‬ ‫טרויעריגער און ַ‬ ‫פאר‬‫פארקויפן ַ‬ ‫לאנד צום ַאנדערן‪ ,‬צו ַ‬ ‫ארויספארן פון איין ַ‬ ‫ָ‬ ‫שטן געענטפערט‪ַ ,‬אז ער זעט ַא שיף פיל מיט אתרוגים ַ‬ ‫דאך ווי ַא פייל אין‬ ‫אידן צו קענען בענטשן דערויף אין יום טוב סוכות‪ .‬די נענועים מיט די ארבעה מינים זענען ָ‬ ‫די אויגן פון שטן )סוכה לח‪ .(.‬וועגן דעם איז ער ‪ -‬דער שטן ‪ -‬טרויעריג‪.‬‬ ‫האט ער‬ ‫מאל‪ָ ,‬‬‫דאס ָ‬ ‫באגעגענט דעם שטן‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫בארדיטשוב'ער רב ווידער ַ‬ ‫האט דער ַ‬ ‫עטליכע טעג ש‪ï‬עטער‪ָ ,‬‬ ‫באקומען‬ ‫האט ַ‬‫בארדיטשוב'ער רב‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫פאר דעם ַ‬ ‫האט דערציילט ַ‬ ‫אויסגעזען פרייליך און אויפגעהייטערט‪ .‬ער ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪å‬‬ ‫‪èãééðù'î ïòåå ïáéåøè éã èâàøè‬‬ ‫¨‬ ‫‪øò ïåà ,äàåáú éã éã èìòô øò æà© ñéåà èîå÷ àìéîî ïåà ,ïåôøòã ïééæ‬‬ ‫‪èîå÷ ñò .ñò èìàî'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪úòùá õééåå éã èâàøè‬‬‫¨‬ ‫‪øò ,ééæ‬‬ ‫‪ äðååë ïåà úéìëú òöðàâ‬ב‪.‬‬ ‫‪éã ïåô íééåðéù éã ïéà úåððåáúä à© ïééøà© èùéð íéà‬‬ ‫‪÷åñt íòã 'éøéàî' øòã èùèééè ÷ðàãòâ íòã èéî‬‬ ‫‪,èåè øò ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïèòèéååéè÷à© éã øàð‬‬ ‫‪¨ èùéåè øò ,ïèééö‬‬ ‫)‪.'êúøåú åøôä 'äì úåùòì úò' (åë÷ ,èé÷ íéìäú‬‬ ‫‪.ìàôåö‬‬ ‫©‬ ‫©‪à© éåå éåæà‬‬ ‫‪úò ¯ ìééåå øàôøòã‬‬ ‫©‬ ‫‪øàð‬‬ ‫‪¨ äåöî à© íéé÷î æéà ñàåå‬‬ ‫‪¨ øòã‬‬ ‫‪ïéðò íòã éáâì ïøàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪æéà ñàã‬‬‫‪¨ éåå è÷ðåt ïåà òâéæàã‬‬‫¨‬ ‫‪éã ïäåè åö èééö éã æéà èöòé :'äì úåùòì‬‬ ‫‪,áåè íåé à èîå÷ ñò ïòåå ìàî‬‬ ‫‪¨ ñòãòé æà© ,ïîæ ïåô‬‬ ‫‪éã ïåô íòè íòã íòðéæ ïéà èùéð èàä‬‬ ‫‪¨ øò ïåà ,äåöî‬‬ ‫‪åö ïðåáúî êéæ ,'ïéùøåãå ïéìàåù' ïééæ íéé÷î øéî ïôøàã‬‬ ‫©‬ ‫‪áéåà .'êúøåú åøôä' ïåô ììë ïéà äìéìç øò æéà ,äåöî‬‬ ‫‪òáìòæ éã ,è"åé íåö äðëä òâéèëéø éã ïëàî‬‬ ‫‪© ïåà ïééæ èùéð èøétù øò ïåà ,åöøòã øøåòúð èùéð èøòåå øò‬‬ ‫‪êéæ øéî ïôøàã‬‬ ‫‪© ,è"åé ïòðåô úååöî éã èéî êéåà æéà àæà‬‬ ‫‪© © óéåà ,ïòèùøòáéåà íòã øàô‬‬ ‫©‪© äåöî éã èåè øò æà‬‬ ‫‪âðåðò÷øòðà éã èéî ,ééæ ïòäåè ïòðòæ øéî øòãééà ïèééøâåö èöéæ øò ïåà ,çñt áåè íåé ïéà äöî øò èñò ïôåà‬‬ ‫‪ñàåå úååöî éã ïåô úéìëú íòã ïåô ïåà äùåã÷ éã ïåô ìæééà ïà© éåå éåæà© øò æéà ,úåëåñ áåè íåé ïéà äëåñ ïéà‬‬ ‫‪ æðåà ïåô èøòãàô‬ג‪.‬‬‫‪¨ øòèùøòáéåà øòã‬‬ ‫‪ïåô èéðù øòã æéà ñò ïòåå êòìèðéá òðééæ èâàøè‬‬‫¨‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫רשות פון הימל‪ ,‬צו דערטרינקען די שיף מיט די אתרוגים‪ ,‬און ַאזוי וועלן אידן נישט קענען מקיים זיין מצוות ד'‬ ‫מינים‪ .‬דעריבער איז ער פרייליך‪.‬‬ ‫מאל‪ ,‬איז ער שוין‬ ‫דאס ָ‬ ‫מאל‪ ,‬און ָ‬ ‫בארדיטשוב'ער רב געזען דעם שטן צום דריטן ָ‬ ‫האט דער ַ‬ ‫חול המועד סוכות‪ָ ,‬‬ ‫פארלאנג‪,‬‬ ‫נאכגעגעבן דיין ַ ַ‬ ‫דאך ָ‬ ‫'האט ָ‬ ‫‪ï‬אסירט? מ ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫"וואס ָ‬‫ָ‬ ‫האט ער אים געפרעגט‪,‬‬ ‫ווידעראמאל געווען צוגעלייגט‪ָ ...‬‬ ‫ַ ָ‬ ‫האט דער שטן געענטפערט‪" :‬איך‬ ‫פארוואס ביזטו טרויעריג?"‪ָ .‬‬‫האסט דערטרינקען די שיף מיט די אתרוגים? ַ ָ‬ ‫און דו ָ‬ ‫באוויזן צו דערטרינקען די שיף מיט די אתרוגים‪ ,‬און דער רוב פון די אתרוגים זענען טאקע נישט‬ ‫טאקע ַ‬ ‫האב ַ‬ ‫ָ‬ ‫באוויזן ַאריבערצופירן ַא‬ ‫‪ï‬אר סוחרים ַ‬ ‫האבן ַא ָ‬‫פארשידענע 'אומוועגן' ָ‬ ‫ָאנגעקומען צו אידישע הענט‪ָ ,‬אבער מיט ַ‬ ‫געצאלט גרויסע סכומים כדי זוכה צו זיין אין די מצוה‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬ ‫צאל אתרוגים פון איין פלאץ צום ַאנדערן‪ ,‬און אידן ָ‬ ‫ָ‬ ‫דערפאר בין איך‬ ‫ַ‬ ‫גאנצע מצוה‪ ,‬און‬ ‫דער רצון פון אידישע קינדער‪ ,‬איז גרעסער און חשוב'ער אין הימל ווי די ַ‬ ‫סאך‬ ‫פאר מיר געווען ַא ַ‬ ‫וואלט ַ‬ ‫האב דערטרינקען די שיף‪ .‬עס ָ‬ ‫וואס איך ָ‬ ‫האב חרטה אויף דעם ָ‬ ‫צוגעלייגט און איך ָ‬ ‫געווארן‪"...‬‬ ‫ָ‬ ‫וואלט נישט דערטרינקען‬ ‫בעסער אויב די שיף ָ‬ ‫ווארט 'יסוד'‪ ,‬ווייל די הכנה איז דער‬ ‫דאס ָ‬ ‫צאל ‪ַ ,80‬אזוי ווי ָ‬ ‫באטרעפט די ָ‬ ‫זאגן‪ַ ,‬אז 'הכנה' ַ‬ ‫ב‪ .‬די דורשי רשומות ָ‬ ‫גאנצער יום טוב‪.‬‬ ‫'יסוד' אויף וועלכן עס ווערט געבויט דער ַ‬ ‫מאכן די נויטיגע הכנה‪ ,‬און וועגן דעם‬ ‫ג‪ .‬דער אמת איז‪ַ ,‬אז אויך דער יצר הרע 'ווייסט' וועגן די וויכטיגקייט פון ַ‬ ‫זאל זיך נישט צוגרייטן געהעריג צום יום טוב‪ ,‬און ער איז גורם‬ ‫‪ï‬רובירט ער צו צעמישן דעם מענטש ַאז ער ָ‬ ‫פארשידענע חומרות און דקדוקים‬ ‫זאל נעמען אויף זיך ַ‬ ‫זאל מסיח דעת זיין פון דעם עיקר צו דעם טפל‪ .‬ער ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫האר(‪ָ ,‬אבער זיי זענען נישט דער‬ ‫מ'טאר זיך נישט ַאוועקרוקן פון מנהגי ישראל‪ ,‬אפילו ַא ָ‬ ‫ָ‬ ‫)וואס ַאוודאי זענען ַאלע הייליגע יסודות‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫עיקר און דער נקודה פונעם יום טוב‪.‬‬ ‫וואס איז געווען איבערגעפילט מיט‬ ‫אדורכגעפארן די גרעניץ מיט ַא שיינעם קאר‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫טאג ַ‬ ‫ַא מענטש איז יעדן ָ‬ ‫זאמד‬ ‫פאר וועלכן צוועק פירט ער ַ‬ ‫פאר‪ַ ,‬‬ ‫דא ָ‬ ‫וואס קומט ָ‬ ‫האבן זיך ַאלץ געוואונדערט ָ‬ ‫זאמד‪ .‬די גרעניץ וועכטער ָ‬ ‫ַ‬ ‫שטאט‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫האט יענער געענטפערט‪ַ ,‬אז ער בויט יעצט ַא שיין גרויס הויז אין זיין‬ ‫לאנד צום ַאנדערן‪ָ .‬‬ ‫פון איין ַ‬ ‫דא ַאהין צו דעם ָארט וואו ער בויט זיין‬ ‫זאמד פון ָ‬ ‫דארט‪ ,‬ברענגט ער ַ‬ ‫אסאך ביליגער ווי ָ‬ ‫זאמד ַ ַ‬ ‫קאסט ַ‬ ‫דא ָ‬ ‫וויבאלד ָ‬ ‫ַ‬ ‫ניי הויז‪.‬‬ ‫מאדנעם ענטפער‪,‬‬ ‫געווארן איבערצייגט פון זיין ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן אים ָאבער נישט געגלייבט‪ ,‬זיי זענען נישט‬ ‫די וועכטער ָ‬ ‫באהאלט ַאוודאי אינעם‬‫פארדאכט‪ַ ,‬אז ער ַ ַ‬ ‫געהאט ַא ַ ַ‬‫ַ‬ ‫האבן דעריבער‬ ‫דאך ביליג איבעראל‪ ,‬און זיי ָ‬ ‫קאסט ָ‬ ‫זאמד ָ‬ ‫ווייל ַ‬ ‫זאל‬ ‫באפוילן ער ָ‬‫האבן זיי ַ‬ ‫דערפאר קיין שטייער‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫צאלן‬ ‫וואס ער וויל נישט ָ‬ ‫דיאמאנטן‪ָ ,‬‬ ‫זאמד‪ ,‬טייערע שטיינער און ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫האבן ַאלעס ַאדורכגעזי‪ï‬ט‪ָ ,‬אבער צו זייער גרויס שטוינונג‪,‬‬ ‫זאמד פון זיין קאר‪ ,‬און זיי ָ‬ ‫גאנצע ַ‬ ‫דאס ַ‬ ‫אויסליידיגן ָ‬ ‫אדורכפארן די גרעניץ‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫געלאזט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האבן זיי אים‬ ‫גארנישט געפונען‪ ,‬און בלית ברירה‪ָ ,‬‬ ‫דארט ָ‬ ‫האבן זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫‪æ‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪.'éåùòä ïî àìå äùòú' ïåô ïôåà ïà© óéåà ïäåè ñò‬‬ ‫‪âç' (âé ,åè íéøáã) ÷åñt ï'ôéåà (:àé äëåñ) èâàæ‬‬‫‪¨ àøîâ éã‬‬ ‫‪íéùðà úååöîë' ,õøàä‬‬ ‫‪© ïਠäåöî éã ïäåè èùéð ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪óøàã'î‬‬ ‫©‬ ‫‪.'éåùòä ïî àìå äùòú' ,'êì äùòú úåëåñä‬‬ ‫‪êéæ ïåô' ïøòåå ïäåèòâ èòåå äåöî éã æà© éåæà© ,'äãîåìî‬‬ ‫‪ñò æà© èùéð ïåà ,úåëåñ áåè íåé ãåáëì äëåñ éã ïòéåá‬‬ ‫‪äåöî éã ïäåè èñìàæ‬‬ ‫©‪¨ åã ¯ 'äùòú' ïééæ æåî ñò .'ïééìà‬‬ ‫‪íé÷éãö ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪.øòéøô ïåô äëåñ à© ïééæ èøàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪ìàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ øòéøô ïåô äðëä à© èéî‬ד‪úåéç ïåà úåáäìúä èéî ïåà ,‬‬ ‫‪èìàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪æðåà ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ì"æç æà© ,æîø êøãá èùèééèòâ‬‬ ‫‪ äåöî ìù äçîù éã ïåô‬ה‪.‬‬ ‫‪ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪:úååöî òìà© ïééæ íéé÷î óøàã'î‬‬ ‫©‬ ‫‪éåæà© éåå ïòðøòì‬‬ ‫טאג‪-‬טעגליך פלעגן די וועכטער ַאדורכזי‪ï‬ן‬ ‫לאנגע צייט‪ָ .‬‬ ‫האט זיך איבערגע'חזר'ט אין משך פון ַא ַ‬ ‫די זעלבע סצענע ָ‬ ‫געטראפן‪ַ .‬א צייט ש‪ï‬עטער‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫גארנישט‬ ‫האבן ָ‬ ‫געוואלט ַאדורכפירן די גרעניץ‪ָ ,‬אבער זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫זאמד ָ‬ ‫דאס ַ‬‫ָ‬ ‫דארף שוין מער נישט‬ ‫האט געענדיגט בויען זיין נייע הויז‪ ,‬און ער ַ‬ ‫פאר די וועכטער‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫געלאזט וויסן ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬‫ָ‬ ‫זאל‬‫האט אים געבעטן שטילערהייט ער ָ‬ ‫אריבערפארן די גרעניץ‪ .‬איינער פון די וועכטער איז געווען קלוג‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאמד פון‬ ‫טאג מיט פירן ַ‬ ‫‪ï‬לאגן יעדן ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאך ַאז ער איז נישט ַא שוטה זיך צו‬ ‫אים ַאנט‪ï‬לעקן זיין סוד‪ .‬ער ווייסט ָ‬ ‫פארזיכערן ַאז ער וועט אים נישט‬ ‫גראשן‪) .‬און פארשטייט זיך‪ ,‬אז ער וועט אים ַ‬ ‫פארדינען עטליכע ָ‬ ‫לאנד צום ַאנדערן‪ ,‬כדי צו ַ‬ ‫איין ַ‬ ‫האט‬ ‫האט אים געגעבן זיין צוזאג‪ָ ,‬‬ ‫נאך דעם ווי דער וועכטער ָ‬ ‫דערפאר(‪ָ .‬‬‫ַ‬ ‫צאלן שטייער‬ ‫דארפן ָ‬ ‫באשטראפן און ער וועט נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַ‬ ‫אדורכגעפארן‬ ‫ָ‬ ‫טאג ַ‬ ‫זאמד?!‪ ...‬כ'בין יעדן ָ‬ ‫האבן ַ‬ ‫דארף ָ‬ ‫ש‪ï‬אס‪ :‬די מיינסט טאקע‪ַ ,‬אז איך ַ‬ ‫ַ‬ ‫געזאגט מיט‬ ‫ָ‬ ‫דער מענטש‬ ‫איינפאכן קאר‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫צוריקגעפארן מיט ַאן ַאנדערע‪ַ ,‬אן ַאלטן‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫דערנאך‬ ‫ָ‬ ‫די גרעניץ מיט ַא נייעם טייערן קאר‪ ,‬און כ'בין‬ ‫האב‬‫פאר וועלכן איך ָ‬ ‫אדורכפארן די גרעניץ‪ ,‬איז געווען מיט'ן ציל ַאריינצופירן דעם שיינעם קאר‪ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫גאנצע ַ‬ ‫דאס ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאמד‪.‬‬ ‫טאג ָאנגעפילט דעם קאר מיט ַ‬ ‫האב איך יעדן ָ‬ ‫כא‪ï‬ן‪ָ ,‬‬‫זאלט זיך נישט ַ‬ ‫באקומען ַא שיינעם סכום‪ ...‬כדי איר ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאמד‪ ...‬עס‬ ‫דארט אינעם ַ‬ ‫באהאלט ָ‬ ‫וואס איך ַ ַ‬ ‫אדורכפארן די גרעניץ‪ ,‬געקלערט ָ‬ ‫ָ‬ ‫מאל ביים ַ‬ ‫האט איר יעדעס ָ‬ ‫ַאזוי ָ‬ ‫אויטא זעלבסט‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫טראכטן וועגן דעם‬ ‫ַ‬ ‫איינגעפאלן צו‬ ‫ַ‬ ‫איז אייך נישט‬ ‫זאכן‪ ,‬כדי מיר‬ ‫פארשידענע ַ‬ ‫טראכטן וועגן ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאלן‬‫פארגעסן ַאז מיר ָ‬ ‫מאכט אונז ַ‬ ‫אט דאס איז דער יצר הרע‪ ,‬ער ַ‬ ‫פארגעסן פון דעם עיקר‪ ,‬די 'נקודה הפנימית'‪.‬‬ ‫זאלן ַ‬ ‫ָ‬ ‫נאכפרעגן וועגן איין‬ ‫דאקטאר‪ .‬ביים זיך ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך אינטערעסירט וועגן ַא ָ‬ ‫וואס איז געווען נישט געזונט ל"ע ָ‬ ‫ַא מענטש ָ‬ ‫האט ער געפרעגט זיינס ַא ידיד‪,‬‬ ‫פאך‪ָ ,‬אדער ער איז נישט מער ווי ַא 'שוסטער'‪ָ ,‬‬ ‫דאקטאר‪ ,‬צי ער איז ַא מומחה אין זיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאגט‬ ‫וואס ער ָ‬‫האט אים געפרעגט ָ‬ ‫יא‪ .‬ווען ער ָ‬ ‫האט אים געענטפערט ַאז ָ‬ ‫דאקטאר‪ ,‬און זיין ידיד ָ‬‫ָ‬ ‫אויב ער קען יענעם ָ‬ ‫דאקטאר‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫זאגן‪ ...‬ס'איז זיכער ַאז ס'גוט צו גיין צו יענעם ָ‬ ‫זאל איך דיר ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫האט דער ידיד אים געענטפערט‪ָ ,‬‬ ‫וועגן אים‪ָ ,‬‬ ‫דארט‬ ‫ווארט‪-‬צימער‪ .‬אויך שטייען ָ‬ ‫וואס קילט גוט דעם גרויסן ַ‬ ‫קאנדישאן'‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫דא גוטע 'עיר ָ‬ ‫ווארט‪-‬צימער איז ָ‬ ‫ווייל אין זיין ַ‬ ‫דארט‪...‬‬ ‫ווארטן ָ‬‫וואס ַ‬ ‫פאר די ַאלע ָ‬ ‫וואסער‪ַ ,‬‬ ‫קאלט ַ‬ ‫באקוועמע בענקלעך צום זיצן‪ ,‬און ַא ס‪ï‬עציעלע כלי מיט ַ‬ ‫הערליכע ַ‬ ‫האט דער חכם אים געענטפערט‪:‬‬ ‫דאקטאר‪ָ ...‬‬ ‫ָ‬ ‫זאגסטו וועגן דעם ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫געווארן אומגעדולדיג‪ָ :‬אבער ָ‬ ‫ָ‬ ‫איז דער פרעגער שוין‬ ‫ווארט‪-‬צימער איז ממש מורא'דיג‪...‬‬ ‫ס‪ï‬עציאליסט‪ָ ,‬אבער דער ַ‬ ‫ַ‬ ‫אזא‬ ‫דאקטאר ַאליין איז נישט ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫ריכטיג‪ ,‬דער ָ‬ ‫'ווארט‪-‬צימער'‪ ,‬און נישט‬ ‫טראכטן וועגן דעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאל‬‫ַאזוי זוכט דער יצר הרע צו צעטומלען דעם מענטש‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫וועגן דעם עיקר‪...‬‬ ‫דאך ַאז מענטשן טוהען‬ ‫וויטאל זי"ע זאגט א מורא'דיגע זאך )הקדמה לספר 'שער המצוות'(‪ :‬מיר זעען ָ‬ ‫ַ‬ ‫ד‪ .‬הגה"ק רבי חיים‬ ‫פארווירקליכט ביי זיי די ווערטער און די הבטחות פון די הייליגע‬ ‫ַאזוי פיל מצוות‪ ,‬און עס ווערן חלילה נישט ַ‬ ‫נאר מיז זיין‪ ,‬ווייל ווען דער מענטש איז מקיים ַא מצוה‪ ,‬טאר‬ ‫חז"ל‪ ,‬וועגן זייער גרויסן שכר אויך אויף דער וועלט‪ָ .‬‬ ‫לאסט‪,‬‬ ‫ארא‪ï‬צונעמען פון זיך די ַ‬ ‫וואס ער קוקט ַארויס שוין ַ ָ‬ ‫לאסט‪ָ ,‬‬ ‫ער נישט שפירן ַאז עס איז אויף אים ווי ַא ַ‬ ‫זאל זיך‬ ‫דאלארן‪ ,‬און ער ָ‬ ‫פארדינען פילע טויזנטער ָ‬ ‫טראכטן ביי זיך ווי מיט'ן טוהן די מצוה וועט ער ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאל‬ ‫נאר ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫פרייען בשעת ער טוט די מצוה מיט א געוואלדיגע שמחה‪.‬‬ ‫האט דערציילט‪ַ ,‬אז דער עלטער‪-‬עלטער זיידע‪ ,‬הרה"ק רבי משה‬ ‫אא"ז הרה"ק רבי משה מרדכי מלעלוב זי"ע ָ‬ ‫האט ער צוגעגרייט‬ ‫פאר דער נסיעה‪ָ ,‬‬ ‫ארויסגעפארן פון ‪ï‬וילן קיין ארץ ישראל אין חודש אלול‪ַ .‬‬ ‫ָ‬ ‫לעלוב'ער זי"ע‪ ,‬איז ַ‬ ‫ַא שופר אויף ראש השנה‪ ,‬און די ד' מינים אויף יום טוב סוכות‪.‬‬ ‫פארטריקנט‪ ,‬און זענען‬ ‫געווארן ַ‬ ‫ָ‬ ‫באמערקט‪ַ ,‬אז די ערבות זענען‬ ‫האט ער ַ‬ ‫ערב סוכות‪ ,‬זייענדיג אויף דער שיף‪ָ ,‬‬ ‫‪-‬קא‪ï‬יטאן‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט רבי משה'לע געבעטן דעם שיף ַ‬ ‫‪ï‬סול‪ ,‬און ער וועט נישט קענען יוצא זיין די מצוה פון ד' מינים‪ָ .‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪ç‬‬ ‫‪úååöî éã íéé÷î æéà ùèðòî øòã áéåà .'á÷òé é÷åìàì íòã èùèééèòâ èàä‬‬‫‪¨ ò"éæ ùåã÷ä áåè íù ìòá øòã‬‬ ‫‪íúñ éåå ,èñééä ñàã‬‬ ‫‪© ïåô èôùî àåä ìàøùéì ÷åç éë' (ä ,àô íéìäú) ÷åñt‬‬ ‫‪¨ ¯ '÷åç' à© éåå éåæà© ,øòôòùàá‬‬ ‫דארט און קלויבן ערבות אויף‬ ‫ארא‪ï‬שטייגן ָ‬ ‫זאל קענען ַ ָ‬ ‫זאל זיך ָאפשטעלן ביי איינע פון די אינדזלען‪ ,‬כדי ער ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫א‪ï‬געווארפן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫קאטעגאריש ָ‬ ‫ָ‬ ‫‪-‬פארשטענדליך ‪ַ -‬‬ ‫האט ‪ -‬זעלבסט ַ‬ ‫קא‪ï‬יטאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס דער ַ‬ ‫פארלאנג‪ָ ,‬‬ ‫דאס איז געווען ַא ַ ַ‬ ‫יום טוב‪ָ .‬‬ ‫‪ï‬אר ערבות‪...‬‬ ‫וואס זוכט ַא ָ‬ ‫גאנצע שיף מיט מענטשן‪ ,‬צוליב איין מענטש ָ‬ ‫אויפהאלטן ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאך נישט‬ ‫ער קען ָ‬ ‫טראכטן‬ ‫ַ‬ ‫קא‪ï‬יטאן‪ ,‬און ָאן‬ ‫ַ‬ ‫האט כסדר געבעטן דעם ַ‬ ‫נאכגעלאזט‪ .‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ָאבער נישט ָ‬ ‫הרה"ק רבי משה'לע ָ‬ ‫האט מיטגענומען מיט זיך קיין ארץ ישראל )איידער ער‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫גאנצע געלט ָ‬ ‫דאס ַ‬ ‫האט ער ַארויסגענומען ָ‬ ‫צופיל‪ָ ,‬‬ ‫האנט‪ ,‬אויב‬ ‫קא‪ï‬יטאן אין ַ‬‫ַ‬ ‫דערלאנגט פארן ַ‬ ‫ַ‬ ‫אסאך געלט פון די חסידים(‪ ,‬און עס‬ ‫באקומען ַ ַ‬ ‫דארט ַ‬ ‫האט ער ָ‬ ‫ארויסגעפארן פון ‪ï‬וילן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫איז ַ‬ ‫קא‪ï‬יטאן‬ ‫ַ‬ ‫האט דער ַ‬ ‫אנבאט‪ָ ,‬‬‫אזא ָ ָ‬ ‫דארט קענען קלויבן ערבות‪ַ ַ .‬‬ ‫זאל ָ‬ ‫ער וועט זיך ָא‪ï‬שטעלן אינעם אינדזל‪ ,‬כדי ער ָ‬ ‫האט זוכה געווען מקיים צו זיין די מצוה כתיקונה‪ .‬ער איז ָאבער‬ ‫א‪ï‬ווארפן‪ ...‬און דער צדיק ָ‬ ‫שוין נישט געקענט ָ ַ‬ ‫טאש‪.‬‬ ‫ָאנגעקומען קיין ירושלים‪ָ ,‬אן ַא ‪ï‬רוטה אין ַ‬ ‫זאלן אים שיקן‬ ‫האט ער געשיקט ַא בריוו קיין חוץ לארץ‪ ,‬צו די גבאי צדקה אין חוץ לארץ‪ ,‬זיי ָ‬ ‫פון ירושלים‪ָ ,‬‬ ‫דאך געוואוסט ַאז רבי משה'לע‬ ‫'האט ָ‬ ‫האבן זיך זייער געוואונדערט‪ ,‬ווייל מ ָ‬ ‫פארלאנג אויף וועלכן זיי ָ‬ ‫'תמיכה'‪-‬געלט‪ַ ,‬א ַ ַ‬ ‫האבן זיי‬ ‫זאך‪ָ ,‬‬ ‫פארשן די ַ‬ ‫נאכ'ן ָ‬ ‫אסאך געלט‪ .‬ערשט ָ‬ ‫באקומען )אויך פון די גבאים( ַ ַ‬ ‫ארויספארן פון ‪ï‬וילן ַ‬ ‫ָ‬ ‫פאר'ן ַ‬ ‫האט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט מסכים געווען ַאוועקצוגעבן‬ ‫פאר ַא מצוה‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫געהערט וועגן דער מסירות נפש פון הייליגן לעלוב'ער צדיק ַ‬ ‫האט אים געברענט‬ ‫גאנצע נשמה‪ .‬עס ָ‬ ‫וואס איז ביי אים געווען די ַ‬ ‫פאר ַא מצוה ָ‬ ‫פארמעגן 'בעד נפשו'‪ַ ,‬‬ ‫גאנצן ַ‬ ‫זיין ַ‬ ‫געהאט קיין שום חשיבות אין זיינע אויגן‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט‬‫גאנצע וועלט ָ‬ ‫אין די ביינער דער קיום פון ַא מצוה‪ ,‬און די ַ‬ ‫באשעפער‬ ‫פאר'ן ַ‬ ‫וואס ער קען גורם זיין ַא נחת רוח ַ‬ ‫געהאט פון דעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫קעגן דעם תענוג און די שמחה ָ‬ ‫ברוך הוא‪ ,‬ווען ער איז מקיים ַא מצוה בשלימות‪.‬‬ ‫קאסט עטליכע גרייצער‪ ,‬און פונדעסטוועגן‪ ,‬איז עס‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אן ערבה ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫סטאלינער זי"ע ָ‬ ‫ָ‬ ‫הרה"ק רבי אשר‬ ‫פארוואנדלט‬ ‫דערפאר ווייל די שמחה ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאס איז‬‫ַאזוי חשוב ַאז ס'ווערט ַא 'חפצא' פון דעם 'יום ערבה' ‪ -‬הושענא רבה‪ָ .‬‬ ‫וואס‬‫וואס ווערט געטוהן מתוך שמחה‪ ,‬איז ווערד טויזנטער‪ַ ,‬אנדערש ווי ַא מצוה ָ‬ ‫עס אין ַא חשוב'ן חפץ‪ַ .‬א מצוה ָ‬ ‫מ'טוט 'כמצוות אנשים מלומדה'‪.‬‬ ‫זאגט הרה"ק רבי מענדעלע וויטעבסקער זי"ע )'פרי הארץ'‪ ,‬מכתב כב( אויף די ווערטער פון‬ ‫פון דער צווייטער זייט‪ָ ,‬‬ ‫פארוואס ווערן‬‫חז"ל )חגיגה כז‪ï' (.‬ושעי ישראל מלאים מצוות כרמון'‪ .‬איז שווער‪ ,‬אויב זיי טוהען ַאזוי פיל מצוות‪ָ ַ ,‬‬ ‫זיי ָאנגערופן '‪ï‬ושעי ישראל'?‬ ‫אסאך מצוות‪ָ ,‬אבער זיי פרייען‬ ‫טאקע מקיים ַ ַ‬ ‫דאזיגע מענטשן זענען ַ‬ ‫זאגט הרה"ק רבי מענדעלע וויטעבסקער‪ ,‬די ָ‬ ‫ָ‬ ‫גאנצע ווערד פון די מעשה המצוה‪.‬‬ ‫ארא‪ ï‬די ַ‬‫דאס נעמט ַ ָ‬ ‫האבן נישט הנאה פונעם טוהן די מצוה‪ ,‬און ָ‬ ‫זיך נישט און ָ‬ ‫באצייכנט ַאלס '‪ï‬ושעי ישראל'‪.‬‬ ‫צוליב דעם ווערן זיי ַ‬ ‫זאגט די גמרא 'מלאים' מצוות‪ .‬זיי 'פילן' זיך ָאן מיט מצוות‪ .‬זיי טוהען איין‬ ‫ַאנדערע זענען מוסיף‪ַ ,‬אז אויף דעם ָ‬ ‫פאר זיך‪.‬‬ ‫נאך ַא מצוה‪ ,‬אבער ָאן התלהבות און הת‪ï‬עלות פון יעדע מצוה ַ‬ ‫נאך ַא מצוה‪ ,‬און ָ‬ ‫מצוה‪ ,‬און ָ‬ ‫זאלסטו ַארויסגיין פון דיין‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אלע זיבן טעג פון יום טוב סוכות ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫זאגט )סוכה ב‪ַ (.‬א די תורה ָ‬ ‫ה‪ .‬די גמרא ָ‬ ‫יאר ‪ -‬און ַאריינגיין וואוינען אין ַא 'דירת עראי'‪ַ ,‬א צייטווייליגע דירה‪.‬‬ ‫גאנץ ָ‬ ‫'דירת קבע' ‪ -‬וואו דו וואוינסט ַא ַ‬ ‫וואלט געווען גענוג‬ ‫דאך צו זיצן אין ַא 'דירת עראי'‪ ,‬אויב ַאזוי‪ָ ,‬‬ ‫פארשטיין‪ ,‬דער עיקר פון די מצוה איז ָ‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫ַ‬ ‫'דארף ַארויסגיין פון פון‬ ‫זאגן ַאז מ ַ‬ ‫געדארפט ָ‬‫ַ‬ ‫האבן חז"ל‬ ‫פארוואס ָ‬ ‫זאגן 'כל שבעת הימים‪ ,‬שב בדירת עראי'‪ָ ַ ,‬‬ ‫צו ָ‬ ‫פאר יום טוב סוכות?‬ ‫וואס איז ַא נפקא מינה וואו מ'איז געזעסן פריער‪ַ ,‬‬ ‫דיין 'דירת קבע'? ָ‬ ‫געוואלט לערנען‪ַ ,‬אז ס'איז נישט גענוג סתם צו 'זיצן' אין סוכה‪ָ ,‬אן‬ ‫ָ‬ ‫האבן אונז‬ ‫נאר דער תירוץ איז‪ַ ,‬אז חז"ל ָ‬ ‫מאך דיר ַא‬ ‫'ארויסגיין' פון דיין 'דירת קבע' ‪ -‬גיי ַארויס פון זיך‪ ,‬און ַ‬ ‫דארפסט ַ‬ ‫הארץ‪ ,‬דו ַ‬ ‫דאס ַ‬ ‫נוצן דעם מח און ָ‬ ‫וואס דו טוסט‪ ,‬ווען דו זיצסט אין סוכה‪.‬‬ ‫התבוננות אין דעם ָ‬ ‫האט יענער‬ ‫שלאפט אין סוכה‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫אמאל געפרעגט ַא איד אויב ער‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫ו‪ .‬הרה"ק רבי איציקל סקווערער זי"ע ָ‬ ‫האט רבי‬ ‫וואס הערשט אינדרויסן‪ָ .‬‬ ‫שלאפן אין סוכה‪ ,‬צוליב די גרויסע קעלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫געענטפערט‪ַ ,‬אז ער קען נישט‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫איציקל סקווערער אים‬ ‫‪è‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫הלוי והגר והיתום והאלמנה ‪ -‬זיך גרייטן צום יו"ט דורך‬ ‫‪øò .(ïèééååö à© êàð¨ èëàî'î‬‬ ‫©‬ ‫‪¨ òôìàî à) 'óå÷ äùòî' à‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫©‬ ‫טוהן חסד‬ ‫‪ïèëàøèðééøà‬‬ ‫©‬ ‫‪© ïਠ,ñéô ïåà èðòä òðééæ èéî úåìåòt èåè‬‬ ‫‪èééö éã æéà ,úåëåñ ïåà øåôéë íåé ïùéååö âòè éã ïéà‬‬ ‫‪ õøàä‬ו‪èéîøòã øøåòî øò æéà ,‬‬ ‫÷‪© ï'èéî ïåà tà‬‬ ‫‪¨ ï'èéî‬‬ ‫‪éåå ,ãñç êàñà‬‬ ‫‪© © ïäåè ïåà ä÷ãö êàñà‬‬ ‫‪© © ïìééè åö‬‬ ‫‪éã åö ïééâåö óøàã'î‬‬ ‫©‬ ‫‪øàð‬‬‫‪¨ .'á÷òé é÷åìàì èôùî' å"ç‬‬ ‫‪ïòîàð‬‬‫‪¨ ïéà (ä"ëøú 'éñ ç"åà) èâðòøá 'äáåùú éøòù' øòã‬‬ ‫‪èéî ïåà ,õøàä‬‬ ‫‪© ïåô íéùâøä ïåà úåáäìúä èéî úååöî‬‬ ‫‪áøò æà© ,ì"öæ ù"øôàô î"øäîì 'íé÷éãö øåà' øôñ ïåô‬‬ ‫‪ïãéà òìà© óéåà ïåà êéæ óéåà øøåòî ïòî æéà íòã‬‬ ‫‪ ä÷ãö êàñà‬ח‪éáø ÷"äøä ïåà ,‬‬ ‫‪© © ïìééè ïòî óøàã‬‬ ‫‪© úåëåñ‬‬ ‫‪ íéãñç ïåà íéîçø òðòôਠïåà òñéåøâ‬ז‪.‬‬ ‫דאוונסט‪ ,‬און פונדעסטוועגן‪ ,‬זע איך ַאז דו‬ ‫'קאלטע' שמונה עשרה ווי דו ַ‬ ‫אזא ַ‬‫קיינמאל נישט געזען ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫'האב‬ ‫‪ -‬כ ָ‬ ‫דאווענען‪...‬‬ ‫שלאפסט זייער גוט ביים ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאל ַאלעס טוהן מיט ַא הייליגן פייער‪.‬‬‫דאס איז דער עיקר עבודה פון ַא איד‪ ,‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר יום‬‫אמאל ַ‬ ‫האט ַ ָ‬‫קאברינער זי"ע ָ‬ ‫ז‪ .‬עס ווערט געברענגט )'בית אברהם'‪ ,‬לסוכות‪ ,‬ד"ה 'האתרוג'(‪ַ ,‬אז הרה"ק רבי משה ָ‬ ‫האט דער חסיד‬ ‫האט שוין ַאן אתרוג לכבוד יום טוב‪ָ .‬‬ ‫טוב ‪ï‬סח געפרעגט איינעם פון זיינע חסידים‪ ,‬אויב ער ָ‬ ‫קאברינער געענטפערט‪ ,‬דער זוהר‬ ‫האט דער ָ‬ ‫האט ַאן אתרוג מיט ‪ï‬סח‪ָ ...‬‬ ‫פארא שייכות ָ‬ ‫וואס ַ ַ‬ ‫זיך געוואונדערט‪ָ ,‬‬ ‫הארץ צו דעם‬ ‫דאס ַ‬‫מ'דארף צוגרייטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאגט 'אתרוג דא לבא'‪ ...‬מיט דעם זענען ‪ï‬סח און סוכות גלייך‪ַ ,‬אז‬ ‫הקדוש ָ‬ ‫יום טוב‪.‬‬ ‫שאקלען דערמיט‪ ,‬ווייל‬ ‫פארטריקנט‪ ,‬איז ‪ï‬סול צו ָ‬ ‫געווארן ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז‬ ‫זאגט )סוכה פ"ג ה"א( ַאז ַא לולב ָ‬ ‫דער ירושלמי ָ‬ ‫דאך ווען ַא‬ ‫זאגן ַא 'קל וחומר'‪ :‬מה ָ‬ ‫זאגט )תהלים קטו‪ ,‬יז( 'לא המתים יהללו י‪-‬ה'‪ .‬לויט דעם‪ ,‬קען מען ָ‬ ‫דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫נאר דער לולב איז טרוקן‪ ,‬איז ער נישט יוצא די מצוה‬ ‫איד איז מקיים די מצוה ווען ער ַאליין איז פול מיט חיות ָ‬ ‫דאך ַא קל וחומר‪ ,‬בן בנו של קל וחומר‪ ,‬ווען דער לולב איז גרין‪ ,‬און פול‬ ‫ווייל עס איז ווי ַא 'טויטע' מצוה‪ ,‬איז ָ‬ ‫דא ביי דעם דער חסרון‬‫שאקלען איז 'טרוקן' ‪ָ -‬אן חיות‪ ,‬איז ַאוודאי ָ‬ ‫וואס נעמט עס צו ָ‬ ‫נאר דער מענטש ָ‬ ‫מיט חיות‪ָ ,‬‬ ‫פון 'לא המתים יהללו'‪...‬‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫מאכן מיר די 'נענועים' מיט די ארבעה מינים‬ ‫זאגט‪ַ ,‬אז צוליב דעם ַ‬‫הרה"ק בעל 'חידושי הרי"ם' זי"ע ָ‬ ‫פארוואס‬ ‫זאגט ער ַא טעם ַ ָ‬‫הארץ צו עבודת השם‪ .‬מיט דעם ָ‬ ‫דאס ַ‬‫הארץ‪ ,‬כדי מעורר צו זיין ָ‬ ‫ַאנטקעגן דעם ַ‬ ‫הארץ פון יעדן‬ ‫דאס ַ‬ ‫'שאקלט נישט לולב ווען יום טוב איז אין שבת‪ ,‬ווייל די קדושה פון שבת איז מעורר ָ‬ ‫מ ָ‬ ‫מ'דארף נישט ָאנקומען צו דעם לולב נתעורר צו ווערן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫איד צו עבודת השם‪ ,‬און‬ ‫ח‪' .‬דברי תורה צריכין חיזוק'‪ .‬אין די טעג פון ערב יום טוב‪ ,‬ווען יעדער איינער איז טרוד מיט די הכנות צום יום‬ ‫אריינצופאלן אין כעס ָאדער אין מחלוקת ח"ו‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫שטארק ַאכטונג געבן נישט ַ‬ ‫ַ‬ ‫דארף מען‬ ‫טוב‪ַ ,‬‬ ‫וואס מ'קען לערנען דערפון ווי מיט וותרנות‬ ‫האבן געהערט פון די בעלי העובדא ַא וואונדערליכע מעשה‪ָ ,‬‬ ‫מיר ָ‬ ‫געראטעוועט ַאפילו פון ַא מיתה משונה רח"ל‪ .‬איינער פון די יקירי קרתא דשופריא אין ירושלים‪ ,‬מיט‬ ‫ַ‬ ‫ווערט מען‬ ‫‪ï‬לאץ‬ ‫ַ‬ ‫אונטערגעוואקסן‪ ,‬איז נישט געווען גענוג‬ ‫ַ‬ ‫ַא געבענטשטע מש‪ï‬חה פון קינדער בלע"ה‪ .‬ווען די קינדער זענען‬ ‫געזאגט און‬‫ָ‬ ‫באשלאסן צו בויען ַא גרעסערע סוכה אונטן אין הויף‪.‬‬‫ָ‬ ‫האבן די קינדער ַ‬‫פאר ַאלעמען‪ָ .‬‬ ‫אין די סוכה ַ‬ ‫געארבעט‬‫ַ‬ ‫האבן די קינדער‬‫לאנגע שעה'ן ָ‬ ‫מאס‪ ,‬און ַ‬‫פאר די סוכה‪ ,‬גענוי לויט די ָ‬‫'האט געקויפט ווענט ַ‬ ‫געטוהן‪ :‬מ ָ‬ ‫זאל זיין אויפ'ן בעסטן אופן‪.‬‬ ‫צו בויען די סוכה עס ָ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫אנגעקלא‪ï‬ט אויפ'ן טיר און‬ ‫ַ‬ ‫האט ַא שכן ָ‬‫פארטיג מיט'ן בויען די סוכה‪ָ ,‬‬‫ווען זיי זענען שוין געווען ַ‬ ‫פאדערט דעריבער‬ ‫קאר‪ ,‬און ער ָ‬‫'‪ï‬ארקירן' זיין ַ‬ ‫געווארן אויף דעם שטח וואו ער טוט ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַא טייל פון די סוכה איז געבויט‬ ‫האבן אים ‪ï‬רובירט ערקלערן‬ ‫דארט די סוכה‪ ,‬און עס אויפשטעלן ערגעץ ַאנדערש‪ .‬די קינדער ָ‬ ‫'זאל ַאוועקנעמען פון ָ‬ ‫מ ָ‬ ‫דארט די‬ ‫האלטן ָ‬ ‫לאזן ַ‬‫זאל מוותר זיין און זיי ָ‬ ‫ווי שווער ס'איז זיי ָאנגעקומען צו בויען די סוכה‪ ,‬און געבעטן ער ָ‬ ‫געזאגט‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫שארף‬ ‫האט ַ‬ ‫גארנישט‪ .‬ער ָ‬ ‫געוואלט הערן פון ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ָאבער נישט‬‫פאר די ַאכט טעג פון יום טוב‪ .‬יענער ָ‬‫סוכה ַ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪é‬‬ ‫דארטן זייער סוכה‪ .‬די קינדער‬ ‫האבן ָ‬ ‫'אדם אוסר את שלו'‪ ,‬ס'איז זיין שטח‪ ,‬און ער גיט זיי נישט קיין רשות צו ָ‬ ‫וואס ַארט דיך צו‬ ‫געזאגט ַאז עס איז ַא 'מידת סדום'‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האבן ‪ï‬רובירט זיך טענה'ן מיט'ן שכן‪ ,‬און‬ ‫פון דעם איד ָ‬ ‫האבן ַאפילו ‪ï‬רובירט אויפווייזן ַאז לויט'ן‬ ‫קאר אין די ַאכט טעג פון יום טוב ערגעץ ַאנדערש‪ .‬זיי ָ‬ ‫'‪ï‬ארקירן' דיין ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט ָאבער נישט‬ ‫דארט ַא חלק‪ .‬ער ָ‬ ‫האבן ָ‬ ‫נאר ַאלע שכנים ָ‬ ‫דאס ָארט נישט צו אים‪ָ ,‬‬ ‫באלאנגט ָ‬ ‫דין אין שולחן ערוך ַ ַ‬ ‫גארנישט‪.‬‬ ‫געוואלט הערן פון ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר זיינע קינדער‪ַ ,‬אז‬ ‫געזאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫קלאר‬ ‫ָ‬ ‫האט דער טאטע‪ ,‬וועלכער איז געווען ַא איד ַא צדיק‪,‬‬ ‫פון די אנערע זייט‪ָ ,‬‬ ‫פאר ַא צווייטן אידן‪ ,‬און אויב זיי‬ ‫וואס איז גורם צער און עגמת נפש ַ‬ ‫ער וועט בשום אופן נישט זיצן אין ַא סוכה ָ‬ ‫האבן אויפגעשטעלט און עס ַאריבערפירן‬ ‫וואס זיי ָ‬ ‫צעווארפן די סוכה ָ‬ ‫ַ‬ ‫דארפן זיי‬ ‫ווילן עסן מיט אים אין סוכה‪ַ ,‬‬ ‫האבן די קינדער אויפגעבויט ַאן ַאנדערע סוכה אויף ַא צווייטן ָארט אינעם הויף‪.‬‬ ‫ערגעץ ַאנדערש‪ .‬בלית ברירה ָ‬ ‫שטארקן 'זעץ' אין הויף‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האט מען ‪ï‬לוצלינג געהערט ַא‬ ‫נאכט‪ָ ,‬‬ ‫מוצאי יום טוב )די ערשטע נאכט חוה"מ(‪ ,‬אינמיטן ַ‬ ‫שלאף אין ַא בהלה‪ ,‬און ָאט זעען זיי דריי גרויסע שטיינער )ווי די ירושלימ'ער שטיינער‪(...‬‬ ‫ָ‬ ‫אויפגעשטאנען פון‬ ‫ַ‬ ‫יעדער איז‬ ‫געהאט ַאוועקגעשטעלט זיין‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫שטאק פונעם בנין צו דעם ָארט וואו דער שכן ָ‬ ‫ָ‬ ‫געפאלן פון ַא הויכן‬ ‫ַ‬ ‫וואס זענען‬ ‫ָ‬ ‫וואלטן נישט ַאוועקגעפירט פון‬ ‫געווארן אויף ‪ï‬יצלעך פון די שטיינער‪ .‬אויב זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫קאר איז צעזעצט‬ ‫קאר‪ ,‬און די ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואלט די מעשה געווען גאר אנדערש‪ ,‬און ווער ווייסט‬ ‫דארט‪ָ ,‬‬ ‫געשלאפן ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואלטן יעצט‬ ‫דארט זייער סוכה‪ ,‬און זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן מוותר געווען‬ ‫וואס זיי ָ‬ ‫דארט לעבעדיג‪ ,‬רח"ל‪ .‬זעט מען ַאז אין זכות פון דעם ָ‬ ‫וואלטן ַארויס פון ָ‬ ‫אויב זיי ָ‬ ‫געווארן פון ַא זיכערן טראגעדיע ה"י‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫געראטעוועט‬‫ַ‬ ‫לפנים משורת הדין‪ ,‬זענען זיי‬ ‫שטאק‬‫ָ‬ ‫האט ַא שכן פון פערטן‬ ‫שטאק‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫‪ï‬אסירט ַאן ענליכע מעשה‪ ,‬אין ַא בנין פון פיר‬ ‫האט ַ‬ ‫אויך אין בני ברק ָ‬ ‫האבן ָאבער נישט מסכים געווען‪,‬‬ ‫שטאקן ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר ַא סוכה‪ .‬די שכנים פון די אונטערשטע‬ ‫'‪ï‬ארטש'‪ַ ,‬‬ ‫געוואלט בויען ַא ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארט בויען ַא סוכה‪ ,‬וועט עס ‪ï‬סל'ען זייערע סוכות‪.‬‬ ‫דארט זייערע סוכות‪ ,‬און אויב ער וועט ָ‬ ‫האבן ָ‬ ‫זאגנדיג‪ַ ,‬אז זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר‬‫באשלאסן צו בויען זיין זוכה אין הויף פונעם בנין‪ .‬ס'איז געווען ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער שכן פון פערטן שטאק ַ‬ ‫בלית ברירה ָ‬ ‫ארא‪ï‬גיין‬‫דארפן ַארויפקריכן און ַ ָ‬ ‫פאר יעדן לעפעל ָאדער טעלער א‪.‬א‪.‬וו‪ ,.‬וועט מען ַ‬ ‫אים ַא גרויסע טירחא‪ ,‬ווייל ַ‬ ‫שטאק‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫פיר‬ ‫פאר דעם שכן פון פערטן‬ ‫געזאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫געהאט‪ ,‬און ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט רחמנות‬ ‫שטאק ָ‬ ‫ָ‬ ‫איינער פון די שכנים אויפ'ן ערשטן‬ ‫געהאט מיין סוכה‪ ,‬און איך וועל בויען‬ ‫ַ‬ ‫האב‬ ‫'‪ï‬ארטש' העכער דעם ָארט וואו איך ָ‬ ‫שטאק‪ ,‬דו קענסט בויען דיין ָ‬ ‫ָ‬ ‫מיין סוכה אויפ'ן צווייטן זייט פון דעם בנין‪ַ .‬אזוי זענען ַאלע געווען צופרידן‪.‬‬ ‫גאנץ ארץ‬ ‫יאר תשע"ח‪ .‬אינמיטן חול המועד‪ ,‬זענען געווען גרויסע שטורעם ווינטן אין ַ‬ ‫‪ï‬אסירט אין ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫דאס ָ‬ ‫ָ‬ ‫‪ï‬אסירט דער גרויסער‬ ‫האט ַ‬ ‫דא ָ‬ ‫שטאט בני ברק‪ ,‬און ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן אויך נישט איבערגעהי‪ï‬ט די‬ ‫שטארקע ווינטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫ישראל‪ .‬די‬ ‫וואס‬‫דאך‪ָ ,‬‬ ‫שטאק ַא גרויסער ַ‬ ‫ָ‬ ‫געפאלן פון דריטן‬ ‫ַ‬ ‫דעמאלס איז‬‫ָ‬ ‫געראטעוועט אידישע נפשות‪ .‬פונקט‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫וואס ָ‬ ‫נס ָ‬ ‫געוואנדן צו אינדרויסן( אויף דעם ָארט וואו דער שכן פון ערשטן‬ ‫ָ‬ ‫'‪ï‬ארטש' )סוכות איז עס‬ ‫יאר דעם ָ‬ ‫גאנץ ָ‬ ‫דעקט צו ַא ַ‬ ‫האט ער עס אריבערגעפירט צום צווייטן זייט‪.‬‬ ‫יאר זיין סוכה‪ ,‬און היי יאר ָ‬ ‫האט ביז היינט געבויט יעדעס ָ‬ ‫שטאק ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר ַא צווייטן‪ ,‬ווען אין אמת'ן‪ ,‬טוט‬ ‫מ'האט געטוהן ַא טובה ַ‬ ‫ָ‬ ‫מאל זעט עס אויס ווי‬ ‫פון דעם זעען מיר‪ָ ,‬אפט ָ‬ ‫פאר זיך ַאליין‪.‬‬ ‫מען ַא טובה ַ‬ ‫אמאל געבויט די סוכה מיט‬ ‫האט ער ַ ָ‬ ‫ווען דער גאון בעל 'חפץ חיים' זי"ע איז שוין געווען אויף דער עלטער‪ָ ,‬‬ ‫האט‬ ‫האט געזען די סוכה‪ָ ,‬‬ ‫הארעוואניע בכל פרטיה ודקדוקיה‪ .‬ווען די רעביצין )וועלכע איז שוין געווען זיין זיווג שני( ָ‬ ‫ַ‬ ‫גרויס ָ‬ ‫האט דער‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז לויט איר מיינונג‪ ,‬איז אפשר בעסער צו בויען די סוכה ביים צווייטן עק פונעם הויף‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫זי אים‬ ‫האט ָאבער‬ ‫געוואלט‪ .‬ווען די רעביצין ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫דארט וואו די רעביצין ָ‬ ‫'חפץ חיים' צענומען די סוכה‪ ,‬און עס געבויט ָ‬ ‫מאן ַאז ער איז געווען גערעכט‪ ,‬און‬ ‫האט זי 'מודה געווען' צו איר גרויסן ַ‬ ‫געזען די סוכה אויף איר נייעם ָארט‪ָ ,‬‬ ‫נאכאמאל‬ ‫האט דער 'חפץ חיים' רואיגערהייט ָ ַ ָ‬ ‫געשטאנען‪ָ ...‬‬ ‫ַ‬ ‫דארט וואו ס'איז פריער‬ ‫טאקע שטעלן די סוכה ָ‬ ‫מ'דארף ַ‬ ‫ַ‬ ‫‪ï‬אסירט‪...‬‬ ‫גארנישט ַ‬ ‫וואלט ָ‬ ‫מאל‪ ,‬גלייך ווי עס ָ‬ ‫צענומען די סוכה‪ ,‬און עס אויפגעבויט צום דריטן ָ‬ ‫האט געליטן פון דחקות ל"ע‪.‬‬ ‫זלאטשובער מגיד הרה"ק רבי מיכל'ע זי"ע ָ‬ ‫ָ‬ ‫באקאנט די מעשה‪ַ ,‬אז דער‬ ‫עס איז ַ ַ‬ ‫טאטן‪ ,‬הרה"ק רבי יצחק'ל‬ ‫באקומען בירושה פון זיין גרויסן ַ‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫‪ï‬אר טייערע תפילין ָ‬ ‫געהאט ַא ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫ער ָ‬ ‫האבן‬ ‫זאל ָ‬ ‫פארקויפן די תפילין‪ ,‬כדי זי ָ‬ ‫זאל ַ‬ ‫מאל געבעטן ער ָ‬ ‫אסאך ָ‬ ‫האט אים ַ ַ‬ ‫דראהביטשער זי"ע‪ ,‬און די רעביצין ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ָאבער בשום אופן נישט מסכים‬ ‫פאר זייערע הונגעריגע יונגע קינדערלעך‪ .‬רבי מיכל'ע ָ‬ ‫וואס צו געבן צו עסן ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאטן‪.‬‬‫באקומען בירושה פון זיין גרויסן ַ‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫פארקויפן די תפילין ָ‬ ‫געווען צו ַ‬ ‫‪àé‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪ âàè‬ט‪æéà êéåà .‬‬ ‫‪¨ øòñéåøâ à© æéà ñò ìééåå ,ä÷ãö ïìééè ïìééèøàô‬‬‫‪© úåëåñ áøò ò÷àè èâòìô ì"öæ ìàèéåå íééç‬‬ ‫‪ïéà êéæ åö ïòîòðåöðééøà© ,'äôéñà' ïåô èééö éã ñò‬‬ ‫‪.èééìòîéøà¨ øàô‬‬ ‫‪© ò÷ùåt éã‬‬ ‫‪èééìòîéøà¨ ,úåëåñ áåè íåé ïåô âòè òìà© óéåà æéåä‬‬ ‫‪ïáéæ éã ïåô ÷ìç à© ïòðòæ ééæ ïåà ,äøåú éðá íéðâåäî æà© ,(á"éô) 'äãåáòä ùøåùå ãåñé' øôñ ïéà èééèù ñò‬‬ ‫‪.ïéæétùåà òâéìééä‬‬ ‫‪ìàæ‬‬‫‪¨ ùèðòî øòã ïòåå èééö éã æéà úåëåñ áøò‬‬ ‫זלאטשוב נישט‬ ‫ָ‬ ‫גאנצן אומגעגנט פון‬ ‫האט זיך דערנענטערט‪ ,‬איז אין ַ‬ ‫יאר‪ ,‬ווען דער דער יום טוב סוכות ָ‬ ‫איין ָ‬ ‫האבן ַא מהודר'דיגן‬ ‫געוואלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ָאבער זייער‬ ‫זלאטשובער מגיד ָ‬ ‫באקומען ַא שיינעם אתרוג‪ .‬דער הייליגער ָ‬ ‫געווען צו ַ‬ ‫גאר שיינעם אתרוג‪,‬‬ ‫באקומען ַא ָ‬ ‫באוויזן צו ַ‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫דא ַא סוחר ָ‬ ‫האט געהערט ַאז ס'איז ָ‬ ‫אתרוג‪ַ ,‬אזוי ַאז ווען ער ָ‬ ‫האט‬‫אסאך געלט‪ָ ,‬‬ ‫גאר ַ ַ‬ ‫וואס איז אין יענע צייטן געווען ָ‬ ‫פאר פופציג רייניש‪ָ ,‬‬ ‫פארקויפן ַ‬ ‫און ער איז גרייט עס צו ַ‬ ‫טאטן‪ ,‬און געקויפט דעם שיינעם‬ ‫געהאט בירושה פון זיין ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫וואס ער ָ‬‫פארקויפט די תפילין ָ‬ ‫הרה"ק רבי מיכל'ע ַ‬ ‫האט אים מזכה געווען מיט ַא מהודר'דיגן‬ ‫אתרוג‪ .‬ער איז ַאהיימגעקומען לוסטיג און פרייליך‪ַ ,‬אז דער אויבערשטער ָ‬ ‫אתרוג אין יום טוב סוכות‪.‬‬ ‫גאר ַא‬‫האט ַאהיימגעברענגט ָ‬ ‫באמערקט ַאז ער ָ‬ ‫האט די רעביצין ַ‬ ‫ווען דער מגיד איז ַאריינגעקומען אין הויז‪ָ ,‬‬ ‫האט זי זיך געוואונדערט און אים‬ ‫מאנגל אין אתרוגים‪ָ ,‬‬ ‫שיינעם אתרוג‪ ,‬און וויסנדיג ַאז היי יאר הערשט ַא גרויסער ַ‬ ‫האט איר‬ ‫מאן ָ‬‫האט גענומען ַאזוי פיל געלט צו קויפן דעם שיינעם אתרוג‪ .‬איר הייליגער ַ‬ ‫געפרעגט פון וואו ער ָ‬ ‫לאנגע‬‫נאך אירע ַ‬ ‫פאר'ן אתרוג‪ ...‬ערשט ָ‬ ‫דאס געלט ַ‬ ‫האט גענומען ָ‬ ‫געוואלט דערציילן פון וואו ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫ָאבער נישט‬ ‫פארקויפט די טייערע תפילין‬ ‫האט ַ‬ ‫הפצרות‪ ,‬איז רבי מיכל'ע געווען געצוואונגען איר צו דערציילן דעם 'סוד'‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫האט זי אים ָאנגעשריגן‪,‬‬ ‫געווארן אין כעס‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫דאס געהערט‪ ,‬איז זי‬ ‫האט ָ‬‫כדי צו קויפן דעם שיינעם אתרוג‪ .‬ווען זי ָ‬ ‫זאלסט‬ ‫לאנגע צייט בעט איך זיך ביי דיר דו ָ‬ ‫דאך ַאז שוין ַא ַ‬‫אזא זאך‪ .‬דו ווייסט ָ‬‫האסטו געקענט טוהן ַ ַ‬ ‫ווי ַאזוי ָ‬ ‫קיינמאל נישט מסכים געווען‬ ‫ָ‬ ‫האסט‬‫טאטן כדי צו קענען ש‪ï‬ייז די קינדער‪ ,‬און דו ָ‬ ‫פארקויפן די תפילין פון דיין ַ‬ ‫ַ‬ ‫האסטו ַאזוי לייכט‬ ‫דא‪ ,‬כדי צו קויפן דעם אתרוג‪ָ ,‬‬ ‫כאטש עס איז געווען ַאן ענין פון 'פיקוח נפש'‪ ,‬און ָ‬ ‫דערצו‪ָ ,‬‬ ‫ארא‪ï‬געביסן דעם ‪ï‬יטם‪ַ ,‬אזוי ַאז דער‬ ‫געכא‪ï‬ט דעם אתרוג און ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט זי‬ ‫פארקויפט די תפילין‪ ...‬אין אויפרעגעניש‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫געווארן‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫אתרוג איז ‪ï‬סול‬ ‫ווארט‪,‬‬ ‫געזאגט ַא ָ‬‫ָ‬ ‫האט ער נישט‬‫האט געטוהן‪ָ ,‬‬ ‫וואס די רעביצין ָ‬ ‫האט געזען ָ‬‫זלאטשובער מגיד ָ‬ ‫ווען דער הייליגער ָ‬ ‫האט אויפגעהויבן די הענט צום‬ ‫נאר ער ָ‬ ‫'האט ַאפילו נישט דערקענט אויף אים ַא צייכן פון כעס און ק‪ï‬ידא‪ָ ,‬‬ ‫מ ָ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫הימל‪ ,‬און‬ ‫נאך‬ ‫זאל איך ָ‬ ‫האב איך אויך נישט‪ .‬נו‪ָ ,‬‬ ‫האב איך שוין נישט‪ַ ,‬אן אתרוג ָ‬ ‫‪ -‬רבונו של עולם‪ ,‬די טייערע תפילין ָ‬ ‫אריינפאלן אין כעס?‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫טאטע ָ‬ ‫דראהביטשער זי"ע‪ ,‬און דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאטן‪ ,‬הרה"ק רבי יצחק'ל‬ ‫האט ער געזען אין חלום זיין ַ‬ ‫נאכט‪ָ ,‬‬ ‫יענע ַ‬ ‫פארקויפן‬ ‫איינהאלטן פון כעס‪ ,‬איז געווען חשוב'ער אין הימל‪ ,‬מער ווי דיין מסירות נפש צו ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאס זיך‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ָ‬ ‫אים‬ ‫אסאך שלעכטע גזירות‪) ...‬געברענגט אין ספר‬ ‫געמאכט ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫האסטו בטל‬‫מיינע תפילין כדי צו קויפן דעם אתרוג‪ .‬דורך דעם ָ‬ ‫'תורת המגיד מזלאטשוב'(‬ ‫פארטיילט ריזיגע סכומים‬ ‫האט ערב סוכות ַ‬‫צאנזער רב בעל 'דברי חיים' זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫ט‪ .‬עס איז ַ ַ‬ ‫באקאנט‪ַ ,‬אז דער הייליגער ַ‬ ‫האט ער ָאבער‬ ‫האנט‪ָ ,‬‬ ‫האט ער געטיילט צדקה מיט ַא ברייטע ַ‬ ‫יאר ָ‬‫כאטש אויך איבער'ן ָ‬ ‫געלט פאר צדקה‪ ,‬און ָ‬ ‫דא ַא שענערע 'נוי סוכה'‪ ,‬ווי די צדקה‬ ‫געזאגט‪' :‬ס'איז נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫פאר סוכות‪ .‬ער ָ‬‫אסאך מער אין די טעג ַ‬‫געטיילט ַ ַ‬ ‫וואס מ'טיילט ערב סוכות'‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫באקאנט מיט זיין גדלות בתורה‪ ,‬זייענדיג‬ ‫‪ï‬אלאנסקי זצ"ל‪ ,‬איז געווען ַ ַ‬ ‫דער טע‪ï‬ליקער רב‪ ,‬הגאון רבי שמשון אהרן ָ ַ‬ ‫יארן‪ .‬ער איז אויך געווען‬ ‫האט געוואוינט אויף די עלטערע ָ‬‫איינער פון די גדולי ה‪ï‬וסקים אין ירושלים‪ ,‬וואו ער ָ‬ ‫נויטבאדערפטיגע מש‪ï‬חות אין‬ ‫ַ‬ ‫פאר ָארימע און‬ ‫זארגנדיג ַ‬‫בארימט מיט זיינע מעשים טובים פון צדקה וחסד‪ ,‬זיך ָ‬ ‫ַ‬ ‫אמאל צווישן יום כי‪ï‬ור און סוכות‪ ,‬ווען ער איז געזעסן און געענטפערט שאלות פון אידן וועגן די כשרות‬‫ירושלים‪ָ ַ .‬‬ ‫געהאט‬ ‫ַ‬ ‫האבן נישט‬ ‫וואס ָ‬ ‫האט דער טע‪ï‬ליקער רב געהערט וועגן עטליכע ָארימע מש‪ï‬חות ָ‬ ‫פון זייערע אתרוגים‪ָ ,‬‬ ‫וואס איז ַאריינגעקומען צו אים מיט ַא שאלה אדער‬ ‫האט געבעטן יעדן איינעם ָ‬ ‫קיין געלט אויף צרכי החג‪ ,‬און ער ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪áé‬‬ ‫וואס איז ַאריינגעקומען צום טע‪ï‬ליקער‬ ‫פאר די ָארימעלייט‪ .‬איינער פון די אידן ָ‬ ‫ווייזן א אתרוג‪ ,‬בייצושטייערן געלט ַ‬ ‫נאך ַאפילו נישט קיין געלט‬ ‫האט ָ‬ ‫‪ï‬לאגט זיך זייער אויף ‪ï‬רנסה‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארענטפערט ַאז אויך ער‬ ‫האט זיך ַ‬ ‫רב‪ָ ,‬‬ ‫האט אויך נישט גענוג‪ .‬מיר ווייסן‬ ‫פאר ַאנדערע‪ ,‬ווען ער ַאליין ָ‬ ‫צו קויפן די ד' מינים‪ ,‬איז ווי ַאזוי קען ער געבן ַ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט דער טע‪ï‬ליקער רב אים‬ ‫דאך ַאז 'חייך קודמין'‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫פאר די‬ ‫יא‪ַ ,‬‬ ‫האסט ָ‬ ‫וואס דו ָ‬‫דאס געלט ָ‬ ‫דארפסטו געבן ָ‬ ‫נאר געלט צו קויפן די ד' מינים‪ַ ,‬‬ ‫‪ -‬אויב עס פעלט דיר ָ‬ ‫ָארימע מש‪ï‬חות‪ ,‬ווייל די ד' מינים קענסטו נעמען פון ַאנדערע אויף ַאן אופן פון 'מתנה על מנת להחזיר'‪ָ ,‬אבער‬ ‫פארלאזן ַאפילו איין‬‫האבן פיש און פלייש אויף יום טוב‪ ,‬און וועלן חלילה ַ ָ‬ ‫וואס וועט נישט ָ‬ ‫יענע ָארימע מש‪ï‬חה ָ‬ ‫טרער צוליב זייער ָארימען מצב‪ ,‬קען דאס מעורר זיין שרעקליכע קיטרוגים רח"ל אין הימל‪ ,‬און מ'וועט זיך נויטיגן‬ ‫אסאך רחמים און חסדים כדי ממתיק צו זיין דעם קיטרוג‪...‬‬ ‫גאר ַ ַ‬ ‫אין ָ‬ ‫אמאל דעם‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫טאקע 'ראוים הדברים למי שאמרם'‪ .‬בדידיה הוה עובדא‪ ,‬דער טע‪ï‬ליקער רב זצ"ל ַאליין‪ָ ,‬‬ ‫ס'איז ַ‬ ‫זאל אים געבן דעם לולב‬ ‫טאג פון יום טוב סוכות געבעטן פון איינעם פון די מת‪ï‬ללים אין ביהמ"ד‪ ,‬ער ָ‬ ‫ערשטן ָ‬ ‫שאקלען מיט‬ ‫זאל קענען יוצא זיין די מצוה פון ָ‬ ‫מיט'ן אתרוג אויף ַאן אופן פון ַא 'מתנה על מנת להחזיר'‪ ,‬כדי ער ָ‬ ‫האט נישט קיין אייגענע ד' מינים‪ ,‬און‬ ‫פארוואס דער רב ָ‬ ‫האבן די מת‪ï‬ללים זיך אינטערעסירט ַ ָ‬ ‫די ארבעה מינים‪ָ .‬‬ ‫האט‬ ‫גאר ַא שיינעם אתרוג‪ָ ,‬אבער ער ָ‬ ‫געהאט ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאקע‬‫האט דער טע‪ï‬ליקער רב ַ‬ ‫האבן געהערט ַאז ערב יום טוב ָ‬ ‫זיי ָ‬ ‫מאל(‪ ,‬און ער איז‬ ‫געהאט צום צווייטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫האבן חתונה‬‫א שכנ'טע )וואו די עלטערן ָ‬ ‫דאס געוויין פונעם הויז פון ַ‬ ‫דאן געהערט ָ‬ ‫ַ‬ ‫ארא‪ï‬געווארפן אויף‬ ‫ָ‬ ‫האט בטעות ַ ָ‬ ‫דאס קליינע יונגל ָ‬ ‫האט ער געהערט ַאז ָ‬ ‫‪ï‬אסירט‪ָ ,‬‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס עס ָ‬ ‫געגאנגען פרעגן ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאטע וועט‬ ‫האבן זייער מורא ַאז ווען דער ַ‬ ‫שטיף‪-‬פאטער‪ ,‬און די מאמע און איר זון ָ‬ ‫ָ‬ ‫דער ערד דעם אתרוג פון זיין‬ ‫באשטראפן‬ ‫ָ‬ ‫שטארק בייזערן און ער וועט שטרענג ַ‬ ‫ַ‬ ‫‪ï‬אסירט‪ ,‬וועט ער זיך‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס עס ָ‬ ‫ַאהיימקומען און אויסגעפינען ָ‬ ‫זיין שטיף‪-‬קינד‪.‬‬ ‫זאלן‬ ‫געזאגט ַאז זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט זיי‬ ‫אהיימגעגאנגען און געברענגט זיין אייגענעם אתרוג‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫איז דער טע‪ï‬ליקער רב ַ‬ ‫האט גע'‪ï‬סק'ענט‬ ‫באזוכט ביי זיי אין הויז און געזען זיין אתרוג‪ ,‬און ער ָ‬ ‫האט ‪ï‬ונקט ַ‬ ‫טאטן‪ַ ,‬אז דער רב ָ‬ ‫פאר'ן ַ‬ ‫זאגן ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאל קענען יוצא זיין די מצוה‬ ‫האט אים געגעבן ַאן ַאנדערן אתרוג‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫ַאז עס איז נישט ראוי לברכה‪ ,‬און ער ָ‬ ‫פון נטילת ד' מינים כתיקונה‪...‬‬ ‫הארץ פון מענטש‪ ,‬ווייל דער אויבערשטער‬ ‫דאס ַ‬ ‫זאגט דער זוהר הקדוש‪ַ ,‬אז דער אתרוג איז ַאנטקעגן ָ‬ ‫אויף דעם ָ‬ ‫)דאס מיינט‪ ,‬מיט גוטע מידות(‪ ,‬ווי אין ַא ריינעם מהודר'דיגן אתרוג ָאן פלעקן‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫הארץ‬‫גליסט מער אין ַא ריינעם ַ‬ ‫זאל‬‫יאר ַא ‪ï‬רוטה צו ַא ‪ï‬רוטה‪ ,‬כדי ער ָ‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫‪ï‬ארן במשך פון ַ‬ ‫הרה"ק רבי מרדכי'לע נעשכיזער זי"ע פלעגט ש ָ‬ ‫האט ער‬ ‫אמאל ווען ער איז געווען אויפ'ן וועג צו קויפן דעם אתרוג‪ָ ,‬‬ ‫האבן געלט צו קויפן ַא מהודר'דיגן אתרוג‪ָ ַ .‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫‪ï‬אסירט‪ ,‬און דער איד ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס עס ָ‬ ‫האט ער אים געפרעגט ָ‬ ‫געהערט ווי ַא איד וויינט מיט ביטערע טרערן‪ָ .‬‬ ‫געענטפערט‪ ,‬איך ארבעט פאר ‪ï‬רנסה ַאלס בעל עגלה‪ ,‬פירנדיג ‪ï‬עקלעך און ַארטיקלען פון איין ָארט צום ַאנדערן‪.‬‬ ‫האט הרה"ק רבי מרדכי'לע‬ ‫א‪ï‬געשטארבן און איך בין געבליבן ָאן קיין פרנסה‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫דאס פערדל ‪ï‬לוצלינג ָ‬ ‫ָאבער יעצט איז ָ‬ ‫געזאגט ַא גרויסן‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫דארפסמאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫האבן צו קויפן ַא ניי פערדל‪ ,‬און דער ָ‬ ‫דארף ָ‬ ‫אים געפרעגט וויפיל געלט ער ַ‬ ‫האט צוגעגרייט צו קויפן דעם אתרוג‪.‬‬ ‫סכום געלט‪ ,‬כמעט וויפיל רבי מרדכי'לע ָ‬ ‫וואס ער‬ ‫גאנצע געלט ָ‬ ‫דאס ַ‬ ‫האט ַארויסגענומען ָ‬ ‫געטראכט‪ ,‬ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט צופיל‬ ‫אלזא‪ ,‬דער הייליגער נעשכיזער ָ‬ ‫ַ ָ‬ ‫פאר דעם ָארימען בעל עגלה‪ .‬מיט די געציילטע ‪ï‬רוטות‬ ‫דערלאנגט ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט צוגעגרייט צו קויפן דעם אתרוג‪ ,‬און עס‬ ‫ָ‬ ‫אהיימגעגאנגען מלא‬ ‫ַ‬ ‫וואס איז כשר 'בדיעבד'‪ ,‬און איז ַ‬ ‫האט ער געקויפט ַאן אתרוג ָ‬ ‫וואס זענען איבערגעבליבן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫פאר זיינע בני בית‪ַ :‬אלע אידן וועלן יום טוב בענטשן אויף ַא מהודר'דיגן אתרוג‪ָ ,‬אבער מיר וועלן‬ ‫זאגנדיג ַ‬ ‫שמחה‪ָ ,‬‬ ‫בענטשן אויף ַא שיין פערדל‪...‬‬ ‫באקאנט ַאלס דער 'שרף'‪ .‬ער איז‬ ‫‪ï‬אסירט ביי הרה"ק רבי אורי'לע סטרעליסקער זי"ע‪ַ ַ ,‬‬ ‫האט ַ‬ ‫זאך ָ‬ ‫ַאן ענליכע ַ‬ ‫האט דער רבי‬ ‫דאווענען שחרית‪ָ ,‬‬ ‫געווען אויף יום טוב סוכות ביים הייליגן רבי'ן ר' אלימלך פון ליזענסק זי"ע‪ .‬ביים ַ‬ ‫ר' אלימלך מרגיש געווען ברוח קדשו ַאז דעם סטרעליסקער'ס אתרוג שמעקט מיט ַא ריח פון גן עדן‪ ...‬איז ער‬ ‫האט דער סטרעליסקער דערציילט ַאז‬ ‫האט זוכה געווען דערצו‪ָ .‬‬ ‫צוגעגאנגען צו אים און אים געפרעגט ווי ַאזוי ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט דער רבי ר'‬ ‫האט צוגעגרייט צו קויפן ַאן אתרוג‪ָ .‬‬ ‫וואס ער ָ‬‫דאס געלט ָ‬ ‫ארימאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר ַאן ָ‬ ‫האט ַאוועקגעגעבן ַ‬ ‫ער ָ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫אלימלך‬ ‫‪âé‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪íéà èéî êéæ ïòééøô ééæ ïåà ,äëåñ éã ïåô ïèàù‬‬ ‫¨‬ ‫‪íòã ãåñé' øòã èáééøù (â"éô íù) èøà¨ øòãðà© ïà© óéåà‬‬ ‫‪ïòðòæ ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪èééìòîéøà¨ éã øàô‬‬ ‫©‬ ‫‪èìééèøàô øò ïòåå éåå ïòæ øéà èòåå ,÷å÷ à© èéâ ,'äãåáòä ùøåùå‬‬ ‫'‪ 'äøåú éðáå íéðåâä‬יא‪.‬‬ ‫‪äåöî éã íéé÷î ïòðòæ ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïãéà éã ïòðòæ ñò áåùç‬‬ ‫‪ íéçøåà úñðëä ïåô‬י ‪ïåà ìçåð ïòðòæ ééæ ,äëåñ éã ïéà‬‬ ‫‪,äëåñ úëñî) ò"éæ ùåã÷ä ä"ìù øòã êéåà èáééøù éåæà© øòãðé÷ òøòééæ ïåà êéæ øàô‬‬ ‫‪© úåøéç ïåà äìåàâ éã ìéçðî‬‬ ‫‪ìàæ‬‬ ‫‪¨ ùèðòî øòã ,æéà ììë øòã æà© (ç ,äåöî øð‬‬ ‫‪à© íéà óéåà èäåø äðéëù éã .íìåò úåøåãì ééæ êàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪,äëåñ ïéà ïòîå÷åöðééøà© 'ïéæéôùåà' éã ïãàìðééà‬‬ ‫©‬ ‫‪èùøò åö éã ïåà ,äëåñ éã ïåô ïèàù‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïéà èöéæ øò ,âàè‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïöðàâ‬‬ ‫©‬ ‫‪èééìòîéøà¨ éã øàô‬‬‫‪© òéöøàô à ïáòâ øò ìàæ‬‬ ‫‪¨ êàðøòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïåà øòèðåà íéà èéî ïòâðòøáøàô‬‬ ‫©‬ ‫‪ïòîå÷ úåáà òâéìééä‬‬ ‫פארשטיי איך שוין ווי ַאזוי ַאן אתרוג‪ ,‬אויך אויב עס איז 'בדיעבד'‪ ,‬קען שמעקן מיט ַא ריח פון גן עדן‪...‬‬ ‫‪ -‬יעצט ַ‬ ‫פארוואס‬ ‫זאגן צו די גוים וואס זיי וועלן טענה'ן ַ ָ‬‫זאגט )ע"ז ג‪ַ (.‬אז לעתיד לבוא וועט דער אויבערשטער ָ‬ ‫י‪ .‬די גמרא ָ‬ ‫פאר זיך‬‫וואס רופט זיך 'סוכה'‪ ,‬גייט און בויט ַ‬‫דא ַא 'מצוה קלה' ָ‬‫'האט זיי נישט געגעבן די תורה‪ַ ,‬אז עס איז ָ‬ ‫מ ָ‬ ‫זאל זיין זייער‬‫מאכן עס ָ‬‫דאך‪ ,‬און דער אויבערשטער וועט ַ‬ ‫סוכות‪ .‬וועט יעדער גוי גיין און בויען ַא סוכה אויפ'ן ַ‬ ‫הייס‪ַ ,‬אזוי ווי אין חודש תמוז‪ ,‬און אלע גוים וועלן צושטויסן זייער סוכה און ַארויסגיין דערפון‪.‬‬ ‫דאך'? איז דער תירוץ‪ ,‬ווייל זיי‬‫פארוואס ע‪ï‬עס וועלן די גוים בויען סוכות 'אויפ'ן ַ‬ ‫זאגן די ספרים בדרך מליצה‪ָ ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫)וואס‬ ‫ָ‬ ‫דארט קענען ַאריינקומען מיטעסן‪ָ ...‬אבער אידן בויען זייערע סוכות אין הויף‬ ‫זאלן ָ‬ ‫ווילן נישט ַאז די ָארימעלייט ָ‬ ‫דארט ַא סעודה‪.‬‬ ‫זאל קענען ַאריינקומען אין סוכה און עסן ָ‬ ‫פאר יעדן איינעם(‪ ,‬כדי ַאז יעדער ָ‬ ‫‪ï‬לאץ ַ‬ ‫ַ‬ ‫איז געווענליך ַאן ָאפען‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫לאנגע שעה'ן און זוכט ַא‬ ‫אמאל געזען ווי איינער פון זיינע חסידים שטייט ַ‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫איינער פון די צדיקים ָ‬ ‫נאר 'מדרבנן'(‪ .‬פון דער‬ ‫דאן ָ‬‫טאג יום טוב איז ַ‬ ‫שאקלען לולב אין צווייטן ָ‬ ‫מהודר'דיגן אתרוג סוכות שחל בשבת )ווען ָ‬ ‫דאס ָ‬ ‫האט יענער נישט ַאזוי מק‪ï‬יד געווען מקיים צו זיין דעם מאמר חז"ל )פסחים קט‪ַ (.‬אז יעדער‬ ‫ַאנדערער זייט‪ָ ,‬‬ ‫טאטע איז מחויב צו דערפרייען זיינע בני בית און די קינדער אין יום טוב‪) ...‬זע שולחן ערוך או"ח סי'‬ ‫מאן און ַ‬‫ַ‬ ‫פאר די ווייבער‪ ,‬קויפט מען קליידער און‬ ‫פאר די קליינע קינדער‪ ,‬גיט מען זיסקייט און ניסלעך‪ ,‬און ַ‬ ‫תקכט‪ ,‬ס"ב‪ ,‬ווי ַאזוי מ'דערפרייט זיי‪ַ .‬‬ ‫געזאגט צו דעם חסיד‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט דער צדיק‬ ‫צירונג‪ ,‬לויט וויפיל מ'קען זיך ערלויבן(‪ָ .‬‬ ‫פארוואס זעסטו נישט מקיים צו זיין ַא מצוה מן התורה?‪...‬‬ ‫פארנומען מיט ַא מצוה דרבנן‪ָ ַ ,‬‬ ‫‪ -‬דו ביזט ַ‬ ‫ַא מורא'דיגע מעשה ווערט דערציילט וועגן דעם גאון בעל 'חפץ חיים' זי"ע‪ַ ,‬אז אין צייט פון דער ערשטער‬ ‫באקומען קיין‬ ‫סנאבסק‪ ,‬איז נישט געווען צו ַ‬ ‫ָ‬ ‫שטאט‬ ‫ָ‬ ‫וועלט מלחמה‪ ,‬ווען ער איז געווען אין גלות אין דער רוסישער‬ ‫האט ער יוצא געווען‬ ‫יאר פריער‪ ,‬און בלית ברירה ָ‬ ‫באקומען ַאן אתרוג פון ַא ָ‬ ‫האט ַ‬‫אתרוגים‪ .‬דער 'חפץ חיים' ָ‬ ‫געמאכט די ברכה אויף די 'ארבעה מינים'‪ָ ,‬אבער‬ ‫ַ‬ ‫האט ער‬‫דערמיט די מצוה פון ארבעה מינים‪ .‬יום טוב אינדערפרי ָ‬ ‫זאגנדיג‪ַ ,‬אז ער וועט דערמיט גורם זיין‬ ‫געוואלט נוצן די ַארבעה מינים פאר די 'נענועים'‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט ער נישט‬ ‫ביי הלל‪ָ ,‬‬ ‫האבן‬ ‫מאכן 'נענועים'‪ָ ,‬אבער זיי ָ‬ ‫פאר די ַאנדערע מת‪ï‬ללים אין ביהמ"ד‪ ,‬וועלכע ווילן אויך ַ‬ ‫צער און חלישות הדעת ַ‬ ‫פאר ַאנדערע רירט ָאן עשין און לאוין פון דער‬ ‫נישט די ארבעה מינים‪ .‬גורם צו זיין ַא צער און חלישות הדעת ַ‬ ‫פארט‪,‬‬‫טאקע ַאן ַאלטער הייליגער מנהג‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫נאר ַא מנהג ‪ַ -‬‬ ‫מאכן די 'נענועים' איז ָ‬ ‫וואס צו ַ‬‫תורה‪ ,‬אין דער צייט ָ‬ ‫מאכן די 'נענועים‪') ...‬החפץ חיים חייו ופעלו'‪ ,‬ח"ג‪ ,‬ע' תתקכב(‬ ‫באגיין ָאן צו ַ‬ ‫נאר ַא 'מנהג'‪ ,‬און ממילא‪ ,‬קען מען זיך ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאג פון יום טוב סוכות‪ ,‬ווען עס איז די 'אושפיזא' פון אברהם ע"ה‪,‬‬ ‫דאס איז ס‪ï‬עציעל גילטיג אין ערשטן ָ‬ ‫יא‪ָ .‬‬ ‫דער ערשטער גרויסער מכניס אורחים‪.‬‬ ‫טאג יום טוב‪,‬‬ ‫גאסט דעם ערשטן ָ‬ ‫האבן ַא ַ‬ ‫שטארק מק‪ï‬יד געווען צו ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫הרה"ק רבי אליעזר'ל דזיקובער זי"ע ָ‬ ‫יאר זענען נישט געווען קיין געסט‪ ,‬און דער דזיקובער רב‬ ‫ווען עס איז די אושפיזא פון אברהם אבינו ע"ה‪ .‬איין ָ‬ ‫האט נישט‬ ‫וואס ָ‬‫ארימאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫גאס זוכן ַאן ָ‬ ‫זאל ַארויסגיין אויפ'ן ַ‬ ‫האט געהייסן זיין זון‪ ,‬הרה"ק בעל 'אמרי נועם' זי"ע‪ ,‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫ארויסגעגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫פאר די סעודה‪ .‬איז דער 'אמרי נועם' ַ‬ ‫איינלאדן צו קומען צו אים אין סוכה ַ‬‫ַ‬ ‫וואס צו עסן‪ ,‬און אים‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫וואלגערט זיך אין די מיסטן‪ָ .‬‬ ‫וואס ַ‬ ‫געטראפן ַא שיכור ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬‫לאנגע זוכענישן ָ‬ ‫נאך ַ‬ ‫ארימאן‪ ,‬און ָ‬ ‫ַ‬ ‫זוכן ַאן ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪ãé‬‬ ‫‪,äåöî éã ïééæ åö àöåé ,äëåñ ïéà èöéæ'î úòùá ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ééá èùéð èàä øò áéåà ïåà ,ùéè ïééæ íåøà© ïöéæ ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪¯ 'íëéúåøåã åòãé' ïòîì ,êàã‬‬ ‫‪¨ èâàæ‬‬ ‫‪¨ ÷åñt øòã ìééåå éã åö ïñò éã ï÷éù øò ìàæ‬‬ ‫‪¨ ,íéçøåà ïéé÷ ùéè ïééæ‬‬ ‫‪.äëåñ ïéà ïöéæ ééæ æà© 'ïñéåå' ïìàæ‬‬ ‫‪¨ úåøåã òøò÷ðò‬‬ ‫‪ñò ñàåå‬‬‫‪¨ ÷ìç øòééæ æéà ñàã‬‬ ‫¨‪¨ ìééåå ,íééäà© èééìòîéøà‬‬ ‫÷‪.ééæ èîå‬‬ ‫‪æéà äëåñ úåöî ø÷éò øòã ìééåå íòã áéìåö æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫©‪ ùèðòî íòðéà äðåîà ïòâðòøáåöðééøà‬יב‪ìàæ øò ,‬‬ ‫למען ידעו דורותיכם ‪ -‬עיקר מצות סוכה איז ַאריינצוברענגען‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ øòã æéà øò æà© ,ïòèùøòáéåà íòã ïéà ïáééìâ‬‬ ‫אמונה‬ ‫יג‬ ‫‪ïòåå . èìòåå òöðàâ éã èøéô øò ïåà ïôàùàá èàä‬‬ ‫©‬ ‫©‬ ‫©‬ ‫¨‬ ‫"‪åáùé ìàøùéá çøæàä ìë íéîé úòáù åáùú úåëåñá‬‬ ‫‪ãáòùî øò èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪,èìàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬‫¨‬ ‫‪øòèùøòáéåà øòã‬‬ ‫‪úåëåñá éë íëéúåøåã åòãé ïòîì ,úåëåñá‬‬ ‫‪,íééøöî éã ïåô èðòä éã øòèðåà øòãðé÷ òùéãéà ïòååòâ‬‬ ‫‪,íéøöî õøàî íúåà éàéöåäá ìàøùé éðá úà éúáùåä‬‬ ‫‪ïòîåðòâñéåøà© ééæ øò èàä‬‬ ‫‪¨ ,èìàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ øò ïòåå ïåà‬‬ ‫‪.(âî¯áî ,âë àø÷éå) "íëé÷åìà 'ä éðà‬‬ ‫‪ïééèùøàô‬‬ ‫‪© ùèðòî øòã èòåå éåæà© .íéøöî úåìâ ïåô‬‬ ‫‪æà© ïåà ,íéà èéî èåè øòèùøòáéåà øòã úåáåè ìéôéåå èàä'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪áéåà ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,äøåú øòã ïéà úååöî àã‬‬ ‫‪¨ ïòðòæ ñò‬‬ ‫‪øòã .äáåè ïééæ øàô‬‬ ‫‪© æéà ,íéà èéî èøéñàt‬‬ ‫‪© ñàåå‬‬ ‫‪¨ ñòìà© ïòååòâ íéé÷î èàä'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïòåå èàäòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪ïòðéæ ïéà èùéð‬‬ ‫‪..."èðòä òèåâ" ïéà âéáééà êéæ èðéôòâ ùèðòî‬‬ ‫‪ïåà ,äåöî éã ïòååòâ àöåé èùéð ïòî èàä‬‬ ‫‪¨ ,äåöî éã‬‬ ‫‪,äåöî éã àöåé àé‬‬ ‫‪¨ æéà ïòî ñàåå úååöî àã‬‬ ‫‪¨ ïòðòæ ñò‬‬ ‫©‪åòãé ïòîì' ÷åñt ï'ôéåà ,ì"æ í"áùø øòã èáééøù éåæà‬‬ ‫‪åö íéé÷î èàäòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪ïòðéæ ïéà èùéð èàä'î‬‬‫¨‬ ‫©‪áéåà åìéôà‬‬ ‫‪áàä‬‬‫‪¨ êéà æà© ,ïò÷ðòãòâ èìàæ‬‬ ‫‪¨ øéà éãë :'íëéúåøåã‬‬ ‫‪.(èøàã‬‬ ‫‪¨ íé÷ñåt éã ïéà ïåà ,'ñ 'éñ ç"åà ò"åù òæ) äåöî éã ïééæ‬‬ ‫‪,øàé‬‬‫©‪¨ âéöøòô øáãî ïéà øòãðé÷ òùéãéà èöòæòâðééøà‬‬ ‫‪ïáéåì øéà èòåå éåæà© ïåà .äìçð ïà© ïਠïåà áåùé à© ïਠæà© (äëøú 'éñ ùéø) ç"á øòã èâàæ‬‬ ‫‪¨ ,äëåñ úåöî ééá‬‬ ‫‪êééà èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪øò ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïòèùøòáéåà íòã ïò÷ðàã‬‬ ‫©‬ ‫‪ïåà ïòðéæ ïéà óøàã'î‬‬ ‫©‬ ‫‪æà© äãåî æéà øòðééà øòãòé‬‬ ‫טאטן אין‬‫האט אים געברענגט צו זיין ַ‬ ‫האט נישט וואו צו עסן די סעודת יום טוב‪ ,‬און ער ָ‬ ‫פארשטאנען ַאז יענער ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט דאן‬ ‫געשמאקע מאכלים לכבוד יום טוב‪' ,‬ברבורים ושליו ודגים'‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫'האט אים געגעבן צו עסן ַאלע‬ ‫סוכה‪ ,‬וואו מ ָ‬ ‫נאר מיט‬‫‪ï‬ארשוין‪ָ ...‬‬‫געזאגט‪ :‬ביי אברהם אבינו ע"ה זענען די געסט נישט געווען בעסער ווי דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫דער דזיקובער רב‬ ‫דארפן‬‫נאר נישט געפינען‪ .‬מיר ַ‬ ‫זאל זיך ָ‬ ‫גאסט‪ ,‬אין וועלכן מצב ער ָ‬ ‫האט ער ַאריינגענומען יעדן ַ‬ ‫גוטהארציגקייט ָ‬ ‫ַ‬ ‫זיין‬ ‫האט זיך געפירט‪.‬‬ ‫טאג‪ ,‬די אושפיזא פון אברהם‪ ,‬גיין אין זיינע וועגן‪ ,‬און זיך פירן ַאזוי ווי ער ָ‬ ‫כאטש אין דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫נאר ער ווייסט‬‫נאר גלייבט דער מענטש‪ָ ,‬‬ ‫באקאנט‪ַ ,‬אז 'ידיעה' איז ַא העכערע מדריגה ווי 'אמונה'‪ .‬נישט ָ‬ ‫יב‪ .‬עס איז ַ ַ‬ ‫זאגט דער ‪ï‬סוק‪ ,‬למען 'ידעו' דורותיכם‪ ,‬ווייל דורך מצות סוכה קען מען‬ ‫קלאר ַאז עס איז ריכטיג‪ .‬אויף דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫צוקומען צו די העכסטע מדריגות אין אמונה‪ ,‬ביז צו די מדריגה פון 'ידיעה'‪.‬‬ ‫וואס זיצט אין סוכה לשם שמים‪ ,‬ש‪ï‬ירט די עצם‬ ‫ַאזוי שרייבט דער 'קרן לדוד' )מועדים‪ ,‬סוכות‪ ,‬אות יב( ַאז דער ָ‬ ‫האבן‬ ‫קלאר ַאז מיר ָ‬‫ָ‬ ‫פלאם פייער‪ .‬ער ש‪ï‬ירט די הארה פון דער מצוה‪ ,‬ער ווייסט‬ ‫ַ‬ ‫קדושה מיט ַא התלהבות און‬ ‫זוכה געווען ַארומגענומען צו ווערן פון די ענני הכבוד‪' .‬ואי אפשר להסביר הדברים להבינם' ‪ -‬מ'קען דאס נישט‬ ‫דאס ַאלעס איז ריכטיג‪.‬‬ ‫פארשטייט ער ַאליין ַאז ָ‬ ‫מסביר זיין‪ ...‬נאר אויב דער מענטש איז קלוג‪ַ ,‬‬ ‫דאס לשון 'צל' ‪ַ -‬א ָ‬ ‫שאטן‪ ,‬ווי‬ ‫מאל ביי סוכה‪ָ ,‬‬ ‫סאך ָ‬ ‫פארוואס מיר געפינען ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫יג‪ .‬מיט דעם‪ ,‬קען מען פארשטיין‬ ‫וואס איז נידעריגער פון ‪ 20‬איילן‪ ,‬זיצט ער‬ ‫זאגט )סוכה ב‪ַ (.‬אז ווען דער מענטש זיצט אין ַא סוכה ָ‬ ‫די גמרא ָ‬ ‫שאטן פון די סוכה‪ .‬אויך אין זוהר הקדוש )ח"ג‪ ,‬קג‪ (:‬ווערט די סוכה ָאנגערופן 'צילא‬ ‫'בצל סוכה'‪ ,‬אונטער דעם ָ‬ ‫דא ַא מציאות אויף דער‬ ‫דאס איז ַא רמז‪ַ ,‬אז ‪ï‬ונקט ַאזוי ווי עס איז נישט ָ‬ ‫שאטן פון אמונה‪ָ .‬‬ ‫דמהימנותא' ‪ -‬דער ָ‬ ‫אומטיילבארער חלק פון מענטש(‪ַ ,‬אזוי איז אמונה ַאן‬ ‫ַ‬ ‫שאטן איז ַאן‬ ‫ָ‬ ‫שאטן )דער‬ ‫ָ‬ ‫וועלט צו שטיין ַאנטקעגן די זון ָאן די‬ ‫זאגט‬‫דאס עצם לעבן‪ ,‬ווי דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫גאנצן מציאות פון לעבן פון מענטש‪ .‬די אמונה איז ָ‬ ‫אומטיילבארער חלק פון ַ‬ ‫ַ‬ ‫'שאטן' פון די סוכה‬ ‫ָ‬ ‫)חבקוק ב‪ ,‬ד( 'וצדיק באמונתו יחיה'‪ .‬דער צדיק לעבט מיט זיין אמונה‪ .‬וועגן דעם זיצט מען אין‬ ‫וואס איז 'למען ידעו דורותיכם'‪,‬‬ ‫ווען מ'זיצט אין סוכה‪ ,‬צו געדענקען ַאז דער ‪ï‬נימיות'דיגער תוכן פון זיצן אין סוכה‪ָ ,‬‬ ‫'שאטן' ‪' -‬ה' צלך'‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫איז ַאזוי ווי דער‬ ‫‪åè‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪ïåô ø÷éò øòã .èééö òãòé ïéà ïùéðòôøòãàá‬‬ ‫©‪© òðééæ òìà‬‬ ‫‪íòìà© èéî ìåô ïòðòæ ñàåå‬‬ ‫‪¨ øòæééä ïåà ,äìçð éã ïáòâòâ‬‬ ‫‪íòã æà© ùèðòî íòã ïòðàîøòã åö ,æéà äëåñ úåöî‬‬ ‫‪ïééî èéî' ,ïèëàøè‬‬ ‫©‬ ‫‪èùéð øéà èòåå éåæà© ïåà .ïèåâ‬‬ ‫‪áéìåö ïåà .íéà øòáéà ïáòååù ï÷ìàåå‬‬ ‫‪¨ ñ'ïòèùøòáéåà‬‬ ‫‪.'ïâòîøàô‬‬ ‫‪© òöðàâ ñàã‬‬‫‪¨ èëàîòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪êéà ïáàä‬‬ ‫‪¨ çë íòðòâééà‬‬ ‫‪,ïìééà 20 ïåô øòëòä æéà ñàåå‬‬ ‫‪¨ äëåñ à© ìåñt æéà íòã‬‬ ‫‪ïèàù‬‬‫¨‬ ‫‪íòã øòèðåà ùèðòî øòã èöéæ ñìàîòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪ìééåå‬‬ ‫‪ñôãð ,äëåñ 'ñî íåéñ) ì"öæ "øðì êåøò" ìòá ïåàâ‬‬ ‫‪øòã‬‬ ‫‪äëåñ à© æà© äëìä éã óéåà èâàæ‬‬ ‫‪¨ (àúëñîä óåñá‬‬ ‫‪.êëñ ïåô ïèàù‬‬ ‫¨‬ ‫‪íòã øòèðåà èùéð ïåà ,èðòåå éã ïåô‬‬ ‫‪àøîâ éã ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,ìåñô æéà ïìééà 20 ïåô øòëòä æéà ñàåå‬‬‫¨‬ ‫‪ïééæ æà© ïééà êéæ èãòø ñàåå‬‬‫‪¨ øòã æà© ,æîø à© æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪äëåñ éã ïòåå ìééåå ,øàôøòã‬‬ ‫©‬ ‫‪íòè íòã ïà¯èéâ‬‬ ‫¨‬ ‫)‪(.á äëåñ‬‬ ‫‪èùéð øò æéà ,äæä íìåò ïåô íéðéðò ïåô èîå÷ óìéä‬‬ ‫‪ïèàù‬‬ ‫‪¨ íòã øòèðåà ïòî èöéæ ,ïìééà 20 ïåô øòëòä æéà‬‬ ‫‪ ïòèùøòáéåà íòã øàô‬יד‪.‬‬ ‫‪© èâéìéååàá‬‬ ‫©‬ ‫‪øòã ïåô ïèàù‬‬ ‫¨‬ ‫‪íòã øòèðåà èùéð ïåà ,èðòåå éã ïåô‬‬ ‫‪.äëåñ‬‬ ‫‪áùå ,òá÷ úøéãî àö' (.á äëåñ) ì"æç ïâàæ‬‬ ‫‪¨ íòã óéåà‬‬ ‫‪ò"éæ 'úîà úôù' ìòá ÷"äøä éåå ,'éàøò úøéãá‬‬ ‫‪íåøà© ïòìâðéø ñàåå‬‬‫‪¨ èðòåå éã ,"øðì êåøò" øòã èâàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪úãî àåä äëåñä úåöî' ("úåöî" ä"ã ,ä"îøú úåëåñ) èâàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ ,äæä íìåò éðéðò óéåà æîøî ïòðòæ äëåñ éã‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪æðåà èîå÷ äëåñ ïåô äåöî éã .'êøáúé íùäá ïåçèáä‬‬ ‫‪ùèðòî øòáਠ,ïèðåà ïåô ùèðòî íòã íåøà© ïòîòð‬‬ ‫‪,ïòèùøòáéåà íòã ïéà ïåçèá ïåô äãî éã ïòðøòì åö‬‬ ‫‪èñééåå øò ìééåå ,ïâéåà òðééæ óéåà èáééä ,ìëù èàä‬‬ ‫‪¨ ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪êéæ ìàæ‬‬ ‫‪¨ ùèðòî øòã .'òá÷ úøéãî àö' ,ïâàæ‬‬ ‫‪¨ ì"æç éåå‬‬ ‫‪,èñééä ñàã‬‬ ‫©‪¨ .'êëñ' øòã æéà äëåñ éã ïåô ø÷éò øòã æà‬‬ ‫‪óéåà øàð‬‬‫‪¨ ,íåèëééø íòðòâééà ïééæ óéåà ïæàìøàô‬‬ ‫‪¨ © èùéð‬‬ ‫‪øò ïåà ,íéà óéåà âéåà ïà© èìàä‬‬ ‫‪© äðåéìòä äçâùä éã‬‬ ‫‪ ïòèùøòáéåà íòã‬טו‪ïîæ' úåëåñ æéà íòã ïâòåå ïåà .‬‬ ‫‪åö¯èìòèù àåä êåøá øòèùøòáéåà øòã æà© èáééìâ‬‬ ‫האלט מען דעם אתרוג איבערגעדרייט )או"ח סי' תרנ"א‪,‬‬ ‫יד‪ .‬די ‪ï‬וסקים שרייבן‪ַ ,‬אז ווען מ ַ‬ ‫'מאכט די ברכה אויפ'ן לולב‪ַ ,‬‬ ‫ארא‪ ,'ï‬איז ַא שעת‬ ‫וואס איז 'מיט'ן ‪ï‬יטום ַ ָ‬ ‫דאס לערנט אונז‪ַ ,‬אז ווען דער מענטש געפינט זיך אין ַא מצב ָ‬ ‫ס"ד(‪ָ .‬‬ ‫מאכן די ברכה‪ ...‬ווייל מ'גלייבט ַאז ַאלעס איז לטובה‪ ,‬און ַאלעס וועט ווערן איבערגעדרייט צום גוטן‪.‬‬ ‫הכושר צו ַ‬ ‫מאכן 'נענועים' ביי הלל‪ ,‬ווי עס ווערט גע'‪ï‬סק'ענט אין שולחן ערוך )סי'‬ ‫דאס איז אויך מרומז אין דעם מנהג צו ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאגן די ווערטער 'הודו לה''‪ ,‬און דער 'משנה ברורה' ברענגט‬ ‫שאקלען דעם לולב ביים ָ‬ ‫תרנ"א‪ ,‬ס"ח( ַאז מ'פירט זיך צו ָ‬ ‫ווארט‪ .‬קומט אויס‪ַ ,‬אז ווען‬ ‫זאגן איין ָ‬ ‫זאל מען ָ‬‫מ'שאקלט דעם לולב אויף איין זייט‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫מאל ווען‬ ‫)שם סקל"ז( ַאז יעדעס ָ‬ ‫זאגט מען‬ ‫מ'שאקלט אין דער ריכטונג 'אונטער זיך'‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫ווארט 'לעולם'‪ ,‬און ווען‬‫דאס ָ‬ ‫זאגט מען ָ‬ ‫'ארא‪ָ ,'ï‬‬ ‫'שאקלט ַ ָ‬ ‫מ ָ‬ ‫זאל ער‬ ‫'ארא‪ָ 'ï‬אדער 'פון אונטן'‪ָ ...‬‬ ‫דאס קומט צו לערנען דעם מענטש‪ַ ,‬אז אויב ער געפינט זיך חלילה ַ ָ‬ ‫'חסדו'‪ָ .‬‬ ‫פארלאזט‪.‬‬ ‫האט דער אויבערשטער אים נישט ַ ָ‬ ‫אזא מצב‪ָ ,‬‬ ‫ַאלץ געדענקען ַאז 'לעולם חסדו'‪ ...‬און אויך אין ַ ַ‬ ‫מאכט זיין סוכה‬ ‫וואס ַ‬‫זאגט )סוכה ט‪' (:‬העושה סוכתו תחת האילן כאילו עשאה בתוך הבית'‪ .‬דער ָ‬ ‫טו‪ .‬די משנה ָ‬ ‫דאזיגע צוויי ‪ï‬סול'ע‬ ‫זאגן די ספרים‪ַ ,‬אז די ָ‬ ‫וואלט עס געבויט אין הויז‪ָ .‬‬ ‫אונטער ַא בוים‪ ,‬איז גלייך ַאזוי ווי ער ָ‬ ‫דאך כדי צוצוברענגען‬ ‫סוכות )'תחת האילן'‪ ,‬און 'בתוך הבית'( זענען ענליך אין זייער מהות‪ .‬דער תכלית פון מצות סוכה איז ָ‬ ‫'אן ַא הפסק'‪ ,‬צו‬ ‫דארף די סוכה זיין אונטער דעם הימל‪ָ ,‬‬ ‫באשעפער‪ ,‬און וועגן דעם ַ‬ ‫דעם מענטש צו אמונה אינעם ַ‬ ‫פארלאזן‬ ‫זאל זיך נישט ַ ָ‬ ‫באשעפער ברוך הוא‪ ,‬ער ָ‬ ‫נאר אויף דעם ַ‬ ‫דארף זיין ָאנגעוויזן ָ‬‫לערנען דעם מענטש ַאז ער ַ‬ ‫נאר ער‬ ‫אויף זיין אייגענעם כח‪ַ .‬אזוי ַארום וועט ער נישט זוכן שוץ אונטער זיין 'הויז' ָאדער אונטער זיין 'בוים'‪ָ ,‬‬ ‫וואס שיינען אויפ'ן הימל‪ ,‬און זיי שיינען ַאריין אין‬ ‫פארלאזן אויף דעם אויבערשטען‪ ,‬און זוכן די שטערן ָ‬ ‫וועט זיך ַ ָ‬ ‫די סוכה פון יעדן איד‪.‬‬ ‫מ'זאל קענען זען די שטערן‬ ‫ָ‬ ‫אויסגעהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫זאגט דער ירושלמי )סוכה פ"ב‪ ,‬ה"ג( ַאז לכתחילה איז מער‬ ‫צוליב דעם ָ‬ ‫פון די סוכה‪ ,‬ווייל ַאזוי וועט דער מענטש טרעפן די לעכטיגקייט פון אמונה 'מתוך החושך' ‪ -‬פון דער פינצטערניש‪.‬‬ ‫געזאגט‬ ‫ָ‬ ‫האט זיין טאטע‪ ,‬הרה"ק בעל 'קדושת יום טוב' זי"ע‪ ,‬אים‬ ‫מסאטמאר זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫ַ‬ ‫ביי די חתונה פון הרה"ק‬ ‫געזאגט‪ :‬מ'שטעלט די חו‪ï‬ה אונטער‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'קדושת יום טוב'‬ ‫פאר די חו‪ï‬ה‪ .‬צווישן ַאנדערן‪ָ ,‬‬ ‫דברי התעוררות ַ‬ ‫זאגט )סוכה ב‪ (:‬אויף דעם ‪ï‬סוק )ישעיה ד‪ ,‬ו( 'וסוכה תהיה‬ ‫דערפאר‪ ,‬ווייל די גמרא ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאגן ַא טעם‬ ‫דעם הימל‪ .‬קען מען ָ‬ ‫זאגן 'וחו‪ï‬ה תהיה לצל יומם'‪ ,‬און די גמרא פירט אויס‪ַ ,‬אז‬ ‫געדארפט ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואלט דער ‪ï‬סוק‬ ‫לצל יומם'‪ַ ,‬אז באמת ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪æè‬‬ ‫שאטן‪ ,‬און וועגן דעם איז עס ‪ï‬סול‬ ‫ארויס פון דעם ‪ 2‬לימודים )מ'לערנט אויך ַארויס ַאז די סוכה ַ‬ ‫דארף קענען דינען ַאלס ַא ָ‬ ‫מ'לערנט ַ‬ ‫אויב עס איז העכער ווי ‪ 20‬איילן‪ ,‬עיי"ש(‪.‬‬ ‫סאטמארער רב‪ַ ,‬אז מ'קען פארשטיין די שייכות‬ ‫ַ‬ ‫געזאגט צו זיין זון‪ ,‬דעם חתן‪ ,‬דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'קדושת יום טוב'‬ ‫ָ‬ ‫דאס איז ַא רמז‪ַ ,‬אז‬ ‫דאך זיין 'תחת כי‪ï‬ת הרקיע' ‪ -‬אונטער דעם הימל‪ָ .‬‬ ‫דארף ָ‬ ‫פון סוכה צו חו‪ï‬ה‪ ,‬ווייל די סוכה ַ‬ ‫זאל וויסן ַאז ַאפילו ַא קלייניגקייט‬ ‫דארף דער מענטש אויפהייבן זיינע אויגן צום הימל‪ ,‬און ער ָ‬ ‫‪ï‬אסירונגען ַ‬ ‫ביי ַאלע ַ‬ ‫טאקע‬ ‫זאגט ַ‬ ‫'האט נישט קודם אויסגערופן וועגן דעם אין הימל‪ .‬און ַאזוי ָ‬ ‫‪ï‬אסירט נישט אויף דער וועלט‪ ,‬אויב מ ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט ַא‬ ‫געדאנק ַאז די וועלט ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאל ַארויסגיין פון דעם‬ ‫די גמרא‪' :‬צא מדירת קבע ושב בדירת עראי' ‪ -‬דער מענטש ָ‬ ‫זאל געדענקען ַאז עס איז נישט מער ווי ַא 'דירת עראי'‪ ,‬און דעריבער איז דער עיקר צו‬ ‫'קביעות' ביי אים‪ .‬ער ָ‬ ‫גלייבן ַאז ַאלעס ווערט געפירט פון הימל‪.‬‬ ‫דא ַא הפסק און ַא 'חציצה'‬ ‫דאס זעלבע איז מיט די חו‪ï‬ה‪ .‬מ'שטעלט די חו‪ï‬ה אונטער דעם הימל‪ .‬עס איז נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאך אויפשטעלן ַא לעכטיגע‬ ‫פאר דעם חתן‪ ,‬דו גייסט ָ‬ ‫צווישן די חו‪ï‬ה און דעם הימל‪ .‬מיט דעם וויל מען מרמז זיין ַ‬ ‫אידישע שטוב‪ַ ,‬א בית נאמן לה' ולתורתו‪ .‬הייב‪-‬אויף דיינע אויגן צום הימל‪ ,‬וועסטו וויסן ַאז דער איינציגער אויף‬ ‫באשעפער אין הימל‪.‬‬ ‫פארלאזן‪ ,‬איז דער ַ‬ ‫וועמען דו קענסט זיך ַ ָ‬ ‫סאטמארער רב‪:‬‬ ‫ַ‬ ‫האט אויסגעפירט צו זיין זון‪ ,‬דעם חתן‪ ,‬דער ַ‬ ‫דער 'קדושת יום טוב' ָ‬ ‫טאטע‪ָ ,‬אדער אויף דיין שווער‪ ,‬א‪.‬ד‪.‬ג‪ .‬נישט‬ ‫פארלאזסט זיך אויף מיר‪ ,‬דיין ַ‬ ‫טראכטן ַאז דו ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאלסט נישט‬ ‫‪ -‬דו ָ‬ ‫פאטער וועלכער ש‪ï‬ייזט מיט זיין גרויסן חסד‬ ‫דערבארימדיגער ָ‬ ‫ַ‬ ‫נאר דער אויבערשטער‪ ,‬דער‬ ‫מיר וועלן דיך ש‪ï‬ייזן‪ָ ,‬‬ ‫גאנצע וועלט‪ .‬ער וועט דיר געבן אלעס וואס די דארפסט אין יעדער צייט )ויהי לפלא‪ַ ,‬אז דער 'קדושת יום טוב' זי"ע‬ ‫די ַ‬ ‫טאקע נישט געקענט שטיצן מיט ‪ï‬רנסה(‪.‬‬ ‫האט אים ַ‬ ‫סאטמארער רב זי"ע‪ַ ,‬אזוי ַאז ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫נאך די שבע ברכות פון ַ‬ ‫געווארן תיכף ָ‬‫ָ‬ ‫טאקע נסתלק‬ ‫איז ַ‬ ‫האט געהערט די מעשה פון דעם בעל‬ ‫האבן געהערט פון ַא גוטן ידיד אונזערע‪ַ ,‬א חשוב'ער איד‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫מיר ָ‬ ‫האט אינמיטן‬ ‫יונגערמאן‪ַ ,‬א תלמיד חכם בן תלמיד חכם‪ ,‬בן בנו של תלמיד חכם‪ ,‬וועלכער ָ‬ ‫ַ‬ ‫העובדא‪ַ ,‬א חשוב'ער‬ ‫ווייטאג‪ .‬וויסנדיג ַאז זיין מאמע‪ ,‬וועלכע וואוינט אין‬ ‫ָ‬ ‫שטארקע ציין‬ ‫ַ‬ ‫פארמיטאג‪ï ,‬לוצלינג געש‪ï‬ירט‬ ‫ָ‬ ‫סדר הלימוד ַ‬ ‫ציין‪-‬ווייטאג אויף ַא וואונדערליכן אופן‪ ,‬איז ער ַארויס פונעם‬ ‫ָ‬ ‫בארואיגט‬ ‫וואס ַ‬ ‫האט ַא וואונדערליכע '‪ï‬יל' ָ‬ ‫ביתר‪ָ ,‬‬ ‫זאל אים שיקן דעם‬ ‫פארבונדן צו דער היים פון זיינע עלטערן‪ ,‬בעטנדיג פון זיין מאמע זי ָ‬ ‫היכל פון 'כולל'‪ ,‬און זיך ַ‬ ‫צוריקגעגאנגען לערנען‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫מעדיצין צו זיין 'כולל' אין ירושלים‪ ,‬און איז‬ ‫פארבונדן‬ ‫האט ער זיך ַ‬ ‫נאך ַאלץ נישט ָאנגעקומען פון ביתר‪ָ ,‬‬ ‫האט געענדיגט לערנען‪ ,‬און דער מעדיצין איז ָ‬ ‫ווען ער ָ‬ ‫האט זי געענטפערט‬ ‫ווייטאג‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫פאר זיין ציין‬ ‫האט אים געשיקט דעם מעדיצין ַ‬ ‫מיט זיין מאמע‪ ,‬און געפרעגט אויב זי ָ‬ ‫דאס איז זיין ארבעט‪ ,‬צו פירן ‪ï‬עקלעך פון איין ָארט צום‬ ‫וואס ָ‬ ‫האט עס געשיקט מיט ַא 'מעסענדזשער' ָ‬ ‫יא‪ ,‬זי ָ‬ ‫ַאז ָ‬ ‫באשטעלטן‬ ‫געזאגט ַאז עס שוין ָאנגעקומען צום ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫טעלעפאנירט דעם 'מעסענדזשער'‪ ,‬און יענער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫ַאנדערן‪ָ .‬‬ ‫האט דער שליח‬ ‫באקומען דעם מעדיצין"‪ָ ...‬‬ ‫קיינמאל נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאך‬ ‫האב ָ‬ ‫געזאגט‪" ,‬איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫יונגערמאן‬ ‫ַ‬ ‫האט דער‬ ‫ַאדרעס‪ָ ...‬‬ ‫האב עס אים‬ ‫מ'האט מיר געגעבן‪ ,‬און איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬‫טעלעפאן ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארבונדן מיט דעם‬ ‫האב זיך ַ‬ ‫געענטפערט‪" ,‬איך ָ‬ ‫איבערגעגעבן‪"...‬‬ ‫טעלעפאן‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫געהאט ַא 'טעות' מיט איין נומער פונעם‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫האט זיך ַארויסגעשטעלט‪ַ ,‬אז דער שליח ָ‬ ‫אלזא‪ ,‬עס ָ‬ ‫ַ ָ‬ ‫טעלעפאן וואו דער לעצטער נומער איז געווען איין נומער ָא‪ï‬גערוקט פון דעם‬ ‫ָ‬ ‫פארבונדן מיט'ן ַא‬ ‫האט זיך ַ‬ ‫ער ָ‬ ‫וואס לערנט אין ַא דערנעבנדיגער‬ ‫יונגערמאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫יונגערמאן‪ ...‬נו‪ ,‬דער מעדיצין איז ָאנגעקומען צו ַא‬ ‫ַ‬ ‫נומער פון אונזער‬ ‫באדאנקט דעם שליח מיט'ן‬ ‫האט ַ ַ‬ ‫יונגערמאן לערנט‪ ,‬און די מעשה איז געווען‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫כולל פונעם כולל וואו אונזער‬ ‫אויסהאלטן‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫ווייטאג‪ ,‬ממש נישט צום‬ ‫ָ‬ ‫שטארקע ציין‬ ‫ַ‬ ‫אנגעכא‪ï‬ט ַא‬ ‫ַ‬ ‫האט אים ָ‬ ‫הארץ‪ ,‬דערציילנדיג‪ַ ,‬אז לעצטנס ָ‬ ‫גאנצן ַ‬ ‫ַ‬ ‫דערבארים דיך אויף מיר און נעם ָאן‬ ‫ַ‬ ‫טאטע אין הימל‪,‬‬ ‫האט מת‪ï‬לל געווען צום אויבערשטען‪ :‬טייערער ַ‬ ‫און ער ָ‬ ‫גאנצן‬ ‫וואס שטעכט מיין ַ‬ ‫ווייטאג ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס פריער ַא מעדיצין איינצושטילן דעם שרעקליכן‬ ‫מיין בקשה‪ ,‬און שיק מיר ָ‬ ‫פאר אים א‬ ‫'האט ַ‬ ‫געמאלדן ַאז מ ָ‬ ‫ָ‬ ‫טעלעפאנירט צו אים און אים‬ ‫ָ‬ ‫האט מען‬ ‫קער‪ï‬ער‪ ...‬אין יענער מינוט ממש‪ָ ,‬‬ ‫געווארן‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫האט ער עס גערן גענומען‪ ,‬און עס איז אים בעסער‬ ‫ווייטאג‪ָ ...‬‬ ‫ָ‬ ‫פאר ציין‬ ‫ספעציעלע 'פיל' ַ‬ ‫האסטו נישט אין‬ ‫‪ï‬אסירט?‪ ...‬ווי ַאזוי ָ‬ ‫האט דער נס ַ‬ ‫געטראכט‪ ,‬ווי ַאזוי ָ‬ ‫ַ‬ ‫האסטו‬‫וואס ָ‬‫מ'האט אים געפרעגט‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫ווען‬ ‫'האב‬ ‫געזאגט‪ ,‬כ ָ‬‫ָ‬ ‫יונגערמאן געענטפערט‪" :‬דעם אמת‬ ‫ַ‬ ‫האט דער‬ ‫דא איז געשעהן ע‪ï‬עס ַא טעות?‪ָ ...‬‬ ‫ַאכט גענומען ַאז ָ‬ ‫ארא‪ï‬געפירט פון זינען‪"...‬‬ ‫האבן מיך ‪ï‬שוט ַ ָ‬ ‫ווייטאג ָ‬ ‫ָ‬ ‫געטראכט‪ ...‬מיינע יסורים פון די ציין‬ ‫ַ‬ ‫נישט‬ ‫‪æé‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫האט געברענגט די ישועה‬ ‫דא געזען‪ ,‬ווי דער אויבערשטער ָ‬ ‫מ'האט ָ‬‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫אויסער די וואונדערליכע השגחה ‪ï‬רטית ָ‬ ‫עטוואס לייכטערן אופן(‪ ,‬און‬‫ָ‬ ‫ווייטאג' )אויף ַאן‬ ‫ָ‬ ‫באקומען ַא 'ציין‬ ‫האט ַ‬ ‫יונגערמאן‪ ,‬אויף ַאן אופן ַאז ַא צווייטער ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר דעם‬ ‫ַ‬ ‫פאר‬ ‫וואס וועט ָאנקומען ַ‬ ‫טעלעפאניש מיט זיין מאמע‪ ,‬וועלכע וועט אים שיקן ַא מעדעצין‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫פארבינדן‬ ‫זאל זיך ַ‬ ‫דער ָ‬ ‫טעלעפאן‪-‬נומערן זענען געווען‬ ‫ָ‬ ‫נאך מער‪ :‬זייערע‬ ‫וואס לערנט אין ַא דערנעבנדיגן בנין‪ .....‬און ָ‬ ‫יונגערמאן‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫דעם צווייטן‬ ‫הארצן‪,‬‬‫צוגאב דערצו‪ ,‬אויך דעם כח פון תפילה פון טיפן ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואונדערליך ענליך איינער צום ַאנדערן‪ ...‬לערנען מיר אין‬ ‫האט דער 'מס‪ï‬ר' פון די מעשה צוגעלייגט בדרך מליצה‪ַ ,‬אז מ'קען אפשר‬ ‫און מיט ַאן אמת'ע כוונה‪ָ .‬אבער לענינינו‪ָ ,‬‬ ‫יונגערמאן‪ָ ,‬אבער ער(‬ ‫ַ‬ ‫)טאקע ַא חשוב'ער‬ ‫ַ‬ ‫יונגערמאן‬ ‫ַ‬ ‫וואס דער ערשטער‬ ‫זאגן‪ַ ,‬אז דער חילוק צווישן ביידע יונגעלייט איז‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫פארלאזט אויפ'ן אויבערשטען‪...‬‬ ‫האט זיך ַ ָ‬ ‫פארלאזט אויף ‪ ...‬זיין מאמע‪ ,‬און דער צווייטער ָ‬ ‫האט זיך ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס מיר‬‫נאך ַא וואונדערליכע מעשה‪ָ ,‬‬ ‫דעם לימוד פון די צוויי וויכטיגע ‪ï‬ונקטן‪ ,‬קענען מיר אויך לערנען פון ָ‬ ‫פאר ישיבות‪.‬‬ ‫‪ï‬ראגראמען ַ‬ ‫ָ ַ‬ ‫קאמ‪ï‬יוטער‬ ‫פארקויפט ָ‬ ‫האבן געהערט פון דעם בעל העובדא ַאליין‪ ,‬וועלכער ַ‬ ‫ָ‬ ‫פאר דער הנהלה פון דער ישיבה‬ ‫געווארן אין ַא ישיבה‪ ,‬צו ווייזן ַ‬ ‫ָ‬ ‫פארבעטן‬ ‫עטליכע יאר צוריק איז דער איד ַ‬ ‫‪ï‬ראגראם‪,‬‬ ‫ָ ַ‬ ‫אדאנק זיין‬ ‫פאר דער הנהלה ווי ַאזוי מ'קען ָא‪ï‬דרוקן אויף ַא '‪ï‬רינטער' ַ ַ‬ ‫‪ï‬ראגראם‪ .‬וועלנדיג ווייזן ַ‬‫ָ ַ‬ ‫דעם‬ ‫האט גענומען די ליסטע פון די תלמידים‬ ‫אויטאמאטישן אופן‪ .‬ער ָ‬ ‫ָ ַ‬ ‫'בריוון' צו די עלטערן פון די תלמידים אויף ַאן‬ ‫באשטעטיגונג‬ ‫האט ָא‪ï‬געדרוקט ַא ַ‬ ‫יאר צו לערנען אין דער ישיבה‪ ,‬און ָ‬ ‫פאר'ן נייעם ָ‬ ‫האבן זיך איינגעשריבן ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר איינעם פון די נעמען אויף דער ליסטע‪.‬‬ ‫פון ַא 'קבלה' )"רעסיט"( ַ‬ ‫האט ער זיך ָאנגערופן מיט ַא שמייכל‪,‬‬ ‫דאס געדרוקטע צעטל‪ָ ,‬‬ ‫האט געזען ָ‬ ‫ווען דער משגיח פון דער ישיבה ָ‬ ‫געווארן ַאלס תלמיד אין דער ישיבה‪ ...‬באמת‪ ,‬איז‬ ‫ָ‬ ‫דאזיגער בחור איז בכלל נישט ָאנגענומען‬ ‫'דרך אגב'‪ַ ,‬אז דער ָ‬ ‫נאר ַאלס ַא בייש‪ï‬יל‪ ,‬צו ווייזן‬ ‫דאך ָא‪ï‬געדרוקט דעם 'רעסיט' ָ‬ ‫מ'האט ָ‬‫ָ‬ ‫דאך ָאבער נישט קיין נפקא מינה‪ ,‬ווייל‬ ‫עס ָ‬ ‫‪ï‬ראגראם ַארבעט‪...‬‬ ‫ָ ַ‬ ‫פאר די הנהלה פון די ישיבה ווי ַאזוי דער‬ ‫ַ‬ ‫פאר די‬ ‫לאזן וויסן ַ‬ ‫באאמטער אין ָאפיס פון דער ישיבה ָא‪ï‬געדרוקט די בריוון צו ָ‬ ‫האט ַא ַ ַ‬ ‫צוויי טעג ש‪ï‬עטער‪ָ ,‬‬ ‫געווארן אין ישיבה‪ ,‬און ַא צווייטער איינגעשטעלטער אין‬ ‫ָ‬ ‫גליקליכע עלטערן ַאז זייערע קינדער זענען ָאנגענומען‬ ‫קאנווערטן‪ ,‬און עס ָא‪ï‬געשיקט צו די ַאדרעסן פון די בחורים‪.‬‬ ‫האט ַאריינגעלייגט די צעטלעך אין ָ‬ ‫ישיבה אפיס‪ָ ,‬‬ ‫קאנווערט‪ ,‬און‬ ‫האט ער עס אויך ַאריינגעלייגט אין ַא ָ‬ ‫נאך ַא 'קבלה' ליגן אויפ'ן טיש‪ָ ,‬‬ ‫האט געזען ָ‬ ‫ווען יענער ָ‬ ‫ָא‪ï‬געשיקט צו דער היים פון יענעם בחור‪...‬‬ ‫‪ï‬ראגראם‬ ‫ָ ַ‬ ‫פארקויפט דעם‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫טעלעפאנירט צו דעם איד ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער משגיח פון די ישיבה‬ ‫טאג ש‪ï‬עטער‪ָ ,‬‬ ‫ַא ָ‬ ‫אסאך‬ ‫האבן ַ ַ‬ ‫דא ָא‪ï‬געטוהן‪ ...‬מיר ָ‬ ‫האסט מיר ָ‬ ‫וואס דו ָ‬ ‫האסט נישט קיין ַאנונג ָ‬ ‫געזאגט‪" :‬דו ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר די ישיבה‪ ,‬און אים‬ ‫ַ‬ ‫באשלאסן נישט אים‬ ‫ָ‬ ‫האבן מיר ַ‬ ‫נאך ַא לענגערע 'שקלא וטריא' ָ‬ ‫באהאנדלט דעם ענין פון יענעם בחור‪ ,‬און ָ‬ ‫ַ ַ‬ ‫האבן געלייגט ַא‬ ‫כאטש זיינע עלטערן ָ‬ ‫אורזאכן(‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫באלאנגט‪ ,‬און ענליכע‬ ‫צאל סיבות )די קהילה וואו ער ַ ַ‬ ‫ַאריינצונעמען צוליב ַא ָ‬ ‫האבן זיינע עלטערן‬ ‫יא ַארייננעמען אין ישיבה‪ .‬נעכטן‪ָ ,‬‬ ‫'זאל אים ָ‬ ‫שטארקן דרוק אויף דער הנהלה פון דער ישיבה מ ָ‬ ‫ַ‬ ‫יא אים ָאנצונעמען אין ישיבה‪ ,‬און מ'שיקט‬ ‫באשלאסן ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫זאגט קלאר ַאז די הנהלה ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫באקומען דעם בריוו ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאס צעטל‬ ‫האסט ָא‪ï‬געדרוקט ָ‬ ‫‪ï‬אסירט ווייל דו ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫דאס ַאלעס ָ‬ ‫זיי ַאפילו ַא 'רעסיט' אויף דעם 'שכר לימוד'‪ָ ...‬‬ ‫וואלט געווען ריכטיג‪"...‬‬ ‫געווארן צו די עלטערן‪ ,‬גלייך ווי עס ָ‬ ‫ָ‬ ‫כדי אונז צו ווייזן ַא 'בייש‪ï‬יל'‪ ,‬און עס איז געשיקט‬ ‫געוואנדן צו די הנהלה וועגן ערלעדיגן‬ ‫ָ‬ ‫האבן זיך שוין‬ ‫האבן זיך זייער געפרייט‪ ,‬און ָ‬ ‫דער בחור און זיינע עלטערן ָ‬ ‫זאלן אים ַאנטשולדיגן‪,‬‬ ‫האט זיי געענטפערט‪ַ ,‬אז זיי ָ‬ ‫סעקרעטאר אינעם ָאפיס‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫די שכר לימוד וכדומה‪ָ ,‬אבער דער‬ ‫געהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫האבן זיך ָאבער‬ ‫נאמען פון זייער זון אויף דער ליסטע פון די תלמידים‪ ...‬זיי ָ‬ ‫ָאבער ער זעט נישט דעם ָ‬ ‫סעקרעטאר‬ ‫ַ‬ ‫געווארן‪ ...‬ווען דער‬ ‫ָ‬ ‫באקומען ַא בריוו פון די ישיבה ַאז ער איז ָאנגענומען‬ ‫האבן ַ‬ ‫ביי זייערס‪ַ ,‬אז זיי ָ‬ ‫האבן זיי זיך געכאפט פון וואו עס נעמט זיך דער‬ ‫געוואנדן צו דעם משגיח און אים דערציילט דערוועגן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך‬ ‫ָ‬ ‫פאר‬ ‫גארנישט טוהן‪ ...‬מ'קען נישט מסביר זיין ַ‬ ‫פארשטאנען‪ַ ,‬אז יעצט קען מען שוין ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט ָאבער ַ‬ ‫טעות‪ .‬דער משגיח ָ‬ ‫‪ï‬ראגראמער‪ ,‬און די ישיבה איז געווען‬ ‫ָ ַ‬ ‫קאמ‪ï‬יוטער‬ ‫‪ï‬אסירט סתם ַא 'טעות' מיט'ן ָ‬ ‫נאר ַ‬ ‫האט ָ‬ ‫דא ָ‬ ‫די עלטערן ַאז ָ‬ ‫געצוואונגען ַאריינצונעמען דעם בחור אין ישיבה‪.‬‬ ‫‪ï‬ראגראם‪ ,‬צו דער דערמאנטער ישיבה‪,‬‬ ‫ָ ַ‬ ‫פארקויפט דעם‬ ‫וואס ַ‬ ‫האט מען ווידער גערופן דעם איד ָ‬ ‫יאר ש‪ï‬עטער‪ָ ,‬‬ ‫ַא ָ‬ ‫‪ï‬ראגראם‪ .‬ווען דער איד איז געווען אין‬ ‫ָ ַ‬ ‫קאמ‪ï‬יוטערס מיט זיין‬ ‫זאכן ביים פירן די ָ‬ ‫פארשידענע ַ‬ ‫זאל מסדר זיין ַ‬ ‫ער ָ‬ ‫געווארן מיט דעם‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז‬ ‫האט ער געפרעגט דעם משגיח פון דער ישיבה‪ ,‬אויף ַא דרך אגב'דיגן אופן‪ָ ,‬‬ ‫ָאפיס‪ָ ,‬‬ ‫האט דער משגיח געענטפערט‪:‬‬ ‫‪ï‬ראגראם‪ָ ...‬‬ ‫ָ ַ‬ ‫'אריינגענומען' אין ישיבה מיט מיין‬ ‫האב ַ‬ ‫בחור וועלכן איך ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪çé‬‬ ‫‪ïéà úåðòùåä ïåà úåìéôú ïòååòâ ãñééî ïòî èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪èùéð æéà ñò ìééåå ,ïòééøô êéæ ïåô èééö éã ,'åðéúçîù‬‬ ‫‪© íòðåô úåëøá òìà© æà© ïñéåå åö ,áåè íåé íòã‬‬ ‫‪ïöðàâ‬‬ ‫‪ùèðòî íòã ïåô äçîù éã éåå éåæà© äçîù à© àã‬‬ ‫¨‬ ‫‪íòã ïåô óìéä øòã ïéà øàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪êéæ ïãðòåå ,øàé‬‬‫¨‬ ‫‪éåå ,øòôòùàá‬‬ ‫©‬ ‫‪íòã óéåà úîàá êéæ èæàìøàô‬‬ ‫¨‬ ‫©‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫טז‬ ‫‪. ïòèùøòáéåà‬‬ ‫‪øòáéøòã ïåà ."úåááìä úåáåç" ÷"äôñ ïéà èééèù ñò‬‬ ‫פאר‬ ‫האסט גורם געווען ַ‬ ‫וואס דו ָ‬ ‫פאר דעם ָ‬ ‫‪ -‬אשריו‪ ,‬ואשרי יולדתו‪ .‬מיר זענען דיר שולדיג ַא 'הכרת הטוב'‪ַ ,‬‬ ‫אזא חשוב'ן בחור ווי ער איז‪ ...‬ער טוט אזויפיל ביישטייערן צום ַאלגעמיינעם 'מצב'‬ ‫אונז ַאריינצונעמען אין ישיבה ַ ַ‬ ‫אין דער ישיבה‪...‬‬ ‫האט ש‪ï‬עטער איבערגעקוקט די ליסטע פון די תלמידים‬ ‫‪ï‬ראגראמער‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫ָ ַ‬ ‫קאמ‪ï‬יוטער‬ ‫דערציילט אונז דער ָ‬ ‫גאר ַא‬‫באגריפן ַאז דער טאטע פון דעם בחור איז ָ‬ ‫האט ער ַ‬ ‫אין ישיבה‪ ,‬און זעענדיג דעם אדרעס פון דעם בחור‪ָ ,‬‬ ‫טאטן פונעם בחור‪ ,‬און אים איבערגעגעבן וועגן דעם 'גוטן‬ ‫טעלעפאנירט צום ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫איד וועמען ער קען גוט‪ָ .‬‬ ‫האט געהערט פון דעם משגיח וועגן זיין זון‪.‬‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫גרוס' ָ‬ ‫האט‬‫דערנאך ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך זייער געפרייט צו הערן וועגן דעם‪.‬‬ ‫פאטער פונעם בחור ָ‬ ‫זעלבסט‪-‬פארשטענדליך‪ַ ,‬אז דער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫באוויזן אים ַאריינצושמוגלען אין ישיבה?‪ָ ..‬‬ ‫טאקע ַ‬‫האט איר ַ‬ ‫"זאגט מיר‪ ,‬ווי ַאזוי ָ‬ ‫דער איד יענעם געפרעגט‪ָ :‬‬ ‫טאטע פונעם בחור אים געענטפערט‪:‬‬ ‫דער ַ‬ ‫געארבעט ַאריינצולייגן אונזער‬ ‫ַ‬ ‫סאך‬ ‫האבן ַא ַ‬ ‫‪ï‬אסירט ַא גרויסער נס‪ ...‬מיר ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫דא ָ‬ ‫זאגן דעם אמת‪ָ .‬‬ ‫‪ -‬כ'וועל דיר ָ‬ ‫קעגנערשאפט פון דעם משגיח איז געווען‬ ‫ַ‬ ‫וואנט‪ ,‬די‬ ‫האבן זיך ָאנגעשטויסן אויף ַא ַ‬ ‫בחור אין ישיבה‪ָ ,‬אבער מיר ָ‬ ‫האבן‬‫געפארן ‪ -‬איך און מיין רעביצין ‪ -‬צום כותל מערבי‪ ,‬און מיר ָ‬ ‫ָ‬ ‫נאכט‪ ,‬זענען מיר‬ ‫באזיגן‪ .‬איין ַ‬ ‫אוממעגליך צו ַ‬ ‫פאר די הצלחה פון‬ ‫דארט מת‪ï‬לל געווען ַ‬ ‫האבן מיר ָ‬‫נאכט ָ‬ ‫גאנצע ַ‬ ‫באשעפער‪ַ ,‬א ַ‬ ‫פאר'ן ַ‬ ‫דארט גוט אויסגעוויינט ַ‬ ‫זיך ָ‬ ‫'פארדינט' ָאנגענומען‬‫גאר ַא וואוילער בחור‪ ,‬און ַאז ער ַ‬ ‫דאך געוואוסט ַאז ער איז ָ‬ ‫האבן ָ‬ ‫אונזער חשוב'ן זון‪ ,‬ווייל מיר ָ‬ ‫האבן‬‫מאל‪ ,‬און צוויי טעג ש‪ï‬עטער ָ‬ ‫אויסגעזאגט תהלים עטליכע ָ‬‫ָ‬ ‫דארט‬ ‫האבן ָ‬ ‫צו ווערן אין ַא גוטע ישיבה‪ .‬מיר ָ‬ ‫געווארן ַאלס ַא תלמיד אין‬‫ָ‬ ‫באקומען ַא 'בריוו' פון דער הנהלה פון די ישיבה‪ַ ,‬אז אונזער זון איז ָאנגענומען‬ ‫מיר ַ‬ ‫געשטאמלט‪ָ ...‬אבער צום סוף‬ ‫ַ‬ ‫האט לכתחילה‬ ‫סעקרעטאר‪ ,‬וועלכער ָ‬ ‫ַ‬ ‫פארבונדן מיט'ן‬ ‫האבן זיך תיכף ַ‬ ‫ישיבה‪ ...‬מיר ָ‬ ‫געווארן‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫האט גערעדט מיט'ן משגיח‪ ,‬און דער בחור איז ָאנגענומען‬ ‫געמאלדן‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער אונז‬‫ָ‬ ‫'‪ï‬ראגראם' גיט די מעגליכקייט צו זען אויף יעדן בריוו ווען עס איז ָא‪ï‬געדרוקט‬ ‫ָ ַ‬ ‫דערציילט ווייטער דער איד‪ַ ,‬אז זיין‬ ‫צומארגנס נ ָאך דעם ווי די‬ ‫ָ‬ ‫טאג‪ ,‬עלף ַאזייגער אינדערפרי‪,‬‬ ‫האט זיך ַארויסגעשטעלט‪ַ ,‬אז יענעם ָ‬ ‫געווארן‪ ,‬און עס ָ‬ ‫ָ‬ ‫'זאל ָאננעמען זייער זון אין ישיבה‪,‬‬ ‫געשטאנען ביים כותל מערבי און מת‪ï‬לל געווען ַאז מ ָ‬ ‫ַ‬ ‫עלטערן פונעם בחור זענען‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫דערנאך ָא‪ï‬געשיקט‬ ‫ָ‬ ‫געווארן אויפ'ן טיש אין ָאפיס פון דער ישיבה‪ ,‬און איז‬ ‫ָ‬ ‫ארא‪ï‬געלייגט‬‫איז דער בריוו ַ ָ‬ ‫צו זיי 'על ‪ï‬י טעות'‪...‬‬ ‫דא איבערגעדרייט‬ ‫האט ָ‬‫באשעפער‪ ,‬ווי ווייט די השגחה העליונה ָ‬ ‫דא די וואונדערליכע השגחה ‪ï‬רטית פון ַ‬ ‫זעען מיר ָ‬ ‫פאר זייער זון דעם‬ ‫הארצן ַ‬ ‫האבן מת‪ï‬לל געווען פון טיפן ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫גאנצע מערכות‪ ,‬צו דערפילן די ווינטשן פון די עלטערן ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר דער הצלחה פון זייער קינדער אין תורה און יראת שמים‪.‬‬ ‫בחור‪ ,‬און ס‪ï‬עציעל ווען עס איז ַא תפילה פון עלטערן ַ‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫דארף זיין ָא‪ï‬געריסן פון דער‬ ‫פארוואס די די סכך ַ‬ ‫די ספרים )אין ָ‬ ‫נאמען פון הגאון רבי שמשון רפאל הירש זצ"ל( ַ ָ‬ ‫פארמאגט ַא‬ ‫וואס ַ ָ‬ ‫באהאפטן צו דער ערד דאן איז די סוכה ‪ï‬סול‪ ,‬ווייל דער ָ‬ ‫ערד סוכה‪ ,‬און אויב איז עס ַ ָ‬ ‫פארלאזט זיך אויף זיינע‬ ‫'באהאפטן' צו דער ערד ‪ -‬ער ַ ָ‬‫'איינגגעפלאנצט' און ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאך‬ ‫פעלד ָאדער ַא הויז‪ ,‬איז ָ‬ ‫זאגט מען אים‪ ,‬גיי ַארויס פון דיין הויז אויף זיבן טעג‪ ,‬שווענק ָאפ דיין מח פון די‬ ‫פארמעגנס‪ .‬וועגן דעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫שאטן פון ריינע אמונה‪.‬‬ ‫פארוואנדל דיין דירה אין ַא 'צילא דמהימנותא' ‪ַ -‬א ָ‬ ‫געדאנקען‪ ,‬און ַ ַ‬‫ַ‬ ‫ַאלע‬ ‫וואס איז מת‪ï‬לל מיט טרערן‪ ,‬ווערט‬ ‫טז‪ .‬דער רבינו יונה שרייבט אין זיין ספר "שערי העבודה" )אות יא(‪ַ ,‬אז דער ָ‬ ‫זאגן 'שערי דמעות לא ננעלו'‪ .‬די טרערן זענען ַאזוי ווי ניסוך המים‪,‬‬ ‫זיין תפילה געהערט אין הימל‪ ,‬ווי חז"ל ָ‬ ‫וואס‬ ‫יארן ָ‬‫זאגט‪ ,‬די ַאלע ָ‬ ‫זאגט )ב"ר פע"ח‪ ,‬טז( רבי בון ָ‬ ‫וואסער אויפ'ן מזבח‪ ,‬ווי דער מדרש ָ‬ ‫געגאסן ַ‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫ָ‬ ‫‪èé‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪ïôøàã‬‬ ‫‪© øàôøòã‬‬ ‫©‬ ‫‪.ïèñðòì÷ ï'æéá ïèñòøâ ïåô ,ïùéðòôòùàá‬‬ ‫©‬ ‫‪áåè íåé ïéà ,'íéîä êåñéð' ïåô æîø øòã æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪èîòð'î ïòåå èééö øòã ïéà ,äëåñ úåöî ïééæ íéé÷î øéî øàô‬‬ ‫‪© õøàä‬‬ ‫‪© ñàã‬‬ ‫‪¨ ïñéâñéåà êéæ ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪æà© ,úåëåñ‬‬ ‫‪.ãìòô ï'ôéåà ïñ÷àååòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪æéà ñàåå‬‬ ‫©‪¨ äàåáú éã æéåä ïéà ïééøà‬‬ ‫‪ øòñàåå‬יז‪.‬‬ ‫‪© éåå éåæà© ,ïòèùøòáéåà íòã‬‬ ‫‪ïöéæ åö ïøàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïìéåôàá‬‬‫‪© ò÷àè‬‬ ‫‪© øéî ïòðòæ íòã áéìåö‬‬ ‫צילא דמהימנותא ‪ -‬די גרויסע קדושה פון די הייליגע סוכה‬ ‫‪âçå' ,èééö øòâéèöòé øòã ïéà à÷ééã äëåñ éã ïéà‬‬ ‫‪ùèðòî à© ïòåå æà© (:â÷ â"ç) ùåã÷ä øäåæ ïéà èééèù ñò‬‬ ‫‪èìîàæ'î‬‬ ‫©‬ ‫‪ïòåå ìééåå ,(áë ,ãì úåîù) 'äðùä úôå÷ú óéñàä‬‬ ‫‪éã èééøtù ,'àúåðîéäîã àìéö' ,äëåñ éã ïéà èöéæ‬‬ ‫‪ùùç à© øàô‬‬ ‫‪© íå÷î à© àã‬‬ ‫‪¨ æéà ,ãìòô ïåô äàåáú éã ïééà‬‬ ‫‪ ìâéìô òøéà ñéåà äùåã÷ä äðéëù‬יח ‪ ïáéåà ïåô íéà óéåà‬יט‪.‬‬ ‫‪òðòâééà òðééæ óéåà ïæàìøàô‬‬ ‫©‪¨ © êéæ èòåå ùèðòî øòã æà‬‬ ‫‪'à ìéì) ,'ùãå÷ òøæ' ïéà èééèù øòèøòåå òâéã'àøåî øòã æà© ïñòâøàô‬‬ ‫©‬ ‫‪äìéìç èòåå øò ïåà ,ïòäåèôéåà‬‬ ‫‪,ùåã÷ä ä"ìù) èâàæ‬‬ ‫‪¨ ùøãî øòã :(úåëåñã‬‬ ‫‪èìòåå òöðàâ‬‬ ‫‪© éã èæéétù ñàåå‬‬ ‫‪¨ øòã æéà øòèùøòáéåà‬‬ ‫'‪(ä ,àë÷ íéìäú) ÷åñt ï'ôéåà (ä úåà ,ìåãâä øòù íãà úåãìåú òìà© èæéétù øò ,'íéðë éöéá ãò íéîàø éðø÷î‬‬ ‫צוריקגעהאלטן פון מקיים זיין ניסוך המים‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫האט ער זיך נישט‬ ‫האט זיך געפונען אין בית א‪-‬ל‪ָ ,‬‬ ‫יעקב אבינו ע"ה ָ‬ ‫געדאוונט אין בית א‪-‬ל‪ .‬זעען מיר פון‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫האט געוויינט אין דער צייט ווען ער ָ‬ ‫וואס יעקב ָ‬ ‫דאס זענען די טרערן ָ‬ ‫ָ‬ ‫די ווערטער פון מדרש‪ַ ,‬אז די טרערן זענען אין דער בחינה פון 'ניסוך המים' אויפ'ן מזבח‪.‬‬ ‫פאר‬‫זאל אויך ַ‬ ‫זאגט )ע"ז ג‪ַ (.‬אז לעתיד לבוא ווען די גוים וועלן טענה'ן צו דעם אויבערשטען ַאז ער ָ‬ ‫יז‪ .‬די גמרא ָ‬ ‫האב ַא גרינגע מצוה‬ ‫זאגן צו די גוים‪ ,‬איך ָ‬ ‫זיי געבן די תורה‪' ,‬תנה לנו מראש ונעשנה'‪ .‬וועט דער אויבערשטער ָ‬ ‫דאך‪,‬‬‫וואס רופט זיך סוכה‪ ,‬גייטס און זייטס מקיים די מצוה‪ .‬וועלן אלע גוים גיין און בויען ַא סוכה אויף זייער ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאל זיין הייס ַאזוי ווי אין די תקופה פון תמוז‪ ,‬און יעדער איינער וועט‬ ‫מאכן ַאז עס ָ‬ ‫און דער אויבערשטער וועט ַ‬ ‫צושטויסן זיין סוכה און ַארויסגיין דערפון‪.‬‬ ‫וויבאלד דער אויבערשטער וועט וועלן אויס‪ï‬רובירן די גוים אויב זיי גלייבן אין אים‪ ,‬וועט‬ ‫ַ‬ ‫טייטשן די ספרים‪ַ ,‬אז‬ ‫וואס ווערט גערופן "צילא דמהימנותא"‪ ,‬ווייל עס איז ַא יסוד אין אמונה‪ ,‬און‬ ‫ער זיי הייסן מקיים זיין מצות סוכה‪ָ ,‬‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬אויך ווען זיי זענען ַארומגענומען‬ ‫ער וועט זיי וועלן אויספרואוון צי זיי גלייבן אין אים אין יעדן מצב‪ָ .‬‬ ‫דאך' ‪ -‬עס גייט‬ ‫דעמאלס ווען זיי געפינען זיך 'אויפ'ן ַ‬ ‫ָ‬ ‫נאר‬ ‫מיט 'צייטווייליגע' ווענט‪ .‬באמת גלייבן ָאבער די גוים‪ָ ,‬‬ ‫זאל זיין הייס ַאזוי‬ ‫דאס מזל‪ .‬דער אויבערשטער וועט ָאבער ַארויסברענגען די זון ַאז זי ָ‬ ‫זיי גוט‪ ,‬און עס שיינט זיי ָ‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬דער אויבערשטער וועט טוישן זייער מזל פון גוט צו שלעכט‪ ,‬און זיי וועלן ‪ï‬לוצלינג‬ ‫ווי אין חודש תמוז‪ָ .‬‬ ‫האלטן זיך פעסט ביי די אמונה‪.‬‬ ‫פארמעגן‪ ,‬ווייל דער אויבערשטער וועט וועלן זען אויב זיי ַ‬ ‫גאנצן ַ‬ ‫האבן זייער ַ‬ ‫שאדן ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר דעם גוי‪ ,‬גלייבט ער נישט אין דעם אויבערשטען‪.‬‬ ‫זיי וועלן ָאבער שטויסן די סוכה‪ ,‬ווייל ווען עס גייט נישט גוט ַ‬ ‫האלטן זיך אין יעדן מצב ביי זייער אמונה אין דעם אויבערשטען‪.‬‬ ‫מה שאין כן אידישע קינדער‪ַ ,‬‬ ‫וואס‬‫דאס ענין פון די סוכה‪ï ,‬ונקט ַאזוי ווי מ'זעט ַא הינדל ָ‬ ‫יח‪ .‬דער 'אוהב ישראל' )ליקוטים לסוכות( ערקלערט ָ‬ ‫דערנאך נעמט זי ַאריין די קינדער אונטער‬ ‫ָ‬ ‫קוויטשעט און רופט אירע קינדער‪ ,‬און זי געבט זיי צו עסן‪ ,‬און‬ ‫פאר‬‫פארשרייבט זי ַ‬ ‫אירע פליגל‪ַ .‬אזוי פירט זיך אויך די הייליגע שכינה מיט אונז‪ .‬אין ראש השנה און יום כי‪ï‬ור‪ַ ,‬‬ ‫פאר אונז ‪ï‬רנסה‪ ,‬נעמט זי אונז ַאריין אונטער אירע‬ ‫באשטימט ַ‬ ‫נאך דעם ווי זי ַ‬ ‫אונז ‪ï‬רנסה און ַא גוט לעבן‪ ,‬און ָ‬ ‫באשיצט אונז מיט אירע פליגל‪.‬‬ ‫מאמע‪ ,‬די שכינה‪ַ ,‬‬ ‫דאס איז דער ענין פון סוכות‪ .‬די הייליגע ַ‬ ‫פליגל‪ָ .‬‬ ‫דאס איז מרומז אין די ווערטער פונעם ‪ï‬יוט‪' ,‬יחביאנו‬ ‫געזאגט ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫הרה"ק רבי הירשעלע זידיטשויב'ער זי"ע ָ‬ ‫צל ידו תחת כנפי השכינה'‪ .‬יום כי‪ï‬ור דערמאנט מען און מ'בעט ַא שמירה‪ ,‬אין זכות פון די סוכה‪) .‬ספר 'דרכי חיים ושלום'(‬ ‫באטראכט זיך ַאלס‬‫וואס ַ ַ‬ ‫וואס זיצט אין סוכה ‪ -‬אפילו איינער ָ‬ ‫יט‪ .‬צו אט די הויכע מדריגה איז זוכה יעדער איד ָ‬ ‫האט געברענגט ַא ראיה‬ ‫סאדיגערער רבי‪ ,‬הרה"ק רבי אברהם יעקב זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫ַא ‪ï‬שוט'ער מענטש‪ ,‬ווי דער ַאלטער ַ‬ ‫פון די ווערטער פון די גמרא )סוכה יב‪ַ (.‬אז פון דעם ‪ï‬סוק )דברים טז‪ ,‬יג( 'באס‪ï‬ך מגרנך ומיקבך'‪ ,‬זעט מען ַאז מ'רעדט‬ ‫וואס איז‬‫פון '‪ï‬סולת גורן ויקב'‪ .‬זעען מיר פון דעם ַאז אויך דער '‪ï‬חות שב‪ï‬חותים' ‪ -‬דער נידעריגסטער מענטש‪ָ ,‬‬ ‫וואס איז ַא‬ ‫ַאזוי ווי '‪ï‬סולת'‪ ,‬איז אויך זוכה נתעלה צו ווערן אין יום טוב סוכות‪ ,‬און צו זיין ַאזוי ווי דער סכך ָ‬ ‫באשעפער ברוך הוא‪.‬‬ ‫חלק פון די שמות הקדושים פון ַ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪ë‬‬ ‫‪'ïòééøù' øéî ïôøàã‬‬ ‫‪© ñàååøàô‬‬ ‫‪¨ © .'àð òùåä íéâàåù' ,('äîåç ùèðòî øòã ñàåå‬‬ ‫'‪¨ äòåðú òãòé éåå è÷ðåt æà© ,'êìö 'ä‬‬ ‫‪ìëå' (ë"äåéå ä"øì óñåî úåìéôú) êàã‬‬‫‪¨ ïâàæ‬‬‫‪¨ øéî ,àðòùåä éåæà© ,ïèàù‬‬ ‫‪¨ ïééæ ïéà êéåà ïòæòâ äòåðú éã èøòåå ,èëàî‬‬ ‫©‬ ‫‪?'ùçì äðåò àåäù íéðéîàî‬‬ ‫‪øòã óéåà âðåøéôôéåà ïééæ èéî øøåòî ùèðòî øòã æéà‬‬ ‫‪.ìîéä ïéà íéà èéî ïøéô éåæà© êéæ ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪æà© ,èìòåå‬‬ ‫‪ùàø ïéà æà© ,èøòôèðòòâ ò"éæ áø øòæìòá øòã èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪éåæà© ïëàî‬‬ ‫©‬ ‫‪øéî ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,äëåñ éã ïåô ïéðò øòã æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïòðòååàã‬‬ ‫‪© ò÷àè‬‬ ‫‪© øéî ïôøàã‬‬ ‫‪© øåtéë íåé ïåà äðùä‬‬ ‫‪ïôåøòâðਠñò èøòåå íòã ïâòåå ïåà ,ìîéä ïéà äëåñ éã éåå‬‬ ‫‪ïøòèù ïòðò÷ èùéð ïìàæ‬‬ ‫'‪¨ íéâøè÷î éã éãë ,ìéèù äëåñ' éã éåå éåæà© æéà äëåñ øòæðåà ìééåå ,'äëåñ ìö‬‬ ‫‪øòáਠ,øòôòùàá‬‬ ‫‪© íòã øàô‬‬ ‫‪© ïééâåöôéåøà© úåìéôú òøòæðåà øòöìòä ïåô äëåñ à© ïòéåá øéî ñàåå íòã êøåã .'äðåéìò‬‬ ‫‪àìéöá' ãçééúî êéæ ïòðòæ øéî ïåà ïöéæ øéî ïòåå ,úåëåñ ïöéæ åö äëåæ øò æéà ïåà ,èìòåå øòã óéåà øòðééèù ïåà‬‬ ‫‪ïòîå÷åöðééøà© çëá èùéð íéâøè÷î éã ïòðòæ ,'àúåðîéäîã êøò ïéàù íâäå' ,ìîéä ïéà äëåñ éã ïåô ïèàù‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïéà‬‬ ‫‪åö ñìàîòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪ âéðééååðéà ùèàë‬כ‪çëá øéî ïòðòæ àìéîî ïåà ,‬‬ ‫‪¨ ïåà ¯ 'ïë úåéäì çøëåî äæ ìë íò ,ììë ïåéîãå‬‬ ‫‪æðåà ìàæ‬‬‫‪¨ øò æà© ïòèùøòáéåà íòã ïèòá ïåà ïòééøù ,ïâòååèñòãðåô øòáਠ,êééìâøàô‬‬ ‫‪© à© èùéð ììëá æéà'ñ‬‬ ‫‪ìàæ‬‬ ‫‪¨ ñò øòåå àã‬‬ ‫¨‬ ‫‪èùéð æéà ñìàîòã‬‬‫¨‬ ‫‪ìééåå ,ïôìòä‬‬ ‫‪.ì"ëò ...ïééæ éåæà© ñò æåî‬‬ ‫‪.ïòîå÷ôéåøà© ïåô úåìéôú òøòæðåà ïøòèù‬‬ ‫‪ì"öæ '÷çöé ì÷ç' ìòá ÷"äøä úîã÷ä) èâðòøáòâ èøòåå ñò‬‬ ‫‪÷øàèù‬‬ ‫©‬ ‫‪øàâ‬‬ ‫‪¨ ò÷àè‬‬ ‫©‬ ‫‪ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪úåøåã òìà© ïéà íé÷éãö ïòîàð‬‬ ‫‪¨ ïéà (á úåà ,úéùàøá ,'óñåé éøîà' ÷"äôñì ,ã"éä‬‬ ‫©‪,äëåñ úåöî ïåô èéé÷ñéåøâ éã ïáéåäòâñéåøà‬‬ ‫‪èùèééèòâ èàä‬‬ ‫‪¨ øò æà© ,ò"éæ àæìòáî ù"øäî ÷"äøä ïåô‬‬ ‫‪ïèéé÷âéøòååù òìà© ïåô ïøòåå øåèt ïòî ïò÷ øéà êøåã æà© éðà íåà') úåðòùåä éã ïéà ïâàæ‬‬ ‫‪¨ øéî ñàåå‬‬‫‪¨ øòèøòåå éã‬‬ ‫דאס איז ַא‬ ‫זאגט די גמרא )סוכה לז‪' (:‬מוליך ומביא‪ ,‬מעלה ומוריד'‪ָ .‬‬ ‫מ'מאכט מיט'ן לולב‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫ביי די 'נענועים' ָ‬ ‫געווארן דערווייטער‪ ,‬ווי ַא 'מוליך'‪ ,‬קען ער צוריק ווערן ַא 'מביא'‪ ,‬ער‬‫ָ‬ ‫רמז‪ַ ,‬אז אויך אויב ַא איד איז חלילה שוין‬ ‫קען זיך אין ַא מינוט צוריקקערן צו זיין שורש אין דער קדושה‪.‬‬ ‫געזאגט וועגן די גרויסע קדושה פון די סוכה‪ַ ,‬אז אויך ַא ‪ï‬שוט'ער מענטש ווערט הייליג מיט איר‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬ ‫צדיקים ָ‬ ‫וואס‬ ‫האבן עס מרמז געווען אין לשון פון די משנה )סוכה כב‪' (.‬המעובה כמין בית כשרה' ‪ַ -‬א סוכה ָ‬ ‫קדושה‪ ,‬און זיי ָ‬ ‫וואס גייט ַאריין אין דער‬ ‫דאס איז ַא רמז‪ַ ,‬אז אויך איינער ָ‬ ‫איר סכך איז 'דיק'‪ַ ,‬אזוי ווי ַא הויז‪ ,‬איז אויך כשר‪ָ .‬‬ ‫'גראבקייט'‪ַ ,‬אזוי ווי ער איז אין הויז‪ ,‬ווערט ער אויך הייליג פון די‬ ‫ָ‬ ‫גאנצער 'מגושמ'דיגקייט'‪ ,‬און‬ ‫סוכה מיט זיין ַ‬ ‫קדושה פון די סוכה‪ ,‬אויפ'ן העכסטן אופן‪.‬‬ ‫געזאגט אויף די ווערטער פון די גמרא )סוכה כה‪' (:‬מצטער‬ ‫ָ‬ ‫קאצקער רבי זי"ע‬ ‫האט דער ָ‬ ‫פון דער ַאנדערער זייט‪ָ ,‬‬ ‫זאל ש‪ï‬ירן ַא צער? וועגן‬ ‫וויבאלד ַא איד זיצט אין 'צילא דמהימנותא'‪ ,‬ווי ַאזוי איז מעגליך ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫פטור מן הסוכה'‪,‬‬ ‫דעם איז ער ‪ï‬טור פון מצות סוכה‪ ,‬ווייל ער איז נישט מקושר און מחובר צו די הייליגע מצוה פון סוכה‪.‬‬ ‫אנטלאפן פון עשו ַאריין אין די סוכה‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫פאר די תקיעות( ַאז יעקב איז ַ‬ ‫זאגן ַ‬ ‫וואס מיר ָ‬ ‫זאגט דער זוהר הקדוש )ח"ג ק‪ָ ,:‬‬ ‫כ‪ַ .‬אזוי ָ‬ ‫וואס מיר‬‫זאגט אויך דער אריז"ל )'שער הכוונות'‪ ,‬ענין סוכות‪ ,‬דרוש ד‪ ,‬עיי"ש( ַאז דער ענין פון דער סוכה איז‪ָ ,‬‬ ‫און ַאזוי ָ‬ ‫וואס טוט זיך אויסש‪ï‬רייטן‬ ‫שאטן פון יענעם 'אור מקיף'‪ָ ,‬‬ ‫מאכן ַא סוכה און מיר זיצן אינעם ָ‬ ‫אידן‪' ,‬בני מלכים'‪ַ ,‬‬ ‫זאלן ממשיך זיין אויף זיך פון יענעם 'אור מקיף'‪.‬‬ ‫וואס נעמט איר ַארום ַאזוי ווי ַא סוכה‪ ,‬כדי מיר ָ‬ ‫אין איר‪ָ ,‬‬ ‫דער 'בני יששכר' שרייבט )תשרי‪ ,‬מאמר י‪ ,‬אות ז( ַאז דורך די הארה פונעם 'אור מקיף' אין די סוכה‪ַ ,‬אנטלויפן ַאלע‬ ‫חיצונים‪.‬‬ ‫וואס מער דער מענטש איז מדקדק אין מחמיר אין די אופנים פון‬ ‫דער 'בני יששכר' איז מוסיף לויט דעם‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫קלאר‪ַ ,‬אז יעדער איד איז זוכה דערצו‬‫ָ‬ ‫וואס ווייטער מיט זיין 'אור מקיף'‪ .‬און ס'איז‬ ‫מקיים זיין די מצוות‪ ,‬שיינט ער ָ‬ ‫וואס קען די 'סודות התורה'‪ ,‬און‬ ‫נישטא קיין שום חילוק צווישן ַא צדיק גמור ָ‬ ‫ָ‬ ‫ווען ער זיצט אין סוכה‪ ,‬און ס'איז‬ ‫האט אינזין צו טוהן דעם רצון הבורא דורכ'ן זיצן אין סוכה‪' ,‬בצילא דמהימנותא'‪ ,‬ווייל ַאלע‬ ‫וואס ָ‬ ‫ַא ‪ï‬שוט'ער איד‪ָ ,‬‬ ‫געראטעוועט צו ווערן פון ַאלע חיצונים‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫זענען זוכה‬ ‫‪àë‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪ úåéðçåøá ,ïòîòìáàøt‬כא ‪ãéâî øò÷ñéøè øòâéìééä øòã éåå éåæà© ,æéà ììë øòã äëåæ æéà'î ïåà ,úåéîùâáå‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïåà‬‬ ‫‪,('åáùú úåëåñá' ä"ã ,úåëåñì ,'íäøáà ïâî') èâàæ‬‬ ‫‪¨ ò"éæ‬‬ ‫‪,íåìùáå äçîùá íéáåè íééçì ,äëåñ úåöî ïåô úåëæ ïéà‬‬ ‫‪ééæ ïøòåå ,íéé÷î ïòðòæ ïãéà éã ñàåå‬‬ ‫‪¨ äëåñ úåöî êøåã‬‬ ‫‪.äáçøäá äñðøt åö ïåà‬‬ ‫אסאך דערהויבנקייט און קדושה אויף יעדן‬ ‫גאר גרויס איז די מצוה פון סוכה‪ ,‬און עס איז בכח מש‪ï‬יע צו זיין ַ ַ‬ ‫כא‪ָ .‬‬ ‫וואס זיצט אין די סוכה‪.‬‬ ‫איד ָ‬ ‫געראטעוועט פון עשו הרשע און פון ַאלע כוחות הטומאה‪ ,‬ווי‬ ‫ַ‬ ‫א‪ .‬אין זכות פון זיצן אין די סוכה‪ ,‬ווערט מען‬ ‫עס שטייט אין זוהר הקדוש )ח"ג קא‪ (.‬אויפ'ן פסוק )בראשית לג‪ ,‬יז( 'ויעקב נסע סכותה ויבן לו בית ולמקנהו עשה‬ ‫געראטעוועט‬‫ַ‬ ‫זאגט דער זוהר‪ ,‬ווען אידן זיצן אין זייערע סוכות‪ ,‬ווערן זיי‬ ‫סוכות‪ ,‬על כן קרא שם המקום סוכות'‪ָ .‬‬ ‫פון די מקטרגים און דער אויבערשטער פרייט זיך מיט זיינע קינדער‪.‬‬ ‫ווארט 'סכך' איז ראשי תיבות כ'י‬ ‫דאס ָ‬ ‫זאגט הרה"ק בעל 'אמרי נועם' זי"ע ַא רמז )אושפיזא דיעקב‪ ,‬אות א( ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫ס'בבוני כ'לבים )תהלים כב‪ ,‬יז(‪ ,‬און 'כלב' איז ַא רמז אויף עשו הרשע )זוה"ק ח"ג‪ ,‬קכד‪ .(.‬אזוי אויך איז סכ"ך מרומז אין‬ ‫די סופי תיבות פון די ווערטער 'וברוב גאונ'ך תהרו'ס קמי'ך )שמות טו‪ ,‬ז(‪.‬‬ ‫געווארן אויך 'להלכה למעשה'‪ ,‬ווי‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט‬ ‫ָ‬ ‫‪-‬א‪ ï‬דעם מענטש מיט ַא שמירה עליונה פון ַאלעם בייזן( איז‬ ‫)אז די סוכה היט ָ‬‫דאס ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאטן‪ ,‬הרה"ק בעל‬ ‫האט געהערט פון זיין ַ‬ ‫זאגט )שנת עדר"ת‪ ,‬ד"ה 'בזוהר הקדוש'(‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫הרה"ק בעל 'שם משמואל' זי"ע ָ‬ ‫נאר די ערשטע ‪ï‬רשה ַאליין‪ַ ,‬אזוי‬ ‫מ'זאל נישט לייענען אין די סוכה קריאת שמע שעל המטה‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫'אבני נזר' זי"ע‪ַ ,‬אז‬ ‫ביינאכט ‪' -‬ליל שימורים'‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ווי ‪ï‬סח‬ ‫'האט געפרעגט דעם ווילנער גאון זי"ע אויב מ'מעג‬ ‫עס ווערט געברענגט אין ספר 'מעשה רב' )אות רכא(‪ַ ,‬אז מ ָ‬ ‫האט געענטפערט‪' ,‬שומר מצוה לא ידע דבר רע'‪.‬‬ ‫שלאפן ַאליין אין סוכה‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫געראטעוועט צו ווערן פונעם יצר הרע‪ַ .‬אזוי שרייבט דער טריסקער מגיד‬ ‫ַ‬ ‫ב‪ַ .‬א צווייטע סגולה פון סוכה איז‪,‬‬ ‫זי"ע )'מגן אברהם'‪ ,‬ד"ה 'וסוכה תהיה'(‪ַ ,‬אז סוכ"ה איז ראשי תיבות סו'מך לכל ה'נופלים ו'זוקף לכל הכפופים‪ ,‬ווייל דער‬ ‫האט ַא נפילה רח"ל‪ ,‬איז ער ווי 'איינגעבויגן'‪ָ ,‬אבער דורך די קדושה פון‬ ‫וואס ווערט נכשל מיט ַאן עבירה ח"ו און ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן ַאלע איינגעבויגענע מענטשן ַאן אויפהייבונג‪.‬‬ ‫די סוכה‪ָ ,‬‬ ‫זאגט )סוכות‪ ,‬אות כז(‪ ,‬אויף די גמרא )סוכה ב‪' (.‬אמרה תורה‪ ,‬כל שבעת הימים צא מדירת קבע‬ ‫דער 'שפתי צדיק' ָ‬ ‫'דארף ַאלע זיבן טעג ַארויסגיין פון די 'דירת קבע'‪ .‬לכאורה איז‬ ‫ושב בדירת עראי'‪ .‬פון דעם לשון איז משמע ַאז מ ַ‬ ‫וואס‬ ‫דאך שוין אין די 'דירת עראי'‪ָ ,‬‬ ‫דאך ַארויס נאר איין מאל‪ ,‬ווייל אין די ַאנדערע טעג זיצט מען ָ‬ ‫שווער‪ ,‬מ'גייט ָ‬ ‫דאס איז די סוכה?‬ ‫ָ‬ ‫דארף מען ַארויסגיין פון דעם קביעות'דיגן 'וואוינען'‬ ‫דא איז מרומז‪ַ ,‬אז ַאלע זיבן טעג ַ‬ ‫זאגט דער 'שפתי צדיק'‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ָ‬ ‫אין די הבלי עולם הזה‪ ,‬און די זיבן טעג פון יום טוב סוכות‪ ,‬זענען ַאנטקעגן די זיבן נעמען מיט וועלכע ס'ווערט‬ ‫טאג איז מסוגל ַארויסצונעמען דעם מענטש פון ַאן ַאנדערע בחינה‬ ‫ָאנגערופן דער יצר הרע )סוכה נב‪ ,(.‬ווייל יעדער ָ‬ ‫פונעם יצר הרע‪.‬‬ ‫ג‪ .‬מ'איז זוכה דורך די סוכה צו ַא הארה פון קדושה אין שטוב‪ַ ,‬אזוי ווי עס שרייבט הרה"ק בעל 'שפת אמת'‬ ‫זי"ע )סוכות תרל"ז‪ ,‬ד"ה 'מצות'(‪ַ ,‬אז די מצוה פון סוכה ברענגט ַאריין ַא ברכה און ַא הארה פון קדושה אינעם הויז פון‬ ‫מענטש‪.‬‬ ‫וואס שטייט ביי די מצוה פון זיצן אין סוכה‪' :‬למען ידעו‬ ‫מיט דעם טייטשט דער 'שפת אמת' דעם ‪ï‬סוק ָ‬ ‫וויבאלד די מצוה פון סוכה איז אין 'וואוינען'‪ ,‬בלייבט ממילא איבער ַא‬ ‫ַ‬ ‫דורותיכם'‪' .‬דורותיכם' איז פון לשון 'דירה'‪,‬‬ ‫יאר‪.‬‬‫גאנצן ָ‬ ‫פאר די דירה פון מענטש אויפ'ן ַ‬ ‫ברכה ַ‬ ‫ד‪ .‬דער הייליגער 'תפארת שלמה' זי"ע שטייטשט )לסוכות(‪ ,‬די ווערטער פון דער משנה )סוכה כח‪' (.‬מי שהיה ראשו‬ ‫וואס זיצט אין סוכה‪ ,‬איז זוכה ממשיך צו זיין גוטע הש‪ï‬עות אויפ'ן 'טיש'‬ ‫ורובו בסוכה ושולחנו בתוך הבית' ‪ -‬דער ָ‬ ‫יאר‪ ,‬ווען ער געפינט זיך "בתוך הבית"‪.‬‬ ‫גאנץ ָ‬ ‫גארנישט פעלן ַא ַ‬ ‫זאל אים ָ‬ ‫)א רמז אויף די ‪ï‬רנסה(‪ ,‬אז עס ָ‬ ‫ַ‬ ‫מיט דעם‪ ,‬טייטשט דער 'תפארת שלמה'‪ ,‬אויך די ווערטער פון די גמרא )סוכה כט‪' (.‬מנא מיכלא חוץ לסוכה' ‪-‬‬ ‫פאר'ן מענטש‪ ,‬אויך ווען ער געפינט זיך 'אינדרויסן פון די‬ ‫מצות סוכה איז ממשיך ַא שפע פון ‪ï‬רנסה )'מנא מיכלא'( ַ‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫גאנץ ָ‬ ‫סוכה' ‪ -‬ביי זיך אינדערהיים‪ַ ,‬א ַ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪áë‬‬ ‫‪èîå÷ èëòð÷ øòã æà© ,úåèùtá èùéð èâàæ‬‬ ‫̈‪¨ àøîâ éã òìà© ÷úîð ïøòåå ñò ïåà ,ïæééá íòìà© ïåô ïèéäòâtà‬‬ ‫‪.øàä‬‬ ‫‪© íòã øàô‬‬ ‫‪© æàìâ‬‬ ‫¨‬ ‫'‪à© 'ïáòâ‬‬ ‫‪ïøòåå ñò ïåà ,íéøåîâ íéîçø ïåà íéãñç ïøòåå åö íéðéã‬‬ ‫‪ììëá ïãéà òìà© óéåà úåëøá ïåà úåáåè òìà© òtùð‬‬ ‫‪ùàø æà© èðà÷àá‬‬‫‪© © æéà'ñ éåå èéåì ,ïåàâ øòã èøòôèðò‬‬ ‫‪!úåéîùâáå úåéðçåøá ,èøôáå‬‬ ‫‪,ïéã ïåô âòè ïòðòæ øåtéë íåé ïåà äðùä‬‬ ‫‪ïòåå ,úåëåñ áåè íåé ïåô âòè éã ïòîå÷ êàðøòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïåà‬‬ ‫‪ïåô âòè ,úåëåñ áåè íåé ïåô âòè íöò éã ïòðòæ êéåà‬‬ ‫‪ïéà èöéæ'î ïåà íéðéî äòáøà éã èðàä‬‬ ‫‪© ïéà èîòð'î‬‬ ‫‪ïåàâ øòðìéåå øòã éåå ,íéãñç òñéåøâ ïåà íéîçø‬‬ ‫‪åö ÷éúîî ,íéîçø ïåô âòè ïòðòæ âòè éã ïåà ,äëåñ‬‬ ‫‪äëåñ) àøîâ éã óéåà ,(øåîà 'ô ,'åäéìà ìå÷') èáééøù ò"éæ‬‬ ‫‪,íåøà© æðåà ïòîòð ñàåå‬‬‫‪¨ úååöî éã êøåã íéðéã éã ïééæ‬‬ ‫‪,úåëåñ áåè íåé ïéà èðâòøòâ èàä‬‬ ‫‪¨ ñò áéåà æà© (:çë‬‬ ‫‪ïéà úåëøá èéî èðòä òøòæðåà ïਠïìéô øéî ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïåà‬‬ ‫‪à© ïñéâðਠèîå÷ ñàåå‬‬ ‫‪¨ èëòð÷ à© åö ïëéìâòâåö ñò æéà‬‬ ‫‪...âòè òðòé‬‬ ‫‪ùàìô‬‬ ‫©‬ ‫‪à© èéî ïਠíéà èñéâ øò ïåà ,øàä‬‬ ‫‪© ïééæ øàô‬‬ ‫‪© æàìâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪'ïñéâðà'¨ ñàã‬‬ ‫‪¨ æà© èðà÷àá‬‬ ‫‪© © êàã‬‬ ‫‪¨ æéà'ñ ,ïåàâ øòã èâàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪.íéðt ï'ôéåà øòñàåå‬‬ ‫©‬ ‫‪íòðéà øòñàåå‬‬ ‫)'‪© ïééøà© èùéî'î æà© ,èðééî ('äâéæî‬‬ ‫‪æà© ,ïééåå íòðåô èéé÷ôøàù‬‬ ‫‪© éã ïëàî‬‬‫‪© åö øòñéæ éãë ,ïééåå æà© àøîâ éã èâàæ‬‬ ‫‪¨ © ,ïåàâ øòðìéåå øòã èâòøô‬‬ ‫‪¨ ñàååøàô‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ ìùî øòã æéà ñàã‬‬ ‫‪¨ .ïò÷ðéøè ïòðò÷ ñò ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïåà ,øàä‬‬ ‫‪© ïééæ øàô‬‬ ‫‪© æàìâ‬‬‫¨‬ ‫‪à© 'ïñéâðà'¨ èîå÷ øò‬‬ ‫וואס איז מקיים מצות סוכה‪ ,‬איז זוכה צו‬ ‫זאגט )'זרע קודש'‪ ,‬ליקוטים לסוכות(‪ַ ,‬אז דער ָ‬ ‫רא‪ï‬שיצער רב זי"ע ָ‬ ‫ה‪ .‬דער ָ‬ ‫צאל ‪ַ ,216‬אזוי ווי‬‫באטרעפט די ָ‬ ‫אריכות ימים‪ .‬עס איז מרומז אין ‪ï‬סוק‪' ,‬כל האזרח בישראל ישבו בסוכות'‪' .‬אזרח' ַ‬ ‫וואס זיצט אין סוכה‪ ,‬וועט זיין ַאן‬ ‫פארזיכערט אידישע קינדער‪ַ ,‬אז דער ָ‬ ‫ווארט 'גבורה'‪ .‬דער אויבערשטער ַ‬‫דאס ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאגט )תהלים צ‪ ,‬י( 'ואם בגבורות שמונים שנה'‪.‬‬ ‫'אזרח'‪ַ ,‬א 'זקן'‪' .‬גבורה' איז מרמז אויף זקנה‪ ,‬ווי דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫געזאגט ַא רמז אויפ'ן ‪ï‬סוק‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫האבן ַא רפואה‪ ,‬ווי הרה"ק בעל 'יסוד העבודה' זי"ע ָ‬ ‫ו‪ .‬אויך איז מען זוכה צו ָ‬ ‫)דברים לב‪ ,‬לט( 'מחצתי ואני אר‪ï‬א' ‪ -‬דורך די מחיצות פון די סוכה‪ ,‬איז מען זוכה צו רפואה‪) .‬געברענגט אין ספר 'תורת אבות'(‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫אין ספה"ק "תפארת שלמה" )מאמרים להוש"ר( טייטשט ער 'מצטער ‪ï‬טור מן הסוכה' ‪ַ -‬א מענטש קען ‪ï‬טור‬ ‫דאס איז אויך די כוונה פון חז"ל )שם עמוד א'( 'חולין ומשמשיהן‬ ‫ווערן פון זיין צער‪ ,‬אין זכות פון מצות סוכה‪ָ .‬‬ ‫קראנקהייט און געהיילט ווערן מיט ַא רפואת הנפש און‬ ‫ַ‬ ‫‪ï‬טורין מן הסוכה' ‪ -‬מ'קען ‪ï‬טור ווערן פון יעדע‬ ‫רפואת הגוף‪ ,‬אין זכות פון מצות סוכה‪.‬‬ ‫'האט ַארויסגעגעבן אין די ימים‬ ‫וואס מ ָ‬‫אין זכות פון די מצוה‪ ,‬איז מען בכח צו צערייסן יעדן גזר דין ָ‬ ‫'האט חלילה ָא‪ï‬גע'‪ï‬סק'ענט דעם‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז אפי' אויב מ ָ‬‫ָ‬ ‫האט‬ ‫נוראים‪ ,‬ווי הרה"ק בעל 'ייטב לב' זי"ע ָ‬ ‫מענטש אין די ימים נוראים ַאז ער איז "חייב" ח"ו‪ ,‬קען דער מענטש ‪ -‬דורך מקיים זיין מצות סוכה ‪-‬‬ ‫זאל ווערן "י'עלזו ח'סידים ב'כבוד י'רננו" )תהלים קמט‪ ,‬ה(‪.‬‬‫ווארט "חייב"‪ַ ,‬אז דער "צירוף" ָ‬ ‫דאס ָ‬ ‫איבערדרייען ָ‬ ‫האבן שמחה און רינה‪.‬‬‫זאל ָ‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬ער ָ‬‫ָ‬ ‫וואס איז ָא‪ï‬געהיטן‬‫נאמען פון ספר 'יפה ללב' )ח"ה אות ג( ַאז דער ָ‬ ‫ז‪ .‬דער 'כף החיים' שרייבט )סי' תרכ"ו‪ ,‬סק"ו( אין ָ‬ ‫האבן ַא קריגעריי ביי זיך אין הויז‪ ,‬אין לויף‬ ‫פארזיכערט ַאז ער וועט נישט ָ‬ ‫מקיים צו זיין מצות סוכה כתיקונה‪ ,‬איז ַ‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫גאנצן קומענדיגן ָ‬ ‫פון ַ‬ ‫אויך ווערט געברענגט אין ספר "סגולות ישראל" )מערכת מ‪ ,‬אות יח( ַא סגולה ָא‪ï‬געהיטן צו ווערן פון מחלוקת‪ ,‬צו‬ ‫לערנען מסכת סוכה ַ)אגאנץ ָיאר(‪.‬‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫יאר געלערנט מסכתא סוכה‪ .‬ער ָ‬ ‫גאנץ ָ‬ ‫האט ַא ַ‬‫רא‪ï‬שיצער רב זי"ע ָ‬ ‫באקאנט ַאז דער ָ‬ ‫עס איז ַ ַ‬ ‫זאל הערשן מנוחה און שלום אין שטוב‪ ,‬און צו די גאולה שלימה‪,‬‬ ‫דער לימוד פון מסכתא סוכה איז מסוגל עס ָ‬ ‫ווען דער אויבערשטער וועט אויסש‪ï‬רייטן זיין 'סוכת שלום' עלינו ועל כל עמו ישראל‪ ,‬ועל ירושלים‪ ,‬אמן‪.‬‬ âë ‫ סוכות‬- ‫באר הפרשה‬ òìà© êéæ ïåô ïøòèééååøòã ïåà ïtåèù÷òååà© ïåà ,âéèåîèåâ à© åö (úåëåñ áåè íåé ïéà èðâòø ñò ïòåå) åö ïëééìâ ì"æç .‫ כב‬úåáöò ïèøàñ ¨ ñàã ¨ .øàä © ïééæ øàô© æàìâ ¨ à© 'ïñéâðà'¨ èîå÷ ñàåå ¨ èëòð÷ .ì"ëò ... èéé÷ôøàù© éã ïëàî© ìèá èîå÷ øò ,èñééä íòè à© èâàæòâ ¨ èàä¨ ò"éæ 'íòåð éøîà' ìòá ÷"äøä äåöî éã æà© ,äøåú øòã ïéà èðéôòâ'î ñàååøàô ¨ © áéåà êéåà æà© ,ïåàâ íòðåô øòèøòåå éã ïåô øéî ïòòæ ,íéðéî øéô éã ïòîòð ñàã ¨ éåå øòñòøâ æéà äçîù ïåô ïèëòìù à© ùèðòî ï'ôéåà ïòååòâ øæåâ äìéìç èàä'î¨ øòáਠ,áåè íåé ïåô âòè ïáéæ òìà© âäåð æéà äçîù ìééåå ïééæ ÷éúîî ñàã ¨ øò ïò÷ ,íéàøåð íéîé éã ïéà ïéã øæâ âàè ¨ ïèùøò ïéà øàð ¨ æéà ,'íëì íúç÷ìå' ïåô äåöî éã íéãñç òèåâ ïøòåå ìàæ ¨ ñò ,úåëåñ áåè íåé ïéà ,èöòé © øòã ïéà ,äøåúä ïî) áåè íåé ,ùã÷îä úéá ïéà øòñéåà ,èìòåå òöðàâ .øòôòùàá © ïåô íåé ïåô âòè ïáéæ òìà© íéðéî äòáøà éã ïòì÷àù ¨ àé ¨ óøàã'î © åàåå øòã æà© ,ïòðøòì æðåà ÷åñt øòã èîå÷ íòã èéî .(áåè ‫זאלן זיין פרייליך‬ ָ ‫ דער אויבערשטער וויל ַאז מיר‬- ‫זמן שמחתנו‬ ,äçîù ïåô äãî éã áéì ÷øàèù © øàâ ¨ èàä ¨ øòèùøòáéåà ïéà ïâàæ ¨ åö ïòååòâ ï÷úî ïáàä ¨ äìåãâä úñðë éùðà éã èàä ¨ øéî æà© ìéåå øò ïåà ïúúå' ,úåëåñ áåè íåé ïéà ùåãé÷ ééá ïåà úåìéôú éã ¨ øòáéøòã .êéìééøô ïééæ ïìàæ .äåöî éã ‫ כג‬èëàîòâ © øòñòøâ ìéô øò ,'åðúçîù ïîæ ¯ äæä úåëåñä âç íåé úà åðé÷ìà 'ä åðì êâçá úçîùå' (åè¯ãé ,æè íéøáã) èâàæ ¨ ÷åñt øòã éåå ïåà ,úåëåñ áåè íåé ïéà äçîù ïåô äìòî éã æéà'ñ ñéåøâ éåå .'çîù êà úééäå 'åâå 'àøæò ïáà' íòã ïåô øòèøòåå éã ïåô ïòæ ïòî ïò÷ .èåòéî à© ïåô ïåùì à© æéà 'êà' ,'åðøåtñ' øòã èùèééè êëøáé éë 'åâå êâçá úçîùå' (åè¯ãé ,æè íéøáã) ÷åñt ï'ôéåà çîù äéäú' ,ïééæ èòîî àã ¨ ÷åñt øòã èîå÷ êà úééäå êéãé äùòî ìëáå êúàåáú ìëá êé÷åìà 'ä øàð¨ èñìàæ¨ åã .'ïåáöò áøòúé àì êúçîùáå ,ãáìá ïåùì à© æéà 'êëøáé' ,'àøæò ïáà' øòã èâàæ ¨ ."çîù ïùéîðééøà© èùéð êéæ ìàæ¨ äçîù ïééã ïéà ïåà ,äçîùá ïééæ ,èðééî ñàã ¨ .êéìééøô ïééæ âéáééà èñòåå åã ïåà ,ãéúò .èéé÷âéøòéåøè ïéé÷ ,áåè íåé ïéà äçîù ïåô äåöî éã øàô © øëù ñìà æà© ï'ôéåà äçîù éã ïééæ åö êéùîî äëåæ ùèðòî øòã æéà ïåô âòè òìà© ïéà æà© ,ïòðøòì æðåà èîå÷ ÷åñt øòã à© ¯ 'êà' ,èâàæ ¨ äøåú éã :øòî êàð ïåà .øàé ¨ ïöðàâ© ïåà êéìééøô øàð¨ ïééæ ïòî óøàã © úåëåñ áåè íåé ‫ ווייל ס'איז פול מיט‬,‫האט מורא ַאריינצוגיין אין דער סוכה‬ ָ ‫ ַאז ער‬,‫פאר זיין רבי'ן‬ ַ ‫געזאגט‬ ָ ‫האט אמאל‬ ָ ‫ ַא חסיד‬.‫כב‬ :‫האט זיין רבי אים געענטפערט‬ ָ ?‫ און ווי קען ער טרעטן אויף הייליגע שמות‬,‫שמות הקדושים‬ ‫ ווי ס'איז‬,‫דאך אויף זיך דעם אויבערשטענ'ס נאמען‬ ָ ‫ ווייל דער מענטש ַאליין טראגט‬,‫ דו קענסט זיין רואיג‬- ‫ ווייל יעדעס איינע פון די צוויי אויגן‬,‫נים זעט מען דעם שם הוי"ה‬ï ‫ ַאז אויפ'ן מענטשנ'ס‬,‫באקאנט פונעם אריז"ל‬ ַ ַ ‫ און‬,'‫נאז פונעם מענטש זעט אויס ווי ַא ו‬ ָ ‫ די‬.‫צוואנציג‬ ָ ‫באטרעפט עס‬ ַ ‫צוזאמען‬ ַ ‫וואס‬ ָ ,'‫זעט אויס ווי אן אות י‬ ,‫האט אויף זיך דעם שם שמים‬ ָ ‫וואס‬ ָ ‫ ממילא קען דער מענטש‬.‫ ַאזוי ווי דער שם הוי"ה‬,26 ‫באטרעפט עס‬ ַ ‫צוזאמען‬ַ .‫וואס איז פול מיט שמות‬ ָ ‫ַאריינקומען אין דער סוכה‬ ‫וואס איז‬ ָ ‫נאר ביי ַא מענטש‬ ָ ‫ איז ָאבער‬,‫וואס איז פול מיט שמות‬ ָ ‫דאזיגער 'היתר' צו טרעטן אין די סוכה‬ ָ ‫דער‬ ‫ און ער דרייט זיך ַארום מיט ַאן‬,‫ ָאבער אויב ער איז טרויעריג און ס'איז אים ביטער‬,‫גוטמוטיג און פרייליך‬ ‫נישטא דער‬ ָ ‫דארט‬ ָ ‫דאן איז‬ַ ‫ און‬,'‫נאר ווי ַא 'נ‬ ָ ,'‫נאז נישט אין דער צורה פון ַא 'ו‬ ָ ‫דאך די‬ָ ‫ איז‬,'‫נאז‬ ָ ‫געלאזטע‬ï‫'ארא‬ ָ ָ ַ ...‫כדאי צו טרעטן אויף די הייליגע שמות‬ ַ ‫טאקע נישט‬ ַ ‫ איז‬,‫אזא אופן‬ַ ַ ‫ און אויף‬...'‫שם הוי‬ ‫ לערנען מיר ָאבער פון דעם ַאז‬,‫ און נישט להלכה‬,‫געווארן על דרך צחות‬ ָ ‫געזאגט‬ ָ ‫דאס ַאלעס איז‬ ָ ‫כאטש‬ ָ ‫און‬ .'‫ ַאזוי ַאז עצבות און סוכה זענען 'תרתי דסתרי‬,‫יע שמחה‬ï‫די סוכה איז מש‬ ‫וואס די וועלט‬ ָ ‫געזאגט בדרך צחות אויף דעם‬ ָ ָ ,‫ דער גאון רבי יוסף חיים זאנענפעלד זצ"ל אב"ד ירושלים‬.‫כג‬ ‫האט‬ ‫זאגן )סנהדרין‬ ָ ‫ ווייל חז"ל‬,'‫דאס ווארט 'אך‬ ָ ‫מ'זאגט צוויי מאל‬ ָ ,'‫ והיית אך אך שמח‬,‫זינגט דעם ניגון 'ושמחת בחגך‬ ‫וויבאלד 'אך' שמח‬ַ ‫ און‬.'‫( 'אין מיעוט אחר מיעוט אלא לרבות‬.‫זאגן חז"ל )ב"ב יד‬ ָ ‫ און אויך‬,'‫( 'אכין ורקין מיעוטין הן‬.‫מט‬ .‫וואס קומט מרבה צו זיין שמחה‬ ָ ,'‫זאל זיין ַא 'מיעוט אחר מיעוט‬ ָ ‫ עס‬,'‫ 'אך‬,'‫מאל 'אך‬ ָ ‫ זינגט מען צוויי‬,‫איז ַא מיעוט‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪ãë‬‬ ‫‪äåöî éã æà© ,æîø à© æéà ñàã‬‬ ‫‪¨ .ïèééøâåö ïåùì ïåô æéà êéìééøô ïééæ èùéð èñòåå åã æà© ïòðøòì åö æðåà ,èåòéî‬‬ ‫‪ïåô âòè ïáéæ éã ïéà íéé÷î ïòðòæ øéî ñàåå‬‬ ‫‪ úåëåñ áåè íåé ïéà êéìééøô ïééæ èñòåå åã áéåà øàð‬כד‪¨ äëåñ ïåô .‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïôéåà äçîù ïééæ åö êéùîî äðëä à© æéà ,áåè íåé‬‬ ‫‪÷åñt ï'ôéåà (äàø 'ô) 'ìàðáøáà' øòã èáééøù êéìðò‬‬ ‫‪.øàé‬‬ ‫‪¨ ïöðàâ‬‬ ‫©‬ ‫‪øàô‬‬‫‪© èøòëéæøàô‬‬ ‫©‬ ‫'‪äøåú éã ,'çîù êà úééäå‬‬ ‫‪ò"éæ ùèéååàáåéìî ù"øäî ÷"äøä èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ êéìðò áåè íåé ïéà ïòééøô êéæ èòåå øò áéåà æà© ùèðòî íòã‬‬ ‫‪èàä‬‬ ‫)‪úéöîú øòã æà© ,(âéú 'ò ,ä"ðøú úðù íéøîàîä øôñ‬‬ ‫‪õðàâ‬‬‫‪© à© âéèåîèåâ ïåà êéìééøô ïééæ øò èòåå ,úåëåñ‬‬ ‫‪íåé íòã ïåô òôùð èøòåå äçîù ïåô ø÷éò øòã ïåà ,øàé‬‬ ‫‪¨ áééäðਠâéøòéåøè ïééæ èòåå øò áéåà øòáਠ.øàé‬‬ ‫¨‬ ‫‪.úåëåñ áåè‬‬ ‫‪éåæà© ìééåå ,øòèòtù êéåà âéøòéåøè ïééæ äìéìç øò èòåå‬‬ ‫‪.úåàéöî ñàã‬‬‫‪¨ ïåà òáè éã æéà‬‬ ‫‪äøö ìëî ùèðòî íòã ïòååòèàø‬‬ ‫‪© åö ìâåñî æéà äçîù‬‬ ‫‪¨ ì"æç éåå éåæà© ,ä÷åöå‬‬ ‫‪øáãîá é"ùø ïéà èâðòøáòâ) ïâàæ‬‬ ‫‪øòã :èáééøù (äåìð ãåòå ä"ã óåñ ,äëåñ êøò) 'õòåé àìt' øòã‬‬ ‫‪áéø÷î æéà'î ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïñtòù âéöðééð ïåà èëà© éã æà© ,(çé ,èë èéî ïòééøô åö êéæ ïìéåôàá‬‬‫‪© æðåà èàä‬‬ ‫‪¨ øòèùøòáéåà‬‬ ‫‪ïåà èëà© éã óéåà äøtë à© ïòðòæ ,úåëåñ áåè íåé ïéà ï'øàô‬‬ ‫‪© ïîéñ øòèåâ à© æéà ñàã‬‬ ‫©‪¨ ïåà ,äåöî ìù äçîù à‬‬ ‫‪.àåáú éë úùøt ïéà äçëåú øòã ïéà úåìì÷ âéöðééð ñàåå‬‬ ‫‪¨ øòã æà© ,ì"æéøàä éøåâ éã ïáééøù ñò éåå ,øàé‬‬ ‫‪¨ ïöðàâ‬‬‫©‬ ‫‪øòèöî èùéð ììëá æéà øò ïåà ,âéèåîèåâ ïåà êéìééøô æéà‬‬ ‫‪èâðòøáòâ) ò"éæ 'øæð éðáà' ìòá ÷"äøä íòã óéåà èâàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪øò æà© èøòëéæøàô‬‬ ‫‪© øò æéà ,áåè íåé ïâéìééä íòã ïéà‬‬ ‫‪éã êøåã æà© ,(â"òøú úåëåñ ,'ìàåîùî íù' ÷"äôñ ïéà‬‬ ‫‪.êéìééøô ïééæ âéáééà èòåå øò ïåà ,øàé‬‬ ‫‪¨ èåâ à© ïáàä‬‬‫‪¨ èòåå‬‬ ‫‪éã óéåà ïééæ øtëî ïòî èåè ,'åðéúçîù ïîæ' ïéà äçîù‬‬ ‫‪,äçîù ïåô ïåøñç íòã áéìåö ïòîå÷ ñàåå‬‬ ‫‪¨ úåìì÷ 98 ùèééè à© èâðòøá ò"éæ ãéâî øò÷ñéøè øòâéìééä øòã‬‬ ‫‪úçú' (æî ,çë íéøáã) ïèøàã‬‬ ‫‪¨ èâàæ‬‬ ‫‪¨ ÷åñt øòã éåå éåæà© øòìáàðøòùè òìòèàî‬‬ ‫‪¨ éáø ÷"äøä ,ïèàè‬‬ ‫‪© ïééæ ïåô‬‬ ‫‪.'äçîùá êé÷ìà 'ä úà úãáò àì øùà‬‬ ‫‪åðúçîù 'ïîæ' ,('úùéå' ä"ã ,úåëåñ î"äåç úáù ,'íäøáà ïâî') ò"éæ‬‬ ‫געזאגט הרה"ק בעל 'שפת אמת' זי"ע וועגן די לעצטע דורות‪ .‬דער ירושלמי‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫כד‪ .‬מורא'דיגע ווערטער פון חיזוק‪ָ ,‬‬ ‫זאגט )געברענגט אין תוספות‪ ,‬מסכת סוכה דף נ‪ ,:‬ד"ה 'חד'(‪ַ ,‬אז עס ווערט גערופן 'שמחת בית השואבה'‪' ,‬שמשם שואבין‬ ‫ָ‬ ‫ווארט 'שמשם' איז‬ ‫דאס ָ‬ ‫זאגט דער 'שפת אמת'‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫דארט רוח הקודש‪ָ .‬‬ ‫'האט געשע‪ï‬ט פון ָ‬ ‫רוח הקודש' ‪ -‬ווייל מ ָ‬ ‫געהאט אין בית המקדש‪ ,‬קען מען שע‪ï‬ן 'רוח הקודש' און‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫ַא רמז‪ַ ,‬אז פון יענע געהויבענע שמחה ָ‬ ‫שמחה אויך אין די היינטיגע דורות‪ ,‬ווען די שמחה איז נישט בשלימות‪.‬‬ ‫זאלן אייביג‬‫וואס איז ַא הבטחה ַאז מיר ָ‬ ‫דאך 'והיית אך שמח'‪ָ ,‬‬ ‫האט צוגעגעבן‪ ,‬עס שטייט ָ‬ ‫דער 'שפת אמת' ָ‬ ‫זאגט די גמרא )סוכה מח‪ַ (.‬אז דער ‪ï‬סוק 'והיית אך שמח' איז ַא 'ריבוי'‪ ,‬מרבה צו‬ ‫קענען זיין פרייליך‪ ,‬און אויף דעם ָ‬ ‫וואס‬ ‫דאס איז ַא רמז אויף די נעכט פון די ימים טובים אין די לעצטע דורות‪ָ ,‬‬ ‫זיין 'לילי יום טוב האחרון לשמחה'‪ָ .‬‬ ‫שטארקן גלות און די יסורים‪ַ ,‬אז מ'גיט ַא פון הימל‬ ‫ַ‬ ‫נאכט‪-‬פינצטערניש און אין דעם‬ ‫פארזינקען אין ַא ַ‬ ‫זענען ליידער ַ‬ ‫ַא כח צו זיין בשמחה אויך אין זיי‪.‬‬ ‫‪ï‬רעמישלאנער זי"ע‪ ,‬איינעם פון זיינע‬ ‫ַ‬ ‫פאר הרה"ק רבי מאיר'ל‬ ‫האט מען מזכיר געווען ַ‬ ‫אמאל אין ַאן ערב סוכות‪ָ ,‬‬ ‫ַ ָ‬ ‫האט אונז‬‫געזאגט‪ ,‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט הרה"ק רבי מאיר'ל‬ ‫קרובים וועלכער איז געווען זייער נישט געזונט ל"ע‪ָ .‬‬ ‫באפוילן זיך צו‬ ‫האט אונז ַ‬ ‫געבלאזן‪ .‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫בלאזן שופר אין ראש השנה‪ ,‬און מאיר'ל ָ‬ ‫ָ‬ ‫באפוילן צו‬ ‫ַ‬ ‫דאך ַאז 'אין מערבין שמחה‬ ‫פרייען אין סוכות‪ ,‬און מאיר'ל וויל זיך פרייען‪ָ ,‬אבער רבונו של עולם‪ ,‬מיר ווייסן ָ‬ ‫דארפן‬‫דאך ַ‬‫‪ï‬אסירן ַא נישט גוטע געשעעניש ח"ו )אויב דער קרוב וועט ַאוועקגיין ח"ו( וועל איך ָ‬ ‫בשמחה'‪ .‬אויב עס וועט ַ‬ ‫הארץ‪.‬‬‫זאגן די ברכה 'דיין האמת' בשמחה(‪ ,‬און עס ָאננעמען מיט ַא פרייליך ַ‬‫'דארף ָ‬ ‫א ברכה 'בשמחה' )ווי חז"ל ָ‬ ‫זאגן‪ַ ,‬אז מ ַ‬ ‫מאכן ַ‬ ‫ַ‬ ‫נאר מיט די מצוה‬ ‫איבערלאזן ָ‬ ‫ָ‬ ‫ממילא‪ ,‬מוז מען פון הימל ַאוועקנעמען פון אונז יעדע ַאנדערע 'שמחה'‪ ,‬און אונז‬ ‫פון 'ושמחת בחגך'‪.‬‬ ‫האט ַא צער ח"ו‪ ,‬און ער שטו‪ï‬ט עס ַאוועק כדי צו קענען מקיים זיין‬ ‫פון דעם לערנען מיר‪ַ ,‬אז אויב ַא מענטש ָ‬ ‫דארפן 'פרייען' מיט ַא‬ ‫זאל זיך נישט ַ‬ ‫די מצוה פון 'ושמחת בחגך'‪ ,‬וועט מען אים ַאוודאי העלפן פון הימל‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫סארט‪...‬‬ ‫'שמחה' פון ַאן ַאנדערן ָ‬ ‫‪äë‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪êàã‬‬ ‫‪¨ ïáàä‬‬‫‪¨ øéî ,ìë íãå÷ ,íòã óéåà øòôèðò øòã æéà‬‬ ‫©‪ïéà éåå è÷ðåt æà© ,(.åð÷) 'ïøäà úéá' øòã èáééøù éåæà‬‬ ‫‪íòðééà ïãòé è÷ðòãòâ ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,ìîéä ïéà ïèàè‬‬‫©‪© ïáéì à‬‬ ‫‪êøåã èðôòòâ úåøå÷î éã ïøòåå íéàøåð íéîé éã‬‬ ‫‪òétùî òâø òãòé èåè øò ïåà ,ïùéðòôòùàá‬‬ ‫‪© òðééæ ïåô‬‬ ‫‪ïåô úåøå÷î éã ïøòåå âòè òâéèöòé éã ïéà éåæà© ,äàøé‬‬ ‫‪,äáèää úéìëúá èìòåå øòöðàâ‬‬ ‫‪© øòã óéåà ãñç ïééæ ïåô ïééæ‬‬ ‫‪äçîù ïåà äáäà éã êøåã èðôòòâ íéãñç ïåà íéîçø‬‬ ‫‪,áë úåîù) ò"éæ ùåã÷ä 'íééçä øåà' øòã èáééøù ñò éåå‬‬ ‫‪ åðúçîù ïîæ ïéà‬כה‪.‬‬ ‫‪äìåòt äùåò êøáúé íùä ïéàù òâøå äòù êì ïéà' (å‬‬ ‫‪.ì"ëò ,'åéëøö úðéçáá ïéá ,åôåâ úðéçáá ïéá ,íãàä íò‬‬ ‫והיית אך שמח ‪ -‬ווי ַאזוי צו קענען זיין בשמחה‬ ‫‪ïòî èòæ ïâéåà òâéùééìô éã èéî ùèàë‬‬ ‫‪¨ ,èðééî ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪èîòð åàåå ,'ïìðî äçîù' :ïâòøô ùèðòî øòã èòåå‬‬ ‫‪íéãñç èåè øòèùøòáéåà øòã éåæà© éåå èùéð‬‬ ‫‪ïòîòð úåãøéè ìéô éåæà© ïòåå ,äçîù ìñéáà© ïòî‬‬ ‫‪æà© èòæ ,äðåîà èàä‬‬‫‪¨ ñàåå‬‬‫‪¨ øòã øòáਠ...ùèðòî ï'èéî‬‬ ‫‪ïéé÷ èùéð ùîî èàä'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïåà ,ïèééæ òìà© ïåô íåøà© æðåà‬‬ ‫‪øò æà© ïåà ,ùèðòî íòðåô äáåè éã øàô‬‬ ‫©‬ ‫©‪æéà ñòìà‬‬ ‫‪èùèðòáòâ íùä êåøá æéà ñàåå‬‬ ‫‪¨ øòðééà êéåà .äçåðî‬‬ ‫‪âéáééà øò æéà àìéîî ïåà ,âéàåø øò æéà ,äðåîà èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪áéáñ íéúéæ éìéúùë êéðá' ,øòãðé÷ èéî ïøàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ êéìééøô‬כו‪¨ èñééåå øò ìééåå ,‬‬ ‫‪,ïèåâ íåö æéà ñòìà© æà© êàã‬‬ ‫‪óåâá ÷øàèù‬‬ ‫©‬ ‫‪ïåà èðåæòâ ä"á ïòðòæ òìà© ïåà ,'êðçìåùì‬‬ ‫‪øòã æà© ïåçèá ïèñòô à© åö ïòîå÷åö êéåà èòåå øò ïåà‬‬ ‫‪èùéð êéæ ìàæ‬‬ ‫‪¨ ñò æà© âéãðòèù øòáਠøò èâøàæ‬‬ ‫‪¨ ,ùôðáå‬‬ ‫‪,ïæàìøàô‬‬ ‫÷‪¨ © èùéð ìàîðéé‬‬ ‫¨‬ ‫‪éàãååà© íéà èòåå øòèùøòáéåà‬‬ ‫‪åö øòååù íéà æéà'ñ æà© éåæà© ,íéà ïåô ïäåètਠäìéìç‬‬ ‫‪.äçîùá ïééæ âéáééà øò ïò÷ éåæà© ïåà‬‬ ‫‪.äçîùá ïééæ‬‬ ‫'דארף ָאבער זען ַאז די שמחה זאל זיין ַא שמחה של מצוה‪ ,‬און נישט הוללות ח"ו‪ ,‬ווי דער רמב"ם ז"ל‬ ‫כה‪ .‬מ ַ‬ ‫הארץ ופחותי‬ ‫האבן נישט געמאכט די 'עמי ַ‬ ‫דאס ָ‬ ‫שרייבט )הלכות לולב פ"ח‪ ,‬ה"ד( וועגן שמחת בית השואבה‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫נאר די גדולי חכמי ישראל‪ ,‬און די ראשי הישיבות והסנהדרין‪ ,‬די חסידים און זקנים און אנשי‬ ‫העם וכל מי שירצה'‪ָ ,‬‬ ‫געטאנצט און געזינגען‪ ,‬און זיך געפרייט אין בית המקדש אין די טעג פון יום‬ ‫ַ‬ ‫האבן‬ ‫וואס ָ‬ ‫מעשה‪ ,‬זענען געווען די ָ‬ ‫מיטהאלטן‪ ,‬זען און הערן‬ ‫ַ‬ ‫נאר געקומען‬ ‫פאלק‪ ,‬די מענער און די פרויען‪ ,‬זענען ַאלע ָ‬ ‫גאנצער ָ‬‫טוב סוכות‪ָ ,‬אבער דער ַ‬ ‫די שמחה‪.‬‬ ‫האט געקענט קומען און‬ ‫טאנצן ָ‬ ‫געוואלט ַ‬ ‫ָ‬ ‫דארט‬ ‫האט ָ‬‫וואס ָ‬ ‫זאגט דער ריטב"א )ב"ב קכא‪ַ (.‬אז נישט יעדער איינער ָ‬ ‫ָ‬ ‫'זאל נישט צוקומען צו הוללות ח"ו‪.‬‬‫געטאנצט‪ ,‬כדי מ ָ‬ ‫ַ‬ ‫האבן‬ ‫נאר די חסידים און אנשי מעשה ָ‬ ‫טאנצן‪ָ ,‬‬ ‫זאגט דער 'שפת אמת' )סוכות תרל"ז‪ ,‬ד"ה 'והיית'( פון ‪ï‬סוק 'והיית אך שמח'‪' .‬אך' קומט ממעט זיין‬ ‫ַא רמז דערצו‪ָ ,‬‬ ‫דארף זיין ַא שמחה של מצוה‪ ,‬און נישט חלילה ַא שמחה פון הוללות‪.‬‬ ‫ַאז עס ַ‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫היי יאר‪ ,‬ווען די ערשטע טאג סוכות געפאלט אויף שב"ק און די מצוה פון ד' מינים איז נאר א דרבנן‪,‬‬ ‫באמיט צו טרעפן ד' מינים בתכלית הכשרות‪ ,‬און וויפיל‬ ‫'האט זיך ַ‬ ‫דארף מען זיך מתבונן זיין‪ ,‬וויפיל טירחות מ ָ‬ ‫ַ‬ ‫באמיען מקיים צו זיין די מצוה‬ ‫מ'דארף זיך ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאך ַא קל וחומר וויפיל‬ ‫'האט אויסגעגעבן דערויף‪ ...‬איז ָ‬ ‫געלט מ ָ‬ ‫פאר דעם‬ ‫'זאל נישט געבן ַא דריסת הרגל ַ‬ ‫וואס גייט ָאן מדאורייתא אלע זיבן טעג פונעם יו"ט‪ .‬מ ָ‬ ‫פון שמחה‪ָ ,‬‬ ‫זאל צוקומען צו כעס חלילה‪.‬‬ ‫וואס זוכט צו צעטומלען דעם מענטש‪ ,‬כדי אים צוצוברענגען ער ָ‬ ‫שטן ָ‬ ‫זאגן וועגן‬ ‫וואס די ספרים ָ‬ ‫דארף ער געדענקען ָ‬ ‫פאר'ן מענטש צו זיין פרייליך‪ַ ,‬‬ ‫אויך אויב ס'איז שווער ַ‬ ‫זאגן ַאז אויך אויב דער מענטש ש‪ï‬ירט ַאז ער קען זיך‬ ‫דעם מיעוט פון 'אך שמח'‪ַ ,‬אז דער ‪ï‬סוק קומט ָ‬ ‫פארלאנגט דער‬ ‫דאס ַ ַ‬‫נאר ָ‬‫וואס ער איז בכח צו טוהן‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫דאס ביסל ָ‬ ‫זאל ער טוהן ָ‬ ‫נישט פרייען געהעריג‪ָ ,‬‬ ‫דאס איבריגע וועט מען שוין משלים זיין פון הימל‪.‬‬ ‫אויבערשטער פון אים‪ ,‬און ָ‬ ‫האט‬ ‫אסאך צרות רח"ל‪ ,‬און ער ָ‬ ‫האט ליידער געליטן ַ ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫כו‪ .‬מיר ָ‬ ‫האבן געהערט פון דעם בעל העובדא‪ַ ,‬א איד ָ‬ ‫האט רבי שלמה זלמן אים‬ ‫אויערבאך זצ"ל‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫פאר דעם גאון רבי שלמה זלמן‬ ‫הארץ ַ‬ ‫דאס ַ‬ ‫זיך אויסגערעדט ָ‬ ‫דעמאלס הערט ער נישט אויף‬ ‫ָ‬ ‫א‪ï‬עראציע און זינט‬ ‫ַ‬ ‫געדארפט ַאריבערגיין ַאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫וואס ָ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז ער קען ַא איד ָ‬ ‫ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪åë‬‬ ‫©‪ïéà ,ò"éæ õéùòáééà ïúðåäé éáø ïåàâ øòã èáééøù éåæà‬‬ ‫‪ïîæ' ñìà© ïøàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èîéèùàá‬‬ ‫‪© úåëåñ æéà ,íòã áéìåö‬‬ ‫‪¨ øòã æà© ,(å ùåøã ,à"ç) 'ùáã úåøòé' øôñ ïééæ‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪øòöðàâ‬‬ ‫‪© øòã êàã‬‬ ‫‪¨ æéà ,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪éåå ìééåå ,'åðéúçîù‬‬ ‫‪òâéæàã‬‬‫‪¨ éã èàä‬‬ ‫‪¨ ,ïòèùøòáéåà íòã øàô‬‬ ‫‪© àøåî èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪,'àúåðîéäîã àìöá' ïöéæ åö ,úåëåñ áåè íåé íòðåô ïéðò‬‬ ‫‪íåé ïéà øàð‬‬‫'‪¨ èùéð (èòåîá úå÷túñä ïåô ãåîéì íòã) 'äëåñ‬‬ ‫‪ïåà ,äëåñ éã ïåô úåäî øòöðàâ‬‬ ‫‪© øòã æéà ñàã‬‬ ‫‪¨ ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪éåæà© íéà ééá ñòìà© æéà ,øàé‬‬ ‫‪¨ õðàâ‬‬ ‫‪© à© øàð‬‬‫‪¨ ,úåëåñ áåè‬‬ ‫‪áåè íåé íòðåô úååöî éã íéé÷î æéà'î ñàåå‬‬ ‫‪¨ íòã êøåã‬‬ ‫‪ïåô ïèàù‬‬‫‪¨ ïéà âéáééà èâéèëòð øò .'éàøò úøéã' à© éåå‬‬ ‫‪òðééø éã õøàä‬‬‫‪© ïéà êéæ ééá ïòìöøàååðééà‬‬‫¨‬ ‫‪èåè'î ïåà‬‬ ‫‪ìééåå ,'òá÷ úøéã' ïééæ ïåô ñéåøà© èééâ ïåà ,äëåñ éã‬‬ ‫‪,'íëéúåøåã åòãé ïòîì' èâàæ‬‬‫‪¨ ÷åñt øòã éåå éåæà© ,äðåîà‬‬ ‫‪,'øâ' à© ïòååòâ èìàåå‬‬ ‫©‪¨ øò éåå ïâéåà òðééæ ïéà æéà ñòìà‬‬ ‫‪âøàæ‬‬ ‫‪¨ òãòé ïäåèòâtਠèøòåå ñò ïåà ,'äéçé åúðåîàá' æéà‬‬ ‫‪óéåà ï÷å÷ ìàæ‬‬ ‫‪¨ øò .èìòåå øòã óéåà èñàâ‬‬ ‫‪© à© íúñ ïåà‬‬ ‫‪.õøàä‬‬ ‫‪© ñ'ðùèðòî ïåô øòö ïåà‬‬ ‫‪åö êéæ ,ìîéä ï'ôéåà êéæ ïòðéôòâ ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïøòèù éã‬‬ ‫‪áåè íåé ïéà äçîùá ïééæ ïò÷'î éåæà© éåå ïôåà ïà© êàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïòéåá èùéð ïåà ,ïòèùøòáéåà íòã óéåà ïøòëéæøàô‬‬ ‫©‬ ‫‪òâéìééååèééö à© æéåìá êàã‬‬ ‫‪¨ æéà äëåñ éã ìééåå ,úåëåñ‬‬ ‫‪ïøòîéö òëéìâéðò÷ ïåà ,øòðééèù òøòééè èéî øòæééä‬‬ ‫‪æà© ,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïáàä‬‬ ‫‪¨ íé÷éãö ïåà ¯ 'éàøò úøéã' ¯ äøéã‬‬ ‫‪íãà éðá éâåðòúî' ,ïëééìâ ñàã‬‬ ‫'‪¨ ïåà ,'ùùå èäá útöøá‬‬ ‫‪íòã ,øòöøòä òùéãéà ïéà ïòìöøàååàåöðééà‬‬ ‫¨‬ ‫‪èîå÷ ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪ 'åúòã áéçøäì‬כז‪.ã"ëò ,‬‬ ‫‪íòìà© èéî ïãéøôåö ,'èòåîá ÷túñî' à© ïééæ ïåô ïéðò‬‬ ‫‪úåëåñ áåè íåé øòã èøòåå ,íòè íòã áéìåö ïåà ïåà úåøúåî éã ïôéåìëàð‬‬ ‫‪¨ èùéð ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪æà© ,èàä'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòã éåå âðàì‬‬ ‫̈‪© éåæà© ìééåå ,'åðéúçîù ïîæ' ïôåøòâðà‬‬ ‫‪,úåùîî íåù ïéé÷ èùéð ïáàä‬‬ ‫‪¨ ñàåå‬‬‫‪¨ äæä íìåò éâåðòú‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïëééøâøòã åö úååàú òðééæ êàð‬‬ ‫‪¨ èôéåì ùèðòî úøéã' ïééæ ,ùèðòî íòã øàô‬‬ ‫‪© âåðòâ ïééæ ìàæ'ñ‬‬‫¨‬ ‫‪øàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪âéáééà èåè øò ïåà àæâåø èéî ìåô êàã‬‬ ‫‪¨ øò æéà ,øòî‬‬ ‫‪...øàé‬‬ ‫‪¨ ïöðàâ‬‬ ‫‪© ï'øòáéà êéåà ,'éàøò‬‬ ‫האבן ליידער נישט זוכה‬ ‫וואס ָ‬ ‫האט ער דריי קינדער ָ‬ ‫צוגאב צו דעם‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫איין אויג‪ .‬אויך איז ער ַאן אלמן ל"ע‪ ,‬און אין‬ ‫טראץ דעם ַאלעם‪ ,‬איז דער איד ָאבער אייביג שמחה‪ ,‬און ער גייט שטענדיג ַארום מיט‬ ‫ָ‬ ‫האבן קינדער‪.‬‬ ‫געווען צו ָ‬ ‫געזאגט צו רבי שלמה זלמן‪ַ ,‬אז ער גלייבט נישט ַאז‬ ‫ָ‬ ‫פאר'צרה'טער איד‬ ‫האט דער ַ‬ ‫ַא פרייליך און שמייכלדיג ‪ï‬נים‪ָ .‬‬ ‫האט ווידער‬ ‫פאר אים זיינע ווערטער‪ ,‬און יענער ָ‬ ‫האט רבי שלמה זלמן איבערגע'חזר'ט ַ‬ ‫זאך‪ָ .‬‬ ‫אזא ַ‬ ‫ס'איז מעגליך ַ ַ‬ ‫כאטש ער ליידט ַאזוי פיל ה' ירחם‪.‬‬ ‫וואס איז בשמחה ָ‬ ‫דא ַא איד ָ‬ ‫גע'טענה'ט ַאז ס'איז נישט מעגליך ַאז ס'איז ָ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי שלמה זלמן אים‬ ‫ָ‬ ‫דא מיט דיר‪...‬‬ ‫דאזיגער איד שטייט יעצט און רעדט ָ‬ ‫‪ -‬דער ָ‬ ‫באגעניגענען און זיין צופרידן אויך מיט ווייניגער‪ ,‬איז‬ ‫דאס זיך ַ‬ ‫דארט אויך‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫כז‪ .‬דער רבי ר' יהונתן זי"ע שרייבט ָ‬ ‫האבן מענטשן‬ ‫יאר פון בריאת העולם‪ָ ,‬‬ ‫דאך ַאז אין די ערשטע טויזנט ָ‬ ‫מסוגל אויף אריכות ימים‪ ,‬ווייל מיר זעען ָ‬ ‫האט זיי‬‫דאס ָ‬‫האבן געוואוינט אין געצעלטן‪ ,‬און ָ‬ ‫געהאט אריכות ימים‪ ,‬אויך אונזערע אבות‪ ,‬אברהם‪ ,‬יצחק‪ ,‬און יעקב‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫פארברענט ווערן חלילה‪ ,‬און זיי‬ ‫‪ï‬אלאצן וועלן ַ‬‫געהאט ַאז זייערע ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫האבן נישט מורא‬‫געברענגט אריכות ימים‪ ,‬ווייל זיי ָ‬ ‫האבן אייביג שנעל צענומען‬ ‫געהאט פון שונאים ָאדער פון הונגער ָאדער פון ַא מגיפה ח"ו‪ ,‬ווייל זיי ָ‬ ‫ַ‬ ‫האבן נישט מורא‬ ‫ָ‬ ‫נאר ַאזוי איז עס אויך אין‬ ‫נאר ַא רוחניות'דיגע סגולה‪ָ ,‬‬ ‫דאס הייסט‪ַ ,‬אז עס איז נישט ָ‬ ‫די שטריק פון זייערע געצעלטן‪ָ .‬‬ ‫קיינמאל נישט קיין‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫האט‪ָ ,‬‬‫וואס ער ָ‬ ‫נאטור פון דער וועלט‪ַ ,‬אז ווען דער מענטש צופרידן מיט ַאלעם ָ‬ ‫דער ַ‬ ‫האט ער אריכות ימים‪.‬‬ ‫פארמאגט‪ ,‬און צוליב זיין שלוות הנפש‪ָ ,‬‬ ‫וואס ער ַ ָ‬ ‫דאגות‪ ,‬ווייל עס איז אים אייביג גענוג ָ‬ ‫און דער רבי ר' יהונתן זי"ע איז מוסיף‪ַ ,‬אז אט דער יסוד זעט מען שוין ביי דעם בית המקדש‪ .‬דער משכן איז‬ ‫געמאכט רוהען זיין הייליגע‬ ‫ַ‬ ‫האט דער אויבערשטער‬ ‫געמאכט בלויז פון ברעטער און יריעות‪ ,‬און צוליב דעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫געווען‬ ‫געווארן אין מדבר‪ ,‬ביז צו נוב און גבעון‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫טאג ווען ער איז געבויט‬ ‫יאר‪ ,‬פון דעם ָ‬ ‫דארט אין משך פון ‪ָ 480‬‬ ‫שכינה ָ‬ ‫געווארן פון טייערע שטיינער‪ ,‬איז‬‫ָ‬ ‫וואס איז געבויט‬‫האט געבויט‪ָ ,‬‬ ‫וואס שלמה המלך ע"ה ָ‬ ‫ָאבער דער בית המקדש ָ‬ ‫געווארן בעווה"ר‪ .‬אויך דער צווייטער בית המקדש איז‬ ‫ָ‬ ‫פארברענט‬ ‫יאר‪ ,‬און עס איז ליידער ַ‬ ‫נאך ‪ָ 410‬‬‫געווארן ָ‬ ‫ָ‬ ‫חרוב‬ ‫האט עס צוריק אויפגעבויט‪ ,‬און מיט דעם ַאלעם‪ ,‬איז עס‬ ‫געווארן אין די צייטן פון די יוונים‪ ,‬און הורדוס ָ‬ ‫ָ‬ ‫חרוב‬ ‫האלט זיך לענגער ַא צייטווייליגער בנין‪,‬‬ ‫יאר‪ .‬זעען מיר פון דעם ַאז אויף דער וועלט ַ‬ ‫געשטאנען מער ווי ‪ָ 420‬‬ ‫ַ‬ ‫נישט‬ ‫ווי ַא קביעות'דיגער בנין‪ ,‬עיי"ש‪.‬‬ ‫‪æë‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪úåtë' .'úùáì øãäå ãåä' (à ,ã÷ íéìäú) ÷åñt øòã‬‬ ‫÷‪ ïöëòø‬כח‪.ïãéøôåö ïåà êòì÷éìâ ïééæ èùéð ïò÷ øò ïåà ,‬‬ ‫‪éåå ,ïòèùøòáéåà íòã óéåà óéåøà© êéåà èééâ 'íéøîú‬‬ ‫‪øòã ñàåå‬‬‫‪¨ íòã èéî ïòðòâéðòâàá‬‬ ‫‪© êéæ èåè øò ïòåå øàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪óðò' .'çøôé øîúë ÷éãö' (âé ,áö íù) èâàæ‬‬‫‪¨ ÷åñt øòã‬‬ ‫‪ïééæ èéî êéæ øò èééøô ,ïáòâòâ íéà èàä‬‬‫‪¨ øòèùøòáéåà‬‬ ‫‪éåå éåæà© ,ïòèùøòáéåà íòã óéåà êéåà èééâ ,'úåáò õò‬‬ ‫כט‬ ‫‪, ïùèðòî òøòãðà© óéåà äàð÷ ïéé÷ èùéð èàä‬‬ ‫‪¨ øò .÷ìç‬‬ ‫‪.'íéñãää ïéá ãîåò àåäå' (ç ,à äéøëæ) èâàæ‬‬ ‫‪¨ ÷åñt øòã‬‬ ‫‪éã ïåà øòéåøè øòã íéà ïåô tਠêéæ èåè ñò ïåà‬‬ ‫'‪,ïòèùøòáéåà íòã óéåà óéåøà© êéåà èééâ ,'ìçð éáøòå‬‬ ‫÷‪ ééøòâàì‬ל‪.‬‬ ‫¨‬ ‫‪áëåøì åìåñ' (ä ,çñ íéìäú) èâàæ‬‬‫©‪¨ ÷åñt øòã éåå éåæà‬‬ ‫‪.'åîù ä¯éá úåáøòá‬‬ ‫האט קיין שום שר אין הימל‬ ‫האוחז ביד ‪ -‬אויף די ד' מינים‪ָ ,‬‬ ‫÷‪òìà© æà© ,ùøãî íòðåô øòèøòåå éã ïåô ñéåà èîå‬‬ ‫נישט ַא שליטה‬ ‫‪ïòèùøòáéåà íòã óéåà æîøî ïòðòæ íéðéî øéô‬‬ ‫‪¨ ÷åñt øòã‬‬ ‫‪ïåùàøä íåéá íëì íúç÷ìå' (è ,âë àø÷éå) èâàæ‬‬ ‫‪© ïéà ñò ïòîòð øéî ïòåå ïåà ,åîöòáå åãåáëá‬‬ ‫‪æéà ,èðàä‬‬ ‫‪éáøòå úåáò õò óðòå ,íéøîú úåtëå øãä õò éøô‬‬ ‫‪ïéà ìåëéáë ïòèùøòáéåà íòã 'ïòîòð' øéî éåå êééìâ‬‬ ‫‪'øãä õò éøt' æà© (è ,ì"ô ø"÷éå) ùøãî øòã èâàæ‬‬ ‫‪¨ .'ìçð‬‬ ‫‪ èðàä‬לא‪.‬‬ ‫‪© øòæðåà‬‬ ‫‪èâàæ‬‬ ‫‪¨ íéà óéåà ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,ïòèùøòáéåà íòã óéåà æîøî æéà‬‬ ‫זאגט )קה"ר פ"א‪ ,‬לב( ַאז ַא מענטש גייט נישט ַאוועק פון דער וועלט מיט ַא העלפט פון זיינע‬ ‫כח‪ .‬דער מדרש ָ‬ ‫האט צוויי‬‫האבן צוויי הונדערט‪ .‬אויב ער ָ‬ ‫האט הונדערט זוז‪ ,‬וויל ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫האנט‪ .‬איינער ָ‬ ‫גליסטונגען אין זיין ַ‬ ‫האט ַא מנה פון ‪ 100‬זוז‪ ,‬און ער וויל‬ ‫האבן פיר הונדערט‪ .‬פרעגן די מפרשים‪ ,‬אויב דער מענטש ָ‬ ‫הונדערט‪ ,‬וויל ער ָ‬ ‫האנט?‬ ‫יא ַא העלפט פון זיין תאווה אין ַ‬ ‫דאך ָ‬ ‫האט ער ָ‬ ‫נאך ַא מנה‪ָ ,‬‬ ‫האבן ָ‬‫ָ‬ ‫הארץ‪ ,‬זענען אייביג גורם ַאז דער מענטש‬ ‫נאכלויפן די גליסטונגען פון זיין ַ‬ ‫דאס ָ‬ ‫נאר די כוונה פון חז"ל איז‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט קיין ישוב הדעת‪ ,‬און עס ברענגט אים צו צער און עגמת‬ ‫איבערגעשראקן‪ .‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאל זיין צעטומלט און‬ ‫ָ‬ ‫נפש‪ַ ,‬אז עס פעלן אים די צוויי הונדערט זוז‪.‬‬ ‫זאכן‪ :‬א‪ .‬דער ערשטער 'מנה'‪ .‬ב‪ .‬די מדה פון שמחה און‬ ‫ממילא קומט אויס‪ַ ,‬אז עס פעלן אים אייביג צוויי ַ‬ ‫נאר איין 'מנה'‪,‬‬ ‫דאך ָ‬ ‫פארמאגט ָ‬ ‫האט ער נישט ַאפילו ַא העלפט פון זיינע גליסטונגען‪ ,‬ווייל ער ַ ָ‬ ‫רואיגקייט‪ .‬ממילא‪ָ ,‬‬ ‫האבן‪...‬‬ ‫באווייזט נישט צו ָ‬ ‫וואס ער ַ‬ ‫צוטראגן איבער דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫און ער איז‬ ‫געווארן ַאן ערליכער איד וועלכער פלעגט זיך דרייען ביי די לעלוב'ער‬ ‫ָ‬ ‫יאר צוריק‪ ,‬איז אין בני ברק נפטר‬ ‫כט‪ .‬עטליכע ָ‬ ‫באקאנט ַאלס 'משה בן עליזה'‪ ,‬און ער איז‬ ‫צדיקים זי"ע‪ ,‬הרב ר' משה כהן ז"ל פון בני ברק‪ .‬ער איז געווען ַ ַ‬ ‫געווארן ל"ע‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫פארוואונדעט‬‫יארן צוריק ַ‬ ‫נאך דעם ווי ער איז מיט צענדליגער ָ‬ ‫אינוואליד ל"ע‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫ליידער געווען ַאן‬ ‫געארבעט קיין איין אבר ה"י‪ .‬ער איז ָאבער אייביג געווען פרייליך‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האב אין זיין קער‪ï‬ער נישט‬ ‫קא‪ָ ,ï‬‬ ‫אויסער זיין ָ‬ ‫געהאט ַא שמייכל אויפ'ן ‪ï‬נים‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האט שטענדיג‬ ‫און ָ‬ ‫טאטן‪ ,‬ווי ַאזוי קען ער זיין ַאזוי‬ ‫אמאל געפרעגט זיין ַ‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫האבן מיר געהערט פון זיין זון יבלחט"א‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫גאנצער קער‪ï‬ער איז ווי‬ ‫שטארק פיזיש ה' ירחם‪ַ ,‬אז זיין ַ‬ ‫ַ‬ ‫אזא לעכטיגן ‪ï‬נים‪ ,‬ווען ער ליידט ַאזוי‬ ‫האבן ַ ַ‬ ‫פרייליך און ָ‬ ‫האט רבי משה אים געענטעפרט‪:‬‬ ‫ַא 'שבר רלי' רח"ל‪ָ .‬‬ ‫וואלטן געזעסן‬‫וואלטן חלילה געווען אין דעם זעלבן מצב ווי איך בין‪ַ ,‬אלע ָ‬ ‫‪ -‬אויב ַאלע מענטשן אויף דער וועלט ָ‬ ‫וואלט‬‫דאך ‪ï‬שוט ַאז איך ָ‬ ‫געדארפט ָאנקומען צו הילף אויף יעדן טריט און שריט‪ ,‬איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫אין א 'ווילטשעיר' און‬ ‫וואס דען‪ ,‬יעדער איז ברוך‬ ‫נאר ָ‬ ‫דאך נישט ַאנדערש פון ַאנדערע מענטשן‪ָ .‬‬ ‫דאן בין איך ָ‬ ‫געקענט זיין פרייליך‪ ,‬ווייל ַ‬ ‫זאל זיין‬ ‫‪ï‬אראליזירט און זיץ אין ַא 'ווילטשעיר'‪ .‬נו‪ ,‬איז דען רעכט ַאז איך ָ‬ ‫נאר איך בין ַ ַ‬ ‫שטארק‪ָ ,‬‬‫ַ‬ ‫השם געזונט און‬ ‫שטארק?!‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס ַאלע מענטשן אויף דער וועלט זענען ברוך השם געזונט און‬ ‫טרויעריג פון דעם ָ‬ ‫פארוואס מ'לייענט מגילת קהלת אין יום טוב סוכות‪,‬‬ ‫זאגט הרה"ק בעל 'חידושי הרי"ם' זי"ע ַא טעם ַ ָ‬ ‫ל‪ .‬לויט דעם‪ָ ,‬‬ ‫נארישקייטן ‪' -‬הבל הבלים‬ ‫דארף גוט געדענקען ַאז ַאלע קנייני עולם הזה זענען ַ‬ ‫וואס וויל זיין פרייליך‪ַ ,‬‬ ‫ווייל דער ָ‬ ‫הכל הבל' )קהלת א‪ ,‬ב(‪.‬‬ ‫צוזאמען מיט די‬ ‫ַ‬ ‫האלטן דעם אתרוג‬ ‫'דארף ַ‬‫נאמען פון 'ריקנטי'(‪ַ ,‬אז מ ַ‬ ‫לא‪ .‬דער 'בית יוסף' ברענגט )סי' תרנא‪ ,‬סי"ב‪ ,‬אין ָ‬ ‫נאכט‬ ‫געווארן אין חלום‪ ,‬די ערשטער ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאס איז אים ַאנט‪ï‬לעקט‬ ‫ַאנדערע מינים‪ .‬שרייבט דער ריקנטי'‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪çë‬‬ ‫‪èéåì ïøòì÷øò ñò ïò÷'î æà© ,'øëùùé éðá' øòã èâàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòèðøòìéâ áåã ìàøùé éáø ÷"äøä èáééøù ,íòã èéåì‬‬ ‫‪áùòå áùò ìë êì ïéà' (å ,é"ô ø"á) ïâàæ‬‬‫‪¨ ì"æç éåå‬‬ ‫‪'ô) 'áäæä ãéáø' øôñ ïééæ ïéà ,àöéðùàé‬‬‫‪© ïåô ò"éæ‬‬ ‫‪¯ 'ìãâ åì øîåàå åúåà äëîù ,òé÷øá ìæî åì ïéàù‬‬ ‫‪øòã ,ï'éáø ïééæ ïåô ïòîàð‬‬‫‪¨ ïéà ,(''á ïôåà' ä"ã ,àöú éë‬‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,èìòåå øòã óéåà æàøâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪à© àã‬‬ ‫‪¨ èùéð æéà'ñ‬‬ ‫‪ïåô èøòäòâ èàä‬‬ ‫‪¨ øò æà© ,ò"éæ áø øòöéùtàø‬‬ ‫‪¨ øòâéìééä‬‬ ‫‪à© íéà èéâ ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,ìîéä ïéà øù ïøòãðåæàá‬‬ ‫‪© à© èùéð‬‬ ‫‪ïâò÷èðà© êàã‬‬‫‪¨ ïòðòæ íéðéî 'ã éã æà© ,áø øòöéùtàø‬‬ ‫¨‬ ‫‪éã øòáਠ.ïñ÷àåå‬‬ ‫‪© ìàæ‬‬ ‫‪¨ øò íéà èâàæ‬‬ ‫÷‪¨ øò ïåà tàì‬‬‫©‬ ‫‪ïòåå ,àìéîî .àåä êåøá 'éåä íù ïåô úåéúåà øéô éã‬‬ ‫‪äðåîî æéà ñàåå‬‬ ‫‪¨ øù à© èùéð ïáàä‬‬ ‫‪¨ ,áìåì ïåô íéðéî 'ã‬‬ ‫‪íéðéî òøòãðà© éã èéî áìåì íòã èîòð ùèðòî øòã‬‬ ‫‪ïåô äçâùä éã øòèðåà øàð‬‬ ‫‪¨ ïñ÷àåå‬‬ ‫©‬ ‫‪ééæ .ééæ øòáéà‬‬ ‫‪éåå êééìâ ñò æéà ,ééæ èì÷àù‬‬‫¨‬ ‫‪øò ïåà èðòä òðééæ ïéà‬‬ ‫‪ïò÷ íòã ïâòåå ïåà ,ïééìà© àåä êåøá ïòèùøòáéåà íòã‬‬ ‫‪òðééæ ïéà ïééìà© ïòèùøòáéåà íòã ìåëéáë èîòð øò‬‬ ‫‪éã èì÷àù‬‬‫¨‬ ‫‪øò ïòåå úå÷éáã åö ïòîå÷åö ùèðòî øòã‬‬ ‫‪¨ íéà èéî èåè øò ïåà ,èðòä‬‬ ‫‪åá äùåòå') ìéåå øò ñàåå‬‬ ‫‪.íéðéî äòáøà‬‬ ‫‪øòôòùàá‬‬ ‫‪© íòã ééá ï'ìòåt ñìàîòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïò÷ øò ,èðééî ñàã‬‬ ‫‪¨ .'åðåöøë ìåëéáë‬‬ ‫‪ ïáàä‬לב(‪.‬‬ ‫‪¨ óøàã‬‬ ‫‪© øò ñàåå‬‬ ‫©‪¨ ñòìà‬‬ ‫‪ïòîàð‬‬ ‫‪¨ © èâðòøá ì"æ ù"àø øòã‬‬ ‫‪¨ ïéà (åë ,â"ô äëåñ) tàøà‬‬ ‫‪ééá èëàî'î‬‬ ‫©‬ ‫‪¨ 'íéòåðòð' éã æà© ,éîìùåøé ïåô‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪ïéà (ãë úåà ,é øîàî ,éøùú) èáééøù 'øëùùé éðá' øòã‬‬ ‫'‪.øåâéè÷ íòã ïåô çë íòã 'ïòì÷àùåöôéåà‬‬ ‫¨‬ ‫‪éãë ïòðòæ ,ììä ,ò"éæ à"ãéç ïåô ,'ãåã ùàø' òæ) íéðåîã÷ éã ïåô ïòîàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪'ã éã óéåà æà© ,äìá÷á ïáéøùòâ ïáàä‬‬ ‫‪¨ ééæ æà© ,(øåîà 'ô‬‬ ‫‪äëåñ ,'úåãâà éùåãéç') à"ùøäî øòã êéåà èáééøù éåæà© äèéìù à© èùéð ìîéä ïéà øù íåù ïéé÷ èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪,íéðéî‬‬ ‫‪èîå÷ áìåì íòã ïòì÷àù‬‬ ‫‪¨ ñàã‬‬‫‪¨ æà© ,('éèîî' ä"ã ,.çì‬‬ ‫‪òëéìøòãðåàåå à© æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫)‪.(ïééìà© øòèùøòáéåà øòã øàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪àìàîùã àøèñî' ,äàîåè ïåô çë íòã ïìòèùåötà̈ éã øòèðåà èùéð êéæ ïòðéôòâ ïãéà éã æà© ,(æîø) äàøåä‬‬ ‫‪,èðééî ñàã‬‬ ‫‪¨ .ïèù íòðåô èééæ øò÷ðéì øòã ïåô ¯ 'àðèñã‬‬ ‫‪ íéøù éã ïåô èðòä‬לג‪.‬‬ ‫נאמען הרב ר' יצחק‪ .‬שרייבט דער 'ריקנטי'‪:‬‬ ‫איינגעשטאנען ביי אים ַא 'חסיד אחד אשכנזי'‪ ,‬מיט'ן ָ‬ ‫ַ‬ ‫סוכות‪ ,‬ווען עס איז‬ ‫האט דערווייטערט די לעצטע ה"א פון די‬ ‫האב איך געזען אין חלום ווי ער שרייבט דעם שם יו"ד ה"א‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט מיר געענטפערט‪ַ ,‬אזוי טוט‬ ‫פארוואס ער טוט ַאזוי‪ ,‬און ער ָ‬ ‫האב איך אים געפרעגט ַ ָ‬ ‫ערשטע דריי אותיות‪ָ .‬‬ ‫גאנצערהייט‪ .‬און‬ ‫האב עס איבערגעשריבן ַ‬ ‫האב איך מוחה געווען קעגן אים און איך ָ‬ ‫מען אין אונזערע ‪ï‬לעצער‪ָ .‬‬ ‫צומארגענס‪ ,‬ביים‬‫ָ‬ ‫פארשטאנען‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האב עס נישט ַ‬ ‫שטארק געוואונדערט אויף די מראה‪ ,‬און איך ָ‬ ‫ַ‬ ‫האב זיך זייער‬ ‫איך ָ‬ ‫נאר דעם לולב )מיט דעם הדס און די ערבה(‪ ,‬און‬ ‫געשאקלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫האב איך געזען ַאז ער )רבי יצחק( ָ‬ ‫שאקלען דעם לולב‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט ש‪ï‬עטער‬ ‫פארשטאנען דעם ‪ï‬תרון פון מיין חלום‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האב איך ַ‬ ‫דאן ָ‬ ‫צוזאמען מיט זיי‪ַ .‬‬ ‫ַ‬ ‫נישט דעם אתרוג‬ ‫געהאט‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫חרטה‬ ‫און דער 'ריקנטי' טוט צושטעלן צו דעם די דערמאנטע ווערטער פון חז"ל‪ַ ,‬אז ַאלע ד' מינים זענען מרמז אויף‬ ‫שאקלען‪.‬‬ ‫צוזאמען און ָ‬ ‫ַ‬ ‫דארף מען זיי נעמען‬ ‫דערפאר ַ‬ ‫ַ‬ ‫דעם אויבערשטען‪ ,‬און‬ ‫מאכן 'קוישיקלעך'‪ ,‬און מ'שטעקט‬ ‫דערפאר פירט מען זיך צו ַ‬ ‫ַ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫הרה"ק מהר"ש מבעלזא זי"ע ָ‬ ‫'דארף ַאכטונג געבן ווען מ'שרייבט‬ ‫צוזאמען מיט'ן לולב‪ ,‬ווייל ‪ï‬ונקט ַאזוי ווי מ ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַאריין דערין די הדסים און די ערבות‬ ‫דארף מען ַאכטונג געבן זיי‬ ‫זאלן נישט זיין ָא‪ï‬געטיילט איינער פון ַאנדערן‪ַ ,‬אזוי אויך ַ‬ ‫דעם שם הוי' ַאז די אותיות ָ‬ ‫דאס ‪ï‬סל'ט ביים שרייבן‪ .‬און דעריבער טוט‬ ‫צו‪-‬נאנט איינער צום ַאנדערן‪ ,‬ווייל אויך ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאלן נישט זיין צוגעקלעבט‬ ‫ָ‬ ‫באזונדער‪.‬‬‫זאל זיך דערקענען ַ‬ ‫פאר יעדן מין‪ ,‬כדי יעדער מין ָ‬ ‫באזונדערע קויישקלעך ַ‬ ‫'מאכט ַ‬ ‫מען ָא‪ï‬טיילן און מ ַ‬ ‫נאמען פון זיין שווער‪,‬‬ ‫לב‪ .‬ענליך ברענגט הרה"ק רבי סיני פון זמיגרוד זצ"ל‪ ,‬אין ספר 'חמדה גנוזה' )ח"ב‪ ,‬ע' מז( אין ָ‬ ‫זאגן‪ַ ,‬אז די‬ ‫יאר הושענא רבא ָ‬ ‫ראפשיצער רב זי"ע פלעגט יעדעס ָ‬ ‫הרה"ק רבי נפתלי מעליצער זי"ע‪ַ ,‬אז דער ָ‬ ‫דאס זעלבע יעצט‪,‬‬ ‫פאלגן‪ָ .‬‬‫שטארקער פון דיר‪ ,‬און דו מוזט מיך ָ‬ ‫ַ‬ ‫אנכא‪ï‬ן‪ ,‬בין איך‬ ‫זאגט‪' ,‬אויב איך טוה דיך ָ ַ‬ ‫וועלט ָ‬ ‫האנט‪ ,‬מוז ער ענטפערן אונזערע תפילות‪.‬‬ ‫'אנכא‪ï‬ן' דעם אויבערשטען כביכול אין אונזער ַ‬ ‫ווען מיר טוהען ָ ַ‬ ‫דאס נעמען‬ ‫צאל ‪ַ ,277‬אזוי ווי 'זרע'‪ .‬ווייל ָ‬‫באטרעפט די ָ‬ ‫ווארט 'ערבה' ַ‬ ‫דאס ָ‬ ‫זאגט )ע' קלח‪ַ (.‬אז ָ‬ ‫לג‪ .‬דער 'בית אהרן' ָ‬ ‫באזונדער אין הושענא רבא(‪ ,‬איז מסוגל אויף זרע של קיימא און‬ ‫דאס נעמען די ערבה ַ‬ ‫דעם לולב מיט די ערבה )און אויך ָ‬ ‫א‪ï‬קאכן די ערבה‪ ,‬עיי"ש(‪.‬‬ ‫'דארף ָ ָ‬ ‫זרע ברך ה'‪) .‬זע 'אמרי ‪ï‬נחס' השלום‪ ,‬אות תסה‪ַ ,‬אז מ ַ‬ ‫‪èë‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪ïìòåå ééæ ïåà ,ñéô òøòæðåà øòèðåà òìà© ïìàô‬‬ ‫‪© ,å"ç ïãéà ,úåçåë òèëòìù éã ïåô çë íòã ïëàî‬‬ ‫©‬ ‫‪åö ìèá éãë‬‬ ‫לה‬ ‫‪. ïééèùôéåà ïòðò÷ èùéð‬‬ ‫לד‬ ‫‪. ïééæ âøè÷î ïòðò÷ èùéð ïìàæ‬‬ ‫©‪¨ ééæ æà‬‬ ‫באשעפער‬ ‫פאר'ן ַ‬ ‫הארץ ַ‬ ‫דאס ַ‬ ‫כנגד האברים ‪ -‬אונטערטעניגן ָ‬ ‫‪èáééøù áåðîéø ïåô ò"éæ òìòãðòî 'ø éáø øòâéìééä øòã‬‬ ‫)'‪áåè íåé ïåô âòè éã ïéà æà© ,(åðéæàä 'ô ,'ïåéö íçðî‬‬ ‫‪ïáéåäòâðਠèàä‬‬ ‫‪¨ ùøãî øòã‬‬ ‫‪¨ éðî éáø (ãé ,ì"ô ø"÷éå) èâàæ‬‬ ‫‪¨ ,íéðéî 'ã éã èðòä éã ïéà øéî ïòîòð‬‬ ‫‪éåæà© ïòðòæ ñàåå‬‬ ‫‪.'êåîë éî 'ä äðøîàú éúåîöò ìë' ÷åñt ï'èéî‬‬ ‫‪òìà© íéðéî øéô éã èéî 'ïøò÷åöñéåà' ,øòîéæòá éåå‬‬ ‫‪íòðåô äøãù éã åö êéìðò æéà áìåì íòðåô äøãù éã‬‬ ‫‪æðåà ïâò÷ óéåà ïòééèù ñò ìééåå ,èìòåå øòã ïåô íéòùø‬‬ ‫‪ ùèðòî‬לו‪æéà äáøò éã .âéåà íåö êéìðò æéà ñãä øòã .‬‬ ‫‪âéöòáéæ éã ïåô øåã ïãòé ïéà å"ç íéâøè÷î êàñà‬‬ ‫© ©‬ ‫‪.õøàä‬‬ ‫‪© íåö êéìðò æéà âåøúà øòã ïåà ,ìéåî íåö êéìðò‬‬ ‫‪íòðåô íéøáéà òìà© ïùéååö ,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ä"ò êìîä ãåã èàä‬‬‫¨‬ ‫‪éåæà© ,'øåîâ áéöéå úîà' ïà© æéà ñàã‬‬ ‫‪¨ ïåà ,'åëå øò÷ìòô‬‬ ‫‪éã ïåô íéøáéà òøò'áåùç ïéé÷ àã‬‬ ‫‪¨ èùéð æéà ,ùèðòî‬‬ ‫‪øòãòé æà© ,ïâéåà òðééî èéî ïòæòâ ïééìà© áàä‬‬ ‫‪¨ êéà éåå‬‬ ‫‪¨ ñòãòé) øò÷ìòô âéöòáéæ êéæ øàô‬‬ ‫‪ïòåå ìàî‬‬ ‫‪© èôàùàá‬‬‫‪© © ãéà‬‬ ‫‪øòöðàâ‬‬ ‫‪© øòã éåå éåæà© áåùç ïòðòæ ééæ ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,íéøáéà 4‬‬ ‫‪,÷åñt øòã èâàæ‬‬ ‫÷‪¨ íòã óéåà ïåà ,ùèðòî ïåô øòtøò‬‬ ‫‪.ïâéðòèøòèðåà ééæ óøàã'î‬‬ ‫©‬ ‫‪ïåà ,(å"ç äøéáò ïà© èåè øò‬‬ ‫'‪.ùøãîä ã"ëò ,'äðøîàú éúåîöò ìë‬‬ ‫‪øéî ïåà ,íéðéî øéô òâéæàã‬‬ ‫‪¨ éã øéî ïòîòð øòáéøòã‬‬ ‫‪ïåà íéâéøè÷î òìà© ïâò÷ äîçìî ééæ èéî ïèìàä‬‬ ‫©‬ ‫‪òøòãðà© éã ïåà áìåì íòã ïòîòð ñàã‬‬ ‫÷‪¨ æà© ,ñéåà èîå‬‬ ‫‪øòæðåà ïòðòæ áìåì íòðåô íéðéî øéô éã .íéðéèùî‬‬ ‫‪íòã êøåã æà© ïòðøòì æðåà ìéö íòã èàä‬‬ ‫‪¨ ,íéðéî‬‬ ‫‪ééá ì"æç ïâàæ‬‬‫‪¨ íòã óéåà ïåà ,(.èë ,øäåæ éðå÷éú) ïòôàåå‬‬‫¨‬ ‫‪íåö óåâ íòðåô íéøáéà¯ètéåä éã ïééæ ãáòùî ïòî ìàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪,'ãéøåîå äìòî ,àéáîå êéìåî' ,áìåì ïåô íéðéî 'ã éã‬‬ ‫‪.õøàä‬‬ ‫‪© ñàã‬‬‫‪¨ ïåà ìéåî ñàã‬‬ ‫‪¨ ,ïâéåà éã ,äøãù éã :øòôòùàá‬‬ ‫©‬ ‫‪óéåà ïéèùî ïåà âøè÷î à© àã‬‬ ‫©‪¨ æéà'ñ åàåå ìàøòáéà æà‬‬ ‫וואס איז‬‫דאך פונעם הויז ָ‬ ‫באוויזן ַארויפצוקריכן אויפ'ן ַ‬‫האט ַ‬ ‫לד‪ .‬מ'קען עס ערקלערן מיט ַא משל‪ַ ,‬א קליין קינד ָ‬ ‫וואס ליגן שיף איינע אויף דער ַאנדערער‪ .‬ווען די דורכגייער אויף‬ ‫)אדער 'שינגעלס'(‪ָ ,‬‬ ‫געבויט פון שטיקלעך 'טיילס' ָ‬ ‫דאס קינד קען‬‫געווארן אויפגעציטערט‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאך‪ ,‬זענען זיי‬ ‫דאס קינד שטייט ַאזוי אויפ'ן ַ‬ ‫האבן געזען ווי ָ‬‫גאס ָ‬‫דער ַ‬ ‫האבן זיי שנעל אויסגעש‪ï‬רייט קישענס‬ ‫דאך צו דער ערד‪ָ ...‬‬ ‫ארא‪ï‬פאלן פון די ַ‬ ‫אין ַא סעקונדע זיך אויסגליטשן און ַ ָ ַ‬ ‫צוקלא‪ï‬ן פון‬ ‫ַ‬ ‫זאל זיך נישט‬ ‫דאס קינד ַאז ער ָ‬‫דאס הויז פון ַאלע זייטן‪ ,‬כדי צו היטן און שיצן ָ‬ ‫דאכענעס ַארום ָ‬ ‫און ָ‬ ‫ארא‪ï‬נעמען מיט די הויכע‬ ‫דאס קינד‪ ,‬און אים ַ ָ‬ ‫ראטעווען ָ‬ ‫אלארמירט פאר הילף צו קומען ַ‬ ‫האבן ַאפילו ַ ַ‬ ‫דער ערד‪ .‬זיי ָ‬ ‫וואס עס וועט געשען מיט'ן‬ ‫אלזא‪ַ ,‬אלע ציטערן אויף ַא געפערליכן אופן ָ‬ ‫באזיץ‪ָ ַ .‬‬ ‫האבן אין זייער ַ‬‫וואס זיי ָ‬ ‫לייטערס ָ‬ ‫פארשטייט נישט די גרויסע‬ ‫דאך‪ ,‬ווייל ער ַ‬‫ש‪ï‬אצירט זיך רואיג אויפ'ן ַ‬‫ַ‬ ‫דאס קינד ַאליין‪ ,‬ער‬‫קינד‪ ,‬אויסער איינער‪ָ ...‬‬ ‫געפאר אין וועלכע זיין לעבן געפינט זיך‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫'האט‬‫פארכטיגע טעג‪ ,‬ווען מ ָ‬ ‫אדורכגעגאנגען די 'ימים נוראים'‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫זאגן‪ ,‬עס זענען ערשט ַ‬ ‫דאס זעלבע קען מען ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארשריבן‪...‬‬ ‫מ'האט ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫פארזיגלט יעדן איינעם ביז קומענדיגן ראש השנה הבעל"ט‪ ,‬און ווער ווייסט ָ‬ ‫פארשריבן און ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאך פון‬‫פארשטעלט‪ ,‬און מיר פרייען זיך ַאזוי ווי יענער קליינער קינד אויפ'ן ַ‬ ‫וואס דען‪ ,‬אונזערע אויגן זענען ַ‬ ‫נאר ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן חז"ל מתקן געווען‬ ‫נאך ַאלץ אין אונזערע הענט אויסצובעטן א זיס יאר‪ ,‬און צוליב דעם ָ‬ ‫הויז‪ ...‬עס איז ָאבער ָ‬ ‫סארטן שווערע גזירות‪ ,‬און‬ ‫שאקלען 'נענועים' מיט די ד' מינים‪ ,‬כדי מבטל צו זיין די שלעכטע גייסטן און ַאלע ָ‬ ‫צו ָ‬ ‫זאלן נמתק ווערן צו רחמים‪ ,‬איידער מ'וועט איבערגעבן די 'קוויטלעך' אין הושענא רבא‪.‬‬ ‫זיי ָ‬ ‫וואס קויפט ַא שיינעם‬‫לה‪ .‬דער מהרי"ל שרייבט )הלכות לולב( ַאז 'לולב' איז בגימטריא 'חיים'‪ ,‬מרמז צו זיין‪ַ ,‬אז דער ָ‬ ‫אתרוג און ַא שיינעם לולב‪ ,‬איז זוכה צו חיי עולם הזה און חיי עולם הבא‪.‬‬ ‫הארץ‪ ,‬ווי ס'איז מרומז אין די אותיות פון‬ ‫דאס ַ‬ ‫געזאגט ַא רמז ַאז אויך דער לולב איז ַאנטקעגן ָ‬ ‫ָ‬ ‫לו‪ .‬צדיקים ָ‬ ‫האבן‬ ‫זאגט )סוכה מה‪' (:‬מה תמר זה אין לו אלא לב אחד‪ ,‬אף ישראל אין להם אלא‬ ‫דעם נאמען‪' ,‬לו לב'‪ ,‬ווי די גמרא ָ‬ ‫נאר‬‫האבן אויך די אידן ָ‬‫הארץ‪ַ ,‬אזוי ָ‬‫נאר איין ַ‬ ‫האט ָ‬ ‫לב אחד לאביהם שבשמים' ‪ï -‬ונקט ַאזוי ווי דער טייטלבוים ָ‬ ‫באשעפער‪ .‬אויך איז לול"ב די ראשי תיבות פון די ווערטער ו'טהר ל'בינו ל'עבדך ב'אמת‪ ,‬ווייל‬ ‫פאר'ן ַ‬ ‫הארץ ַ‬ ‫איין ַ‬ ‫באשעפער‪.‬‬ ‫פאר'ן ַ‬‫הארץ ַ‬ ‫דאס ַ‬ ‫דער עיקר איז צו אונטערטעניגן ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪ì‬‬ ‫‪,èãòø'î ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïáàä‬‬ ‫‪¨ ïéæðéà ïåà ìéåî ï'ôéåà ñàìù‬‬ ‫¨‬ ‫‪à© ïâééì âåøúà øòã æà© ,(ãëù äåöî) èáééøù 'êåðéçä øôñ' øòã‬‬ ‫‪ïéà êéåà ïòèùøòáéåà íòã ïåô ïáàä‬‬ ‫‪¨ àøåî ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïåà ìëù øòã èäåø ñò åàåå õøàä‬‬ ‫‪© íåö êéìðò æéà‬‬ ‫©‪ äçîùá æéà'î ïòåå èééö à‬לז‪.ã"ëò ,‬‬ ‫‪ïòèùøòáéåà íòã ïòðéã ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪æà© ïééæ åö æîøî ,ùèðòî ïåô‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,äøãù éã åö êéìðò æéà áìåì øòã .ìëù ï'èéî‬‬ ‫‪ï'èéî äîçìî à© èøéô òøä øöé øòã æà© ,èðééî ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪íòã ïéà ïåà) øòtøò÷ ïëéìùèðòî íòðåô ø÷éò øòã æéà‬‬ ‫‪ íéøáéà òðééæ òìà© óéåà ùèðòî‬לח‪íòã êøåã ïåà ,‬‬ ‫‪,(äùåã÷ ïåô ãåñé øòã æéà ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,íééçä úùåã÷ ïåô ïéðò øòã êéåà ,ììë‬‬ ‫‪èðòä òðééæ ïéà íéðéî øéô éã èîòð ùèðòî øòã ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòtøò÷ ïöðàâ‬‬ ‫‪© íòã ïãàøâñéåà‬‬ ‫¨‬ ‫‪ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪æà© ïééæ åö æîøî‬‬ ‫‪äîçìî øòã øò è÷ðòãòâ ,ééæ èéî èì÷àù‬‬ ‫¨‬ ‫‪øò ïåà‬‬ ‫‪,ïâéåà éã åö êéìðò æéà ñãä øòã .ú"éùä úãåáò øàô‬‬ ‫©‬ ‫‪ íéà óéåà èâéì ñàåå‬לט‪.‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïåà ,ïâéåà éã ïééâëàð‬‬ ‫‪¨ èùéð ìàæ‬‬ ‫‪¨ ïòî æà© ïééæ åö æîøî‬‬ ‫‪äòáøà éã ïéà æîø ïëéìøòãðåàåå à© êéåà ïòðéôòâ øéî ùèðòî øòã òëìòåå èéî ,ïtéì éã åö êéìðò æéà äáøò éã‬‬ ‫‪åðîî çãé àì' æà© æðåà ïòðøòì ééæ ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,íéðéî‬‬ ‫‪óøàã'î‬‬ ‫©‬ ‫‪æà© ,æîø à© æéà ñàã‬‬ ‫‪¨ .íéøåáéã òðééæ åö èâéãðò‬‬ ‫דא‪ï‬לטן חיוב זיך צו היטן די אויגן אין די טעג פונעם יום טוב‪.‬‬ ‫‪ï‬לאץ מעורר צו זיין וועגן דעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫דא איז טאקע אין‬‫לז‪ָ .‬‬ ‫וואס‬ ‫יאר איז אין יום טוב‪ָ ,‬‬ ‫שוואכע צייט פונעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאס מיינט‪ַ ,‬אז די‬ ‫זאגט )קידושין פא‪' (.‬סקבא דשתא ריגלא'‪ָ .‬‬ ‫די גמרא ָ‬ ‫זאגן ַאז‬‫וואס ָ‬ ‫דא ָ‬ ‫זאגט )שם ד"ה 'סקבא'( ַאז ס'איז ָ‬ ‫דעמאלס טוט דער מענטש זיך נישט ַאזוי היטן )עיי"ש(‪ ,‬און תוספות ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס 'עיניו בראשו'‪ ,‬גיט ַאכטונג זיך צו היטן‬ ‫נאך יום טוב‪ ,‬און דער חכם ָ‬ ‫צוליב דעם פירט מען זיך צו פאסטן בה"ב ָ‬ ‫'דארף‬ ‫וואס מ ַ‬ ‫די אויגן‪ ,‬און זיך דערווייטערן פון יעדן נסיון‪ .‬די ‪ï‬וסקים זענען מאריך וועגן דער ס‪ï‬עציעלער זהירות ָ‬ ‫מאכן ַא גרויסן תיקון‪,‬‬ ‫האט מען געמוזט ַ‬ ‫האבן אין די טעג פונעם יום טוב‪ ,‬אויף ַאזוי ווייט ַאז אפילו אין בית המקדש ָ‬ ‫ָ‬ ‫'זאל נישט צוקומען צו ַא מכשול ח"ו‪.‬‬ ‫מ'האט זיך געפרייט ביי שמחת בית השואבה )סוכה נא‪ ,(:‬כדי מ ָ‬ ‫ָ‬ ‫אין דער צייט ווען‬ ‫באבובער רב הרה"ק‬ ‫גאר שיינעם אתרוג‪ ,‬ממש 'בתכלית ההידור'‪ ,‬צום ערשטן ָ‬ ‫האט מען געברענגט ַא ָ‬ ‫אמאל ָ‬‫לח‪ָ ַ .‬‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫באבובער רב ָאבער‬ ‫האט דער ָ‬ ‫פארוואונדערונג פון זיינע מקורבים‪ָ ,‬‬ ‫מהר"ש זי"ע‪ָ ,‬אבער צו דער ַ‬ ‫נאר אויף‬ ‫מאכן די ברכה דערויף‪ָ ,‬‬ ‫טראץ דער שיינקייט פון דעם אתרוג וועט ער עס נישט נוצן‪ ,‬און ער וועט נישט ַ‬ ‫האבן די מקורבים נישט געפרעגט דעם רב‬ ‫האט שוין צוגעגרייט‪ .‬מפני הכבוד והיראה‪ָ ,‬‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫ַאן ַאנדערן אתרוג ָ‬ ‫באשלאסן ַאז אויב‬ ‫ָ‬ ‫האט איינער פון די גבאים ַ‬ ‫דאווענען ָ‬ ‫שאקלען דעם אתרוג‪ָ .‬אבער ביים ַ‬ ‫פארוואס ער וויל נישט ָ‬ ‫ַ ָ‬ ‫זאל ער )דער גבאי( נישט מקיים זיין די מצוה בתכלית השלימות?‬ ‫פארוואס ָ‬ ‫דער רבי נעמט נישט דעם שיינעם אתרוג‪ָ ַ ,‬‬ ‫האנט‪ .‬צוליב‬ ‫ארויסגעפאלן פון זיין ַ‬ ‫ַ‬ ‫מאכן דערויף די ברכה‪ ,‬איז דער אתרוג ַ‬ ‫האט גענומען דעם אתרוג צו ַ‬ ‫ווען ער ָ‬ ‫ארא‪ï‬געבויגן אויפצוהייבן דעם אתרוג‬ ‫האט זיך ַ ָ‬ ‫ארא‪ .ï‬ווען ער ָ‬ ‫געפאלן מיט'ן ‪ï‬יטום ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫זיין גרויסן ‪ï‬חד איז דער אתרוג‬ ‫באהאפטן צום אתרוג מיט ַא נאדל‪ַ ...‬אזוי ַאז דער‬ ‫באמערקט ַאז דער ‪ï‬יטום איז געווען ַ ָ‬ ‫האט ער ַ‬ ‫פון דער ערד‪ָ ,‬‬ ‫אתרוג איז מדינא געווען ‪ï‬סול‪.‬‬ ‫באוואונדערט דעם ָאפענעם רוח הקודש‬ ‫האבן ַ‬ ‫פארש‪ï‬רייט צווישן די חסידים‪ַ .‬אלע ָ‬ ‫האט זיך שנעל ַ‬ ‫די מעשה ָ‬ ‫האט געזען מיט זיינע לעכטיגע אויגן זיך צו היטן פון בענטשן אויף ַא ‪ï‬סול'ן אתרוג‪.‬‬ ‫באבובער רב‪ ,‬ווי ער ָ‬ ‫פון ָ‬ ‫זאגנדיג‬‫האט ער עס ַאוועקגעמאכט‪ָ ,‬‬ ‫האט געזען ווי דער עולם וואונדערט זיך‪ָ ,‬‬ ‫באבובער רב ָ‬ ‫ש‪ï‬עטער‪ ,‬ווען דער ָ‬ ‫האט געזען ַאז‬ ‫נאר ווען ער ָ‬ ‫דא איז בכלל נישט געווען ַא מופת ָאדער רוח הקודש‪' ,‬לא מיניה ולא מקצתיה'‪ָ ,‬‬ ‫ַאז ָ‬ ‫פארשטאנען ַאז מסתמא‬ ‫ַ‬ ‫האט ער ַ‬ ‫האט נישט קיין פלעק‪ָ ,‬‬ ‫וואס ָ‬‫מ'האט אים געברענגט ַאן אתרוג בתכלית השלימות‪ָ ,‬‬ ‫אינגאנצן בשלימות‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס איז‬‫זאך ָ‬ ‫דא ַא ַ‬‫באהאלטענער פעלער‪ ,‬ווייל אויף דער וועלט איז נישט ָ‬ ‫ַ‬ ‫דא ע‪ï‬עס ַא‬‫איז זיכער ָ‬ ‫הארץ‪ .‬דער‬ ‫דאך מרמז אויפ'ן ַ‬ ‫פון דער מעשה קענען מיר ארויסנעמען א שטארקע חיזוק‪ ,‬ווייל דער אתרוג איז ָ‬ ‫נאר נישט זיין‪.‬‬ ‫זאל ָ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫אריינפאלן אין יאוש‪ ,‬אין יעדן מצב ָ‬ ‫ַ‬ ‫קיינמאל נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאר‬ ‫דארף וויסן ַאז ער ָ‬ ‫מענטש ַ‬ ‫דארף וויסן ַאז‬ ‫נאר ער ַ‬ ‫געפאלן ביי זיך‪ָ ,‬‬‫ַ‬ ‫טאר ער נישט ווערן‬ ‫האט חסרונות‪ָ ,‬‬ ‫אויך ווען דער מענטש זעט ַאז ער ָ‬ ‫האלטן מלחמה‬ ‫זאך ווי שלימות‪ ,‬און ַאז די עבודה פון ַא איד איז כסדר צו ַ‬ ‫אזא ַ‬‫דא אויף דער וועלט ַ ַ‬ ‫ס'איז נישט ָ‬ ‫טאר מען נישט ווערן מיואש‬ ‫באשאפונג אויף דער וועלט‪ .‬ממילא ָ‬ ‫דאס איז דער ציל פון זיין ַ ַ‬ ‫קעגן דעם יצר הרע‪ָ .‬‬ ‫דאס חיות פון דעם מענטש אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫דאס איז ָ‬ ‫פון די נפילות‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫וואס טוט אויסרופן 'דידן‬ ‫לט‪ .‬עס שטייט אין תיקוני זוהר )כט‪ַ (.‬אז די ד' מינים פון דעם לולב זענען דער ָ‬ ‫'וואפן'‪ָ ,‬‬ ‫האבן געזיגט אין דער 'מלחמה' אין די ימי הדין‪.‬‬ ‫דאס מיינט‪ַ ,‬אז אידן ָ‬ ‫נצח'‪' ,‬דידן נצח'‪ָ .‬‬ ‫‪àì‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬סוכות‬ ‫‪ïãéà :ïùèðòî ïèøàñ‬‬ ‫‪¨ øéô ïãéà ïùéååö àã‬‬ ‫©‪¨ ïòðòæ éåæà‬‬ ‫‪ñàã‬‬‫¨‬ ‫‪øòáਠ,âðåðòôàä‬‬‫¨‬ ‫‪êàð èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ãéà øòãòé .'çãéð‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïùèðòî ,úååöî ïåà äøåú éìòá ïòðòæ ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪éã èéî ïèôòäàá‬‬ ‫©‬ ‫‪êéæ ìàæ‬‬ ‫‪¨ øò æà© éàðú‬‬ ‫©‬ ‫©‪ï'èéî ñòìà‬‬ ‫‪ïãéà .úååöî éã íéé÷î èùéð ïòðòæ øòáਠäøåú ïòðøòì‬‬ ‫‪,ì"ô ø"÷éå) ì"æç ïâàæ‬‬ ‫‪¨ éåæà© ïåà ,ïãéà òëéìøò ïåà íé÷éãö‬‬ ‫‪òëìòæà© ïåà ,äøåú ïਠ,úååöî éã íéé÷î ïòðòæ ñàåå‬‬ ‫‪áåè íåé ïéà èîòð'î ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ íéðéî äòáøà éã æà© (áé‬‬ ‫‪.úååöî èùéð ïåà äøåú èùéð ,êéæ ïéà èùéð ïáàä‬‬ ‫‪¨ ñàåå‬‬ ‫‪.ïùèðòî ééá úåâéøãî øéô éã ïâò÷èðà© ïòðòæ ,úåëåñ‬‬ ‫¨‬ ‫‪,íéðéî øéô òìà© ïãðéáåöðòîàæåö‬‬ ‫©‬ ‫‪ïìéåôàá‬‬ ‫‪© äøåú éã èàä‬‬‫‪'áìåì' øòã .çéø à© ïåà íòè à© èàä‬‬ ‫¨‬ ‫¨‬ ‫‪'âåøúà' øòã‬‬ ‫‪.ïéî ïøòãðà© ï'ôéåà ïééæ øtëî ìàæ‬‬‫‪¨ ìéî ïééà ïåà‬‬‫‪,(ïòìèééè ïñ÷àåå‬‬ ‫‪© ñò åàåå øòîééá éã ïåô æéà ñò ìééåå) íòè à‬‬ ‫‪© èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪à© ïáàä‬‬‫‪¨ íéñãä éã .çéø ïéé÷ èùéð èàä‬‬ ‫̈‪¨ ñò øòáà‬‬ ‫‪,úåãçàá ïáòì ïãéà ïòåå .ïãéà éã èéî æéà òáìòæ ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪úåáøò éã ïåà ,íòè ïéé÷ èùéð ïáàä‬‬ ‫‪¨ ééæ øòáਠ,çéø ïèåâ‬‬ ‫‪ ïøòãðà© íòã øòðééà ïééæ íéìùî ééæ ïòåè‬מ‪.‬‬ ‫‪.çéø ïéé÷ èùéð ïåà íòè ïéé÷ èùéð ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫זאגט דער 'בית אברהם' )סוכות‪ ,‬ד"ה 'ולקחתם'(‪ ,‬ער שרייבט‪ï :‬ר'י ע'ץ הד'ר‪ ,‬איז סופי‬ ‫מורא'דיגע ווערטער ָ‬ ‫כאטש דער יצר הרע ברענט אין אים‬ ‫הארץ פון ַא איד איז ַא '‪ï‬רי עץ הדר'‪ ,‬און ָ‬ ‫דאס ַ‬‫תיבות יצ"ר‪ָ .‬‬ ‫פאר אים‪ ,‬מער ווי‬ ‫מאכן ַא נחת רוח ַ‬‫הארץ צו ַ‬ ‫דאס ַ‬ ‫האט דער אויבערשטער אויסגעקליבן ָ‬ ‫אומאויפהערליך‪ָ ,‬‬ ‫זאל‬ ‫דאס איז דער רצון פון דעם אויבערשטען‪ַ ,‬אז דער מענטש ָ‬ ‫די עבודה פון מלאכים און שרפים‪ .‬און ָ‬ ‫האבן ַא שווערע מלחמה!‬ ‫אייביג ָ‬ ‫וואס זיגט אין דער‬‫פארשטיין‪ ,‬ביי מלחמות צווישן לענדער איז איינגעפירט‪ַ ,‬אז דער צד ָ‬ ‫דארף מען לכאורה ַ‬ ‫ַ‬ ‫סאלדאטן גייען ַאדורך מיט זייער קעניג בראש מתוך מנוחה‬ ‫וואפנס‪ ,‬און די זיגרייכע ָ ַ‬ ‫מלחמה לייגט ַאוועק זיינע ָ‬ ‫באפוילן ַארויסצוגיין מיט די כלי זיין אין די הענט‬ ‫האט דער אויבערשטער ַ‬ ‫פארוואס ָ‬ ‫און שלוות הנפש‪ .‬אויב ַאזוי‪ָ ַ ,‬‬ ‫מ'האט געזיגט אין דער מלחמה?‬ ‫ָ‬ ‫נאך דעם ווי‬ ‫ָ‬ ‫נאך דעם ווי דער‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז די מלחמה מיט'ן יצר הרע איז ַאנדערש‪ .‬אויך ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬‫דער תירוץ איז‪ ,‬ווי צדיקים ָ‬ ‫דאס‬‫דארף ער וויסן ַאז ער בלייבט אייביג ַאן 'איש מלחמה'‪ .‬אדרבה‪ָ ,‬‬ ‫אמאל‪ַ ,‬‬ ‫נאך ַ ָ‬ ‫איינמאל און ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט געזיגט‬ ‫מענטש ָ‬ ‫וואפן‪ ,‬און ווייטער שטיין פעסט אין דער מלחמה‪ ,‬כי זה כל האדם‪.‬‬ ‫זאל ַארויסגיין מיט זיין ָ‬ ‫איז דער נצחון‪ ,‬ער ָ‬ ‫נאר מיט ערליכע אידן וועלכע קענען אים‬ ‫שטארק ַאכטונג געבן זיך צו חבר'ן ָ‬‫ַ‬ ‫דארף מען זייער‬ ‫מ‪ .‬צוליב דעם טעם ַ‬ ‫ַארויסהעלפן אין עבודת ה'‪.‬‬ ‫נאמען פון דעם‬‫נאכזאגן אין ָ‬ ‫אונגאר זצ"ל‪ ,‬דער רב פון 'חוג חתם סופר' אין בני ברק‪ ,‬פלעגט ָ ָ‬ ‫ַ‬ ‫הגה"צ רבי יצחק שלמה‬ ‫ליבשאפט‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט קיין טעם און קיין ריח‪ ,‬און פונדעסטוועגן‪ ,‬נעמט מען עס מיט‬ ‫גאון בעל 'חתם סופר' זי"ע‪ ,‬די ערבה ָ‬ ‫'באהעפטונג'‬ ‫'שאקלט עס‪ָ .‬אבער הושענא רבה‪ ,‬ווען די ערבה גייט ַארויס פון איר ַ‬ ‫צוזאמען מיט די ַאנדערע מינים‪ ,‬און מ ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאך‬ ‫האבן ָ‬‫וואס ערבות ָ‬‫באהעפט זיך מיט ענליכע ערבות ַאזוי ווי זי‪ָ ,‬‬ ‫נאר זי ַ‬ ‫דאס‪ָ ,‬‬ ‫נאר ָ‬‫מיט די ַאנדערע מינים‪ ,‬און נישט ָ‬ ‫באהעפטן מיט רשעים‪.‬‬ ‫'טאר זיך נישט ַ‬ ‫צעקלא‪ï‬ן‪ ,‬ווייל מ ָ‬ ‫ַ‬ ‫נישט קיין טעם און קיין ריח‪ ,‬טוט מען זיי ַאלע‬ ‫‪ï‬ראסטן מענטש אויף זיינע עבירות‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫פאר ַא‬‫געזאגט מוסר ַ‬ ‫ָ‬ ‫אמאל‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫‪ï‬רעמישלאנער זי"ע ָ‬ ‫ַ‬ ‫הרה"ק רבי מאיר'ל‬ ‫האט יענער געענטפערט חוצ‪ï‬ה'דיג‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט ַא טעם און ַא ריח‪ָ ,‬אבער איך בין ַאזוי ווי די ערבה‬ ‫וואס ָ‬ ‫‪ -‬דער רבי איז אין דער בחינה פון דעם אתרוג‪ָ ,‬‬ ‫האט נישט קיין טעם און קיין ריח‪ָ .‬אבער סוף כל סוף‪ ,‬קען איינס נישט גיין ָאן דעם ַאנדערן‪ .‬אויב ַא מענטש‬ ‫וואס ָ‬‫ָ‬ ‫האט‬‫שאקלען צוזאמען מיט די ערבה‪ָ ,‬‬ ‫וועט נעמען ַאן אתרוג‪ַ ,‬אפילו ַא 'מהודר שבמהודרים'‪ ,‬ער וועט עס נישט ָ‬ ‫דארפן מיר‬‫וואס איז דער חילוק צווישן מיר און דעם רבי'ן? ביידע ַ‬ ‫ער נישט מקיים געווען די מצוה‪ .‬אויב ַאזוי‪ָ ,‬‬ ‫גארנישט ווערד‪.‬‬ ‫פאר זיך איז ָ‬ ‫ָאנקומען איינער צום ַאנדערן‪ .‬יעדער איינער ַ‬ ‫האט הרה"ק רבי מאיר'ל אים געענטפערט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫מאכן ַאן 'אגודה אחת'‪ ,‬צו‬‫דארף מען ַאוודאי ַ‬ ‫טאקע‪ַ ,‬אז לכתחילה ַ‬ ‫‪ -‬דער חילוק צווישן אונז איז ‪ï‬שוט‪ .‬ריכטיג ַ‬ ‫באהעפט‬ ‫באשעפער בלבב שלם‪ָ .‬אבער ווען די ערבה ציט זיך ַארויס פון דעם כלל און ער ַ‬ ‫טוהן דעם רצון פונעם ַ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬הושענא רבא‬ ‫‪áì‬‬ ‫הושענא רבא‬ ‫‪àðòùåä æà© ,ùåã÷ä øäåæ ïåô øòèøòåå éã ïåô øéî ïòòæ‬‬ ‫לעת חיתום ‪ -‬די 'קוויטלעך' ווערן איבערגעגעבן אין‬ ‫‪ïåà äðùä ùàø éåå éåæà© ,'ïéãä íåé' à© æéà àáø‬‬ ‫הושענא רבא‬ ‫‪.øåtéë íåé‬‬ ‫‪ èâàæ‬מא )‪ïéà æà© ,(íåâøúá .áø ,à"ç‬‬ ‫‪¨ ùåã÷ä øäåæ øòã‬‬ ‫‪ééæ ïåà ,'êòìèéåå÷' éã ïòî èáééøù äðùä ùàø‬‬ ‫‪äøåàëì æéà ùåã÷ä øäåæ ïåô øòèøòåå éã ïåô ùèàë‬‬ ‫‪¨ ïåà øòã áéåà .øöåà ñ'ïòèùøòáéåà íòã ïéà êéæ ïòðéôòâ‬‬ ‫‪ïéà ïáòâòâøòáéà ïøòåå êòìèéåå÷ éã æà© ,òîùî‬‬ ‫‪íòã ïòî èñééøòö ,ïäåè äáåùú åö äëåæ æéà ùèðòî‬‬ ‫‪é"øà øòã ïéåù èâàæ‬‬ ‫‪¨ ,àáø àðòùåä èùéð ,úøöò éðéîù íåé èééøâòâåö øòèùøòáéåà øòã èàä‬‬ ‫‪¨ êàðøòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪.ååéøá‬‬ ‫‪éã æà© (å ùåøã ,úåëåñ ïéðò ,'úåðååëä øòù') ò"éæ ùåã÷ä èàä‬‬ ‫‪¨ ùèðòî øòã áéåà .äáåùú ïåô âàè‬‬ ‫‪¨ à© ñìà© øåtéë‬‬ ‫‪,àáø àðòùåä ïéà ïáòâòâøòáéà úîàá ïøòåå 'êòìèéåå÷' øòã èìòôàá‬‬ ‫‪© ,èùéð áéåà ïåà ,èåâ æéà ïäåèòâ äáåùú‬‬ ‫‪ïéé÷ ïäåè åö úåùø ïéé÷ èùéð ïáàä‬‬ ‫‪¨ íéçéìù éã øàð‬‬‫¨‬ ‫‪áéåà .ååéøá éã ïáééøùøòèðåà ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪æà© øòèùøòáéåà‬‬ ‫‪êàð‬‬‫‪¨ èåè ùèðòî øòã áéåà .úøöò éðéîù æéá êàæ‬‬ ‫‪© íåù ,äáåùú ïäåèòâ ïåà ïòååòâ äëåæ èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ùèðòî øòã‬‬ ‫מב‬ ‫‪. êòìèòö òðòé ãìàá‬‬ ‫‪© ïòî èñééøòö ,äáåùú ñìàîòã‬‬‫¨‬ ‫‪ï'æéá íéà øàô‬‬‫‪© ïòî èøàåå‬‬‫̈‪© ,úåîéìùá èùéð æéà'ñ øòáà‬‬ ‫‪äøåúä ìò ùåøéô ïééæ ïéà 'éèð÷éø' øòã èáééøù éåæà© øòèöòì øòã ,úøöò éðéîù æéà ñàã‬‬ ‫‪¨ ñàåå‬‬ ‫‪¨ âàè‬‬ ‫‪¨ ïèöòì‬‬ ‫‪èâàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪åàåå úåìéä÷ àã‬‬ ‫)‪¨ ïòðòæ ñò æà© (çìù 'ô‬‬ ‫‪äëåæ èàä‬‬‫‪¨ øò áéåà ,ñìàîòã‬‬‫¨‬ ‫‪.úåëåñ áåè íåé ïåô âàè‬‬ ‫¨‬ ‫‪íåéá' ,ïåáúëé øåtéë íåö íåéáå ,ïåèåtùé äðùä ùàøá' ïåà ,ååéøá éã ïòî èñééøòö ,ïäåèòâ äáåùú ïåà ïòååòâ‬‬ ‫‪.'ïåîúçé àðòùåä‬‬ ‫‪ñ'âéðò÷ íòðåô êòìèéåå÷ éã ñéåøà© ïòééâ ,èùéð áéåà‬‬ ‫‪íéðåîî éã ïåô èðòä éã ïéà øòáéà ééæ èéâ'î ïåà ,æéåä‬‬ ‫‪ïééæ ïéà èáééøù ò"éæ õéùòáééà ïúðåäé éáø ïåàâ øòã èùéð ïéåù ééæ ïòîå÷ ïàã‬‬ ‫‪© .÷ñt íòã ïééæ åö íéé÷î‬‬ ‫‪'íééðåðéá' éã æà© ,('å ùåøã ,à"ç) 'ùáã úåøòé' øôñ‬‬ ‫‪.èøéôòâñéåà ùéè÷àô‬‬ ‫‪© ïøòåå ééæ øàð‬‬ ‫‪¨ ,âéðò÷ íåö ÷éøåö‬‬ ‫'קלא‪ï‬ט זיי אין דער ערד ביז עס גייט ַארויס‬ ‫צוזאמען די ערבות און מ ַ‬ ‫ַ‬ ‫זיך מיט חברים ַאזוי ווי ער‪ ,‬נעמען מיר‬ ‫זייער 'נשמה'‪...‬‬ ‫געזאגט דער גאון בעל 'חפץ חיים' זי"ע‪ ,‬ווי זיין תלמיד )הרה"ג‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ַא וואונדערליכן רעיון וועגן די ארבעה מינים‪ָ ,‬‬ ‫האט עס אליין געהערט פון דעם הייליגן 'חפץ חיים'‪:‬‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ביאנאוו( ָ‬ ‫קאסאווסקי ז"ל‪ ,‬אב"ד ַ ָ‬ ‫רבי אברהם אבא ָ ָ‬ ‫האט ַא ריח און נישט‬ ‫האט ַא טעם‪ ,‬און נישט קיין ריח‪ .‬דער הדס ָ‬ ‫האט ַא טעם און ַא ריח‪ .‬דער לולב ָ‬ ‫דער אתרוג ָ‬ ‫זאל‬ ‫זאגן חז"ל‪' ,‬יבואו אלו ויכפרו על אלו'‪ ,‬איינער ָ‬ ‫האט נישט קיין טעם און נישט קיין ריח‪ָ .‬‬ ‫ַא טעם‪ ,‬און די ערבה ָ‬ ‫פאר'ן צווייטן‪ ,‬און חז"ל ברענגען דערויף דעם ‪ï‬סוק )עמוס ד‪ ,‬מב( 'ואגודתו על ארץ יסדה' וגו'‪.‬‬ ‫פארגעבן ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאס מיינט מען דעם תלמיד‬ ‫וואס איז אין דער העכסטער מדריגה‪ָ ,‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬דער אתרוג ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'חפץ חיים'‬ ‫ָ‬ ‫גאנצן טאג‪,‬‬ ‫צוזאמענגעבונדן ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫באהאפטן צו די ַאנדערע מינים‪ .‬די ַאנדערע מינים זענען‬ ‫דארף אויך זיין ַ ָ‬ ‫חכם‪ ,‬ער ַ‬ ‫נאר ווען מ'איז מקיים די מצוה‪ָ .‬אבער ש‪ï‬עטער גייט ער‬ ‫באהעפט זיך מיט די ַאנדערע מינים ָ‬ ‫ָאבער דער אתרוג ַ‬ ‫צוריק צו זיין ָארט‪.‬‬ ‫נאר מיט גוטע חברים‪ .‬דער אתרוג‬ ‫באהעפטן ָ‬ ‫גאר שטארק ַאכטונג געבן און זיך ַ‬ ‫'דארף ָ‬ ‫פון דעם לערנען מיר‪ַ ,‬אז מ ַ‬ ‫נאר צווישן 'אתרוגים'‪) ...‬געברענגט אין 'שיחות חפץ חיים'‪ ,‬ע' קלג(‬‫נאך מער היטן‪ ,‬זיך צו געפינען כסדר ָ‬ ‫דארף זיך ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאגן די אויבן‪-‬דערמאנטע ווערטער‬ ‫האבן אויסגעשטעלט דעם סדר‪ ,‬צו ָ‬ ‫מא‪ .‬די מסדרים פון 'תיקון ליל הושענא רבא' ָ‬ ‫דאן וועט מען‬ ‫נאכט‪ַ .‬‬ ‫נאכט‪ָ ,‬אבער באמת איז גוט צו לערנען דעם זוהר ָאנהייב ַ‬ ‫פון זוהר ביים סוף פון דער ַ‬ ‫גאר ַאן ַאנדערן אופן‪.‬‬ ‫נאכט אויף ָ‬ ‫צוגיין צו די הייליגע ַ‬ ‫האבן רשות שוין ביי עלות השחר פון שמיני‬ ‫דא דעות צווישן די מקובלים‪ ,‬אויב די שליחים ָ‬ ‫נאר ס'זענען ָ‬ ‫מב‪ָ .‬‬ ‫עצרת‪ָ ,‬אדער ערשט ביי תפילת מוסף‪.‬‬ ‫‪âì‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬הושענא רבא‬ ‫‪äìåàâ à© åö íé÷éãö éã ïåô øôñ íòã ïéà ïåà ,íééçä øòééæ .äðùä ùàø ïéà ïáéøùòâôéåà èùéð ììëá ïøòåå‬‬ ‫‪.äòåùé ïåà‬‬ ‫‪ïòö æéà äîéúç øòééæ ïåà ,øåtéë íåé ïéà æéà äáéúë‬‬ ‫‪ò÷àè æéà ñàã ïåà .àáø àðòùåä ìéì ,øòèòtù âòè‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ âòè øéô éã ïåô øòðééà êàã‬‬ ‫‪¨ æéà ,àáø àðòùåä‬‬ ‫‪èðàîøòã èùéð èøòåå àáø àðòùåä ñàååøàô íòè øòã‬‬ ‫‪ïòîàð‬‬‫‪¨ ïéà èâðòøá ò"éæ ùåã÷ä ä"ìù øòã‬‬ ‫‪úåéììëá ïøàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪æéà äøåú éã ìééåå ,äøåú éã ïéà‬‬ ‫‪äéøà' (ã ,â ñåîò) ÷åñt ïéà ïîéñ à© ,íéðåîã÷ éã ïåô‬‬ ‫‪æéà äîéúç øòééæ ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,ïãéà òëéìøò ïåà íé÷éãö øàô‬‬ ‫©‬ ‫‪ïåô úåáéú éùàø éã æéà 'äéøà' .'àøéé àì éî âàù‬‬ ‫‪.øåtéë íåé ïéà‬‬ ‫‪ñàã‬‬‫'‪¨ .àáø àðòùå'ä íéøåôéëä íå'é äðùä ùà'ø ìåì'à‬‬ ‫‪,'áééì' øòã èééøù àáø àðòùåä ïéà êéåà æà© ,èñééä‬‬ ‫‪ãìàáéåå‬‬ ‫©‬ ‫‪æà© (àáø àðòùåä íåé øãñ) èáééøù 'íåéä øãñ' øòã‬‬ ‫‪èøòèéö øòåå ¯ 'àøéé àì éî' ïåà ,ïäåè äáåùú ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫©‪æà‬‬ ‫‪òìà© èìâéæøàô'î‬‬‫©‬ ‫‪ïòåå ,âàè‬‬‫‪¨ øòâéã'àøåî à© æéà ñò‬‬ ‫‪ ïéãä ãçt ïåô ñìàîòã‬מג‪.‬‬ ‫¨‬ ‫‪èùéð ïòã‬‬ ‫‪èðàä‬‬‫‪© øòã ïéà ïáòâòâ ïøòåå ïéã é÷ñt éã ïåà ,íéøôñ‬‬ ‫‪¨ à© ñò æéà êéåà ïøòîøàô‬‬ ‫‪íåé éåå éåæà© ,úåðååò úìéçî ïåô âàè‬‬ ‫‪© ïòî óøàã‬‬ ‫‪© øòáéøòã ,âøè÷îå ïéèùî ïãòé ïåô‬‬ ‫‪(æð÷úú ïîéñ) èâðòøá 'äùî äèî' øòã éåå ,øåtéë‬‬ ‫‪éãë ,íéðåðçúå äìéôú ïåà ä÷ãö ïäåè åö âàè‬‬ ‫‪¨ íòã ïéà‬‬ ‫‪íäøáà åö èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ øòèùøòáéåà øòã æà ,ì"æç ïåô ïáàä‬‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ úåðîçø ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪æà© ìîéä ïéà ïééæ åö íéîçø øøåòî‬‬ ‫‪êéà .ãéçé à© èæéá åã ïåà ãéçé à© ïéá êéà ,ä"ò åðéáà øôñ íòã ïéà ïáééøùøàô‬‬ ‫‪© æðåà ìàæ'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïåà ,æðåà óéåà‬‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫פארוואס עס ווערט‬ ‫זאגט )'הליכות שלמה'‪ ,‬סוכות‪ ,‬ע' רמא( ַא טעם ַ ָ‬ ‫אויערבאך זצ"ל ָ‬ ‫ַ‬ ‫דער גאון רבי שלמה זלמן‬ ‫טאג פון‬ ‫טאג הושענא רבא‪ַ ,‬אז עס איז דער ָ‬ ‫נישט דערמאנט אין תורת הנגלה וועגן די גרויסקייט פון דעם ָ‬ ‫אזא ידיעה‪ַ ,‬אז עס איז ַא יום הדין‪ ,‬געקענט‬ ‫האט ַ ַ‬ ‫די חתימה און גמר דין‪ ,‬ווייל אין די פריערדיגע דורות ָ‬ ‫האבן חז"ל נישט דערמאנט‬ ‫גורם זיין צו שטערן אידן פון מקיים זיין די מצוה פון 'ושמחת בחגך'‪ .‬צוליב דעם ָ‬ ‫שוואכער‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫שוואכער און‬ ‫ַ‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫וויבאלד ש‪ï‬עטער זענען די דורות‬ ‫ַ‬ ‫ַאז הושענא רבא איז ַא יום הדין‪ָ ,‬אבער‬ ‫געוואלט‬ ‫ָ‬ ‫האבן חז"ל‬ ‫פאר דעם יום הדין‪ ,‬און פון דער ַאנדערער זייט‪ָ ,‬‬ ‫און מ'ציטערט שוין סיי‪-‬ווי נישט ַאזוי ַ‬ ‫האבן זיי אונז אנטפלעקט‬ ‫פארשטיין אויסצונוצן דעם שעת הכושר תשובה צו טוהן‪ ,‬וועגן דעם ָ‬ ‫זאלן ַ‬ ‫ַאז אידן ָ‬ ‫טאג פון דעם גמר החתימה‪.‬‬ ‫טאג‪ַ ,‬אז עס איז דער ָ‬ ‫די הייליגקייט פון דעם ָ‬ ‫פאר די ערליכע‬‫באקאנט ַ‬ ‫מ'קען זאגן נאך א פשט‪ַ ,‬אז באמת‪ ,‬אין די פריערדיגע דורות איז עס יא געווען ַ ַ‬ ‫האבן געוואוסט ווי ַאזוי איבערצובעטן דעם‬ ‫אידן‪ ,‬חסידים ואנשי מעשה אז עס איז א יום הדין‪ ,‬אבער זיי ָ‬ ‫באשעפער‬ ‫פאר'ן ַ‬ ‫געווארן מיט ‪ï‬חד און יראה ַ‬ ‫ָ‬ ‫אויבערשטען אויך מיט שמחה‪ ,‬ווייל די שמחה איז געטוהן‬ ‫האבן זיי מבטל געווען ַאלע דינים‪ָ .‬אבער אין די לעצטע דורות‪,‬‬ ‫)אין דער בחינה פון 'שמחתי מתוך יראתי'(‪ ,‬און ַאזוי ָ‬ ‫דא ַא חשש ַאז פון די שמחה וועט מען קומען צו‬ ‫שוואכער ווי די פריערדיגע דורות‪ ,‬איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס זענען שוין‬ ‫ָ‬ ‫אויסגעזאגט‬ ‫ָ‬ ‫האבן חז"ל‬ ‫פאר דעם ָ‬ ‫געדארפט מער מזרז זיין אידן‪ ,‬און ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט מען‬‫קלות ראש ח"ו‪ ,‬צוליב דעם ָ‬ ‫דעם סוד‪ַ ,‬אז הושענא רבא איז ַא יום הדין‪.‬‬ ‫אויערבאך זצ"ל‬ ‫ַ‬ ‫מג‪ .‬עס ווערט געברענגט אין ספר 'הליכות שלמה' )סוכות‪ ,‬ע' רמא( ַאז ביים גאון רבי שלמה זלמן‬ ‫גאנצע הנהגה פונעם רב באימה וביראה‪ ,‬ממש ַאזוי‬ ‫נאכט געווען די ַ‬ ‫איז ליל הושענא רבא‪ ,‬שוין פון ָאנהייב ַ‬ ‫געזאגט תהלים מיט גרויס התעוררות‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי שלמה זלמן‬ ‫נאכט ָ‬ ‫ווי אין די ימים נוראים‪ .‬רוב שעה'ן פון דער ַ‬ ‫פארגעזעצט‬‫אויפגעשטאנען פון בעט און ָ‬ ‫ַ‬ ‫מאל‬ ‫יארן‪ ,‬איז ער עטליכע ָ‬ ‫אויך ווען ער איז שוין געווען אויף די עלטערע ָ‬ ‫אסאך תהלים‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫זאגן‬ ‫האט אויך מזרז געווען זיינע בני בית צו ָ‬ ‫זאגן תהלים‪ .‬ער ָ‬ ‫צו ָ‬ ‫באזוכן‬ ‫נאכט צו ַ‬ ‫וואס מענטשן פלעגן קומען אין דעם ַ‬ ‫פאקט ָ‬ ‫פאר רבי שלמה זלמן דער ַ‬ ‫)ער שרייבט אויך‪ַ ,‬אז עס איז געווען זייער נישט ניחא ַ‬ ‫האט ער‬ ‫נאכ'ן שמועס‪ָ ,‬‬ ‫האט ער מיט אים גערעדט זייער קורץ און תיכף ָ‬ ‫יא געקומען‪ָ ,‬‬ ‫)מקיים צו זיין 'קבלת פני רבו ברגל(‪ ,‬און ַאז ס'איז עמיצער ָ‬ ‫זאגן תהלים‪(.‬‬ ‫פארגעזעצט צו ָ‬ ‫ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬הושענא רבא‬ ‫‪ãì‬‬ ‫‪ïééæ äëåæ ïåà ïäåè äáåùú åö êéìâòî õìà© êàð‬‬ ‫‪¨ æéà'ñ ïééæ åö ìçåî âàè‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïééà øòãðé÷ òðééã øàô‬‬ ‫‪© ïáòâ ìòåå‬‬ ‫מו‬ ‫‪. øàé âéèëòì ñéæ à åö ïøòåå ïáéøùøàô åö‬‬ ‫מד‬ ‫‪øòã . àáø àðòùåä æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪,úåøéáò òøòééæ‬‬ ‫‪òðééã áéåà ,åðéáà íäøáà åö èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ øòèùøòáéåà‬‬ ‫טאג די כוחות צו שרייען‬ ‫האבן אין דעם ָ‬ ‫‪ ,äðùä ùàø ïéà äøtë à© ïáàä‬בשפוון תליא ‪ -‬מיר ָ‬ ‫÷‪¨ èùéð ïìòåå øòãðé‬‬ ‫'טאטע'!‬ ‫ַ‬ ‫‪ïìòåå ,èùéð áéåà ïåà ,øåtéë íåé ïéà ïáàä‬‬ ‫‪¨ ñò ééæ ïìòåå‬‬ ‫‪æéà 'äáøò' éã æà© ,(.áì â"ç) ùåã÷ä øäåæ ïéà ïééèù ñò‬‬ ‫‪ àáø àðòùåä ïéà äøtë òøòééæ ïáàä‬מה‪...‬‬ ‫‪¨ ééæ‬‬ ‫‪àáø àðòùåä ìééåå ,ùèðòî ïåô ïtéì éã åö êéìðò‬‬ ‫)‪íòðéà ñòìà© êéæ èòãðòåå ,('äáøò íåé' ïôåøòâ èøòåå ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪óåñ íééá èöòé ïèìàä‬‬ ‫÷‪© øéî æà© ,øàì‬‬‫¨‬ ‫‪øòáਠæéà ñò‬‬ ‫‪,ïéã øîâ øòã ïòååòâ èùéð êàð‬‬ ‫‪¨ æéà'ñ ïîæ ìë .ìéåî ïâéãðòîå÷ ïéà 'ãéúò' øòöðàâ‬‬‫‪© øòã ïåà ,ètùî íòðåô‬‬ ‫מז‬ ‫‪. íåøà òìà ïåà êéæ ïòååòèàø‬‬ ‫‪© õìà© êàð‬‬‫÷‪¨ ïòî ïò‬‬ ‫‪.ìàùâàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ ï'ôéåà èöòé èééèù äáåèì åðéìò äàáä øàé‬‬ ‫¨‬ ‫שאטן‬ ‫נאכט פון הושענא רבא קען יעדער מענטש זען אויף זיין ָ‬ ‫זאגט )ח"ג לב‪ַ (.‬אז אין די ַ‬ ‫מד‪ .‬דער זוהר הקדוש ָ‬ ‫האבן‬‫שאטן זעט אויס ווי עס פעלט דערפון וועט ער ָ‬ ‫יאר‪ .‬אויב דער ָ‬ ‫‪ï‬אסירן מיט אים דורכ'ן ָ‬ ‫וואס עס וועט ַ‬ ‫ָ‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫שאטן איז פול‪ ,‬וועט ער זוכה זיין צו ַא גוט ָ‬ ‫‪ï‬אסירונגען רחמנא ליצלן‪ ,‬און אויב זיין ָ‬ ‫נישט גוטע ַ‬ ‫ואס ס'איז‬ ‫דאס ו ָ‬ ‫די דערמאנטע ווערטער פון זוהר הקדוש ווערן געברענגט אין 'רוקח' )הלכות סוכה‪ ,‬אות רכא(‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫שאטן אין הושענא רבא‪.‬‬ ‫געווארן אין יום כי‪ï‬ור‪ ,‬ווייזט דער ָ‬ ‫ָ‬ ‫געווארן אין ראש השנה און אונטערגעשריבן‬ ‫ָ‬ ‫נגזר‬ ‫דאך )ר"ה טז‪ַ (.‬אז אין יום טוב סוכות ווערט די וועלט גע'מש‪ï‬ט‬ ‫זאגט ָ‬ ‫זאגט דער 'רוקח' ַא טעם‪ ,‬ווייל די גמרא ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬‫דארפן ָ‬ ‫דארף מען זען וויפיל מענטשן ַ‬ ‫נאכט פריער‪ַ ,‬‬ ‫)דאס מיינט‪ï ,‬רנסה(‪ ,‬און וועגן דעם‪ ,‬איז אין די ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואסער‬ ‫אויף ַ‬ ‫זאגן די מלאכים‪ ,‬יענער וועט‬ ‫דאן )אויב דער ָ‬ ‫שאטן ווייזט ַאזוי( ָ‬ ‫יאר‪ .‬מ'ווייזט עס אינעם שאטן‪ ,‬און ַ‬ ‫‪ï‬רנסה אין קומענדיגן ָ‬ ‫וואסער און ‪ï‬רנסה‪.‬‬ ‫האבן ַ‬ ‫דארף ער נישט ָ‬ ‫דאך נישט לעבן ח"ו‪ ,‬ממילא ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאל נישט זיין שלעכט‬ ‫דאס מזל ָ‬ ‫'דארף נישט קוקן דערויף‪ ,‬כדי ָ‬ ‫דער רמ"א ז"ל שרייבט אבער )סי' תרס"ד ס"א( ַאז מ ַ‬ ‫דאס ענין געהעריג‪ ,‬און ס'איז פיל בעסער צו זיין ַא 'תמים' און‬ ‫פארשטייען נישט ָ‬ ‫אסאך מענטשן ַ‬ ‫ח"ו‪ .‬אויך ווייל ַ ַ‬ ‫נאכפארשן די צוקונפט‪ ,‬ע"כ‪.‬‬ ‫נישט ָ ָ‬ ‫וואס עס שרייבט דער 'ספר‬ ‫באקאנט ָ‬ ‫אריינפאלן אין יאוש און עצבות ח"ו‪ ,‬ווייל עס איז ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫'טאר ָאבער נישט ַ‬ ‫מ ָ‬ ‫קא‪,ï‬‬‫שאטן פון זיין ָ‬ ‫ביינאכט נישט געזען דעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט הושענא רבא‬ ‫וואס ָ‬ ‫חסידים' )סי' תמ"ב( ַאז ס'איז געווען איינער ָ‬ ‫האט‬‫האט געטיילט ַאסאך צדקה‪ ,‬און ער ָ‬ ‫אסאך תעניתים‪ ,‬און ער ָ‬ ‫געפאסט ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫האבן‬ ‫און ער און זיינע גוטע פריינט ָ‬ ‫זאגט )משלי יא‪ ,‬ד( 'וצדקה תציל ממות'‪.‬‬ ‫יארן‪ַ ,‬אזוי ווי דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫סאך ָ‬ ‫דערנאך געלעבט ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫מה‪ .‬דער 'מחבר' שרייבט )סי' תרס"ד‪ ,‬ס"א( ַאז מ'צינדט ַאביסל מער לעכט‪ַ ,‬אזוי ווי יום כי‪ï‬ור‪.‬‬ ‫געמאכט מיט די‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫וואס דער מלמד ָ‬ ‫'ש‪ï‬אציר' ָ‬‫ַ‬ ‫פארלוירן ַא קינד רח"ל ביי ַא‬ ‫האט ליידער ַ‬ ‫וואס ָ‬‫טאטע ָ‬ ‫מו‪ַ .‬א ַ‬ ‫באשולדיג נישט דעם מלמד!‬ ‫זאגענדיג הויך‪ :‬איך ַ‬ ‫געשטאנען ביי די לוי' און אנגעהויבן דעם הספד ָ‬ ‫ַ‬ ‫תלמידים‪ ,‬איז‬ ‫האט דער טאטע פונעם קינד‬ ‫דאן ָ‬‫באשולדיגן דעם מנהל‪ַ .‬‬ ‫האבן באטייליגטע ביי די לוי' געמיינט ַאז ער גייט יעצט ַ‬ ‫ָ‬ ‫דא יעצט‬ ‫געטראכט‪ ,‬ווער ווייסט וועמען ער גייט ָ‬ ‫ַ‬ ‫האבן ַאלע‬‫באשולדיג אויך נישט דעם מנהל! ָ‬ ‫געזאגט‪ :‬איך ַ‬ ‫האב נישט‬ ‫פארוואס איך ָ‬‫נאר זיך ַאליין‪ָ ַ ,‬‬ ‫באשולדיג ָ‬ ‫געזאגט‪ :‬איך ַ‬‫ָ‬ ‫טאטע‬ ‫צובראכענע ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער‬ ‫באשולדיגן‪ .‬צום סוף ָ‬ ‫ַ‬ ‫האב‬ ‫דעמאלס ָ‬ ‫ָ‬ ‫באשעפער אין דער צייט ווען די ספרי חיים און ‪ ...‬זענען געווען ָאפן‪.‬‬ ‫פאר'ן ַ‬ ‫פארגאסן גענוג טרערן ַ‬ ‫ַ ָ‬ ‫געדארפט מער מת‪ï‬לל זיין‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫איך‬ ‫נאך ַאלעס ממתיק זיין‪.‬‬ ‫מ'פארזיגלט דעם גזר דין‪ ,‬קען מען ָ‬ ‫ַ‬ ‫האבן שכל‪ ,‬איידער‬ ‫'דארף יעצט ָ‬ ‫אחי ורעי! מ ַ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז 'הושענא רבא' קען מען טייטשן אויף דריי אופנים‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫צאנז זי"ע ָ‬‫מז‪ .‬דער הייליגער 'דברי חיים' פון ַ‬ ‫זאל אונז העלפן‪ .‬ב‪ .‬דער אויבערשטער‬ ‫באשעפער‪ ,‬ער ָ‬ ‫און ַאלע דריי זענען אמת‪ :‬א‪ .‬מיר בעטן דעם 'גרויסן' )'רבא'( ַ‬ ‫זאל אונז העלפן מיט‬ ‫וואס ווערן גערופן 'בני בכורי ישראל' )שמות ד‪ ,‬כב(‪ .‬ג‪ .‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫זאל העלפן די אידן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫ַא גרויסע ישועה )'רבא'(‪ ,‬מיט די גאולה שלימה במהרה בימינו‪.‬‬ ‫ביינאכט‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫‪ï‬אסירט ַאז הושענא רבא‬ ‫אמאל ַ‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫קארלינער רבי'ן הרה"ק רבי אברהם אלימלך זצ"ל הי"ד‪ָ ,‬‬ ‫ביים ַ‬ ‫געזאגט‪' :‬מסתמא‬ ‫ָ‬ ‫האט ער זיי‬ ‫איז ער ַאריינגעקומען אין בית המדרש און געזען צוויי יונגעלייט שמועסן צווישן זיך‪ָ .‬‬ ‫‪äì‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬הושענא רבא‬ ‫‪ïåô úåìéôú éã ïåô èéé÷ñéåøâ éã íòã ïåô øéî ïòòæ‬‬ ‫‪øòèøòåå éã ïåô ,íéòéâî íéøáãä ïëéä ãò ïòæ ïò÷'î‬‬ ‫‪àðòùåä ïåô âàè‬‬ ‫¨‬ ‫‪íòã ïéà øòãðé÷ òùéãéà‬‬ ‫‪ïéã úéá æà© (àëø úåà ,úåëåñ 'ìä) 'ç÷åø' íòã ïåô‬‬ ‫‪æéá ¯ ùîî 'ùôð çå÷éô' éåå éåæà© æéà ñò ¯ àáø‬‬ ‫‪àðòùåä éãë ,êøåö ï'èéåì íéùãç éã ïééæ øáòî èâòìô‬‬ ‫‪óøàã‬‬ ‫©‬ ‫‪,àìéîî .úáù ïéà ïìàôñéåà‬‬ ‫©‬ ‫‪èùéð ïò÷ ñò‬‬ ‫‪èâòìô'î ìééåå ,úáù ïéà ïòîå÷ñéåà èùéð ìàæ‬‬ ‫‪¨ àáø‬‬ ‫‪øòã ìééåå ,âàè‬‬ ‫‪¨ ïâéìééä íòã ïéà ïèòá ÷øàèù‬‬ ‫©‬ ‫‪ïòî‬‬ ‫‪èùéð æéà ñò ïåà ,øòñàåå‬‬ ‫‪© óéåà ïééæ ììtúî ñìàîòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪êéæ èòãðòåå ïáòì ñ'ðùèðòî íòðåô úåäî øòöðàâ‬‬ ‫©‬ ‫‪.úáù ïéà ïäåè åö ñò ïèìàäòâñéåà‬‬ ‫©‬ ‫‪.âàè‬‬ ‫¨‬ ‫‪íòã ïéà‬‬ ‫‪ïåô âàè‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòã æéà ñò ñéåøâ éåå øéî ïòòæ íòã ïåô‬‬ ‫‪íéáåè íéîé òìà© tਠètåèù'î æà© ,àáø àðòùåä‬‬ ‫‪ïéà (áì úåà ,àáø àðòùåä) èâðòøá '÷éãö éúôù' øòã‬‬ ‫‪ïåà äðùä ùàø ,éøùú ùãåç ,'íéðúéàä çøé' íòðåô‬‬ ‫‪'í"éøä éùåãéç' ìòá ÷"äøä ,ïãééæ ïééæ ïåô ïòîàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïòîå÷ñéåà èùéð ìàæ‬‬ ‫‪¨ àáø àðòùåä éãë ñòìà© ,øåtéë íåé‬‬ ‫‪åìéôà æà© ,'äñøåàîä äøòð' éã ééá ïòðéôòâ øéî ,ò"éæ‬‬ ‫‪éåä ,éî éðôî äçãð éî' ,êàã‬‬ ‫‪¨ ïâàæ‬‬ ‫‪¨ ì"æç ïåà ,úáù ïéà‬‬ ‫‪èôàøèùàá‬‬ ‫¨‬ ‫‪© éæ èøòåå ,ïòâðåàååöòâ ïòååòâ æéà éæ áéåà‬‬ ‫‪...'ìåãâ éðôî äçãð ïè÷ øîåà‬‬ ‫‪íéøáã) 'ä÷òö àì øùà øáã ìò' óàøèù‬‬ ‫¨‬ ‫‪òáøàä‬‬‫‪© à© èéî‬‬ ‫‪ïò÷ ùèðòî øòã ïòåå æà© ïòî èòæ íòã ïåô .(ãë áë ïòååòâ ùùåç èùéð ïáàä‬‬ ‫‪¨ ì"æç æà© ïòòæ øéî ,øòî êàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪à© ïåô øãâ ïéà ñò æéà ,èùéð èééøù øò ïåà ïòééøù ïéà ïòîå÷ñéåà ìàæ‬‬ ‫‪¨ äðùä ùàø æà© ïééæ åö íøåâ‬‬ ‫‪.['ñðåà' ïà© éåå èëàøèàá‬‬ ‫©‬ ‫©‬ ‫‪èùéð èøòåå'ñ ïåà] 'ïåöø' ïåô äåöî éã ìèáî ïòî æéà íòã êøåã ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,úáù‬‬ ‫‪:øòôòùàá‬‬ ‫‪© íåö àáø àðòùåä ïòééøù ïòî óøàã‬‬ ‫‪© ,àìéîî æà© èâøàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪øàð‬‬ ‫‪¨ ïáàä‬‬‫¨‬ ‫‪ééæ .úáù ïéà øôåù úòé÷ú‬‬ ‫'‪ 'àðòùåä‬מח‪øòã èøòôèðò ,èééøù'î æà© ïåà .‬‬ ‫‪.úáù ïééæ èùéð ìàæ‬‬ ‫‪¨ àáø àðòùåä‬‬ ‫וואלט געווען בעסער אויב‬ ‫וואס מ'קען עס נישט ָא‪ï‬שטו‪ï‬ן‪ָ ,‬אבער פונדעסטוועגן‪ָ ,‬‬ ‫זאכן ָ‬ ‫גאר וויכטיגע ַ‬ ‫דא ָ‬ ‫רעדט איר ָ‬ ‫נאכט'‪...‬‬‫וואלט גערעדט וועגן דעם אינמיטן 'כל נדרי'‪ ,‬ענדערש ווי אין די היינטיגע הייליגע ַ‬ ‫איר ָ‬ ‫באקאנטן חסיד רבי אליהו‬ ‫צוגעגאנגען צו דעם ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫ביינאכט‬ ‫ַ‬ ‫אמאל הושענא רבא‬ ‫עטליכע יונגעלייט 'מבקשים'‪ ,‬זענען ַ ָ‬ ‫געזאגט ַאז זיי ווילן‬ ‫ָ‬ ‫ראטה זצ"ל )מנקיי הדעת שבירושלים און דער משמש בקודש פון הרה"ק רבי שלמה'קע זוועהילער זי"ע(‪ ,‬און אים‬ ‫ָ‬ ‫'קאך'‪:‬‬ ‫האט רבי אליהו זיך ָאנגערופן צו זיי מיט ַא ָ‬ ‫הערן פון אים אביסל דברי חיזוק‪ָ .‬‬ ‫האנט‪ ,‬און הייבט ָאן בעטן‪...‬‬ ‫פאר חיזוק שמועסן‪ .‬נעמט שנעל ַא תהלים אין ַ‬ ‫‪ -‬יעצט איז נישט די צייט ַאפילו ַ‬ ‫אזא געהויבענעם שעת‬ ‫פאר‪ï‬אסט ַ ַ‬ ‫'טאר נישט ַ ַ‬ ‫'דארף אויסנוצן יעדע רגע‪ .‬די צייט ברענט ווי ַא פייער‪ ,‬און מ ָ‬ ‫ווייל מ ַ‬ ‫הכושר‪.‬‬ ‫טאטן‪ ,‬הרה"ק השר‬ ‫געגאנגען צום 'ציון' פון זיין ַ‬ ‫ַ‬ ‫אמאל ווען דער מיטעלער בעלזער רב הרה"ק מהר"י זי"ע איז‬ ‫מח‪ָ ַ .‬‬ ‫פאר די ַארומיגע ַא מורא'דיגע מעשה‪:‬‬ ‫האט ער דערציילט ַ‬ ‫שלום זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫געהאט קיין‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט‬ ‫וואס ָ‬ ‫אין די צייטן פון הייליגן רבי'ן ר' אלימלך זי"ע פון ליזענסק‪ ,‬איז געווען ַא איד ָ‬ ‫געהאלפן צו ווערן מיט‬ ‫ָ‬ ‫קינדער ל"ע‪ .‬דער איד פלעגט זיך כסדר מזכיר זיין ביים רבי'ן ר' אלימלך מיט ַא קוויטל‪,‬‬ ‫געווארן מיט ַא בן זכר למזל טוב‪...‬‬‫ָ‬ ‫געהאלפן‬ ‫ָ‬ ‫טאקע‬ ‫יארן‪ ,‬איז ער ַ‬ ‫לאנגע ָ‬‫נאך ַ‬ ‫ַא קינד‪ָ .‬‬ ‫‪ï‬אסירט ַא‬ ‫האט ַ‬ ‫נאך די הסתלקות פון הייליגן רבי'ן ר' אלימלך זי"ע לחיי העולם הבא‪ָ ,‬‬ ‫יארן ש‪ï‬עטער‪ ,‬שוין ָ‬ ‫ָ‬ ‫געווארן מיט די ברכה פון רבי'ן ר' אלימלך‪ ,‬איז ליידער ַאוועק‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז געבוירן‬ ‫דאס קינד ָ‬‫שרעקליכע צרה רח"ל‪ָ .‬‬ ‫דאס קינד צום הייליגן‬ ‫האט גענומען ָ‬ ‫פארלוירן‪ ,‬ער ָ‬ ‫האט זיך זיך ָאבער נישט ַ‬ ‫טאטע ָ‬ ‫פון דער וועלט רח"ל‪ .‬דער ַ‬ ‫דאס קינד אויפ'ן ציון‪ ,‬און געשריגן מיט ַא 'צעקה גדולה ומרה'‪:‬‬ ‫ציון פון רבי'ן ר' אלימלך זי"ע‪ַ ,‬אוועקגעלייגט ָ‬ ‫האב איך געמיינט מיט די צענדליגער קוויטלעך און ‪ï‬דיון נפש‬ ‫דאס ָ‬‫הייליגער רבי‪' ,‬אל הנער הזה התפללתי'?! נישט ָ‬ ‫דאס קינד‪ ...‬און‬ ‫דא איבער ָ‬ ‫לאז ָ‬ ‫האט מען גערעדט‪ ,‬און איך ָ‬ ‫פאר'ן רבי'ן‪ ...‬נישט וועגן דעם ָ‬ ‫האב געגעבן ַ‬‫וואס איך ָ‬‫ָ‬ ‫דארט‪.‬‬ ‫אוועקגעגאנגען פון ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאטע איז ַ‬‫דער ַ‬ ‫געווארן לעבעדיג‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫דאס קינד איז‬ ‫האט געטוהן‪ ,‬און ָ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫האט געטוהן ָ‬ ‫דער הייליגער רבי ר' אלימלך זי"ע ָ‬ ‫טאטע‪ ,'...‬איידער‬ ‫'טאטע‪ַ ...‬‬ ‫געזאגט הויך אויפ'ן קול‪ :‬טייער קינד‪ ,‬שריי אויס הויך ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער רבי ר' אלימלך אים‬ ‫דאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫דא און דו וועסט בלייבן איינער ַאליין אויפ'ן בית החיים‪...‬‬ ‫טאטע וועט זיך דערווייטערן פון ָ‬ ‫דיין ַ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬הושענא רבא‬ ‫‪åì‬‬ ‫לאנג ווי‬ ‫טאטע'‪ַ ,‬אזוי ַ‬ ‫'טאטע‪ַ ,‬‬ ‫לאמיר שרייען ַ‬ ‫האט אויסגעפירט‪ָ :‬‬ ‫און דער בעלזער רב הרה"ק רבי יהושע'לע זי"ע ָ‬ ‫טאטן‪...‬‬ ‫נאנט צום הייליגן ציון פונעם ַ‬ ‫נאך ָ‬ ‫מיר געפינען זיך ָ‬ ‫לאמיר‬‫האבן דעם כח פון תפילה‪ָ .‬‬ ‫טאג‪ ,‬און מיר ָ‬ ‫באשעפער אין דעם ָ‬ ‫נאנט צום ַ‬ ‫דאך אזוי ָ‬ ‫לדידן יאמר‪ ,‬מיר זענען ָ‬ ‫נאנט צו אים‪ ,‬און ער וועט ַאוודאי‬ ‫לאנג ווי מיר זענען ָ‬ ‫טאטע‪ַ '...‬אזוי ַ‬‫'טאטע‪ַ ,‬‬ ‫טאטן אין הימל‪ַ :‬‬ ‫שרייען צו אונזער ַ‬ ‫הערן אונזערע תפילות להפקד בדבר ישועה ורחמים‪ ,‬מיט זרע של קיימא‪ ,‬נחת דקדושה פון ַאלע קינדער און‬ ‫אייניקלעך‪ï ,‬רנסה בהרחבה‪ ,‬גוטע שידוכים‪ ,‬רפואה שלימה‪ ,‬תשובה שלימה‪ ,‬מיט אלע השפעות טובות‪.‬‬ ‫מסאטמאר זי"ע פלעגט מאריך זיין הושענא רבה ביי די תפילות און נענועים‪ ,‬מיט‬ ‫ַ‬ ‫ַ‬ ‫ס'איז באקאנט‪ ,‬אז הרה"ק‬ ‫שטארק מעורר זיין דעם עולם אין זיינע קורצע דרשות צווישן די שטיקלעך פון די‬ ‫ַ‬ ‫גרויסע בכיות‪ ,‬און ער פלעגט‬ ‫פרייטאג‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫פאר'ן זמן פון שמיני עצרת‪ ,‬און ווען הושענא רבה איז געווען‬ ‫הושענות‪ַ .‬אזוי פלעגט עס דויערן ביז ש‪ï‬עט ַ‬ ‫פאר'ן ָאנוועזנדן‬‫זאלן זיך צואיילן און ַאהיים גיין צינדן די שבת‪-‬לעכט‪ .‬און ַ‬ ‫פלעגט מען אויסרופן אין שול‪ַ ,‬אז די נשים ָ‬ ‫טאג‪:‬‬ ‫פאלגנדן משל‪ַ ,‬ארויסצוברענגען די הייליגקייט פון דעם ָ‬ ‫געזאגט דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער רבי זי"ע‬ ‫עולם ָ‬ ‫פארלענדונג רח"ל‪ .‬אין‬ ‫פאראורטיילט צו ַ‬ ‫פארזינדיגט קעגן דעם קעניג‪ ,‬און זיי זענען ַ‬ ‫האט זיך ַ‬ ‫שטאט ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַא געוויסע‬ ‫האבן‬‫ראטגעבער‪ ,‬און זיי ָ‬ ‫מיניסטארן און ַ‬ ‫ָ‬ ‫באראטן מיט דעם קעניג'ס‬ ‫שטאט לייט זיך ַ‬ ‫ָ‬ ‫האבן די‬ ‫זייער שווערן קלעם‪ָ ,‬‬ ‫דאן קען מען צוקומען‬ ‫גארטן‪ ,‬און ַ‬ ‫ש‪ï‬אצירן אין ַא ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאג פירט זיך דער קעניג צו גיין‬ ‫אויסגעפונען ַאז אין ַא געוויסן ָ‬ ‫באגנאדיגונג‪.‬‬ ‫צו אים און בעטן ַא ַ ַ‬ ‫האבן זיי זיך ַאוועקגעשטעלט אין יענעם‬ ‫טאג ָ‬‫שטאט ַאזוי געטוהן‪ .‬אין דעם ָאנגעגעבענעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן די ‪ï‬רנסים פון‬ ‫ָ‬ ‫געגאנגען ַא שעה און‬ ‫ַ‬ ‫פארביי‬‫ש‪ï‬אנונג ביז דער קעניג וועט ָאנקומען‪ .‬עס זענען ָאבער ַ‬ ‫ַ‬ ‫געווארט מיט‬ ‫ַ‬ ‫גארטן‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫געווארן טונקל‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫געווארט ביז ס'איז‬ ‫ַ‬ ‫האבן ָאבער ווייטער‬ ‫צוויי שעה‪ָ ,‬אבער דער קעניג איז נישט ָאנגעקומען‪ .‬זיי ָ‬ ‫האבן נישט‬ ‫געווארן זייער טרויעריג‪ ,‬צי זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫קארעטע‪ .‬זענען זיי‬ ‫נאך ַאלץ נישט געזען די קעניגליכע ַ‬ ‫האבן ָ‬ ‫זיי ָ‬ ‫האפענונג‪.‬‬ ‫‪ï‬אסט זייער לעצטע ָ‬ ‫פאר ַ‬ ‫ַ‬ ‫געזאגט מיט ַא זיכערן‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬‫דעלעגאציע‪ ,‬איז געווען ַא קלוגער מענטש‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫פארזאמלטע אין דער‬ ‫צווישן די ַ ַ‬ ‫דא אין‬‫‪ï‬אצירן ָ‬ ‫לאנד‪ ,‬און אויב ס'איז דער שטייגער פון די קעניגן צו ש ַ‬ ‫דאך די געזעצן פון ַ‬ ‫טאן‪' :‬דער קעניג היט ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס מיר זעען‬ ‫דאס ָ‬ ‫דא‪ ,‬און ָ‬ ‫דאך ַאוודאי ָאן ַא ספק‪ַ ,‬אז דער קעניג דרייט זיך ָ‬ ‫טאג‪ ,‬איז ָ‬ ‫גארטן אין דעם ָ‬ ‫דעם ָ‬ ‫לאמיר ַאלע שרייען צום‬ ‫דערפאר ווייל ער דרייט זיך ַארום מיט ‪ï‬שוט'ע קליידער‪ ,‬דעריבער‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫אים נישט‪ ,‬איז עס‬ ‫נאר'‪.‬‬ ‫זאל אונז העלפן וואו ער געפינט זיך ָ‬ ‫קעניג‪ ,‬ער ָ‬ ‫פאר'ן מענטש‬ ‫דאכט זיך ַ‬ ‫כאטש עס ַ‬ ‫פארביי‪ ,‬און ָ‬ ‫טאג שוין ַ‬ ‫האט אויסגעפירט‪ָ :‬אט גייט דער ָ‬ ‫און דער רבי זי"ע ָ‬ ‫טאר מען נישט‬ ‫ַאז ער איז נישט זוכה צו גילוי שכינה‪ ,‬מיר זענען ליידער נישט זוכה צו זען די שכינה הקדושה‪ָ ,‬‬ ‫כאטש עס זעט נישט אויס ַאזוי מיט די פליישיגע אויגן‪,‬‬ ‫נאר באמת איז דער אויבערשטער מיט אונז‪ָ ,‬‬ ‫טראכטן‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫ַאזוי‬ ‫צוזאמען אויסשרייען‪' :‬הושע נא והושיעה נא אבינו אתה'‪ ...‬ווייל דער אויבערשטער איז‬ ‫ַ‬ ‫לאמיר ַאלע‬ ‫און דעריבער‪ָ ,‬‬ ‫דאס איז דער עיקר‬ ‫נאר‪ ,‬און דעריבער שרייען מיר אויס 'הושע נא'‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫פאטער וואו ער געפינט זיך ָ‬ ‫דאך אונזער ָ‬ ‫ָ‬ ‫באשעפער‪ ,‬און מ'וועט‬ ‫הארצן‪ ,‬געבן ַא געשריי צום ַ‬ ‫און דער יסוד אויסצושרייען צום בורא כל עולמים פון טיפן ַ‬ ‫געהאלפן ווערן‪.‬‬‫ָ‬ ‫ַאוודאי‬ ‫זאנענפעלד זצ"ל גאב"ד ירושלים(‪ ,‬וועגן דעם‬ ‫עס ווערט דערציילט )אין ספר 'מאריה דארעא דישראל'‪ ,‬תולדות הגאון רבי יוסף חיים ָ‬ ‫גאון רבי ישעי' ברדאקי זצ"ל‪ ,‬וועלכער איז געווען פון די גרינדער פונעם ישוב אין ירושלים עיה"ק‪ .‬ווען ער איז‬ ‫טאכטער‪ ,‬איז‬ ‫צוזאמען מיט זיינע צוויי קליינע קינדער‪ַ ,‬א זון און ַא ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַארויפגעקומען מיט די שיף קיין ארץ ישראל‬ ‫געווארן אינמיטן וועג‪ ,‬ווען זיי זענען שוין געווען נישט ווייט פון די ברעגן פון ארץ ישראל‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫צובראכן‬ ‫ָ‬ ‫די שיף‬ ‫טאטע‪ ,‬רבי ישעי'‪,‬‬ ‫האט דער ַ‬ ‫וואסער‪ָ .‬‬ ‫זיי זענען געווען געצוואונגען ַאריינצוש‪ï‬רינגען אין ים‪ ,‬און שווימען אויפ'ן ַ‬ ‫נאך ַא קורצע צייט‬ ‫צוזאמען מיט זיי‪ָ ...‬‬ ‫ַ‬ ‫גענומען אויף די הענט זיינע צוויי קליינע קינדער‪ ,‬און ‪ï‬רובירט שווימען‬ ‫פארזעצן‬ ‫פארשטאנען ַאז אויב ער וועט ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט ַ‬ ‫לאזן זיך אים אויס‪ ,‬און ער ָ‬ ‫האט ער ָאבער געש‪ï‬ירט ווי די כוחות ָ‬ ‫ָ‬ ‫האלטן ביידע אויף די הענט‪ ,‬וועלן ַאלע דריי חלילה דערטרינקען ווערן אינעם ים‪ .‬אין יענע שווערע מינוטן‪,‬‬ ‫צו ַ‬ ‫פאר'ן צווייטן‪.‬‬‫דארף מפקיר זיין ַ‬ ‫האט ער ַאריינגעקלערט ע"פ הלכה‪ ,‬ווער פון זיי ס'איז וויכטיגער‪ ,‬און וועמען ער ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאכטער‪ ,‬ווי‬ ‫ראטעווען זיין ָ‬ ‫ראטעווען דעם זון איז פריער ווי צו ַ‬ ‫באשלוס‪ַ ,‬אז צו ַ‬ ‫צום סוף איז ער געקומען צום ַ‬ ‫עס איז מבואר אין די ‪ï‬וסקים‪.‬‬ ‫‪æì‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬הושענא רבא‬ ‫צובראכן און‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט מיט ַא‬ ‫ָ‬ ‫האט ער איר‬ ‫טאכטער‪ָ ,‬‬‫האנט פון זיין ָ‬ ‫נאכגעלאזט זיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ָאבער ָ‬ ‫איידער ער ָ‬ ‫איבערלאזן‬ ‫ָ‬ ‫כאטש צוויי נפשות‪ ,‬מוז איך דיך‬ ‫ראטעווען ָ‬ ‫האב מברר געווען די הלכה‪ ,‬און כדי צו ַ‬ ‫הארץ‪ ,‬איך ָ‬‫ציטערדיג ַ‬ ‫האב נישט‬ ‫טאטע‪ ...‬איך ָ‬ ‫'טאטע‪ַ ...‬‬ ‫האט זי ָאנגעהויבן שרייען‪ַ :‬‬‫האט דאס געהערט‪ָ ,‬‬ ‫דאס קליינע מיידל ָ‬ ‫ַאליין‪ ...‬ווען ָ‬ ‫האט געמיינט‬‫אריינווארפן אין ים?' )זי ָ‬ ‫ַ‬ ‫איבערלאזן און ַ‬ ‫ָ‬ ‫נאר אויף דיר‪ ,‬צי וועסטו מיך‬ ‫אנצוהאלטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫אויף וועמען זיך ָ‬ ‫'טראכטן חשבונות'‪ַ ,‬אז על ‪ï‬י דין ביזטו מחויב ַאזוי צו טוהן(‪ .‬הערנדיג אירע ווערטער‪ ,‬איז‬ ‫ַ‬ ‫האב רחמנות אויף מיר‪ָ ,‬אן צו‬ ‫ַארויסצוברענגען‪ָ ,‬‬ ‫דערבארימען און‬ ‫ַ‬ ‫זאל זיך‬ ‫באשעפער ער ָ‬ ‫האט ָאנגעהויבן שרייען צום ַ‬ ‫געווארן‪ ,‬און ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאטע איבערגענומען‬ ‫דער ַ‬ ‫שטארקע כוחות‪ ,‬און מיט דעם‬ ‫ַ‬ ‫באקומען נייע‬ ‫באלד געש‪ï‬ירט ווי ער ַ‬ ‫טאקע ַ‬‫האט ַ‬ ‫ראטעווען ַאלע דריי נפשות‪ .‬ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫כח איז ער צוגעשוואומען מיט די צוויי קינדער צום ברעג‪ ,‬און ַאלע דריי זענען ב"ה געבליבן לעבן‪.‬‬ ‫האט מען געטייטשט דעם ‪ï‬סוק )תהלים סח‪ ,‬לה( 'תנו עוז לאלוקים'‪ .‬מיט אונזערע תפילות‪ ,‬גיב מיר‬ ‫אין ירושלים ָ‬ ‫פאר דעם אויבערשטען כביכול אונז צו העלפן מיט ַא ישועה‪.‬‬ ‫ַא כח ַ‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫האט אין זיך די סגולה‬ ‫האב געהערט ַאז די ערבה פון הושענא רבא ָ‬ ‫דער 'מנורת המאור' שרייבט‪ ,‬איך ָ‬ ‫קלא‪ï‬ן‪ָ ,‬א‪ï‬געהיטן צו ווערן פון סכנת דרכים‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט אין זינען בשעת'ן‬‫ָ‬ ‫פאר ַא שמירה אויפ'ן וועג‪ ,‬ווען‬ ‫ַ‬ ‫נאמען פון ַא קדמון‪ַ ,‬אז אויב מ'געפינט זיך אין ַא סכנה‬ ‫דער 'ליקוטי צבי' )עניני תפילת הדרך( ברענגט אין ָ‬ ‫זאל מען זיך‬‫אויסגעקלא‪ï‬טע ערבה איז גוט‪ ,‬און אויב נישט‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט מיט זיך ַאן‬‫ָ‬ ‫ח"ו אויפ'ן וועג‪ ,‬איז אויב‬ ‫זאגן 'אני והא הושיעה נא'‪ ,‬וועט מען זען ניסים‪.‬‬ ‫'זאל ָ‬ ‫מ'האט עס ַאוועקגעלייגט‪ ,‬און מ ָ‬ ‫ָ‬ ‫דערמאנען וואו‬ ‫אויסגעקלא‪ï‬ט ערבות‬ ‫ַ‬ ‫נאמען פונעם ספר התניא‪ַ ,‬אז מ'פלעגט ַאוועקלייגן די‬ ‫דער 'כף החיים' ברענגט אין ָ‬ ‫פאר די מצוה‪.‬‬ ‫ליבשאפט ַ‬ ‫ַ‬ ‫צוקא‪ï‬ענס פונעם בעט‪ַ ,‬ארויסצואווייזן‬ ‫ָ‬ ‫זאגט‬ ‫אויסגעקלא‪ï‬טע ערבה און ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האלט ביי זיך די‬‫מ'קען פון דעם לערנען ַא 'קל וחומר'‪ ,‬אויב איינער ַ‬ ‫דאך ַא 'קל וחומר‪ ,‬בן בנו של‬ ‫'אני והו הושיעה נא'‪ ,‬זעט ער ניסים און עס איז ַא שמירה אויפ'ן וועג‪ ,‬איז ָ‬ ‫מ'זאגט 'אני והו‬ ‫ָ‬ ‫דאס בינטל מיט די ערבות אין הושענא רבא‪ ,‬און‬ ‫האנט ָ‬ ‫מ'האלט אין דער ַ‬ ‫ַ‬ ‫קל וחומר'‪ַ ,‬אז ווען‬ ‫הושיעה נא'‪ ,‬איז ַאודואי ַא שעת הכושר מש‪ï‬יע צו זיין אויפ'ן מענטש ַא שמירה פון הימל אין ַאלע ענינים‪.‬‬ ‫פאר אידישע‬ ‫האט דער גאון בעל 'אור שמח' זצ"ל געטיילט ַ‬ ‫אין צייט פון דער ערשטער וועלט מלחמה‪ָ ,‬‬ ‫פאר ַא‬‫אויסגעקלא‪ï‬טע ערבות ַ‬ ‫ַ‬ ‫פראנט‪ ,‬פון די‬ ‫ָ‬ ‫געדארפט ַארויסגיין קעמפן אויפ'ן‬ ‫ַ‬ ‫האבן‬‫וואס ָ‬ ‫סאלדאטן ָ‬ ‫ָ ַ‬ ‫באקומען‬‫האבן ַ‬ ‫וואס ָ‬‫שלאכטן‪ .‬די אידישע זעלנער ָ‬ ‫ַ‬ ‫געראטעוועט צו ווערן פון יעדע סכנה ביי די‬ ‫ַ‬ ‫שמירה‪,‬‬ ‫שטארק פון די מלחמה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫טאקע צוריקגעקומען געזונט און‬ ‫די ערבות פונעם 'אור שמח'‪ ,‬זענען ַ‬ ‫נאמען פון ספר 'יפה‬ ‫וואס עס ווערט געברענגט אין 'ספר המידות'‪ ,‬אין ָ‬ ‫ארא‪ï‬צוברענגען ָ‬ ‫אויך איז כדאי ַ ָ‬ ‫באהאלטן פון‬ ‫מ'זאל ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫נאכט שרעק ָאדער פון חלומות‪ַ ,‬אז‬ ‫ללב'‪ַ ,‬א סגולה קעגן ‪ï‬חדים ביי קינדער וכדומה‪ַ ,‬‬ ‫פארשווינדן‪.‬‬‫שלאפן דערויף‪ ,‬וועלן ַאלע ‪ï‬חדים ַ‬ ‫ָ‬ ‫'זאל‬ ‫צוקא‪ï‬ענס און מ ָ‬ ‫ָ‬ ‫די ערבות‬ ‫'טאטע‪ ,‬העלף'‪ ,‬זענען מיר ביכולת צו ‪ï‬ועל'ן‬ ‫ַ‬ ‫וואס שרייט‬ ‫הושענא רבא‪ ,‬ווען מיר שרייען 'הושענא'‪ ,‬ווי ַא קינד ָ‬ ‫נאר ער וועט אונז העלפן מיט זיין‬ ‫וואס עס קומט אונז על ‪ï‬י דין‪ָ ,‬‬ ‫מאכן חשבונות ָ‬ ‫סארטן ישועות‪ָ ,‬אן צו ַ‬‫ַאלע ָ‬ ‫גרויס רחמנות‪.‬‬ ‫דאך נישט אויף‬ ‫האבן ָ‬‫טאג‪ ,‬הושע נא והושיעה נא 'אבינו אתה'‪ .‬מיר ָ‬ ‫וואס מיר שרייען אויס אין דעם ָ‬ ‫דאס איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאטן אין הימל‪ַ .‬אז מיר וועלן ַאזוי שרייען‪ ,‬וועלן מיר ַאוודאי‬ ‫נאר אויף אונזער ליבן ַ‬ ‫פארלאזן‪ָ ,‬‬ ‫וועמען זיך צו ַ ָ‬ ‫געהאלפן ווערן מיט 'הושענא רבא'‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫סלאנים זצ"ל( איז‬ ‫ָ‬ ‫מאטיל‬ ‫)פאטער פון הרה"ק רבי ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן שוין דערציילט‪ַ ,‬אז הרה"צ רבי יהודה לייב סלאנים זצ"ל‬ ‫מיר ָ‬ ‫באן‬ ‫פארנדיג צוריק אויף די ַ‬ ‫סלאנים‪ ,‬צו זיין רבי'ן‪ ,‬הרה"ק בעל דברי שמואל זצ"ל‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫געפארן פון טבריא קיין‬ ‫ָ‬ ‫אמאל‬ ‫ַ ָ‬ ‫באקומען‬‫האט רבי יהודה לייב ַ‬ ‫געפארן קיין ארץ ישראל מיט די שיף‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫סלאנים קיין ַאדעס‪ ,‬פון וואו ער איז‬ ‫ָ‬ ‫פון‬ ‫האט‬ ‫באן‪ָ ,‬‬ ‫האט זיך געפונען אויף די ַ‬ ‫וואס ָ‬‫אטאקע פון די מערידין רח"ל‪ַ .‬א איד ָ‬ ‫גרויסע יסורים ל"ע צוליב ַאן ַ ַ‬ ‫פאר‬‫וואס עס קומט ָ‬ ‫האט אים געפרעגט ָ‬ ‫באמערקט אויף רבי יהודה לייב ַאז ער ש‪ï‬ירט זיך נישט גוט‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫געזאגט‪" :‬הוא יקראני‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט דער איד‬ ‫האט גרויסע יסורים רח"ל‪ָ .‬‬‫האט רבי יהודה לייב געענטפערט ַאז ער ָ‬ ‫מיט אים‪ָ .‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬הושענא רבא‬ ‫‪çì‬‬ ‫‪ïòééøù øò ìàæ‬‬ ‫‪¨ ïåà åö áéåçî æéà øòðééà øòãòé ïåà ,øòëéæ øòèùøòáéåà‬‬ ‫‪¨ ïâòååèñòãðåô ,íéà èìòô ñò ñàåå‬‬ ‫‪.'àð òùåä' íúñ‬‬ ‫‪ïáàä‬‬ ‫‪¨ óøàã‬‬‫‪© øò ñàåå‬‬‫‪¨ èùéð èñééåå øò ùèàë‬‬ ‫‪¨ ïòééøù‬‬ ‫"טאטע‪ ,‬העלף!"‪ ,‬איז ער זוכה צו‬‫ַ‬ ‫וואס ַא איד געפינט זיך‪ ,‬אויב ער שרייט‪,‬‬ ‫אבי אתה" )תהלים פט‪ ,‬כז(‪ ,‬אין יעדן מצב ָ‬ ‫באשעפער‪" :‬קלי וצור ישועתי"‪.‬‬ ‫ַא ישועה פון דעם ַ‬ ‫האט געהערט די ווערטער פון דעם איד'ס‬ ‫נאך דעם ווי ער ָ‬‫האט רבי יהודה לייב ש‪ï‬עטער דערציילט‪ַ ,‬אז תיכף ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי יהודה לייב זיך איינגע'חזר'ט די ווערטער‪:‬‬ ‫געווארן ב"ה‪ַ .‬ארויפגייענדיג אויף דער שיף‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫מויל‪ ,‬איז אים בעסער‬ ‫אזא‬ ‫געהאט ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫נאך‬‫האט ָ‬ ‫האט צוגעגעבן‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫טאטע'ניו העלף!"‪ ,‬און ער ָ‬‫"הוא יקראני אבי אתה‪ַ ,‬‬ ‫דאן‪.‬‬ ‫לייכטע נסיעה ווי ַ‬ ‫‪èì‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬שמיני עצרת ושמחת תורה‬ ‫שמיני עצרת ושמחת תורה‬ ‫עכבו יום אחד ‪ַ -‬אלע ימים טובים 'דרייען' זיך ַארום שמיני ‪äéäú úøöò éðéîùä íåéá' (äì ,èë øáãîá) ÷åñt øòã‬‬ ‫‪øòèùøòáéåà øòã êéæ èðéôòâ ïîæ íòã ïéà ìééåå ,'íëì‬‬ ‫עצרת‬ ‫‪.(íù ïééò) ïééìà© ïãéà éã èéî äøåáç ïééà ïéà‬‬ ‫‪¨ ùåã÷ä øäåæ øòã‬‬ ‫‪ïâéãðò íéðéã éã æà© (.áì â"ç) èâàæ‬‬ ‫‪© ñò ïåà ,àáø àðòùåä ïéà êéæ‬‬ ‫‪éã ïਠêéæ ïòâðàô‬‬ ‫‪åðàôî ò"îø øòã èáééøù øòèøòåå òëéìøòãðåàåå øàâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èééøâòâðਠïãéà ïòðòæ úøöò éðéîù ïéà ìééåå ,úåëøá‬‬ ‫‪èøàåå‬‬ ‫‪¨ ñàã‬‬‫‪¨ æà© (å"ëô óåñ ,á"ç ,ïéãä øå÷éç øîàî) ì"öæ‬‬ ‫‪ïåô ïòîå÷àá‬‬‫‪ âéðò÷ ï'èéî ïééæ åö òùòúùî êéæ‬מט‪© åö ,‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫'‪¨ ,('ìåâéò' ïåà ,'äâåç') âðéø à© ùèééè êéåà æéà 'âç‬‬ ‫‪,äçîù òñéåøâ éã ééá ïåà ,øàé‬‬ ‫‪¨ ïöðàâ‬‬ ‫‪© ï'ôéåà úåëøá íéà‬‬ ‫‪,äãå÷ð òìàøèðòö‬‬ ‫©‬ ‫‪ïåà òèñâéðééååòðéà ïà© íåøà© êéæ èééøã‬‬ ‫‪àëìî íò áéúéã ïàîå' .ïééìà© ïãéà éã øàð‬‬ ‫‪¨ êéæ ïòðéôòâ‬‬ ‫‪'âç' ïôåøòâðਠèùéð úøöò éðéîù èøòåå øòáéøòã ïåà‬‬ ‫‪¯ 'äéì áéäéå ìéàù éòáã äî ìë ,äéãåçìá äéì ìèðå‬‬ ‫)‪íéáåè íéîé òøòãðà© òìà© ìééåå ,(ç"ñøú 'éñ ç"åà ò"åù‬‬ ‫‪ñòìà© æéà ,âéðò÷ ï'èéî ïééìà© èöéæ ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòãòé ïåà‬‬ ‫'‪øò ìééåå ,úøöò éðéîù ïåô äãå÷ð éã íåøà© êéæ 'ïòééøã‬‬ ‫‪ïìéôøò èòåå âéðò÷ øòã ïåà ïèòá øò ïò÷ ,ìéåå øò ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪åìéôà© ,úåùåã÷ òìà© ïåô øòëòä æéà ñàåå‬‬ ‫‪¨ äùåã÷ à© æéà‬‬ ‫‪.äù÷á ïééæ‬‬ ‫‪êééù èùéð æéà ñò ïåà ,øåtéë íåé ïåô äùåã÷ éã ïåô‬‬ ‫‪.áåè íåé à© ïôåøåöðਠñò‬‬ ‫‪÷åñt ï'ôéåà (:çø à"ç) ùåã÷ä øäåæ øòã èâàæ‬‬ ‫‪¨ êéåà‬‬ ‫)‪øòã óéñåî æéà ,åðàôî ò"îø íòðåô øòèøòåå éã óéåà óñåé òãåúäá åúà ùéà ãîò àìå' (à ,äî úéùàøá‬‬ ‫‪,à"ô÷ú úåëåñ ,úåùøã) ò"éæ 'øôåñ íúç' ìòá ïåàâ‬‬ ‫‪èåè øòèùøòáéåà øòã ïòåå èééö øòã ïéà ,'åéçà ìà‬‬ ‫‪ùøòãðà© æéà úøöò éðéîù ïåô äùåã÷ éã æà© ,('úééäå' ä"ã òøòãðà© éã ïòðò÷ ,øòãðé÷ òùéãéà èéî ïééæ ãçééî êéæ‬‬ ‫‪íåé ïåô äùåã÷ éã ìééåå ,øåtéë íåé ïåô äùåã÷ éã ïåô èâàæ‬‬ ‫‪¨ íòã ïâòåå ïåà ,ééæ èéî ïééâðééøà© èùéð øò÷ìòô‬‬ ‫פארוואס מ'שאקלט נישט לולב און אתרוג אין שמיני עצרת‪ ,‬ווייל‬ ‫מט‪ .‬דער רמב"ן ז"ל זאגט )פרשת אמור( ַאז טעם ַ ָ‬ ‫טאג ַאליין איז אין ַא בחינה פון 'הדר'!‬ ‫שמיני עצרת איז דער ָ‬ ‫דא‬ ‫האבן נישט קיין השגה אין די טיפקייט פון די הייליגע ווערטער פונעם רמב"ן‪ָ ,‬אבער מיר זעען ָ‬ ‫כאטש מיר ָ‬ ‫ָ‬ ‫'שאקלט‬‫פארוואס מ ָ‬ ‫זאגט ַא טעם ַ ָ‬ ‫טאג איז ַא 'הדר שבהדרים'‪ ,‬און דער 'ספר החינוך' ָ‬ ‫פון זיינע ווערטער‪ַ ,‬אז דער ָ‬ ‫פאר דעם אויבערשטען‪.‬‬ ‫אינגאנצן ַ‬ ‫ַ‬ ‫טאג איז‬ ‫נישט לולב אין שמיני עצרת‪ ,‬ווייל 'יום שמיני עצרת כולו לה'' ‪ -‬דער ָ‬ ‫וואס איז ַאזוי ווי ַא‬ ‫דער 'שפת אמת' שרייבט‪ַ ,‬אז אין יום טוב סוכות זיצן מיר אין סוכה אונטער דעם סכך ָ‬ ‫וואס דער אויבערשטער טוט אויסש‪ï‬רייטן זיין חו‪ï‬ה אויף אונז‪ָ ,‬אבער אין שמיני עצרת איז עס ַאזוי ווי‬ ‫'חו‪ï‬ה'‪ָ ,‬‬ ‫נאך די חו‪ï‬ה ]זע אויך אין 'בני יששכר' )תשרי מאמר י‪ ,‬אות י( וואו ער רעדט ַארום איבער די גרויסקייט‬ ‫דער 'יחוד' ָ‬ ‫ארויסזאגן‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫גארניטש ַ‬ ‫דאס מויל קען עס ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫דא אין שמיני עצרת‪ָ ,‬‬ ‫וואס ס'איז ָ‬ ‫ליבשאפט ָ‬ ‫ַ‬ ‫פון די נאנטקייט און‬ ‫צוליב זייער גרויסע קדושה[‪.‬‬ ‫אנגעזאגט )דברים טז‪ ,‬טז( 'שלוש פעמים בשנה‬ ‫ָ‬ ‫האט די תורה אונז ָ‬ ‫זאגט דער 'שפת אמת'‪ַ ,‬אז ביי ַאלע ימים טובים ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר דעם אויבערשטען איז נישט‬ ‫דאס קומען פונעם מענטש ַ‬ ‫יראה כל זכורך וגו'‪ ,‬ולא יראה את פני ה' ריקם'‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫דארף‬‫זאל קענען מקבל זיין די הייליגע שכינה‪ַ ,‬‬ ‫נאר כדי ַא מענטש ָ‬ ‫באוויליגט אויב ער קומט מיט ליידיגע הענט‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫דארף‬‫נאנט צו ווערן מיט אים‪ָ ,‬אבער אין שמיני עצרת‪ַ ,‬‬ ‫באוויליגן דעם אויבערשטען מיט קרבנות כדי ָ‬ ‫ער פריער ַ‬ ‫דאס‬‫נאר ָ‬ ‫באשעפער אין הימל‪ָ ,‬‬‫באוויליגונג צו דערנענטערן אידישע קינדער צום ַ‬ ‫גארנישט טוהן כדי צוצולייגן ַ‬‫מען ָ‬ ‫זאל‬ ‫פאר דעם אויבערשטען‪' ,‬כדי שאהנה מכם' ‪ -‬כדי איך ָ‬ ‫טאג איז די שמחה און דער ריצוי ַ‬ ‫עצם ָאנקומען פונעם ָ‬ ‫געניסן פון אייך‪.‬‬ ‫ שמיני עצרת ושמחת תורה‬- ‫באר הפרשה‬ î äøåú éã èåè òáìòæ ñàã ¨ .âéðò÷ íòðåô ïùéðòôøòãàá © ,èñàô © ùèðòî øòã ïòåå ,'ùôðä éåðéò' êøåã èîå÷ øåtéë ïèòá êàð ¨ øéà èðò÷ èöòé ,ïãéà éã øàô © ïééæ æîøî ,äçîù êøåã èîå÷ úøöò éðéîù ïåô äùåã÷ éã øòáਠ.ïùéðòôøòãàá © òøòééà úîòð äîå úéôé äî' ïåô äðéçá øòã ïéà æéà ñò ïåà êøåã 'ä úáäà ìééåå ,(æ ,æ ,ù"äù) 'íéâåðòúá äáäà úçîù ïåà úøöò éðéîù ïåô âòè éã æà© ,èðééî ñàã ¨ éåå äâéøãî òøòðòì÷ à© æéà ,øåtéë íåé éåå éåæà© ,ïèñàô © ïåô úåìéôú òìà© ïòîòðåöðਠìâåñî ïòðòæ ,äøåú .äçîù êøåã èîå÷ ñàåå ¨ úøöò éðéîù ïåô äáäà éã ï'ôéåà úåòtùä òèåâ ïééæ òétùî ïåà ,øòãðé÷ òùéãéà øåtéë íåé éåå éåæà© ïééìà© âàè ¨ øòèëà© øòã æéà ,ììëá ùåã÷ä øäåæ øòã éåå ,äáåèì åðéìò àáä øàé ¨ ïöðàâ© øàð¨ óñåî ïáø÷ à© øàô © ïòî èâðòøá ,òãééá ïéà ìééåå] ïèòá ïò÷'î ¯ 'äéì áéäéå ìéàù éòáã äî ìë' èâàæ ¨ ïééæ æéà ,ïâòååèñòãðåô ïåà ,[úàèç à© øàô © 'øô' ïééà .íéà ñò èéâ'î ïåà ìéåå'î ñàåå êøåã ¯ øåtéë íåé ïåô äùåã÷ éã éåå øòñòøâ äùåã÷ øùåëä úòù íòã ïñàtøàô © © èùéð ïòî øàè ¨ ,àìéîî íéëìîä éëìî êìî ¯ âéðò÷ øòñéåøâ øòã ïòåå ¯ äçîù éã áéìåö ìééåå ,ïåöø úò ïìòéöòtñ íòã ïåà .ïãéà éã èéî êéæ èééøô ¯ àåä êåøá ùåã÷ä íòã ééá øøåòúð èøòåå ñàåå ¨ èôàùáéì © òñéåøâ ñàååøàô ¨ © íòè à© 'øôåñ íúç' øòã èâàæ ¨ ,íòã èéåì èìéôøò ,øòãðé÷ òùéãéà òáéì òðééæ øàô © ïòèùøòáéåà ,íéáåè íéîé òìà© ïåô ùøòãðà© æéà úøöò éðéîù .ïòâðàìøàô © © òøòééæ òìà© øò ïáø÷ øòã éåå ,äåöî à© óéåà èééèù äùåã÷ øòééæ ñàåå ¨ âäðî à© æéà ñò æà© (èò ÷øô) èáééøù 'óñåé ãåñé' øòã 'íçìä éúù' ïåô ïáø÷ øòã ,çñt áåè íåé ïéà çñt ïåøà ïåô äøåú éøôñ òìà© ïòîòðåöñéåøà© ìàøùé ùôðä éåðéò ,äðùä ùàø ïéà øôåù ,úåòåáù áåè íåé ïéà íòã åö èôàùáéì© òñéåøâ éã ïæééååàåöñéåøà© éãë ,ùãå÷ä ïéà úåëåñ ïåà áìåì ïåô úååöî éã ïåà ,øåtéë íåé ïéà ,ïåæ ïééæ áéì èàä ¨ ñàåå ¨ òèàè © à© éåå éåæà© ,ïòèùøòáéåà äåöî øòééæ ïåô ø÷éò øòã æéà êéåà ïåà ,úåëåñ áåè íåé ,úåøöåà òðòèìàäàá © © òðééæ òìà© íéà øàô © èðòôò øò ïåà ìàæ'î ¨ ïñééäòâ äøåú éã èàä ¨ íòã ïâòåå ,âàèééá ¨ øàð¨ øòã ìéåå òáìòæ ñàã ¨ .íéà ïåô ÷éøåö èùéðøàâ ¨ èìàä © øò ,íéáåè íéîé òøòãðà© éã ïåô úååöî éã èéî ïòééøô êéæ ,úåøåà òâéìééä òìà© æðåà óéåà ïééæ òétùî øòèùøòáéåà úøöò éðéîù ïåô äùåã÷ éã øòáਠ,áåè íåé ïåô âàèééá ¨ åö èééøâ 'íéìë' ïééæ ïìàæ ¨ øéî êéåà æà© ïôåà ïà© óéåà èééøô øò ñàåå ¨ ,ùèðòî íòðåô äçîù éã êøåã øàð ¨ æéà .å"ç ïééæ íâåt èùéð ïåà ,ìîéä ïåô äùåã÷ éã ïòîå÷àá © èùéð èééèù øò ïåà ,àåä êåøá ïòèùøòáéåà ï'èéî êéæ ì"æç ïáàä ¨ íòã ïâòåå ïåà ,äåöî òìòéöòtñ à© óéåà ãòåî') ì"öæ é'âàìàô íééç éáø ïåàâ øòã èáééøù éåæà© áéåçî æéà'î æà© ïééæ åö äáøî (.äî äëåñ) èðò'ùøã'òâ ÷øàèù © øòééæ êéæ óøàã'î © æà© (à ,äë ,'éç ìëì .úøöò éðéîù ïåô èëàð © éã ïéà êéåà ïòééøô åö êéæ úøöò éðéîù ïåô úåìéôú éã ïòðòååàã © åö ïòâðòøèùðà̈ øòöðàâ © øòã ñàåå ¨ íòã øòñéåà ìééåå ,äðååë ñéåøâ èéî ‫טאג ּפסק'ענט מען ָאּפ די ּפרנסה‬ ָ ‫ אין דעם‬- ‫עננו ביום קראנו‬ èöòé èøòåå úøöò éðéîù æéá äðùä ùàø ïåô ïå÷éú ‫פאר יעדעם‬ ַ àã ¨ æéà ,âàè ¨ íòã ïéà êéæ èòãðòåå ñòìà© ïåà ,íìùð ÷åñt ï'ôéåà (áôùú æîø ,ñçðô 'ô éðåòîù èå÷ìé) ïâàæ ¨ ì"æç èùéð æéà âòè òìà© éã ïåô ìééåå ,êàæ © à© êàð ¨ ïéøòã óøàã © ñàååøàô ¨ © ,'íëì äéäú úøöò éðéîùä íåéá' ïòèùøòáéåà íòã øàô © âàè¨ øòèâéìéååàá © àæà© © êàð ¨ àã ¨ à© æéà ñò ,áø èâàæ ¨ ?âàè ¨ à© êàð ¨ ïèìàäôéåà © êéæ ïòî íòìà© èéî øòãðé÷ òùéãéà ïåô äìéôú éã ïøòä åö ,áåè íåé à© èòååàøtòâ © èàä ¨ ñàåå ¨ âéðò÷ à© åö ìùî .‫ נ‬úøöò éðéîù ïåô âàè ¨ íòã ïéà éåå éåæà© ,ïèòá ééæ ñàåå ¨ .ãåáë ïáòâòâtਠíéà ïåà øòðéãàá © òðééæ ïòîå÷òâ ïòðòæ ,èâàæòâ ¨ èàä ¨ ò"éæ øòìéáàðøòùè ¨ ïøäà éáø ÷"äøä ïáòâòâtਠíéà ïåà úéá éðá òðééæ ïòîå÷òâ ïòðòæ ñò éðéîù ïåô óñåî ééá 'íùâ' ïåô äìéôú éã æà© âðàì© éåæà© ,æîøá èâàæòâ ¨ ééæ 'àðåøèî' éã èàä ¨ .ãåáë .äñðøt øàô © ìâåñî æéà ,úøöò òøòééà ïèòá øéà èðò÷ ,êééà èéî ïਠèééâ øò éåå ,‫נאדבורנער זי"ע פלעגט אנזאגן זיין דעם עולם צו ענדיגן ספר תהלים אין שמיני עצרת‬ַ ‫ הרה"ק רבי מרדכי'לע‬.‫נ‬ ‫ ַאז ַא בית המדרש וואו מ'ענדיגט‬,‫געזאגט‬ ָ ‫האט אויך‬ ָ ‫ ער‬.‫טאג זענען ָאפען די טויערן פון הימל‬ ָ ‫ווייל אין דעם‬ ‫‪àî‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬שמיני עצרת ושמחת תורה‬ ‫‪ïééæ òétùî ìàæ‬‬ ‫‪¨ øòèùøòáéåà øòã æà© ,ïùéðòôøòãàá‬‬‫©‬ ‫‪à© èâðòøá (à úåà ,ìâøä úçîù øîàî) 'íéðô áèéé' øòã‬‬ ‫נא‬ ‫‪. úåéîùâá êéåà úåòtùä òèåâ‬‬ ‫‪'íùâ' ïåô äìéôú éã èðòååàã'î‬‬ ‫©‬ ‫‪ñàååøàô‬‬ ‫‪¨ © íòè‬‬ ‫‪éðéîù ïéà [ïùéðòôøòãàá‬‬‫]‪© òâéã'úåéîùâ óéåà èòá'î‬‬ ‫‪ïééæ ïåô ïòîàð‬‬ ‫‪¨ ïéà èâðòøá (úåëåñì) '÷éãö éúôù' øòã‬‬ ‫‪íòã øàô‬‬‫‪© tਠïòî èðò'÷ñt âàè‬‬ ‫‪¨ íòã ïéà ìééåå ,úøöò‬‬ ‫‪øò æà© ,ò"éæ 'í"éøä éùåãéç' ìòá ÷"äøä ,ïãééæ‬‬ ‫‪.äñðøt ïééæ ùèðòî‬‬ ‫‪ïåô íðåá äçîù éáø ÷"äøä ïåô èâàæòâëàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪íéãéñç éã øàô‬‬ ‫‪© èâàæòâðà‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ øò æà© ,ò"éæ àçñéùô ÷åñt ïéà æîåøî æéà ñàã‬‬ ‫‪¨ èàä‬‬ ‫‪¨ æà© ,'áì áèéé' øòã èâàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïåà øåáéöá ïòðòååàã‬‬ ‫©‬ ‫)‪¨ úøöò éðéîù æà© ,'íëì äéäú úøöò éðéîùä íåéá' (äì ,èë øáãîá‬‬ ‫‪òìà© ééæ ïìàæ‬‬ ‫‪ééæ ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪úåìéôú éã ïèëòøøàô‬‬ ‫©‬ ‫‪ééæ ïìòåå íòã èéî èîå÷ 'íëì' èøàåå‬‬ ‫‪¨ ñàã‬‬ ‫‪¨ æà© (:çë äöéá) ïâàæ‬‬ ‫‪¨ ì"æç ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪ øàé‬נב‪.‬‬ ‫‪¨ ï'ëøåã úåãéçéá èðòååàãòâ ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪âàè‬‬ ‫‪¨ øòã æà© ,èñééä ñàã‬‬ ‫‪¨ .'íëéëøö ìëì' ,ïééæ äáøî‬‬ ‫‪íòðåô ïùéðòôøòãàá‬‬ ‫‪© òâéã'úåéîùâ òìà© øàô‬‬ ‫‪© ìâåñî æéà‬‬ ‫‪.ùèðòî‬‬ ‫טאנצן מיט ַאלע כוחות לכבוד די שמחה פון‬ ‫שישו ושמחו ‪ַ -‬‬ ‫די תורה הק'‬ ‫‪äëåñ) ì"æç ïåô øòèøòåå éã ïéà æîåøî êéåà æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪æà© (æ"èô) 'äãåáòä ùøåùå ãåñé' ÷"äôñ ïéà èééèù ñò‬‬ ‫‪,èñééä ñàã‬‬‫‪¨ .'àåä åîöò éðôá ìâø éðéîù' (.çî‬‬ ‫‪úçîù ïéà äøåú éã èéî êéæ èééøô ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòã‬‬ ‫‪òðòâééà éã øàô‬‬ ‫©‪© ïèòá åö èðòâééàòâ æéà èééö éã æà‬‬ ‫פאר‬ ‫'נאדבורנער בית מדרש'‪ ,‬ווייל דער זמן איז זייער מסוגל ַ‬ ‫זאל נישט גערופן ווערן ַא ַ‬ ‫טאג‪ָ ,‬‬ ‫נישט תהלים אין דעם ָ‬ ‫קבלת התפילות‪.‬‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫נאמען פון הרה"ק רבי העניך מ'אלכסנדר‬ ‫הרה"ק בעל 'שם משמואל' זי"ע ברענגט )שמח"ת שנת תרע"ג( אין ָ‬ ‫טאג 'וזאת הברכה אשר ברך‬ ‫אסאך קהילות(‪ ,‬ווייל מ'לייענט אין דעם ָ‬ ‫אז מ'דוכנ'ט נישט שמחת תורה )אין ַ ַ‬ ‫זי"ע‪ַ ,‬‬ ‫פאר די ברכות פון משה רבינו ע"ה ַאז מיר‬ ‫משה איש האלוקים את בני ישראל'‪ ,‬און עס איז ַא 'בושה' ַ‬ ‫צוגאב צו משה'ס ברכות‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫דארפן ָאנקומען צו די ברכות פון די כהנים )ביים דוכנ'ען( אין‬ ‫ַ‬ ‫קיינמאל נישט דוכנ'ען‪ ,‬ווייל די ברכות פון משה‬ ‫ָ‬ ‫זאלן די כהנים‬ ‫פרעגט דער 'שם משמואל'‪ ,‬אויב ַאזוי‪ָ ,‬‬ ‫דאך אייביג ַא קיום‪.‬‬‫האבן ָ‬ ‫רבינו ע"ה ָ‬ ‫יאר שמחת תורה‪ ,‬איז עס גלייך ווי‬ ‫ענטפערט דער 'שם משמואל'‪ַ ,‬אז ווען מ'לייענט די ברכות‪ ,‬יעדעס ָ‬ ‫דעמאלס ַא בושה מוסיף צו‬ ‫ָ‬ ‫נאר‬ ‫נאך ַאלץ און בענטשט די אידן‪ ,‬און דעריבער איז ָ‬ ‫משה רבינו ע"ה שטייט ָ‬ ‫זאלן זיין 'כלים'‬ ‫פאר דעם ַאז מיר ָ‬‫זיין אויף די ברכות פון משה רבינו ע"ה )דער 'שם משמואל' גיט צו‪ַ ,‬אז עס פעלט אויס ַ‬ ‫נאר לויט די הכנה פון דעם מקבל‪ ,‬עיי"ש(‪.‬‬ ‫באקומען די ברכות‪ ,‬ווייל די ברכה איז חל ָ‬ ‫וואס זענען ראוי צו ַ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט ַא רמז אין די ווערטער פון חז"ל )עירובין נד‪' (.‬חש בראשו‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫קאזמירער זי"ע ָ‬ ‫נא‪ .‬הרה"ק רבי יחזקאל'ע ָ‬ ‫האט נישט תשובה געטוהן בשלימות אין ראש השנה )'בראשו'(‪ ,‬קען עס משלים זיין‬ ‫וואס ָ‬ ‫יעסוק בתורה'‪ .‬דער ָ‬ ‫אין שמחת תורה )'יעסוק בתורה'(‪.‬‬ ‫האט בקבלה‬ ‫מונקאטשער רב‪ ,‬הרה"ק בעל 'מנחת אלעזר' זי"ע‪ ,‬ברענגט )'שער יששכר'‪ ,‬זמן שמחתינו‪ ,‬אות יז( ַאז ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫דער‬ ‫נאמען פון בעל שם טוב הקדוש‬ ‫נאכגעזאגט אין ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫'איש מפי איש' ביז דעם הייליגן רבי'ן פון לובלין זי"ע‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫דאווענען אין די דריי טעג‪ ,‬הושענא רבא‪,‬‬ ‫האט אין זינען פירוש המילות ביים ַ‬ ‫וואס ָ‬‫זי"ע‪' ,‬מפי אליהו הנביא'‪ַ ,‬אז דער ָ‬ ‫זאגט‬‫וואס ער ָ‬ ‫האבן די ווערטער ָ‬ ‫יאר אין זינען ָ‬‫גאנץ ָ‬‫פארזיכערט ַאז ער וועט ַא ַ‬‫שמיני עצרת‪ ,‬און שמחת תורה‪ ,‬איז ַ‬ ‫דאווענען‪.‬‬ ‫ַארויס ביים ַ‬ ‫יאר שמיני‬‫דאווענען ביחידות )'סוד ה' ליראיו'(‪ .‬איין ָ‬ ‫קאצקער זי"ע פלעגט פון צייט צו צייט ַ‬ ‫נב‪ .‬הרה"ק רבי דוד'ל ָ‬ ‫האט‬‫באמערקט ַאז זיין זון רבי דוד איז נישט אין ביהמ"ד‪ָ .‬‬ ‫קאצקער רבי זי"ע‪ַ ,‬‬ ‫טאטע‪ ,‬דער ָ‬ ‫האט זיין ַ‬ ‫עצרת ָ‬ ‫פארזיגלט מען דעם גזר דין פון יעדן מענטש אין דעם ענין‬ ‫טאג ַ‬ ‫געזאגט ַאז אין דעם ָ‬‫ָ‬ ‫ער אים געשיקט רופן‪ ,‬און‬ ‫געזאגט ַא רמז‪ ,‬ווייל אויפ'ן ‪ï‬סוק )דברים‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫דאווענען בציבור‪ .‬ער ָ‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫פון ‪ï‬רנסה‪ ,‬און כדי זוכה צו זיין בדין ַ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬שמיני עצרת ושמחת תורה‬ ‫‪áî‬‬ ‫÷‪ïâòìô ééæ æà© ,íéùåã÷å íéìåãâ éã ïåô âäðî øòã ïòååòâ æéà ìàîðéé‬‬ ‫¨‬ ‫‪êéæ èòåå äøåú éã æà© èøòëéæøàô‬‬ ‫‪© æéà ,äøåú‬‬ ‫נג‬ ‫‪. äøåú òâéìééä éã ãåáëì úåçåë òøòééæ òìà© èéî ïöðàè‬‬ ‫©‬ ‫‪éåæà© ïåà .êòì÷éðééà ïåà øòãðé÷ òðééæ ééá ïìòèùtਠèùéð‬‬ ‫טאג פון יום טוב סוכות‬ ‫זאגט די גמרא )סוכה מח‪ַ (.‬אז עס קומט מרבה צו זיין דעם לעצטן ָ‬ ‫טז‪ ,‬טו( 'והיית אך שמח'‪ָ ,‬‬ ‫'דארף זיך אויך פרייען )און ברענגען ַא קרבן שלמים(‪ ,‬און די סופי תיבות פון די ווערטער והיי'ת א'ך‬ ‫)שמיני עצרת( ַאז מ ַ‬ ‫דעמאלס‬ ‫ָ‬ ‫באקאנט‪ַ ,‬א רמז ַאז‬ ‫וואס איז ממונה אויף ‪ï‬רנסה ווי ַ ַ‬ ‫נאמען פון דעם מלאך ָ‬ ‫שמ'ח איז חת"ך‪ַ ,‬אזוי ווי דער ָ‬ ‫איז דער גמר פון די חתימה איבער ‪ï‬רנסה‪.‬‬ ‫נג‪ .‬עס שטייט אין ספר 'שלמי חגיגה' )געדרוקט אין ָיאר תק"נ‪ ,‬דף רצב‪ (:‬מיט'ן זיך פרייען מיט די תורה‪ ,‬איז מען מתקן‬ ‫מ'האט ‪ï‬וגם געווען אין דעם כבוד פון די הייליגע תורה‪ ,‬און מ'איז זוכה אויסגעלייזט‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫די ‪ï‬גמים פון די נשמה‪ָ ,‬‬ ‫צו ווערן‪.‬‬ ‫טאג‬ ‫וואס פרייט זיך אין דעם היינטיגן ָ‬ ‫זאגן‪ַ ,‬אז דער ָ‬ ‫וואס די ראשונים ָ‬ ‫צוגאב צו דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫ער שרייבט ווייטער‪ :‬אין‬ ‫האבן געזען‬ ‫קיינמאל נישט ָא‪ï‬טוהן פון זיינע קינדער‪ ,‬און מיר ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארזיכערט ַאז די תורה וועט זיך‬ ‫מיט די תורה‪ ,‬איז ַ‬ ‫געזאגט וועגן‬ ‫ָ‬ ‫'האט עדות‬ ‫טאג‪ ,‬און מ ָ‬ ‫שטארק פרייען מיט די תורה אין דעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס פלעגט זיך זייער‬ ‫ַא גרויסן רב ָ‬ ‫נאכ'ן ַאנדערן‪.‬‬ ‫באקאנטע תלמידי חכמים און מרביצי תורה איינער ָ‬ ‫אים‪ַ ,‬אז ביז דריי דורות זענען זיינע קינדער געווען ַ ַ‬ ‫האט זיך געפרייט אין שמחת‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫אדאנק דעם ָ‬ ‫האט זוכה געווען דערצו‪ַ ַ ,‬‬ ‫האבן אויך געוואוסט ַאז ער ָ‬ ‫ַאלע ָ‬ ‫האט ער‬ ‫זאלן ַאזוי טוהן‪ .‬מיט זיין גרויסקייט‪ָ ,‬‬ ‫מ'האט נישט געזען ביי ַאנדערע גדולי תורה זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫זאך ָ‬ ‫תורה‪ַ ,‬א ַ‬ ‫געטאנצט מיט ַאלע כוחות און מעורר געווען די הערצער פון די מענטשן זיך צו פרייען מיט'ן אויבערשטען‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫זאגן 'שמחו בה' וגילו צדיקים‪ ,‬והרנינו כל ישראל'‪ ,‬עכ"ד‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט זוכה געווען צו קינדער‬ ‫טאכטער פון שאול המלך‪ָ ,‬‬ ‫מיר געפינען אין נ"ך )שמואל ב' ו‪ ,‬טז‪-‬כג(‪ַ ,‬אז מיכל‪ ,‬די ָ‬ ‫פאר דעם אויבערשטען'ס ארון‪.‬‬ ‫געטאנצט ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫האט געקוקט בבזיון אויף דוד המלך ע"ה ווען ער ָ‬ ‫ווייל זי ָ‬ ‫פארקערט‪,‬‬ ‫דאך ַאז 'מדה טובה מרובה'‪ .‬ממילא‪ ,‬איז ַ‬ ‫געזאגט הרה"ק בעל 'ישמח ישראל' זי"ע‪ ,‬מיר ווייסן ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ָ‬ ‫טאנצט מיט ַאלע זיינע כוחות לכבוד די תורה‪ ,‬און קוקט נישט אויף זיין אייגענעם כבוד‪ ,‬איז זוכה צו‬ ‫וואס ַ‬ ‫דער ָ‬ ‫קינדער‪) .‬ספר 'תפארת רבותינו'(‬ ‫נאך די חתונה‬ ‫יארן ָ‬ ‫לאנגע ָ‬ ‫געווארט ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫וואס ָ‬ ‫יונגערמאן פון אונזער חבורה‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫מיר ווייסן פון ַא מעשה פון ַא‬ ‫געלאזט‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך ממש‬ ‫געטאנצט לכבוד התורה אויף ַא וואונדערליכן אופן‪ .‬ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט ער‬ ‫אויף קינדער‪ .‬שמחת תורה‪ָ ,‬‬ ‫טאכטער למזל טוב‪.‬‬ ‫געווארן ַא ָ‬‫ָ‬ ‫פאר'ן כבוד פון די תורה‪ ,‬און ניין חדשים ש‪ï‬עטער‪ ,‬איז ביי אים געבוירן‬ ‫מבזה זיין ַ‬ ‫געטאנצט‬‫ַ‬ ‫שטארק‬‫ַ‬ ‫דעמאלס‬ ‫ָ‬ ‫האט אויך‬ ‫יאר ש‪ï‬עטער שמחת תורה‪ .‬ער ָ‬ ‫האט זיך איבערגע'חזר'ט צוויי ָ‬ ‫דאס זעלבע ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער זוכה געווען צו ַא בן זכר ‪ 9‬חדשים ש‪ï‬עטער‪.‬‬ ‫דעמאלס ָ‬ ‫ָ‬ ‫לכבוד די תורה‪ ,‬און אויך‬ ‫געהאט קיין קינדער‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט ליידער אויך נישט‬ ‫האט געהערט פון אים וועגן די סגולה‪ ,‬און ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫זיינס ַא חבר‪ָ ,‬‬ ‫'האט אים נישט געקענט‪ ,‬און ער‬ ‫דאווענען אין ַא 'מושב זקנים' וואו מ ָ‬ ‫געגאנגען ַ‬ ‫ַ‬ ‫איז שמחת תורה שנת תשע"ז‪,‬‬ ‫געמאכט ַא ברית‬ ‫ַ‬ ‫האט ב"ה‬ ‫יונגערמאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאזיגער‬‫פאר'ן כבוד פון די תורה‪ .‬אויך דער ָ‬ ‫האט זיך ממש מבזה געווען ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט מען שוין געהערט פון‬ ‫געווארן מפורסם‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫יאר‪ .‬זינט די מעשה איז‬ ‫פאר זיין בכור אין חודש תמוז פון יענעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר'ן כבוד פון די תורה‪ ,‬און אויך‬ ‫'פארשעמען' ַ‬ ‫געלאזט ַ‬‫ָ‬ ‫האבן זיך‬ ‫האבן ַאזוי געטוהן‪ .‬זיי ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫מערערע מענטשן ָ‬ ‫געווארן מיט קינדער‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫געהאלפן‬ ‫ָ‬ ‫זיי זענען‬ ‫נאר יעדער‬ ‫פארשעמען‪ָ ...‬‬ ‫לאזן ַ‬ ‫וואס טוט זיך ָ‬ ‫פאר דעם ָ‬ ‫געווארן דווקא ַ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט‬ ‫ָ‬ ‫דאס ַאלעס נישט‬ ‫באמת איז ָ‬ ‫נאטור און זיין תכונת הנפש‪,‬‬ ‫וואס טוט זיך איבערשטרענגען זיך צו פרייען מיט די תורה מער ווי ס'איז זיין ַ‬ ‫איינער ָ‬ ‫געהאלפן צו ווערן בזרע של קיימא‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫איז זוכה‬ ‫וואס עס ווערט געברענגט אין ספר 'שבחי הבעל שם טוב'‪ ,‬בזה הלשון‪:‬‬ ‫מ'קען ברענגען ַא סמך דערצו‪ ,‬פון דעם ָ‬ ‫האט די הייליגע חבורה פון די תלמידים פונעם בעל שם טוב הקדוש זי"ע זיך געפרייט און‬ ‫אמאל שמחת תורה ָ‬ ‫ַ ָ‬ ‫האט זיך צעריסן‬ ‫טאנצן ָ‬ ‫'געפלאקערט' ַארום זיי‪ .‬אינמיטן ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט ממש‬ ‫געטאנצט אין ַא רינג‪ ,‬און די הייליגע שכינה ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫ארימאן ל"ע‪ .‬עס ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַא שוך ביי דעם 'זעירא דמן חבריא' )דעם יונגסטן פון די חבורה(‪ ,‬וועלכער איז ליידער געווען ַאן ָ‬ ‫מיטטאנצן מיט'ן עולם‪ ,‬זיינע הייליגע חברים‪ ,‬און זיך פרייען‬ ‫ַ‬ ‫אים זייער וויי געטוהן ַאז צוליב דעם קען ער נישט‬ ‫ביי די הקפות בשמחה של מצוה‪.‬‬ ‫‪âî‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬שמיני עצרת ושמחת תורה‬ ‫‪(ïøòéåî òðøòæééà) 'ìæøá ìù úåöéçî' òìà© tàøà‬‬ ‫‪¨ © ïìàô‬‬ ‫©‬ ‫‪'úåðååëä øòù' ïéà èâòøá ò"éæ ìàèéåå íééç éáø ÷"äâä‬‬ ‫‪ ìîéä ïéà ïèàè‬נו‪.‬‬ ‫‪© øòæðåà ïåà æðåà ïùéååö tਠïìééè ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪ééá ïòæòâ èàä‬‬‫)‪¨ øò æà© ,(.ã÷ óã úåëåñä âç éùåøã‬‬ ‫‪øäæð ÷øàèù‬‬‫©‬ ‫‪æéà øò æà© ,(ò"éæ ùåã÷ä é"øà øòã) ï'éáø ïééæ‬‬ ‫‪,ò"éæ òì'òùåäé éáø ÷"äøä ,áø øòæìòá øòìòèéî øòã‬‬ ‫‪ïåô äøåú øôñ éã ïòîòðåöîåøà© ,ïéðò íòã ïéà ïòååòâ‬‬ ‫‪ïéà ('ùã÷ øáãî' øôñ ïéà èâðòøáòâ) èâàæòâëàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ï'èéî ïòâðéæ ïåà ïöðàè‬‬‫‪© ïåà ,ïèðåà ïåô øòãਠèðøàô‬‬ ‫¨‬ ‫‪æà© ,ò"éæ àæìòáî ù"øäî ÷"äøä ,ïèàè‬‬ ‫‪© ïééæ ïåô ïòîàð‬‬ ‫¨‬ ‫נד‬ ‫‪. úåçåë òðééæ òìà© èéî øôñ‬‬ ‫'‪êééà êéà ïò÷ ïòðòæ íéãå÷éø éã ñàåå‬‬‫‪¨ :èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬‫‪¨ øò‬‬ ‫‪òìà© æà© ,ïâàæ‬‬ ‫‪¨ àé‬‬ ‫‪¨ êééà êéà ïò÷ ñàã‬‬ ‫‪¨ øòáਠ,ïâàæ‬‬‫‪¨ èùéð‬‬ ‫‪ì"æéøà øòã æà© ,øòî êàð‬‬ ‫‪¨ ìáå÷î æéà äòåîùä éôî‬‬ ‫‪ïöðàâ‬‬ ‫‪© ïåô êùîá äéìò ïà© èùéð ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪úåìéôú‬‬ ‫‪òøòãðà© éã åö ã"îäéá ïééà ïåô ïééâîåøà© èâòìô‬‬ ‫‪ 'íéãå÷éø éã êøåã ,âàè‬נז‪.‬‬ ‫¨‬ ‫‪íòã ïéà óéåøà© ïòééâ ,øàé‬‬ ‫¨‬ ‫‪ ï'äòù òâðàì‬נה‪.‬‬ ‫‪© ïåô êùî ïéà ,äøåú éã èéî ïöðàè‬‬ ‫‪© åö éãë‬‬ ‫‪æà© ,(.ãö óã ,çñôì) 'ïøäà úéá' ÷"äôñ ïéà èééèù ñò‬‬ ‫‪éã ,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ò"éæ 'ïøäà úéá' ìòá ÷"äøä‬‬ ‫‪à"ãéç øòã ñàåå‬‬ ‫‪¨ äìéôúä çñåð íòã ïéà èééèù ñò‬‬ ‫‪òøòñòøâ à© æéà áåè íåé ïéà ïéãå÷éø éã ïåô äçîù úåô÷ä éã ïåô çë ï'èéî æà© ,ïòååòâ ï÷úî èàä‬‬ ‫‪¨ ò"éæ‬‬ ‫טאכטער פונעם בעל שם טוב הקדוש זי"ע‪,‬‬ ‫געשטאנען אין ַא זייט )אין 'עזרת נשים'( די ָ‬ ‫ַ‬ ‫בשעת די הקפות‪ ,‬איז‬ ‫טאטן'ס הייליגע חבריא ביים זיך פרייען‬ ‫הצדקנית מרת אדל ע"ה‪ ,‬און זיך צוגעקוקט צו די הייליגע עבודה פון איר ַ‬ ‫האט זיך צעריסן‪' :‬אויב דו וועסט מיר‬ ‫געזאגט צו דעם תלמיד וועמענס שוך ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט די רעביצין אדל‬ ‫מיט די תורה‪ָ .‬‬ ‫האט‬‫באלד ברענגען נייע גוטע שיך'‪ָ .‬‬ ‫יאר זוכה זיין צו געבוירן ַא בן זכר‪ ,‬וועל איך דיר ַ‬ ‫צוזאגן ַאז איך וועל היי ָ‬ ‫ָ‬ ‫געווארן ביי איר ַא זון‪ ,‬דער הייליגער‬ ‫ָ‬ ‫יאר געבוירן‬‫דער תלמיד איר צוגעזאגט ַא בן זכר‪ ,‬וכן הוה‪ ,‬עס איז יענעם ָ‬ ‫רבי ר' ברוך'ל פון מעזיבוזש זי"ע‪.‬‬ ‫טאנצן און פרייען‬ ‫'ארויסהעלפן' ַא צווייטן צו קענען ַ‬ ‫וואס טוט בלויז ַ‬ ‫קלאר‪ַ ,‬אז אפילו דער ָ‬ ‫ָ‬ ‫פון דעם זעט מען‬ ‫דאך פון די צדיקת אדל‪,‬‬ ‫דא רעדט מען ָ‬ ‫מאכן ַא חשבון‪ָ .‬‬ ‫אלזא ַ‬ ‫לאמיר זיך ַ ָ‬ ‫זיך מיט די תורה‪ ,‬איז זוכה צו קינדער‪ָ ...‬‬ ‫מאן )הרה"ק רבי יחיאל אשכנזי זי"ע( איז געווען ַא הייליגער צדיק‪,‬‬ ‫וואס אויך איר ַ‬ ‫טאכטער‪ָ ,‬‬ ‫דעם בעל שם טוב'ס ָ‬ ‫געהאלפן‬ ‫ָ‬ ‫האט איר‬ ‫געהאלפן צו ווערן בזרע של קיימא‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך גענויטיגט אין ַא ישועה‬ ‫פונדעסטוועגן‪ ,‬ווען זי ָ‬ ‫טאנצן שמחת תורה‪.‬‬ ‫דייקא דער ענין פון ַ‬ ‫לאנגע שעה'ן‪,‬‬ ‫טאנצן מיט גרויס התלהבות ַ‬ ‫באקאנט ַאז הרה"ק מ'סאטמאר זי"ע פלעגט שמחת תורה ַ‬ ‫נד‪ .‬ס'איז ַ ַ‬ ‫שטארק צו‬‫ַ‬ ‫האט מען אים געפרעגט פון וואו ער נעמט די כוחות הנפש ַאזוי‬ ‫אמאל ָ‬‫ממש ביז כלות הנפש‪ָ ַ .‬‬ ‫טאג פריער‪ ,‬הושענא‬‫גע‪ï‬ראוועט אין די ימים נוראים‪ ,‬ס‪ï‬עציעל ַא ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫וואס ער ָ‬‫נאך די הייליגע עבודה ָ‬ ‫טאנצן לכבוד התורה )און ָ‬ ‫דאס ַאלעס‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫זאגט )סוכה‬‫האט דער רבי געענטפערט בדרך צחות‪ ,‬די גמרא ָ‬ ‫לאנגע שעה'ן בתפילה ובתחנונים(‪ָ .‬‬ ‫האט מאריך געווען ַ‬‫רבא‪ ,‬ווען ער ָ‬ ‫פאר דעם מענטש נייע פיס אין דעם יום‬ ‫דאס איז ַא רמז ַאז דער אויבערשטער גיט ַ‬ ‫מח‪' (.‬שמיני רגל בפני עצמו'‪ָ ...‬‬ ‫טאנצן לכבוד די הייליגע תורה‪...‬‬ ‫זאל קענען ַ‬ ‫טוב פון שמיני עצרת און שמחת תורה‪ ,‬ער ָ‬ ‫האט זיך געפירט אין שמחת תורה‪,‬‬ ‫נה‪ .‬אין ספר 'מעשה רב' )אות רלג( ווערט געברענגט‪ַ ,‬אז דער ווילנער גאון זי"ע ָ‬ ‫פארנט פון די‬‫געגאנגען ָ‬ ‫ַ‬ ‫מאל‪ ,‬איז דער גאון ז"ל‬ ‫מ'האט מען ַארומגענומען די בימה מיט'ן ספר תורה זיבן ָ‬ ‫ָ‬ ‫ווען‬ ‫גע‪ï‬אטשט מיט די הענט און‬ ‫ַ‬ ‫ספר תורה מיט גרויס שמחה‪' ,‬וחכמת אדם תאיר פניו כלפיד אש בוערת'‪ .‬ער האט‬ ‫פאר די ספר תורה‪.‬‬ ‫שטארקע כוחות ַ‬ ‫ַ‬ ‫געטאנצט מיט‬‫ַ‬ ‫נאכגעזאגט )געברענגט אין ספר המאמרים‪ ,‬שנת‬ ‫ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫ליובאוויטשער רבי‪ ,‬הרה"ק רבי יוסף יצחק זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫נו‪ .‬דער פריערדיגער‬ ‫ליובאוויטש זי"ע‪ַ ,‬אז די ‪ 48‬שעה פון שמיני‬ ‫ַ‬ ‫טאטן‪ ,‬הרה"ק רבי שלום בער פון‬ ‫נאמען פון זיין ַ‬ ‫תשי"א‪ ,‬ע' ‪ (79‬אין ָ‬ ‫קאדקעס‬ ‫דארף מען האלטן זייער טייער‪ .‬מ'קען יעדע רגע שע‪ï‬ן אוצרות מיט עמערס און ָ‬ ‫עצרת און שמחת תורה‪ַ ,‬‬ ‫דאס איז דורך די ריקודים‪.‬‬ ‫בגשמיות וברוחניות‪ .‬און ָ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז ביי‬ ‫ָ‬ ‫ליובאוויטשער רבי‪ ,‬הרה"ק רבי יוסף יצחק זי"ע‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט דער פריערדיגער‬ ‫יאר שמחת תורה‪ָ ,‬‬ ‫נז‪ .‬איין ָ‬ ‫ליבשאפט‪ ,‬און מ'ווייזט ַאז מיר‬‫ַ‬ ‫מ'האלט די ספר תורה מיט‬ ‫ַ‬ ‫זאכן‪ ,‬ווייל‬ ‫גאר גרויסע ַ‬ ‫די הקפות קען מען ‪ï‬ועל'ן ָ‬ ‫'האלט די ספר‬ ‫זענען אין דער בחינה פון 'חבוקה ודבוקה בך' ]נישט ווי אין די ַאנדערע טעג פונעם יום טוב‪ ,‬ווען מ ַ‬ ‫תורה ביי די בימה און מ'טוט איר ַארומרינגלען[‪.‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬שמיני עצרת ושמחת תורה‬ ‫‪ãî‬‬ ‫תחילתה וסופה חסד ‪ -‬דער עיקר פון שמנ"ע און שמחת תורה‬ ‫‪ééá àã‬‬‫¨‬ ‫‪ïòðòæ ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪úåâéøãî òëéåä éã ïåô ,äâéøãî‬‬ ‫איז שלום‬ ‫‪øòã ïòåå ïåà ,ìéåî ï'èéî ïòî èãòø äìéôú .äìéôú‬‬ ‫‪¨ ò"éæ øòðéæåø øòâéìééä øòã‬‬ ‫‪èâàæ‬‬ ‫)'‪éðéîù ,'ïéùéã÷ ïéøéò‬‬ ‫‪úìäú' (àë ,äî÷ íéìäú) èééèù ,íéà èôìòä øòèùøòáéåà‬‬ ‫‪úçîù ïåà úøöò éðéîù ïåô ø÷éò øòã æà© (úøöò‬‬ ‫‪æà© ,'ãòå íìåòì åùã÷ íù øùá ìë êøáéå éô øáãé 'ä‬‬ ‫‪êàð‬‬ ‫‪¨ ïôéåìëàð‬‬ ‫‪¨ ïåà ,úîàá 'íéòø úáäà' æéà ,äøåú‬‬ ‫‪ïéà æéà ïòî ïòåå øòáਠ,'ùééìô' íòðéà ïééøà© èééâ ñò‬‬ ‫‪æéà èìòåå áåø ééá ìééåå ,æéà øàôøòã‬‬ ‫©‬ ‫‪ïîéñ øòã .íåìù‬‬ ‫‪ìë' (é ,äì íù) ÷åñt øòã èâàæ‬‬ ‫©‪¨ ,äâéøãî òøòëòä à‬‬ ‫‪,ïòééøòâéø÷ ïåà ú÷åìçî ,âàè‬‬ ‫‪¨ ïâéìééä íòã ïéà çéëù‬‬ ‫‪ïòèùøòáéåà íòã ÷ðàã‬‬ ‫‪© êéà .'åâå 'äðøîàú éúåîöò‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ øâ íòã ïâòåå (.àì úáù) ì"æç ïâàæ‬‬ ‫‪¨ íòã óéåà ïåà‬‬ ‫‪øòã ïòåå êéåà æéà òáìòæ ñàã‬‬ ‫‪¨ .øòðééá òðééî òìà© èéî‬‬ ‫‪øééâî íéà ìàæ‬‬ ‫‪¨ øò æà© ,ï÷æä ììä ïåô ïèòáòâ èàä‬‬‫‪¨ øò‬‬ ‫‪éã èéî óåâ ïöðàâ‬‬‫‪© ïééæ óéåà øò èáééä ,èöðàè‬‬‫‪© ùèðòî‬‬ ‫‪ìò' âéãðòééèù äøåú òöðàâ‬‬ ‫‪© éã ïòðøòìñéåà ïåà ,ïééæ‬‬ ‫‪.áåè íåé íòðåô äçîù‬‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ øò .ïòååòâ øééâî íéà èàä‬‬ ‫‪¨ ììä ïåà 'úçà ìâø‬‬ ‫‪¯ 'ãéáòú àì êøáçì éðñ êìòã' ,øâ íòã åö èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ ,æîø êøã ìò‬‬ ‫‪('íøîàîá' ä"ã) 'äòåùé úøèò' øòã èâàæ‬‬ ‫‪.'øåîâ ìéæ' òâéøòáéà ñàã‬‬‫‪¨ ïåà ,äøåú òöðàâ‬‬ ‫‪© éã æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪äðùî éã ïåô øòèøòåå éã óéåà‬‬ ‫)‪(à"î ,á"éô íéòâð‬‬ ‫‪úøèò' øòã èâàæ‬‬ ‫'‪¨ .'íéòâðá àîèî åðéà ìåâò úéá‬‬ ‫‪¨ øâ øòã æà© ,ò"éæ øòðéæåø øòâéìééä øòã èâàæ‬‬ ‫‪èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪õðòè ïåà 'íéìåâéò' éã êøåã æà© æîø à© æéà ñàã‬‬ ‫‪¨ ,'äòåùé‬‬ ‫‪ìâø' ïåô ãåñ íòã ïééèùøàô‬‬ ‫‪© ïåà ïñéåå èìàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïåô ìèáî ééæ ïòðòæ ,äøåú úçîù ïöðàè‬‬ ‫‪© ïãéà ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ ,úøöò éðéîù óéåà æîøî æéà òëìòåå 'úçà ïåà úåøö òìà© ïåà íéòø íéòât ïåà íéòâð òìà© êéæ‬‬ ‫‪èøòåå ñàåå‬‬ ‫‪íéà ììä èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪íòã óéåà .åîöò éðôá 'ìâø' ïôåøòâ‬‬ ‫‪ íéøåñé‬נח‪.‬‬ ‫האט עס ערקלערט מיט ַא משל‪ :‬געווענליך וועט ַא געוועלבער ַארויסגעבן סחורה‬ ‫ליובאוויטשער רבי ָ‬ ‫ַ‬ ‫און דער‬ ‫פאר‬ ‫באצאלט אייביג זיינע חובות‪ָ .‬אבער ַ‬‫וואס ער קען אים און ער ווייסט ַאז ער ַ ָ‬ ‫פאר ַא קונה ָ‬ ‫נאר ַ‬ ‫בארג‪ָ ,‬‬ ‫אויף ָ‬ ‫שאדן צו‬ ‫פאר מזומן‪ ,‬כדי נישט ָ‬ ‫נאר ַ‬‫פארקויפן פון זיינע סחורות ָ‬ ‫באצייטענס‪ ,‬וועט ער ַ‬ ‫צאלן נישט ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫מענטשן ָ‬ ‫האבן געלט‪.‬‬‫ָ‬ ‫בארגן‪ ,‬ווייל יעצט קען יעדער איינער‬‫דער נמשל איז‪ ,‬די טענץ מיט די תורה ווערן ָאנגערופן 'הקפות'‪ ,‬פון לשון ָ‬ ‫אסאך סחורה ]מסתמא איז די כוונה‬ ‫בארג‪ ,‬און ָאנפילן זיינע אוצרות מיט ַ ַ‬ ‫באקומען גוטע הש‪ï‬עות 'בהקפה' ‪ -‬אויף ָ‬ ‫ַ‬ ‫געווארן אין‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז נישט נתעורר‬‫דא קיין איין איד ָ‬ ‫נאך די עבודה אין די ימים נוראים איז נישט ָ‬ ‫דערפון‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫דארף ָאבער‬ ‫'בארג'[‪ .‬ש‪ï‬עטער ַ‬ ‫מ'זאל זיי געבן סחורה אויף ָ‬ ‫ָ‬ ‫באגלייבט ַאז‬ ‫די טעג צו תשובה‪ .‬צוליב דעם זענען זיי ַ‬ ‫באשעפער‪.‬‬ ‫דאנקען און לויבן און מת‪ï‬לל זיין צום ַ‬ ‫באצאלן זיינע חובות‪ ,‬דורך ַ‬ ‫טאג ַ ָ‬ ‫דער מענטש יעדן ָ‬ ‫האט‬‫פאר די הקפות‪ָ ,‬‬ ‫יאר שמחת תורה ַ‬ ‫נח‪ .‬עס ווערט געברענגט אין ספר 'אמרי פנחס' )שער ד‪ ,‬אות ד(‪ַ ,‬אז איין ָ‬ ‫געזאגט צו דעם חסיד הרה"ק רבי רפאל בערשידער זי"ע‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫קאריצער זי"ע‬ ‫הרה"ק רבי פנחס'ל ָ‬ ‫געהאט אין די הענט גרויסע און‬‫ַ‬ ‫האבן‬ ‫געמאכט הקפות‪ ,‬און מיר ָ‬ ‫ַ‬ ‫האבן מיר‬ ‫זאלסטו‪ ,‬רפאל‪ ,‬ביז יעצט ָ‬ ‫‪ -‬וויסן ָ‬ ‫האלטן די‬ ‫מאכן די הקפות מיט ליידיגע הענט‪ ,‬ווייל מיט'ן ַ‬ ‫וואפענס ‪ -‬די ד' מינים‪ ,‬און יעצט גייען מיר ַ‬ ‫שטארקע ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאג‬ ‫'שאקלט מיט'ן לולב‪ .‬נו‪ָ ,‬‬ ‫דאך נישט מקיים ַא מצות עשה ַאזוי ווי ווען מ ָ‬ ‫ספר תורה בשעת די הקפות‪ ,‬איז מען ָ‬ ‫נאר די עצה צו דעם‬ ‫מאכט הקפות מיט ליידיגע הענט‪ָ .‬‬ ‫האט ַא מענטש ַאז ער ַ‬ ‫פאר ַא ‪ï‬נים ָ‬ ‫וואס ַ‬ ‫מיר‪ ,‬רפאל‪ָ ,‬‬ ‫זאל זיין אין די בחינה‬‫הארץ ָ‬ ‫זאל דער מענטש ַאליין זיין הייליג מיט די קדושה פון די ד' מינים‪ .‬זיין ַ‬ ‫איז‪ַ ,‬אז יעצט ָ‬ ‫זאלן זיין אין די בחינה פון הדסים‪ ,‬און‬ ‫זאל זיין אין די בחינה פון ַא לולב‪ ,‬זיינע אויגן ָ‬ ‫פון ַאן אתרוג‪ ,‬זיין שדרה ָ‬ ‫טאנצן און זיך פרייען‬ ‫דעמאלס קען דער מענטש נעמען די ספר תורה‪ ,‬און ַ‬ ‫ָ‬ ‫זיינע לי‪ï‬ן ‪ -‬אין די בחינה פון ַאן ערבה‪.‬‬ ‫מיט איר‪...‬‬ ‫קאריצער זי"ע‪ ,‬זענען‬ ‫האט געהערט די ווערטער פון זיין הייליגן רבי'ן רבי פנחס'ל ָ‬ ‫ווען דער חסיד רבי רפאל זצ"ל ָ‬ ‫האט הרה"ק רבי‬ ‫נאך נישט משיג געווען אט די קדושה‪ָ .‬‬ ‫האט ָ‬ ‫גערינען טייכן טרערן פון זיינע אויגן‪ ,‬וויסנדיג ַאז ער ָ‬ ‫געזאגט בזה הלשון 'בדרך שחוק מעט'‪' :‬וויין נישט‪ ,‬רפאל‪ ,‬וויין נישט‪ .‬דיך וועל איך מיטנעמען‬ ‫ָ‬ ‫קאריצער אים‬ ‫פנחס'ל ָ‬ ‫אויף מיינע ‪ï‬לייצעס'‪...‬‬ ‫‪äî‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬שמיני עצרת ושמחת תורה‬ ‫÷‪èùéð ìàîðéé‬‬ ‫¨‬ ‫‪åèñééåå ,èùéð èñòæ åã ïòåå ìééåå ,øáç éã ééá .'ãéáòú àì êøáçì éðñ êìòã' ,èøòôèðòòâ‬‬ ‫‪éã ïåô ãåñ øòã æéà ñàã‬‬ ‫‪¨ ïåà .ïèòáåöøòáéà ïòîòåå óéåà ïééæ ãéô÷î ø÷éòá ïòî óøàã‬‬ ‫‪© ,äøåú úçîù úåô÷ä‬‬ ‫‪ äøåú úçîù ïéà úåô÷ä‬ס‪.‬‬ ‫‪ñò éåå øòî íòðééà ïãòé øàô‬‬ ‫©‬ ‫‪ãåáë ïáòâåötਠ,íòã‬‬ ‫÷‪äìéìç ïòtòùè åö èùéð ñéååòâ éàãååà© ïåà ,íéà èîå‬‬ ‫‪ 'åãñôäá øëù àöé' æéà ïàã‬נט‪àøîâ øòã ïåô øòèøòåå éã èéî ò÷àè èîéèù ñàã .‬‬ ‫‪© ìééåå ,ïùèðòî òøòãðà© èéî‬‬ ‫)‪äôåñå ,íéãñç úåìéîâ äúìéçú äøåú' (.ãé äèåñ‬‬ ‫‪ 'íéãñç úåìéîâ ñàåå‬סא‪èøòåå äøåú øòã ïåô áééäðਠïéà .‬‬ ‫‪¨ ,ò"éæ 'íééç õôç' íòã èâòøôòâ ìàîà‬‬ ‫‪¨ © èàä'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪úåðúë' èëàîòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ øòèùøòáéåà øòã æà© èìééöøòã õôç' øòã èàä‬‬ ‫‪¨ .úåô÷ä éã ïåô ãåñ øòã æéà‬‬ ‫‪áééåå ïééæ ïåà ïåùàøä íãà øàô‬‬ ‫‪© (êòìãîòä òðøòãòì) 'øåò ï'èéî è÷òãòâøòáéà èæéá éã ïòåå ,èøòôèðòòâ 'íééç‬‬ ‫‪æà© ,èìééöøòã èøòåå äøåú øòã ïåô óåñ íééá .äåç åèñìàæ‬‬ ‫‪¨ ,äøåú øôñ éã èéî úå÷éáãá èæéá åã ,úéìè‬‬ ‫‪äùî ïáàøâàá‬‬ ‫‪¨ © èàä‬‬ ‫‪¨ ïééìà© ìåëéáë øòèùøòáéåà øòã ïééã ïåô ñéô éã óéåà ïèòøè åö èùéð ïáòâ âðåèëà© êéæ‬‬ ‫האט‬‫גראדזענסקי זצ"ל פון ווילנא‪ .‬דער גאון ָ‬ ‫גאסט ביי דעם גאון רבי חיים עוזר ָ‬ ‫אמאל איז ַא איד געווען ַאלס ַ‬ ‫נט‪ָ ַ .‬‬ ‫דארט די סעודת יום טוב‪.‬‬ ‫איינגעלאדן דעם אורח ַאריינצוקומען אין סוכה עסן ָ‬ ‫ַ‬ ‫אים אויפגענומען פריינטליך‪ ,‬און‬ ‫דאך )סוכה‬‫זאגן ָ‬ ‫פארקילט‪ ,‬און חז"ל ָ‬ ‫האט זיך זייער ַ‬ ‫פאר דעם ַאז ער ָ‬ ‫האט זיך ַאנטשולדיגט ַ‬ ‫רבי חיים עוזר זעלבסט‪ָ ,‬‬ ‫אריינגעגאנגען אין סוכה‪ ,‬עסן די סעודה‪ַ .‬א קורצע צייט ש‪ï‬עטער‬ ‫ַ‬ ‫גאסט ַ‬ ‫כה‪' (:‬מצטער פטור מן הסוכה'‪ .‬איז דער ַ‬ ‫גאסט זיך געוואונדערט‬ ‫האט דער ַ‬ ‫מאנטל‪ָ .‬‬ ‫איז רבי חיים עוזר ‪ï‬לוצלינג ַאריינגעקומען אין סוכה איינגעהילט אינעם ַ‬ ‫אלזא ‪ï‬טור פון עסן‬ ‫געזאגט ַאז ער ש‪ï‬ירט זיך נישט גוט און ער איז ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאך ערשט‬ ‫האט ָ‬ ‫דערויף‪ ,‬ווייל דער גאון ָ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי חיים עוזר אים‬ ‫אין סוכה‪ָ .‬‬ ‫דאך ַא מצטער אויך מחויב‪...‬‬ ‫טאקע‪ ,‬מצטער ‪ï‬טור מן הסוכה‪ָ ,‬אבער אין דער מצוה פון הכנסת אורחים‪ ,‬איז ָ‬ ‫‪ -‬ריכטיג ַ‬ ‫זאגן בדרך‬ ‫די דערמאנטע עובדא‪ ,‬פלעגט דערציילן הרה"ק בעל 'בית ישראל' זי"ע‪ ,‬און ער פלעגט לויט דעם ָ‬ ‫ארויסגעגאנגען פון סוכה אויך ווען‬ ‫ַ‬ ‫צחות‪ַ ,‬אז צוליב דעם געפינען מיר ַאז די צדיקים אין ַאלע דורות זענען נישט ַ‬ ‫טאקע‬ ‫געהאט אין דער סוכה געסט ‪ -‬די הייליגע אושפיזין‪ .‬דער רעגן ‪ï‬טר'ט ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאך‬ ‫האבן ָ‬ ‫האט גערעגנט‪ ,‬ווייל זיי ָ‬ ‫עס ָ‬ ‫דעם מענטש פון מצוות סוכה‪ָ ,‬אבער נישט פון מצוות הכנסת אורחים‪ ...‬פון דעם לערנען מיר‪ַ ,‬אז ביי מדות‪ ,‬איז‬ ‫דא דער ‪ï‬טור פון 'מצטער'‪.‬‬ ‫נישט ָ‬ ‫יאר שמחת תורה‬ ‫האט איין ָ‬ ‫ס‪ .‬מ'דערציילט‪ַ ,‬אז דער גאון רבי יהושע לייב דיסקין זי"ע גאב"ד בריסק וירושלים‪ָ ,‬‬ ‫פארשטאנען‪' ,‬מה היום מיומים'‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט ַ‬ ‫אמאל די הקפות‪ .‬קיינער ָ‬ ‫נאך ַ ָ‬ ‫טאנצן ָ‬ ‫באפוילן צו ַ‬ ‫נאך די הקפות‪ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט געבעטן‬ ‫האט זיין זון דערציילט‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫איבערצוטאנצן די הקפות‪ .‬ש‪ï‬עטער‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫באפוילן‬ ‫האט דער רב ַ‬ ‫פארוואס ָ‬ ‫ַ ָ‬ ‫האט רבי יהושע‬ ‫איבערטאנצן די הקפות‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫האט געהייסן‬ ‫פארוואס ער ָ‬ ‫אויסזאגן דעם 'סוד' ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאל אים‬ ‫טאטן ער ָ‬ ‫דעם ַ‬ ‫'האט‬ ‫וואס מ ָ‬ ‫וויבאלד ס'איז ָאנוועזנד געווען ביי די הקפות ַא חשוב'ער איד‪ַ ,‬א תלמיד חכם‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫לייב אים געענטפערט‪,‬‬ ‫האט געזען אין דעם ַא בזיון התורה‪ .‬דעריבער‬ ‫אים נישט מכבד געווען מיט ַא הקפה לפי כבודו‪ ,‬און רבי יהושע לייב ָ‬ ‫מ'זאל קענען מכבד זיין יענעם תלמיד חכם‪ָ ,‬אן דעם‬ ‫ָ‬ ‫איבערטאנצן מיט די ספרי תורה‪ ,‬כדי‬ ‫ַ‬ ‫'זאל‬ ‫האט ער געהייסן מ ָ‬ ‫ָ‬ ‫נאך גרעסער‬ ‫מאכט דער ‪ï‬יוס ָ‬ ‫צומאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫מאכן ַא עסק דערפון‪ ,‬דורך מפייס זיין יענעם תלמיד חכם‪ ,‬ווייל‬ ‫מ'זאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫ָ‬ ‫די ‪ï‬גיעה‪.‬‬ ‫רוסלאנד‪ ,‬איז‬ ‫ַ‬ ‫שטאט זוועהיל אין‬‫ָ‬ ‫נאך געוואוינט אין דער‬ ‫האט ָ‬‫יארן ווען הרה"ק רבי שלמה'קע זי"ע ָ‬ ‫סא‪ .‬אין די ָ‬ ‫שטאט ַא שמועה‪ַ ,‬אז די רוסישע ַארמיי איז‬ ‫ָ‬ ‫אמאל אין שמיני עצרת ָאדער שמחת תורה‪ָ ,‬אנגעקומען אין‬ ‫ַ ָ‬ ‫אסאך אידישע זעלנער‪ ,‬וועלכע זענען געווען הונגעריג‪,‬‬ ‫האבן אויך געדינט ַ ַ‬ ‫שטאט‪ .‬אין דער ַארמיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַאריינגעקומען אין‬ ‫קאזשליק‬ ‫געזאגט צו הגה"ח ר' יוסף ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט הרה"ק רבי שלמה'קע זי"ע‬ ‫האבנדיג געגעסן שוין ַא לענגערע צייט‪ָ .‬‬ ‫נישט ָ‬ ‫צוזאמענצונעמען‬ ‫ַ‬ ‫שטאט‪ ,‬כדי‬ ‫ָ‬ ‫האנט‪ ,‬און ַארומגיין איבער די אידישע הייזער פון‬ ‫זאק אין ַ‬ ‫זאל נעמען ַא ַ‬ ‫ז"ל‪ ,‬ער ָ‬ ‫טאנצן די הקפות‪,‬‬ ‫נאך דעם ווי מ'וועט ענדיגן ַ‬ ‫באלד ָ‬‫געזאגט‪ַ ,‬אז ַ‬ ‫ָ‬ ‫יאסל‬ ‫האט ר' ָ‬ ‫סאלדאטן‪ָ .‬‬‫פאר די אידישע ָ ַ‬ ‫עסן ַ‬ ‫יאסל‪:‬‬ ‫געזאגט צו ר' ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ָאבער נישט מסכים געווען דערצו‪ ,‬און‬ ‫וועט ער ַאזוי טוהן‪ .‬דער צדיק רבי שלמה'קע ָ‬ ‫דאך שוין יעצט הונגעריג‪,‬‬ ‫סאלדאטן זענען ָ‬ ‫‪ -‬די הייליגע תורה וועט זיך פרייען‪ ,‬אויך ָאן דיר‪ָ ...‬אבער די אידישע ָ ַ‬ ‫הארץ‪.‬‬ ‫דאס ַ‬ ‫דערכא‪ï‬ן ָ‬ ‫ַ‬ ‫דארפן זיך‬ ‫און זיי ַ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬שמיני עצרת ושמחת תורה‬ ‫‪åî‬‬ ‫‪¨ ¯ 'íéðúéàä çøé' ¯ ùãåç íòã ,'äøåúì äîã÷ õøà êøã' æéà íòã ïâòåå ïåà ,ä"ò åðéáø‬‬ ‫‪,'úååöîá óé÷ú' æéà ñàåå‬‬ ‫‪íéîé êøåà ,òôù òñéåøâ à© æðåà óéåà ïøòåå òtùð ìàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ æéà ïèééååö íòã ïਠñðééà ìééåå‬‬ ‫‪.ãøòåå èùéðøàâ‬‬ ‫‪çéùî úàéáá ,àéìòî àøåäðå àôåâ úåéøáá ,íééç úåðùå ïééæ äëåæ ïìàæ‬‬ ‫‪¨ øéî æà ,ììôúî ïòðòæ ïåà ïòôàä‬‬‫‪¨ øéî‬‬ ‫‪.ïîà ,úåáåè úåòôùäå íéãñçå íéîçø êåúî åðé÷ãö ïåô ïåà ,ä÷åúîå äáåè äðùì ,ìèéåå÷ èåâ à© åö‬‬ ‫ארויסגעלאזט איבער די אידישע‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך תיכף ומיד ַ‬‫פארזוימט ַא מינוט‪ ,‬און ָ‬‫טאקע נישט ַ‬ ‫האט זיך ַ‬‫יאסל ָ‬ ‫ר' ָ‬ ‫באפוילן‪ .‬ווען ער איז‬ ‫האט ַ‬‫סאלדאטן‪ַ ,‬אזוי ווי דער רבי ָ‬ ‫פאר די אידישע ָ ַ‬ ‫צוזאמענמעמען עסן ַ‬ ‫ַ‬ ‫הייזער פון זוועהיל‪,‬‬ ‫דאס הייליגע ‪ï‬נים פון רבי שלמה'קע זי"ע אויפגעשיינט‪ .‬ער‬‫האט ָ‬ ‫זאק פול מיט עסן‪ָ ,‬‬ ‫צוריקגעקומען אין שול מיט'ן ַ‬ ‫זאק‪ ,‬מאכנדיג די הקפות ַארום דעם‬ ‫טאנצן מיט'ן ַ‬‫זאק אויף זיינע ַאקסל‪ ,‬און ָאנגעהויבן ַ‬ ‫האט ַארויפגעלייגט דעם ַ‬ ‫ָ‬ ‫זארג‬ ‫שולחן‪ָ ...‬אט ַאזוי חשוב איז אין רבי שלמה'קעס הייליגע אויגן געווען דער כבוד פון אידישע קינדער‪ ,‬און די ָ‬ ‫באדערפענישן‪.‬‬ ‫פאר זייערע ַ‬ ‫ַ‬ ‫האדרת והאמונה לחי עולמים‬ ‫איינע פון די יקירי ירושלים‪ ,‬הרה"ח ר' יהושע ווייסמאן ע"ה‪ ,‬איז סוף ימיו‬ ‫האט דערציילט ווי‬ ‫דייטשלאנד‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַארויפגעקומען קיין ארץ ישראל פון‬ ‫פאלגענד‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האבן געוואוינט אין דער 'נחלת‬ ‫ער איז געבוירן אין ירושלים‪ ,‬וואו זיינע עלטערן ָ‬ ‫יאר תרמ"ב‪,‬‬ ‫פאטער איז געווען דער שמש אין שול‪ .‬אין ָ‬ ‫שבעה' געגנט‪ ,‬וואו זיין ָ‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫אויסגעבראכן ַא מגיפה רח"ל אין ירושלים‪ ,‬און זיין טאטע איז נפטר‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ָ‬ ‫געווארן פון די מגיפה‬ ‫ָ‬ ‫רח"ל‪ַ .‬א צייט שּפעטער‪ ,‬איז ליידער אויך זיין מאמע נפטר‬ ‫רח"ל‪ַ .‬אזוי איז ר' יהושע געבליבן ַא יתום מאב ואם ל"ע‪.‬‬ ‫דייטשלאנד‬ ‫ַ‬ ‫פארן פון‬ ‫זיין פעטער ‪ַ -‬א ברודער פון זיין מאמע ‪ -‬איז געקומען צו ָ‬ ‫קיין ארץ ישראל‪ ,‬כדי אים צו נעמען צו זיך אהיים וואו ער וועט אים ערציען‪.‬‬ ‫פאר יום טוב סוכות‪ ,‬איז‬ ‫וויבאלד דער פעטער איז געקומען קיין ארץ ישראל ַ‬‫ַ‬ ‫ארומגעגאנגען צו די גדולים פון ירושלים‪ ,‬מיט זיין‬ ‫ַ‬ ‫ער חול המועד סוכות ַ‬ ‫זאל זען די גדולי ירושלים איידער ער‬ ‫ּפלימעניק דעם יתומ'ל יהושע‪ ,‬כדי ער ָ‬ ‫דייטשלאנד‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫פארט מיט אים קיין‬ ‫ָ‬ ‫באטייליגן‬ ‫אלטשטאט‪ ,‬כדי זיך צו ַ‬ ‫ָ‬ ‫אריבערגעגאנגען צו דער ַ‬ ‫ַ‬ ‫שמחת תורה‪ ,‬זענען זיי ַ‬ ‫זאנענפעלד זצ"ל גאב"ד ירושלים‪.‬‬ ‫ביי די 'הקפות' ביי דעם גאון רבי יוסף חיים ָ‬ ‫האט‬ ‫דאס ָ‬ ‫טאנצן מיט די קינדער 'אין כאלוקינו'‪ ,‬און ָ‬‫רבי יוסף חיים פלעגט ַ‬ ‫לאנגע שעה'ן‪.‬‬ ‫מאל געדויערט ַ‬ ‫אסאך ָ‬ ‫ַ ַ‬ ‫באמערקט‬ ‫האט אים ַ‬ ‫ווייסמאן דערציילט‪ַ ,‬אז ווען רבי יוסף חיים ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט ר' יהושע‬ ‫ָ‬ ‫טאטע‪-‬מאמע‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫צווישן די קינדער‪ ,‬און וויסנדיג ַאז ער איז ַא פרישער יתום ל"ע פון ַ‬ ‫טאנצן מיט אים 'אין כאלוקינו'‪ .‬דער ניגון‬‫האט ער אים גענומען און אנגעהויבן ַ‬ ‫ָ‬ ‫דערנאך פרעגט‬ ‫ָ‬ ‫זאגט מען 'אין כאלוקינו'‪,‬‬ ‫וואס קודם ָ‬ ‫איז געווען אויף אידיש‪ָ ,‬‬ ‫געדארפט ענטפערן‪' ,‬אתה הוא אלוקינו'‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האבן‬ ‫מען 'מי כאלוקינו'‪ ,‬און די קינדער ָ‬ ‫דאס קינד‪,‬‬‫האט רבי יוסף חיים אפגעשטעלט דאס טאנצן און געפרעגט ָ‬ ‫דאן ָ‬‫ַ‬ ‫דערנאך‬ ‫ָ‬ ‫פארוואס שרייט מען קודם דעם תירוץ ‪' -‬אין כאלוקינו'‪ ,‬און‬‫יושע'לע‪ָ ַ ,‬‬ ‫האט נישט געוואוסט‬ ‫דאס קינד יהושע'לע ָ‬‫פרעגט מען די קשיא ‪' -‬מי כאלוקינו'? ָ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי יוסף חיים אים‬‫האבן פון אים‪ָ ...‬‬‫וואס דער רב וויל ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאגן דעם‬‫נאר איך וועל ָ‬ ‫ווארט נישט פון דיר ַאן ענטפער‪ָ ,‬‬ ‫‪ -‬יהושע'לע‪ ,‬איך ַ‬ ‫זאלסטו‪ ,‬ס'זענען דא מענטשן וואס זייער ארבעט איז‪ ,‬זיי זוכן‬ ‫תירוץ‪ ...‬וויסן ָ‬ ‫לאנגע טונקעלע היילןנאינטער די ערד‪ .‬כדי‬ ‫ַאנטיקן און ווערדפולע מאטריאל אין ַ‬ ‫בלאנדזשען ווען זיי ווילן ַארויסגיין‪ ,‬שטעלן זיי אראפ ווייסע‬ ‫ָ‬ ‫זאלן נישט‬‫זיי ָ‬ ‫שטיינדלעך אין די זייטן‪ ,‬און אזוי מאכן זיי ַא וועג ַ)א 'שביל'(‪ ,‬כדי ַאז ווען זיי‬ ‫פארלאזן די הייל‪ ,‬וועלן זיי‬ ‫וועלן ענדיגן זוכן די ַאנטיקן‪ ,‬און וועלן שוין וועלן ַ ָ‬ ‫דארט‪.‬‬ ‫נאך דעם 'שביל'‪ ,‬און ַאזוי קענען זיי וויסן דעם וועג ַארויס פון ָ‬ ‫גיין ָ‬ ‫האט רבי יוסף חיים זצ"ל אויסגעפירט‪:‬‬ ‫דאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫דא‬ ‫לאנגע טונקעלע הייל‪ ...‬מ'זוכט ָ‬ ‫‪ -‬יהושע'לע‪ ,‬געדענק‪ .‬די וועלט איז ווי ַא ַ‬ ‫וואס‪ ,‬ווען'‪' ...‬מי‬ ‫'אנטיקן'‪ ,‬און זוכנדיג קען מען חלילה ָאנהייבן צו פרעגן‪' ,‬וואו‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫כאלוקינו'‪ ,‬און דורך דעם קען מען ח"ו ָאנקומען צו כפירה רח"ל‪ .‬איז די עצה‬ ‫דארף מען אויסשטעלן‬ ‫דאס ערשטע ווען מ'גייט ַאריין אין די הייל‪ַ ,‬‬ ‫פאר דעם‪ָ ,‬‬‫ַ‬ ‫די 'שטיינדלעך'‪ ,‬די 'סימנים'‪ַ ,‬אז 'אין כאלוקינו'! שפעטער‪ַ ,‬אז מ'ווייסט ַאז קיינער‬ ‫באשעפער‪ ,‬און עס פאסירט אז מ'פרעגט 'מי‬ ‫איז נישט ַאזוי גרויס ווי דער ַ‬ ‫כאלוקינו'‪ ...‬וועט מען געדענקן און קענען נאכגיין די וועג ארויס פון די הייל‪...‬‬ ‫דייטשלאנד די‬ ‫ַ‬ ‫האב איבערגעלעבט אין‬ ‫האט אויסגעפירט‪ :‬איך ָ‬ ‫און רבי יהושע ָ‬ ‫דערנאך ביי די צווייטע וועלט מלחמה בין איך געווען‬ ‫ָ‬ ‫ערשטע וועלט מלחמה‪ ,‬און‬ ‫פארלוירן מיין ווייב און קינדער רח"ל‪ ,‬און‬ ‫האב ליידער ַ‬‫לאגערן‪ ,‬וואו איך ָ‬ ‫אין די ַ‬ ‫'אריינגעבלאזן'‬ ‫ָ‬ ‫האט ַ‬‫וואס רבי יוסף חיים ָ‬ ‫געדאנק ַאז 'אין כאלוקינו'‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫נאר דער‬ ‫ָ‬ ‫געהאלטן ביי די אמונה!‬ ‫ַ‬ ‫האט מיך‬ ‫אין מיר‪ָ ,‬‬