קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel — סוכות (2026-09-21)

בס”ד /שנה ו' /סוכות תשפ”ז /נומער 329
בייגעלייגט
באזונדערע ביכל
לכבוד יום טוב
סוכות דערצייל
מיר א מעשה
אשר קדשנו במצותיו אשר קדשנו במצותיו אשר קדשנו במצותיו אשר קדשנו במצותיו
וצונו לקדש שמו וצונו על השחיטה וצונו על נטילת לולב וצונו לישב בסוכה
ברבים אינטער די קוליסן וויאזוי אייער הערליכע סצענעס פון דעם מיט מסירות נפש האבן אידן
האר-אויפשטעלנדע געשיכטעס שטיקל כשר פלייש וואס איר ווירבעלדיגע שוק זופניק ד' מינים געבויעט סוכות אינטער די
פון הייליגן ריבניצער זי"ע וואס זיין עסט ביי די סעודה ,ווערט כשר סענטער אין ירושלים עיר הקודש קאמיוניסטן | שמחת תורה אין די
יארצייט געפאלט אסרו חג סוכות. געמאכט מיט אלע הידורים | א וואס ווירבעלד מיט קונים פון אלע די-פי לאגערן .מ .מאנן
מ .מאנן שמועס מיטן ברסלב'ן שוחט מו"ה שיכטן און קרייזן יעדן ערב
רפאל פורסט הי"ו .ברסלב'ע סוכות .יוסף הכהן כ"ץ
ברודער
בס"ד געדאנקען 38 עירנו 04
סוכות על השחיטה 42 היכל הקודש נייעס 12
תשפ"ז
א בליק אויף צוריק 54 שוק זופניק 14
נומער קלאסיפיידס 55 קוק אהער 28
328
שנה ז' לקדש שמו ברבים 56 בריוו פון ר"י 26
געשעענישן 70 לישב בסוכה 30
נומער 303
נומער329/
פרשת/תרומה
סוכות /תשפ”ז
בס”דו' //שנה ו'
בס”ד /שנה
87 נדבה'לעך
אברהם הערש
וועבערמאן
א קידוש השם
אין מאנסי
גרשון קרעמער
'הייליג'ער שבת
היכל הלכה
נאר נישט שמד
אהרן קליטניק בייגעלייגט
באזונדערע ביכל
לכבוד יום טוב
סוכות דערצייל
מיר א מעשה
המלך!
אשר קדשנו במצותיו אשר קדשנו במצותיו אשר קדשנו במצותיו אשר קדשנו במצותיו
לקדש שמו
חדשיםוצונו
השחיטהמאכער די אנדערעדער פרייליך איזעל
וצונו
לולביעדענס פנים | ווער עלאנטילת
שמייכל אויף וצונומען
אדר זעט וצונו לישב בסוכה
ברבים
ראזענפעלד פון מו"ה מיכל הערט
אייער קוליסן|וויאזוי
גוטעדיגוסטע דעםער צו זיך האלטן אין א
אינטער באווייזט
הי"ו איבער זיין מרבין בשמחה א גאנץ יאר אין אלע מצבים .שמחה עד אין קצבה
הערליכעוויאזוי
סצענעס פון פונעם יאר | מיט מסירות נפש האבן אידן
האר-אויפשטעלנדע געשיכטעס שטיקל כשר פלייש וואס איר ווירבעלדיגע שוק זופניק ד' מינים געבויעט סוכות אינטער די
פון הייליגן ריבניצער זי"ע וואס זיין עסט ביי די סעודה ,ווערט כשר סענטער אין ירושלים עיר הקודש קאמיוניסטן | שמחת תורה אין די
יארצייט געפאלט אסרו חג סוכות. געמאכט מיט אלע הידורים | א וואס ווירבעלד מיט קונים פון אלע די-פי לאגערן .מ .מאנן
מ .מאנן שמועס מיטן ברסלב'ן שוחט מו"ה שיכטן און קרייזן יעדן ערב
רפאל פורסט הי"ו .ברסלב'ע סוכות .יוסף הכהן כ"ץ
ברודער
בס”ד בס”ד
סוכות פרשת תרומה
אויסגאבע 10 #
אויסגאבע 34 #
14
מיין שכן אין
קימפעטארן היים
ג .פעקעטע
covered
פארן יאר
ש .ל .פליישמאן
ערווארטונגען
ברענגט
אנטוישונגען
ש .טראכטער
א ליידיגע זיץ
רעסעפי
Lemon Italian Ices
Cookies n' Cream
Strawberry Ice Cream
אויפן פליגער סוכה ברעטער
פונעם מלאך המוות
מ .פעדער
הער א מעשה
נעם אראפ
דעם שטריק
ש .טראכטער
א נייע פאספארט
דורך תפילה
ת .פינטער
טאנץ און
קינדער
דער
בעל
בטחון
שפרינג
מאדנע אריין אין
די סוכה
היים
גזירה
סוכות שפיל
42
אין די סוכה פון יארצייט פון די וואך צווישן די קאטשקע-ס די
משפחת טרעפליך
לולב
רעדאקטאר :אברהם הערש וועבערמאן ,רעדאקציע :אברהם יצחק אייזנער ,אברהם משה הכהן האט
געשאסן
עבדו את ה' ב'שמחה'לע משפחת גליקמשפחת וואוילטשיג
שטראססער ,אהרן קליטניק ,בערל שניצלער ,מ .מאנן ,גרשון קרעמער ,יואל וועבערמאן ,יואל היימיש
מיר וואונטשן אלע חשובע קינדער א פרייליכן יום טוב סוכות
ד ע ר מ ל מ ד ד ע רצ י י ל ט
שניצלער ,יודא לייב ווייס ,ישראל דוד העסקעל ,משה ארי' שניטצלער ,שמואל אייכנשטיין ,משה
ראזענבערג ,ישראל קרויס.
845.379.1161
136-Huschke Rd
שטיקלעך פונעם בלעטל אן צושרייבן פון וואו עס קומט.
Hurleyville NY 12747
כל הזכיות שמורות .עס איז נישט ערלויבט צו קאפירן
Editor@bletelmagazine.com
צו באקומען אויף פאסט:
718.387.2691
subscribe@bletelmagazine.com
אויף אימעיל:
Chizikyomi@rabbiroth.org
Bletelmagazine.com
Breslevcenter.com
Gilyoines.com
ארץ ישראל053.315.6938 :
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 2
ALPHAITIS.COM
איך בין
בעצם
זייער א
פשוט’ער
מענטש.
אבער ווען איך פלי ,זיץ איך נישט
נעבן א פרעמדע פרוי און איך היט
מיינע אויגן און איך עס אלס גאר
פיינע עסן און איך שפיר מיר אלס
ווי א פריץ אויפן פליגער און איך
באצאל די ביליגסטע וואס איז דא
און ווען איך דארף עפעס
עקסטער האב איך אלס איינעם
ביי מיין זייט צו וועמען צו רעדן
און אזוי ווי מ’לאנדעט בין איך
צוריק א געהעריגע פשוטע
מענטש .ווייל איך פאר אלץ מיט
נסיעה ,פארשטייסט?
Fly anywhere
call us today
TICKETS TRIPS TRAVEL ITINERARIES VACATION PACKAGES CAR RENTALS HOTELS
nesiahtravel.com 845.444.TRVL
8 7 8 5
עירנו
אויב האט איר מיטגעברענגט קינדער ,מאכט זיכער אז
זיי שפילן זיך נישט מיט די זאכן וואס איר פלאנט נישט צו פערעלעס געשעפט
קויפן ,און מ'זאל אויפהייבן שמוץ וואס זיי האבן מעגליך אין די יעצטיגע טעג קומט ברוך השם אריין די גוטע
אראפגעווארפן. נייעס אז פערעלעס קליידער געשעפט" טוט זיך אביסל
פארברייטערן .די הנהלה האט אסאך געארבעט צו מסדר זיין
די נייע דראפ-אף לאקאציע איז ביי 85איסט מאנגאפ א נייע און בעסערע לאקאציע ,אפגעטיילט פונעם געשעפט,
ראוד ,אינעם בנין פון משפחת היילפרין'ס פעקטארי. וואו מען וועט קענען אראפלייגן באקסעס פון שיינע קליידער
וואס מען ניצט נישט און זענען נאך אין א גאר גוטן צושטאנד.
עס קומט זיך א באזונדערע דאנק פאר משפחת היילפרין
וואס געבט אוועק א גרויסן חלק פון זייער בנין .ביי די רעכטע מיטן אייבערשטנ'ס הילף וועט דאס גאר שטארק
זייט פונעם בנין גייט מען אריין צום הינטערשטן טיר .מ'דארף ארויסהעלפן צו קענען בעסער סערווירן די קאסטומערס
אראפלייגן די זאכן אינגאנצן אינעווייניג ,כדי צו מאכן פלאץ און האלטן דאס געשעפט מער מסודר ,כדי מען זאל קענען
פאר'ן נעקסטן מענטש וואס וועט קומען. איינקויפן מיט א הרחבת הדעת.
לייגט די באקסעס אויף איין זייט ,און די מסודר'דיגע די הנהלה זוכט טאקע א פיל גרעסערע לאקאציע פאר'ן
פיילס ( )pilesאון בעגס אויף די צווייטע זייט ,לויט ווי עס געשעפט ,אלעס כדי די טייערע משפחות פון היכל הקודש
איז אנגעצייכנט( .זעט דעם בילד) אלעס דארף זיין גאר גוט וואס זוכן צו לעבן אן חובות ,זאלן אין די זעלבע צייט קענען
פארמאכט און גוט צוגעטעיפט ,כדי די שיינע קליידער וואס הנאה האבן און איינקויפן שיינע קליידער פאר די קינדער.
איר שיקט זאלן בלייבן ריין ביז עס קומט אן צום קאסטומער.
אלע אנשי שלומינו קענען העלפן בעטן דעם אייבערשטן
זאכן וואס איר לייגט אראפ אינדרויסן ,אדער ביים אז עס זאל זיך טאקע אויסארבעטן צו קענען האבן א גאר
געשעפט אין די אלטע לאקאציע ,וועלן סתם אנקומען אין גרויסן און שיינעם פלאץ.
מיסט; עס איז א שאד דאס צו שיקן.
אין די זעלבע צייט דארפן מיר אויך די קאאפעראציע פון
ריטוירנס זענען שייך ביז א וואך ,בתנאי אז עס איז נאך אלע איינקויפער .כדי זיך צו קענען האלטן צו די גאר נידריגע
נישט גענוצט געווארן .דאן קענט איר צוריקלייגן די זאך אויפן פרייזן פון ביז איצט ,זאלן אלע איינקויפער אכטונג געבן אויף
ריכטיגן פלאץ פון וואו איר האט עס גענומען ,און איר וועט די ריינקייט פונעם געשעפט.
קענען געניסן פון א קרעדיט צו קויפן עפעס אנדערש פארן
זעלבן פרייז. ווען איר גייט באצאלן ,מאכט זיכער אז אלעס וואס איר
האט אנגעמאסטן זאל זיין צוריק מסודר אויפ'ן ריכטיגן פלאץ
אויב שיקט איר צוריק די זאכן וואס איר האט געקויפט פון וואו איר האט עס גענומען .די ליידיגע הענגערס זאלט איר
צום דראפ-אף ( )drop-offצוזאמען מיט נאך אנדערע זאכן, לייגן אויפ'ן דעזיגנירטן פלאץ.
נייעס'לעך
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 4
מודעות און
קרישקעלעך
פון די הנהלה
חברי הנ הל ה
טויזענט ווערטער
דאס איז די רעכטע זייט פונעם פעקטערי וואו מען דארף אראפלייגן די קליידונג וואס מען ברענגט
תורה ,און פראבירט אריין צו ווארפן אלע מיני נעגאטיווע און עס ווערט נישט צוריקגעלייגט אויפן ריכטיגן פלאץ פון
קאמענטארן צו באשטעטיגן דעם "עשו שונא ליעקב"; ווי וואו איר האט עס גענומען ,וועט מען נישט קענען באקומען
למשל אז עס וועט גורם זיין מער טראפיק ,פארפעסטיגן דעם קרעדיט.
דאס וואסער ,און נאך פארשידענע אנדערע טענות.
אז איר העלפט דעם רבי'נס פלאץ ,העלפט איר זיך אליין.
פון די אנדערע זייט ווילן מיר באדאנקען די איבער
50פרויען וואס האבן זיך אנגעשטרענגט צו קומען און
אריינגעבן פאזיטיווע קאמענטארן ,און ספעציעל פאר
מרת היימליך וואס האט ארגאניזירט די פרויען צו קומען.
קראס פארם חדר
ווי באריכטעט ,איז פארגאנגענעם דאנערשטאג פרשת
מיר האפן צום אייבערשטן אז די פלענער זאלן ווערן נצבים-וילך פארגעקומען די פאבליק העירינג וואו מען
באשטעטיגט ווי שנעלער ,כדי מען זאל זיך קענען ווייטער האט פארגעשטעלט דעם וואסער אפלויף פלאן און מער
רוקן. ווי ערווארטעט ,איז ארויסגעקומען א גרויסע צאל גוים
זיך קעגנצושטעלן די בוי-פלענער פונעם נייעם תלמוד
נייעס'לעך
5 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
עירנו
נישט צו שיקן קיין איבריגע מעסעדזשעס.
שחיטה
דאס מיינט ,אז ווען מען שיקט א מעסעדזש זאל מען
די ברסלב'ע שחיטה ,וואס גייט שוין אן פאר א שטיק
פרובירן אריינצולייגן א טעלעפאן נומער אז מען זאל וויסן
צייט דורך ערליכע שוחטים וואס גייען אין מקוה און זענען
וואו צו רופן .אזוי אויך זאל מען ענטפערן נאר פריוואט
זיך מתבודד יעדן טאג ,האט יעצט אריינבאקומען א נייע
און נישט אויף די גרופע ,וואס דאס קאסט געלט פאר די
אייטעם' :טשיקן סאלאמי'.
קהילה .אויך זאל מען נישט שרייבן קיין "שכח'ס" ,יישר,
"מזל טוב"" ,קאווערד"" ,טעיקען" און דאס גלייכן… דאס קומט נאכדעם וואס ביז יעצט האט מען שוין
אויך געקענט באקומען אלע אנדערע סארט קאטס ,וואס
רעכנט אריין :טשיקן באטעמס ,קאטלעטס ,נאגעטס,
קאר סערוויס פינגערס ,גראונד טשיקן ,דראמסטיקס ,דארק קאטלעטס,
דארק סטו ,דארק גראונד ,פליגלען ,ביינער ,גיזערדס און
נאכדעם וואס "גרופ מי" האט אפגעשטעלט זייערע לעבער.
טעקסט גרופעס ,וואס די קאר סערוויס אין שטעטל
פלעגט אויך ניצן ,איז געווען אביסל שווער צו פארשאפן א מען קען מאכן א באשטעלונג ביי מו"ה דוד ניישטיין
קאר סערוויס פאר יעדן .ב"ה יעצט ,נאכדעם וואס די נייע הי"ו אויף 718-612-5443און עס באקומען דעליווערד;
טעקסט גרופעס האבן זיך געעפנט ,קען מען שוין ווייטער מען קען באצאלן אויף סיי וועלכן אופן.
אנגיין געהעריג מיט די קאר סערוויס.
מיר ווילן זיך באדאנקן פאר משפחת בערל שווארץ
וואס געבט אוועק אסאך שעות יעדן טאג אן באקומען
שטעטל גרופס
באצאלט ,כדי צו קענען צופרידן שטעלן יעדן איינעם. מיטן אייבערשטנ'ס הילף האט מען אין די טעג צוריק
געעפנט די שטעטל טעקסט גרופעס (באזונדער פאר
ווי אויך האט די קהילה צוגעשטעלט א שאטל אין די
מענער און באזונדער פאר פרויען).
טעג וואס די מענער זענען געפארן קיין אומאן ,וואס דאס
האט אסאך פארגרינגערט פאר די פרויען צו קומען און גיין, דאס קומט נאכדעם וואס דער ראש ישיבה שליט"א
און מען האט ב"ה צוריק געהערט זייער גוטע גריסן .מיר האט זייער געבעטן די הנהלה אז מען מוז צושטעלן א
ווילן זיך באדאנקן פאר משפחת יושע ראבינאוויטש וואס וועג פאר די שטעטל איינוואוינער צו קענען קאמיוניקירן
האט זיך אפגעגעבן דערמיט. צווישן זיך ווען מען דארף עפעס א טובה.
דער אייבערשטער זאל זיי באצאלן מיט אלעס גוטס. מיר ווילן אבער זייער בעטן ,אז היות יעדע טעקסט
וואס ווערט ארויסגעשיקט קאסט געלט ,זאל מען זען
נייעס'לעך
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 6
מודעות און
קרישקעלעך
פון די הנהלה
חברי הנ הל ה
יום טוב סוכות
ט"ו תשרי
הדלקת הנרות 06:20 .. צווייטע הדלקת הנרות 06:32 .. ערשטע
טעג טעג
מוצאי יום טוב 07:47 .. מוצאי יום טוב 07:59 ..
זמנים לשבת קודש
ברוכים הבאים
סטאר טשעקס
אין די טעג שיקט די שטאט ארויס די "סטאר"
מיט גרויס פרייד טוען מיר אויפנעמען די חשוב'ע טשעקלעך .דאס איז אן איינמאליגע יערליכע
משפחה צאלונג פון בערך $400פאר אלע היים- ָ
אייגנטימער אין ניו יארק סטעיט .כדי צו געניסן
הי"ו מו"ה יושע סופר דארף מען זיין דער אייגנטימער פונעם הויז און
דאס דארף זיין די .Primary Residenceפאר
ו זו גת ו מ י נ ד ל תח י ' די וואס זענען שוין איינגעשריבן ,וועט דער
טשעק אנקומען דירעקט אין די פאסט.
וואס האבן זיך אריינגעצויגן אין שטעטל ווער עס דארף הילף זיך אויפצוסיינען ,קען
זיך ווענדן צו אונזער חבר מו"ה אשר לעמיל
קרית ברסלב ליבערטי זוסמאן הי"ו.
דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן קענען
אסאך צוגעבן פארן שטעטל ,און האבן הצלחה
וברכה בכל מעשי ידיהם.
נייעס'לעך
7 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
היכל הקודש נייעס
שווערער צו קומען קיין אומאן אויף ראש השנה ,צוליב דעם וואס
די לופטפעלדער אין אוקראינע זענען פארשלאסן און מען דארף
פארן דורך די ארומיגע לענדער – א זאך וואס מאכט די נסיעה פיל
שווערער און לענגער – דאך ווערט דער קיבוץ ביים הייליגן רבי'ן
נאר גרעסער מיט יעדן יאר וואס קומט צו גיין.
דער ריזיגער ציבור האט זיך אויסגעשפרייט איבער גאנץ
אומאן; פילע טויזנטער דירות ,אכסניות ,און האטעלן זענען
געווארן איבערגעפילט מיט אידן אין לויף פון די טעג פאר ראש
השנה .הונדערטער שולן און בתי מדרשים איבער גאנץ אומאן
זענען געווען פול מיט אידן במשך דעם יום טוב ,וועלכע האבן
זיך צוזאמגעקליבן צו דאווענען און אויסבעטן א גוט יאר .אבער
דאס הארץ פון די פילע טויזנטער אידן איז געווען געוואנדן צו
איין פלאץ :צום ציון הקדוש פונעם הייליגן רבי'ן ,וואס ער האט זיך
אונטערגענומען צו זיין א מליץ יושר פאר אלע וואס קומען צו אים
אויף ראש השנה ,אויסצופועל'ן פאר זיי א גוט געבענטשט יאר.
הערליכע יום טוב ראש השנה
בנין היכל הקודש אין אומאן
דער בנין היכל הקודש אין אומאן ,א שטילער ווינקל ארויס
תשפ"ז אריבער אויף אנשי
פון די רעשיגע הויפט גאסן פון אומאן ,האט זיך ארויסגעשטעלט שלומינו אין אומאן
אין די לעצטיגע יארן צו זיין גאר א געשמאק פלאץ פאר אנשי
שלומינו במשך דעם יום טוב.
אלע געברויכן זענען צוגעשטעלט אויפ'ן פלאץ :דער גרויסער גאר א שיינער און געהויבנער יום טוב ראש השנה איז אריבער
היכל הבית המדרש ,א מקוה ,אן עס-זאל ,די אויבערשטע שטאקן אויף אנשי שלומינו אין אומאן .עס איז שווער אראפצושרייבן דעם
מיט שלאף-צימערן ,און אלעס ארום איז צוגעשטעלט אויפ'ן גאנצן יום טוב אין די קורצע שפאלטענעס פונעם גליון ,דעריבער
בעסטן און שענסטן פארנעם ,א דאנק די חשוב'ע אינגעלייט וואס וועלן מיר בלויז פרובירן צו געבן א קורצן באריכט פון די הייליגע
לייגן אריין שווערע כוחות פאר לאנגע וואכן און חדשים במשך טעג.
דעם יאר פאר די טובה פון אלע אנשי שלומינו.
קרוב צו הונדערט טויזנט אידן האבן זוכה געווען דורכצוברעכן
ספעציעל פאר די וואס ברענגען שוין מיט קינדער קיין אלע מניעות און שוועריקייטן ,און האבן זוכה געווען צו זיין דאס
אומאן – אזוי ווי דער ראש ישיבה שליט"א זאגט אלץ אז מען יאר ביים הייליגן רבי'ן אין אומאן אויף ראש השנה .פון יעדן ווינקל
זאל מיטברענגען די קינדער קיין אומאן ,כדי די קינדער זאלן איבער די גאנצע וועלט קומען אידן צו פארן צום הייליגן רבי'ן,
אויפוואקסן און וויסן אז ראש השנה איז מען ביים הייליגן רבי'ן אויסצופאלגן זיין בקשה אז מ'זאל קומען צו אים אויף ראש השנה,
אין אומאן – איז דער בנין ממש א ישועה; א הייליג און ריין פלאץ, אויסצופועל'ן א זיס ליכטיג יאר ,און אהיימצופארן מיט א ריינע
אפגעהיטן פון די גאס ,וואו די קינדער קענען שיין מיטהאלטן דעם נשמה און מיט פילע זעק מיט ישועות און רפואות פארן גאנצן
גאנצן יום טוב און זיין אפגעהיטן פון אלעס שלעכטס. יאר.
אין די לעצטע יארן איז אויך געווען צוגעשטעלט אין די טראץ דעם וואס אין די לעצטע פאר יאר איז געווארן פיל
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 8
גרשון קרעמער
נפש .דער ראש ישיבה שליט"א האט יעדן געגעבן זיין פריוואטע וואכנטעג אין אומאן א הערליכער חדר פאר אלע קינדער וואס
צייט און אנגעווינטשן להכתב בכתיבה וחתימה טובה. זענען געקומען קיין אומאן אינעם בנין היכל הקודש .דאס יאר
איז נישט געווען צופיל וואכנטעג צו מאכן חדר פאר די קינדער,
דעריבער האט מען געמאכט דעם חדר נאר אום ערב ראש השנה.
התעוררות ביים ציון נאנט צו צוויי הונדערט קינדער זענען געווען אין חדר ,אנגעפירט
דורך חשוב'ע מלמדים .די קינדער האבן אינאיינעם געגעסן,
די התעוררות וואס טוט זיך ביים הייליגן ציון איז נישט מעגליך
געדאווענט און געלערנט ,און ביי חצות היום זענען די קינדער
צו באשרייבן פאר דעם וואס איז נישט דארט געווען .פיר און
געגאנגען מיט די מלמדים צום ציון הקדוש צו זאגן אינאיינעם
צוואנציג שעה אין טאג איז דער הייליגער ציון באלאגערט מיט
תיקון הכללי און זיך אויסבעטן אלעס גוטס.
אידן וואס קומען צום הייליגן ארט ,פון וואו טויזנטער תפילות
ווערן געענטפערט .מען קומט אהין און מען גייט ווי אריין במשך דעם יום טוב זענען די קינדער געזעסן אין שול אינאיינעם
אין אן אנדערע וועלט; מען זעט נישט קיינעם און מען הערט מיט די מלמדים ,אויבן-אן נעבן דעם ראש ישיבה שליט"א ,און שיין
נישט קיינעם .ביים ציון פונעם הייליגן רבי'ן זעט מען נאר דעם געדאווענט מיט חשק און ברען .ביים סוף פונעם יום טוב זענען די
אייבערשטן ,דאס הארץ עפנט זיך אויף ,מען וויינט זיך אויס צום קינדער באלוינט געווארן מיט ווערדפולע מתנות פאר'ן זיך אזוי
אייבערשטן ,מען פועל'ט ישועות ,און מען גייט ארויס מיט א שיין אויפפירן במשך די גאנצע צייט אין אומאן.
לייכטן געמיט און פארזיכערט אז די תפילות זענען אנגענומען
געווארן ביים אייבערשטן. שאטל
די גבאים פונעם "רענט קאמפיין" און די "נסיעה טרעוול" רייזע
דער ראש ישיבה שליט"א האט געשריבן פאר ראש השנה
אגענטור האבן דאס יאר ווידער צוגעשטעלט די גאר נוצבארע
אז יעדן טאג וואס מען געפינט זיך אין אומאן זאל מען כאטש
סערוויס :די שאטל באסעס וואס קורסירן צווישן דעם בנין היכל
איינמאל גיין צום ציון .אנשי שלומינו האבן טאקע אויסגענוצט
הקודש (וואס איז א האלבע שעה צו גיין צופיס) און דעם הייליגן
די הייליגע טעג פון ראש השנה און ארום ,און זענען יעדן טאג
ציון .דער שאטל איז אנגעגאנגען פיר און צוואנציג שעה ארום
געגאנגען צום ציון – טייל איין מאל און טייל עטליכע מאל ,יעדער
דעם זייגער אין די וואכנטעג ,ווען יעדע פופצן מינוט איז געווען
לויט זיין מעגליכקייט – און זיך אויסגעבעטן אלעס גוטס.
א באס סיי ביים ציון הקדוש און סיי ביים בנין היכל הקודש ,מיט
אין די צוויי טעג ראש השנה איז דער רוב עולם געגאנגען וואס דער עולם האט זיך מחיה געווען אנצוקומען גרינגערהייט
פארטאגס צום ציון ,ווען דער ציון איז מער ליידיג ,דאס הארץ איז צום הייליגן ציון וואו מען האט זיך אויסגעבעטן א גוט יאר.
מער אפן ,און דער מח האט מער ישוב הדעת ,און דערנאך איז מען
צוריקגעקומען צום דאווענען אין בית המדרש. סליחות זכור ברית
ערב ראש השנה פארטאגס ,אום ,4:15איז דער גאנצער ציבור
ראש השנה ביים הייליגן רבי'ן זיך צוזאמגעקומען אין בית המדרש צו זאגן אינאיינעם סליחות
ראש השנה ביים זמן איז מען זיך צוזאמגעקומען צו מנחה. זכור ברית מיט גרויס התעוררות .פאר'ן עמוד האט פארגעזאגט
דער דיין הגאון ר' יונה זינגער שליט"א איז צוגעגאנגען צום לעצטן דער חשוב'ער גבאי פון שטעטל ,הרה"ח ר' אברהם הערש
מנחה פונעם יאר ,וואס מ'האט געדאווענט מיט א שטארקע וועבערמאן שליט"א ,און אינאיינעם האט מען זיך אויסגעבעטן א
התעוררות. גוט געבענטשט יאר.
מעריב האט געדאווענט הרה"ח ר' אברהם הערש וועבערמאן, גלייך נאך סליחות האט מען זיך געשטעלט דאווענען שחרית
וואס האט אויך פארגעזינגען דעם פיוט "אחות קטנה" אויפ'ן כוותיקין ,און נאכ'ן דאווענען און תיקון הכללי האבן זיך פארמירט
ספרדישן ניגון ,אזוי ווי מען פלעגט עס זינגען ביי מוהרא"ש זי"ע. לאנגע ליניעס אריבערצוגיין צום ראש ישיבה שליט"א פאר פדיון
9 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
היכל הקודש נייעס
א חבר ,אדער אן אנדערן איד וואס ווארט אויף קינדער ,זאל מען נאך מעריב איז דער עולם אריבער זיך אנווינטשן לשנה טובה ביים
מתפלל זיין פאר זיי. ראש ישיבה ,וואס האט יעדן שיין אנגעווינטשן.
אויך איז יוסף הצדיק ארויס פון תפיסה אום ראש השנה ,קען נאך א שיינער סעודה האט זיך דער עולם געאיילט צו גיין
מען מתפלל זיין פאר אידן יושבי חושך וצלמות ,אז יעדער זאל שלאפן ,כדי צו קענען אויפשטיין אינדערפרי פאר'ן עלות נישט
ארויסגיין פון זיינע צרות. צו פארשלאפן דעם מזל; מען איז געלאפן אין מקוה און געגאנגען
צום ציון.
אויך זענען דא מענטשן וואס זענען געבונדן אין דער תפיסה
פונעם יצר הרע ,זיי קענען זיך נישט אפרייסן פון שלעכטע אום אכט אזייגער האט מען זיך געשטעלט דאווענען .צו פסוקי
געוואוינהייטן ,וואס מען רופט אין אמעריקע "עדיקטעד" ,און דזמרא איז צוגעגאנגען דעם ערשטן טאג הר"ר שלמה רוטה
אויף אידיש מיינט עס אז מען האט א גרויסן נסיון דערויף; איז שליט"א ,און דעם צווייטן טאג האט געדאווענט הר"ר אלחנן חיים
יעצט די צייט אום ראש השנה מתפלל צו זיין און זיך אויסבעטן צו רוטה שליט"א.
ווערן אויסגעלייזט פון דער תפיסה .ווער עס ווארט אויף א שידוך,
דער ראש ישיבה שליט"א האט געדאווענט שחרית און מוסף,
איז יעצט אויך די צייט צו בעטן דערויף.
וואס איז געווען זייער שיין.
דער ראש ישיבה שליט"א האט צוגעענדיגט מיט דעם וואס
די בארימטע כאאר פון ישיבה אינאיינעם מיט די קינדער האבן
מוהרא"ש פלעגט זאגן פאר תקיעת שופר ,אז ווער עס האט א
זייער שיין מיטגעזינגען ביים דאווענען.
שנאה אויף א צווייטן איד זאל ארויסגיין פון בית המדרש; יעדער
זאל זיך איבערבעטן ,מוחל זיין ,און זיך ליב האבן איינער דעם עס האט געהערשט גאר א גרויסע התעוררות אין שול ביי די
צווייטן. תפילות .פילע הונדערטער אידן האבן זיך געשלעפט צום בנין
היכל הקודש מיטצוהאלטן דעם הערליכן און התעוררות'דיגן
ביי די סעודה האט מען געבענטשט נאך די פיש ,מען האט
דאווענען ,וואס האט צועפנט די הערצער פון אלע מתפללים ,און
צעטיילט די סעודה כדי צו עסן שלש סעודות ,און דער ראש
דאס וועט בלייבן איינגעקריצט ביי זיי פאר א לאנגע צייט.
ישיבה שליט"א איז אריינגעגאנגען אין בית המדרש און געגעבן
א דרשה. כאטש מען האט נישט געבלאזן שופר דעם ערשטן טאג ראש
השנה ,וואס איז אויסגעפאלן אום שבת קודש ,האט אבער דער
סיפורי מעשיות ראש ישיבה שליט"א יא געגעבן א תקיעת שופר דרשה ,אזוי ווי
דער ראש ישיבה שליט"א האט געזאגט אז אזוי ווי מען פירט דער מנהג פון צדיקים.
זיך ביי אנשי שלומינו פארצולערנען סיפורי מעשיות שבת
דער ראש ישיבה שליט"א האט אנגעהויבן מיט'ן זוהר וואס מען
אינדערפרי ,און יעצט דארף מען דאך סיי ווי מאכן א שטיקל הפסק
זאגט פאר די תקיעות ,וואו עס שטייט אז ווען מען בלאזט שופר
צווישן די צוויי סעודות ,וועט מען פארלערנען סיפורי מעשיות.
אונטן ,בלאזט מען שופר אויך אויבן אין הימל; און היינט שבת ,אז
דער ראש ישיבה שליט"א פירט זיך צו רעדן שבת אינדערפרי ביי מען בלאזט נישט אונטן ,בלאזט מען אבער יא אויבן ,און אז מען
סיפורי מעשיות פון שלום בית ,און היות די אידן פון ארץ ישראל בלאזט שופר אויבן איז עס זיכער אויפ'ן בעסטן אופן וואס קען
און פון אנדערע מקומות קענען דאס דאך נישט מיטהאלטן ,וועט נאר זיין ,און עס איז זיכער ממתיק אלע דינים.
מען יעצט רעדן אביסל פון שלום בית.
דער ראש ישיבה שליט"א האט גערעדט וועגן דעם וואס חז"ל
דער ראש ישיבה שליט"א האט אנגעהויבן מיט דער ערשטער זאגן אז פילע עקרות זענען נפקד געווארן מיט קינדער אום ראש
שורה פון סיפורי מעשיות ,וואס דער הייליגער רבי זאגט" :אויפ'ן השנה ,און אז יעצט קען מען זיך אויסבעטן פאר קינדער – סיי
וועג האב איך דערציילט א מעשה ,וואס ווער עס האט איר ווער עס ווארט אויף קינדער און סיי ווער עס ווייסט פון א קרוב,
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 10
גרשון קרעמער
אסאך גוטע ווערטער ,און מיט דער צייט וועט מען זען דערפון געהערט האט געהאט אן הרהור תשובה".
אמת'דיגע ריזיגע פארדינסטן.
דער ראש ישיבה שליט"א האט געזאגט אז יעצט אויף די וועגן
דער ראש ישיבה שליט"א האט נאכגעזאגט פון צדיקים אז ווען קיין אומאן האט מען זיך אויסגעלערנט צו האבן אסאך סבלנות;
שבת איז דער ערשטער טאג ראש השנה ,איז מען מיט'ן טשאלנט מען האט געדארפט ווארטן ביים פליגער ,ביים באן ,ביים קאר,
וואס מען עסט מתקן די זעלבע תיקונים ווי תקיעת שופר. ביים גרעניץ ,ביים טשעקפוינט ,און אזוי ווייטער יעדער איינער
מיט זיינע שוועריקייטן אויף די וועגן ,און מען קען זיך אין ערגעץ
דער ראש ישיבה שליט"א האט דאס שיין מסביר געווען,
נישט יאגן ,מען קען נאר ווארטן מיט געדולד און בעטן דעם
אז די חמין וואס מען עסט שבת איז דאך כדי צו פאלגן וואס די
אייבערשטן.
הייליגע חכמים האבן געזאגט" ,להוציא מלבן של צדוקים" – די
אויבער-חכמים פון יענע צייטן וואס האבן זיך איינגערעדט אז דאס זעלבע איז מיט'ן גאנצן לעבן ,וואס איז ווי איין לאנגער
זיי פארשטייען בעסער און אז מען טאר נישט עסן ווארעמס אום וועג :מען ווערט געבוירן ,מען באקומט פיאות ,מען גייט דורך די
שבת. קינדערישע יארן ,די בחורישע יארן ,און אזוי ווייטער אין לעבן,
און דער איינציגסטער וועג דאס אריבערצוגיין איז נאר מיט אסאך
דאס איז געווען דער נסיון אין יענע צייטן ,און אין די היינטיגע
תפילה און סבלנות.
צייטן זענען דא די היינטיגע נסיונות; ווער עס האט שכל און
פאלגט וואס די צדיקים און די רבנים זאגן ,ספעציעל אין דעם דאס זעלבע איז מיט שלום בית ,וואס מען קען נאר זוכה זיין
ענין פון טעכנאלאגיע – נישט אריינצוברענגען אין שטוב קיין דערצו מיט אסאך תפילה און סבלנות .דער עיקר סוד ליגט אינעם
סמארטפאון ,טעבלעט ,קאמפיוטער וכדומה – דער וועט זוכה מויל :רעדן שיין אינדערהיים ,געבן גוטע ווערטער ,נאר אויסלויבן
זיין צו האבן א גוט לעבן ,און ווער עס איז אן אויבער-חכם און און אויסרימען און מאכן גוט פילן ,און קיינמאל זיך נישט טענה'ן
מיינט אז ער פארשטייט בעסער ,וועט נעבעך קענען ביטער ליידן אדער אריינגיין אין ויכוחים.
דערפון .מיט דעם וואס מען פאלגט די חכמים ,מיט דעם איז מען
אבער מיט דעם אלעם דארף מען האבן אסאך סבלנות; עס קען
אלעס מתקן ,פונקט ווי מיט תקיעת שופר.
נעמען צייט ,אבער אז מען דערהאלט זיך ,איז מען זוכה אז די
מיטל נאכט שכינה רועט אינדערהיים ,עס ווערט א גן עדן אינדערהיים ,מען
האט הנאה יעדע רגע צו זיין אינדערהיים ,און דאס איז עבודת ה'.
אום מיטל נאכט האט דער ראש ישיבה שליט"א געגעבן א
דאס איז וואס דער אייבערשטער וויל פון אונז ,אז מיר זאלן לעבן
דרשה צווישן מנחה און מעריב ,און דער ראש ישיבה שליט"א האט
אין שטוב באהבה ואחוה ושלום וריעות.
טאקע אנגעהויבן מיט דעם אז דער הייליגער רבי האט זיך אזוי
געפירט; רוב לאנגע גרויסע תורות אין ליקוטי מוהר"ן זענען פון די דער ראש ישיבה שליט"א האט דערציילט פארשידענע
דרשות מיטל נאכט ראש השנה ,און אזוי האט אויך רבי נתן געטון, מעשיות וואס ער האט מיטגעהאלטן ערשט-האנטיג דאס יאר ,פון
און אזוי האט מען געזען ביי מוהרא"ש. אינגעלייט וואס האבן אינוועסטירט גרויסע געלטער און למעשה
האט זיך גארנישט אויסגעארבעט און זיי האבן פארלוירן דאס
דער ראש ישיבה שליט"א האט ארומגערעדט פון די
גאנצע געלט.
שוועריקייטן און מניעות וואס יעדער גייט דורך ביז ער איז זוכה
אנצוקומען צום הייליגן רבי'ן אויף ראש השנה ,אבער עס לוינט דער ראש ישיבה שליט"א האט ארויסגעברענגט אז ווען
זיך דער גאנצער שלעפ מיט אלע שוועריקייטן ,אזוי ווי דער רבי עס קומט צו געלט פארשטייען מענטשן אז עס לוינט זיך צו
האט זיך אויסגעדרוקט אין זיין לעצטן ראש השנה ווען ער איז אינוועסטירן און ווארטן לאנגע יארן צו קענען זען רווחים; זיכער
שוין געווען אין אומאן" :וואס זאל איך אייך זאגן? קיין גרעסערס ביי שלום בית ,וואס האט פיל מער שאנסן מצליח צו זיין ,דארף
פון דעם איז נישט פארהאן" – עס איז נישטא עפעס גרעסער ווי צו מען אינוועסטירן אסאך געדולד און סבלנות ,רעדן שיין און געבן
11 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
היכל הקודש נייעס
מען אלעמאל טון. זיין ביים הייליגן רבי'ן אויף ראש השנה.
דער ראש ישיבה שליט"א האט אויך שטארק ארומגערעדט דער ראש ישיבה שליט"א האט מחזק געווען די וואס מוטשען
פון התבודדות ,זיך אויסרעדן דאס הארץ צום אייבערשטן ,ובפרט זיך מיט געלט ,אז דער רבי האט געזאגט אז ער זארגט זיך פאר
דא אין אומאן זאל מען אויסנוצן די צייט און זיך אויסבעטן אלעס די הוצאות פון די וואס קומען צו אים .און די וואס דארפן זיך
וואס מען דארף. איבערבעטן ,האט רבי נתן געזאגט" :דאנקען גאט אז נאך ראש
השנה קומט יום כיפור ,און יעדער בעט זיך איבער".
דער ראש ישיבה שליט"א האט דערציילט אז א אינגערמאן
האט אים געזאגט פאריאר ,אז כאטש ער וויל בעטן אסאך זאכן דער ראש ישיבה שליט"א האט ארומגערעדט אז דעם רבינ'ס
אין אומאן ,האט ער באשלאסן צו נעמען איין זאך אויף וואס ער זאך איז בעיקר "התחזקות" – זיך צו שטארקן און אנצוגיין אפילו
וועט ספעציעל שטארק בעטן און דאס אויספועלן :ער זאל קענען ווען זאכן גייען נישט כסדר.
ארויסנעמען דעם טעבלעט פונדערהיים.
דער ראש ישיבה שליט"א האט דערציילט א מעשה וואס האט
דאס איז א זאך וואס ער דארף באמת זייער וויכטיג האבן לצורך פאסירט מיט א איד אין די צייטן פון רבי נתן ,וואס יענער פלעגט
פרנסה ,אבער ער ווייסט אז עס איז נישט אויסגעהאלטן דאס צו לכתחילה פאסטן יעדע וואך משבת לשבת ,אבער איינמאל ווען
האלטן אין שטוב און ער האט נישט געוואוסט וויאזוי דאס צו עס איז אריבער אויף אים א שוועריקייט ,איז ער נעבעך אינגאנצן
באווייזן. אוועקגעפאלן .דער קונץ איז נישט נאר צו קענען אנגיין ווען
אלעס גייט ווי געשמירט ,נאר אפילו ווען מען פאלט אראפ און
למעשה האט ער דאס טאקע אויסגעפועלט ,און ער האט
זאכן גייען נישט גוט און גרינג ,זאל מען ווייטער קענען אנגיין מיט
געטראפן א וועג וויאזוי דאס ארויסצונעמען פון הויז.
א שטארקייט ,אפילו ווען זאכן גייען נאר האלבוועגס.
דער ראש ישיבה שליט"א האט קלארגעשטעלט אז ער רעדט
פון דעם איז דער ראש ישיבה שליט"א אריינגעפארן אין א
נישט פון די וואס האבן כלים אן קיין פילטער ,ער איז קיינעם נישט
לענגערע שמועס איבער דעם סדר דרך הלימוד פונעם הייליגן
חושד אפילו אויף אזא זאך ,אבער אפילו מיט א פילטער דארף מען
רבי'ן ,וואס ביי דעם קען מען ממש זען אז נאר מיט התחזקות קען
האבן גרויס רחמי שמים; דערווייל איז נאכנישטא קיין פילטער
מען מצליח זיין צו לערנען די הייליגע תורה יעדן טאג.
וואס זאל ארויסנעמען די ליצנות און די קאלטקייט צו אידישקייט
וואס מען באקומט פון די אלע כלים ,און מען דארף אסאך בעטן אודאי האט יעדער זיין סדר וויאזוי ער לערנט ,צי מיט א
דעם אייבערשטן צו קענען פטור ווערן דערפון. חברותא צי מיט א מגיד שיעור און אזוי ווייטער ,אבער עס זענען
דא אזויפיל טעג וואס מען קומט נישט אן צו לערנען קיין תורה,
נאך מעריב איז ווידער געווען א שיינע סעודה ,און דער
למשל יעצט אום ערב ראש השנה ,אום ראש השנה ,און אזוי
עולם האט זיך געלייגט שלאפן גלייך נאך די סעודה .מען איז
ווייטער; וויפיל מענטשן קומען שוין אן צו לערנען תורה אין די
אויפגעשטאנען ביים עלות.
דאזיגע טעג?
וכמעשהו בראשונה כך מעשהו בשניה; די תפילות דעם צווייטן
ווען מען האט אבער דעם סדר דרך הלימוד פונעם הייליגן רבי'ן
טאג זענען אויך געווען מיט'ן זעלבן ברען און התעוררות ,מיט א
– וואס דער רבי האט אונז אויסגעלערנט אז מען קען לערנען
געוואלדיגע פרישקייט צו ממליך זיין דעם אייבערשטן און זיך
די ווערטער פון די תורה אפילו אן פארשטיין ,און אפילו מען
אויסצובעטן א גוט געבענטשט יאר.
געדענקט נישט וואס מען האט געלערנט – קען מען אלץ האבן
צווייטן טאג יום טוב מיט זיך עטליכע ספרים :א חומש ,א משניות ,א גמרא ,א תהלים
און דאס גלייכן ,און מען קען שטענדיג אריינכאפן נאך און נאך פון
דעם צווייטן טאג האבן מיר געהאט די זכיה צו הערן שופר
די הייליגע תורה .צו דעם דארף מען גארנישט האבן ,און דאס קען
בלאזן פונעם ראש ישיבה שליט"א .פאר די תקיעות האט דער
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 12
גרשון קרעמער
לכבוד יום טוב. ראש ישיבה שליט"א מעורר געווען אויסצונוצן די געהויבענע
מינוטן ווי עס דארף צו זיין .בשעת מען בלאזט שופר צומישט מען
אום פינף-דרייסיג איז מען געגאנגען אינאיינעם זאגן תשליך
די טענות פונעם שטן און ער קען נישט מקטרג זיין ,דערפאר איז
ביים וואסער ,און נאכ'ן זאגן די תפילות האט מען זיך ארויסגעלאזט
עס א זייער גוטע צייט ווען מען קען בעטן דעם אייבערשטן וואס
אין א טאנץ צו דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן.
מען וויל און אים איבערבעטן.
נאכמיטאג האט מען געדאווענט מנחה ,און דערנאך האט דער
אויך האט דער ראש ישיבה שליט"א ווידער זייער שטארק
ראש ישיבה ווידער געגעבן א שיינע דרשה.
געבעטן אז קיינער זאל נישט פיינט האבן א צווייטן; מען זאל זיך
דער ראש ישיבה שליט"א האט גערעדט איבער די גרויסקייט שטארק דערווייטערן פון מחלוקת ,און אפילו ווען מען האלט
פון זיין ביים הייליגן רבי'ן אויף ראש השנה ,און וויפיל מען דארף אנדערש פון יענעם דארף מען זיך נאך אלץ ליב האבן.
דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן אז מען האט זוכה געווען
דער ראש ישיבה שליט"א האט זייער אנגעווארעמט דעם
איבערצוקומען אלע מניעות און זיין ביים רבי'ן אויף ראש השנה.
ציבור אז ווער עס האט א שווער הארץ אויף א צווייטן ,איז יעצט
מען קען נישט קוקן אויף דעם צי מען האט יא געהאט א געפיל
די ריכטיגע צייט יעדן מוחל צו זיין און אנהויבן א נייעם בלאט אין
אדער נישט; ווען עס קומט צו אידישקייט דארף מען טון וואס איז
לעבן ,צו זיין בשלום ושלוה מיט אלע אידישע קינדער.
ריכטיג און וואס דער אייבערשטער וויל ,אן קוקן צי מען האט א
געפיל דערין. איבער דעם ענין פון זיך "אויסבעטן" ,האט דער ראש ישיבה
שליט"א דערציילט אז ווען דער הייליגער רבי איז שוין געווען
יעצט קומט דער הייליגער יום טוב סוכות – מען דארף זיצן אין
זייער נישט געזונט ,איז זיין אייניקל ישראל אריינקומען צו אים.
די סוכה ,מען דארף שאקלען לולב ,נישט קיין חילוק צי מען האט
האט אים דער רבי געזאגט" :ישראליק ,בעט דעם אייבערשטן
יא א געפיל אין דעם אדער נישט.
פאר מיר אז איך זאל זיין געזונט ".דער קליינער ישראליק האט
מען דארף מיטנעמען דעם רבי'ן אויך אויף די גאנצע יאר ,נישט געזאגט אז ער וויל עפעס באקומען פאר דעם ,און דער רבי האט
נאר אויף ראש השנה :לערנען די ספרים פונעם הייליגן רבי'ן און אים געגעבן זיין גאלדענעם זייגער.
זיינע תלמידים ,זיך שטארקן מיט די עצות פונעם הייליגן רבי'ן ,און
דאן האט ישראליק זיך אנגערופן" :גאט גאט ,לאז מיין זיידע זיין
איבערגעבן אויך פאר די קינדער די לימודים פונעם רבי'ן.
געזונט!" דער עולם ארום האט זיך צושמייכלט פונעם קליינעם:
דער ראש ישיבה שליט"א האט שטארק ארויסגעברענגט די "פאר דעם האסטו באקומען דעם גאלדענעם זייגער? בלויז צו
גרויסקייט פון די ברסלב'ע מוסדות ,סיי אין אמעריקע און סיי פָאר פשוטע ווערטער?!"
זאגן די ָ
אין ארץ ישראל ,וואו מען רעדט צו די קינדער יעדן טאג פונעם
אבער דער רבי האט זיך אנגערופן צום עולם און זיי
הייליגן רבי'ן .די קינדער וואקסן אויף מיט'ן רבי'ן ,און בעיקר מיט
פארגעהאלטן פארוואס זיי לאכן פונעם קינד" :וויאזוי דען בעט
די הויפט עצה פונעם הייליגן רבי'ן צו רעדן צום אייבערשטן אויף
מען דעם אייבערשטן אויב נישט אזוי?" דער ראש ישיבה שליט"א
די אייגענע שפראך ,זיך אויסגיסן דאס הארץ צום אייבערשטן און
האט אויסגעפירט אז דאס מיינט זיך אויסבעטן :פשוט צו בעטן
אים בעטן כסדר אלעס וואס מען וויל.
אויף די אייגענע שפראך אלעס וואס מען דארף – "באשעפער ,איך
דארף פרנסה"" ,באשעפער ,איך דארף קינדער"" ,באשעפער ,איך
דארף נחת פון די קינדער"" ,באשעפער ,איך וויל זיין געזונט" ,און
אזוי ווייטער בעט יעדער זיינע געברויכן אויף א פשוטע שפראך.
מי שהיה אצלי על ראש השנה ,ראוי לו לשמוח
נאכ'ן דאווענען איז געווען א שיינע סעודה; בעלי מנגנים און
כל השנה! חזנים האבן זיך אויפגעשטעלט זינגען שיינע ניגונים און נוסחאות
13 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
א
שפאציר
אין
שוק
זופניק
אשר קדשנו יוסף הכהן כ”ץ
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 14
במצותיו וצונו
15 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
הדסים, ערבות! "ערבות,
אתרוגים ,לולבים!"
בלויז דורכגייענדיג די ירושלימ'ער
געסעלעך ,הערט מען שוין די
שוק-קולות וואס שפראצן ארויס
פונעם ארבע מינים צענטער "שוק
זופניק" ,וואס געפינט זיך אונטערן
באקאנטן בנין זופניק ,וואו עס
עס ווירבעלט געפינען זיך אויך די אפיסעס פון די
זיך אינעם שוק "עדה החרדית".
א זופניק
צאמשטעל פון דארט אינטן געפינט זיך א
סארט אלע גרויסער שטח וואס ווערט
אידן פון אלע אנגערופן "רחבת זופניק" ,וואס
שיכטן קרייזן, במשך דעם יאר ווערט דאס פלאץ
אלע מיט איין באנוצט פאר עצרת'ן הפגנות
ציל צו מקיים וכדומה ,וואס ווערן אנגעפירט דורך
זיין די מצוה פון די עדה .דאס אסטראטעגישע
שאקלען לולב פלאץ נעבן "כיכר השבת" מאכט
און מיט דעם אסאך אויס ,בפרט ווען עס קומט
דעם טון ערב סוכות ,ווען דארט ווערט דער
אייבערשטנ’ס גרעסטער "שוק ארבע מינים" אין
רצון. ירושלים ,און מענטשן זוכן צו קויפן
זייערע ד' מינים אינעם צענטער פון
שטאט.
די ברייטע קוואליטעט וואס איז
דא פארהאן איז עפעס ספעציעל:
אלע מיני אתרוגים -חב"ד
אתרוגים ,מאראקאנער ,יאנאווער,
תימנ'ער ,און אתרוגי חזון איש.
ווער רעדט נאך וואס עס טוט זיך
מיט די לולבים ,הדסים ,און ערבות;
אלע מינים און אלע סארטן ד'
מינים .יעדער וואס קומט נאר און
זוכט סיי וואס ,וועט עס דארט
טרעפן.
דאס אלעס ברענגט צו אז עס זאל
ווערן די גרעסטע מארק .נאך א גאר
שיינע זאך וואס מען שטעלט דארט
צו איז א בית הוראה פאר ד' מינים.
אונטן ביים בנין זופניק געפינט זיך
א בית המדרש וואס ווערט געפירט
דורך הגאון רבי יצחק אייזיק כהנא
שליט"א ,חבר הביד"צ ,און אין די
טעג פון די מארק ווערט די גאנצע
בית המדרש פארוואנדלט אין א
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 16
אשר קדשנו במצותיו וצונו
וואס זאגט
דער רב צו מיין
לולב? עס איז א
יופי ,ניין?!
17 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
בית הוראה .די טישן ווערן
אויפגעשטעלט ווי א וועג צו ווארטן
פאר די רבנים וואס זיצן ביים סוף
שורה מיט פלעשלייטס און
פארגרעסערונג גלעזער ,און
ענטפערן פאר יעדן איינעם מיט א
רואיגקייט און א שמייכל איבער די
כשרות און הידור פון זיין ד' מינים.
אה איך מיין די פארקויפער שרייבן זיך איין
איך האב עס, גענוג פרי כדי צו קענען האבן א
דאס איז דער טישל פארשטייט זיך אז די
אתרוג וואס איך מענטשן וואס האבן שוין א חזקה
זוך און געבעטן פון פריערדיגע יארן ,האבן א זכות
ם ע ד קדימה צו פארקויפן .שוין פאר
אייבערשטן צו ראש השנה הייבן זיך אן די הכנות
טרעפן. אינעם שטח ,ווען די ריזיגע
פארקינג לאט פארן בנין ווערט
באדעקט מיט א גוטן שלאק ,און
מען שטעלט אוועק שורות פון
טישלעך ,עס ווערט צוטיילט אויף
פיר אפטיילונגען ,וואו אין יעדן
געגנט פארקויפט מען א אנדערע
מין פון די ד' מינים .עס איז
אינטערעסאנט צו באמערקן אז
דאס בית מדרש "היכל הקודש" אין
ירושלים געפינט זיך ממש דארט.
איינע פון די טעג פאר סוכות איז
דער שרייבער פון די שורות
אריינגעקומען אין בית מדרש ,און
ער זעט ווי א גרויסע משפחה האט
זיך אריינגעזעצט אין שול מיט א
גאנצע פעקל הדסים ,און זיי וועלן
אויס א הדס נאך א הדס מיט אלע
הידורים .היות אינעם מארק האבן
זיי נישט געהאט קיין ישוב הדעת
בודק צו זיין ,האבן זיי זיך דארט
באקוועם געמאכט...
אינטערעסאנטע אן גאר
סיטואציע קומט דארט פאר יעדן
ערב יום טוב סוכות .לויט די הוראה
פון די עדה דארף די מארק ווערן
פארמאכט ערב יום טוב פונקטליך
צוויי אזייגער .דאס מיינט אז צוויי
אן מען הייבט אזייגער
איבערצוקערן טישן ,און די גאנצע
מארק ווערט ה-פ-ק-ר ,ממילא ווען
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 18
אשר קדשנו במצותיו וצונו
ה ד ס י ם
הדסים!
ביי אונז וועט
איר טרעפן די
בעסטע הדסים
אינעם גאנצן
שוק ,איך זאג
אייך.
איך אבער
מיין איך וועל
די קויפן
געפאקטע רעדי
צו גיין.
19 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
עס קומען אן די לעצטע צוואנציג
מינוט פון די מארק ,הייבן די פרייזן
אן צו פאלן; די פארקויפער זוכן צו
פארקויפן ווי מער פון זייער סחורה
וואס גייט גארנישט ווערד זיין אין
די קומענדיגע צייט .דעמאלטס
ווערט עס ווי א עכטע מארק ,די
קולות גייען ארויף אויף גאר הויכע
ר’ שמעון עוזר טענער.
זיכער האט די מענטשן וואס קומען
א געטראפן דעמאלטס קויפן – וואס בדרך אגב
ד’ ריכטיגע זענען דא מענטשן וואס קויפן
סעט, מינים ערשט דעמאלטס זייערע ד' מינים,
ווייל ער ווייסט בפרט אזעלכע וואס קויפן פאר
פון תפילה! זייערע קינדער )אין א שמועס וואס
איך האב געכאפט מיט'ן
רעדאקטאר פון בלעטל וועגן די
מארק ,האט ער זיך דערמאנט
שיינע זכרונות פון אלס קינד ,ווי
מען פלעגט קומען אין די לעצטע
מינוט כאפן די שפאט-ביליגע ד'
מינים( – ווייסן די הנהגה און נוצן
עס אויס ,און קוועטשן אראפ די
פרייזן ביזן ערד .חוץ פון די
באקאנטע קאמפאני "אתרוגי
בענדיקט" ,וואס זיי האבן גאר
מהודר'דיגע און שיינע אתרוגים און
זיי היטן זייער שטארק אויף זייער
נאמען און נעמען אוועק אלע
אתרוגים ,ווערן די פרייזן ביי אלע
אנדערע טישלעך שפאט-ביליג .די
דראמע וואס שפילט זיך דארט אפ
ווען דער זייגער ווערט 13:59איז
שווער צו שילדערן; די אחראים
אויף די מארק דרייען איבער טישל
נאך טישל ,און דער עולם כאפט
אויף רעכטס און לינקס פון די פיינע
ד' מינים.
די מענטשן וואס האבן געבעטן א
תפילה פארדעם" :הייליגער
באשעפער ,העלף אז איך זאל
טרעפן שיינע און מהודר'דיגע ד'
מינים" ,גייען ארויס מיט
מהודר'דיגע מינים.
דער הייליגער רבי זאגט ,אז דאס
וואס מענטשן ספענדן אזוי סאך
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 20
אשר קדשנו במצותיו וצונו
”רבותי רבותי“
מען הערט
אויסשרייען
“אט אט און די
שוק ענדיגט זיך,
כאפט אריין די
לעצטע רגעים”.
21 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
געלט פאר אן אתרוג האט אן
עקסטערן ענין און משמעות.
נאכן שפאצירן אביסל אין די
ירושלימ'ער גאסעלעך און נאכן
אטעמען די לופט דארט ,לאמיר
נישט פארגעסן פארן שאקלען די
הייליגע מינים מיט שמחה ,אז
אונזער מויל זאל בעטן" :הייליגער
ביי קויפט באשעפער ,שיק מיר א ישועה".
אייער אונז אויב מיין ישועה דארף קומען פון
אתרוג ,ווייסט מזרח ,מערב ,צפון ,דרום ,למעלה
פארוואס? אדער למטה – שיק מיר עס פון
וועסט עס האבן דארט! הייליגער באשעפער ,העלף
ו ו ע ס ט ו איך זאל געדענקען אז דו ביסט מיט
פארשטיין... מיר אלעמאל ,סיי ווען איך בין
אונטן און סיי ווען איך בין אויבן.
זאל איך אייביג געדענקען אז דו
האסט מיר ליב און דו האסט ליב צו
הערן מיין קול ,און מיר וועלן זוכה
זיין צו "ושמחת בחגך" און מען
וועט אייביג זיין נאר פרייליך.
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 22
אשר קדשנו במצותיו וצונו
און וואס איז
יעצט?
אלע זענען
אנטלאפן פון
אונז ,מיר -
שאכטעלעך
זענען געבליבן
אזוי איינזאם
אליין ,אבער
אלע נאך
מעשיות גיין
אידן שאקלען
מיט אונזערע ד’
מינים ,און דער
יצר הרע גייט
ווערן צושטאכן.
23 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
א ריכטיגער יום טוב סוכות
בעזרת השם יתברך -ערב סוכות ,י"ד תשרי ,שנת תשע"ז לפ"ק
לכבוד ...נרו יאיר
געלויבט איז דער אייבערשטער אז מיר גייען אריין היינט אין
דעם יום טוב סוכות.
דער הייליגער רבי האט געזאגט אז זיין זאך איז 'ראש השנה' ,און
גלייך נאך 'ראש השנה' ווארט ער שוין אויף דעם קומענדיגן ראש
השנה ,און דער רבי האט געזאגט אז ער הערט שוין גלייך נאך 'ראש
השנה' ווי דער שמש גייט ארום אויף וועקן צו סליחות.
רבי נתן האט געזאגט אז זיין זאך איז 'יום כיפור' .ווייל ער האט
שטענדיג געזוכט א לימוד זכות אויף אידישע קינדער ,און ער האט
געזאגט אז ער קען מלמד זכות זיין אויף יעדן איד; עס איז באוויסט
אז רבי נתן האט געבעטן זיינע תלמידים מען זאל אים מקבר זיין
ביים טויער פונעם 'בית הקברות' ,ווייל ער וויל מלמד זכות זיין אויף
יעדן נפטר וואס מען וועט אריין ברענגען אין בית הקברות צו מקבר
זיין.
און אויב דו ביסט שוין געווען אין ברסלב ביי רבי נתן'ס ציון זעט
מען טאקע ווי ער ליגט ביים טויער ,דאס איז געווען רבי נתן -ער
האט שטענדיג מלמד זכות געווען אויף יעדן איד.
ווען עס איז ארויס געקומען די פירוש 'מהר"ם שיף' אויף ש"ס,
האט רבי נתן געזאגט" :איך קען זאגן פשט אויף יעדן שטיקל 'מהר"ם
שיף' ,אבער אויף א איד קען איך נישט זאגן קיין פשט ,ווייל אפילו
ער איז זייער ווייט ,אבער אין איין סקונדע קען ער זיין זייער נאנט
צום אייבערשטן".
מוהרא"ש האט געזאגט אז זיין זאך איז יו"ט סוכות .ווייל מוהרא"ש
האט זייער אסאך גערעדט פון זיך הייליגן די זיבן נירות וואס דאס
איז = די צוויי אויגן ,די צוויי אויערן ,די צוויי נאז לעכער און די מויל;
און דער רבי זאגט (ליקוטי מוהר"ן ח"א ,סימן כ"א) אז די שבעה נרות איז
מכוון אקעגן די שבעה ענני הכבוד -די זיבן וואלקענעס וואס האבן
באשיצט די אידישע קינדער אין מדבר ,וואס דאס איז די סוכה =
די פיר ווענט מיט די דאך און די ערד ,און איין וואלקן וואס איז
געגאנגען פון פאראויס.
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 24
מיר דארפן זיך זייער פרייען אז מיר גייען אריין אין אזא הייליגער מוהרא"ש האט זייער אסאך געלערנט דעם תורה ,און דאס
יום טוב ווי מיר זיצן אונטער די שאטן פונעם אייבערשטן ,אזוי ווי מערסטע התבודדות האט ער געמאכט אויף דעם תורה -אויף די
עס שטייט "ְּב ֵֵּצל ְּכָּנָ ֶֶפיָך ַּּת ְְס ִּּת ֵיֵרִנִ י" .מוהרא"ש פלעגט זאגן אז אין זיבן נרות ,און עס איז נישט געווען א שיעור וואס מוהרא"ש זאל
די סוכה קען מען מאכן גוטע התבודדות ווייל מען זיצט אין היכל נישט רעדן פון דעם תורה.
המלך ,און מ'באהאלט זיך אין די סוכה אזוי ווי עס שטייט "ִּכּ י ִיִ ְְצְּפֵּנֵ ִנִ י
ווייל דאס איז דער עיקר פונעם מענטש; ווען א מענטש גיבט
ְּב ֻֻּסֹּכּה".,
אכטונג אויף זיינע אויגן -ער קוקט נישט קיין שמוץ ,ער גיבט
דערפאר בעט איך דיר מיין ליבער תלמיד ,זע צו זיצן אין די סוכה אכטונג אויף זיינע אויערן -ער איז נישט אינטערסירט צו הערן
און זאלסט דארט שמועסן מיטן אייבערשטן ,פארצייל אים אלעס נייעס און לשון הרע וכו' ,ער גיבט אכטונג אויף זיין נאז -וואס דאס
וואס גייט איבער אויף דיר ,בעט אויף יעדע זאך און זאג אים ווי איז כעס ,ער רעגט זיך נישט אויף יעדע זאך ,נאר ער גלייבט אינעם
שווער עס איז דיר צו זיין ערליך און ווי שטארק דו ווילסט זיין אייבערשטן און ער ווייסט אז יעדע זאך קומט פונעם אייבערשטן,
וואויל און ווי דער יצר הרע ווארפט דיך אראפ. און ער גיבט אכטונג אויף זיין מויל -ער רעדט נאר איידל ,ער
שעלט נישט און ער רעדט נישט קיין ניבול פה ,דער מענטש האט א
זאלסט אכטונג געבן וואו דו גייסט חול המועד האלטן ,זאלסט
קלארע קאפ און ער טראכט נאר פונעם אייבערשטן.
נישט גיין אויף פלעצער וואו עס איז דא פריצות; געדענק ,מיר
זענען יעצט ארויס פון יום כיפור און דער אייבערשטער האט אונז דער גאנצע מענטש איז די מח-מחשבה ,פון אינדרויסן קען
מוחל געווען אלע עבירות און מיר האבן זיך פארגענומען צו זיין מען נישט זען וואס א מענטש איז ,מען קען גיין אנגעטון מיט
וואויל און ערליך ,דערפאר גיי נישט צו פלעצער וואו עס איז נישט שמונה בגדים און אויסזען ווי 'מר בר רב אשי' ,מען קען גיין מיט
איידל. א רעזשעוואלקע אבער אינעווייניג איז מען פארפוילט און
פארדארבן ,ווייל מען קוקט שמוציגע מאוויס -פארנאגראפיע
מוהרא"ש האט פארציילט אז עס איז געווען א ברסלבער חסיד
רחמנא לצלן ,און מען זינדיגט אין פגם הברית רחמנא לצלן ,וואס
ר' שמואל צ'צ'יק ז"ל ,ער האט געזאגט" :ביים אהיימפארן פון אומאן
דער זוהר הקדוש זאגט זייער שארף ,און חז"ל זאגן (נדה י"ג ,ע"א) אמר
וואו מען האט געזאגט די 'תיקון הכללי' ,נאכן זיין אין קיעוו אין
רבי יוחנן" :כל המוציא שכבת זרע לבטלה חייב מיתה ,רבי יצחק
ערפארט ,דארף מען שוין צוריק פארן צום רבינ'ס ציון נאכאמאל
ורבי אמי אמרי :כאילו שופך דמים" ,ווייל עס איז אזוי ווי ער הרג'עט
זאגן די 'תיקון הכללי' ,פון די שמוציגע ערפארט וואו מען איז זיך
זיינע אייגענע קינדער ,וואס ווען א מענטש הרג'עט די אייגענע
מטמא די אויגן".
קינדער איז ער די גרעסטע רוצח וואס איז נאר פארהאנען.
דאס זעלבע זאג איך דיר ,מיר קומען יעצט פון רבי'נס ציון און מיר
ווען א מענטש היט זיך נישט די אויגן און א גאנצע נאכט
זענען געווארן אפגעוואשן ,פארוואס זאלסטו גיין אויף פלעצער
גראבעלט ער אין גארבידזש ,און זוכט וואו מען קען זען נאך שמוץ,
וואו מען קען זיך נישט היטן די אויגן.
ווערט אים דאס גאנצע מח פארברענט ,און ער קען שוין גארנישט
געדענק אז 'חול המועד' דארף מען אויך לערנען ,און יעצט איז טראכטן .נאכדעם האט ער פיינט זיין אייגענע ווייב און קינדער,
א צייט וואס מען קען זיך אביסל כאפן דעם אטעם; א גאנץ יאר דערפאר זעט מען ווי מענטשן ווערן נערוועז ווען זייער ווייב רופט
איז מען פאריאגט און פארפלאגט ,מען ארבעט שווער און ווען מען זיי ,און ווען זייער ווייב בעט א טובה ווערן זיי משוגע און שרייען און
קומט אהיים ביינאכט און מען וויל אביסל לערנען שלאפט מען רעגן זיך ,דאס איז א סימן אז דער מענטש איז פארדארבן פון קאפ
איין ,אבער יעצט האסטו א וואך צייט וואס מען קען אביסל לערנען. ביז פיס .דערפאר פלעגט מוהרא"ש זייער אסאך רעדן פון קדושת
עיניים.
25 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
א ריכטיגער יום טוב סוכות
איז זייער גרויס ,ווייל נעכטן ביי די 'הקפות' איז געווען אזא עולם איך האב מורא'דיג הנאה שבת נאכמיטאג ווען איך קום אין ישיבה
אז עס איז ממש געווען 'סכנת נפשות' ,זאגט אים דער ברסלב'ער טרעף איך אינגעלייט -וואס א גאנצע וואך ארבעטן זיי ביטער
חסיד ביי ענק איז געווען 'סכנת נפשות'? ביי אונז איז געווען 'מחי' שווער -ווי זיי זיצן און לערנען בלעטער גמרא און פרקים משניות,
נפשות'; ווייל דער רבי איז מחי' יעדן איינעם און ווער עס פאלגט דאס איז מיין גאנצע נחת און מיין גאנצע לעבן.
דעם רבי'ן האט א חיים טובים.
מען זעט ממש וואס דער רבי האט געוואלט (שיחות הר"ן ,סימן
איך בעט דיר זייער שטארק ,עס קומט יום טוב -גיי אין שול עֹוָלם ֶֶאל ֲֲע ִִׂשָּיָ הֶֶׁ ,שִּיִ ְְהֶיֶ ה ִִחּיּוב ֵֵא ֶֶצל
ַהְַמ ִִׁשיְך ֶֶאת ָָה ָ
ַסְַפ ִִּתי ְְמאד ְְל ְ
י"ט) "ִנִ ְכְ ְ
דאווענען ,וואסערע פנים האט מען אז מען פאפט א גאנץ יום טוב ָּכָ ל ֶֶא ָָחד ְוְ ֶֶא ָָחד ִִל ְְלמֹוד 'ָּכָ ְך ְוְ ָכָ ְך' ְְּבָכָ ל יֹום" ,דאס האט דער הייליגער
און מען שטייט אויף צו די סעודות? ווי אזוי קוקט דיר דיין ווייב אן? געוואלט ,אז מען זאל לערנען בלעטער גמרא און פרקים משניות,
ווי אזוי קוקסטו זיך אן? וואסערע פנים האט די גאנצע יום טוב? און דאס זעט מען אין 'היכל הקודש' ,עס איז דא אינגעלייט וואס
מען זאגט הלל ,מען זאגט הושענות ,ממש א מחי'. קיינער ווייסט נישט ווער זיי זענען ווייל זיי זעען אויס פשוט ,אבער
זיי זענען מסיים יעדע יאר אדער יעדע האלבע יאר ש"ס.
דער רבי זאגט (ספר המידות אות אהבה ,סימן ח')ַ" :עַ ל ְיְ ֵֵדי ֲֲא ִִמיַרַ ת ַהַ ֵֵּלל
ַאֲַהַבַ ת ַהַ ֵֵּׁש�ם ִיִ ְְת ָָּבַרַ ְך" .אז מען זאגט הלל אויפן קול
ְְּבקֹול ָּגָ דֹול ,זֹוִכִ ים ְְל ֲ מען דארף יעדן איינעם מחזק זיין ,אבער דא אין 'היכל הקודש'
איז מען זוכה ליב צו האבן דעם אייבערשטן ,דערפאר זאגן מיר הלל קען מען נישט זיין נאר ווער עס פאלגט מוהרא"ש ,און איך וועל
אין ישיבה צוזאמען אויפן קול. נישט לאזן מען זאל דא קומען סתם צו שטופן די צייט ,איך וועל
פארטרייבן א אינגערמאן וואס מיינט אז דא איז אן 'ערי מקלט'.
נאך זאגט דער רבי (ספר המידות אות מריבה ,סימן ג') "ַעַ ל ְיְ ֵֵדי ְְק ִִריַאַ ת
יֹוִׁשיַעַ ְְלָך ַהַ ָָּקדֹוׁש ָָּברּוְך הּוא ֵֵמאֹוְיְ ֶֶביָך" .יעדער האט פיינט ,בפרט
ַהַ ֵֵּלל ִ ביי סתם מענטשן איז דער עיקר וויפיל מענטשן עס דרייען זיך,
דער גרויסער פיינט דער יצר הרע וואס ער האט פיינט א מענטש אויב איז דא אסאך מענטשן איז מען א גרויסער רבי און אויב איז
און ער וויל אים נאר צו נעמען דער וועלט און יענע וועלט ,אזוי ווי דא ווייניג מענטשן איז מען א קליינע רבי ,אבער אין ברסלב ביים
ר' אברהם בן ר' נחמן האט געזאגט" :דער ס"מ וויל נישט צונעמען רבי'ן איז פארקערט.
דעם מענטש זיין רוחניות ,ער וויל אים צונעמען זיין גשמיות אויך",
דער רבי האט דערציילט (סיפורי מעשיות ,מעשה יג) :איינער האט
ער וויל אים הרג'ענען אינגאנצן.
ַהְַמ ֻֻר ֶֶּבה" ווייל
ַמֲַחִזִ יק ֶֶאת ְ
"ֻמ ָָעט ֲזיך בארימט אז ער האט די זאך פון ֻ
"ֲא ִִמיַרַ ת 'ַהַ ֵֵּלל'
נאך זאג דער רבי (ספר המידות אות שרים ,סימן ג')ֲ : ער האט א סאך מענטשן און אלעס ליגט אויף זיין קליינע מח ,האט
ּוְצ ָָד ָָקה ְְמ ֻֻסָּגָ ִִלין ְְל ֵֵחן ְְּב ֵֵעיֵנֵ י ַהַ ָָּׂש�ר" .אז מען זאגט הלל באקומט מען חן.
ְ אים איינער געזאגט" :איך האב געזען א "ַהַ ר ֶֶׁשל ֶזֶ ֶֶבל ְוְ ִִטּנּוף" און
ַמֲַחִזִ יק
"ֻמ ָָעט ֲ איינער האט זיך בארימט אז ער האט אויך די זאך פון ֻ
דער הייליגער צאנזער רב זי"ע פלעגט זאגן יו"ט נאכן דאווענען:
ַהְַמ ֻֻר ֶֶּבה" ווייל אלע ֶזֶ ֶֶבל ְוְ ִִטּנּוף קומען פון אים און דאס זעלבע ֶֶאת ְ
"יעצט האבן מיר שוין מקיים געווען 'חציו לכם' ,יעצט לאמיר גיין
ַהְַמ ֻֻר ֶֶּבה" ביסטו"; אסאך מענטשן איז נישט מעלה ַמֲַחִזִ יק ֶֶאת ְ
"ֻמ ָָעט ֲ
ֻ
מאכן די סעודה און מקיים זיין 'חציו לשם'; ווייל ער האט געשפירט
און נישט מוריד.
א מורא'דיגע געשמאק אינעם דאווענען ,און יעדע מענטש קען
זוכה זיין צו דעם. מוהרא"ש שרייבט זייער אסאך מאל אין 'אשר בנחל' ענדערש
האבן א קליינע קהילה וואס אלע זענען דערביי צו העלפן ,צו פאלגן
איך האב געמוזט פארשיקן א אינגערמאן פון שול דעם יום כיפור;
און צו גיין 'הפצה' ,ווי צו האבן א גרויסע עולם פון מחותנים וכו'.
קודם כל קומט ער אן נאכן ליינען וואס דאס אליינס איז א קשיא,
יום כיפור ווען יעדער קומט אין שול -אפילו די פרייע און אפילו איינער האט אמאל פארציילט פאר א ברסלב'ער חסיד אז זיין רבי
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 26
עצתו אמונה סוכות תשע"ז
מענטשן וואס מען זעט זיי נישט א גאנץ יאר -שלאפט מען א
גאנצן טאג? אויב איז דאס נישט גענוג קומט ער און הייבט אן
שמועסן און שטערט א צווייטן וואס וויל יא דאווענען און וואס וויל
זיך אויסבעטן פארן יאר ,האב איך אים געבעטן ער זאל גיין אין א
צווייטע שול.
ווייל עס טוט מיר זייער וויי צו זען ווי אינגעלייט האבן נישט
קיין יראת שמים ,ווייל אז דו ביסט פארשלאפן קום אין שול און
זיץ אונטער דיין טלית און שעם דיך כאטשיג ,נישט שטער און
שמועס ,דא אין ישיבה קען מען נישט קומען שמועסן און שטערן
דאס דאווענען.
איך האב געזאגט פאר די בחורים אז זיי זאלן זיך קויפן ד' מינים,
זאגט מיר א בחור אז ער שעמט זיך צו קומען אין שול מיט די ד'
מינים .שעמען דארף מען זיך שעמען מיט א איי-פאון וואס דאס
רייסט ארויס יעדעס ברעקל יראת שמים פונעם מענטש ,ד' מינים
איז דאך א מצוה ,און מען שאקלט עס אויף אלע זייטן צו ווייזן אז
דער אייבערשטער איז איבעראל.
"ִה ְְסַּתְַּכְ לּות ַעַ ל
דער רבי זאגט (ספר המידות אות רפואה ,סימן ד') ִ
פּוָאה ִִלְכְ ֵֵאב ֵֵעיַנִַיִ ם" .און ווען מען שאקלט די ד' מינים ֶֶא ְְתרֹוג הּוא ְְר ָ
און מען קוקט אויפן אתרוג באקומט מען ריינע אויגן .און מען בעט
יִעי" נעם אוועק פון מיר דעם יצר ַמְַרִׁשׁ ִ
דעמאלט "הֹוַׁשׁ ע ָנָ א ַּכּ ֵּלּ ה ְ
יִעי" ,העלף מיר טאטע איך וויל זיין הרע" ,הֹוַׁשׁ ע ָנָ א ְְלַבַ ל עֹוד ַּּת ְְרִׁשׁ ִ
אן ערליכער איד ,איך וויל מער נישט זינדיגן.
אויך בעטן מיר "הֹוַׁשׁ ע ָנָ א ִּפַּּֽנ� ֽת ִיִ ְְקַֽר� ֽת" העלף מיר טאטע מיר זאלן
האבן א שיינע ווינקעלע וואו מיר וועלן קענען אויפציען אונזערע
קינדער און לערנען און דאווענען" .הֹוַׁשׁ ע ָנָ א ִִצּֽיֹֽון ַֽה� ְְֽמ ֻֻצֶּֽי� ֶֽנֶ ת" ,מיר
בעטן אז מיר זאלן קענען פארן קיין אומאן אויף ראש השנה .אזוי
ווייטער אזעלכע שיינע תפילות ,ווי מיר בעטן זיך אויס פארן יאר,
איז א שאד אז די בחורים און קינדער זאלן נישט האבן די ד' מינים
צו קענען מיט דאווענען.
א פרייליכן יום טוב.
27 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
דער צדיק שניידט אריין אין אמעריקע
מסדר זיין ,ווי אויבן דערמאנט.
ר' מרדכי פליישמאן האט עספיעט צו
קומען קיין אמעריקע מיט די לעצטע
שיף וואס איז געפארן פון אייראפע
עס נישט געווען נייטרא ,דעמאלטס איז
עס געווען סטאלין'ער בית המדרש ,ווען
איך בין געווען א קליין אינגל איז עס
נאך געווען סטאלינער בית המדרש ,איך
געדענק גוט ווי מען פלעגט דארט גיין
עם סוכות תשפ"ז איז
אכציג יאר זינט די ערשטע
סוכות וואס רבינו הקדוש
מ'סאטמאר איז געווען אין
ד
אמעריקע.
קיין ניו יארק איידער'ן אויסברוך פון די
זען די קארלינער לעבעדיגע פייערדיגע
צווייטע וועלט מלחמה ,דערנאך האט דער רבי איז אנגעקומען קיין אמעריקע
הקפות שמחת תורה ביינאכט ,ווייל אין
אויסגעבראכן די קריג ,מען האט שוין אום ראש השנה תש"ז ,געהייסן האט עס
סאטמאר פלעגט מען אנהייבן הקפות
נישט געקענט פארן ,ר' מרדכי'ס קינדער ביים באשטימען די רייזע פון ארץ ישראל
נאך חצות ,פלעגן מיר גיין זען הקפות אין
זענען אונטער געבליבן אין אייראפע. קיין אמעריקע אז מען וועט אנקומען
אנדערע פלעצער.
בעפאר ראש השנה ,אבער עס האט זיך
שוין יענעם יאר ,תש"ז האט דער רבי
דער רבי איז איינגעשטאנען ביי הרה"ח אזוי געמאכט אז די שיף האט געאנקערט
אנגעהויבן מיט די מהפכה וואס ער האט
מו"ה מרדכי פליישמאן ע"ה ,א געטרייער אום סאמע ראש השנה ,דער רבי האט
געמאכט אין אמעריקע.
חסיד פון רבי'ן וואס איז ארויס פון זיין זיך פארזוימט אויפ'ן שיף ביז מוצאי ראש
אין יענעם יאר איז פארגעקומען דירה און זיך פארשאפט א פלאץ וואו השנה און דעמאלטס אראפ פון שיף.
די באקאנטע מעשה ווי איינער האט צו זיין דערווייל ביז מען איז מסדר א
ראש השנה איז דעמאלטס געווען
געמאכט א ברית ווי דער סנדק זאל זיצן געהעריגע פלאץ פאר'ן רבי'ן.
דאנערשטאג פרייטאג ,איך בין נישט
הויך אז עס זאל זיין גרינגער פאר'ן מוהל,
פאר די ערשטע עטליכע טעג אין זיכער צו די שיף האט געאנקערט
ווען דער רבי האט געזען אז מען גרייט
אמעריקע האט דער רבי געהאט זיין פרייטאג ראש השנה ממש ,אדער גאר
זיך צו מאכן דעם ברית אויף אזא אופן,
אכסניא ביי מו"ה פייש מאשקאוויטש שבת שובה ,אבער אלענפאלס איז דער
האט ער געפרעגט וואס איז דאס ,האט
ע"ה אין קראון הייטס ,נאך עטליכע טעג, רבי נישט אראפ פון שיף ביז מוצאי שבת
מען געזאגט אז מען קען נאר אזוי ,האט
ווען ר' מרדכי פליישמאן האט געהערט קודש.
ער געפרעגט פארוואס ,האט דער מוהל
אז דער רבי איז אין ניו יארק האט ער
געזאגט פאר'ן רבי'ן אז ער קען זיך נישט יום הקדוש האט דער רבי געדאוונט אין
איבערגעגעבן זיין דירה אויף 166ראדני
בייגן ,הערנדיג דאס האט דער רבי געזאגט די שול וואס איז היינט נייטרא אויף ראדני
סטריט פאר'ן רבי'ן ביז מען וועט עפעס
מיט א פייער ,און איך וועל זיך נישט בייגן צווישן בעדפערד און לי ,דעמאלטס איז
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 28
כוחותיו ,האט דער רבי געפרעגט פאר'ן וצדיק הדור שליט"א". פאר אמעריקע ,און ארויסגעגאנגען
ארויספארן ,דער פאלטיטשאנער רב איז איבערלאזנדיג דעם גאנצן ברית מיט די
פון דעם שבת אין מאנהעטן ווען
שוין דארט? מען פארשטייט אליין וואס גאנצע זאך פון זיך בייגן פאר אמעריקע.
מען האט באשריבן דעם רבי'ן אלץ גאון
דאס ווייזט וואס דער רבי האט געהאלטן
וצדיק הדור רבן של כל בני הגולה צדיק עס איז געווען א שווערע מלחמה
פון פאלטיטשאנער רב ז"ל.
יסוד עולם מרנא ורבנא ,ביז מען האט צווישן דעם צדיק דעם מציל הדור און
אלע תלמידי חסידי סאטמאר האבן איינגעזען מיט די פליישיגע אויגן די צווישן די שטייפע הארטע קאלטע
געוואוסט אז ווען דער פאלטיטשאנער מהפכה וואס דער רבי דער מציל הדור אמעריקע.
רב רעדט איז דא צו הערן זעלטענע דברי האט געמאכט אין אמעריקע האט נאך
יעדע רגע האט אויסגעזען ווי
חכמה וואס לוינט נישט צו פארפאסן, גענומען א וויילע ,דער רבי האט אסאך
אמעריקע געווינט ,און א סקונדע
עס איז באקאנט אז איינמאל נאך א עגמת נפש מיטגעמאכט ביז ער האט
שפעטער האט מען געזען ווי דער צדיק
פראטעסט האט דער רבי געזאגט אויפ'ן געטוישט אמעריקע מען זאל האבן עזות
שניידט אריין אמעריקע אין זיבעטן ריפ.
פאלטיטשאנער רב "ער האט געזאגט דקדושה צו גיין מיט א שטריימל אזוי
און צוריק ווי אמעריקע געווינט און
פונקט דאס וואס איך האב געוואלט מען ווי דער הייליגער בעל שם טוב זכותו
צוריק ווי דער צדיק שניידט אריין SLOW
זאל זאגן". יגן עלינו האט זיך געפירט .דער רבי
.AND STEADY
האט אסאך בזיונות געהאט ביז ער האט
די שמועס בנוגע די סוכה איז
אויסגעריסן די עמי הארצות פון נישט שבת קודש פרשת לך לך ,קוים פינעף
פארגעקומען ביי א א סעודת ברית
מאכן א סוכה ביי זיך ,נאר יוצא זיין בלויז וואכן וואס דער רבי האט זיך געפינען
אום חול המועד סוכות תשי"ד ,דער
קידוש אין די שול סוכה. אין אמעריקע האט מען אים געלאדנט
פאלטיטשאנער רב האט דערציילט
אויף א שבת אין איסט סייד ,וואס איז
פאר'ן רבי'ן אז ער האט געזען ביי זיין ווי עס איז באקאנט די מעשה מיט די
אריבער די בריק פון וויליאמסבורג צו
בית המדרש די ערשטע נאכט סוכות ווי סוכה וואס עס האט דערציילט פאר'ן
מאנהעטן ,גאנצע פופצן שולן פון איסט
מענטשן מאכן קידוש אין די סוכה און רבי'ן הגאון הגדול דער פאלטיטשאנער
סייד האבן צוזאמען אריינגעלייגט א
גייען אהיים און עסן די סעודה אין שטוב!! רבי ישראל אברהם שטיין ז"ל.
מודעה אין די אידישע פרעסע וואו זיי
ווען ער האט מוחה געווען ,האט מען דער פאלטישטאנער רבי ז"ל איז שרייבן "מיר טיילן מיט מיט גרויס פרייד
אים געזאגט ,רב לעבן! מיר וועלן זיך געווען א מחותן מיט הרה"ג ר' אלחנן אז כ"ק אדמו"ר הגאון הקדוש רבן של כל
נישט לאזן איינפירן דא קיין סאטמארע חיים טייטלבוים ז"ל ,ר' חנה'ס זון הרה"ג בני הגולה צדיק יסוד עולם מרנא ורבנא
מנהגים! אב"ד נעפלימיץ שליט"א איז אן איידעם יואל טייטעלבוים שליט"א אב"ד ור"מ
פון פאלטיטשאנער רבי'ן ז"ל. דק"ק סאטמאר ,יעצט אין ירושלים ,האט
מיר דארפן דאנקען דעם באשעפער אז
אנגענומען אונזער איינלאדונג און האט
אונזערע עלטערן האבן זיך אראפגעבויגן דעם רבי'נס אויסערגעווענליכע ידידות
איינגעוויליגט צו זיין אי"ה דעם שבת
די קאפ פאר צדיקים און דערמיט און חביבות צום פאלטיטשאנער רב איז
קודש ,פ' לך ,הבעל"ט ,דער גאסט פון
געראטעוועט זייערע דורות. געווען א מפורסם'דיגע זאך בקרב חסידי
איסט-סייד'ער אידנטום".
סאטמאר ,ווען ס'איז געווען די גרויסע
מיר וועלן זיך לערנען פון זיי און זיך
פראטעסט אין מעדיסאן סקווער גארדן, דערנאך שרייבן זיי "אלע אידן פון
בייגן די קאפ פאר צדיקים צו ראטעווען
אין יאר תשל"ט ,די לעצטע פראטעסט דאון-טאון ניו יארק זענען געלאדן צו
אונזערע דורות.
וואו דער רבי איז געקומען בשארית קומען מקבל פנים זיין דעם גרויסן גאון
29 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 30
31 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
ימים טובים .אבער אז עס קומט סוכות,
וואס טוט מען? וויאזוי גיט מען זיך אן סוכות אונטער די אריינפיר
עצה? קאמיוניסטן: די שיינקייט פון אידישע קינדער
הערט די מסירת נפש פון א איד: קומט ארויס דוקא אין זמנים ווען דער
אונטער די שרעקליכע רדיפות פון
ר' נחמן אליהו האט זיך ארויסגעצויגן אייבערשטער פרואווט אויס כלל ישראל.
די קאמיוניסטן איז כמעט אוממעגליך
פון זיין געהעריגע דירה און געדונגען א געווען זיך צו האלטן שטארק מיט תורה
דירה וואס איז מער געווען ווי א בודקע. ומצוות .די רשעים האבן אויסגעראטן אז מיר קוקן אריין אין די היסטאריע
זיין דירה האט נישט פארמאגט קיין יעדעס פינטל אידישקייט ,און ביטער איז פון כלל ישראל ,זעען מיר מעשיות פון
געהעריגן דאך א גאנץ יאר .שטעלט געווען דער גורל פון איינעם וואס האט מסירת נפש ,תמימות ,און אמונה פשוטה;
זיך פאר וואס דאס האט געמיינט אין זיך דערוואגט איבערצוגעבן אידישקייט וויאזוי אידן אין אלע דורות און אין אלע
די רוסישע קעלט! די מעלה איז אבער פאר זיינע קינדער ווייטער. אומשטענדן האבן פרובירט צו דינען דעם
געווען ,אז וויבאלד די דירה איז געווען באשעפער טראץ די שווערע מצבים אין
געמאכט פון פיר האלצערנע ווענט מיט וועלכע זיי זענען געווען.
צווישן די שטילע העלדן פון יענע
א דאך וואס האט געהאלטן אין איין תקופה איז געווען ר' נחמן אליהו אדינאוו
אראפפאלן ,האבן זיי געקענט האבן ז"ל .שטילערהייט האט ער פרובירט וואס לכבוד יום טוב סוכות ברענגען מיר
א כשר'ע סוכה אינעם יום טוב סוכות, ער האט נאר געקענט ,כדי זיינע קינדער אפאר מעשיות פון שטילע מסירת נפש
ווען זיי האבן "רענאווירט" דעם דאך זאלן בלייבן אידן. וואס האבן זיכער געשפאלטן הימלען און
און געלייגט אנשטאט דעם סכך! און געברענגט ישועות פאר כלל ישראל.
אזוי האט ר' נחמן אליהו געהאט די ער פלעגט אנווארענען זיינע קינדער
איינציגסטע כשר'ע סוכה אין זיין גאנצן אז אינדערהיים זאלן זיי זיין אידן ,אבער זאל דער אייבערשטער אונז רעכענען
געגנט .פילע אידן האבן א דאנק אים אין גאס זאלן זיי פרובירן נישט צו ציען די אלע זכותים יעצט אינעם יום טוב
זוכה געווען מקיים צו זיין דעם "בסוכות קיין אויג .שטיל ,אונטער די רוקן פון די סוכות ווען מיר בעטן "הושענא" ...בזכות
תשבו". רשעים ,האט ער געפירט שבתים און אלע וואס האבן זיך מוסר נפש געווען על
קידוש שמך.
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 32
פריידט זיך מיט איר קינד ,אפילו (אדער ווי נאר ער איז אריינגעקומען און געזען אינטערעסאנט איז צוצולייגן ,אז ווען
דוקא) ווען דאס קינד רעדט גרייזיג... דעם רב מיט'ן כוס וויין פונקט ווי זיין ר' נחמן אליהו איז נפטר געווארן אינעם
ווייל דער עיקר וואס דער אייבערשטער טאטע ,האט ער אויטאמאטיש געגעבן יאר תשכ"ה ,האט זיין זון ,וועלכער האט
וויל פון אונז איז אונזער הארץ" .בכל א קוק ארויף ,און ער האט באמערקט שוין ליידער נישט אזוי פיל געוואוסט פון
לבבך" – קיין חילוק אין וועלכע שפראך די בלעטער אויפ'ן דאך .אין יענע אידישקייט ,געטראכט צו זיך אז ער וויל
און אין וועלכע אומשטענדן. מינוט האט ער איינגעזען אז ער האט אנהאלטן זיין טאטע'ס שיינעם מנהג פון
געמאכט א טעות און ער האט אייגנטליך סוכות .אבער ער האט עס געוואלט מאכן
הושענא ...סוכת שלם הושענא... אפגעהאקט זיין טאטע'ס מסורה מיט זיין שענער און בעסער .ער האט געדענקט אז
גוטן ווילן אבער אן די ריכטיגע ידיעות. זיין טאטע פלעגט באדעקן דעם דאך מיט
ער האט אנגעהויבן שטארק צו וויינען. בלעטער; ער האט געקלערט אז דאס איז
סוכות תרפ"ז: דער רב האט אים בארואיגט און
מסתם געווען צוליב דעם וואס זיין טאטע
האט זיך נישט געקענט ערלויבן עפעס
אים געזאגט אז דער אייבערשטער האט מער .דעריבער האט ער אלס "הידור
סימפעראפאל ,אוקראינע .די זיכער הנאה פון זיין "אייזערנעם דאך", מצוה" באשטעלט א בעל מלאכה זאל
רשעים לאקערן אינדרויסן ,זוכן א קרבן, ווייל דער עיקר וואס דער אייבערשטער לייגן אן אייזערנעם דאך ,כדי עס זאל זיין
אפשר האט זיך איינער ארויסגעכאפט דארף איז אונזער הארץ. שטארק און שיין!
און דינט יא דעם אייבערשטן מיט תורה
און מצוות... דאס איז ווי דער ראש ישיבה ער האט נישט געוואוסט אז דערמיט
דערמאנט אונז ,אז דער אייבערשטער האט ער פסול געמאכט די סוכה.
אין זיין קליינער ,צאמגעפאלענער פריידט זיך אפילו מיט די טעותים פון
סוכה זיצט זיך באהאלטענערהייט דער אידישע קינדער .אזוי ווי עס שטייט ,אז יארן שפעטער ,ווען די שלוחים פון
חב"ד חסיד ,רבי פרץ מוטשקין ז"ל .ער ווען א איד זאגט "ואיבת את ה'" (וואס חב"ד זענען געקומען קיין רוסלאנד און
איז ליידער קראנק געווארן מיט די טיפוס מיינט ח"ו א פיינט) אנשטאט "ואהבת האבן געמאכט די ערשטע סוכה ,איז דער
קרענק ,אבער ער וויל נישט אויפגעבן את ה'" ,פריידט זיך דער אייבערשטער זון פון ר' נחמן אליהו געווען איבערראשט
דערמיט.דאס איז פונקט ווי א מאמע וואס צו קומען און מיטהאלטן א ליל סוכות.
33 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
זיי נישט קיין נאר, מיט א ביסעלע סכך, דעם תענוג רוחני פון זיצן אין די סוכה.
די סוכה איז שוואך און קליין; ער האט
זאל דיר די סוכה נישט זיין באנג; זיץ איך מיר דארט סוכות ביינאכט. נישט געוואלט ציען צו זיך די גרויזאמע
אויגן פון די קאמיוניסטן ,אבער זי איז
עס איז שוין גאר באלד צוויי טויזנט דער ווינט א קאלטן, געווען גענוג גרויס און גענוג שטארק
יאר, אריינצונעמען די שכינה.
וואס בלאזט דורך די שפאלטן,
און די סוכה'לע שטייט נאך גאנץ פלוצלינג הערט זיך א קלאפ אין טיר.
לאנג. זיין חבר יעקל פון זשאראוויץ איז אים
עס לעשן זיך די ליכטעלעך פיל.
געקומען דערפרייען און מקיים זיין מצות
ביקור חולים .ער איז געקומען פראווען
אזוי זיצן זיך די צוויי טייערע אידן און עס איז מיר א חידוש,
דעם "ושמחת בחגיך" מיט זיין חבר .ער
זענען זיך מחזק אז די סוכה פון אידישע
קוועטשט זיך אריין אין דער קליינער
קינדער איז פעסט און נצחיות'דיג, ווען איך מאך מיר דארט קידוש, סוכה .די סוכה איז געווען אזוי קליין ,אז
בשעת די רשעים וועלן אריבערגיין און
ווען ביידע זענען געזעסן אינאיינעם ,איז
אויסגיין ,און דער אידישער פינק – "נצח
און די ליכטעלעך זיי ברענען גאנץ מער נישט געווען קיין פלאץ פאר נאך
ישראל לא ישקר".
שטיל. איינעם.
ר' פרץ האט זיך ערהוילט ,אבער זיין
ביים ערשטן געריכט, עס זיצן זיך אזוי די צוויי חסידים און
חבר האט מען געכאפט און אים ליידער
באטראכטן די אומשטענדן – די שוואכע
דערשאסן צום טויט .די רשעים האבן
מיט א בלאסן געזיכט, סוכה'לע ,אבער די פעלזן-פעסטע אמונה
געמיינט אז זיי האבן געוואונען ,אבער
פון דעם אידישן פאלק .זיי הייבן אן זינגען
ותשחק ליום אחרון.
טראגט מיר מיין טאכטער'ל אריין. שטיל אבער מיט געפיל:
היינט ,הונדערט יאר שפעטער ,איז
זי שטעלט עס אוועק, א סוכה'לע א קליינע,
שוין קיין זכר פון די רוסישע קאמיוניסטן
נישטא ,אבער ר' פרץ מיט ר' יעקל האבן
זיך משדך געווען צווישן די אייניקלעך, און זאגט מיט גרויס שרעק, פון ברעטעלעך געמיינע,
און זיי האבן א מנהג יעדעס יאר חול
המועד סוכות איינצולאדן אסאך אידן טאטע'ניו ,די סוכה פאלט באלד האב איך מיר א סוכה'לע געמאכט.
אין די סוכה און פארברענגען אינאיינעם, איין!
לעילוי נשמת די זיידעס וואס האבן באדעקט דעם דאך,
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 34
איד! ער זעט א בוים פון וועלכן ער די תפיסה וועכטער האבן נאר יענעם סוכות מיט מסירת נפש
קען אראפנעמען אפאר צווייגן כדי צו געוואלט איין זאך :צוברעכן זיין אנגעהאלטן דעם אידישן פינק.
קענען קלאפן הושענות. אידישן גייסט ,ער זאל אפלאזן זיין
הייליגע אמונה .אבער אידישע קינדער די רשעים זענען נישט דא מער,
ר' רפאל נחמן ווייסט אז דאס זענען געגליכן צו זיתים – וואס מער אבער דאס אידישע פאלק און די
קען אים קאסטן דאס לעבן ,אבער מען קוועטשט זיי ,אלס מער לייכטן אידישע דורות בלייבן אויף אייביג.
זיין גאנצע לעבן האט זיך געווענדט זיי .דארט אין די פינסטערע תפיסות
אין דעם! אט קען ער שפירן א קשר האט רבי רפאל נחמן געהאלטן א הושענא ההרוגה עליך הושענא!
מיט זיין אייביגן גאט ,אויסדרוקן זיין קליינעם אידישן לוח און פרובירט
ליבשאפט און זיך פארבינדן מיט די וויפיל ער האט נאר געקענט אפצוהיטן
הושענא רבה אין
מצוות פון זיין פאלק; כאטש ער איז די מצוות.
אזוי ווייט און אליין ,איז ער דאך אזוי
נאנט און צוזאמען. אין דעם טאג פון הושענא רבה קאמיוניסטישן
און דארט ,אונטער די נאז פון די
האט מען אריבערגעפירט אלע
ארעסטאנטן פון איין תפיסה צום תפיסה ,תרצ"א:
רוסישע חיות ,וואס זייער איינציגער צווייטן .זיי זענען אלע געווען אונטער
ציל איז אויסצוראטן דעם "גוי אחד א שטרענגער וואך ,אז קיינער זאל רבי רפאל נחמן הכהן (פאלע) ז"ל
בארץ" ,האט ר' רפאל נחמן שנעל חלילה נישט פרובירן צו אנטלויפן. איז אריינגעשליידערט געווארן אין די
אפגעריסן פינף צווייגן און זיך געגרייט אויך ר' רפאל נחמן איז געווען דארט תפיסות פון רוסלאנד צוליב אן עבירה
צו קלאפן אויף דער ערד. צווישן זיי. וואס ער איז פארשטענדליך נישט
באגאנגען .ער איז אויסגעשטאנען
פלוצלינג דערזעט ער א דיימאנט שווערע רדיפות און פיינונגען צוליב
"אבער איך דארף דאך א 'יהי
פאר זיין אויגן .נישט קיין עכטע זיין איינציגער זינד :אז ער איז א
רצון' און איך האב נישט קיין סידור",
דיימאנט ,נאר א דיימאנט פאר א אידיש קינד.
טראכט ער מיט ווייטאג.
35 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
בע
אזויפיל שמחה און התרגשות. האט מען נאך געקענט שפירן. "יהי רצון ,טאטע ",זאגט ער מיט א
שטימע געשטיקט פון טרערן" ,אז עס זאל
"אוי "...האט זיך איינער צוקרעכצט, "ברודער ,היינט איז שמחת תורה. גערעכנט ווערן ווי איך זאג דעם יהי רצון!
"נישטא מער קיין ספר תורה מיט אונז"... לאמיר זיך אויפהייבן ,ברודער ,טאנצן יהי רצון אז מיין קלאפן זאל זיך מצרף זיין
אביסל פארן אויבערשטן .זיך מחזק צו אלע הייליגע תפילות וואס מיר פלעגן
פלוצלינג האט זיך איינער זיין און מחי' זיין ,אז כאטש זענען מיר אמאל דאווענען אין אזא הייליגן טאג ,און
אפגעשטעלט .אין דער זייט זענען אידישע קינדער און מיר וועלן נישט בלייבן פועל'ן פאר אידן ישועות און רפואות!"
געשטאנען א פאר קליינע קינדער .דאס איז פארפאלן".
געווען א יקר המציאות ,ווייל דער דייטש אנא ה' הושיעה נא ,חבוקה ודבוקה
ימ"ש האט נישט פארשוינט די קינדער און עס איז שווער געווען אויפצוהייבן בך ...הושענא!
זיי אלע אויסגע'הרג'עט. דעם גייסט פון זיינע צעריסענע ברידער –
ווער קען זיי דן זיין? אבער אזוי צוביסלעך,
מיט טרערן אין די אויגן לויפט ער צו, מיט אביסל חיזוק און אביסל שמחה,
שמחת תורה אין די
די-פי לאגערן
כאפט דאס קינד און לייגט אים אויף די האט ער מצליח געווען אריינצוציען די
אקסלען" .דו ביסט אונזער ספר תורה! דו ארימע פארפלאגטע ברידער אין א טאנץ.
ביסט אונזער עתיד! דו וועסט נאך לערנען א טאנץ וואס נאר א איד קען טאנצן נאכן
די הייליגע תורה!" און אזוי האבן זיי אלע אריבערגיין אזא חורבן. די וועלט איז חרוב .נישטא קיין
געטאנצן מיט די קינדער ,זיך געטיילט מיט'ן עלטערע ,נישטא קיין קינדער ,נישטא
"זכות" פון האלטן די צוקומפטיגע ספרי די אידן האבן געטאנצן אין א רינג .זיי קיין רבנים ,נישטא קיין הייזער און בתי
תורה ,זיך געפריידט מיט דער אידישער האבן געזונגען "אשרי העם שככה לו" ,זיי מדרשים .עס זיצן זיך א פאר צובראכענע
תורה .דאס איז אונזער נצחיות" :ולא ימושו האבן געזונגען "טוב לי תורת פיך" ,אבער א אידן אין די פארווארפענע די-פי לאגערן
מפיך ומפי זרעך ומפי זרע זרעך" – זאל זיך ספר תורה האבן זיי נישט געהאט. גלייך נאך דער צווייטער וועלט מלחמה .די
די תורה נישט אפטון פון אונז און אונזערע פנימער זענען פארלאשן ,דער גייסט איז
קינדער מעתה ועד עולם .אמן. טרערן זענען גערינען פון זייערע אויגן פארקלאפט .ווער קען נעבעך פארשטיין די
ווען זיי האבן פאר זיך געזען די שמחת צובראכענע נפשות? א גאנצן דור האט מען
הושענא ...צאן קדשים הושענא! תורה פון אמאל .די פרייד ,די "שמחת אויסגעשאכטן פאר זייערע אויגן; זיי האבן
התורה" ,ווען דער רב מיטן דיין און דער צוגעזען ווי די שענסטע און טייערסטע
טאטע טאנצן אלע אין איין רינג מיט גייען אין די גאז קאמערן ,און זייער רויך
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 36
עזהשי”ת
יעמדו על הברכה אברכים הנדיבים
לץ”צ סץתמ לטךקמתץץסעב צס”ץ
לץ”צ סץתמ עססעמשץס צס”ץ
לץ”צ קץק עבסךרמ צס”ץ
פארן מנדב זיין
זגךי
צףץקב
אבגס
די זכות פון ארויסהעלפן דעם הייליג’ן רבין’ס מוסדות זאל אייך
ביישטיין צו האבן בני ברוכי ,פרנסה בשפע ,געזונטע לאנגע
יארן ,מיט פיל סייעתא דשמיא.
איך בין נישט קיין מאשין
נ
"אהה דו ביסט אויך דא ,געשמאק…" געמאכט א סטאפ אויפן וועג קיין נוארק אכדעם וואס איך האב
אזוי שטייען מיר ביים טשעק אין עירפארט ביים ציון אין קרית יואל פון אויסגעוועלט שוין
שורה וואס שפירט זיך היימיש ס'איז הרה"ק מ'סאטמאר זי"ע און דערנאך א וועג און געבוקט
דאך א טשארטער היימישע מעשיות... אפגעפארן צום עירפארט. טיקעטס איז מיין וועג
חסידישע בחורים מיט געלע וועסטלעך די בעסטע וועג ...האט
קאנטראלירן דעם גאנצן אנלויף. די ערשטע סטאפ ווי מיר האבן זיך מו"ה מנחם שטיינבערג
געטראפן מיט פרישע מענטשן איז הי"ו קלאר געשטעלט אינעם קאווע
דעם נעקסטן סטאנציע וואו מיר געווען ביים עירפארט פארקינג נישט שטיבל.
גייען נאכאמאל טרעפן' פרישע' פנימער ממש פרישע מענטשן ווייל קוים פריער
איז ביי סעקיורעטי "אה דו קומסט אויך האמיר זיך געזען ביי מנחה מעריב נו אויב אזוי קומט אויס אז פאר מיר
מיטן טשארטער פיינע נייעס ...נא וואס אבער די פרייד ווען מ'טרעפט זיך שוין איז טאקע די טשארטער די בעסטע וועג
זאגסטו…" אונטערוועגנס איז אין לשער... צו פארן ....דאס האב איך באשטעלט
דאס איז מיין וועג יעצט קענסטו טענה'ן
און אזוי גייט מען צום געיט ווען אזוי שמועסט מען אביסל וואס ארויף און אראפ דאס איז מיין וועג דאס
פון פריש טרעפט מען זיך אן מיט נייע טוט זיך "אהה דו פארסט אויך מיטן איז די בעסטע וועג!
מענטשן מיט אנשי שלומינו ס'איז זייער טשארטער ,אהא געשמאק…"
געשמאק יעדער טרעפט זיך זיין ווינקל נאכן זיך געזעגענען פון די שטוב
זיין קופקע "נא וואס טוט זיך וואס דעם געלן שאטעל איז שוין דא אונז הייבט זיך אן די דזשורני און ס'ארבעט
זאגסטו?" און די שמועסן גייען א רויך אפצוטראגן צום ריכטיגן טערמינאל מער ווייניגער אז פונעם ארויספארן
פון איין קופקע צום צווייטן ביז ענדליך די נסיעה האט זיך שוין אפיציעל פון שטוב ביזן זיך דערזען נאכן ערשטן
גייט מען שוין ארויף אויפן פליגער. אנגעהויבן מ'שלעפט שוין ארויף מקוה אין אומאן באגעגנט מען א גאנצע
רענצלעך מ'שוויצט שוין און פאר א נויט צייט פרישע מענטשן נישט מענטשן
נאכן טרעפן א פלאץ פאר די האנט מאכט מען שוין ווערטלעך וואס ווען וועמען איך קען נישט אדער איך זע
באגאדש ,פאר דעם זעקל ,פאר די מ'גייט עס שפעטער איבערזאגן גייט נישט נאר גאר נאנטע מענטשן אפילו
נעקסטע זעקל דערנאך די הוט מיט מען בכלל נישט כאפן וואס איז געווען מענטשן מיט וועמען איך רעד טעגליך
די רעקל ,די קינדער שוין מסודר פאני ...אבער אזוי גייט עס... אבער ווען מ'איז אונטערוועגנס ווערט
איינער שנארכעצט שוין נאך בעפאר אזא מציאות פון כאילו מ'טרעפט זיך
איך האב בכלל עספיעט זיך צו קענען דעם נעקסטן שלב פון פרישע שלום
עליכם'ס פון טרעפן פרישע פענימער יעצט די ערשטע מאל.
אראפזעצן...
איז ביים אנקומען צום טשעק אין און פרי זעמיר ארויסגעפארן
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 38
וועמען איך רעד טעגליך ,אבער ווען מ'איז
אונטערוועגנס ווערט א מציאות כאילו
מ'טרעפט זיך יעצט צום ערשטן מאל.
מיר זענען ארויסגעפארן פרי און
געמאכט א סטאפ אויפן וועג קיין נוארק
עירפארט ביים ציון אין קרית יואל פון
הרה"ק מ'סאטמאר זי"ע און דערנאך
אפגעפארן צום עירפארט.
די ערשטע סטאנציע וואו מיר האבן
זיך געטראפן מיט "פרישע" מענטשן איז
געווען ביים עירפארט פארקינג .נישט
ממש פרישע מענטשן ,ווייל קוים אביסל
פריער האמיר זיך געזען ביי מנחה-
מעריב ,אבער די פרייד ווען מ'טרעפט זיך
שוין אונטערוועגנס איז אין לשער ...אזוי
שמועסט מען אביסל וואס טוט זיך" :אהה
דו פארסט אויך מיטן טשארטער? אהא, אבער וואס איז פשט אז דו האסט ענדליך זיצט מען שוין טרעפט מען
געשמאק"... אויפגעהערט צו שרייבן? זיך פון פריש מיט די נייע שכנים פאר די
נעקסטע פאר שעה" ...נא וואס זאגסטו
דער געלער שאטעל איז שוין דא אונז נא פארוואס טאקע טראכט איך צו זיך? וואס טוט זיך וכו'".
אפצוטראגן צום ריכטיגן טערמינאל .די "נאכדעם וואס איך האב שוין
נסיעה האט זיך שוין אפיציעל אנגעהויבן; מ'לאנדט מ'טרעפט זיך אין א פרישע
אויסגעוועלט א וועג און געבוקט עירפארט פרישע מענטשן פרישע
מ'שלעפט שוין ארויף רענצלעך, טיקעטס ,איז מיין וועג די בעסטע
מ'שוויצט שוין ,און פאר א נויט מאכט באגריסן פרישע שמועסן פרישע
וועג "...האט מו"ה מנחם שטיינבערג הי"ו ווערטלעך ביז מ'זיצט שוין אויפן באס און
מען שוין ווערטלעך וואס ווען מ'גייט זיי קלארגעשטעלט אינעם "קאווע שטיבל".
שפעטער איבערזאגן וועט מען בכלל עודך א פרישע קופקע "נא וואס זאגסטו?"
נישט כאפן וואס איז געווען אזוי פאני... נו ,אויב אזוי קומט אויס אז פאר מיר ליגנדיג אויפן טרעין אויפן וועג אהיים
אבער אזוי גייט עס. איז טאקע דער טשארטער דער בעסטער זיך אויפוועקנדיג פון א טיפע שלאף
וועג צו פארן ...דאס האב איך באשטעלט, קלאץ איך אזוי אויפן בעט נישט וויסנדיג
דער נעקסטער שלב פון פרישע "שלום דאס איז מיין וועג יעצט; קענסט טענה'ן
עליכם'ס" און טרעפן פרישע פנימער איז בין איך הייס בין איך קאלט איז יעצט טאג
אהין און צוריק ,דאס איז מיין וועג און איז יעצט נאכט בין איך הונגעריג אדער
ביים אנקומען צום טשעק-אין" :אהה דאס איז דער בעסטער וועג!
דו ביסט אויך דא? געשמאק "...אזוי זאט מיר פארן שוין פאר צען שעה אדער
שטייען מיר אין די שורה ביים טשעק- נאכן זיך געזעגענען פון די שטוב פאר צען מינוט?
אין וואס שפירט זיך היימיש ס'איז דאך הייבט זיך אן די דזשורני עס ארבעט אזוי חלומענדיג טראכט איך צו זיך
א טשארטער ,היימישע מעשיות... מער-ווייניגער אזוי :פונעם ארויספארן פארוואס טאקע?
חסידישע בחורים מיט געלע וועסטלעך פון שטוב ביזן זיך דערזען נאכן ערשטן
קאנטראלירן דעם גאנצן אנלויף. מקוה אין אומאן ,באגעגנט מען א גאנצע ווי איך בין געגאנגען האבן מענטשן
צייט פרישע מענטשן .נישט מענטשן מיר געהאלטן אין איין זאגן די זעלבע
די נעקסטע סטאנציע וואו מיר גייען וואס איך קען נישט אדער זע נישט ,נאר ווערטער דו שרייבסט זייער גוט איך האב
נאכאמאל טרעפן "פרישע" פנימער איז גאר נאנטע מענטשן ,אפילו מענטשן מיט באמת הנאה צו ליינען דיינע ארטיקלען
39 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
און דא פארט מיין חקירה ווייטער :בין איך אויף ביי סעקיורעטי" :אה ,דו קומסט אויך
מיטן טשארטער? פיינע נייעס ...נא ,וואס
זאגסטו?"
א באן וואס פארט ,אדער פאר איך גאר אויף א און אזוי גייט מען צום געיט ,וואו
מען טרעפט זיך פריש אן מיט נייע
באן וואס שטייט? פריער איז ער טאקע געפארן, מענטשן ,מיט אנשי שלומינו .ס'איז זייער
געשמאק; יעדער טרעפט זיך זיין ווינקל,
זיין קופקע" :נא ,וואס טוט זיך? וואס
אבער יעצט שטייט ער. זאגסטו?" און די שמועסן גייען א רויך פון
איין קופקע צום צווייטן ,ביז ענדליך גייט
מען שוין ארויף אויפן פליגער.
קענסט נישט? דו ליינסט קריאת שמע גוט ,איך האב באמת הנאה צו ליינען דיינע נאכן טרעפן א פלאץ פארן האנט-
יעדן טאג פאר סוף זמן ,אדער מאכט זיך ארטיקלען ,אבער וואס איז דער פשט אז באגאזש ,פאר דעם זעקל ,פארן נעקסטן
אמאל א טאג – זאל נישט אויסגערעדט דו האסט אויפגעהערט צו שרייבן?" זעקל ,דערנאך דעם הוט מיטן רעקל...
זיין – וואס דו שפעטיגסט? דו כאפסט די קינדער זענען שוין מסודר ,איינער
יעדן טאג א קביעות'דיגע שמועס מיטן נא ,פארוואס טאקע? טראכט איך צו
שנארכעצט שוין נאך בעפאר איך האב
אייבערשטן פאר א געוויסע צייט ,אדער זיך .האב איך דען אויפגעהערט? איך האב
בכלל עספיעט זיך אראפצוזעצן ...ענדליך
מאכט זיך א טאג וואס דו קענסט בלויז נישט אויפגעהערט! אבער למעשה איז
זיצט מען שוין ,טרעפט מען זיך פריש
שרייען "טאטע" און מער קומט נישט שוין נישט דא קיין ארטיקל יעדע וואך...
מיט די נייע שכנים פאר די נעקסטע פאר
ארויס? דו שרייסט קיינמאל נישט אויף וואס איז דער פשט?
שעה" :נא ,וואס זאגסטו? וואס טוט זיך?"
דיינע קינדער ,אדער מאכט זיך אמאל דער טרעין פארט ווייטער ,מיין וכו'.
אז דו ביסט איבערגעשטרענגט און מחשבה לויפט ווייטער .איך געב א דריי
דיין קינד האט געוויסט פונקטליך אויף מ'לאנדט מ'טרעפט זיך אין א פרישן
דעם פען צו בלאזן עפעס פרישע לופט,
וועלכע נערוו צו טרעטן און דו האסט זיך עירפארט – פרישע מענטשן ,פרישע
און ווייטער טראכט איך אז דער עולם
פארלוירן? באגריסונגען ,פרישע שמועסן ,פרישע
האט רעכט ,אבער איך האב דאך בכלל
ווערטלעך ,ביז מ'זיצט שוין אויפן באס
ביסטו אייביג ,אייביג דאס וואס דו נישט אויפגעהערט צו שרייבן ,עס מאכט
און עודך א פרישע קופקע" :נא ,וואס
ביסט אייביג? אדער מאכט זיך ביי נישט קיין סענס ...פלוצלינג געבט זיך
זאגסטו?"
דיר אמאל אז "אופס" ,אפילו דו האסט דער טרעין אן האסטיגן אפשטעל ,און דא
געכאפט א גרויען טאג ,ס'איז נישטא קיין בלייבט ער זיצן... ליגנדיג אויפן טרעין אויפן וועג אהיים,
זון און נישט קיין לבנה ,א טאג וואס דו זיך אויפוועקנדיג פון א טיפן שלאף,
און דא פארט מיין חקירה ווייטער :בין
שפירסט אז ס'איז נישט אריינצונעמען קלאץ איך אזוי אויפן בעט נישט וויסנדיג:
איך אויף א באן וואס פארט ,אדער פאר
און נישט אויסצושפייען... בין איך הייס? בין איך קאלט? איז יעצט
איך גאר אויף א באן וואס שטייט? פריער
טאג אדער נאכט? בין איך הונגעריג אדער
אויב ביסטו אייביג ,אייביג ,אייביג אזוי איז ער טאקע געפארן ,אבער יעצט
זאט? פארן מיר שוין צען שעה אדער צען
ווי דו ביסט אייביג ,דאן ביסטו נישט קיין שטייט ער .למעשה ,איז עס א פארנדיגער
מינוט?
מענטש ,דו ביסט א מאשין .א מאשין באן אדער א שטייענדיגער באן?
ארבעט און ארבעט און גייט אן אויף דעם אזוי חלומענדיג טראכט איך צו זיך:
דו לערנסט יעדן טאג ח"י פרקים
זעלבן ריטעם טאג-איין טאג-אויס. פארוואס טאקע? וואו איך בין געגאנגען
משניות? דו לערנסט טאקע יעדן טאג
האבן מענטשן מיר געהאלטן אין איין זאגן
ביי א מענטש איז אנדערש; א מענטש ח"י ,אדער זענען פארהאן טעג וואס דו
די זעלבע ווערטער" :דו שרייבסט זייער
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 40
פארט ווייטער .אהה ,שכח אייבערשטער! געזאגט פאר זיין ווייב זי זאל איינפאקן האט טעג אזוי און טעג אזוי .א מענטש
די קיכעלעך נישט פארפרוירן; ווייל ווען וואס איז אייביג דאס וואס ער איז אייביג,
למעשה האט זיך אויסגעשטעלט מ'פאקט עס פארפרוירן-הארט ,ווערט ברעכט איין.
אז א טאג פריער ,אום ראש השנה ,איז עס גראד צוברעקלט ווען עס כאפט נאר
פארגעקומען אן אטאקע אויף איינע פון דעם מינדערסטן קלאפ ,אבער אויב עס א מענטש וואס ס'ווערט אים א גרויער
די באן שינעס ,און דעריבער האט מען איז ווייך לאזט עס זיך זעצן און עס בלייבט טאג ,ווערט ער אויס .ווען דער איד וואס
געמוזט פארקירעווען דעם וועג .שטעל גאנץ ,עס ווערט נישט צוברעקלט. האט געפאסט משבת לשבת האט געמוזט
דיך פאר ווען די באן זאגט "איך פאר ,מיר אויספאסטן און עס איז ארויס אויף אים
גייט גארנישט אן" ,וואלט די גאנצע באן דאס איז א זייער שטארקער לימוד א שלעכטער נאמען ,איז ער געווארן ביי
חלילה זיך געקענט איבערקערן. פאר אונז :אויב ביסטו הארט און דו לאזט זיך אויס" :אויב בין איך נישט קיין מאשין
זיך נישט בייגן ,ביי דיר איז נאר דא אנגיין וואס קען פאסטן משבת לשבת ,דאן וואס
איך האב בכלל נישט אויפגעהערט צו ווי א מאשין ,דאן אויב דו גייסט כאפן דארף איך די גאנצע זאך?"
שרייבן ,אבער איך בין נישט קיין מאשין. א פיצי קלאפ און איין זאך גייט דיר גיין
איך קען נישט אויסקוועטשן דעם פעדער שלא כסדרן ,גייסטו ווערן אויס .דיין דער הייליגער רבי לערנט אונז דעם
וואך-איין וואך-אויס ווי א מאשין וואס גאנצע עבודה פון ביז יעצט קוקסטו אן וועג פון זיין א "בקי ברצוא" און א "בקי
גייט אייביג אן .נישט אלעמאל פאלן מיר ווי סתם א שאד ווייל צום סוף ביסטו דאך בשוב" .אוודאי איז א טאג מיט ח"י פרקים
איין גוטע געדאנקען ,און צומאל האב איך אדורכגעפאלן .דיין גאנצע עבודה האסטו משניות א טאג מיט אלע טעמים ,און
שוין יא וואס צו שרייבן ,נאר ס'פעלט מיר געדינט זיך אליין; האסט פארגעסן פאר אוודאי ווען איך קען דאווענען און אינזין
די יישוב הדעת אדער די צייט צו קענען וועמען דו לערנסט ,האסט פארגעסן פאר האבן יעדעס איינציגסטע ווארט האט
אראפלייגן די מחשבות אויף פאפיר. וועמען דו ליינסט קריאת שמע. עס אלע טעמים .אפגערעדט ווען איך
גיי א שפאציר מיטן אייבערשטן און איך
דעריבער זייט מיר מוחל אויב די אבער אויב א מענטש לאזט זיך פירן באמערק אפילו נישט ווי די צייט לויפט –
קאלום לויפט נישט יעדע וואך .אויב דו פונעם אייבערשטן – א מענטש וואס אההה ,אזוי זיס.
ביסט זיך מחיה דערמיט און דו ווילסט ווייסט אז ווען די באן פארט איז עס
עס יא יעדער וואך ,האב איך פאר דיר דער אייבערשטער ,און ווען די באן דערנאך איז דא דער טאג וואס קוקט
אן עצה :מאך א תפילה און בעט דעם שטעלט זיך אפ איז עס ווייטער דער אויס ווי אלעס לויפט קאפויער ,פונקט
אייבערשטן אז ס'זאל מיר בייפאלן וואס אייבערשטער – דער מענטש איז ווייעך, פארקערט פון מיין קליינעם שכל .דאס
צו שרייבן ,און אז איך זאל האבן די צייט ער לאזט זיך קוועטשן ,דאן בלייבט ער דאווענען שפירט ווי קייען שטיינער ,מיין
און די יישוב הדעת דערצו. גאנץ .ער פאלט נישט פון א פאל ,און התבודדות קומט גארנישט ארויס פונעם
ער ווערט נישט אויס .אויב קען איך זיך מויל ,פאריאגט און פארפלאגט קום איך
שכח אייבערשטער אז מיר האבן א כמעט נישט אן צו עפענען א ספר.
רבי וואס לערנט אונז אז אפילו ווען עס היינט נישט מצמצם זיין ביים דאווענען,
גייט אריבער א צייט וואס א מענטש וועל איך דינען דעם אייבערשטן אזוי ווי "בקי בשוב" – דער אייבערשטער
קען נישט אנגיין ווי ביז אהער ,זאל מען איך קען אים היינט דינען ,און מארגן וועל דארף דיין דאווענען אן קיין טעם ,און דו
זיך נישט צוברעכן דערפון ,נאר ווייטער איך ווייטער פלאמען ביים דאווענען. ווער נישט אויס ביי דיר ווען דו האסט זיך
אנגיין און וויסן אז באלד קומען ווייטער א מענטש דארף זיך מאכן א חשבון: צושריגן אין א שווערן טאג; טו תשובה
גוטע צייטן .די באן בלייבט נישט שטיין דין איך דעם אייבערשטן און בין איך בטל און גיי אן ווייטער .קיינער האט פון דיר
אויף אייביג; באלד שפירט מען א טרייסל צו אים ,אדער דין איך מיינע נערוון ווי א נישט פארלאנגט צו זיין א מאשין וואס
און די באן גאלאפירט ווייטער. מאשין? קראכט קיינמאל נישט...
אזוי טיף פארזונקען אין מיינע פארן
דער ראש ישיבה האט געזאגט ַ
אשרינו שזכינו להתקרב לרבינו!
מחשבות ,שפיר איך א טרייסל; די טרעין פארן קיין אומאן ,אז דאס יאר האט ער
ָ
41 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 42
43 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
יאר צוריק ,זומער תש"פ .איך בין געווען נאכדעם האב איך עס אפגעלאזט וואס האט אייך געברענגט צו
א שבת אין מיידל קעמפ ,און ווען איך און ס'איז שטיל געווארן .איך האב נישט לערנען שחיטה?
בין אהיימגעגאנגען פון שול אויף האשקי געטראכט דערפון פאר לאנגע יארן .די
צום מיידל קעמפ ,האב איך שפאצירט עכטע סיבה איז געווען ווייל איך האב
די מעשה גייט שוין צוריק דרייצן יאר.
מיט האברך מו"ה ישעי' איידליס הי"ו. נישט געזען קיין שום סיבה זיך ווייטער
דרייצן יאר צוריק האב איך אנגעהויבן צו
אויפן וועג האט ער מיר דערציילט אז עס אריינצולייגן אין דעם .לכתחילה האט עס
לערנען שחיטה .ס'איז געווען אן אנדערע
איז דא א גרופע יונגעלייט וואס לערנען געהייסן אז יענע קהילה גייט עפענען אן
כוונה; א געוויסע רב פון א קהילה האט
זיך יעצט שחיטה .דא האט זיך נאכאמאל אייגענע שחיטה און זיי האבן געוואלט
מיר אריינגערופן איין טאג און מיר
אין מיר אויפגעוועקט דאס געפיל זיך האבן אייגענע שוחטים ,אבער למעשה
געזאגט אז ער וויל איך זאל זיך לערנען
ווייטער צו לערנען שחיטה. איז גארנישט געווארן פון יענעם פלאן.
צו זיין א שוחט .וואס למעשה איז פון
ס'האט געהייסן דעמאלטס אז ביז
דעם ארויסגעקומען א געוואלדיגע טובה,
איך האב מיך גלייך אנגעהויבן דערווייל ,ביז עפעס גייט ווערן ,גייט מען
ווי מיר וועלן ווייטער פארציילן.
נאכצופרעגן אלע איינצעלהייטן פון די מיך אריינלייגן ערגעץ ארבעטן .אבער
חבורה ,וואס מ'לערנט און אזוי ווייטער. איך האב געזען אז די שחיטה פאדערט
אוועקצופארן פון שטוב ,א זאך וואס איך און נאך אפאר יונגעלייט האבן
ער האט מיר דערציילט אז א יאר פריער,
איך האב נישט געהאלטן דערביי ,ממילא דאן געלערנט צוזאמען שחיטה; מיר
גלייך נאך פסח תשע"ט ,איז דער ראש
איז דאס נישט געווען פאר מיר "בכדי זענען געגאנגען צו א קורס .למעשה פון
ישיבה צוגעגאנגען צו אים און געבעטן אז
שיעשה" ,האב איך עס דאן אפגעלאזט. די גאנצע קורס זענען נאר צוויי יונגעלייט
ער וויל האבן א גרופע אינגעלייט וואס
אנגעקומען כמעט ביזן סוף ,איך און מיין
זאלן לערנען שחיטה.
חברותא .מיין חברותא איז געגאנגען
אזוי זענען אריבער אסאך יארן ,און
ווייטער און האט עס געענדיגט ביזן ווערן
יענע גרופע איז באשטאנען פון מו"ה אינדערצווישן זענען מיר מקורב געווארן
א שוחט ,ער האט געענדיגט דעם גאנצן
ישעי' איידליס ,מו"ה שלמה רוטה הי"ו, צום הייליגן רבי'ן.
מקצוע ,אבער איך בין ארויסגעפאלן
מו"ה הערשל שניצלער הי"ו ,און נאך ממש ביים סוף.
אפאר אינגעלייט. די ערשטע מאל וואס איך בין
געקומען אין שטעטל איז געווען זעקס
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 44
ביז ביינאכט; דו לייגסט זיך אריין ראשו דו פרעגסט גוט; פארוואס טאקע למעשה האבן זיי אנגעהויבן לערנען
ורובו ,אזוי אז ביז א קורצע צייט ביזטו האט זיך עס פארצויגן פון דעמאלטס שחיטה .זיי זענען געגאנגען צו מו"ה
פארטיג. ביז יעצט ,א מעשה פון כמעט פינף יאר? בנימין קליינמאן הי"ו וואס וואוינט אין
די מעשה איז געווען אז ס'איז זייער וויליאמסבורג ,וועלכער האט מיט זיי
אבער אז דו האסט נאך צען אסאך מאל איינגעשלאפן אינדערצווישן; אנגעהויבן לערנען .איינמאל זענען זיי
אנדערע זאכן וואס דו טוסט – דו ביסט מ'האט געארבעט אפאר חדשים אדער אראפגעגאנגען מיט אים אין די בראנקס
אין כולל ,דו ביסט א מלמד ,אדער אן אפאר וואכן ,און נאכדעם איז מען שעכטן .אזוי האבן זיי געלערנט ביי אים
אדמיניסטרעיטאר ,און דו האסט נאך א ווייטער איינגעשלאפן .מ'דארף פארשטיין פאר א לאנגע צייט ,כמעט א יאר צייט.
שטוב מיט קינדער און אלע אנדערע זאכן אז דאס איז א פאך וואס פאדערט אסאך
פונעם טאג – נעמט עס אביסל לענגער. ארבעט ,עס איז אן אומנות וואס מ'דארף דעמאלטס ווען איך האב גערעדט צו
און אז דו האסט נישט די שטארקע שטיפ זיך גוט דערלערנען ,און עס קאסט צייט, זיי ,זומער תש"פ ,האבן זיי מיר דערציילט
דערצו ,איינער וואס האלט דיר אין איין כוחות און אסאך געדולד .ממילא אויב אז מ'האלט אינמיטן לערנען .איך בין
דערמאנען און מחזק זיין ,דעמאלטס מ'האט נישט קיין שטארקע שטיפ ,פאלט גלייך געלאפן צום ראש ישיבה און אים
פאלט מען צוריק .פארדעם האט עס זיך מען צוריק. געזאגט אז איך האב מיך אמאל געלערנט
געצויגן אזא לאנגע צייט. שחיטה ,אפשר קען איך אריינקומען אין
די עצם אומנות צו לערנען איז נישט די חבורה .האט ער מיר געזאגט" :אדרבה
בערך צוויי יאר צוריק ,געדענק קיין גרויסע אדער לאנגע זאך .דאס ואדרבה!" און פון דעמאלטס אן האב איך
איך ,איז געווען א שטיק צייט וואס הייסט ,אין די גרויסע פלעצער וואו מען אנגעהויבן לערנען שחיטה צוזאמען מיט
מ'האט זיך ממש אויפגעוועקט .ס'איז שחט ,למשל אין פענסילוועניע וואו איך זיי.
דעמאלטס צוגעקומען נאך איינער צו די האב געהאט חברים וואס זענען געפארן,
חבורה ,מו"ה דוד ניישטיין הי"ו ,ער איז ארבעט עס אז מ'קומט אן אויפן פלאץ, וואס האט פאסירט אז איר
דעמאלטס נאך געווען א בחור .אויך האט מ'שטעלט זיך דעם ערשטן טאג אויפן זענט דעמאלטס נישט
דער דיין שליט"א אנגעהויבן מיטצוגיין ליין און מ'הייבט אן לערנען .ביז זעקס געווארן קיין פולשטענדיגער
מיט אונז. וואכן ביסטו א פארטיגער שוחט ווייל שוחט?
דו ביסט א גאנצן טאג דערין ,פון צופרי
45 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
נאך אסאך תפילות האבן מיר שחיטות ,אבער למעשה האט מען נישט מיר זענען געגאנגען שטעלן
געטראפן דאס פלאץ וואו מיר זענען מצליח געווען .וואס מ'האט יא געטון איז, חלפים יעדן טאג .דעמאלטס האט מען
געגאנגען זיך לערנען. אז מ'האט געטראפן בסייעתא דשמיא א אנגעהויבן גיין צום שוחט מו"ה הערשל
פלאץ וואס האט אונז אריינגענומען כדי ווייס הי"ו פון קרית יואל .מ'פלעגט פארן
מיר זענען אראפגעפארן צו דעם מיר זאלן זיך קענען לערנען. צו אים יעדע וואך ווייזן די חלפים און
פלאץ און אפגעמאכט אז מיר גייען אזוי ווייטער .אבער נאכדעם איז עס
פרובירן רעדן צו זיי .פארוואס זאלן זיי באמת זעט מען נישט קיין שום ווייטער איינגעשלאפן .אזוי זענען געווען
אונז אריינלאזן? איך ווייס נישט ,אבער מציאות בדרך הטבע ,אדער קיין שום תקופות וואס אפאר חדשים האט מען
מיר דארפן עפעס טון למעשה ,און דער סיבה פארוואס ער זאל אונז האבן געארבעט און אפאר חדשים נישט.
אייבערשטער וועט שוין העלפן .מיר אריינגעלאזט .מיר האבן אים נישט
זענען אריינגעגאנגען און אנגעקלאפט געצאלט ,ער האט דאס געטון בחינם .דא למעשה ,אנהייב זומער תשפ"ד
אויף די טיר ,און געפרעגט" :מיר קענען דארף איך דערמאנען די צוויי ברידער האט מיר דער ראש ישיבה גערופן און
רעדן צום בעל הבית?" אזוי האט מען וואס האבן זיך אריינגעווארפן אין דעם געפרעגט" :וואס וועט זיין דא מיט די
זיך געטראפן מיט אים .מיר האבן אים ראשו ורובו ,מו"ה שמואל לייב הי"ו מיט שחיטה? מען גייט עס אמאל ענדיגן?"
געזאגט אז מיר זענען אידן און מיר האבן מו"ה משולם פייש פעלבערבוים הי"ו .זיי האב איך אים געזאגט אז די סיבה
א ספעציעלן וועג וויאזוי מיר שעכטן .ער זענען געווען די ערשטע צו וועמען איך פארוואס עס רירט זיך נישט איז ווייל
זאגט מיר" :יא ,יא ,איך קען דעם גאנצן בין געגאנגען; זיי האבן דאס אין בלוט ,זיי יעדער איז פארנומען מיט זיינע זאכן,
מהלך .איך פלעג האבן שותפות מיט גלייכן די גאנצע אינדוסטריע און זענען און ס'איז שווער; מ'דארף האבן חיזוק
אידן ,איך ווייס פונקטליך וואס א שוחט אויפגעוואקסן מיט דעם .זייער טאטע און א שטיפ .דער ראש ישיבה האט מיר
איז ,וואס א אידישע שחיטה איז און האט געפירט די שחיטה אין טאהש פאר דעמאלט מחזק געווען צו גיין ווייטער און
וואס דער פראצעס איז ".צום סוף האט יארן לאנג ,און נאכדעם וואס זייער טאטע געבעטן מ'זאל עס צוענדיגן ,ווייל ער וויל
ער געזאגט" :יא ,איך וויל ענק העלפן, האט זיך געצויגן קיין וויליאמסבורג, האבן א שחיטה ערב יום כיפור .און בכלל
קומט אריין". האבן זיי עס איבערגענומען .למעשה וויל ער שוין ענדיגן כדי מ'זאל קענען גיין
האט מען זיי פארמאכט ווייל די העלט צום קומענדיגן שטאפל :אנהייבן מאכן
ווען מען שעכט ביי א נישט דעפארטמענט האט זיי געמאכט צרות, פלענער צו שעכטן פלייש פאר די קהילה.
איד ,קען מען דען וויסן אז אבער זיי קענען די גאנצע מלאכה:
מען שעכט גוט כהלכה? די שחיטה ,די גאנצע פראסעסינג ,די דעמאלט האבן זיך זאכן אנגעהויבן
בדיקות און די כשרות .קודם בין איך רוקן ווי עס דארף צו זיין .פון אנהייב זומער
מיר זענען נישט געגאנגען שעכטן געגאנגען צו זיי ,און זיי האבן פרובירט האט מען געארבעט מיט אלע כוחות
אליין .מיר זענען ווייטער געגאנגען צו מיט אלע סארט וועגן. אויף אלע פראנטן; מ'האט פרובירט אלע
ר' הערשל ווייס הי"ו יעדע וואך ווייזן סארט וועגן זיך אריינצודרייען אין גרויסע
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 46
עס זענען דא אלע סארט וועגן וויאזוי אז מיר זאלן אנקומען ווי מען האלט דעם חלף ,צו זען צי מען קען שוין
מ'פארהערט ,למעשה איז עס ב"ה יעצט. גיין צום נעקסטן לעוול .ער האט אונז
אדורך מיט א געוואלדיגע הצלחה. אויסגעלערנט אלע סארט טריקס און
נאכדעם האט געפעלט דער אלע וועגן וויאזוי מ'טוט דאס ,ביז
ווי לאנג דויערט זיך צו דריטער חלק ,וואס דאס איז צו מ'ווייסט אז מ'האט עס אין די האנט.
לערנען ,פון אנהייב ביזן קענען די הלכות אויסעווייניג און זיך
סוף? פארהערן. נאכדעם ,ווען מ'האט שוין
געהאלטן ביי דעם אז מ'האט געהאט א
אזוי ווי איך האב פריער געזאגט, א גאנץ חודש אלול האט מען פלאץ וואו מ'קען פראקטיצירן די עצם
אויב דו טוסט נאך זאכן אינמיטן טאג געארבעט אויף אלע דריי זאכן שחיטה אליין ,האט מען אראפגערופן
און דו ביסט פארנומען ,וועט עס אינאיינעם :סיי שטעלן חלפים ,סיי ר' הערשל .ער האט געזאגט אז ער
נעמען זייער לאנג; עס קען נעמען שעכטן – מיר פלעגן גיין יעדעס קומט אריבער ,ער האט גענומען א
חדשים אויף חדשים .אבער אויב דו פארטאגס – און סיי זיך לערנען די קאר און איז אראפגעקומען.
לייגסט זיך אריין אין דעם ראשו ורובו הלכות.
און דו געבסט אוועק א האלבן טאג קודם האט ער געשאכטן דארט
אדער רוב טאג דערפאר ,קענסטו עס ר' הערשל ווייס הי"ו איז געקומען פאר עטליכע שעה און אונז אלעס
ענדיגן ביז עטליכע וואכן .עס ווענדט דאס דריטע מאל אין שטעטל די געוויזן .ווען איך האב אנגעהויבן יארן
זיך ווי שטארק דו לייגסט זיך אריין. לעצטע וואך פאר ראש השנה .ער צוריק האב איך טאקע געטון די אלע
האט געזען וויאזוי מיר שעכטן ,און זאכן ,אבער אז מען טוט עס נישט פאר
דער קומענדיגער לעוול איז אז דעמאלטס האט ער געזאגט אז מיר צוועלף יאר ,איז שוין גענוג צייט צו
מיר דארפן גיין צו א אידיש פלאץ זענען שוין גרייט ,סיי מצד די מעסערס פארגעסן .ער האט אונז אלעס געוויזן
שעכטן אויף א ליין ,אזוי ווי די אידישע און סיי מצד די שחיטה .ער האט אונז פון דאס ניי.
שחיטות וואס שעכטן שנעל ,וואו געגעבן אזא שיינע צעטל וואס הייסט
איינער קוקט דעם חלף פארדעם א "הודאה" ,וואו א שוחט שרייבט אז נאכדעם פלעגן מיר גיין יעדן טאג
און נאכדעם .דארט איז אן אנדערע ער זעט אז מיר קענען שטעלן חלפים שעכטן אליין אן אים .עטליכע וואכן
מעשה ,דאס זענען די זאכן וואס מיר און גוט שעכטן ,און ער האלט אז מיר שפעטער איז ער נאכאמאל געקומען
דארפן עכט קענען .דער ראש ישיבה קענען זיין שוחטים ,נאר בתנאי אז מיר און געזען וואו מיר האלטן .אינצווישן
האט מיר שוין עטליכע מאל געזאגט גייען זיך פארהערן ביי א רב .אזוי איז האט ער אראפגעשיקט א צווייטן
אז ער האט א חשק מיר זאלן טאקע דער נוסח פון דעם צעטל. שוחט ,ווייל ער האט נישט געקענט
גיין צו איינע פון די גרויסע שחיטות קומען און נישט געהאט קיין כח צו
אין פענסילוועניע און אריינגעבן דארט ממש פאר מיר זענען געפארן קיין פארן אזוי פיל .יענער האט אונז אויך
די נעמען אלס "סאבס" (,)substitutes אומאן צום רבי'ן אויף ראש השנה, געוויזן פארשידענע זאכן.
אזוי אז ווען זיי דארפן א סאב זאלן זיי בין איך געגאנגען מיט ר' שלמה זיך
אונז רופן .דער ראש ישיבה האט אונז פארהערן ביים קארלסבורגער רב זאל למעשה ,נאך די אלע זאכן ,סוף
געזאגט אז ער וויל מיר זאלן גיין יעדע זיין געזונט. זומער האבן מיר שוין מער-ווייניגער
צווייטע אדער דריטע וואך פאר צוויי געקענט די צוויי חלקים :סיי דאס
טעג ,כדי איך זאל קענען האלטן די וויפיל פראצענט האסטו שטעלן די חלפים און צוגרייטן דעם
רגילות און ווערן נאך בעסער. געקענט פונעם פארהער? מעסער ער זאל קענען שעכטן,
און סיי דעם עצם חלק השחיטה –
וואס האט זיך געריקט אלע שאלות האב איך געקענט, אנכאפן דעם האלז און שעכטן אויפן
פון דאן ביז ווי מען שטייט ברוך השם. ריכטיגן וועג .אויך דארף דערמאנט
היינט? ווערן לטובה דער באקאנטער מוהל
מ'זיצט ביים רב אין שטוב ,ער מו"ה אהרן ווייס שליט"א א זון פון ר'
למעשה זענען מיר נישט הערשל הי"ו וואס האט אונז שטארק
האט אן אפענעם ספר פאר זיך ,איך זיץ
אנגעקומען אריין צו גיין צו ווערן ארויסגעהאלפן אויף אסאך וועגן,
און איך ציטער ,און ער שיסט שאלות.
47 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
והובאה ,אזוי אהין און צוריק ,אבער נישט שכח אייבערשטער אז מיר האבן די שוחטים ביי די גרעסערע שחיטות ,מיר
אראפדריקן .מ'דארף האבן אסאך רגילות זכיה צו צושטעלן כשר'ע ברסלב'ע פלייש זענען אלץ געגאנגען שחט'ן דארט ווי
צו צוגעוואוינען די האנט אז עס זאל נישט פאר אנשי שלומינו. מיר האבן זיך געלערנט ,כדי צו האלטן די
פאסירן. רגילות.
וואס דארף א שוחט אלץ טון
נאכדעם איז דא "הגרמה" .הגרמה ווען ער שעכט ,ביז ער זאגט איינס אדער צוויי מאל א וואך גייען
מיינט אז מען שעכט נישט אין דעם פלאץ אז דער טשיקן איז כשר? מיר שחט'ן אין די פארטאגס שעות ,אזוי
וואו מען מעג שעכטן ,נאר אדער צו הויך, גייט מען ווייטער אן מיטן סדר היום אן
מער צו דעם קאפ ,אדער צו נידריג ,מער רוב הלכות וואס מ'לערנט זענען וואס ווערן געשטערט פון די שחיטה.
אראפ צו דעם בויך .מען דארף אויך וויסן מ'טאר נישט טון .די חלק וואס מען זעט
פונקטליך וואו אראפצולייגן דעם חלף; ביים שעכטן דויערט ממש צוויי סעקונדעס. אינצווישן זענען מיר שוין געווען זיך
וואו עס איז נאר א ספק ,וואו עס איז נאר פארהערן ביי הרה"ג ר' הלל וויינבערגער
בדיעבד ,און וואו עס איז לכתחילה .עס איז וואס דויערט אזוי לאנג צו שליט"א פון נייטרא מאונט קיסקא ,דער רב
זענען דא אסאך הלכות אין דעם. לערנען? המכשיר פון התאחדות הרבנים ,ער האט
אונז געשטעלט גאר שווערע שאלות ,אבער
דערנאך איז דא "חלדה" .דאס מיינט דער עיקר לערנען איז מער די חלק ב"ה עס איז אריבער מיט הצלחה און ער
אז דער מעסער טאר נישט זיין צוגעדעקט וואס מ'טאר נישט טון. האט זייער הנאה געהאט פון אונז.
בשעת דער שחיטה אויף דעם פלאץ וואו
מען שעכט .דאס קען פאסירן אויב עס עס זענען דא פינף הלכות וואס מ'טאר אין די טעג פון חודש ניסן תשפ"ו
פאלט עפעס ארויף אויף דעם בשעת'ן נישט טון ביי א שחיטה .די ערשטה איז האבן מיר בעזר השם אנגעהויבן שעכטן
שעכטן ,אדער דורך די פעדערן פון דעם "שהייה" – מ'טאר זיך נישט פארזוימען און בקביעות איין מאל א וואך פאר די ברסלב'ע
האלדז .אויב מען באמערקט בשעת'ן מ'טאר זיך נישט אפשטעלן אפילו פאר א קהילה אין די באקאנטע פלא בית השחיטה
שעכטן אז עס איז דא לאנגע פעדערן ,גיט סעקונדע אינמיטן שעכטן; עס מוז גיין אין אין סוואן לעיק .מיר זענען געגאנגען זיך
מען אזא קליינע פליק אפ די פעדערן ביי איין מאל .אויב יא ,און אפילו אויב עס איז פארהערן ביי זייערע רבנים מכשירים,
דעם פלאץ וואו מען שעכט,ווייל אויב די נאר א ספק ,איז עס טריפה. הרה"ג ר' דוד מיללער שליט"א ,הרה"ג ר'
פעדערן גייען ארויף אויף דעם חלף בשעת משה קעסלער שליט"א .אויך האבן מיר
דו שחט'סט ,איז עס חלדה .דאס הייסט די צווייטע איז "דרסה" – מ'טאר נישט באקומען א כתב הוראה פון די וויזשניצער
דער מעסער איז צוגעדעקט ,און דאס אראפדריקן דעם חלף ,עס דארף גיין אהין שוחט הרב שמואל מנחם ציג שליט"א וואס
טאר מען נישט טון ,אויך קען עס זיין א און צוריק .מ'מעג ניצן כח בדרך הולכה איז דער קביעות'דיגער שוחט אין "פלא".
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 50
א הודאה איז א צעטל וואס א שוחט פלעצער וואו די צייט ערלויבט נישט — פראבלעם פון שהייה.
שרייבט ,אבער א קבלה איז אזוי ווי א למשל ווען מען שעכט זייער אסאך אין
לייסענס. א קורצע צייט און מען קען זיך פשוט די פיפטע און לעצטע הלכה איז
נישט אפשטעלן — קען מען מקיל זיין און "עיקור" .אויב עס איז דא א פגימה אין
עס איז אבער נישט אזוי ווי א מסורה עס טון יעדע שטיקל צייט אדער נאך א דעם חלף ,הייסט עס נישט קיין שחיטה,
וואס מען האט א קבלה דורי דורות פון געוויסע צאל עופות. נאר עס הייסט אן עיקור .דאס מיינט אז
איין שוחט צום צווייטן אז אזוי שעכט מען האט אויסגעריסן די סימנים ,דעם
מען .א הודאה מיינט אז איך באקום די אחרונים שרייבן אז היינטיגע קנה אדער דעם ושט .דאס מאכט עס
א צעטל ,עס איז ווי א פערמיט אז איך צייטן אין די גרויסע שחיטות אין די פאר א נבילה דאורייתא .נאכדעם איז
בין אויסגעלערנט און איך קען שעכטן. שטעט ,ווערט עס פאררעכנט אלס א דא א דין אויב דער קנה אדער דער ושט
דערנאך דארף איך זיך גיין פארהערן ביי שעת הדחק ,פונקט ווי ערב יום כיפור. פאלט אראפ אינעם האלדז פאר'ן שעכטן
א רב; איך דארף אים ווייזן מיין מעסער, איבעראל איז היינט אזוי ווי ערב יום וואס דאס הייסט שמוטה ,אבער דאס
און אויב ער איז צופרידן ,שרייבט ער מיר כיפור ,ווייל מען שעכט זייער אסאך איז שוין א לענגערע שמועס .דאס איז
א קבלה אז איך מעג שעכטן .מיט דער עופות אין א קורצע צייט און מען מוז אלעס בקיצור.
קבלה קען מען שעכטן אזוי לאנג ווי מען זיך יאגן ,עס איז נישטא קיין צייט פאר
לעבט .פארשטייט זיך ,דאס איז נאר אויב דעם .ממילא איז מען היינט מקיל אז עס זענען דא זייער אסאך דעטאלן
מען האט דיך נישט געכאפט ביי א טעות, מען קוקט נישט נאך יעדע שחיטה ,נאר וואס זענען געווענדט אין דעם שוחט'ס
אדער דו האסט פארגעסן די הלכות, מען קוקט יעדע פאר מינוט אדער נאך קאנצענטראציע ,ער דארף טראכטן וואס
אדער געטון עפעס וואס מען טאר נישט; אפאר קעסטלעך; אדער ווען מען האט ער טוט בשעת ער טוט עס ,און אלעס
דעמאלטס קען מען עס צונעמען .אבער יא עטליכע סעקונדעס צייט ,גיט מען א דארף פאסירן שנעל .מען דארף זיך
אזוי לאנג ווי מען חזר'ט איבער די הלכות שנעלע קוק .ביי יעדן אנדערש לויט וואס אסאך צוגעוואוינען צו דעם; מען דארף
און מען פאלגט נאך אלעס וואס מען מ'איז מרגיל. קענען די הלכות ,און בשעת מעשה
האט געלערנט ,קען מען ווייטער שעכטן. דארף מען צוגעוואוינען די האנט מיט
וואס איז דער מהלך אויב דעם קאפ און די אויגן מיטצוהאלטן
וויפיל קען קאסטן אזא איינער וויל זיך אויסלערנען אלעס אינאיינעם.
שוחט-מעסער א חלף? איז צו זיין א שוחט? ער לערנט
דא א אידישע קאמפאני וואס אדורך דעם ספר "שמלה עס איז דא א הלכה אז נאך דער
מאכט עס? חדשה" און דערנאך קען ער שחיטה דארף מען אראפקוועטשן
גיין צו דעם צווייטן חלק פון אויף דעם האלדז ,כדי די סימנים זאלן
רוב מעסערס ווערן געמאכט דורך שעכטן? ארויסקומען און מען זאל קענען זען
אידישע קאמפאניס ,אבער עס זענען דא אז זיי זענען ביידע דורכגעשניטן ,דאס
מעסערס וואס ווערן אויך געמאכט דורך מען דארף קענען די הלכות ,אבער הייסט תקיפת אגודל .מען גיט אזא
נישט-אידישע קאמפאניס. דער עיקר וואס מען דארף קענען איז די קוועטש אויף דעם האלדז ,ביידע סימנים
פראקטיק ,ווייל דאס איז דער בעסטער — דער קנה מיט דער ושט — קומען
פארוואס מאכן זיי עס וועג וויאזוי מען לערנט זיך אויס .מען ארויס ,און מען זעט אז ביידע זענען
ספעציעל פאר אידן? הייבט עס אן צו טון און מען הייבט עס דורכגעשניטן.
אן צו פילן ,ביז מען זעט וויאזוי מען
זיי ווייסן אז אידן פארלאנגען עס און כאפט עס. וויפיל עופות קען מען שעכטן
אידן צאלן גוט פאר דעם .א מעסער קען אן קוקן אינמיטן אויב עס האט
קאסטן פון הונדערט דאלאר ביז עטליכע האסט פריער גערעדט וועגן א פגם?
טויזנט דאלאר. א "קבלה" .מען נעמט א
קבלה פון אן עלטערן שוחט. על פי הלכה דארף מען קוקן נאך
וואס איז דער חילוק צווישן וואס מיינט א קבלה? יעדע שחיטה .לכתחילה דארף מען בודק
די ביליגע און די טייערע זיין נאך יעדע איינציגסטע שחיטה .מען
מעסערס? עס זענען דא צוויי זאכן :עס איז דא טוט עס אבער נישט אזוי ווייל אין ספר
א "הודאה" און עס איז דא א "קבלה". "שמלה חדשה" שרייבט ער שוין אז אין
51 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
אויפפירן; דעמאלטס איז עס א העכערע למעשה איז נישט דא קיין שחיטה פון די טייערע חלפים זענען די עלטערע
זאך. גסות אין אונזער געגנט ,מ'דארף אוועק חלפים .עס זענען געווען עטליכע
פארן ,במילא איז שווערער צו לערנען, קאמפאניס בערך אכציג יאר צוריק וואס
האלטסט אז יעדער איינער אויך אלע אידישע הכשרים שעכטן ביי האבן געמאכט מורא'דיגע גוטע חלפים,
קען ווערן א שוחט? נישט אידישע פלעצער ,ווייל טריפות ביי און קיינער האט עס נאכנישט געקענט
א בהמה איז אסאך מער שכיח ,און עס נאכמאכן .איך ווייס נישט פארוואס ,עס
נישט יעדער איינער קען זיין א איז בכלל נישט מעגליך צו האלטן אן איז א גוטע שאלה .דער מיקס ,דער וועג
שוחט .אויב ווען דיין זון צעשניידט זיך, אייגענעם פלאץ נאר פאר בהמות .מען וויאזוי זיי האבן געמאכט דעם אייזן און
חס ושלום ,ווערסטו פארלוירן פון דעם עסט דאך נאר "גלאט כשר" ,און עס איז דעם שטאל ,איז אויף א מורא'דיגן אופן;
בלוט און דו ווערסט אויס מענטש, נאר דא א קליינע פראצענט בהמות וואס ווען מען שחט דערמיט ,קען עס בלייבן
דעמאלט איז דאס נישט געמאכט פאר קומען אויס גלאט כשר .וואס קען מען סיי גלאט און סיי שארף פאר א לאנגע
דיר. טון מיט די איבעריגע אכציג פראצענט? צייט ,אבער היינט איז אויך דא זייער
מען גייט עס דאך נישט פארקויפן פאר גוטע חלפים.
דער עיקר וואס א שוחט דארף א גוי .דעריבער שעכט מען ביים גוי; מען
האבן איז א שטארקע הארץ; נישט ווערן נעמט די ביסל פראצענט כשר'ע פאר זיך, על פי הלכה דארף דער מעסער זיין
איבערגענומען ,און אויך נישט מורא און די איבעריגע בלייבט זיינס. סיי "חד" און סיי "חלק" — שארף און
האבן צו ווערן צעשניטן .נישט אז איך גלאט .גלאט און שארף איז בדרך כלל א
זאג אז מען צעשניידט זיך לכתחילה ,נאר מיט וואס איז א שוחט פון סתירה :אויב עס איז זייער שארף ,קען
איך זאג אז ס'איז א זאך וואס מען דארף היכל הקודש אנדערש ווי אין עס נישט זיין צו גלאט ,און אויב עס איז
זיין גרייט אויף דעם ,און נישט יעדער קען דער גאנצער וועלט? צו גלאט ,קען עס נישט זיין גענוג שארף.
עס פארנעמען. דעריבער דארף דער מעסער זיין זייער
דער ראש ישיבה האט זיך אנגערופן גוט געמאכט ,אויף א געוויסן "שעיפ" ,אז
ווען מען לערנט זיך הלכות עטליכע מאל אין יענער תקופה ווען ער ער זאל קענען האלטן סיי די שארפקייט
שחיטה ,איז דא עפעס וואס האט אונז געשטופט צו לערנען" :א שוחט און סיי די גלאטקייט ,און אין די זעלבע
רעדט וועגן דעם אז מען זאל מיט התבודדות איז אן ענין אחר לגמרי. צייט זאל ער אויך בלייבן שארף און גלאט
נישט טראכטן וועגן געפילן, א שוחט וואס רעדט צום אייבערשטן נאך דער שחיטה .דאס איז א מורא'דיגע
וועגן ארויסנעמען א נשמה און לערנט שיעורים כסדרן ,איז גאר אן חכמה וויאזוי מען מאכט עס.
פון א בהמה אדער פון א עוף? אנדערע זאך ".איך פארשטיי פון דעם אז
א שוחט פון היכל הקודש דארף האבן עס זענען דא מעסערס פאר
אין די הלכה איז דא איין פלאץ וואו התבודדות ,בעטן דעם אייבערשטן אז הונדערט דאלאר ,פאר דריי הונדערט
עס ווערט דערמאנט .למשל ,אויב נאך די עס זאל נישט ארויסקומען קיין מכשול דאלאר ,און עס זענען דא פאר טויזנט
שחיטה זעט מען אז דער עוף שפרינגט אונטער זיין האנט ,און זיך אויפפירן אדער צוויי טויזנט דאלאר .עס זענען
און טאנצט – וואס דאס ווערט אנגערופן אזוי ווי א תלמיד היכל הקודש דארף זיך אויך דא אסאך סייזעס :עס זענען דא
חלפים פאר עופות ,פאר דקות (שאף און
ציגן) ,און נאכדעם פאר גסות (בהמות) —
די לאנגע און גאר לאנגע מעסערס.
האסטו זיך אויך געלערנט צו
שעכטן בהמות?
דאס איז מיין קומענדיגע
פריאריטעט .גסות איז א גאנצע אנדערע
פעלד .די עצם מעשה השחיטה איז
גרינגער ווי עופות ,ווייל די בהמה איז
אנגעגרייט צו די שחיטה דורך א מאשין,
דער שוחט דארף נאר שעכטן ,אבער
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 52
"פרכוס" – ער שפרינגט און פארפירט ,שרייבן די פוסקים
בריוו פון דער ראש ישיבה שליט"א
אז ס'איז שוין נתברר געווארן על פי חכמי האמת ,און
דאס זאגט די תורה ,אז די רגע וואס מען שחט אים ,פילט
ער שוין גארנישט .עס איז גארנישט קיין צער בעלי חיים,
בעזרת ה' יתברך -יום א' פרשת במדבר ,כ"ג אייר, ווייל ער פילט שוין גארנישט .די תורה זאגט אז מען דארף
שנת תשפ"ו לפרט קטן שחט'ן ,און די תורה זאגט אז שחיטה איז די גרינגסטע
מיתה פאר א בעל חי ,און דאס טוט מען.
אזוי אויך שטייט אין אסאך ספרים וועגן דעם ענין
שמואל לייב פעלבערבוים נרו יאיר ,קרית ברסלב פון שחיטה ,אז עס איז די גרעסטע רחמנות .עס זענען
דא נשמות וואס ווערן מגולגל אין עופות און ווארטן אויף
א תיקון; ווען דו שעכטסט דעם בעל חי מיט די ריכטיגע
כוונה ,מיט א ברכה ,און מען היט אלע הלכות ,איז דאס
"זה היום עשה ה' נגילה ונשמחה בו" ,איך בין אזוי די גרעסטע רחמנות וואס דו קענסט האבן אויף דעם בעל
פרייליך אז עס איז דא "ברסלב'ע פלייש" ,עופות וואס חי .דער אייבערשטער האט די גרעסטע רחמנות ,און
זענען גע'שחט'ן דורך אונזערע טייערע שוחטים ,ברסלב'ע אז ער האט געהייסן שעכטן ,מיינט עס אז דאס איז די
חסידים ,יראים ושלמים ,אינגעלייט וואס פירן זיך בקדושה גרעסטע רחמנות.
ובטהרה ,אינגעלייט שוחטים וואס נעמען נישט דעם חלף, עס איז דא א הלכה וועגן "אותו ואת בנו",
דעם מעסער – נאר נאכן זיך מתבודד זיין. אז מען טאר נישט שעכטן אין דעם זעלבן
טאג א מאמע מיט א קינד; דאס גייט אויך
אן ביי עופות?
זאלסט זיין געבענטשט פארן טון אלע שווערע דאס איז נאר ביי א בהמה .איך ווייס נישט אויב עס
ארבעט אז דאס זאל קענען צושטאנד קומען. איז היינט אפילו שייך צו וויסן ,ווייל אמאל האט מען
אליין אויפגעהאדעוועט די בהמות .מען האט דאך געהאט
א קו אין די פארם ביי זיך ,און מען האט געהאט א קעלבל
וואס איז געבוירן געווארן ,האט מען געדארפט האלטן
קאפ נישט צו שעכטן ביידע .איך ווייס נישט אויב עס איז
זיי מודיע פאר אנשי שלומינו אז מען קען האבן היינט מעגליך ,עס קומען דאך היינט הונדערטער ,אלעס
"ברסלב'ע פלייש" ,און זיץ מיט די חברי הנהלה ,מען זאל איז געמישט; ווי קענסטו וויסן ווער איז דער טאטע ,ווער
דאס קענען אוועקשטעלן ריכטיג ,עס זאל זיין אונטער די איז די מאמע ,און ווער איז דאס קינד? עס קען זיין אז
קהילה ,אזוי וועט זיין סייעתא דשמיא ,ווייל אלעס פון עס זענען דא פלעצער וואו מען שעכט אויף א קליינעם
די קהילה "קהילת היכל הקודש" האט סייעתא דשמיא, פארנעם און מען נעמט פון איין פארם ,וואו דו קענסט
מוהרא"ש פארעט זיך פאר די קהילה ,מען זעט בחוש האלטן חשבון ,אבער סתם אזוי איז עס לכאורה נישט
אז די הצלחה איז שלא כדרך הטבע ,עס איז עפעס א מעגליך.
העכערע כח ,די כח פון צדיקים.
א גרויסן שכח ר' רפאל.
אפאר יאר ארום וועלן די נייע פרישע
דער אייבערשטער זאל דיר געבן הצלחה און נחת ביי אינגעלייט זאגן" :איך בין געגאנגען זיך
דיינע קינדער און אייניקלעך ,אמן. לערנען ביי ר' רפאל ,ביים ערשטן שוחט
פון ברסלב" .צו האבן א קבלה פון דיר
וועט זיין א שטארקע זאך.
איך וואונטש דיר אסאך כח אין אלעס וואס
דו טוסט.
53 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
א
אויףבליק
צוריק טרעף צו וואס ,ווען ,וואו ,און ווער איז דער בילד:
מוהרא"ש זי"ע אין די הייליגע בילד פון
סוכה אין די מ' יארן.
פאריגע
אויף רעכטס זיצט הרה"צ ר'
יצחק לעזער שליט"א וואך:
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 54
מ זל טו ב קלא סי פי י דס
מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר
מו"ה יואל אפפענהיים הי"ו
וזוגתו שרה רבקה תחי'
צו די געבורט פון א אינגל למזל טוב
דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם
קינד און אלע קינדער געזונטערהייט.
מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר
מו"ה שמואל אייכנשטיין הי"ו
וזוגתו מירל תחי'
צו די געבורט פון א אינגל למזל טוב
דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם
קינד און אלע קינדער געזונטערהייט.
מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר
מו"ה יצחק פעלדמאן הי"ו
וזוגתו רחל תחי'
צו די געבורט פון א אינגל למזל טוב
דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם
קינד און אלע קינדער געזונטערהייט.
מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר
מו"ה בנימין וויילדי הי"ו
וזוגתו באשה תחי' אן עד אין בלעטל ברענגט רעזולטאטן
צו די געבורט פון א אינגל למזל טוב 845-379-1161
דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם
קינד און אלע קינדער געזונטערהייט. ads@bletelmagazine.com
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 56
57 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
ברבים" ,דאס איז די ברכה וואס אדער "נישט אונזער דרך" ,מיט
מען זאגט ווען איינער גייט על "ווילדע הנהגות" ,און אסאך האבן
קידוש השם) .אזוי אויך איז זייער צוריקגעהאלטן זייערע קינדער
גאנצע לעבן א שטיק מסירות נפש, פון גיין צום הייליגן ריבניצער.
זיי זענען אלץ גרייט צו העלפן א מיר רעדן דא נישט פון א מעשה
צווייטן איד וואס דארף א ישועה פון הונדערטער יארן צוריק ,נאר
ברוחניות אדער בגשמיות. פון גאר לעצטנס; דער הייליגער
ריבניצער רבי איז נסתלק געווארן
אבער פון די אנדערע זייט אין יאר תשנ"ו.
כ"ד תשרי ,אסרו חג סוכות
דארף מען וויסן אז מיר קענען
א טאג נאך יום טוב ,געפאלט
אויך צוקומען צו זיין צדיקים ,אזוי דאס איז א גרויסע חיזוק
די גרויסע יארצייט פון הרה"ק
ווי דער הייליגער רבי האט בפירוש פאר אלע וואס זוכן און דורשטן
מריבניץ זצ"ל ,רבי חיים זאנוויל בן
געזאגט אז אני יכול לעשות נאכצוגיין א צדיק אמת ,אבער
משה ויוטא צפורה.
צדיקים כמוני ממש ,איך קען מאכן שפירן זיך פארשעמט און
עטס זאל זיין צדיקים אזוי ווי מיר, אויסגעשפילט ווען מען הערט אז
געוויסע פון אונזערע ליינער
אויב מען פאלגט די עצה פון דאס זענען "נייע דרכים" ...זייט
האבן נאך געהאט די זכיה אים
הייליגן רבי'ן וואס זאגט אונז אז וויסן אז "כך היא דרכה של תורה",
צו קענען אדער צו זען זיין צורת
מיר זאלן רעדן צום אייבערשטן, דאס איז דער וועג אנצוקומען צו
קדשו .עס איז היינט נישט דא קיין
קענען מיר אויך צוקומען צו גאר א מדריגה אין קדושה .דער ס"מ
איד וואס ווייסט נישט פון ריבניץ
שיינע זאכן. מאכט דאס כסדר אזוי – אויב
צו זאגן .זיין קבר אין מאנסי ,ניו
עס איז דא א צדיק וואס קען
יארק ,איז א פלאץ וואס שלעפט
לכבוד יום טוב סוכות אויפהייבן א איד צום אייבערשטן,
אידן פון אלע עקן צו יעדע צייט;
ברענגען מיר אייך שטריכן און וועט זיין אויף אים חוזק ,ליצנות
עס טרעפט זיך ממש נישט קיין
עובדות פונעם הייליגן ריבניצער און התנגדות.
מציאות אז דאס פלאץ זאל זיין
רבי'ן זכותו יגן עלינו .היות דער
ליידיג פון מענטשן .אידן זעען
הייליגער ריבניצער האט נישט ווען מען שרייבט פון צדיקים
דארט וואונדערליכע ישועות און
איבערגעלאזט קיין זרע של דארף מען אלץ געדענקן אז
רפואות ,פונקט ווי דער צדיק האט
קיימא ,וועט עס זיכער זיין א מיר האבן נישט קיין השגה אין
פאראויסגעזאגט" :ווער עס וועט
טובת נשמה צו לערנען משניות צדיקים ,מיר זענען זייער ווייט
קומען צו מיין ציון ,וועט פועל'ן
און צינדן א ליכט ביומא דהילולא. פון פארשטיין די מח פון צדיקים,
וואס ער דארף ,סיי ברוחניות און
דער ריבניצער האט זיך אמאל וואס זענען דבוק צום אייבערשטן
סיי בגשמיות".
אויסגעדרוקט אינעם טאג פון פיר און צוואנציג שעה א טאג,
זיין רבי'נס יארצייט ,אז ווען מען און זיי זענען אלץ גרייט זיך צו
מיינט אבער נישט אז
לערנט משניות לעילוי נשמת א לאזן פארברענען על קידוש השם
עס איז אלעמאל געווען אזוי.
צדיק ,ווערט די נשמה פון דעם פארן אייבערשטן'ס וועגן (וואס
בחייו ,ווי ביי רוב צדיקים ,איז
וואס זאגט די משניות פארבינדן מיט דעם ווערט טאקע גערופן די
דער צדיק ביי געוויסע געווען
און מקושר מיט'ן צדיק'ס נשמה. נאמען פון דעם באשרייבונג "אשר
אנגענומען ווי א "מאדנער איד"
קדשנו במצותיו וצונו לקדש שמו
וועסטו האבן א קינד ".זי האט טאקע זוכה געווען
צו א קינד און אים א נאמען געגעבן "חיים זאנוויל".
איז שוין אריבער פערצן יאר זייט זי האט געהאט
א קינד .איינמאל ווען זי איז געווען ביים צדיק, געבוירן דורך א ברכה
האט זי זיך זייער גע'עקשנ'ט מיט עזות דקדושה
און געזאגט" :איך טרעט נישט אפ ביז דער צדיק די מאמע פונעם ריבניצער רבי'ן פלעגט זיך
א יתום אבער נישט אליין זאגט מיר צו א קינד ".דעמאלטס האט דער
שטעפינעשטער זי"ע איר צוגעזאגט" :איבער א יאר
כסדר מזכיר זיין ביים הייליגן שטעפינעשטער זי"ע
אז זי זאל געהאלפן ווערן מיט א קינד ,וויבאלד עס
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 58
הסתלקות?" דער שטעפינעשטער האט אין צייטן ווען מען האט קיינעם נישט ביי די דריי יאר איז דער טאטע
נישט געענטפערט ,נאר געקוקט צום צוגעלאזט .חסידים פלעגן דערציילן אז פון רבי חיים זאנוויל נפטר געווארן.
ריבניצער .די חסידים האבן דערין געזען דער ריבניצער איז געווען אזוי מקושר דעמאלטס האט זיין קלוגע און ערליכע
אז דער רבי איז זיי מרמז צו גיין צום מיט זיין רבי'ן ,אז ער פלעגט נישט קענען מוטער אים גענומען צום הויז פונעם
ריבניצער נאך זיין פטירה. גיין שלאפן אן קוקן אויף די צורה פון זיין הייליגן שטעפינעשטער זי"ע ,געלייגט
רבי'ן. דאס קינד ביים רבי'ן און געזאגט" :רבי,
ווען דער שטעפינעשטער איז ער האט נישט קיין טאטע .איך לאז
נסתלק געווארן ,איז ער דעמאלטס ווען רבי חיים זאנוויל האט חתונה אים דא איבער אז דער רבי זאל אים
געשטאנען און פלוצלינג אנגעהויבן געהאט ,האט ער זיך אוועקגעצויגן אויפציען ".דער הייליגער ריבניצער האט
פאלן .רבי חיים זאנוויל ,זיין תלמיד פון שטעפינעשט ,צוליב דעם וואס זיין שפעטער דערציילט" :ווען מיין רבי האט
מובהק ,איז דארט געשטאנען ,און ווי שווער איז געווען אן אלמן און זיין ווייב, מיר גענומען אויפ'ן שויס ,בין איך פון דאן
נאר זיין רבי האט אנגעהויבן פאלן, די טאכטער ,האט געפירט די ווירטשאפט אן געווארן געקניפט און געבינדן מיט
האט אים דער ריבניצער געכאפט מיט פאר'ן טאטן .א שטיק צייט שפעטער אים כל ימי חיי".
ביידע הענט .אין יענע סעקונדע האט האט רבי חיים זאנוויל ערהאלטן א ידיעה
דער שטעפינעשטער געעפנט די הייליגע אז זיין רבי איז נישט געזונט .ער האט זיך דער שטעפינעשטער זי"ע האט
אויגן נאך איין מאל און געפרעגט" :ווער דאן אויפגעהויבן און איז צוריקגעגאנגען אים טאקע אויפגעצויגן ווי אן אייגן
איז דאס?" "חיים זאנוויל ",האט מען אים קיין שטעפינעשט ,וואו ער האט געדינגען קינד ,אבער נאך פיל מער .ער האט מיט
געזאגט" .א חידוש!" האט דער צדיק א דירה פאר זעקס חדשים .אין יענע צייט אים געלערנט נגלה און נסתר ,ווי דער
געזאגט ,און מיט די ווערטער האט ער האט ער כמעט נישט אפגעטרעטן פון די ריבניצער האט זיך אמאל אויסגעדרוקט:
צוריקגעגעבן זיין נשמה אין די הענט זייט פון זיין רבי'ן און איז ממש נישט "דער רבי האט מיר אויסגעלערנט פון
פונעם ריבניצער רבי'ן. אהיימגעגאנגען. א-ב ביז אותיות דרבי עקיבא".
דער ריבניצער פלעגט זאגן אז דער איינמאל ,זייענדיג ארום דעם רבי'ן, רבי חיים זאנוויל איז געווען א בן
אופן וויאזוי די פטירה איז צוגעגאנגען, האט איינער פון די תלמידים געפרעגט: בית ביים שטעפינעשטער זי"ע; ער האט
"צו וועמען זאלן מיר גיין נאכ'ן רבי'נס אלעמאל געהאט אן אפענע טיר ,אפילו
59 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
יענער איד ביים עק האנט און דער ריבניצער וועט אים זיכער
נישט אפזאגן .אבער ער האט געווארט
איז געווען ווי א סמיכה פאר אים פון
זיין רבי'ן .אין א געלעגנהייט האט דער
שטאט און געווארט ,ביז ער האט געשפירט אז
ער האט שוין נישט קיין געדולד און איז
ריבניצער זיך אויסגעדרוקט" :מיין רבי
האט מיר איבערגעגעבן זיינע כוחות".
ארויס. דער שטעפינעשטער האט געהאט
ווי שוין געשריבן ,האבן נישט אלע נאך גרויסע תלמידים ,צווישן זיי דער
געקוקט אויפן ריבניצער מיט א גוט א מינוט דערויף איז דער צדיק טאהשער רבי און דער סקולענער רבי.
אויג .עס האט זיך אמאל געמאכט אז אריינגעקומען אין שול .ווען דער זיין יארצייט איז י"א תמוז.
א איד איז געקומען קיין ריבניץ און איד האט דאס געהערט ,איז ער דעם
געפרעגט וואו מען קען איינשטיין ביי
אן ערליכן איד .האט מען אים געזאגט:
"עס זענען נישטא קיין ערליכע אידן אין
קומענדיגן טאג יא געגאנגען אין מקוה
און דאן אריינגעקומען אין שול .דער פון וואו קומט צו
ריבניץ ,אויסער ביים עק שטאט וואוינט
א פרומער ,אבער ער איז אן ערנסטער
ריבניצער איז דארט געווען און אים
געגעבן שלום" .חיים זאנוויל ",האט דער אייך אזא קדושה?
רוסישער איד אים געזאגט" ,מיר זענען
משוגענער"... געווען חברים אין איין כתה .איך געדענק דער ריבניצער איז געקומען פון
דיר ,דו ביסט טאקע געווען א וואויל רוסלאנד ,וואו רוב אידן זענען נעבעך
"וואס טוט ער?" האט דער איד זיך קינד ,אבער א פשוט קינד .דיין טאטע פארפאלן געווארן צו די פינסטערע
געוואונדערט. איז געווען א וואוילער איד ,ער איז געווען פלענער פון די פארשאלטענע
א שוחט אבער נישט קיין רבי .פון וואו קאמוניסטן .דער הייליגער ריבניצער
"ער ברעכט דאס אייז און 'באדט' קומט צו דיר צו זיין א רבי און פראווען האט זיך מוסר נפש געווען פאר די אידן
זיך אין טייך!" האבן די ארומיגע אידן מופתים?" אין רוסלאנד (ווי מיר וועלן שפעטער
דערציילט. דערציילן) .די ארטיגע פשוט'ע אידן האבן
האט אים דער ריבניצער אים בכלל נישט באטראכט פאר א צדיק;
"אט אזא איינעם זוך איך!" האט געענטפערט" :עס איז מיר אויסגעקומען צו זיי איז ער געווען א חבר וואס קען
דער ערליכער איד געזאגט ,און ער איז צו האבן דעם זכות צו גראבן א מקוה מיט פועל'ן ,נישט מער און נישט ווייניגער .זיי
געגאנגען צום עק שטאט .דארט האט די אייגענע הענט .ווען איך האב געענדיגט פלעגן אים נישט רופן מיט'ן טיטל רבי,
ער געטראפן א איד וואס זיצט איבער בויען די מקוה ,איז אראפגעקומען אויף נאר פשוט "חיים זאנוויל".
א טיש ,איבערגעבויגן איבער א גמרא, מיר א רוח טהרה וקדושה ,און איך בין
און לערנט תורה מיט א זיס קול .ער איז נהפך געווארן לאיש אחר!" איינמאל האט איינער פון זיינע
אנגעקומען צום שטוב פון דעם הייליגן אלטע רוסישע חברים ,שוין זייענדיג
ריבניצער רבי'ן. דא אין אמעריקע ,געהערט אז זיין חבר
פון כתה איז גאר געווארן א גרויסער
חסידישער רבי ,און אז מען זאגט אויף
אים אז ער איז מרגיש אויב איינער גייט
אין מקוה ,און ער גיט נישט די האנט
נאר פאר איינעם וואס איז געווען אין
מקוה .ער האט דאס נישט געגלויבט
און באשלאסן דאס צו פרובירן( .דער
ריבניצער פלעגט כסדר גיין זיך טובל'ן –
"גיימיר אין וָואסער "...פלעגט ער זאגן).
איז ער געגאנגען צום בית המדרש
וואו דער ריבניצער פלעגט דאווענען
און געווארט ער זאל אנקומען .ער
האט געווארט א שעה ,צוויי און דריי,
טראכטנדיג אז ווען דער ריבניצער וועט
אריינקומען ,וועט ער צוגיין געבן די
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 60
מיך ארויס פון דא קלויזענבורגער רב זי"ע איז געווען
סנדק .נאכן ברית האט מען זיך עובר געווען אויף
דער ריבניצער האט איינמאל
געזעצט צו א סעודה ,אבער דער
ריבניצער האט זיך נישט צוגעזעצט, אלע דריי...
דערציילט וואס עס האט פאסירט נאר זיך געיאגט ארויסצוגיין.
מיט אים" :איינמאל בין איך געגאנגען דער ריבניצער זי"ע האט זיך
זיך טובל'ן אין טייך ,אבער צוליב די ווען דער קלויזענבורגער רב האט אמאל אויסגעדרוקט :ביי די רוסן
פרעסטן האב איך נישט געטראפן דעם דאס געזען ,האט ער זיך אויסגעדרוקט: זענען געווען דריי הארבע עבירות
לאך וואו איך האב געהאקט דאס אייז "בלייבט דא מיט אונז ,עס איז דאך א וואס זענען ביי זיי געווען יהרג ואל
צו קענען ארויסקומען .איך האב זיך סעודת מצוה". יעבור .דאס ערשטע איז געווען צו
געדרייט אין וואסער און געשפירט לערנען מיט קינדער ,דאס צווייטע איז
ווי אט אט גיי איך אויס .האב איך האט זיך דער ריבניצער זי"ע געווען צו זיין א שוחט ,און דאס דריטע
געזאגט' :אייבערשטער ,איך וויל דיר אנגערופן" :איך פאסט שוין פערציג איז געווען צו זיין א מוהל.
דאך גיין דינען ,נעם מיר ארויס פון יאר! אין רוסלאנד פלעג איך אויך
דאנעט!'" פאסטן .איין טאג האב איך זיך געלאזט "און איך האב 'עובר' געווען
איבעררעדן דורך א שוטה צו גיין עסן אויף אלע דריי!" האט דער ריבניצער
יענע מינוט האט זיך געעפנט א און איך האב נישט געפאסט .דעם אויסגעפירט.
נייער לאך און איך בין ארויסגעקומען. קומענדיגן טאג האט מען געשאסן
אן אנדער מאל איז דער ריבניצער
זעכציג מענטשן .דאן האב איך
איינגעזען אז אין הימל איז חשוב מיין געפאסט פאר
געגאנגען צום טייך זיך טובל'ן .עס
זענען דארט געשטאנען עטליכע יונגע
פאסטן ,דעריבער פאסט איך ווייטער".
אידישע קינדער
שקצים וואס האט זיך פארגליסט צו
מאכן שפאט פונעם צדיק .איין שגץ אייבערשטער נעם איינמאל איז דער ריבניצער
געווען מוהל ביי א ברית וואו דער
61 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
גערופן) ,דו ביסט דאך א ג-ט'ס מאן ,באווייז בי האבן געמיינט אז דער איד איז אינגאנצן האט געווארפן א שטיין וואס האט ליידער
אונז עפעס א נס! ראטעווע אונז מיט דיינע אראפ פון זינען – ווער גייט זיך באדן אין געצילט צום צדיק ,און ער האט זיך געבויגן
תפילות!" טייך אינמיטן ווינטער? פון די גרויסע יסורים.
דער ריבניצער האט זיי געזאגט" :אויב "נו ,פארוואס נישט? זאל ער דארט דער צדיק האט דאן אויפגעהויבן זיין
איך האב יעצט 'וואסער' (איך קען גיין אין שטארבן ",האבן זיי געמאכט דעם חשבון. האנט ,און דער יונגער שגץ איז געווארן
מקוה) ,ראטעווע איך אייך אלע". זיי האבן געלאזט דעם ריבניצער זיך פאראלאזירט .אביסל שפעטער ,ווען די
באדן .דער צדיק האט זיך גע'טובל'ט זיינע מאמע פונעם שגץ האט דאס באמערקט,
פלוצלונג קומט אן דער הויפט טבילות פאר א שטיק צייט ,און ווען ער איז איז זי געקומען וויינען צום צדיק ער זאל
קאמאנדיר און רופט זיך אן" :ווער קען ארויסגעקומען ,האט ער געזען אז זיי זענען אויסהיילן איר זון און אראפנעמען פון אים
גיין ברענגען וואסער פאר מיין פערד צו שוין לאנג נישט דא .זיי זענען געווען זיכער די קללה.
טרינקען?" אז דער איד איז שוין נישט בין החיים און
זענען אוועקגעפארן. האט איר דער ריבניצער געזאגט" :אויב
אלע האבן געוויזן אויפן ריבניצער ,און ער וועט צוזאגן אז ער וועט מער קיינמאל
דער צדיק איז געלאפן צום טייך .ער האט נישט טשעפען א איד ,וועל איך אראפנעמען
זיך גע'טובל'ט און צוריקגעברענגט וואסער פון אים די קללה ".וכך הוה.
פארן גענעראל ימ"ש.
געראטעוועט פון די קעי דשי בי
דאן האט זיך דער צדיק אנגערופן:
"דער סדר העולם איז ,אז איידער מען דייטשן
הרג'עט אויס מענטשן ,גיט מען נאך א די קעי-זשי-בי ( )KGBפלעגט לאקערן
לעצטע וואונטש .זאל דער גענעראל געבן ווען די דייטשן האבן איינגענומען נאכן צדיק ,אבער דער אייבערשטער האט
רשות פאר די אידן צו דאווענען נאך איין ריבניץ ,האבן זיי צוזאמגענומען בערך צוויי אים שטענדיג אפגעהיטן פון זיי .איינמאל,
תפילה". טויזנט אידן און געפלאנט זיי אלע צו שיקן ווען דער ריבניצער האט געהאלטן אינמיטן
צום טויט רח"ל. דאווענען ,זענען די חברה אנגעקומען און
דער גענעראל האט אים נאכגעגעבן, אים אוועקגעפירט .אויפן וועג האט דער
און דער ריבניצער האט אנגעהויבן פארזאגן די שטאט-לייט האבן זיך געבעטן צום ריבניצער געזאגט פאר די פאליציי אז ער
א קאפיטל תהלים ,און אלע האבן אים ריבניצער" :חיים זאנוויל (ווי זיי האבן אים וויל זיך גיין "באדן" אין טייך .די קעי-זשי-
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 62
האט דער צדיק געזאגט. געווארן פונעם וידוי ,אז ער האט זיך ממש נאכגעזאגט.
געשטיקט פון טרערן און ארויסגעגעבן דעם
דאן האט דער צדיק געגעבן פאר מיין פסק אז דער בחור איז באפרייט. ווען די אידן האבן געענדיגט ,האט דער
ווייב א פאר שיך און געזאגט' :געב די שיך גענעראל צאמגעקלאפט די הענט און זיך
פאר דיין מאן און זאג אים אז ער זאל די וואס האבן אנגעקלאגט דעם בחור אנגערופן" :איך קען אייך שוין גארנישט טון!"
דאס חלילה נישט אויסטון '.עטליכע טעג האבן געהאט טענות" :מיט וואסארא רעכט און ער איז נעלם געווארן פון דארט אויף
דערויף בין איך אהיימגעקומען פון תפיסה, האט מען אים ריינגעוואשן?" האבן זיי אייביג.
און מען האט מיר בכלל נישט גערופן צום געוואלט וויסן.
משפט.
"איך בין שוין דרייסיג יאר א ריכטער און געראטעוועט דורך
עס זענען אריבער עטליכע יאר און
עס האט אויסגעזען ווי די גאנצע פרשה
איך האב נאך קיינמאל נישט געזען א מענטש
זאל האבן אזא אמת'ע חרטה". זאגן וידוי
איז שוין פארגעסן געווארן .איינמאל
האט פאסירט אז א צווייטער איד האט "און וויאזוי ווייסטו אז ער האט באמת א בחור וואס האט אביסל געדרייט מיט
אפגעווארט א משפט ,און יענער האט חרטה?" האבן זיי געפרעגט. געלט און זיך פארהאנקעט מיט דער רעגירונג,
געוואוסט צו זאגן פון די הייליגע שיך; ער איז אנגעקלאגט געווארן און עס האט אים
איז געקומען צו מיר אפנעמען די שיך ביז געווארט א שווערער משפט .ער איז געקומען
"עס איז זיכער אזוי ,ווייל עס איז מיר
נאך זיין משפט. צום ריבניצער און אים געזאגט" :איך האב
אריין אין הארץ".
חרטה אויף מיינע מעשים ,אבער וואס זאל
נישט לאנג דערנאך האט זיך די איך טון אז אין געריכט העלפט נישט קיין
פאליציי דערמאנט אין מיר ,און זיי
זענען געקומען מיר אפנעמען .מיין ווייב
געוויין ביי זיין פטירה חרטה?"
איז ווידער געלאפן צום צדיק ,און דאס "זארג נישט ",האט אים דער צדיק
אינעם טאג וואס דער ריבניצער איז נפטר
מאל האט איר דער ריבניצער געגעבן א בארואיגט" .דו גיי און לערן אויס פאר דיין
געווארן ,האט א איד געטראפן אן אלט רוסיש
טאשטיכל און געזאגט" :געב עס פאר דיין אדוואקאט דעם פונקטליכן טייטש פון 'אשמנו
פארפאלק שטארק וויינען" .וואס גייט פאר?"
מאן און זאג אים אז ער זאל נישט זארגן, בגדנו' ,און ווען דער ריכטער וועט דיר פרעגן
האט ער זיך אינטערעסירט.
ווייל דער פראצעס קומט פאר אין א מקום וואס דו האסט צו זאגן ,זאלסטו אנהייבן זאגן
קדוש ,און דעריבער קען דארט נישט חל מיט אן ערנסטקייט און אמת 'אשמנו בגדנו'...
"דער ריבניצער איז נפטר געווארן?"
זיין די טומאה .ער וועט ארויסגיין פריי". און אלעס וועט זיין גוט".
"און וואס האט איר געהאט מיט'ן
מיין ווייב האט נישט פארשטאנען דער בחור ,א קלוגער מיט תמימות און
ריבניצער?"
וואס דער רבי זאגט ,אבער ווען עס איז אמונת חכמים ,האט געפאלגט בפשיטות.
אנגעקומען די הזמנה צום געריכט ,האבן
מיר געזען אז דער געריכט קומט פאר און אט האבן זיי דערציילט:
ווען עס איז געקומען צום געריכט און
אין מונקאטש ,אינעם געוועזענעם בית דער שופט האט אים געפרעגט וואס ער
המדרש פון דעם הייליגן מנחת אלעזר. "יארן צוריק בין איך געווען א האט צו זאגן ,האט ער זיך אנגעהויבן קלאפן
בוכהאלטער אין רוסלאנד .די רעגירונג האט אויפן הארץ און זאגן מיט א צעבראכן געמיט:
ביים פראצעס האט דער ריכטער זיך אויף מיר געטראפן אן עבירה אז די ביכער "אשמנו ,בגדנו "...דער ריכטער האט נישט
איינגעקוקט אין די חשבונות און נומערן, שטימען נישט ,און מען האט מיר איינגעזעצט פארשטאנען קיין איין ווארט און געבעטן
און ער האט אנגעהויבן שווינדלען און אין תפיסה .עס האט אויף מיר געווארט א דעם אדוואקאט ער זאל דאס איבערטייטשן
שוויצן .דאן האב איך ארויסגענומען דאס שווערער משפט. פאר אים .דער אדוואקאט האט אים מסביר
טאשטיכל פונעם צדיק און עס דערלאנגט געווען אז דאס איז דער וועג וויאזוי א איד
פארן שופט זיך אפצוווישן .ווי נאר דער מיין ווייב איז געלאפן צום ריבניצער דרוקט אויס זיין חרטה-געפילן ,און ער האט
שופט האט זיך אפגעווישט מיט'ן הייליגן און אים דערציילט וואס עס האט פאסירט, אנגעהויבן איבערטייטשן די ווערטער פארן
טאשטיכל ,האט ער אנגעהויבן שרייען: זאגנדיג' :זיי זאגן אז ער וועט דארפן לאנג זיצן שופט.
'איר זענט א באנדע ליגנערס וואס ווילן אין תפיסה'.
מאכן א בלבול! קוקט אריין און איר וועט דער גוי'אישער שופט איז אזוי גערירט
'אפילו אביסל וועט ער אויך נישט זיצן',
63 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
דאס דערמאנט וואס דער הייליגער זאנוויל ,מיין קינד איז פארמישט געווען זען אז אלעס שטימט!'
רבי האט געזאגט ,אז דאס וואס די אין א שווערע עקסידענט .ער איז אין
אונגארישע אידן זעען מער מופתים איז שפיטאל און די דאקטוירים זאגן אז עס ...
צוליב דעם וואס זיי האבן א שטערקערע איז דערנאך מיט אים".
אמונת חכמים. דער ריבניצער זי"ע האט אמאל
"און וואס ווילסטו פון מיר?" האט דער געזאגט' :דאכט זיך מיר אז איך האב נאך
הללו את ה' כל גוים ריבניצער אים געפרעגט. קיינמאל נישט מצער געווען א איד'.
"חיים זאנוויל ,ווען דו ווילסט קענסטו
איינמאל האט די קעי-זשי-בי געכאפט
דעם ריבניצער זי"ע אינמיטן די גרויסע
פועל'ן!" צדיק גוזר...
'עבירה' פון לערנען תורה מיט תלמידים. "נו ",האט דער צדיק געזאגט" ,אז דו א איד האט געשיקט א שליח צום
אלע תלמידים האבן געמאכט א פליטה, זאגסט אזוי ,זאל זיין אזוי". ריבניצער אז זיין קינד איז אין שפיטאל
אבער דעם ריבניצער האבן זיי געכאפט. און די דאקטוירים האבן אויפגעגעבן; זיי
דער הויפט איז צוגעקומען צו אים און זאגן אז עס איז שוין דערנאך .מען איז
ביינאכט איז דער איד צוריקגעקומען
שטילערהייט געזאגט" :איך ווייס גאנץ גוט שנעל אריין צום צדיק זיך מזכיר זיין ,און
און דערציילט די גוטע בשורה אז אלעס
וואס דו האסט דא געטון ,און דו ווייסט דער ריבניצער האט געזאגט אז עס וועט
איז גוט מיט זיין זון ב"ה .דער איד האט
גאנץ גוט די שטראף דערפאר". בעז"ה זיין גוט.
צוגעלייגט" :איך האב דיר געזאגט ,אז דו
ווילסט קענסטו!"
"איך וויל אבער מאכן מיט דיר א אין יענע מינוט האט דער מצב
געשעפט .איך האב א קליינע טאכטער אנגעהויבן גיין צום בעסערונג .די נורס איז
ווען ער איז ארויס ,האט זיך דער
וואס איז בלינד .אויב קענסטו איר מאכן געשטוינט געווארן; זי האט נישט געגלייבט
ריבניצער זי"ע אנגערופן" :דער איד האט
זען ,ביסטו באפרייט ,און אויב נישט…" וואס זי זעט .דער פאציענט איז לויטן
געפועל'ט מיט זיין אמונת חכמים!"
דאקטער שוין געווען א פארגאנגענהייט.
מיט עקסטאז איז זי געלאפן רופן דעם
דאקטער ,וועלכער האט צוערשט נישט
געוואלט הערן וואס זי זאגט ,ווייל ער האט
שוין אפגעזאגט זיין פסק .אבער נאך אפאר
מינוט האט זי אים זייער געבעטן ,און דער
דאקטער איז געקומען זען וואס עס גייט
פאר.
מיט שאק האט ער באטראכט די
אפענע וואונדן און זיך אנגערופן" :דאס
שטימט נישט מיט די כללי הרפואה!"
א דאקטער האט א כח צו היילן ,נישט
צו געבן קיין גזר דין!
מיט געפועל'ט
אמונה
איין טאג איז געקומען א רוסישער
איד וועלכער האט נאך געקענט דעם
ריבניצער פון רוסלאנד און געזאגט" :חיים
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 64
ער האט פרייליך געמאכט חתן כלה ביי די מסדר קידושין?" דאס מיידל האט זיך מען האט אריבערגעברענגט דאס
חתונה. ארויסגעדרייט פון ענטפערן ,ווייל דער קינד ,דער צדיק האט אריבערגעפירט א
ענטפער איז געווען אז עס איז נישטא קיין טיכל איבער די אויגן ,און דאס קינד האט
און ווי אלטע רוסישע אידן דערציילן, מסדר קידושין. אנגעהויבן זען.
איז דאס געווען א טעגליכע ערשיינונג אז
דער רבי האט צוגערעדט מענטשן חתונה
צו האבן כדת וכדין.
האט איר דער צדיק געפרעגט" :א
סעודה פאר די חתונה איז שוין דא?" ווער איז דיין מסדר
קידושין?
אויב דו וועסט היטן האט זי געזאגט אז זי האט געקויפט
פינף עופות וואס מען וועט קאכן פאר די
די עבודה פון דעם צדיק אין רוסלאנד
שבת סעודה.
איז געווען צו מאכן ווי מער אידן פאר
בעלי תשובה .ער פלעגט פראווען מופתים
"לאז די עופות לעבן ,איך וועל דיר
א גאר פשוט'ער איד וואס האט נאך ברענגען פלייש צו די חתונה". פאר זיי צו שטארקן זייער אמונה אינעם
געקענט דעם ריבניצער פון רוסלאנד ,איז אייבערשטן ,און זיין עיקר ציל איז געווען
אמאל געקומען צום ריבניצער ווען ער אז נאך א איד זאל טון א מצוה.
דאן האט דער ריבניצער זיך
איז שוין געווען אין ארץ ישראל און אים אראפגעזעצט און געלערנט די הלכות
געבעטן" :רבי ,וואונטש מיר אן מיין טראק וויאזוי מען פירט א אידישע שטוב .אינעם איינמאל איז געקומען א מיידל און
אז עס זאל גוט פארן און זיך לאנג האלטן". יום החתונה איז דער צדיק געווען פארנומען דערציילט פארן ריבניצער אז זי גייט חתונה
א גאנצן טאג צוגרייטן א כשר'ע סעודה ,ער האבן און וויל א ברכה פון אים .דאס מיידל
האט דער ריבניצער זיך אנגערופן צו איז אליין געווען דער מסדר קידושין ,און איז נישט פרום געווען ,און דער ריבניצער
אים" :איך וועל דיר וואונטשן נאר אויב דו האט איר געפרעגט" :ווער גייט זיין דער
65 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
"רבי ,רבי ,וואס גייט פאר?" האט זי געראטעוועט מיין לעבן". וועסט נישט פארן דערמיט שבת".
דערשראקן געפרעגט.
"איך האב דיר צוגעזאגט ביי דיין אינגל'ס איך האב צוגעזאגט "רבי ,דא איז נישט רוסלאנד .דא קען מען
נישט היטן שבת (רח"ל) ",האט יענער געזאגט.
ברית אז איך וועל אים אנטון תפילין ,און היינט
איז זיין בר מצוה .איך נעם אים מיט מיר און איין טאג האט זיך דער ריבניצער צדיק "אויב אזוי ,קען איך נישט אנוואונטשן דיין
איך וועל אים לייגן תפילין". זייער געאיילט ,ער האט געדארפט אנקומען טראק".
ערגעץ וויכטיג" .וואו גייט מען?" האט דער
וואס איז געווען די מעשה? די מאמע גבאי געפרעגט. דער איד איז ארויס ,אבער איז שפעטער
פונעם קינד ,וועלכע איז נישט געווען קיין צוריקגעקומען" :רבי ,איך וועל נישט צורירן
פרומע ,האט זייער מורא געהאט צו מאכן א "איך וועל דיר שוין ווייזן ",האט דער רבי דעם טראק אום שבת".
ברית ,טאמער וועט עס זיין א סכנה פארן קינד. געענטפערט.
בכלל האט זי מורא געהאט פון די קאמיוניסטן "אויב אזוי וועל איך וואונטשן".
אז מען וועט איר פארשיקן קיין סיביר .דער דער ריבניצער האט געגעבן פונקטליכע
ריבניצער האט איר דאן צוגעזאגט אז אלעס אנווייזונגען און זיך אפגעשטעלט ביי א אגב ,ווען דער איד איז נפטר געווארן,
וועט זיין גוט ,און ער וועט אים נאך אנטון די געוויסע גאס .יענע מינוט איז א אינגל האט זיך דער ריבניצער משתתף געווען ביי
תפילין. אריבערגעגאנגען .דער ריבניצער עפנט אויף די זיין לוויה ,געהאלפן גראבן און געזאגט קדיש.
טיר און רופט זיך אן צום קינד" :יחזקאל'ע ,גיי ווען מען האט אים געפרעגט דערויף ,האט
דער ריבניצער האט דאן גענומען דעם זאג פאר דיין מאמע אז דער ריבניצער צדיק ער געזאגט" :איך בין אים שולדיג הכרת
בחור'ל מיט זיך און אים אנגעטון תפילין .עס איז דא". הטוב .איינמאל אין רוסלאנד ,ווען דריי קעי-
איז אין אים אריין א רוח טהרה ,און דער בחור זשי-בי חברה זענען מיר געקומען נעמען און
פירט היינט א חסידישע שטוב אין בני ברק. דאס קינד איז אהיימגעלאפן איבערגעבן איך בין געווען אין א גרויסע סכנה ,איז דער
פאר די מאמע וואס דער צדיק האט געזאגט. איד געקומען און דערווָארגן די דריי חברה,
נאכדעם איז די מאמע ארויסגעקומען. זיי דערנאך ערגעץ באגראבן ,און דערמיט
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 66
וילדה זכר ...ואם נקבה געווען אויפצושטעלן אן ערליכע חסידישע
שטוב. ריר נישט צו די בארד
תלד... און פאות
א איד וואס האט יארן געווארט אויף
א איד איז געקומען וויינען צום ריבניצער פארוואס פארעט זיך
קינדער איז געקומען וויינען צום ריבניצער
אז ער זאל געהאלפן ווערן מיט קינדער.
חתונה דער רבי מיט זיי? (נאך אין רוסלאנד) אז זיין זון וויל
האבן מיט א נישט-אידיש מיידל רח"ל.
דער ריבניצער האט אים געזאגט אז ער זאל איינער האט אמאל געפרעגט דעם רבי'ן דער ריבניצער האט גערופן דעם בחור און
קומען מארגן צום דאווענען .דעם קומענדיגן פארוואס ער פארעט זיך אזויפיל מיט די גערעדט מיט אים א גאנצע נאכט ,פרובירנדיג
טאג האט מען געליינט אין בית המדרש רוסישע "פראסטאקעס". אויפצוועקן זיין אידישן פינק ,אבער דער בחור
פרשת תזריע. האט זיך ליידער געהאלטן ביי זיין מיינונג.
"זיי האלטן דאך ביי גארנישט אין
דער איד איז אנגעקומען אביסל שפעט אידישקייט "...האט זיך יענער אויסגעדרוקט. דאן האט זיך דער צדיק אנגערופן" :אויב
און זיך מיטגעכאפט מיטן דאווענען .ביים זי לעבט נאך ,קענסטו חתונה האבן מיט איר".
ליינען האט אים דער ריבניצער געוואלט "אויב זיי האלטן ביי גארנישט ,פארוואס
אויפרופן צום ערשטן עליה (כהן) ,וואו עס קומען זיי צו מיר? נאר דאס מיינט אז זיי האבן ווען דער בחור איז ארויסגעגאנגען ,האט
שטייט "ואשה כי תזריע וילדה זכר" ,אבער אמונה ,און פאר די אמונה אליין דארף מען זיך ער געהערט אז דאס מיידל איז געשטארבן אין
דער איד האט נאך געהאלטן אינמיטן מיט זיי אפגעבן". אן עקסידענט .ער האט דאן איינגעזען דעם
דאווענען .דעריבער האט אים דער ריבניצער גרויסן כח הצדיק און האט תשובה געטון.
געגעבן די עליה פון לוי" ,ואם נקבה תלד".
נאכן דאווענען האט אים דער ריבניצער
געזאגט" :איך האב דיר געוואלט געבן די
געוואלט טון פאר א צדיק יארן שפעטער ,ווען ער האט
ארויסגיין פון רוסלאנד ,איז ער געקומען צום
עליה פון 'וילדה זכר' ,אבער ווייל דו האסט דער ריבניצער האט געזאגט אז א צדיק ריבניצער רבי'ן און אים געבעטן א ברכה אז
נאך געדאווענט ,האב איך דיר געגעבן די וואס ווערט נפטר און לאזט נישט איבער קיין ער זאל קענען ארויספארן.
עליה פון 'ואם נקבה'". קינדער ,וויל אז מען זאל אים געדענקען אויף
דער וועלט און טון פאר אים לעילוי נשמתו. "איך וועל דיר העלפן ,בתנאי אז דו וועסט
ער האט אויך דערציילט אז זיין רבי ,דער קיינמאל נישט צורירן דיין בארד און פאות",
שטעפאנעשטער רבי ,וועלכער האט אויך האט אים דער צדיק געזאגט.
נישט געהאט קיין קינדער ,האט געזאגט אויף
זיך אז מען זאל טון פאר זיין נשמה ,כדי זיין דער בחור האט עס אויף זיך מקבל געווען.
נאמען זאל נישט פארגעסן ווערן.
ווען ער איז טאקע ארויס און געקומען
געהאלפן אידן מיט קיין ארץ ישראל ,צווישן די פרייע קיבוצים
פון די ציוניסטן ,האט ער שנעל איינגעזען אז
קינדער דארט טרעט מען ליידער אויף תורה ומצוות.
נאך אפאר טעג האבן די הויפטן אים געמאלדן
אז אויב ער וויל דארט בלייבן ,מוז ער זיך
ווען אידן פלעגן קומען צום ריבניצער זיך שניידן די בארד און פאות .דער בחור האט
בעטן פאר א זון ,פלעגט ער נעמען א ביין און אבער געדענקט זיין צוזאג און זיך געהאלטן
עס געבן ,זאגנדיג" :דא האסטו א ביין (בן)". פעסט דערמיט.
און אז מען האט געדארפט א טאכטער, זעענדיג זיין עקשנות ,האבן זיי אים
האט ער גענומען א ביס ,געגעבן א בייס און ארויסגעווארפן פונעם קיבוץ .דער בחור איז
געזאגט" :דא האסטו א בייס (בת)". געפארן קיין בני ברק ,וואו ער האט זוכה
67 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
זיין שיטה איבער נישט געוואוסט וויאזוי צו רעאגירן.
"וואס קוקט איר אזוי?" האט דער
און דער איד האט טאקע געהאט א מיידל.
ציונות צדיק געפרעגט" .איך האב אינזין
אלעמען ,אבער ווער האט מיר אינזין? דאס איז דאך מיין קינד
ווער מאכט תפילות פאר מיר?"
ווען דער ריבניצער איז א פארפאלק האט יארן נישט געהאט קיין
ארויסגעקומען פון רוסלאנד ,האט דאס איז א שטארקע אויפוואכונג קינדער ,און זיי זענען אריין זיך מזכיר זיין ביים
ער געוואלט קומען קיין אמעריקע אויף די פליכט און אחריות וואס ליגט ריבניצער צדיק .דער רבי האט זיי ווארעם
און נישט גיין קיין ארץ ישראל צו די אויף א איד צו בעטן פאר זיין רבי ,זיין געווינטשן און זיי זענען ארויס.
מדינה .ער האט זיך אויסגעדרוקט מורה דרך וואס גיט זיך אוועק דאס
אויף די מדינה מיט א פסוק וואס מען לעבן פאר כלל ישראל צו העלפן און דאס פארפאלק האט דאן באשלאסן צו גיין
זאגט אויף דור הפלגה. מחזק זיין אזויפיל אידן; מען דארף צו א דאקטער און באשטעלט אן אפוינטמענט ביי
געדענקען און אינזין האבן מתפלל צו א גרויסן דאקטער .זיי האבן געדארפט ווארטן א
ביים רבי'ן זי"ע פון זיין פארן צדיק. לענגערע צייט אויף דעם אפוינטמענט ,אבער נאך
איידער זיי זענען אנגעקומען צום דאקטער ,איז
דריי זאכן פאר סאטמאר זייער ישועה שוין געקומען.
איינמאל ,זייענדיג ביים ציון
פון רבי'ן זי"ע מסאטמאר ,האט דער
הצלחה ווען דאס פארפאלק האט למזל טוב געהאט
א מיידל ,איז דער זיידע פונעם קינד אריין
צום ריבניצער און געזאגט" :איך בין געקומען
ריבניצער זיך אויסגעדרוקט צו זיין דער ריבניצער האט אמאל 'אפנעמען' מיין מזל טוב".
גבאי" :קוק ,דו זעסט אים? איך מיט געזאגט פאר איינעם" :ווילסט עס
אים זענען איינס!" זאל דיר שטענדיג גוט גיין אין לעבן?
"אפנעמען?" האט זיך דער צדיק גע'חידוש'ט.
זיי מקפיד אויף די דריי זאכן :נישט
"אפגעבן! איך האב אסאך טרערן פארגאסן אז דיין
ווען מען האט געברענגט פארן פארפאסן זמן קריאת שמע ,נישט
זון זאל זוכה זיין צו א קינד".
ריבניצער דעם ספר ויואל משה, פארפאסן זמן תפילה ,און האבן א
האט ער זיך אנגערופן" :ווי דער דעה שיעור אין תורה יעדן טאג".
א שטיק צייט שפעטער איז דער אינגערמאן,
דער טאטע פונעם קינד ,געקומען מיט זיין קליינע
בעיבי .דער ריבניצער האט דאן נישט אויפגענומען
דעם עולם ,אבער ווען ער האט געזען דעם איד
מיט זיין קינד ,האט ער אויפגעעפנט די טיר און
געזאגט" :דאס איז דאך מיינס א קינד".
בעטס פאר מיר
דער ריבניצער אליין האט גע'פועל'ט פאר
אלע אידן ישועות ,אבער ער האט נישט זוכה
געווען צו קיין קינדער .איינמאל האט ער זיך
אויסגעדרייט צום ציבור בשעתן דאווענען און
מיט טרערן אין די אויגן געבעטן" :בעטס פאר מיר
איך זאל האבן קינדער".
דער עולם איז געשטאנען אזוי געפלעפט און
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 68
ריבניצער אויפגעפאסט אז זיין זון איז האט יענער געזאגט אז ווארשיינליך איז פסק'נט מען אין הימל".
נישט מיט אים" .וואו איז דיין זון?" האט זיין פאפיר פארברענט געווארן ,און ער
ער זיך נאכגעפרעגט. זאל צוריקקומען א צווייטע מאל.
ביים ציון פון הייליגן
"ער לערנט אין ישיבה ",האט דער
טאטע געזאגט .האט זיך דער צדיק
איידער דער צווייטער דאטום איז
אנגעקומען ,איז יענער שוין געווען רבי'ן אין אומאן
אנגערופן" :וואס מער מען דרייט זיך ביי אינדרויסן פון רוסלאנד אויפ'ן וועג קיין
מיר ,אלץ מער איז די ברכה". ארץ ישראל (אן א פאספארט!). איינמאל שמועסנדיג מיט א איד
איבער דאס חשיבות פון אויסזאגן גאנץ
תהילים ,האט ער צוגעלייגט" :אויב ס'איז
דאס איז וואס דער הייליגער רבי
זאגט ,אז עס איז גוט מבטל צו זיין רוב מיטן טאנצן נעמט נישטא קיין צייט צו אויסזאגן גאנץ
תהילים ,קען מען זאגן די צען קאפיטלעך
צייט כדי צו זיין איין שעה ביים צדיק.
מען אוועק דינים פון תיקון הכללי ,און דאס האט די סגולה
פון אויסזאגן גאנץ תהילים".
וואס איז א מופת מיר ווייסן פונעם רבי'ן אז פאטשן
און טאנצן נעמט אוועק דינים .איינמאל אויך איז ער איינמאל געפארן קיין
דער ריבניצער פלעגט אפט זאגן: פרייטאג צונאכטס נאך די סעודה האט אומאן צום הייליגן רבינ'ס ציון ,נאכן
"פראווען א מופת איז פון די קלענסטע דער ריבניצער אנגעהויבן טאנצן מיט די ארויסקומען פון דארט האט ער זיך
זאכן ביי צדיקים .יעדער פשוט'ער איד געסט לכבוד שבת. אנגערופן" :איך האב אריינגעכאפט".
וואס דינט דעם אייבערשטן קען פראווען
מופתים ,ווייל דאס איז די דרך הטבע
אז אויב איינער טוט דעם אייבערשטנ'ס
אונטער זיין דירה האט געוואוינט א
ערל'טע ,א מרשעת .זי איז געקומען צו ער האט פאר
רצון ,טוט דער אייבערשטער זיין רצון. לויפן אז מען זאל שוין אויפהערן טאנצן.
וועמען צו דינען
וואס איז יא א קינץ? א קינץ איז צו אבער דער צדיק האט זיך נישט
דינען דעם אייבערשטן באמת! דאס איז וויסנדיג געמאכט און געזאגט אז מען א איד איז אריינגעקומען צום
א קינץ!" זאל ווייטער טאנצן .די פרוי איז צעהיצט ריבניצער צדיק זאגן אז ער האט באקומען
געווארן און געזאגט אז אויב מען הערט א רוף זיך צו שטעלן צום מיליטער.
... נישט יעצט אויף טאנצן ,גייט זי צו די
רעגירונג .ווידער האט דער ריבניצער "נע ,ער האט שוין וועמען צו דינען
געזאגט אז מען זאל טאנצן... (דעם אייבערשטן) ",האט דער צדיק
דער ריבניצער רבי איז נפטר געווארן
געזאגט.
כ"ד תשרי ,א טאג נאך יום טוב סוכות.
ער ליגט אין די וויזניצער בית החיים אין איז זי געקומען און געזאגט" :איך גיי
מאנסי .ער האט פארשפראכן אז ווער יעצט צו די פאליציי ".און אזוי ווי זי האט צום באשטימטן טאג האט זיך דער
עס וועט קומען צו אים וועט געהאלפן ארויסגעטראטן ,איז זי אוועקגעפאלן א איד געשטעלט אינעם מיליטער אפיס.
ווערן מיט כל מיני ישועות ,און טאקע טויטע אויפ'ן פלאץ! ער ווארט און ווארט ,און אינצווישן האט
זיין קבר איז קיינמאל נישט ליידיג .אידן דארט אויסגעבראכן א קליינע שריפה
פון אן ארבעטער'ס ציגארעטל ,וואס
זעען ישועות און רפואות למעלה מדרך
הטבע ,ווי דער הייליגער רבי זאגט אין זיך דרייען ביי א האט פארברענט דעם ערשטן פאפיר.
דער איד ווארט און ווארט נאך אלץ .ווען
ספר המדות (אות צדיק ,סימן קעג)" :על
ידי השתטחות על קברי הצדיקים הקדוש צדיק אלע זענען שוין ארויס און נאר ער איז
פארבליבן ,פרעגט אים דער סעקרעטאר:
ברוך הוא עושה לו טובות ,אף על פי שאינו
ראוי לכך". א איד פלעגט זיך דרייען אפט "פארוואס ביסטו דא? מען האט דיר
ביים ריבניצער און דאווענען מיט זיין גערופן?"
מנין ,אויך פלעגט ער האבן שכל און
מיטברענגען זיין זון .איינמאל האט דער ווען דער איד האט געזאגט אז יא,
69 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
מו"ה יעקב משה אינדארסקי הי"ו ביים פארלערנען דעם דף דף גמרא אין גן עדן התחתון אין שטעטל -ב'
גמרא אין שטעטל -א' נצבים-וילך נצבים-וילך
קביעת מזוזה ביים אריינגאנג צום שול אין ביים סקרעיפן די ביהמ"ד אין שטעטל -ב' נצבים-וילך
שטעטל -ה' נצבים-וילך
71 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
פרייליכע חתונה פון החתן יוסי ווייס הי"ו -ב' נצבים-וילך
וואכנאכט פון הילד נחמן נתן ני"ו בן מו"ה שבתי דוד מארקוס הי"ו אין ישיבה -ג' נצבים-וילך
ברית פון הילד נחמן נתן ני"ו בן מו"ה שבתי דוד מארקוס הי"ו אין ביהמ"ד 500בעדפארד -ד' נצבים-וילך
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 72
א' סליחות אין היכל הקודש אלעד -מוצש"ק שמועסן נאכן דף שיעור -ד' נצבים-וילך
נצבים-וילך
נייע פרוכת אין ביהמ"ד היכל הקודש לאנדאן -עש"ק נצבים-וילך
נייע פרוכת אין ישיבה -עש"ק נצבים-וילך
73 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
א' סליחות אין היכל הקודש בני ברק -מוצש"ק נצבים-וילך
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 74
א' סליחות אין ביהמ"ד עצתו אמונה יבנאל -מוצש"ק נצבים-וילך
א' סליחות אין היכל הקודש קרית יואל -מוצש"ק נצבים-וילך א' סליחות אין היכל הקודש צפת -מוצש"ק
נצבים-וילך
א' סליחות אין שטעטל -מוצש"ק נצבים-וילך
75 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
ווייטערדיגע פארשריט מיט די קאנסטראקציע ביים תלמוד תורה אין שטעטל -א' האזינו-א'
נייע גליון 'ראש השנה אצל רבינו' אין לשון הקודש ארויס פון א' סליחות אין היכל הקודש רמה ד' בית שמש -
דרוק ביים בית הדפוס בני ברק -ב' האזינו-א' מוצש"ק נצבים-וילך
קביעת מזוזה ביים איבערגעפרישטע ביהמ"ד און עזרת נשים אין ביהמ"ד היכל הקודש בני ברק דורך מו"ה אבא
חייא רייזמאן שליט"א און די גבאי מו"ה משה רעכניצער הי"ו -מוצש"ק נצבים-וילך
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 76
דער ראש ישיבה שליט"א ביים אנקומען אין עירפארט אויפן וועג קיין אומאן -א' האזינו-א'
ווארטענדיג ביים געיט ארויפצוגיין אויפן פליגער -א' האזינו-א' ביים ווארטן אויפן פליגער אין ניו יארק -א'
האזינו-א'
אראפשטייגענדיג פונעם ערעפלאן אין אינסטאנבול טערקיי אויפן וועג קיין אומאן -ב' האזינו-א'
77 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
שחרית אין אינסטאנבול טערקיי -ב' האזינו-א'
דער ראש ישיבה שליט"א ביים לערנען אינעם בנין אין אומאן - אינעם עירפארט אין אינסטאנבול טערקיי -ב'
ג' האזינו-א' האזינו-א'
אנשי שלומינו ביים אריין טשעקן צום אנשי שלומינו כאפן אריין שיעורים כסדרן ווארטענדיג אריין צו
טשארטער -ג' האזינו-א' טשעקן צום פליגער -ג' האזינו-א'
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 78
די חשובע כולל אינגעלייט ביים זיך פארהערן הלכות בשר וחלב ביי הרה"ג ר' אברהם וויינגארטן שליט"א ראש כולל
חלקת דוד מאנסי -ה' נצבים-וילך
די חשובע כולל אינגעלייט ביים זיך פארהערן הלכות בשר וחלב ביי הרה"ג ר' יחיאל מיכל שטיינמעץ שליט"א
דומ"ץ סקווירא בארא פארק -א' האזינו-א'
די קינדער פארברענגן אויף די וועגן קיין אומאן לעצטע מנחה מעריב אין שטעטל פון שנת תשפ"ו הארט פארן
-ד' האזינו-א' אפרייזן קיין אומאן -ג' האזינו-א'
79 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
אנשי שלומינו פון ארץ ישראל ווארטענדיג ביים גרעניץ קיין אוקריינא -ד' האזינו-א'
דער געטרייע משגיח מו"ה ישראל פוקס הי"ו אנשי שלומינו פארברענגן אויף די וועגן קיין אומאן -ד'
ביים באקוקן די פייגן לכבוד יום טוב אינעם בנין האזינו-א'
אין אומאן -ד' האזינו-א'
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 80
אנשי שלומינו פון ארץ ישראל ביים לערנען שיעורים כסדרן אויף די שטעגן און וועגן קיין אומאן -ד' האזינו-א'
דער געטרייע משגיח מו"ה ישראל פוקס הי"ו ביים באקוקן די רייז לכבוד יום טוב אינעם בנין אין אומאן -ד'
האזינו-א'
81 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
ברסלב'ע קינדער ביים מתפלל זיין ביים ציון פון רבי ישעיה בן רבי משה זי"ע אין קערעסטיר און ביים ציון פונעם
הייליגן תוספות יום טוב זי"ע אויף די וועג קיין אומאן -ד' האזינו-א'
אנשי שלומינו כאפן אריין שיעורים כסדרן ביים ווארטן פאר די ברסלב'ע ברודער שמועסן אויפן וועג קיין אומאן
רענצלעך אין ריישא עירפארט -ד' האזינו-א' -ד' האזינו-א'
טעגליכע דף שיעור פון מו"ה יעקב משה מנחה מעריב אין אומאן -ה' האזינו-א'
אינדארסקי הי"ו אין אומאן -ה' האזינו-א'
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 82
ברסלב'ע קינדער זאגן תיקון הכללי ביים ציון פונעם הייליגן רבין אין אומאן -ה' האזינו-א'
התחלת כתיבת ספר תורה אין אומאן אריינגעבן דורך מו"ה נח לעווין הי"ו פאר ביהמ"ד היכל הקודש אלעד -ה'
האזינו-א'
נץ החמה ביים בנין אין אומאן -ערב ראש השנה ביים מסדר זיין די זיצן פארן ביהנ"ד אין אומאן -ערב ראש
השנה
83 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 84
דער ראש ישיבה שליט"א ביים פארטיילן דעם ספר ארץ אפיים אידיש פאר די נדבנים פונעם ספר אין אומאן -ה'
האזינו-א'
85 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
הפצה אין די גאסן אין אומאן -ערב ראש השנה תשפ"ז
דער וועד העירוב אין אומאן ביים באקוקן דעם טועמיה אינעם בנין אין אומאן -ערב ראש השנה
עירוב פארנט פונעם בנין אין אומאן -ערב ראש
השנה
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 86
אנשי שלומינו אויפן שאטל צום ציון -ערב ראש ברסלב'ע אינגל ביים זאגן תיקון הכללי ביים ציון אין אומאן -
השנה תשפ"ז ערב ראש השנה תשפ"ז
פארשידענע באקוועמליכקייטן צוגעשטעלט דורכ'ן רענט קאמפיין אינעם בנין אין אומאן -ערב ראש השנה
אין א שמועס מיטן בעל תפילה מו"ה אברהם צענדליגע טויזענטער אידן ווערן געזען בשעת'ן תיקון הכללי
הערש וועבערמאן הי"ו פאר סליחות זכור ברית - העולמי ביים הייליגן רבי'ן אין אומאן -ערב ראש השנה תשפ"ז
ערב ראש השנה
87 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 88
פדיון נפש ביים ראש ישיבה שליט"א אין אומאן -ערב ראש השנה תשפ"ז
89 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
אנשי שלומינו אויפן וועג ארויס פונעם בנין אין אומאן נאך א דערהויבענע ראש השנה האבענדיג געפויעלט אלעס
גוטס -מוצאי ראש השנה תשפ"ז
אנ"ש ביים פארברענגען אויפן וועג אהיים -ב' אנ"ש ביים גרעניץ אין טערקיי אויפן וועג אהיים -ב' האזינו-ב'
האזינו-ב'
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 90
מו"ה יואל לעווי הי"ו ביים פארלערנען דעם דף גמרא אויפן באס אויפן וועג אהיים פון אומאן -ב' האזינו-ב'
אנשי שלומינו ביים דאווענען מנחה אין קאלוב אויפן וועג אנ"ש ביים בית הכנסת דרמ"א אין קראקע -צום
אהיים פון אומאן -צום גדלי' תשפ"ז גדלי'
אנשי שלומינו ביים פוילישן פאספארט קאנטראל אין פשעמישל נאכן באן רייזע פון אומאן -צום גדלי' תשפ"ז
91 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
מנחה אינעם מאלדאווע עירפארט -צום גדלי'
ווארטענדיג פארן פליגער אינעם מאלדאווע עירפארט -צום גדלי'
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 92
אויפן וועג ארויף צום פליגער -צום גדלי'
אנ"ש נאכן לאנדן אין ניו יארק -ב' האזינו-ב'
93 יו" ט ס וכ ות תשפ" ז בלע טל
בר מצוה פון הבחור יעקב ני"ו בן מו"ה אהרן קליטניק הי"ו אין ביהמ"ד היכל הקודש בארא פארק -ד' האזינו-ב'
הנהלת המוסדות פון ארץ ישראל ביים חלוקת קרן הצלה אינעם לשכת הבד"ץ עדה החרדית אין ירושלים -ד'
האזינו-ב'
מנהג כפרות אין שטעטל -ה' האזינו-ב' אנשי שלומינו ביים בענטשן גומל נאכן נסיעה קיין אומאן
אינעם ביהמ"ד אין שטעטל -ה' האזינו-ב'
יו"ט סוכו ת תש פ" ז בלע טל 94
דער דיין שליט"א ביים באקוקען אן אתרוג ביים די ווייבער שול אין שטעטל שיין אנגעגרייט פאר יום הקדוש -
ד' מינים סענטער אין שטעטל -ה' האזינו-ב' ערב יום הקדוש
ווייטערדיגע פארשריט ביי די נייע בנין אין אומאן -עש"ק מנחה אין ביהמ"ד היכל הקודש רמה ד' בית שמש
האזינו-ב' -ערב יום הקדוש
דער שמש מו"ה ישראל פוקס הי"ו ביים דער ראש ישיבה שליט"א ביים שלאגן כפרות -ערב יום הקדוש
פארטיילן קעיק -ערב יום הקדוש
ALPHAITIS.COM
וכ ךמ עו
י דצ םל
ק םי
בס”ד
סוכות
אויסגאבע 34 #
רעסעפי סוכה ברעטער נעם אראפ א נייע פאספארט
Lemon Italian Ices פונעם מלאך המוות דעם שטריק דורך תפילה
Cookies n' Cream מ .פעדער ש .טראכטער ת .פינטער
Strawberry Ice Cream
אינהאלט
בס"ד
12
סוכות
תשפ"ז
נומער 35
ראדאקציע:
ש .טראכטער
ג .פעקעטע
ח .פ .וועבערמאן
ש .ל .פליישמאן
ח .שטיינבערג
ל .וועבערמאן
ל .סאקס
מ .פאפנהיים
ל .לב
מ .סופר
מ .פעדער
7
און נישט נאר מ'באקומט א גרויסן חלק אין מדה טובה מרובה!
עולם הבא ,נאר מ'באקומט 500מאל מער
)סוטה דף ל"א(. אונזערע חכמים זאגן אונז אין
אבות'' :כל המבזה את
)למשל אויב מ'באקומט א שטראף אז מען המועדות אין לו חלק לעולם
פארלירט ,$1איז פארן מכבד זיין וועסטו
פארדינען .($500
הבא'' ,ווער עס פארשעמט די
ימים טובים האט נישט קיין
חלק אין עולם הבא .איז זיכער
845.379.1161
טייערע פרויען עס לוינט זיך צו מכבד זיין דעם פארקערט ,אויב מען איז
יום טוב. מכבד דעם יום טוב ,באקומט
מען זייער א גרויסן חלק אין 136-Huschke Rd
עולם הבא!
Hurleyville NY 12747
Inderheim@bletelmagazine.com
Kinderheim@bletelmagazine.com
קול ברסלב:
212.444.9191
אידישע שטוב:
212.444.9169
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 2
ALPHAITIS.COM
ב ע ז ה ש י ” ת
בית פיגא ב רס לב ט וט פארשטע לן:
חול המועד סוכות תשפ”ז
פארטוישטע קינדער דער חכם און דער תם דער בן מלך פון דיימאנטן דער בן מלך פון דיימאנטן
דאנערשטאג בייטאג מיטוואך ביינאכט דינסטאג בייטאג מאנטאג ביינאכט
October 1 September 30 September 29 September 28
2:00pm 8:00pm 2:00pm 8:00pm
Admission $15 Admission $15 Admission $25 Admission $30
די פלעיס וועלן פארקומען אין:
39 Chestnut Street Liberty NY 12754 In the Basement
פאר מער אינפארמאציע אדער פאר משפחה פרייזן רופט 718-675-6854
ש .טראכטער
נעם אראפ דעם שטריק
שעפעלע .עס גייט דורך א טאג און
נאך א טאג ,אבער דאס שעפעלע איז
נישטא.
איין שיינעם טאג שפאצירט פישל
אריבער דעם שכן'ס פעלד ,און צו זיין
שאק און אנטוישונג זעט ער נישט מער
מערן זיך מיט יעדן טאג ,אונטער זיין
געטרייער פלעגע.
איין אינדערפרי קומט פישל אן צו
זיינע שעפעלעך אין פעלד ,און צו זיין
באדויער דערזעט ער אז איין שעפעלע
פעלט אים .פישל קוקט זיך אום:
ישל איז א געטרייער
פאסטיך .ער זארגט
פאר זיינע שעפעלעך
נאך מער ווי פאר זיך
פ
אליין .יעדע שעפעלע איז ביי אים ווי
אן איינציגס; ער ווייסט אירע צרכים,
פארשטייט אירע ליידן ,און שיצט יעדן
און נישט ווייניגער ווי זיין פארלוירענע וואו איז דאס שעפעלע איבערנאכט איינעם פון זון און רעגן ,כאילו ער האט
שעפעלע שטייט ביים שכן'ס צוים, פארשוואונדן געווארן? ער זוכט אהער נאר איין שעפעלע אין זיין סטאדע.
צוגעבונדן מיט א שטריק ארום זיין און אהין ,אבער ער זעט נישט דאס זיין סטאדע וואקסט און די שעפעלעך
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 4
ווי ( 365די טעג פון א זון יאר) .חז"ל קייטן ביי דעם שלעכטן שכן וואס האט האלז.
זאגן אונז אז דאס קומט ווייזן אז איין אונז פארכאפט.
טאג אין יאר האט דער שטן נישט קיין פישל ווערט צוקאכט .ער קלאפט
שליטה אויף די אידישע שעפעלעך. זיי זיצן אזוי אפ אין די טונקל, אריין צום שכן און הייבט אן שרייען:
וויסנדיג אז דאס לעבן קען זיין ליכטיג "גנב! גנב! געב מיר צוריק דאס
איין טאג אין יאר קומען אלע צו און זיס מיט די הייליגע אמונה .דער שעפעלע! דאס איז מיין שעפעלע”!...
לויפן ,און מען זעט טאקע אז אינעם שלעכטער שכן האט אונז פארכאפט,
הייליגסטן טאג יום כיפור קומען פארקנאקט ,און ווארפט אונז אריין אין דער שכן קוקט אים אן מיט א
אידן וואס אפילו א גאנץ יאר שטייען א יאוש און מרה שחורה. בלעכענעם פנים און זאגט" :דאס
זיי ווייט פון תורה; יום כיפור איז ביי שעפעלע איז מיינס”.
אלעמען הייליג .יום כיפור קומט ארויס יעצט זענען מיר אין די זיסע טעג פון
די שיינקייט פון כלל ישראל ,אז מיר ימים נוראים; דער קעניג קומט מיט זיין פישל קען זיינע שעפעלעך ,ער קען
ווילן נאר גיין צום אייבערשטן ,נאר דער רחמנות און קוקט זיך אום אויף זיינע זיין סטאדע" .דאס איז מיינס! קענסט
שלעכטער יצר הרע בינדט אונז צו און פארלוירענע שעפעלעך. מיט מיר נישט שפילן”...
מאכט אונז אליינס זיך איינרעדן אז מיר
זענען שוין דערנאך. דער קעניג דערקענט אונז ,אפילו אבער דער שכן בלייבט גלייכגילטיג,
מיר זענען פארשמירט מיט אונזערע און מיט א כיטערע שמייכל מורמלט
דער יצר ארבעט אווערטיים ,ער עבירות ,אפילו מיר האבן פארגעסן פון ער" :נו ,נו ,ווייז מיר אויף”...
האט איין אגענדע :אונז צו צוקלאפן און אים ,אפילו מיר זארגן און פארגעסן
איבערצייגן אז מיר טויגן צו גארנישט! ווער עס איז אונזער פאסטיך און ווער פישל פארלירט זיך נישט" .איך וועל
אז מיר זאלן שוין אויפגעבן אויף אונזער עס גיט אונז בני ,חיי ומזוני פונעם טאג דיר אויפווייזן .נעם נאר אראפ דעם
גוטן ווילן ,ווייל עס איז שוין צו שפעט וואס מיר זענען געקומען אויף די וועלט שטריק פונעם האלז פונעם שעפעלע
אין לעבן אנצוהייבן פון דאס ניי. ביז היינט. און לאמיר זען צו וועמען ער וועט
לויפן .א שעפעלע דערקענט זיין בעל
ער רעדט צו אונז מיט א הויך קול: און אט דערקענט אונז אונזער הבית”.
"ביסט א דורכפאל פון א מאמע ...דאס גרויסער טאטע ,אבער די קליפות און
הייסט א מאמע? דו צוקלאפסט דיינע די מזיקים שרייען" :ניין! ער באלאנגט די משל פארציילן אונז די הייליגע
קינדער ”...און אויב דו פרובירסט זיך צו אונז!” צדיקים .מיר אידישע קינדערלעך
אויפצוהייבן ,שרייט ער ווידער" :דאס זענען די שעפעלעך פונעם באשעפער.
הייסט א ווייב? אזוי טראכסטו פון דערפאר שרייען מיר צו דיר ,טאטע:
דיין מאן? פארוואס טוסטו אים נישט "נעם אראפ דעם שטריק פון דעם ווי מיר זאגן אין די הייליגע זיסע
צוליב? ביסט דאך סתם א גוטסקייט... שלעכטן יצר הרע פון אונזער האלז, תפילות פון די ימים נוראים" :אנו
פארוואס ביסטו אזוי הארטנעקיג? וועסטו שוין זען ,טאטע ,אז באמת ווילן צאנך ואתה רוענו" – מיר זענען
פארוואס קענסטו נישט מוותר זיין?” מיר זיין גוט ,באמת זענען מיר דיינע! דיינע שעפעלעך און דו ביסט אונזער
מיר זענען קיינמאל נישט געווען פונעם פאסטעך.
ווידער קומט ער" :דיין הויז פליט, שלעכטן שכן ...מיר זענען אלעמאל
די קינדער האסטו נישט געבאדן ,מיט געווען שעפעלעך און קנעכט נאר פון דער שכן ,דער יצר הרע ,לאקערט נאך
דיין מאמע רעדסטו נישט ,דו ספענדסט דיר ,אייבערשטער”. די הייליגע סטאדע ,און צומאל קומט
געלט אויף אומזיסטע זאכן ...צו וואס ער און פארכאפט א שעפעלע ,אדער
טויגסטו יא? ניטאמאל א גוטע חבר'טע מוהרא"ש זי"ע זאגט אונז אין שיחות צוויי ,אדער צען ,אדער טויזנטער...
קענסטו זיין ...קוק ,קיינער איז נישט מוהרא"ש (מועדים ,יו"כ) אז איינמאל ליידער ...און אזוי דרייען זיך ארום
אינטערעסירט אין דיר ...אלע אנטלויפן א יאר בינדט דער אייבערשטער אויף טויזנטער אידישע קינדער – אינגלעך,
פון דיר”... די קניפ פאר אלע אידן" .השטן" איז מיידלעך ,ווייבלעך און מענער – מיט א
בגימטריא ,364דאס איז איינס ווייניגער שטריק ארום דעם האלז ,געבינדן אין
5 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
אני עבדך בן אמתך" ,איך בין דאך דיין אבער פאר איינעם וואס האלט וואו דו און דאך פרובירסטו זיך אויפצוהייבן
קנעכט ...וויאזוי קענסטו דאס צוקוקן, האלטסט ...איז שוין צו שפעט ...גיי מאך און דו זאגסט אים שטיל" ...אבער איך
טאטע? דורך "פתחת למוסרי" ,עפן גראד אלטע יסודות ...איך געדענק אז פרוביר צו זיין א גוטע איד”...
אויף די שטריק ...און דאן וועט זיין "לך עפעס שטייט אפילו אין פרק' ...הלומד
אזבח זבח תודה" ...מיר וועלן נאר דיר ילד למה הוא דומה?' עפעס געדענק "אויך מיר ”...דערמאנט ער דיר" ,ווען
דאנקען און דינען. איך אז לערנען מיט אלטע מענטשן האסטו לעצט געזאגט א אידיש ווארט?
איז שוין אזוי ...צווייט קלאסיג ,אזוי פאררופסט זיך א ברסלב'ער? ווען איז
מיט דעם קליינעם סוד און דעם ווי א בלאט וואס מען מעקט שוין אפ... געווען דאס לעצטע מאל וואס דו ביסט
גרויסן יסוד פון עפענען אונזער מויל, געב אויף! ס'איז דערנאך ...לאז עס פאר געגאנגען פינף מינוט התבודדות?”
וואס איז אונזער שווערד ,קענען מיר אנדערע”...
פארשניידן דעם שטן וואס וויל אונז אוי ...ער האט געווינען ,דער
נאר צוגרונד לייגן ,און זיך אויסבעטן מוטלאז פאלט די אידישע מאמע שלעכטער יצר ...ער האט איבערצייגט
ביים אייבערשטן א יאר פון אמונה, אריין אויפ'ן קאוטש ...עס איז דערנאך... די אידישע מאמע אז זי איז גארנישט
אמונת צדיקים ,שמחה און שלום... עס איז 'געים אווער'... ווערט!
שלום מיט יעדן ארום און שלום מיט זיך
אליינס. אבער דער הייליגער רבי שרייט פארפאלן ,ער איז גערעכט ...נישט
אט שטייען מיט נאך דעם הייליגן
יום טוב יום כיפור .אין דעם פרייליכן
יום טוב סוכות גייען מיר ארויס מיט א
נצחון ,מיט דעם לולב ,וואס איז א סימן
ער איז גערעכט ...נישט קיין מאמע ,נישט קיין ווייב,
פון נצחון .דאס איז א סימן אז מיר זענען נישט קיין טאכטער ,נישט קיין גוטע איד ...אבער א
אויפגעבינדן און פריי צוריקצוגיין צו
אונזער פאסטיך. קליין קול דערמאנט אונז דארט" ,אבער דער ראש
מיר זענען יעצט אין די פרייליכע טעג
ישיבה'ס קול דממה דקה דערמאנט דיר אז עס איז יא
פון סוכות ,ווען מיר זיצן אזוי באשיצט
אונטער די פליגלען פון די שכינה.
דא א וועג צוריק.
מוהרא"ש זי"ע שרייבט (שיחות
מוהרא"ש ,מועדים ,סוכות) אז יעדעס
ווארט וואס א איד זאגט ארויס אין קעגן דעם יצר מיט א נאך העכערן קיין מאמע ,נישט קיין ווייב ,נישט קיין
די סוכה ווערט גלייך אנגענומען .עס קול" :אין שום יאוש!” געוואלד!!! קיין טאכטער ,נישט קיין גוטע איד ...ער איז
זענען נישטא קיין מחיצות צווישן דעם יאוש איז נישט פארהאן! שטארק זיך גערעכט ...איך האב שוין נישט וואס צו
איד און אונזער באשעפער ,דארט אין אידעלע ,עס איז אלעמאל דא א וועג פרובירן ...אבער א קליין קול דערמאנט
די הייליגע סוכה'לע .דאס איז דער צוריק .עפן אויף דיין מויל און שריי צום אונז דארט" ,אבער דער ראש ישיבה'ס
אייבערשטער'ס פריוואטע וואוינונג. אייבערשטן. קול דממה דקה דערמאנט דיר אז עס
איז יא דא א וועג צוריק”...
לאמיר אויסנוצן די צייט אין די סוכה
צו בעטן אויף בני חיי ומזונו ,אויף א גוט "זיכער ”,שרייט דער יצר" ,די
יאר פאר אונז און פאר אלע אידן .זאלן אזויווי מיר בעטן אין הלל" ...אנא שיעורים זענען זייער גוט פאר איינעם
מיר אלע זוכה זיין צו א גוט קוויטל. ה'!” איך בעט דיר אייבערשטער" ,כי וואס שטעלט יעצט אויס דאס לעבן,
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 6
מ .פעדער
אין א קליין שטעטל האט געוואוינט א
איד ,ר' אביש חסיד – אזוי האט מען אים
גערופן .ר' אביש איז געווען אן ערליכער
איד ,א איד וואס האט נישט געוואוסט
פון קיין שום חכמות ,נאר געדינט דעם
אייבערשטן בתמימות.
טראצדעם וואס ער איז געווען א
ביטערער ארעמאן ,האט ער זיך קיינמאל
נישט באקלאגט; ער האט זיך פארלאזט
אויפן אייבערשטן אז ער וועט אים
באזארגן מיט אלע זיינע באדערפענישן,
און דערפאר האט ער אלעס אנגענומען
מיט צופרידנהייט און איז שטענדיג
ארומגעגאנגען מיט א שמייכל.
ביי די איינוואוינער פון שטעטל איז
ער געווען באקאנט מיט זיין שטענדיגן
שמייכל ,וואס האט זיך קיינמאל נישט
אוועקגערירט פון זיין פנים.
מען האט שטענדיג געהערט פון אים
דיבורי אמונה ,און ביי אים אינדערהיים
האט פארשטייט זיך געהערשט א
פרייליכע און געשמאקע אטמאספער.
אינעם זעלבן שטעטל האט געוואוינט
נאך א איד ,וועלכער איז אבער געווען
פונקט דאס פארקערטע פון ר' אביש.
יענעם איד האט מען באטיטלט מיטן
נאמען – בערל דער גביר .פון גשמיות
האט אים גארנישט געפעלט ,דאך איז ער
קיינמאל נישט געווען צופרידן.
ערגעץ וואו איז ער אנגעקומען צו
לערנען ספרי חקירה ,און פון צופיל
אריינגראבן דערין איז אים באפאלן א
סוכה ברעטער
מרה שחורה; ער האט שטענדיג געזען
דעם מלאך המוות פאר די אויגן.
פונעם מלאך המוות
טראץ זיין גרויסן רייכטום איז ער
קיינמאל נישט געווען רואיג ,עס האט
אים אלץ אויסגעזען ווי דער מלאך המוות
זוכט אים און לאקערט אויף אים .פון די
אלע מחשבות ,פחדים און מרה שחורה
7 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
זיך נאר געוואנדן פאר ברעטער ,האט אים יאר זאל קיינער נישט ארויסהעלפן ר' איז ער ממש קראנק געווארן און קוים
יענער אפגעזאגט מיטן תירוץ אז ער האט אביש'ן צו שאפן ברעטער פאר זיין סוכה. געקענט אנגיין מיט זיין טאג.
נישט .ר' אביש האט פארשטאנען אז דא
שטעקט זיכער די האנט פונעם גביר וואס אזוי ווי דער גביר האט געהאט די אבער די אלע שוועריגקייטן זענען
וויל אים צושטערן זיין יום טוב. אויבערהאנט אינעם שטעטל און יעדער געווען גארנישט קעגן די שמערצן וואס
האט צוגעמוזט צוקומען צו אים ,האבן עס האט אים צוגעברענגט דאס צוקוקן
ער האט זיך אבער נישט דערשראקן, אלע געציטערט פון זיין ווארט און מורא זיך אויף ר' אביש חסיד .אט דער ארימאן,
נאר אויפגעהויבן זיינע אויגן צום הימל געהאט זיך אנטקעגן צו שטעלן; אזוי אויך וואס פארמאגט נישט קיין פרוטה צו דער
און זיך אנגערופן" :איך געב זיך איבער צו זענען געווען אזעלכע וואס האבן געזוכט נשמה ,איז דאך שטענדיג לעבעדיג און
דיר אייבערשטער! אויב ווילסטו נישט צו געפינען חן אין די אויגן פונעם גביר. פרייליך; זיין פנים שטראלט ווי די זון און
אז אביש זאל האבן אן אייגענע סוכה, א ברייטער שמייכל איז אויסגעשפרייט
וועל איך נישט ווערן צובראכן פון דעם, עס ווערט שוין נענטער צו סוכות ,ר' פון איין זייט צום צווייטן.
און דאס וועט מיר נישט צושטערן מיין אביש דרייט זיך ארום זוכנדיג ברעטער צו
שמחת יום טוב .זאל זיין אזוי ,וועל איך זיך בויען א סוכה ,אבער אויף א וואונדערליכן דאס האט אים ממש צוגעטראטן
באגענוגען מיט זיצן אין א פרעמדע סוכה; אופן זענען אלע ברעטער פונעם שטעטל צום געזונט ,און האט אים נאך מער
גוטע אידן וועלן מיר זיכער ארייננעמען פארשוואונדן געווארן .צו וועמען ער האט אריינגעווארפן אין א דערביטערקייט און
צו זיך אין סוכה". מרה שחורה.
דער גביר האט אבער געהאט אנדערע ר' אביש וואס מער די שמחה האט זיך
פלענער .ער האט אויך דאס גענומען אין געשטארקט ביים חסיד ,אלס מער איז
דרייט זיך
חשבון און אנגעווארנט אלע אידן אין דער כעס און טרויער געווארן שטערקער
שטעטל ,אז קיינער זאל נישט צושטימען ביים גביר.
אריינצונעמען דעם חסיד אויף יום טוב,
און אך און וויי וועט זיין פאר דעם וואס ארום זוכנדיג במשך דער וואך ,ווען בערל איז געווען
וועט ארייננעמען ר' אביש'ן אין זיין סוכה. פארנומען מיט זיינע געשעפטן ,איז ער
פאר ר' אביש'ן אליין האט ער געלאזט
ברעטער צו
געווען רואיגער ווייל ער האט נישט געזען
וויסן ,אז אויב ער וויל נישט כאפן קיין ר' אביש'ן פאר די אויגן .אבער שבת און
בזיונות ,זאל ער שוין אפטראגן פונעם יום טוב ,ווען זיי פלעגן זיך טרעפן אין בית
שטעטל.
בויען א סוכה, המדרש ,פלעגט בערל פלאצן פאר קנאה
זעענדיג דעם קאנטראסט צווישן זיי :ווי
ר' אביש האט זיך נישט פארלוירן; ער ער – דער גביר – שפאצירט מיט שווערע
האט זיך פארלאזט אויפן אייבערשטן אז אבער אויף א טריט און אן אראפגעלאזטער נאז ,בשעת
ער וועט אים זיכער נישט פארלאזן. ר' אביש'ס פנים שיינט פון גליק און ער
וואונדערליכן
שפאצירט מיט אזעלכע לייכטע טריט
ער גייט זיך אזוי איבערן גאס, ווי ער וואלט זיך אונטערגעטאנצן .דאס
פארזונקען אין זיינע געדאנקען ,נישט האט אוועקגערויבט פונעם גביר דאס
באמערקנדיג ווי ער דערווייטערט אופן זענען ביסל רוה.
זיך שוין פון די לעצטע הייזער פונעם
אלע ברעטער
שטעטל און דערנענטערט זיך צום בית די קנאה צו ר' אביש האט אים
החיים. צוגעברענגט אים פיינט צו האבן שנאת
מוות ,און ער האט שטענדיג געזוכט א
דער קברן פונעם בית החיים איז נישט
געווען קיין גוטער פריינד פונעם גביר;
פונעם שטעטל וועג אים שלעכטס צו טאן אדער אים
אינגאנצן פארטרייבן פונעם שטעטל ,כדי
אים איז ווייט נישט געפאלן די שרעק ער זאל אים מער נישט שטיין ווי א דארן
וואס דער גביר ווארפט אויף אלע ארום פארשוואונדן אין אויג.
אים.
אביש'ן ר' דערזעענדיג
געווארן. איין יאר האט דער גביר געלאזט
מעלדן פאר די אידן אין שטעטל ,אז דאס
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 8
איינער פון די שטעטל איינוואוינער האט מיט גרויס פרייד זיך גענומען בויען זיין פונדערווייטנס ,האט ער זיך דערמאנט
געוויס נישט געפאלגט און באזארגט דעם סוכה ,ווען ער לאזט איבער די אותיות פ"נ אינעם שרעקליכן רשעות פונעם גביר,
חסיד מיט ברעטער פאר זיין סוכה .דער צום דרויסנדיגן טייל. וואס וויל צושטערן דעם יום טוב פונעם
גביר ,אן צו טראכטן צוויי מאל ,עפנט טייערן און געהויבענעם איד .און וואס
האסטיג אויף די טיר פונעם סוכה און דער גביר ,זייענדיג זיכער אז ער האט איז זיין זינד? נאר דערפאר וואס ער איז
שרייט אויס מיט צארן" :פון וואו האסטו צושטערט ר' אביש'ס שמחת יום טוב, שטענדיג פרייליך.
גענומען די ברעטער?!" לאזט זיך ארויס אויף א שפאציר אביסל
הנאה צו האבן פון זיין נקמה אינעם חסיד דער קברן גייט צו צו ר' אביש'ן,
ר' אביש פארלירט זיך נישט; ער נעמט און זעטיגן זיין שנאה צו אים. דערלאנגט אים די האנט און רופט זיך
אויף דעם גאסט מיט א שמייכל און א ווארעם אן צו אים" :זייט נישט באזארגט
לוסטיגן "א גוט יום טוב" .דערנאך פירט ווי ערווארטעט ערשטוינט ער ,ווען ר' אביש ,איר וועט האבן ברעטער פאר
ער אים ארויס אינדרויסן און ווייזט אים פון איינע פון די סוכות הערט ער ארויס דער סוכה ,און איר וועט נאך מקיים זיין
אן מיטן פינגער אויף די אותיות פ"נ" .זעט ר' אביש'ס שטימע הויך און קלאר ,ווי די מצוה פון סוכה ביז די הונדערט און
איר ר' בערל ,פון וואו איך האב גענומען די עס קלינגט אפ מיט א פרייליכן "ושמחת צוואנציג יאר".
ברעטער!" זאגט ער צו אים. בחגך"...
דער קברן האט אים באזארגט מיט
ווי נאר דער גביר האט באמערקט די דער כעס פונעם גביר האט אנגעהויבן ברעטער פון זיין סטארידזש וואס ער
אותיות און פארשטאנען זייער באדייט, ברענען; ער האט נישט געקענט נוצט פאר די ארונות פון די נפטרים ,וואס
האט אים אנגעכאפט א ציטער .א טויט- אויסהאלטן פארוואס דער קבצן און דערויף זענען געווען אויסגעקריצט די
שרעק איז אים באפאלן ,זיינע אלע שלעפער זאל זיין אזוי פרייליך ,בשעת אותיות פ .נ( .פה נטמן) ,און ווען מען האט
גלידער האבן אנגעהויבן צו טרייסלען; ער ,דער גביר און שיינער בעל הבית ,זאל געדארפט באגראבן א נפטר ,האט מען
עס האט אים אויסגעזען ווי אט שטייט דא שטענדיג זיין דערביטערט. דערויף צוגעלייגט דעם נאמען.
קעגן אים דער מלאך המוות און איז גרייט
צו נעמען זיין נשמה. נאך מער האט אים פארדראסן אז ר' אביש האט גענומען די ברעטער און
9 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
אן" :ר' בערל ,הער מיר אויס ,לאמיר דא דערגיין די יארן פון א איד וועמענס גאנצע ר' אביש בארואיגט אים און הייבט
באגראבן די שנאה און אוועקטרייבן די עבירה באשטייט נאר פון דעם וואס ער אים אן צו דערציילן:
מרה שחורה וואס באהערשט אייך .וואס איז שטענדיג פרייליך און פארלאזט זיך
דארף מען זיין באזארגט ווען איר זעט אויפן אייבערשטן? איז דען א וואונדער "איך גיי מיר אזוי שפאצירן אין גאס,
דאך אליין אז מיר האבן אזא באשעפער אז דער גביר איז אזוי פארביטערט ,ווען פארפלאגט מיט די קשיא פון וואו איך גיי
וואס פארלאזט אונז קיינמאל נישט! ער גלייבט נישט אינעם באשעפער? ביי שאפן ברעטער פאר מיין סוכה ,פלוצלונג
לאמיר זיך צוזאמען פרייען און מקיים מיר זענען אלע גלייך ,סיי דער גביר און זע איך דעם מלאך המוות קומען מיר
זיין די מצווה פון 'ושמחת בחגך והיית אך סיי דער ארעמאן ,פאר אלעמען האב איך אנטקעגן.
שמח'". דעם זעלבן וועג'.
'וואס טוסטו דא ביי אונז אין שטעטל?'
אזוי רעדנדיג האט ער אנגעכאפט דעם בערל ווערט דערציטערט הערנדיג האב איך אים געפרעגט.
גביר ביי די הענט און זיך ארויסגעלאזט די מעשה ,זיינע ציינער נעמען זיך קלאפן
אין א פייערדיגן טאנץ ,זינגענדיג "ושמחת איינע אין די אנדערע' .א-א-אב-אבער, 'איך גיי יעצט צום גביר בערל
בחגך"... אבער איך לעב דאך נאך!' שטאמלט ער. אוועקנעמען זיין נשמה און זיך נוקם
זיין פאר דיר ',האט ער געענטפערט' .א
בערל דער גביר האט אנגעהויבן פילן 'געוויס לעבסטו ,ווייל איך האב נישט חוצפה פון א גביר! וויאזוי קען מען אזוי
א נייע סארט געפיל; ער האט געפילט געלאזט דעם מלאך המוות קומען צו דיר;
ווי די מרה שחורה לאזט אים אפ און ער איך האב נישט געוואלט אז דורך מיר זאל
ווערט אנגעפילט מיט שמחה .אנשטאט א איד באשטראפט ווערן .אפילו איך לייד
זיין שרעק ,איז ער געווארן אנגעפילט
מיט א פשוט'ע אמונה אינעם אייבערשטן.
טאקע פון יענעם ,ווייס איך אבער אז
אלעס קומט נאר פונעם אייבערשטן ,און
בערל ווערט
דער גביר איז נאר דער שליח .איך האב
*** ערקלערט פארן מלאך המוות אז אויב דערציטערט
ער רופט דיר א "רשע" ,איז דאך ידוע אז
הערנדיג די
דער הייליגער רבי זאגט אונז אז "רשעים בחייהם קרויים מתים" ,אלזא
שמחה איז די עצה פאר אלע פראבלעמען. לעבסטו דאך שוין נישט'.
יעדע פראבלעם וואס א מענטש האט
נאר ,סיי בגוף און סיי בנפש ,קען מען דורך דער מלאך המוות האט מיר מעשה ,זיינע
שמחה אלעס אויסהיילן. אויסגעהערט און צוגעשטימט .איך האב
אים געזאגט אז אויב ער וויל מיר העלפן,
דער רבי ערקלערט עס מיט א משל: קען ער מיר שאפן ברעטער פאר די סוכה. ציינער נעמען
ווען עס איז דא א רינג פון מענטשן וואס דעם מלאך המוות איז איינגעפאלן א
טאנצן ,און אין די זייט שטייען מענטשן
און קוקן צו ,שלעפט מען זיי אלע אריין
גוטער געדאנק' :איך האב א גוטן חבר
דא אין שטעטל צו וועלכן איך קום זיך קלאפן איינע
אין דעם רינג און זיי נעמען זיך טאנצן; זיי זייער אפט ,דאס איז דאך דער קברן .ער
ווערן אלע א חלק פונעם רינג. האט א גרויסן סטארידזש מיט ברעטער אין די אנדערע.
וואס ער נוצט פאר די ארונות; איך וועל
'א-א-אב-אבער,
אזוי איז אויך מיט שמחה :ווען א אים צורעדן ער זאל דיר געבן עטליכע
מענטש איז בשמחה ,קלעבט עס אן אין ברעטער כדי דו זאלסט קענען בויען א
יעדן ארום אים .אלע פראבלעמען ,עצבות כשר'ע סוכה'.
און מרה שחורה ווערן אריינגעשלעפט אבער איך לעב
אין זיין שמחה ,זיי ווערן אלע איין שטיק און אזוי איז טאקע געווען ",ענדיגט ר'
אביש צו" ,איך האב באקומען די ברעטער
דאך נאך!'
שמחה ,און דעמאלט באדערט אים שוין
גארנישט – עס איז אים גוט און פרייליך. פונעם קברן ,און יעצט זיץ איך ב"ה אין א
כשר'ע סוכה און איך פריי מיך מיט דעם
שטאמלט ער.
דער אייבערשטער זאל העלפן מיר יום טוב".
זאלן זוכה זיין זיך צו פרייען א גאנצן יום
טוב. נאך א וויילע שווייגן רופט זיך ר' אביש
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 10
אויפן וועג אהיים
ש .ל .פליישמאן
צוזאמען ביים שיעור פארברענג .ווערן בעסער איך בענק .כאטש עפעס איך געדענק.
איך האב נעבן מיין הויז
איך האב נעבן מיין הויז שיינע געלע איך האב נעבן מיין הויז א סחורה'נע דער ראש ישיבה לערנט אונז אויס
בלומען, ,hammock אז אונזער מויל גייט אלעמאל מיט
דארט קען איך אן אן אפוינטמענט ס'איז א זארגלאזע זאק, מיט אונז .מיר קענען איבעראל מאכן
קומען, התבודדות ,ביים וואש מאשין ,מיט די
כגמל עלי אמו ,אזוי געשמאק.
בעזעם אין האנט ,ביים טאפ וכו' .מיר
רעדן צו א טעראפיסט וואס איז
דארפן נישט א דעזיגנירטע פלאץ.
קיינמאל נישט פארנומען.
איך האב נעבן מיין הויז א פריוואטע
פלאץ צו טשילן, סוכות ,די הייליגע יום טוב ,ווען מיר
איך האב נעבן מיין הויז און אויך גייען ארויס פון הויז ,לאמיר מאכן א
וואו איך זאג פאר מיין טאטע מיינע שפאציר אינדרויסן פון אונזער שטוב,
איבעראל, געפילן, און טרעפן אויך דארט געלעגנהייטן זיך
איין באשעפער וואס באגלייט מיר אז עכט גוט זיין איז מיין ווילן. צו פארבינדן מיט'ן אייבערשטן.
אלעמאל,
ווען ס'איז מיר ברייט און ווען ס'איז מיר
שמאל. איך האב נעבן מיין הויז ביימער און
גראזן, איך האב נעבן מיין הויז א סווינג,
דארט גיי איך זיך אויסבלאזן, א פלאץ וואו איך דאנק דעם
איך האב נעבן מיין הויז א קליינע אייבערשטן און צו אים איך זינג,
פארק, מיט מיין באשעפער .shmoozen
עס ווערט מיר אויפ'ן הארץ גרינג.
וואו איך לאדן אראפ אן אומזעבארע
בארג, איך האב נעבן מיין הויז אפגעבראכענע
צווייגן, איך האב נעבן מיין הויז א פשוט'ע
און איך בעט "הייליגער באשעפער,
פלעסטיק (לעדערנע טעראפי) בענקל,
העלף מיר זיין שטארק". וואו איך גיי ווען איך ווער chokedפון
דאגה'ן, אן א פיש טאנק מיט א furniture
pieceשענקל,
איך האב נעבן מיין הויז שטיינער און פרעג פונם אייבערשטן מיינע "וואס
וועט זיין פראגן". דארט רעד איך אלעס ארויס צום
בלעטער,
אייבערשטן אן א קווענקל.
צווישן זיי איך קלעטער,
און איך זאג "באשעפער באשעפער", איך האב נעבן מיין הויז דערנער
פוסטע, איך האב נעבן מיין הויז א וועג וואס איז
ווען איך האב נישט קיין ווערטער. אויסגעטרעטן,
ווען איך וויל ווערן אין א גוטע גוסטע,
וואו איך טו דעם אייבערשטן ווי א
חזר איך דארט מיין דאנקען ליסטע. קליין קינד בעטן,
אין אפענערהייט קאמיוניקעיטן.
".
צו הערן די גאנצע שיעור פונעם ראש ישיבה רופט 212-444-9169 - 212-444-9191
11 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
Lemon
Italian Ices
S. LEVY
INGREDIENTS
6 cups water
1 cup sugar
2 clear jello
1/2 cup lemon juice
2 tsp lemon extract
1/4 cup coffee creamer
DIRECTIONS
Place water, sugar, jello, lemon juice and
lemon extract into a pot and bring to
boil. Mix well and freeze. Thaw slightly
and re-blend with coffee creamer. Fill
individual cups with Italian ices.
Freeze until ready to serve.
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 12
און נישט נאר מ'באקומט א גרויסן חלק אין מדה טובה מרובה!
עולם הבא ,נאר מ'באקומט 500מאל מער
)סוטה דף ל"א(. אונזערע חכמים זאגן אונז אין
אבות'' :כל המבזה את
)למשל אויב מ'באקומט א שטראף אז מען המועדות אין לו חלק לעולם
פארלירט ,$1איז פארן מכבד זיין וועסטו הבא'' ,ווער עס פארשעמט די
פארדינען .($500 ימים טובים האט נישט קיין
חלק אין עולם הבא .איז זיכער
טייערע פרויען עס לוינט זיך צו מכבד זיין דעם פארקערט ,אויב מען איז
יום טוב. מכבד דעם יום טוב ,באקומט
מען זייער א גרויסן חלק אין
עולם הבא!
13 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
Cookies n' Cream
Strawberry Ice Cream
S. LEVY
INGREDIENTS
2 16 oz. whipped topping
16 oz. coffee creamer
1 instant vanilla pudding 4 tbsp strawberry jam
15 Oreo cookies crushed
DIRECTIONS
Beat topping until stiff, add coffee
creamer, pudding and jam and mix
gently. Spoon cookie crumbs into ice
cream mixture and freeze.
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 14
און נישט נאר מ'באקומט א גרויסן חלק אין מדה טובה מרובה!
עולם הבא ,נאר מ'באקומט 500מאל מער
)סוטה דף ל"א(. אונזערע חכמים זאגן אונז אין
אבות'' :כל המבזה את
)למשל אויב מ'באקומט א שטראף אז מען המועדות אין לו חלק לעולם
פארלירט ,$1איז פארן מכבד זיין וועסטו הבא'' ,ווער עס פארשעמט די
פארדינען .($500 ימים טובים האט נישט קיין
חלק אין עולם הבא .איז זיכער
טייערע פרויען עס לוינט זיך צו מכבד זיין דעם פארקערט ,אויב מען איז
יום טוב. מכבד דעם יום טוב ,באקומט
מען זייער א גרויסן חלק אין
עולם הבא!
15 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
הער א מעשה
צו איבערגעבן א מעשה פון תפילה רופט ל .וועבערמאן 845-662-4083
מעלדט מיר אז איך קען ארויפגיין צום אפיס צו באקומען
א רשות צעטל ארויסצוגיין פון לאנד ,אזוי ווי איך האב ת .פינטער
זיך פארגעשטעלט .אבער איך מאך ווייטער תפילות אז
קרית ברסלב
איך וויל יא א געהעריגע פאספארט.
אנקומענדיג אויבן ,מעלדט מיר די סעקרעטאר אז
אפילו א רשות צעטל קען איך נישט באקומען .ווייל
איך האב נישט א פטור פארן מיליטער .ס'איז מיר גוט
געווארן ,וויפיל שוועריגקייטן קען שוין די מדינה מאכן. .1ברוך השם ,מיר האבן געמאכט פלענער
די פטור האב איך נישט מיט מיר ,ווייל אלעס איז ארויף ארויסצופארן קיין ארץ ישראל צו באזוכן מיינע עלטערן.
אין פלאמען ווען מיין הויז האט זיך פארברענט .אבער
דאס האב איך שוין אריינגעגעבן לעצטע מאל ביים מאכן אזוי ווי איך בין אן ארץ ישראל'דיגער בירגער ,מוז
א פאספארט .זיי דארפן עס צו האבן אין די קאמפיוטערס. איך האבן א ישראלי פאספארט כדי ארויסצופארן פון
לאנד .מיר ווייסן שוין פון אנדערע אז ס'קען ווערן גאנץ
באשעפער ,באשעפער ,באשעפער ,וואס טוט מען קאמפליצירט.
דא? די סעקרעטאר איז פארנומען ,זי קומט און גייט
און דרייט א קאפ ,אבער עס זעט אויס ווי עס געשעט האבן מיר געבעטן פון איינער וואס קען זיך אויס מיט
גארנישט .וואס טו איך דא? ס'איז מיר שוין הייס און די ענינים ,ער זאל אונז ארויסהעלפן מיט דעם.
קאלט ,איך פרוביר נאך צו מאכן תפילות ,אבער איך מוז
למעשה זעען מיר אז די טעג רוקן זיך שנעל פאראויס.
זיך צוזאמנעמען ,איך זאל זיך אראפזעצן אין א זייט און
עס ווערט שוין נאנט צו די באשטימטע טאג פון די
אנהייבן שרייבן א בריוו צו באקומען א פטור.
טיקעטס ,אבער מיט די פאספארט האט זיך גארנישט
אזוי אינמיטן שרייבן ,ווען איך האלט שוין כמעט ביים גערירט .מיר ווייסן אז אויף א מענטש קען מען זיך נישט
זיך מייאש זיין פון די גאנצע זאך ,רופט מיר די סעקרעטאר פארלאזן ,און זיכער נישט האבן קיין טענות.
און זאגט אז זי האט געטראפן אין קאמפיוטער א בילד
מוזן מיר אליין שנעל בעטן דעם אייבערשטן אז
פון מיין פטור .עפעס כאפט זי נישט וואס גייט דא פאר.
אונזערע פלענער זאלן נישט ווערן צושטערט.
האב איך איר אנגעהויבן פארציילן מיין גאנצע
באין ברירה האב איך געמאכט די וועג קיין מאנהעטן,
מעשה ,אז מיין הויז איז ארויף אין פלאמען און האט
בעטנדיג דעם אייבערשטן די גאנצע וועג אז די קאנסוליי
זיך פארברענט מיט אלע פאפירן ,און פארדעם בין איך
זאל מסכים זיין מיר צו מאכן א געהעריגע פאספארט און
יעצט דא ,ווייל אלעס דארף איך איבערמאכן פון פריש.
פארטיג .אסאך מאל וועלן זיי געבן א צעטל ארויסצופארן,
צו אויפברענגען די גאנצע נושא האט געקאסט א טרער
אבער דאס מיינט אז זייענדיג אין ארץ ישראל דארף איך
אדער צוויי ,אבער עס איז געווען באשערט איך זאל
דארטן זיין פארנומען צו מאכן די פאספארט כדי צו
עס אויפברענגען ,ווייל דאס האט אויפגעלאזט איר
קענען צוריק אהיימקומען .איך וויל באמת אויסמיידן די
שטייפקייט.
גאנצע קאפוויי וואס דאס ברענגט מיט זיך.
זי פרעגט מיר צו איך האב א בילד פאר א פאספארט.
איך קום אן אין די גרויסע שרעקעדיגע בילדינג,
ברוך השם ,די איין זאך האב איך געהאט מיט מיר .זי גייט
אונטן ביים פראנט דעסק איז מיר איינער מקבל פנים און
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 16
קוקט מען אים גוט אן ,אבער אנשטאט צו זאגן "קענסט גיין אריין און איך רייס תפלות און מיט א צובראכן הארץ זאג
ווייטער" ,שטעלט מען אים אין א זייט .פארוואס? פארווען? איך צו צו מפרסם זיין די מעשה פון תפילה אין די בלעטל.
ביז מ'האט אים ענדליך געלאזט וויסן אז עפעס איז
ברוך השם ,די נס איז געשען .די סעקרעטאר קומט
נישט גוט מיט זיין טיקעט.
צוריק מיט א גרייטע פאספארט אין די האנט .וואס נאך
ער שטייט דארט פארקנאקט ,נישט זעענדיג א וועג איז געבליבן אויסער זאגן שכח אייבערשטער?
ארויס .וואס טוט מען דא ערשט? נישט מער און נישט
ווייניגער ,ער ווארט דארט ביז ...ביז ער זעט ווי דער
.2ס'איז פאר ראש השנה ,אלע זענען פארנומען זיך
עראפלאן מיט אלע גרייטע פאסאזשירן הייבן אן פארן
גרייטן אויף א גרויסע נסיעה .אזוי ווי מיינע אלע זאכן
שנעל אויפ'ן ראנוועי ,ביז עס הייבט זיך אין די לופטן ,און
זענען פארברענט געווארן אלס כפרה אין די פייער,
ווערט קלענער ,קלענער ,ביז מ'זעט שוין גארנישט.
האב איך געדארפט באשטעלן נייע רענצלעך .למעשה
אבער ער איז אליין אונטן ביים פענסטער פון עירפארט, איז געווארן גאנץ טייט די צייט .די רענצלעך וואס מיר
אליין מיטן אייבערשטן. האבן באשטעלט ,האבן זיי געזאגט אז עס דארף אנקומען
ביים ציון וועט מען שוין ארויסגעבן די צעבראכענע דינסטאג ,און דינסטאג איז די טאג וואס מיר דארפן שוין
הארץ פון אלע מניעות ,אבער דא דארף מען ארבעטן שנעל ארויספארן .מיר האבן געבעטן דעם אייבערשטן אלעס
צו זען וואס מ'קען טון ווייטער. זאל זיך גוט אויסשטעלן.
זיצנדיג אינדערהיים הער איך זיך צו צו די דראמאטישע
דינסטאג צופרי ,מ'מאכט אלעס גרייט ,אבער די
מעשה וואס קומט פאר מיט מיין מאן .איין זאך וואס איך
רענצל איז נאך נישטא .וואו לייגט מען אלעס אריין?
קען טון איז תפילות" .באשעפער ,העלף מיין מאן זאל נישט
עס גייט אריבער א שעה און נאך א שעה ,ס'ווערט שוין
בלייבן אויסגעשפילט ,ער מוז אנקומען קיין אומאן ".אזוי
מאך איך תפילות איינס נאך די אנדערע.
אנגעצויגן די צייט .מ'בעט דעם אייבערשטן ,יעדער
צוזאמען ,און איך זאג ארויס אז אויב די רענצלעך קומען
שנעל האט אן עידזשענט אים געהאלפן פארשאפן אן אין צייט ,וועל איך עס מפרסם זיין אין די בלעטל.
א נייע טיקעט אויף אן אנדערע פלייט ,אבער עס אין אן
אנדערע עירפארט .ווי שנעל ער קען נאר ,לויפט ער כאפן א שכח אייבערשטער ,פיר אזייגער קומט א גרויסע
וועג צו זיין געפארקטע קאר .די הויט ברענט ,אבער אלעס טראק ,ער שטעלט זיך אפ און ברענגט אונז די
נעמט צייט .מיט די נשמה אין די הענט קומט ער אן צו די אויסגעווארטע רענצלעך ,פונקט אין צייט צו קענען
אנדערע עירפארט ,און ברוך השם ער איז שוין אין די שורה געבן אלעס א פאק אריין און גיין .ויסעו.
מיט אלע פאסאזשירן פון זיין פלייט.
ברוך השם ,מ'קען שוין אפאטעמען .אבער די מניעות .
זענען נישט געענדיגט .אויך דא מאכן זיי פראבלעמען און
טענה'ן אז עפעס אין זיין טיקעט איז נישט גוט.
ווען איך האב געהערט אז נאכאמאל ווערט ער
אפגעשטעלט צוקוקנדיג צו די עראפלאן וואס ווערט
ב .אייזנער
קרית ברסלב
קלענער און קלענער פאר זיינע אויגן ,האב איך געזען אז
איך מוז זיך נעמען אין די הענט אריין און אנהויבן רייסן
תפלות .איך האב געבעטן און געבעטן דעם אייבערשטן,
און איך האב אויך אויסגעשמועסט מיט'ן אייבערשטן ווי
שטארק איך וויל ער זאל קענען זיין ביים רבי'ן ראש השנה.
מ'קען נישט גענוג דאנקען דעם אייבערשטן אז מיר
למעשה האט ער געמוזט גיין ערגעץ איבערשלאפן
האבן א רבי וואס זארגט זיך פאר אונז .אז דער רבי האט
ביינאכט .דערווייל האב איך געמאכט די נאכט פאר א תפלה
געזאגט מ'זאל קומען צו אים אויף ראש השנה ,וועלן מיר
נאכט.
עס אויספירן אפילו ס'קומען אלעמאל אונטער אנדערע
די קומענדיגע טאג איז די נס געשען .ער האט באקומען מניעות.
א נייע טיקעט .און ברוך השם ער האט געקענט ארויספליען.
מיין מאן איז שוין ברוך השם געווען אין די עירפארט,
אבער יעצט האב איך שוין גוט געוואוסט צו דאנקען שטייענדיג אין די לאנגע שורה פון מענטשן.
אויף דעם .שכח אייבערשטער פאר ראש השנה אין אומאן.
ווען ס'איז געקומען זיין רייע צו געבן די פאספארט,
17 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 18
ג .פעקעטע
19 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
קס רטיע צתשכ
רטגתעטץץטע
אברהם אבינו ,דער טאטע פון כלל ישראל...
אברהם אבינו ,אונזער לייכטטורעם פון אמונה
וואס באגלייט אונז אלע טעג אין גלות ...אברהם
אבינו ,דער איש החסד ,דער וואס האט אונז
אויסגעטרעטן די וועג פון הכנסת אורחים ,חסד אן
קיין גבולות ...אברהם אבינו ,דער ערשטער מפיץ
אויף דער וועלט ...אברהם אבינו ...עשרה נסיונות
האט אים דער אייבערשטער געפרואווט ,ועמד
בכולם ,ער איז אלע בייגעשטאנען ...עס איז דאך
דא אזויפיל צו שרייבן און באשרייבן ,לערנען און
שעפן חיזוק ...וואס כאפט מען אן?
ליינט איבער א שטוינענדע געשיכטע פון
היינטיגע צייטן איבער די חשיבות פון הכנסת
אורחים; ליינט איבער א איד וואס גייט אין די
מידות פון אברהם אבינו ,ביז אברהם אבינו אליין
גיט אים צוריק זיין לעבן .צוליב די האקלקייט פון
די מעשה זענען געוויסע פרטים געטוישט געווארן
לויט די פארלאנג פון די בני המשפחה .זיי האבן
געגעבן רשות דאס צו שרייבן ,אבער געבעטן צו
טוישן א פאר מינדערוויכטיגע פרטים.
...
מסטץמ
תשגצ
יעקב איז געווען א יונגערמאן ,פריש נאך
די חתונה .ער איז געקומען פון ארץ ישראל קיין
אמעריקע צו די חתונה .בגשמיות איז ער געווען
גףסלת
זייער ארים; ער האט נישט געהאט קיין איבעריגע
פרוטה צו זיך ,אבער גייסטיש איז ער געווען זייער
רייך .ער האט נישט געהאט קיין גרויסע השגות
און רצונות בגשמיות ,אבער ברוחניות האט ער
געוואלט גאר אסאך.
דאס יונג פארפאלק האט זיך באזעצט אין א
באשיידענע קליינע דירה אין בארא פארק .גלייך
נאך די שבע ברכות האט זיך יעקב ארומגעקוקט
און געזאגט פאר זיין פריש ווייבל" :איך דינג אפ די
ש .טראכטער
דירה נעבן אונז אויך .מיר וועלן האבן צוויי דירות".
"פארוואס?" האט זיך דאס יונג ווייבל
געוואונדערט.
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 20
אגב ,ביזן היינטיגן טאג ,ווען יעקב (פארקלאוזשער) ,און די פרייז איז געווען "פאר הכנסת אורחים".
גייט אמאל צום דאקטער און זיי קוקן אן נישטיג ,ממש נישט צום גלייבן .יעקב
די לונגען ,פרעגן זיי אים" :דו רייכערסט? האט געשפירט א מורא'דיגע סייעתא און ממש ווי אברהם און שרה ,זענען
דו האסט שווארצע לונגען ".יעקב דשמיא ,ער האט געשאפט געלט און ביידע געווען איינשטימיג צו צאלן געלט
האט קיינמאל נישט גערייכערט ,אבער אפגעקויפט די דירה. וואס זיי האבן נישט פאר אידן וואס זיי
זיינע לונגען זענען שווארץ געווארן פון קענען נישט .אין יענע יארן ,און אויך
ראטעווען יענע קינד פונעם פייער .דאס דאס איז געווען גלייך נאך ראש היינט ,איז דאס געווען א חידוש גדול .און
איז ממש ווי עס שטייט אין שיר השירים: השנה .און אויף סוכות זענען זיי שוין אזוי האט דאס יונג פארפאלק געצאלט
"ָׁשְ חֹורָ ה ֲאנִי ְונָאוָה ְּבְ נֹות ְירּוָׁשָ לָם "...די געווען אין די נייע דירה .יענע יאר דאפעלט רענט אויסצוהאלטן א דירה
שווארצקייט פון זיינע לונגען איז די סוכות איז יעקב נאך צוריקגעגאנגען פאר הכנסת אורחים .אבער ביי זיי האט
שיינקייט פאר'ן אייבערשטן .עס איז דאווענען אין זיין בית המדרש קביעה, הכנסת אורחים באדייט פיל מער ווי
שווארץ געווארן פון ראטעווען א צווייטע וועלכע איז געווען אינעם בנין פון זיין בלויז געבן א בעט.
איד! אלטער דירה וואס איז יעצט געשטאנען
ליידיג .אינמיטן דאווענען הערט מען אברהם און שרה פון אונזער דור
רבי יעקב שטייט אזוי אינדערויסן פלוצלינג קולות" :עס ברענט! עס ברענט! האבן געפלעגט זייערע געסט נאך מער
און זעט די נסים פאר די אויגן .ער שפירט ראטעוועט!" אלע זענען ארויסגעלאפן ווי אייגענע קינדער .זיי האבן געקאכט,
די סייעתא דשמיא אז ער האט ממש פון שול און געזען ווי דער בנין מיט אלע געוואשן די וועש ,באדינט ,געזארגט,
געציילטע טעג צוריק זיך אריבערגעצויגן הייזער זענען פארכאפט אין העלישע אויסגעהערט און מחזק געווען די
צו א נייע דירה .ער האט קלאר געוואוסט פלאמען. אורחים ,וועלכע זענען געקומען פון
אז דאס איז בזכות די הכנסת אורחים יעדע סארט שטוב און עבר ,צומאל מיט
וואס זיי האבן זוכה געווען צו מקיים זיין. אינצווישן הערן זיך שרעקליכע שווערע פעקלעך צרות .אין די צייט וואס
געשרייען פון א פרוי" :מיין קינד! מיין אנדערע פרויען זענען געזעצן אונטער די
ווי אלץ אן הסכמה דערצו האבן זיי קינד! ראטעוועט! ער איז פארכאפט אין בוים און געשמועסט ,האט די פרוי פון ר'
געזען נאכ'ן אויסלעשן דאס פייער :דער די דירה .איינער זאל רחמנות האבן!" יעקב געוואשן די פלארס פון די הכנסת
גאנצער בנין איז געווארן איין שטיק אש, אורחים און ווידער איבערגעצויגן פרישע
חוץ איין חלק ...די שטוב פון הכנסת דער עולם איז אריין אין א פאניק, בעט געוואנט .צווישן די קליינע און די
אורחים .די הייליגע פיר ווענט וואס אבער ליידער האט קיינער נישט געקענט קלענערע האט זי אריינגעכאפו אוצרות
האבן איינגעזאפט אזויפיל מצוות זענען אריינגיין ,ווייל דער הויפט אריינגאנג איז פון מצוות .אזוי איז עס אנגעגאנגען
געבליבן אומבארירט .דאס פייער האט שוין געווען פארשטעלט מיט העלישע עטליכע יאר.
אויף דעם קיין שליטה נישט געהאט. פלאמען ,און אריינגיין וואלט געקאסט
צוויי קרבנות .יעקב איז געשטאנען אין אין א טאג טאג וועקט זיך יעקב אויף
יעקב מיט זיין חשוב'ע אשת חיל די זייט; זיין ווארעם הארץ האט אים פון שלאף און דערציילט פאר זיין ווייב
האבן גענומען אסאך חיזוק פון די זייער געקלאפט ,ער האט נישט געקענט איבער א מאדנעם חלום וואס ער האט
מעשה און ווייטער אנגעגאנגען מיט צוקוקן וואס דא גייט פאר .פלוצלינג געהאט .זיין רבי ,דער סאטמארער רבי
זייער הכנסת אורחים .אין די צייט וואס האט אים אויפגעבליצט אין געדאנק" :די זי"ע ,האט זיך באוויזן צו אים אין חלום
זיי האבן געהאדעוועט די קינדער ,האבן הכנסת אורחים!" בליץ-שנעל האט ער און אים געזאגט" :יעקב ,גיי קויף א הויז".
זיי עס געטון אויף א פארנעם וואס איז זיך געכאפט אז די הכנסת אורחים הויז
דאן געווען שייך .די קינדער דערציילן אז האט געהאט א זייטיגע אריינגאנג ,און דער חלום איז אים געווען מאדנע.
זיי געדענקען ממש נישט א סעודה אן פון דארט קען ער אריינלויפן ,אדורכגיין ער האט נישט געהאט קיין דאלער צו
געסט ,אבער פון די צוויייטע זייט האבן די פענסטער און פרובירן ראטעווען די נשמה ,און ער האט געטראכט צו
זיי געוואוסט וויאזוי צו שטעלן א גבול אז דאס פארלוירן קינד .אזוי האט ער זיך אז דאס איז פשוט געווען ...א חלום.
די שטוב זאל בלייבן הייליג און ריין. טאקע געטון ,און מיט א פלינקייט איז אבער ווען דער חלום איז געקומען
ער אריינגעקראכן ,און דורך די הכנסת איבער און איבער ,האט ער באשלאסן
מיט די יארן האבן אלע געוואוסט אורחים דירה האט ער טאקע געקענט אז מען ווייזט אים עפעס פון הימל,
אז אויב מען זוכט א ווארעם טעלער ראטעווען דאס קינד( .וואס איז געווען און ער האט זיך ארויסגעלאזט איבער
זופ אדער אן אפענע אויער ,קען מען די מעשה מיט'ן קינד? ער האט געהערט די גאסן פון בארא פארק זוכן א הויז
אריינקומען סיי ווען צו יעקב .אסאך ווי אלע שרייען קולות ,האט ער זיך זייער וואס ער קען אפקויפן (אן געלט!) .אזוי
אידן פון ארץ ישראל האבן געקענט זיין דערשראקן און איז געלאפן זיך באהאלטן פארנדיג זעט ער פלוצלינג א הויז וואס
אונטערן בעט)... שטייט צום פארקויפן דורך די באנק
21 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
פארוואס איך לעב ",האט ער געזאגט ר' יעקב און אים צוריקברענגען א פולס. אדרעס און זענען געקומען קלאפן אויף
פאר זיינע קינדער ,און אט דאס האט ער אבער זייער שנעל האבן זיי איינגעזען זיין טיר.
דערציילט: אז ליידער זעט עס אויס ווי עס איז שוין
נאך אלעם; זיין קערפער האט אנגעהויבן די ביזנעס איז געווארן גרעסער און
"איך בין צוזאמגעפאלן ביי די חתונה. ווערן קאלט און קיין פולס איז מער שטערקער ,און יעקב האט זיך דערזען אז
עס איז שוין געווען מיין צייט צו גיין ,און נישט געווען .איינציגווייז זענען זיי זיך זיינע אורחים האבן שוין אויסגעוואקסן
איך בין שוין נפטר געווארן .איך האב צוגאנגען שטיל און טרויעריג ,שאקלנדיג זיין דירה און זיין קליינע עקסטערע דירה.
זיך פלוצלינג געזען שוועבן העכער און מיט'ן קאפ אז עס איז ליידער דערנאך. דעריבער האט ער זיך אריינגעלאזט אין
העכער ,ביז איך האב זיך דערזען שטיין א גרעסערן פראיעקט און אפגעדינגען
פאר'ן בית דין של מעלה .א מורא'דיגע איין הצלה מעמבער האט אבער א דירה פון צוויי שטאק און געגרינדעט
לעכטיגקייט האט פארבלענדט מיין זע- נישט מסכים געווען צום פסק .גאנצע א שטיקל "האטעל" פאר אורחים ,אידן
קראפט ,און איך האב גארנישט געזען צוויי און צוואנציג מינוט האט ער וואס זענען דא פאר א לענגערע צייט און
נאר לעכטיגקייט. געשאקט און געארבעט צוריקצוברענגען האבן נישט וואו צו זיין .דאס אלעס איז
ר' יעקב צום לעבן .די אנדערע האבן געווען צוגעשטעלט דורך יעקב מיט זיין
איך האב אנגעהויבן הערן און זען אים געוואלט אוועקשלעפן זאגנדיג ווייב אליין .מיט די יארן ,ווען די קינדער
ווי די מלאכים גרייטן אן דעם משפט ,און "כבוד המת ,"...אבער יענער האט נישט זענען שוין געווען חתונה געהאט ,זענען
איך האב אנגעהויבן ציטערן' :הנה יום געוואלט הערן .עס האט באמת נישט זיי אויך אריינגעקומען אין די "משפחה
הדין '...אט קומט מיין יום הדין ,ווען איך אויסגעזען צו האבן קיין זין ,ווייל ר' יעקב ביזנעס" .פארשטייט זיך אז מצוה גוררת
וועל שטיין פאר'ן אייבערשטן און אפגעבן האט נישט געהאט קיין שום פולס .מען מצוה ,און איין מצוה האט געצויגן די
א דין וחשבון .די הייליגע תפילות פון די איז שוין געגאנגען רופן חברה קדישא זיך צווייטע ,און חוץ הכנסת אורחים האט
ימים נוראים ,פון 'ונתנה תוקף' ,זענען צו גרייטן צו די לוי' ,ווען פלוצלינג ,פאר יעקב אויך אסאך געהאלפן גרים זיך
געווען לעבעדיג אויפגעשפילט פאר מיר. די אויגן פון אלע ארומיגע ,האבן זיך די איינגלידערן ,און אויך געהאלפן יתומים
אויגן-לעפלעך פון ר' יעקב געעפנט אויף חתונה האבן און זיך שטעלן אויף די פיס.
פלוצלינג הער איך א קול פון א דין א רגע .דער הצלה מאן האט אנגעהויבן
תורה' :זאל מען אים לאזן לעבן אדער שרייען" :ער לעבט! ער לעבט! ער האט א פאר בערך פופצן יאר צוריק האט
נישט?' איך האב פארשטאנען אז מען פולס! ער לעבט!!!" יעקב זיך אונטערגענומען חתונה צו
רעדט פון מיר .איך הער ווי מלאכים מאכן א יתום וואס איז געווען איינזאם
קומען און בעטן פאר מיר ,אז איך בין דאס אומגלויבליכע האט פאסירט: און אליין ,אן קיין משפחה פון ביידע
נאך א יונגער מענטש און קען נאך ר' יעקב איז צוריקגעקומען לחיים .מען זייטן .יעקב איז ארומגעלאפן איבער
שרייבן חידושים .אבער דער בית דין האט אים שנעל אפגעפירט אין שפיטאל, די שטאט און פרובירט צו שאפן געלט.
של מעלה האט געזאגט' :נע ...שרייבן וואו ער איז געלעגן אין א קאמע פאר זיין ווייב האט אויסשטאפירט דעם
חידושים קענען אנדערע אויך '.האב איך עטליכע טעג .אסאך תפילות האט חתן און יעקב איז געווען זיין פיזישער
ווידער געהערט' :אבער ער איז נאך יונג, מען מתפלל געווען פאר אים ,ביז דער און גייסטישער טאטע און אים געפירט
די משפחה דארף אים נאך '.האט דער אייבערשטער האט געהאלפן און ר' אונטער די חופה ווי אן אייגן קינד ,אדער
בית דין געזאגט' :דאס איז נישט קיין יעקב האט זיך ערהוילט .ביז א קורצע נאך מער ווי אן אייגן קינד.
טענה '.פלוצלינג זענען געקומען צוויי צייט איז ער ברוך השם ארויסגעקומען
צדיקים און געטענה'ט פאר מיר .דער פון שפיטאל .ווי נאר ער איז געווארן א ווען מען האט געהאלטן אינמיטן די
ערשטער איז געווען דער הייליגער חפץ טראפ שטערקער ,און שוין געקענט רעדן, ריקודים ביי די חתונה ,איז יעקב אריין
חיים ,וועלכער איז געקומען טענה'ן' :ער האט ער גערופן די קינדער און גערעדט אין רינג פרייליך מאכן דעם חתן .אזוי
היט זייער דעם דיבור .מי האיש החפץ "ביזנעס"" :וואס טוט זיך מיט די הכנסת אינמיטן טאנצן האט דער חתן פלוצלינג
חיים אוהב ימים לראות טוב – ווער עס אורחים? וואס טוט זיך מיט די נייע לאט געשפירט ווי ר' יעקב ווערט שווער .ער
היט דעם דיבור ,קומט אים א גוט לאנג וואס מען וויל בויען?" האט אים פרובירט אנצוכאפן ,אבער פאר
לעבן( '.ווי די בעלת המשפחה האט וואס און ווען איז ר' יעקב צוזאמגעפאלן
מיר דערציילט ,איז ר' יעקב טאקע אזוי די קינדער האבן אים געבעטן: דארט אינמיטן רינג און אראפגעפאלן
אפגעהיטן מיט'ן דיבור; כסדר הערט "טאטע ,דו האסט נישט קיין כח .אפשר באוואוסטלאז.
מען אים זאגן' :קינדערלעך ,רעדט נישט זאלסטו אביסל נאכלאזן? דו האסט דאך
פון אנדערע '.אויך זאגט ער כסדר' :רעד נישט אזא שטארקע הארץ". ביז אפאר סעקונדעס זענען די
נישט שארף ,רעד ווייעך '...און ווער געטרייע חברה הצלה מעמבערס שוין
עס קען דעם מענטש און האט אמאל "קומט ,איך וועל אייך דערציילן געווען אינדערמיט ,פרובירנדיג צו שאקן
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 22
ליידער נישט געבוירן געזונט און איז איז אריינגעקומען איבער פערציג געהאנדלט מיט אים ווייסט צו זאגן אז
נפטר געווארן ,האבן די אורחים דאס פאון קאלס! מי כעמך ישראל גוי אחד ר' יעקב קען קיין הויך ווארט אויף א
נישט געשפירט; די הכנסת אורחים בארץ!) איד נישט רעדן).
איז אנגעגאנגען אין אלע זמנים".
רוב פון די אורחים זענען עטוואס "איך האב נישט זוכה געווען צו
דער אייבערשטער זאל זיי העלפן פאר'יתומ'ט און אליינס ,ווייט פון זען זייער פנים צוליב די ליכטיגקייט
אז זיי זאלן קענען ווייטער גיין אין די זייערע נאנטע און משפחה ,און ר' וואס האט געשיינט פון זייער געזיכט,
הייליגע וועגן פון אברהם אבינו. יעקב – שוין נישט קיין יונגערמאן – אבער איך האב געוואוסט ווער דאס
זארגט פאר זיי צוזאמען מיט זיין ווייב, איז.
צום שלוס: און זיי זוכן וויאזוי זיי צו מאכן וואס
מער באקוועם. "דאן איז געקומען א צווייטער
טייערע שוועסטער ,עס איז סניגור ,דאס איז געווען אברהם אבינו
זייער אינספירירנד צו הערן אזעלכע א שנור האט מיר דערציילט ,אז אליינס .ער איז געקומען טענה'ן' :איך
מעשיות וואס פאסירן היינט ,אבער איין נאכט נאנט צו חצות הלילה איז זי דארף אים האבן דא אויף די וועלט.
צומאל שפירט מען א טראפ אנטוישט: געווען ביי איר שווער און שוויגער אין זיין הכנסת אורחים וואס ער טוט קען
"וואו קום איך אן צו אזעלכע שטוב ,און זי זעט ווי די שוויגער ,מיט מען נישט ערזעצן ,מען דארף אים נאך
הויכע מדריגות?" מיר דארפן אבער רויטע מידע אויגן ,שלעפט זיך מיט האבן '.אויך האט ער דערציילט פאר'ן
געדענקען וואס מוהרא"ש טייטשט זייף ,שמאטעס און שיסלעך .זי גרייט בית דין איבער'ן האטעל וואס מיר
אזוי שיין אויף די משנה "קנאת זיך ערגעץ צו גיין מיט'ן שווער. פלאנען צו בויען פאר די אורחים ,וואס
סופרים תרבה חכמה" – דאס מיינט דאס איז דאך ממש ווי אברהם אבינו'ס
נישט נאכמאכן יענעם'ס נקודה ,נאר "וואו גייט די שוויגער?" האט זי זיך געצעלט.
קוקן וויאזוי יענער שטארקט זיך אין געוואונדערט.
זיין נקודה טובה ,און דאס נאכמאכן "דאס אלעס האט איבערגעוואויגן
דורך זאגן" :לאמיר זיך שטארקן אין די שוויגער האט איר דערציילט דעם דין ,און מען האט מיר גע'פסק'נט:
מיין שטארקע זאך ".און וואס איז דען אז דער גוי וואס רייניגט די הכנסת 'לחיים!' אין יענע מינוט איז מיין נשמת
שטערקער ווי זיין א מאמע פאר די אורחים איז נישט אנגעקומען ,ממילא חיים צוריקגעקומען צו מיר און איך
קינדער? טון הכנסת אורחים ,הפצה, גייט זי יעצט אריבער רייניגן די בית האב זיך דערוועקט.
און פארשפרייטן דעם אייבערשטן הכסא'ס ,די קאך און די האלוועיס.
פאר די אייגענע קינדער .לאמיר זיך "זאגט מיר קינדער ,מיט וואס דען
מחזק זיין מיט תפילה און בעטן דעם "שוויגער ",האט די שנור געבעטן, זאל איך זיין פארנומען?!"
אייבערשטן צו טון חסד איינער מיט'ן "איך וועל גיין ,זאל די שוויגער זיך לייגן
צווייטן ,אמאל ארויסגיין פון וועג פאר שלאפן ".איר שוויגער איז דאך שוין עפילאג:
א שכן אדער א שוועסטער אפילו ווען ווייט נישט קיין יונגע פרוי און האט
איך האב א חשבון מיט יענעם ,און שוין נישט די כוחות. פון יענעם טאג ביז'ן היינטיגן
אזוי וועלן מיר אויך זוכה זיין נאכצוגיין
טאג גייט די הכנסת אורחים אן אין
די וועגן פון אברהם אבינו.
"ניין ",האט זיך די שוויגער פולן שוואנג .די ביזנעס האט שוין
גע'עקשנ'ט" .דו ביסט א מאמע פון נייע סערוויסעס ,וואו מען וואשט
(די משפחה האט געבעטן אז קליינע קינדער ,גיי אהיים שלאפן צו און ביגלט די וועש פון די אורחים .ר'
די דעטאלן זאלן בלייבן געהיטן ביי דיינע קינדער .לאז מיר ביטע האבן יעקב פארגינט אויך פאר אנדערע די
די מערכת צוליב געוויסע סיבות... די מצוה ,דאס איז מיין זאך .איך וויל מצוה ,און טייערע נשים צדקניות
אבער אויב איינער וויל אנטיילנעמען זכותים ווען איך קום אהיים". געבן אוועק פון זייער צייט ,כח און
אין דעם זכות און ארויסהעלפן מיט געלט ,קאכנדיג ,באקנדיג ,וואשנדיג
געלט אז זיי זאלן קענען ווייטער אנגיין און ביגלנדיג פאר זייערע אידישע
ווי איינער פון די בני המשפחה
מיט זייערע מדות החסד ,קען מען זיך ברידער( .א שנור דערציילט מיר אז
דערציילט" :מיינע עלטערן גייען אן
פארבינדן מיט די רעדאקציע פאר די מען האט אריינגעלייגט א מעלדונג
מיט זייער הכנסת אורחים אין אלע
קאנטאקט אינפארמאציע). אין א צעטל אז ווער עס וויל העלפן
אומשטענדן ,אין פריידן און אין ליידן.
אפילו ווען דער אייבערשטער האט צו וואשן וועש פאר אורחים זאל זיך
זיי געפרואווט מיט א קינד וואס איז מעלדן .זי זאגט אז אינעם ערשטן טאג
23 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
ץץתץ תספ
טג?
שכח אייבישטער ,די קארטאפל זעט אויס גוט.
איך דריי אראפ דעם פלאם ,און איך גיי זען וואס
עס טוט זיך מיט די וועש ,איך שטעל אן דעם וואש
מאשין און איך נעם ארויס דעם הויפן טרוקענע
וועש פונעם דרייער.
אין הויז איז רוהיג און שטיל ,איך האב גענוג
צייט צו אלעס צאמלייגן מיט געדולד ,און אפשר
אויך אויסנוצן די מינוטן און זיך אביסל אויס רעדן
צום אייבערשטן?
די בעבי פלאפלט מיט אירע שפילצייג ,די
וועש פארמערט זיך אין שיינע צאמגלייגטע שטויס,
אבער איך? איך פיל זיך פארמאכט ,פארשלאסן ,עס
גייט נישט ארויס קיין אפגעהאקט ווארט פון מיין
מויל.
איך ווייס נישט וואס ס'איז געשען לעצטנס,
איך האב שוין פראבירט דעם זיסן טעם ,איך ווייס
שוין ווי גוט מען פילט נאכן אפלאדענען די שווערע
שטיינער פון הארץ ,און ...און ...און איך ווייס אויך
אז יעדער האט אזעלכע צייטן ...אבער ...אבער...
אבער דאך פיל איך אזוי ווייט...
און איך ווייס אויך אז די עצה צו דעם איז צו
בעטן דעם אייבערשטן טאקע פאר דעם ,אים צו
מסטץמ
סהףד
בעטן אז ער ,דער גרויסער און גוטער באשעפער
זאל עפענען מיין מויל,און ...און ...און איך בעט און
איך זע נישט קיין וועג ארויס...
די טעג לויפן ...עס ווערט שבת ...זונטאג,
מאנטאג ,דינסטאג ...און ווידער קומט שוין שבת...
פון אויבן אויף פארט אלעס גלאטיג...און אויף
טאג טעגליכע זאכן האב איך צו פארציילן הויפנ'ס
טדסקצ
מעשיות פון תפילה ,אבער איך וויל עפעס טיפער,
איך וויל דערציילן פארן אייבערשטן וואס איך
מ .פפאפהניים
פיל ,וואס איך וויל ,וואס איך טראכט ...איך וויל
ווערן בעסער ,איך וויל פאררעכטן וואס איך האב
אמאל נישט געטון גוט ...איך וויל ווערן נענטער און
נענטער ...איך וויל טון וואס דער אייבערשטער וויל
פון מיר...
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 24
איבערגעדרייט דעם חדר היינט... אינגל" -אוואו איז טאטי?" "וואס הייסט" באשעפער! עס גייט מיר נישט!
-פרעג איך צוריק" -איך פרעג דיר .טאטי באשעפער נאר דו קענסט מיר העלפן!
ווען די קינדער זענען פארשפילט און עס האט אייך נישט אהיים געברענגט?". דו האסט מיר באשאפן ,מיין נאטור,
דרייען זיך נישט איבעריגע אויערן אונטער די מיין יוגנט ...מיין משפחה ,באשעפער!
פיס ,דערציילט ער אז די הנהלה איז געגאנגען "ניין .מיר זענען אהיים צופיס, דו ווייסט באמת וואס איך וויל!.
זען א שטח ,וואס מען האפט צו קענען טאטי איז נישט געווען אין אפיס".
אפקויפן ,און בויען א גרויסע פלאץ פאר די איך דערמאן זיך אזוי אינמיטן אז
מוסדות וואס וואקסט אויף א טעמפא וואס איך פראביר זיך צו דערמאנען ,ער מיין מאמע מאכט מארגן חתונה ,לאמיר
מען קען נישט נאכלויפן... האט מיר געזאגט אז ער גייט היינט מאכן א פלאן ווי אזוי צו אויסשטעלן
שפעטיגן? געווענדליך קומט ער אהיים דעם מארגנדיגן טאג ,איך וויל רופן מיין
א טעלעפאן רוף קומט אריין ,ס'איז פון מיט די קינדער אויסער ...אויסער למשל מאן פרעגן צו ער האט נישט מארגן
בית פיגא ...ער מוז אויפהייבן ,מען דארף היינט... עפעס א אסיפה אדער ווייס איך וואס,
אוועק שטעלן א גוטער דרך ארץ אין איינע ער הייבט אויף ביים ערשטן קלונג ,פון
פון די כיתות... אה ...ער האט מיר געזאגט אז אונטער הער איך א טומל א גערודער,
אפשר גייט היינט די הנהלה זיצן קינדער? מלמדים? אלעס צוזאמען? איך
איך דארמאן זיך פון די ערשטע באזוך צוזאמען ...אויף וואס נאך? אדער קען נישט כאפן.
פונעם ראש ישיבה שליט"א אין דעם נייעם געדענק איך נישט און ער האט גערעדט
חדר ,צוויי חדשים נאכן עס עפענען ,ס'איז פון עפעס אנדערש? "העלא? וואס מאכסטו?" ער הערט
געווען נאך פורים תשפ"ב ווען דער ראש זיך אביסל איילנדיג" ,איך האלט דא
ישיבה שליט"א איז אנגעקומען צו דעם די קינדער לויפן צו זייערע אינמיטן זיצן מיט די מלמדים ,א חיזוק
ערשטן יארצייט פון זיין גרויסער זיידן שפילצייג ,איך גיי ענדיגן דעם שמועס ,דארפסט עפעס וויכטיג?".
דער קארלסבורגער רב זצ"ל ,דער חדר איז נאכטמאל .ווען די קינדער האלטן
דעמאלט'ס באשטאנען פון דריי קינדער! שוין אינמיטן עסן קומט טאטי ענדליך "ניין ,ניין ,ס'איז ממש נישט וויכטיג"
מרדכי פערל ,מרדכי און רפאל פפנהיים. אהיים. -ענטפער איך" -מען קען רוהיגערהייט
ווארטן אויף ביינאכט!".
דער געטרייער מלמד מו"ה יושע א גוטן טאג! די קינדער לויפן אים
ראבינאוויטש הי"ו איז געזעצן געטריי מיט זיי אנטקעגן ,אברהמי ברענגט צו שלעפן די פלענער קענען ווארטן אפילו ביז
יעדן טאג ,ביים געסט צימער פון מו"ה שמעון א צעטל פון זיין טעשל ,טאטי! מיין מארגן ,קוק איך אויפן שטילן טעלעפאן,
עוזר פערל'ס הויז ,און געלערנט מיט זיי תורה רבי האט געזאגט אז דער מנהל האט ווי דער אייבערשטער וועט פירן דעם
מידות טובות און יראת שמים, געהייסן עס געבן פאר טאטי! טאג ,וועט במילא אזוי זיין...
איך בין אראפגעקומען מיטהאלטן דעם טאטי נעמט איבער דעם צעטל מיט איך בלייב זיצן פארטראכט ,מיין
באזוך פון אונטערן טיר ,צוזאמען מיט מרת א ערנסקייט ,וואו עס שטייט די זמנים בעבי ליגט אויפן פלאר און האלט אין
פערל ,די עלטערן פון אלע קינדער פון חדר... פונעם חדר אויפן נעקסטן יאר .און די הענטעלעך א זיסע בערעלע און
אינמיטן האט דער ראש ישיבה שליט"א זיך ער ליינט עס איבער ווי ער וואלט עס שמייכלט צופרידן ,זי געבט עפעס א
אנגערופן צו די ארומיגע" ,עטס זעען אויך די געזען צום ערשטן מאל ,די גרעסערע אמבאלופערטן דריי און די בערעלע
גרויסע בנינים וואס איך זעה דא?" שמייכלען זיך אונטער. פאלט ארויס ,זי וויל עס כאפן ,אבער
אנשטאט צו אנקומען נענטער קריכט
איך געדענק די שמייכל וואס איז "צו ווייסטו מאמי?" -דרייט ער זיך זי אויף צוריק ,זי פראבירט נאכאמאל,
דעמאלטס ארויפגעקומען אויף די פנימ'ער... אויס צו מיר" -היינט האב איך געטראפן אבער זי ווערט נאר ווייטער און
יעצט קען מען שוין טאקע לאכן ,ס'זעט אויס אברהמי'ס רבי און ער האט מיר געזאגט ווייטער ...זי הייבט אן צו וויינען ,און איך
אז ביז מען וועט ענדיגן בויען דעם ערשטן אז אברהמי איז דער בעסטער אינגל פיל איר אזוי מיט ,איך ווייס אבער אז
בנין ,וועט עס שוין אויך זיין צו קליין... פונעם גאנצן חדר!!" זי גייט דאך אזוי קענען צום סוף קריכן,
צו גיי איך אויך אבער אמאל קענען
איך גיי אנגרייטן פיזאמעס פאר די דערגרייכן מיין ציל?
"באמת? איך פריי זיך אזוי שטארק
קליינע ,און איך זע אז ווי נאר מיין מאן צו הערן!"
לייגט אראפ דעם טעלעפאן ,צוקלינגט זיך א גוטן טאג! די קינדער זענען דא!
עס ווידער ,יעצט הערט זיך עס א שמועס איך האף נאר אז ער האט נישט
פון איינעם פון די עלטערן וואס קען נישט "מאמי?" -פרעגט מיר מיין גרויסער
25 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
איבערגעלאזט טייערע ירושות ,ווען גייט האבן צייט פאר ביידע ,וואס דארף פארשטיין פארוואס דער מוסד וויל נישט
יצחק אבינו האט אויסגעווארט אויף שוין א מנהל טון מיט פינף קינדער? געבן מעדעצין פאר זיין קינד...
זיין ישועה אויף זיין שידוך איז ער ארויס איינמאל א חודש קומען אוועקשטעלן
אין פעלד זיך אויסגיסן די הארץ פארן דרך ארץ? צוגרייטן א פרשה צעטל? און די קליינע דארפן שוין גיין שלאפן ,ער
באשעפער. אזוי איז טאקע געווען די ערשטע פאר פארענדיגט דעם שמועס ,און גייט ליינען
חדשים. קריאת שמע מיט זיי ,ווען ער קומט ארויס
ויצא יצחק לשוח בשדה .דער פונעם קינדער צימער ,זעט ער אויפן
הייליגער רבי האט אונז אויסגעלערנט גאנץ שנעל איז די גרעפיקס געבליבן טעלעפאן ,דריי נישט געענטפערטע רופן,
אז אויך אונז פשוטע מענטשן קענען אין זייט ,און לויט די הוראה פונעם ראש דער מגיד שיעור ,א מלמד פון טברי' ,און
נעמען די פשוטע עצה ,און עס טון ,און ישיבה שליט"א איז ער פארנומען ברוך עפעס א אומבאקאנטער נומער ,וועמען
ווען מען נעמט אריין דעם אייבערשטן השם טאג און נאכט מיט די מוסדות. רופט מען צוריק פריער?
אין בילד ,באקומט מען ספעציעלע
כוחות און סייעתא דשמיא. איך ווייס אז אויב נישט מיט די נאכן עסן נאכטמאל ,גייט ער
מוסדות וואלט ער געווען פארנומען מיט דאווענען מעריב ,ווען ער שטייט שוין
די גאנצע מוסדות שטייט אויף אנדערע זאכן ,פריי איך זיך אז אונזערע ביים טיר ,זאגט ער מיר ,אז ער וויל אויך
תפילות ,תפילות פון די עלטערן ,תפילות יארן ווערן אנגעפילט מיט גוטע זאכן. צוגיין אין אפיס זען צו דער ראש ישיבה
פון די תינוקות של בית רבן ,תפילות האט שוין געענטפערט אויף א וויכטיגע
פון מלמדים ,תפילות פון די לערערינס, איך ווייס אבער אויך ,אז איך ווייס שאלה וואס ער האט געפרעגט ביים
און תפילות פון די הנהלה ,נאר אזוי נישט אלעס ,אין אונזערע מוסדות היינטיגן באריכט ,איך האף ס'וועט נישט
קען מען אנגיין ,און נאר אזוי קען מען ארבעטן טייערע מלמדים ,לערערינס ,און נעמען צו לאנג.
ארבעטן צוזאמען ,און אויפברענגען דעם חברי הנהלה ,און וואס זיי טוען האלט
קומענדיגן דור פארן באשעפער. איך נישט מיט ,איך ווייס אז יעדער איף האף אויך...
איינער אן אויסנאם געבט אוועק אן א
און אויך איך אליין ,צווישן מיר שיעור כח און צייט און מען באקומט איך רוים אוועק דעם נאכטמאל ,איך
אין דעם באשעפער ,ווייס איך אז דאס נישט צוריק קיין כבוד אדער געלד. גרייט אן וועש אויף מארגן ,די בעיבי איז
איז די איינציגסטע עצה פאר יעדע שוין אויף און איך האב איר שוין צוריק
פראבלעם ,און אז ס'גייט מיר נישט זיך איך שטיי און איך וואונדער זיך איינגעשלעפט ,און ער איז נאכנישט
צו אויסרעדן צום באשעפער וועל איך צומאל ,ווי אזוי קענען פשוטע מענטשן דא ...מסתמא האט דער ראש ישיבה
פראבירן איינמאל און נאכאמאל ,ביז עס באווייזן? פון וואו נעמט מען די געענטפערט ,אדער איז אריינגעקומען
איך וועל אויך זוכה זיין צו זען א שטראל איבערמענטשליכע כוחות? עפעס א אנדערע שאלה ,אדער ביידע
פון ליכטיגקייט. צוזאמען...
אונזערע גרויסע אבות האבן אונז
ווען ס'מאכט זיך פארנומענע טעג,
קומט מיר ארויף די ערשטע צייטן פונעם
חדר .ווען דער ראש ישיבה שליט"א האט
געפרעגט מיין מאן אויב ער קען זיין
מנהל ,דעמאלט איז דער חדר געוווען פון
גאנצע פינף קינדער...
מיין מאן האט דעמאלט געארבעט
אין א אנדערע מוסד ,ער האט געוואלט
אוועקגיין פון דארט און ווערן א גרעפיק
דעזיינער ,ער האט אריינגעלייגט אסאך
צייט ,געלד און כח ,זיך צו גוט דערלערנען
די פאך ,און ער האט געטראכט אז ער
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 26
עססטגט
זטגמ
"צוברעך דיר דיינע ציינער ,זשידאק! נעם,
דא האסטו!" סטעפאן ווארפט מיט אויפברויז א
געוועבטע סחורה'נע זעקל צו זיין אידישן שכן.
יעקב קוקט אים אן מיט בייז וואונדער .א
שאלה אויף א גוי ,וואס האט אים געברענגט צו
כעס? אבער פארט ,וואס איז די זעקל ,א מתנה אין
זיין פנים אריין? און וואס האט עס מיט די ציינער?
סטעפאן נעמט זיך זעצן זיין פויסט אויפ'ן
זעקל" .פאר'עקשנ'טע ארבעס! זיי לאזן זיך נישט
קאכן ,יאקאבי!" געבט ער ארויס זיין גאנצע
אנטוישונג פון די לעצטע פאר שעה" .איך שטיי שוין
שעות ביים פייער ,איך לייג צו נאך א שפענדל און
נאך איינס ,און איך גיס צו וואסער ,אבער די ארבעס
בלייבן הארט ווי א שטיין!"
סטעפאן שטייט קעגן יעקב ווי א גרויסע פינף-
פיסיגע קאך-קעסל .פון זיין מויל גייט א פארע,
און ער לאזט ארויס די גאנצע שוים פון זיינע
לונגען מיט א הויכע קול .זיינע אויגן פינקלען צו
יעקב ,ווען זיין שטימע טוישט זיך פלוצלינג צו אזא
האניג שטעכיג בינען קול" :קוק יאקאבי ,דו ביסט
א אידישע עקשן ,וועסטו וויסן וואס צו טאן מיט
פאר'עקשנ'טע ארבעס ".סטעפאן לאכט צו זיך הויך
מסטץמ
פון זיין אייגענע וויץ ,און גייט אוועק פון זיין שכן'ס
טיר מיט א שמייכל פול מיט נצחון .הא הא ,קלוג
האב איך געטאן.
מיט שנעלע באוועגונגען עפנט יעקב אויף
דעם זאק .עפעס הערט זיך דא אינטערעסאנט. סטדש
במסלת
דער פויער זאל נישט קענען פשוט אפקאכן א זעקל
בונדלעך? די שיינקייט פון די בונדלעך האבן אים
אלעס פארענטפערט.
יעקב זעט זיך האלטן אין זיין האנט א זעקל
פערל .אך ,דער פויער ,האט נאך קיינמאל נישט
געזען קיין טייערע פערל פאר די אויגן ,האט ער עס
געשאצט פאר ארבעס.
ש .ל .פליישמאן
יעקב מאכט צו דעם זעקל און לייגט עס אוועק
27 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
נאר דאווענען פאר'ן אייבערשטן .און חיות פון א מענטש באקומט מען דורך צווישן זיינע טייערסטע זאכן .ער איז
וועלכע סארט דאווענען? ווי א פגע" ,ויפגע תפלה .די נשמה פון יענע וועלט הערט זיך יעצט געווארן א פארמעגליכער איד" .אה!"
במקום" ,מוטשענען און מוטשענען דעם צו מיט א מורא'דיגע בענקשאפט צו יעדע שפרייט ער אויס זיינע ביידע הענט אויף
אייבערשטן .דער אייבערשטער האט ווארט ,און פון גרויס זיסקייט נעמט זיך די ארויף" ,שכח אייבערשטער ,דו האסט
ליב א נודזש און א קוועטש וואס בעט נשמה ארויפגיין און זיך דערהייבן העכער מיך דאך אויפגעראכטן אין איין מינוט,
און געבט נישט אויף .מיט הכנעה .פליז. און העכער ,ביז ר' נפתלי זעט איר מער מאשפות ירים אביון .איך דאנק דיר טאטע
נאכאמאל און נאכאמאל. נישט .איבערגענומען מיט הרגשים פון זיין פאר די פלוצלונגדיגע איבערראשונג".
חלום ,גייט ר' נפתלי צום הייליגן רבי'ן .דער
"באשעפער ,איך וויל א קינד ,א הייליגער רבי הערט אים אויס און זאגט: איך שפיר מיר ממש ווי א בונדל.
געזונט קינד .באשעפער ,איך וויל נחת. "איר מיינט אז אין עולם העליון הערט מען וואס האב איך שוין היינט געטאן? אביסל
העלף מיר ,באשעפער ,אויסארבעטן מיינע מיין תורה ווי מען הערט עס דא? דארט, נעבעכדיגע מצוות ,אפילו צו זאגן ברכות
מדות .באשעפער ...באשעפער ...געב אונז אז מען הערט א דיבור פון מיין נאמען בין איך נישט אנגעקומען ,ניטאמאל
ברייט פרנסה .העלף אונז ,אייבערשטער, וועגן ,איז עס גאר עפעס אנדערש…" אויפגערוימט מיין שטוב .מיין פיצל האט
באגלייט אונז מיט סייעתא דשמיא. א גאנצן טאג געוויינט און אויפגענומען
יא ,ר' נפתלי האט איבערגעזאגט נישט נאר מיין גאנצע צייט ,נאר די גאנצע
"והנה סלם מצב ארצה וראשו מגיע פאר די נשמה טאקע די זעלבע תורה פלאץ אין מיין מח .אבער פארוואס זאל
השמימה" .יעקב אבינו זעט א לייטער וואס ער האט אליינס געהערט פון הייליגן איך אזוי שפירן? פארוואס זאל איך לאזן
וואס איז אויף דער ערד און איר שפיץ רבי'ן ,אבער די התלהבות וואס די נשמה דעם פויער'ס מבינות אריינקריכן אין מיין
גרייכט צום הימל .יא ,ס'איז אויף דער ערד, האט געהאט איז געווען ענדלאז ,נישט געוויסן.
אבער ס'גרייכט די הימל .או/הא! א חילוק צו פארגלייכן צו וואס די חסידים האבן
פון הימל און ערד! כמעט אזוי ווי אונזערע געהאט פיל ווייניגער עקסטאז בשעת'ן עס די ריכטיגע מבינים ,די הייליגע
מצוות .דא אונטן קוקן מיר אויף אונזערע הערן פון דעם הייליגן רבין'ס מויל אליינס. צדיקים ,דער הייליגער זוהר הקדוש ,דער
מצוות ווי פשוט'ע קלייניקייטן .מיר קוקן די נשמה פון יענע וועלט האט געהאט אזא הייליגער רבי ,מוהרא"ש זי"ע ,און אויך
אויף זיי מיט אן ערדישע ,פויערישע בליק. התלהבות ווי איינער וואס שאצט די תורה דער ראש ישיבה שליט"א היינט ,רעדן
ס'איז א זעקל פול מיט ארבעס .וואס איז ווי די לעכטיגסטע לעכטיגקייט. פון מיינע פשוט'ע ,נעבעכדיגע ,האלבע,
עס שוין? טוישן א קינד? געבן צו עסן פאר פארשלאפענע מצוות ווי פון פערל און
א קינד? איין קאפיטל תהילים איז זיכער ס'איז נישט נאר א מעשה ,עס קען דיאמאנטן .יא ,פון מיין זיין א אידישע
זייער נעבעכדיג .אבער אין הימל קוקט אויך דינען ווי א משל פאר אונז מיט א מאמע און פון מיין בארואיגן מיין בעיבי.
מען פון אן אנדערע פערספעקטיוו .מיט לעכטיגע מוסר השכל .אונזערע מצוות דא זיי פארשטייען ריכטיג אפצושאצן די
אן אויג פון מבינות ,א הימלישע בליק. אונטן ,נישט קיין חילוק ווי אזוי מיר קוקן ווערט .איך מוז צוהערן צו די קול פון די
אין הימל זענען אונזערע מצוות ,אונזערע עס אן ,זענען אויבן אין הימל בענקעדיגע עקספערטן .מיינע מצוות ,נישט קיין
תפילות ,אונזער פראבירן ,דורכפאלן און לעכטיגקייטן. חילוק וועלכע קאליר ,לעבעדיג אראנדזש
נאכאמאל פראבירן ,הימלישע דיימאנטן צו פארשלאפן גרוי ,זענען טייערע פערל.
און פערל. אזוי אויך איז יעדע תפילה ,וואס מיר
בעטן ,אפילו פשוטע אייגענע מאמע לשון רבי נפתלי ,א פרישע מקורב צום
ווען דער יצר הרע מאכט דיר שפירן תפילות ,און אפילו תפילות וואס קענען הייליגן רבי'ן ,חלומ'ט זיך א וואונדערליכע
ווי א בונדל ,נעם נישט זיין אפשאצונג. נאכנישט ווערן גערופן א תפילה מעשה, חלום .א מאן פון יענע וועלט קומט צו אים
ער איז א פויער וואס פארשטייט נאר צו זענען אויך לעכטיגע טייערע אוצרות. און פרעגט אים" ,צו וועלכע צדיק בוסטו
ערד ארבעט ,פלאנצונגען און בונדלעך. מקורב?" ווען רבי נפתלי ענטפערט אים
הער וואס די צדיקים ,די גרויסע מומחים " ּוִּיֵצֵא י ּ ֲעק ֹב ִמְּבְאֵ ר ָׁשָ בּע וכו' ּוִּיִפְ ַּגּע אז ער איז מקורב צום הייליגן רבי'ן פון
אויף בריליאנטן און פערל ,האבן צו זאגן: ְּבָּּמָ קֹום וכו'" .הימל ,ערד ,און שטיינער ,קיין ברסלב ,בעהט יענע נשמה ער זאל אים
כאפ אריין איין קאפיטל תהלים ,מאך א נפש חיה ,שטאק טונקל .קוקט עפעס אויס נאכזאגן א תורה פון זיין רבי'ן.
שמייכל ,א ברכה ,א משנה ,א פסוק ,איין ווי פארלוירנקייט ,ייאוש .דוקא דעמאלטס
קריאת שמע ,א גוט ווארט וכו' .א פערל, שטעלט זיך יעקב אבינו פארפאסן די רבי נפתלי אין זיין חלום זאגט אים
און נאך א פערל ,און דו פילסט דיר אן א הייליגע דריטע תפילה ,תפילת ערבית. נאך די שבת שירה תורה וואס ער האט
זאק מיט ווערדפולע אוצרות. יעקב אבינו וויל אונז לערנען אז אויך אין נישט צו לאנג צוריק געהערט פונעם
די טונקל ,אין די אויסגעלאשנקייט (ניין, הייליגן רבי'ן .ער זאגט פארן נשמה די
עס זענען נישט געווען דעמאלטס קיין תורה "עיקר החיות מקבלין מהתפלה" ,ווי
סטריט לייטס) – זאל מען נישט אויפגעבן, דער רבי ברענגט ארויס אז דאס גאנצע
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 28
תסךט
במסימ מתנ
נחום איז געווען א געלונגענער בחור ,שוין פון א גאר יונגן עלטער האבן
זיינע טאלאנטן און שארפן מח ארויסגעשטארצט פון צווישן אלע קינדער אין
זיין יארגאנג.
ער איז אויפגעוואקסן אלץ בן יחיד ,אן איינציג קינד פאר זיינע עלטערן
נאך יארן לאנג ווארטן אויף קינדער ,ער איז געווען זייער שווארצאפל פון אויג.
אין חדר איז ער געווען באליבט אויף זיינע מלמדים און שטארק
ארויפגעקוקט צווישן זיינע חברים
ווען דער רבי פלעגט פרעגן א קאמפליצירטע קושיא איז נחום געווען דער
ערשטער דאס צו קענען פארענטפערן ,ביי די בחינות פלעגט ער אלץ באקומען
א הונדערט אן דאס מינדעסטע אנשטרענגונג פון זיין זייט
ווען עס איז געקומען צו ישיבה האט ער זיך פארהערט ביי איינע פון די
בעסטע ישיבות און פארשטייט זיך אז ער איז גרינגערהייט אנגענומען געווארן,
די מגידי שיעור האבן געקוואלן פון זיין שארפקייט ,די חברים זענען אים אלץ
נאכגעלאפן און געזוכט צו געפעלן אין זיינע אויגן ,יעדער האט זיך געקריגט
אויף די זכיה צו קענען לערנען מיט אים בחברותא ,און פארשטייט זיך אז
די עלטערן האבן געקוואלן פון נחת צו הערן די אלע גוטע גריסן אויף זייער
אויסגעווארטענער בן יחיד'ל.
מסטץמ
ווען עס איז געקומען צו די עלטער פון שידוכים האט דער טעלעפאן
אינדערהיים נישט אויפגעהערט צו קלונגען ,די שדכנים זענען זיי נאכגעלאפן
מיט די בעסטע און חשוב'סטע משפחות ,ביז נחום איז שוין אין א גוטע שעה
לבצ גטסת
א חתן געווארן צו א געלונגענע מיידל פון א באלעבאטישע מכובדיגע משפחה,
די שמחה איז געווען גרויס ,יעדער איז געקומען זיך באטייליגן אין די גרויסע
חתונה.
די שבע ברכות זענען אריבער און דאס פרישע קאפל האבן אנגעהויבן
זייער לעבן מיט די רעכטע פיס ,נחומ'ס ווייב איז געווען א געלונגענע טיטשער
און איז גלייך צוריקגעגאנגען צו איר ארבעט. לצסלךת
נחום האט זיך אריינגעזעצט אין כולל א האלבע טאג – אזוי ווי
אפגעשמועסט און די צווייטע האלב טאג האט ער געזוכט צו ברענגען פרנסה.
ער האט זיך גלייך אריינגעלייגט אין ביזנעס און אין וואס ער האט נאר
אריינגעלייגט זיינע גאלדענע הענט האט ער געזען הצלחה.
מ .פעדער
ערשט האט ער אנגעהויבן מיט קליינע געשעפטן און זעענדיג ווי זיין
29 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
"מיטן אייבערשטנ'ס הילף" חזר'ט זיין א שטח און דארט אויפגעשטעלט א הצלחה וואקסט איז ער אלץ ארויף גרעסער
חברותא איבער. הערליכע געביידע פון צוויי שטאק ,וועלכע און גרעסער.
ער האט צוטיילט אין אפאר פראכטיגע
פאר נחום זענען שוין די ווערטער צימערן .זיין פלאן איז געווען צו פארקויפן מיט די צייט האט ער באשלאסן זיך
געווען אביסל פרעמד" ,וויאזוי קומט אין די אונטערשטע שטאק צירונגען און אריינצולייגן אינעם געביט פון זייגער'ס,
עס דא אריין?" פרעגט ער "איך האב סך זייגערס און אין די אויבערשטע שטאק אנהייב האט ער אויפגעמאכט א קליינע
הכל געזאגט אז איך גיי מיט דעם שליסל זילבערנע און גאלדענע כלים. סטאר ,און זעענדיג אז ער איז שטארק
אויפמאכן די טיר ,ווי קומט דא אריין די מצליח האט ער עס נאר פארגרעסערט און
הילף פונעם אייבערשטן? ווי שווער איז און דאס אלעס פונעם שענסטן און פארגרעסערט.
אויפצומאכן א טיר?" בעסטן קוואליטעט.
נחום האט נישט אויפגעגעבן אויף
זיין חברותא באטראכט אים מיט דאס געביידע האט אויסגעזען דאס זיצן אין כולל ,אבער ווי מער ער
וואונדער "זיכער דארף מען הילף פונעם הערליך ,אלעס איז געווען אזוי פראכטפול האט מצליח געווען און געמאכט געלד
אייבערשטן ,גארנישט פאסירט נישט אן דעזיינט ,נחום האט שוין קוים געקענט איז זיין גאווה געוואקסן ,ער האט געזעהן
דעם אייבערשטן ,א מענטש קען נישט ווארטן אויפן ערשטן טאג ,פאר די בליקן די שעצנדע בליקן פון די מענטשן ארום,
רירן זיין פינגער אן דעם וואס מען זאל פון זיינע באקאנטע און פאר די שטאלץ די שטאלץ פון זיינע עלטערן און פון זיין
אזוי אויסרופן אויבן אין הימל". וואס ער גייט שאפן פאר זיינע עלטערן. געטרייע ווייב ,די שטראלנדע אויגן פון זיינע
חברותות ווען ער האט זיי אויסגעקלארט א
נחום לייגט צוריק די גמרא אין געווען איז עס פארנאכט ,אזוי ווי קאמפליצירטע תוספות.
שאפע "איך האב נישט געוואוסט אז דו נחום ארבעט אין די צופרי שעות האט ער
ביסט אויך פון די 'אייבערשטער' מענטשן" אויפגעטוישט דאס כולל פאר די ביינאכט עפעס האט זיך געטוישט אין אים ,ער
מורמלט ער זיך אונטער ,זיי געזעגענען זיך שעות .זיצט ער מיט זיין חברותא נאכן האט זיך אנגעהויבן איינרעדן אז ער איז
און גייען אהיים. ענדיגן לערנען און זיי פארשמועסן זיך, עפעס ווערד ,ווי כאילו זיינע טאלאנטן און
דער חברותא אינטרעסירט זיך אביסל שארפן מח זענען עפעס וואס ער האט זיך
נחום שטייט אויף צופרי מיט אינעם נייעם ביזנעס ,נחום שלעפט אראפ אליינס געמאכט.
איבעראשונג ,היינט וועט יעדער זען ווי פון זיין פאסיק א שיינעם באצירטן שליסל
געלונגען איך בין ,ער ענדיגט דאווענען, און דרייט עס שטאלצערהייט מיט זיינע זיין שטאלץ איז געוואקסן ,זיין
גייט אריין אין זיין שיינעם קאר און פארט פינגערס "מארגן איז דער ערשטער טאג רוקן האט זיך אויסגעגליכן מיט אפאר
אפ צו זיין נייע זילבער און צירונגען אויפצומאכן דאס פלאץ" זאגט ער מיט סענטימעטער ,און זיין נאז האט זיך
געשעפט. שטראלנדע אויגן .זיינע פינגערס גלעטן געהויבן ,ער האט אנגעהויבן מאכן פון זיך
דעם שיין באצירטן שליסל ,ער קען שוין א זאך ,א מציאות ,ער האט אנגעהויבן פילן
די גרויסע סיין שמייכלט צו אים – קוים ווארטן אז ער טויג ,ער ווייסט ,ער קען ,און ער איז
"נחום -זילבער און צירונגען" געלונגען ,און ער האט אינגאנצן פארגעסן
"מארגן וועל איך מיט דעם שליסל צו דערמאנען דעם אייבערשטן וועלכער
ער פארקט די קאר אינעם פריוואטן אויפמאכן דעם הויפט טויער ,מאסן האט אים געשאנקען די אלע מתנות.
פארקינג וואס איז געאייגנט פאר אים ,ער מענטשן וועלן קומען באטראכטן דעם
נעמט ארויס דעם שליסל שטאלצערהייט פראכטפולן זילבער און צירונגען געשעפט, מען האט שוין מער נישט געהערט
און מיט טאנצעדיגע טריט גייט ער צו צום עס וועט זיין א גרויסער סוקסעס" .ענדיגט פון אים די ווערטער 'ברוך ה' אדער 'בעזרת
הויפט טויער ,א שטילע קול אין זיין מח ער צו מיט ערווארטונג. השם' ,נאר מען האט אלץ געהערט פון אים
דערמאנט אים אין די ווערטער פון זיין דאס ווארט 'איך' ,און פארשטייט זיך אז
חברותא אז אן דעם אייבערשטן קען מען "מיטן אייבערשטנ'ס הילף" לייגט זיין ווען מען פארגעסט ח"ו פונעם אייבערשטן
גארנישט ,ער צושמייכלט זיך ,ווי שווער חברותא צו. פארלירט מען די גאנצע הצלחה.
דארף דאך זיין אריינצושטעקן א שליסל
אין לאך און עס דרייען? נחום עפנט אויף אים אפאר אויגן געווען איז עס ווען נחום האט
"וואס האסטו געזאגט?" אפגעמאכט צו פארברייטערן זיין ביזנעס
ער שטעקט אריין די שליסל אינעם אויף א גרויסן פארנעם ,ער האט אפגעקויפט
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 30
איז עס נישט ווייל איך בין געלונגען ,נאר גארנישט ,אלעס איז ביי אים אייבערשטער. לאך אבער – אופס! עס דרייט זיך נישט.
ווייל דער אייבערשטער האט מיר געהאלפן.
משה רבינו האט קיינמאל נישט ער פראבירט רעכט'ס ער פראבירט
אויב שלאפן די קינדער שיין וועל איך געזאגט פאר די אידן :איך וועל ענק זאגן, לינק'ס ,דאס שליסל דרייט זיך נישט!
מיך נישט קלאפן אויף די פלייצע אז איך אדער – אזוי האב איך געזאגט ,אלץ האט
טויג ,און אז איך ווייס וויאזוי צו זיין א ער זיי דערמאנט פונעם אייבערשטן ,אויב נחום הייבט אן צו שוויצן ,ער שלעפט
מאמע ,איך וועל זאגן 'שכח אייבערשטער! האבן זיי געהאט א שאלה האט ער געזאגט ארויס דעם שליסל און פראבירט נאכאמאל,
דער אייבערשטער האט מיר געהאלפן ,עכט – איך וועל פרעגן דעם אייבערשטן ,און ער דרייט אהער און דרייט אהין אבער
קען איך גארנישט און איך ווייס גארנישט, אפילו ביים אויסלערנען תורה פאר די אידן גארנישט.
נאר דער אייבערשטער קען און ער לייגט האט ער נישט גענומען קיין כבוד פאר זיך,
אריין הצלחה אין מיינע פעולות. נאר אלץ גערעדט מיטן לשון -איך וועל נאך אפאר מינוט פון פראבירן טרעפט
ענק איבערגעבן דעם אייבערשטנ'ס רייד. ער זיך מיט א האלבע שליסל אין זיין
פון עקספיריענס :אויב פארגעס איך האנט ווען די צווייטע האלב שליסל ליגט
צו בעטן דעם אייבערשטן די חלות זאלן אפילו ווען עס איז געקומען צו די פארשטעקט אינעם שליסל לאך...
אויסקומען גוט פלאפט עס. מחלוקת פון קרח האט ער נישט געטראכט
פון זיין אייגענע כבוד ,ער האט נאר יא ,אזוי קוקט מען אויס ווען מען
און אזוי איז מיט יעדע זאך אין לעבן, געטראכט פונעם אייבערשטנ'ס כבוד אז עס פארלאזט זיך אויף די אייגענע חכמה און
אז מען לייגט אריין דעם אייבערשטן אין זאל נישט זיין קיין לשון הרע און מחלוקת. מען פארגעסט פונעם אייבערשטן...
יעדע זאך און מען לאזט אפ דעם 'איך' זעט
מען אסאך הצלחה. ער איז אליינס אריבער צו דתן ואבירם ***
און פראבירט מאכן שלום מיט זיי ,ער איז
דער ראש ישיבה זאגט אז דאס איז דאך געווען דער פירער פון כלל ישראל,
דער ראש ישיבה ערקלערט אז ווען א
אויך א סגולה קעגן עין הרע ,אז מען זאל ער האט דאך געזעהן דעם אייבערשטן און
מענטש האט גאווה ,ער האלט זיך פאר א
מיר נישט מקנא זיין מיט מיין הצלחה אדער גערעדט צו אים פנים אל פנים ,און דאך
'יש' ,דאס אלעס קומט ווען מען פארגעסט
מיט מיינע קינדער וכדומה ,אויב יעדעס האט ער נישט געזאגט אז עס פאסט נישט
פונעם אייבערשטן ,מען פארגעסט אז אלע
מאל מען רעדט וועגן די נושאים וועל איך און עס איז נישט קיין כבוד ,ער האט נישט
הצלחות ,טאלאנטן ,און געלד ,דאס אלעס
אלץ דערמאנען אז דער אייבערשטער האט געטראכט אז עס פאסט נישט א צדיק זאל
קומט נאר פונעם אייבערשטן ,דאס איז
מיר געהאלפן ,און – שכח אייבערשטער, זיך דערנידערן און גיין צו זיי,
נישט עפעס וואס געהערט צו אונז ,דאס
בארואיגט עס די קנאה פון די ארומיגע, איז אלעס מתנות פונעם אייבערשטן
ווייל דאס איז דאך נישט מיין קרעדיט, א צדיק מאכט נישט אזעלכע חשבונות,
אלעס איז דאך פונעם אייבערשטן ,איז ער קוקט נישט אויף זיך וואס עס פאסט יא
אויב אזוי ווי קען מען זיך גרויסן מיט
וואס איז דען דא צו מקנא זיין? אדער נישט פאר אים ,ווייל ער ווייסט אז
עפעס וואס נישט איך האב באוויזן? מיט
אלעס וואס ער האט און אלעס וואס ער
עפעס וואס געהערט אפילו נישט צו מיר?
און אזוי אויך פארקערט ,ווען מיר זעען איז איז ,צו ברוחניות ,צו בגשמיות ,איז עס
א גוטע זאך אין א צווייטן ,איינמאל מיר אלעס נאר פונעם אייבערשטן.
אויף משה רבינו שטייט אין די תורה
ווייסן אז אלעס איז פונעם אייבערשטן קען
"והאיש משה עניו מאוד" משה רבינו איז
מען דאך קיינעם נישט מקנא זיין. ער איז נישט פארנומען מיטן 'איך' ווייל
געווען אן עניו ,כאטש זיינע אלע מדריגות
ער ווייסט אז אנעם אייבערשטן קען מען
האט ער זיך קיינמאל נישט געגרויסט
יא ,אז מען לעבט מיטן אייבערשטן גארנישט.
אויף א צווייטן ,ער האט קיינמאל נישט
האט מען א גן עדן לעבן! געהאלטן פון זיך און געווען גרייט זיך אפילו
לאמיר זיך אויך אריינלייגן אין די צו דערנידערן צו באדינען זיין שווער יתרו.
א פרייליכן יו"ט. ביינער די פשוטע אמונה וואס דער ראש
ישיבה באקט אריין אין אונז ,אז אלעס
דאס איז א צדיק ,ער לעבט מיטן
איז אייבערשטער ,גארנישט פאסירט נישט
אייבערשטן ,ער ווייסט אז אלעס קומט
אנעם אייבערשטן ,אויב איז מיר געלונגען
פונעם אייבערשטן און דערפאר האלט
אנצוגרייטן א זייער קאמפליצירטע קעיק
ער זיך נישט גרויס ,ער האלט אז ער איז
31 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
לטמץא תץכ
לטמץא
די זון ,גענייגט אויף מערב ,האט באלאכטן די
הערליכע ביימער ,פארבנדיג די גאנצע הויף מיט א
מיסטעריעזע גאלדענע ליכט.
"נאך אפאר מינוט און מיר גייען אריין",
האט בלימי אויסגערופן .אירע קינדער האבן
אריינגעכאפט צו טאנצן און גליטשן אין די
אראפגעפאלענע בלעטער" .איך ווייס נישט וויפיל
ווארימע טעג ס'איז נאך פארבליבן ביז עס ווערט
ווינטער ",האט בלימי זיך פארענטפערט צו זיך
אליין וויאזוי זי האט צוגעלאזט אז ס'זאל ווערן אזוי
שפעט.
"ס'איז שוין שפעט ,פארוואס לייגסטו זיי נישט
שלאפן?" האט זי געהערט די קול פון איר נייע
שכינה ,מרת וואלטער ,ווי א באשטעטיגונג צו איר
שולד געפילן.
בלימי האט פארשלינגען א קרעכץ .אין א בנין
מיט נאר צוויי משפחות איז א גוטע שכינה זייער
וויכטיג .א גאנץ זומער איז די אויבערשטע דירה
געווען ליידיג ,און די וואך ,צוזאמען מיט די פאלנדע
קאלירפולע בלעטלעך ,איז אראפגעפאלן אויף איר
קאפ א גאר קאלירפולע שכינה.
"איך וויל נישט צוריקענטפערן בייסיג ",האט
מסטץמ
תצגכ
בלימי געטראכט .זי האט לייכט באגריסט איר
שכינה און שנעל צוזאמגענומען איר מידע משפחה.
ןצךת
"בכלל ,וואס מיינט עס אז איך באגריס מיין
נייע שכינה און איך מאך איר פילן היימיש? איך
זאג איר אז איך הייס בלימי ,און זי זאגט מיר,
קוקנדיג אזוי פון איר שפיץ גלעזער ,אז זי הייסט
מרת וואלטער ",האט בלימי זיך אויסגערעדט צו
איר שוועסטער אויפ'ן פאון שפעטער יענע נאכט.
"זי האט נישט אן ערשטע נאמען? יא ,איך ווייס אז
איר עלטסטער איז שוין עלף און מיין חני איז נאר
זיבן .אבער מרת וואלטער? ערנסט גערעדט".
י .גאטליב
"אפשר זאלסטו איר זאגן מארגן אז מ'רופט
דיך רעבעצין גרינבלאט ",האט איר שוועסטער
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 32
אנידערגעפאלן פון אירע הענט .דער הימל איז אירע סטעפס ארויף ,און איך וועל זיי אזוי געוויצלט" .איך האב נאך א ווייטע וועג צו
געווען קלאר .און קיין איין וואלקן האט נישט מאכן גלאנצן אז זי וועט מיר מער נישט גיין ביז איך ווער א צדקת ,אבער איך פרוביר
באדעקט די זון .זי האט זיך געטראפן פנים אל קענען אפשטעמפלען ווי אן אומבאפארעטע זייער שטארק צו האלטן שלום אין בנין .איך
פנים מיט א וואנט פון וואלטער'ס סוכה. אידענע. ענטפער נישט צוריק און איך גריס איר שיין,
אבער אינעווייניג שוים איך פאר כעס .אבער
"האסט איר געזאגט אז מיר מאכן די "די נייע שכנה איז זייער סענסיטיוו", וואס טוט מען נישט פאר שלום?"
סוכה יעדע יאר דא?" האט איר מאן געפרעגט, האט מרת וואלטער זיך אויסגערעדט צו איר
פרובירנדיג זיך צו האלטן רואיג אין די רוישיגע מאן" .וואס איך זאג ווערט זי באליידיגט .איך בלימי האט אראפגעלייגט די טעלעפאן,
שטורעם. האב איר געפרעגט וויאזוי מ'זאל איינטיילן זיך פילנדיג גוט מיט איר נייע טיטל :א
די וואשן די האל ,און זי האט עס אנגענומען רביצין ,א צדקת וואס וויל נאר שלום.
"ס'איז י"ד אלול ,איך האב נאך נישט זייער פערזענליך ,און יעצט וואשט זי אפילו
אנגעהויבן צו פאקן פאר אומאן .ווער טראכט אונזער טרעפ .און ווען איך האב איר געזאגט "וועמענ'ס ליידיגע פלייש באקס איז
שוין פון סוכות?" האט בלימי פראטעסטירט. אז איך קען עס טון ,איז זי ווידער געווארן דאס?" האט מרת וואלטער איר אנטפאנגען
"און זי האט כמעט פארשטעלט אונזער באליידיגט .עפעס איז געגאנגען זויער פון די די נעקסטע צופרי.
הינטערשטע טיר .יעצט וועלן מיר זיך דארפן ערשטע מאל וואס מיר האבן זיך באגעגנט.
דורכקוועטשן איר סוכה צו קענען אנקומען איך וועל דארפן זען וואס איך קען טון". "איך מיין אז די מורישקעס האבן
צו די קליינע סוכה-קאך וואס מיר האבן גענומען די דירה אונטער די ערד .אפשר
אויפגעשטעלט אין די צימער גלייך ביים האק ,האק ,האק .בלימי האט איז עס זייערס?" האט בלימי געענטפערט
ארויסגאנג .זי וואלט געדארפט מאכן די סוכה אוועקגעפאקט די קינדער וועש אין די אין איר מח" .איך קען אסאך בעסער
אויף די גראז דערנעבן ,אזוי ווי ניימאן האט איבערגעפילטע שאפלס. פארשעמען ווי דיר ",האט זי ווייטער געפירט
געטון אלע יארן". די געשפרעך צווישן זיך און זיך" ,אבער איך
שכח אייבערשטער ס'איז דא קינדער בין א צדקת ,רביצין גרינבלאט ,און איך גיי
"מיט שכנים קריגט מען זיך נישט ",האט און ס'איז דא וועש .ס'איז נאכאמאל די זיך נישט קריגן מיט דיר".
בלימי'ס מאן געזאגט" .איך וועל בעטן דעם צייט אין יאר ,און זי הערט שוין די ערשטע
אייבערשטן אז ביז נעקסטע יאר זאלן מיר האמער האקן פון די געשיקטע שכנים וואס זי האט געכאפט די באקס ,און מיט די
האבן א מהלך וויאזוי עס צו מסדר זיין מיט בויען שוין די סוכה. קאפ אין די הייעך עס געלייגט ביי די מיסט,
שלום". אן רעדן א ווארט .מרת וואלטער האט
דער פירהאנג איז געווען פארמאכט, אויסגעזען צומישט ,אבער זי האט זיך שנעל
און וואלטער'ס סוכה האט פארשטעלט בלויז אריינלאזנדיג די ליכטיגקייט פון די אריענטירט און ווייטער געפרעגט" .די האל
איר פענסטער ווי א חודש-לאנגע ליקוי חמה. זון .אבער זי האט געדענקט פון לעצטע איז זייער שמוציג ",האט זי זיך אפגערעדט.
יעדע מאל זי האט צוזאמגעלייגט וועש אין די יאר אז די אייניקלעך פון לעבאוויטש ,פון "ווען האסטו עס לעצט געוואשן?"
טונקעלע שטוב האט זי געשימפט ,און יעדע די נעקסטע הויז ,קומען יעדע יאר העלפן
מאל זי האט געטראפן איר שכנה האט זי בויען זייער זיידע'ס סוכה .און געווענליך "איך בין פשוט אוועקגעלאפן פון איר",
געשמייכלט און געקלעבט נאך א סטיקער אויף איז עס די ערשטע סוכה אויף די גאס ,וואס האט בלימי דערציילט פאר איר מאן איבער
איר אומזעבארע רודף שלום טשארט. דערמאנט אלע שכנים אז סוכות איז שוין א געשמאקע נאכטמאל יענע אוונט" .זי
אט-דא ,און ס'איז צייט אראפצונעמען די קוקט מיר אן ווי אזא אומבאלאבאסטע".
"די דעזערטס לכבוד די אושפיזין פון ברעטעלעך.
אברהם ,יצחק ,יעקב און משה זענען שוין "איך מיין אז זי וויל נאר "...האט איר
געמאכט ",האט בלימי דערציילט פאר איר פלוצלינג איז די שטוב געווארן טונקל. מאן פרובירט צו בארואיגן.
שוועסטער רייזי. "די זון מאכט אזוי לעכטיג ,איך האב
אפילו נישט געכאפט אז די לעקטער איז "וואס זאל איך איר זאגן? אז איך האב
"פלייש פאר יום טוב האסטו אויך?" האט פארלאשן ",האט בלימי געטראכט צו זיך .זי געוואשן דאנערשטאג צופרי ,און יענע
איר קלוגע שוועסטער געפרעגט. האט געעפנט די לעקטער און צוגעגאנגען נאכמיטאג איז אנגעקומען אירע חברה און
צום פענסטער צו פארמאכן די פירהאנג געמאכט א חורבן און א שמוץ מיט זייערע
"זארג זיך נישט ,איך האב א מסודר'דיגע אינגאנצן. ראסטיגע שיך? אפשר האט זי"...
שוועסטער וואס האט שוין פיר סארט פליישן,
זוּפן און קוגלען גרייט אין איר פריזער ,און וואס גייט דא פאר? ס'איז איר געווארן "ס'איז גוט ",האט בלימי געווייטאגט,
אין א נויטפאל וועל איך נעמען פון איר .וואס שווארץ פאר די אויגן אין פולן זין פון ווארט, נישט לאזנדיג איר מאן קומען צום ווארט.
מאכסטו פאר אהרן הכהן'ס אושפיזין?" די הויפן צוזאמגעלייגטע העמדער איז איך וועל מארגן וואשן די האל ,און אפילו
33 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
"איך האב דיר נאר געוואלט זאגן אז איך האב א "איך וויל מאכן חושן קוכן ,מיט א קליינע שאקאלאד
קאך גלייך ביי די טיר ,ספעציעל פאר סוכות .מיר קענען אין די פלאץ פון יעדע שטיין ".רייזי האט שוין געדארפט
עס נוצן צוזאמען צו סערווירן". אראפלייגן ,און בלימי איז געבליבן פארטיפט אין די
ארבעט פון באקן און דעקארירן די קוכן .סוכות איז אזא
"יישר כח ,בלימי ",האט מרת וואלטער זיך הערליכע יום טוב ,די סוכה...
באדאנקט פאר די אומגעראכטענע איינלאדענונג" .איך
האב דיר טאקע געוואלט פרעגן וויאזוי איך דארף זיך בלימי האט פארשלונגען א זיפץ ,טראכטנדיג פון
צושלעפן מיט מיין אלע עסן פון אויבן ביז דא אונטן", איר סוכה פארשטופט אויף די גראז .אוהב שלום ורודף
האט מרת וואלטער ווייטער גערעדט. שלום ,האט זי זיך אליין אפלאדירט ,ממש ווי אהרן הכהן.
בלימי האט זיך צוגעהערט מיט נייע אויערן ,אויערן א שטילע קול וואס ווערט העכער און העכער
וואס זוכן באמת שלום" .זי האט אן אנדערע וועג פון לעצטנס ,האט זיך ממש צעשריגן אין איר .האב איך
רעדן ",האט בלימי געטראכט צו זיך" ,אנדערש איז טאקע אזוי ליב שלום? אדער עס פאסט מיר פשוט נישט
נישט שלעכט .זי רעדט אפן ,און זי זאגט אלעס וואס זי זיך צו קריגן מיט איר ,און איך האלט זיך נאך גרויס
טראכט ,אבער זי מיינט נישט קיין שלעכטס". מיט דעם וואס איך איגנאריר איר? אפשר דארף איך
נאכלויפן שלום ,זיין מער אפן מיט איר ,אנשטאט איר
בלימי האט אויסגעשטרעקט איר האנט צו געבן די ווייזן א שמייכל בפנים און זיך אויפעסן פאר כעס פון
טאץ קוכן" .דו האסט עס אליין געמאכט? ס'איז עכט אינעווייניג?
שיין!"
אפשר ,האט בלימי ענדליך דערהערט איר מאנ'ס
"איך מאך נישט אזעלכע פענסי זאכן ",האט מרת קול ,איז זי גאר באליידיגט פון מיר?
וואלטער געזאגט" ,אבער יעדער האט זיך זיינע מעלות".
זי האט זיך אפגעוואשן פון טייג און ארויס...
בלימי האט געהאט א האלבע סעקונדע צו אפמאכן
אויב זי וויל ווערן באליידיגט אדער עס גאר אננעמען אפשר איז זי גאר באליידיגט פון מיר? באשעפער,
אלס א קאמפלימענט .זי האט אויסדערוועלט דעם דרך איך וויל נאר שלום .ווייז מיר די ריכטיגע וועג וויאזוי צו
השלום" .מעלות און מעלות ",האט זי געענטפערט. קענען לעבן בשלום מיט איר .איך וויל זיך נישט קריגן,
נישט אפענערהייט ,און אויך נישט אין מיין הארץ.
די לופט אין די סוכה האט זיך אויסגעקלארט, באשעפער ,העלף מיר ,איך זאל זיין א ריכטיגע אוהב
און ביידע פרויען האבן געשפירט ווי זיי האבן שלום ורודף שלום.
אריבערגעמישט א נייע בלאט.
בלימי האט זיך אפגעוואשן פון טייג און
"איך האב שוין א לאנגע צייט געזוכט א פאסיגע ארויסגעגאנגען פון די הינטערשטע טיר .זי האט זיך
מינוט דיר צו זאגן ",האט מרת וואלטער געזאגט .בלימי דורכגעשטופט ...וואלד צו סוכה ,און געקלאפט אויף די
האט איינגעהאלטן איר אטעם ,בשעת איר שכנה האט טיר.
גערעדט מיט איר געווענליכע אפנקייט" .רוף מיך נישט
מרת וואלטער .איך הייס ניסי ,ניסי וואלטער". בלימי האט אויסגעוועלט די שענסטע קוכן און
זיי געלייגט אויף א טעלער ,און זי איז ארויס פון די
אונטערשטע טיר .זי האט זיך דורכגעשטופט צווישן
די וואנט פון די הויז און וואלד צו סוכה ,און זי האט
געקלאפט אויף זייער טיר.
ווען מרת וואלטער האט איר געזען ,האט זי
אראפגעלאזט די עפל וואס זי האט געהאלטן אינמיטן
אויפהענגען" .יא?" האט זי געפרעגט.
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 34
לססכ
תטיסי
די ערשטע זאך וואס האט געכאפט יוטי'ס אויג
איז געווען די קעקטוס-פלאנטס אין ווינקל פונעם
ווינדאוי סיל .עס איז פאר איר געווען א דארן אין
אויג ,א שטאך פון וואס זי האט אזוי געוואלט
אנטלויפן ,פארגעסן און איבערלאזן — און דאס איז
איר גלייך אקעגנגעקומען.
זי זעצט זיך אוועק אויפן באקוועמען סעידזש-
גרינעם סאפע ,אבער זי האט געשפירט ווי זי זעצט
זיך אויף א בענקל פון נאדלען.
"העלאו!" רינט ארויס פון ערגעצווי א
צוקערדיגע שטימע.
יוטי כאפט זיך אז זי האט אפילו נישט
באמערקט איר טעראפיסט.
זי הייבט אויף אירע אויגן זיך צו באגעגענען
און באגריסן מיט שושאנא.LCSW ,
אלע האבן איר אויסגערימט ,אלע האבן איר
צוגעזאגט אז זי איז דער שליסל פאר איר געהיילטע
צוקונפט.
יוטי בייגט זיך פאראויס און באמערקט
נאך עטליכע זאכן אין דער ספעציעלע דיזיינטע
מסטץמ
סץיח
שטוב .זי זעט ווי פון שושאנא'ס האלדז הענגט א
געשלענגעלטע קייטל געזעצט מיט פערל און גרינע
בלעטעלעך .עס האט איר אנגעהויבן רייבן אויפן
הקסדת
לינקע זייט.
וואס איז מיט שושאנא? פונקט די קאלירן האט
זי געדארפט וועלן? אלעס כדי צוריק ארויפברענגען
מיינע שווערסטע מאמענטן?
יוטי קוקט אוועק; זי קוקט ארויף אויפן דאך
ג .פעקעטע
און האפט צו טרעפן א באקוועמען ארט אנצוהייבן
די סעסיע.
שושאנא געבט א קליינעם היס און ווארט אויף
35 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
ס'איז געווען א שווערע רייזע .ס'איז איך האב נישט געקענט מאכן יוטי'ס אויפמערקזאמקייט .יוטי געבט א
נישט אז די קאר האט עפעס געפעלט קיין קאפ-און-פיס פון וואס זי האט זיך שאקל מיטן קאפ ,ווי צו ווייזן אז זי איז
דווקא; ס'איז גראדע געווען א געשמאקע אונטערגעמורמלט .איך לויף ארויס, גרייט אנצופאנגען ,און שושאנא שפרינגט
קאר מיט באקוועמע זיצן ,פיינע לופט אבער פארשטייט זיך מיין טאטע איז אריין.
האט אריינגעבלאזן פון די וועגן וואו נישט געווען אינדערהיים אינמיטן טאג.
מיר זענען דורכגעפארן טעג נאכאנאנד, מיין שטיף-מאמע האט זיך באשעפטיגט "סאו ,זאג מיר יוטי ,וואס ליגט
אינדרויסן פון שטאט .מיר זענען אזוי אין קאך און מיר ניטאמאל געגעבן א דיר אויפן הארצן? דא איז א זיכערע
געפארן דורך ווארימע ,טריקענע, בליק. ארט .אלעס וואס מיר וועלן רעדן אין
זאמדיגע און זיניגע שטיקער לאנד .איך דעם צימער בלייבט צווישן פיר אויגן
האב באמערקט אויפן וועג קעקטוס עטלעכע מינוט דערויף איז געקומען און פיר ווענט ,עס וועט קיינמאל ווערן
וואקסן ,א שלאנג וואס וויגלט זיך שנעל א קלאפ אויף דער טיר .אן אומבאקאנטן מיטגעטיילט מיט א צווייטן .ווען דו
ארויס פון אונטער א זאמדיגע ראוד ,טיפע פנים האט דארט געווארט .מיין צווייטע שפירסט זיך באקוועם ,קענסטו אנהייבן".
בערג ,טאלן און גרובער… און דריטע שוועסטער זענען פלוצלינג
אויפגעשפרונגען פון א זייטיגן צימער און יוטי'ס בליק איז נאך אלץ אויפן דאך
אזוי האט מען מיך אריינגעזעצט מיר אנגעהויבן באזינגען" :ביי ביי יוטי, — א בייזש-זאמדיגער דאך.
אין דעם קאר ,פארן די ווייטע וועג ביז מיר וועלן זיך נישט בענקען!" איך האב
צום אנדערע זייט לאנד ,פארשיקט צו א באמת נישט פארשטאנען וואס דא גייט 'וואס איז מיט שושאנא? -איז די
קרובה ,פשוט פאר קנאה .מיינע שטיף- פאר. איינציגסטע מחשבה וואס קומט איר
שוועסטער האבן מיר אלעמאל מקנא אונטער -פארוואס האט זי געדארפט
געווען. זיי האבן געהאלפן שלעפן מיינע אויסוועלן דייקא דעם דיזיין פאר איר
רענצלעך פון מיין שטוב און עס אפיס? איך קען נישט טרעפן קיין איין
ס'איז דאך פארשטענדליך אז מיין איבערגעגעבן פארן אומבאקאנטן ביים באקוועמען פלאץ זיך צו עפענען .די
טאטע האט זיך אפגעגעבן מיט מיר מער טיר. גאנצע אפיס שטעכט; אלעס ברענגט מיר
ווי מיט זיי — איך בין דאך געווען זיין קינד ארויף מיינע זכרונות פון יענע תקופה'.
פון זיין ערשטע ווייב. מיט קורצע ,קאלטע ווערטער
איז איינע פון מיינע שטיף-שוועסטער יוטי באשליסט אנצוהייבן טאקע
אזוי רייזנדיג די לאנגע ,איינזאמע, צוגעקומען און מיר מסביר געווען אז מיט דעם וואס דריקט און שטעכט איר
דערשראקענע ,וועג זענען מיר עס וועט מער נישט ארבעטן אז איך דאס מערסטע אין דעם מאמענט.
אריינגעקומען זכרונות פון מיין יוגנט. זאל וואוינען מיט זייער משפחה אין מיין
טאטנ'ס הויז. "איין טאג ",הייבט זי אן מיט שטילע
"דאס וועט זיין גענוג פאר די וואך", געמאסטענע ווערטער" ,קום איך אהיים
האקט שושאנא איבער. הערסט ,שושאנא? נאך שולע .אין מיין שטוב זע איך דריי
רענצלעך איבערגעפילט מיט מיינע
איך האב זיך אויפגעכאפט ווי פון א מיין טאטע ,מיין הויז ,מיין שטוב; זאכן .די שאפעס ,די לעדלעך ,און אלעס
טיפן שלאף -און ווידער גלייך באמערקט און דא קומט א שטיף-משפחה ,שטיף- אין דער הויז איז געווען אויסגעליידיגט
די קעקטוס-פלאנטס אויפן ווינדאוי סיל שוועסטערס ,און זיי ווארפן מיר ארויס פון מיינע פערזענליכע חפצים :מיינע
אונטער שושאנא'ס רוקן. אינמיטן טאג! עפעס א מעשה האבן קליידער ,מיינע שיך ,מיינע ביכער ,און
זיי געזאגט וועגן א בעסערער עתיד ,א וואס נישט?
אוי ,איך האב זיך אזוי פארטאן אין בעסערע צוקונפט ,אין א סביבה וואס
מיין פיין; איך האב ממש פארגעסן אז איך וועט מיר מאכן פילן מער באקוועם. עס האט נישט געדויערט צו לאנג,
זיץ דא פאר שושאנא. און מיין עלטסטע שוועסטער האט
איך האב עס אבער נישט אפגעקויפט. דורכגעוואקט מיין שטוב —די שטוב
"קומענדיגע וואך ,יוטי ,וועלן מיר וואס טאטי האט אזוי שיין דעקארירט
אריינגיין אין די פרשה פארוואס זיי האבן דאך האבן זיי מיר שיין ספעציעל פאר מיר; מיין אייגענע שטוב,
דיר אזוי מקנא געווען .אקעי? ארויסבאגלייט ,מיט צינישע שמייכלען. מיט הערליכע מעבל ,בעט-געוואנט ,א
זיי שיקן מיר ,ווייזט אויס ,וואוינען מיט א שטייגער וואס אלע האבן גע'חלומ'ט
יעצט ,א קארטל צו באצאלן פאר די ווייטע קרובה אין א צווייטע ווייטע ווייטע דערפון ,אבער נאר איך האב עס טאקע
וואך?" שטאט .דארט האב איך געדארפט זיין אן באקומען -און זי רופט זיך אן אונטערן
אפהעלפערין אין הויז. נאז" :אה! ענדליך קומט דער טאג וואס
יוטי וועט געוואויר ווערן ווער זי איז".
מיין האנט האט געשפירט געביסן ביי
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 36
עטוואס געשטעלט אויפן פוס .מען האט "לאמיר ווייטער גיין ",הייבט שושאנא א שלאנג; איך האב עס נישט געקענט רירן.
געוואוינט אין איין הויז ווי איין משפחה, אן מיט איר זיסע שטימע וואס האט מיר איך בין געווען אזוי טיף פארטין אין מיין
אבער די שפאלט איז געווען שטארק .עס באלד געמאכט ערגער שפירן. מעשה ,אבער שושאנא'ס זיסע שטימע
איז נישט געווען ארויסגערעדט ,אבער האט אנגעהויבן זיך הערן ווייניגער זיס ,און
עס איז געווען א שטארקער צווישענשייד "דו האסט גערעדט וועגן דיין שטיף- מער פעפערדיג.
צווישן מיינע שטיף-שוועסטער און אונז. שוועסטער'ס קנאה .אפשר ווילסטו אביסל
אפילו יונגערהייט האב איך עס געקענט מער אריינגיין דערין? ווען האט זיך עס "דיין צייט איז פארביי ,יוטי; יעצט
שפירן. אנגעהויבן ,און פארצייל מיר וויאזוי עס דארפסטו זיך אויפשטעלן און אנגיין אין
האט זיך אויסגעשפילט". לעבן .געדענק דיינע געפילן ,געדענק
איך פלעג עס צומאל אויסשמועסן וויאזוי דו שפירסט ,און נעקסטע וואך
מיט מיין טאטן ,אבער עס איז געווען די פאר ווערטער האבן מיר וועלן מיר ווייטער רעדן פון וואו מיר לאזן
שווער פאר אים; ער האט געהאט נאך אריינגעווארפן אין א טיפן לאך. יעצט אפ".
א גאנצע משפחה וואס ער האט זיך
געדארפט אפגעבן מיט ,א ווייב און איך האב געשפירט ווי זי באגראבט מיין האנט ציט ארויס ראבאטיש
קינדער ,אויסער מיך ,זיין פארוויינטע מיר לעבעדיגערהייט; איך האב זיך דאס קארטל און געבט עס איבער .מיינע
יתומה'לע ,יוטי. דערמאנט אין דער לויה פון מיין מוטער. אויגן קוקן צו ווי זי סווייפט עס אפ ,און
עס איז געווען א שווערע ,טונקעלע צייט. דאן פאלט עס צוריק אריין אין מיין נאך-
ווען ער האט נאר געקענט ,האט אויסגעשטרעקטער ווי-געביסענער האנט.
ער מיר געקויפט שפילצייג און קליידער, יעצט אז איך טראכט דערוועגן,
פרובירנדיג מיך פרייליך צו מאכן ,אבער קען איך זיך פארשטעלן ווי איך זע מיין די גאנצע וואך האב איך געפילט
עס האט געטון פונקט פארקערט .מיינע מאמע'ס ווארימע אויגן קוקן אויף מיר מיט ווי מען האט געעפענט אין מיר א
שטיף-שוועסטער האבן דאס באמערקט ליבשאפט און שטאלץ .זי האט אלעמאל קאנסערווע פון ווארימס .קוים וואס איך
און מיר זייער מקנא געווען דערוועגן. געהאלטן פון מיר ,מיין מאמע ,טראכט האב געעפנט דעם פעסט-פארמאכטן
איך יעצט .כאטש עס איז נישט געווען קיין דעקל און אנגעהויבן צוריקצוגיין צו יענע
זיי וואלטן אויך געוואלט באקומען צייט פאר אונז זיך צו גוט צו באקענען, דארנ'דיגע ,ווייטאגליכער צייט ,און נאך
די אלע טייערע מתנות .איך וואלט אבער אדער פאר איר מיר צו האדעווען און איידער איך בין צום ווארט געקומען ,האט
ענדערש געוואלט האבן מיין אייגענע אויפציען ווי זי האט אזוי גע'חלומ'ט… מיר שושאנא ארויסגעווארפן פון איר
מאמע -און זיי געבן אלע מתנות -וואס שטעכעדיגע צימער.
קען קיינמאל אנפילן דאס לאך אין א "עס מוז זיין איך בין געווען א קליין
הארץ ,וואס ווערט צעריסן ביים פארלירן קינד ,גאר קליין ,ווען זי איז נפטר געווארן", איך האב זיך געראנגלט מיט מיינע
א מאמע יונגערהייט און אויפוואקסן אין האב איך ארויסגעשטאמעלט. אפענע ,רויע ,פארוואונדעטע זכרונות א
א שטוב מיט א שטיף-פאמיליע. גאנצע וואך.
שושאנא קוקט מיר אן און עפנט אירע
מיין טאטע האט דאס אבער נישט אויגן ברייט" :זאג מיר מער דערוועגן". דינסטאג ,עלף אזייגער ,האט נישט
געזען .ער האט מיך ווייטער געצערטלט געקענט קומען גענוג שנעל.
און פרובירט פרייליך צו מאכן .ביינאכט
יוטי פארמאכט אירע אויגן.
ווען ער איז אהיימגעקומען ,האבן אלע *
אנגעשטעלט א שיינע שפיל ווי מיר לעבן
"איך געדענק נישט פונקטליך וואס די
צוזאמען בשלום ווי איין גרויסע ,ליבליכע
מעשה איז געווען ,אבער ערגעץ זענען מיר איך ווענד מיינע פיסטריט צו
משפחה .אבער דורכן טאג ,בשעת ער
געווען אונטערוועגנס ,און ווען מיר זענען שושאנא'ס באפוצטן אפיס ,דאסמאל שוין
איז נישט געווען אינדערהיים ,האבן
אנגעקומען אהיים ,איז מיין מאמע שוין וויסנדיג וואס איך וועל דארט טרעפן.
זיי מיר אלעמאל געזידלט און געזוכט
נישט געווען מיט אונז .איך בין געבליבן א
אונטערצושטעלן פיסעלעך מיר צו זען
קליין יתומה'לע .מיין טאטע האט געוואכט שושאנא קומט מיר נעמען פון ווארט-
ארויס פון דארט.
אויף מיר און מיין בעיבי-ברודער ווי דאס צימער .צו מיין מזל האט זי ווידער אן דאס
שווארץ אפל פון אויג. געשלענגעלטע קייטל .איר שטימע רינט
דינג ,דינג ,דינג...
ווידער האניג" ,יוטי?" ,מיט א קליינעם
עס איז געווען שווערע צייטן .אבער שאקל מיטן קאפ ברענגט זי מיר אריין אין
אה ,טאטי קומט שוין ענדליך אהיים, איר צימער.
דאן איז געקומען די שטיף-מאמע מיט
טראכט איך צו זיך.
אירע קינדער ,און די משפחה האט זיך
37 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
צענדליגע מאל דורכאויס די ערשטע זי מיר ארויס?! דינג ,דינג ,דינג...
פאר טעג און וואכן ,אבער זיין נומער
איז געווארן אפגעשטעלט .וויפיל מאל איך האב דאך נאך נישט אנגעהויבן יעצט וועל איך אים פארציילן ווי
איך האב פרובירט צו רופן ,האב איך זאגן ווי מיין לעבן האט זיך געפילט די שוועסטערס האבן מיר היינט נישט
באקומען די זעלבע מעסעדזש: ערגער ווי טויט .ווי איך האב געהאפט געלאזט מיטשפילן מיט זיי.
ענדערש טאקע צו זיין באגראבן אין
"I'm sorry, your call cannot be א לאך נעבן מיין מאמע'ס מצבה. דינג ,דינג ,דינג…
completed as dialed. Please check אבער דאס לעבן האט מיר דאס אויך
the number and call again later, נישט פארגינט .נאר איך האב געמוזט וואס איז די גערודער?
"goodbye אויפשטיין יעדן טאג ,ארויפלייגן א
שמייכל ,און אנגיין ווי עס וואלט
איך זע נישט קיין טיר ,איך זע נישט
זיך האט טעלעפאן דער גארנישט געווען.
טאטן.
אפגעהאקט.
איך האב נאכנישט אנגעהויבן רעדן
אקעגן מיר זיצט שושאנא מיט איר
די הויז פון מיין קוזינע ,וואס פון די פיין וואס האט מיר באגלייט
שמייכל וואס רינט פאלשקייט ,און קלאפט
זיי האבן מיר איינגערעדט ,האט זיך טאג און נאכט; איך האב נאכנישט
מיט איר פעדער אויפן טישל.
אויסגעלאזט צו זיין א טייערע פאלאץ, אנגעהויבן רעדן ווי איך האב זיך
א פריוואטע עסטעיט ,וואס האט ניטאמאל געקענט אויסוויינען צו מיין
"יוטי ,עס האט געמוזט פילן זייער
געזוכט א מיידל צו רוימען די צימערן. טאטן ,ווי איך האב געליטן פון מיין
ווייטאגליך צו שפירן אזוי אויסגעשלאסן
שטיף-געשוויסטער ,און יעצט?
און נישט אנגענומען ביי דיינע שטיף-
פונעם ערשטן טאג האט מען מיר געשוויסטער ",זאגט זי.
געגעבן דעם בעזעם ,די מאפ ,שמאטעס דינג-דינג-דינג ,שושאנא ווארפט
און זייף ,און מיר געשטעלט צו דער מיר שוין ארויס.
"מיר וועלן דארפן ווייטער אריינגיין
ארבעט -רייניגן צימערן.
אין דיין inner childאון רעדן וועגן
*
דיינע געפילן ,אבער "...זי נעמט די פעדער
איך האב נישט געהאט קיין צוויי וואס קלאפט קעגן דעם טישל מיט אן
ברירות .ס'נישט געווען ווי אדער צו שושאנא'ס צימער איז שוין געווען אייזערנעם ,בלעכענעם דינג-דינג-דינג ,און
וואו צו אנטלויפן .א היימישע מיידל באקאנט פאר מיר. זי ווייזט עס צום זייגער אויף דער לינקער
האט נישט וואס צו זוכן אין די פרייע וואנט" ,אונזער צייט איז שוין פארביי ,יוטי.
גאסן אינעם פארווארפענעם אפרי איך האב זיך ניטאמאל קומענדיגע וואך ,די זעלבע צייט ,די זעלבע
שטאט .ביי דער ארבעט האב איך אומגעקוקט פארן זיך אריינזעצן אינעם טאג ,וועלן מיר דאס אויסשמועסן .יא,
כאטש באקומען א בעט צו שלאפן ,און סאפע -כאטש איך האב שוין מער יוטי?"
איך האב זיך פרובירט מסדר צו זיין מיט נישט געשפירט די דארנשטאך ביים זיך
עסן נאר פירות און ירקות ,אדער זאכן אנליינען .שושאנא'ס זיסע שטימע האט איך האב שוין געוואוסט וואס איך
וואס איך האב געוואוסט אויף זיכער אז מיר ווידער נישט געגרידזשעט. האב צו טון .איידער עס כאפט זיך אריין
עס איז כשר.
אייז אין איר שטימע ,נעם איך ראבאטיש
איך בין צוריק אריינגעשפרינגן אין ארויס מיין קארטל פון מיין טאשקע ,איך
איך האב זיך געהאלטן צו זיך ,און מיין עבר ,צו די צייט ווען איך האב זיך לייג עס אויפן טיש בשעת מיינע אויגן ליגן
פרובירט זיך נישט צו באפריינדן מיט געטראפן אין א וויסטן פרעמדע הויז. נאך אויפן זייגער.11:45 :
די אנדערע דינסטן וואס האבן געטון
די זעלבע ארבעט ווי מיר .איך האב "זיי ,די שטוף-משפחה ,האבן וואו זענען די פינף און פערציג מינוט
נישט געוואלט ווערן ווי זיי; איך האב מיר געוואלט איינרעדן אז דאס איז א געלאפן? איך האב קוים געעפנט דאס
פרובירט זיך האלטן שטארק מיט אלעס קרובה פון מיין מאמע'ס זייט ,אבער גרוב'ל אין וואס איך בין אריינגעפאלן אין
אין וואס איך גלייב. איך האב בעסער געוואוסט -מען האט יענער טונקעלער צייט ,ווען מיינע שטיף-
מיר פשוט ארויסגעווארפן פון מיין שוועסטער האבן מיר אזוי געפייניגט .ווען
דארט איז געווען א ספעציעל אייגענע היים. איך האב זיך געפילט אזוי עלנד ,אזוי אליין,
שלעכטער בעל הבית .ער פלעגט קומען ווי איך וואלט שוין געווען באגראבן זעקס
יעדן טאג קוקן וויאזוי די מיידלעך איך האב פרובירט רופן מיין טאטן פיס אונטער דער ערד… און יעצט -ווארפט
ארבעטן .ער האט געהאט א באזונדערן
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 38
עס האט מיר בלינד געמאכט אויפן מאמענט ,און דאן איז די פארגעניגן מיר אנצושרייען און בעטן איבערצוטאן די ארבעט.
גאנצע שטוב פינסטער געווארן!! איך פלעג עס אראפשלינגען און איבערטאן ,גלייבנדיג אז
אלעס קומט פון דעם אייבערשטן.
"באשעפער אין הימל! האב איך ארויסגעמורמעלט "וויאזוי
דריי איך זיך ארויס פון דעם צרה?" איך האב פרובירט פאלשן אבער דאן האט ער געטוישט טאקטיק.
א שמייכל ,וואקן נענטער צום טיר ,וואו ער איז געשטאנען.
ער פלעגט מיר קומען ברענגען ספעציעלע מאכלים
איך האב אזוי זיך געוואלט זען אויף דער אנדערער זייט! און געטראנקען ,וויין און טשאקאלאד .איך האב זיך מער
דערשראקן פון דער פלוצלינגדיגער ברייטהארציגקייט :וואס
פארשטייט זיך אבער ,ער האט שוין געוואוסט אז איך וועל וויל ער פון מיר? זאל ער גיין צו די אנדערע דינסטן וואס וועלן
נישט גיין דערפאר ,און האט פארשטעלט דעם טיר .פליצלינג דאס אננעמען מיט פרייד ,עסן און זיך מחיה זיין דערמיט! איך
איז דער רינגל געפאלן צו דער ערד ,און ער האט זיך געבויגן בין נישט אינטערעסירט געווען -נישט אין זיין האניג און נישט
עס צו הייבן .איך האב אים געגעבן אזא שטופ אין די זייט, אין זיין ביס -אבער ער האט יא געוויזן עפעס א ספעציעלע
געעפנט די טיר ,און אנגעהויבן לויפן פאר מיין לעבן! מיט קולי ווייעכקייט צו מיר ,און פרובירט אלע וועגן מיר אריינצושלעפן
קולות בין איך אנטלאפן פון דעם פאלאץ און ארויסגעלאפן אין א שמועס.
אין די גאס.
ער האט פרובירט מיר צו געבן איין טאג אין דער וואך
איך בין נישט אנגעקומען צו ווייט. וואס איך דארף נישט ארבעטן ,און מיר פארגעשלאגן מיר זאלן
ארויסגיין פארברענגען צוזאמען.
ער איז דאך אן אנגעזעענער עושר און בעל הבית פון
פול פראפערטי אינעם געגנט ,יא? ער האט וויפיל סעקיוריטי- איך האב זיך געהאלטן שטארק און ניטאמאל געענטפערט.
גארדס דו ווילסט איבערן עסטעיט. טאג נאך טאג איז ער מיר נאכגעגאנגען בשעת מיין ארבעט פון
רייניגן די צימערן.
מען האט מיר נאכגעיאגט און שנעל געכאפט ,אריינגעזעצט
אין א סעקיורד קאר ,און געפירט צו אן איזאלירטן צימער. שטילערהייט האב איך זיך געבעטן ביים אייבערשטן מיר
ארויס צו נעמען פון דא ,איך זאל שפירן אז ער איז מיט מיר
וואס האט נאכגעפאלגט? איר קענט זיך אליינס שטענדיג ,און איך זאל זיך קענען האלטן פעסט קעגן דעם
פארשטעלן. קליפה.
וויפיל איך זאל זיך נאר ווילן ארויסדרייען ,פארענטפערן, איין טאג ,ביים ענדיגן רייניגן א צימער ,וואקט ער אריין
אדער מסביר זיין די רשעות וואס ער האט מיר יעדן טאג דורך מיט צוויי גלעזלעך אנגעפילט מיט וויין און אייז וואס שפריצט
געלייגט ,מיר נאכגעגאנגען ,געפייניגט און גערייצט ,האט נישט נאך באבלס פון די שאמפעין געז.
געהאלפן; ווייל ביים אריינקומען אינעם איזאלירטן צימער
האט נאך געבליטשקעט אויף מיר די שטיקלעך פון קאנפעטי- "דא ,יוטי ",שטרעקט ער אויס א גלאז ,א גרויסע שמייכל
גליטער מיט וואס ער האט מיר באשפריצט. אויסגעשפרייט אויפן פנים.
פארשטייט זיך ,דער בעל הבית האט פארקויפט א פארשטייט זיך ,איך האב עס נישט געוואלט איבערנעמען.
פארקערטע מעשה -אז איך בין אים נאכגעלויפן.
דאן נעמט ער ארויס פון טאש א געדרייטע ,קאלירפולע
שושאנא האקט מיר איבער מיט א געשטיקטע היס. זאך ,און קוועטשט .די גאנצע שטוב האט עקספלאדירט מיט
קאלירפולע קאנפעטי.
איך האב שוין אליין פארשטאנען אז די צייט איז פארביי.
"קאנגרעטס!" שרייט ער אויס מיט נאך א גרעסערן שמייכל
איך האב אויך פארשטאנען אז נישט שושאנא וועט זיין פון פריער ,און שטרעקט אויס א האנט וואס בליטשקעט.
דער וואס קען מיר העלפן ,כאטש זי טראגט א געביגעלטן
בלעזער ,איינגעקריצט מיט גרויסע אותיות .LSCWדאך, אין זיין האנט האט ער געהאלטן א דיימאנט-רינג .א
וויאזוי קען זי מיר העלפן? זי איז דאך נאר פלייש און ביין. דיימאנט די סייז פון אן איילבירט! דער גלאנץ דערפון האט
באלאכטן די שטוב מיט אבנארמאלע קאלירן שפריצעס ,און
39 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
איך האב שוין געוואוסט אז נאר מיט שמועסן מיטן איך האב דאן געשפירט מיט אן אמת אז איך האב נאר
אייבערשטן שטענדיג און זיך שטארקן מיט שמחה קען מען דעם אייבערשטן.
ארויסגיין פון יעדע פראבלעם .איך האב שוין געוואוסט אז
דורך בעטן דעם אייבערשטן ,שטענדיג געדענקען פונעם איך האב זיך אויפגעשטעלט און ארויסגעוואקט פון
אייבערשטן ,האבן שם שמים שגור בפיו ,קומט מען אן צו שושאנא'ס צימער.
געוועלטיגן — איבער אלעמען; נישט נאר איבער מענטשן,
נאר אויך איבער טראומע ,פיין ,געפילן און ווייטאגן. מיין גאנצע זאק טראומע האב איך דארט איבערגעלאזט
פאר איר .זאל זי נעמען יעדע שטיקל פון מיין עבר ,עס
מען קען אפילו צוקומען מוחל צו זיין די וואס האבן צופיצלען ,צוקייען ,אראפשלינגען ,אויסשפייען ,ווידער
דיר געטשעפעט ,און צוקומען צו ווערן אן אמת'ער העלד; צוקייען ,און דאן אויסברעכן .זאל זי זיך אריינטאן אין דעם
געוועלטיגן איבער די געפילן וואס ווילן דיר באגראבן א גאנץ ענין צי עס איז יא גערעכט וואס מען האט געטאן צו מיר,
לעבן צו בלייבן זיצן אין דיין גרוב. צי עס איז נישט גערעכט וואס מען האט געטאן צו מיר ,צי
איך דארף אפהאקן מיט מיין משפחה ,אדער וועם איך דארף
אבער מיט שמחה ,תפילה און אמונה קען מען ארויסגיין בלעמען ,און ווי לאנג איך וועל יעצט דארפן בלייבן א וויקטים
דערפון. און גיין אויף טעראפי צו מאכן שפאט פון מענטשהייט און
אויסצוגיסן הונדערטער טויזנטער דאלארן.
אנגיין אין לעבן.
איך האב אלעס איבערגעלאזט אין שושאנא'ס צימער,
דורכטראגן אלע שוועריגקייטן -ווערן משנה למלך. וואו איך האב פריער אריינגעוואקט ,האפענדיג צו טרעפן אן
"אואזיס" ,א פלאץ צו בארואיגן מיין רוח און נשמה.
*
ביים ארויסוואקן האט מיר אנגעכאפט א שטארקייט,
יוטי האט זיך אביסל פארטוישט. א פרישקייט.
עס דארף ווען זיין יוסי -א ס אין די פלאץ פון די ט. איך האב געטאן א געוואגטע זאך .א זאך וואס איז נישט
ערלויבט אין די וועלט פון "טעראפי" ,פון "קרבנות" ,און פון
"פיין" -איך האב געשמייכלט!
אני יוסף .אחיכם.
איך האב געשמייכלט צו די אלע זיצענדיגע מענטשן אין
איך בין יוסף .מיין טייערע שוועסטערס.
ווארט-צימער וואס האבן זיך שוין אנגעזאמעלט ,ווייל היינט
איז שושאנא געווען צו פארטין אין מיין מעשה .זי האט אליין
העוד אבי חי -אונזער טאטע ווארט נאך אויף אונז. נישט באמערקט ווי דער זייגער האט זיך פאראויסגערוקט,
און עס האבן זיך אנגעזאמלט עטלעכע קליענטן נאך מיר,
שמע ישראל -דער אייבערשטער הערט אויס יעדעס וואס האבן אויך געוואלט אויסגיסן זייער קאנסערווע פון
ווארט וואס א איד רעדט צו אים ,און אזוי ווערט מען ווארימס אין שושאנא'ס קרעציגע צימער.
פארייניגט מיטן טאטן און הימל אויף אייביג!
היינט אבער ,האב איך שוין געוואוסט אז זי קען מיר
נישט העלפן ,און קיינער קען מיר נישט העלפן.
איך האב נישט מורא געהאט צו שמייכלען צו די
ווארטענדיגע אינדרויסן .איך האב זיי געזאגט" :שטארקט
אייך אין אייער מצב און גלויבט אז דער אייבערשטער טוט
אלעס מיט א פונקטליכן חשבון ,מיט א פונקטליכן פלאן".
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 40
קץק צלמנ
לסעכ זסקטמט
דוד המלך ,אן איידעלע סטרונע…
א ריינע ,א דינע…
פונעם פאסטוך'ס פידעלע…
זינג איך די לידעלע…
איך וויל פארציילן שטילע…
די סודות פילע…
אנגעהויבן האט זיך עס אינעם גרויסן פעלד צווישן סטאדעס שעפעלעך,
ווייסע שעפעלעך כמעט אן א סוף ,דרייען זיך ארום און עסן זיך רואיג פון די
פרישע גרינע גראזן.
איך זיץ מיר מיט נעימות אין די איידעלע הענט פונעם פאסטוך וואס
זינגט צום אייבערשטן .די נאנטשאפט און בענקשאפט צום אייבערשטן קען
זיך דערקענען דורך די תנועות'לעך וואס דער פאסטוך פארשאפט דורך מיר
ציען אהער און אהין.
איך שפיר זיך גאנץ גוט צו באקומען די פריוואטע אויפמערקזאמקייט
פונעם פאסטוך ,וואס דער פאסטוך אליין אינטערעסירט אויך נישט צופיל
מסטץמ
פון דעם ארום וואס מ'האלט פון אים .אויב זיין בכבוד'יגע משפחה האט אים
פארשיקט צו היטן אויף די שעפעלעך ,וועט ער זיך דא מחיה זיין און פון דא
אויסנוצן די צייט זיך צו צוקלעבן צום אייבערשטן.
פארציילט ווייטער די סטרונע; איך האב מיטגעהאלטן די זאלבונג די
שטילע ,ווען דער אייבערשטנ'ס רצון איז געקומען דורך שמואל הנביא ,איז פון קץק למןת
לבסףת
די פארשטופטע דוד הפאסטוך געווארן דוד המלך.
שטילערהייט ,אן קיין פרסום ,ביי א סעודה פון ישי מיט זיין משפחה האט
שמואל הנביא אויסגעפירט דעם אייבערשטנ'ס באפעל ,אבער אפילו איך
סטרונע ,האב נישט געקענט גלייבן וואס קומט דא פאר .פון די אנדערע זיבן
אנגעזעענע געבויטע זין פון ישי ,איז נישט געווען קיינער אויסדערוועלט צו
ווערן ,אויסער די קליינע פארשטיפטע דוד וואס מ'האט געדארפט ספעציעל
גיין רופן אויפ'ן באפעל פון שמואל הנביא.
ל .וועבערמאן
41 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
איז געשטאנען פאר גלית ,האבן זיי ווייטער אז דוד איז געזאלבט געווארן אנשטאט איך ווייס דאך יא פון די נאנט אז דוד איז
געדארפט אנקומען צום באהאלטענעם דוד. שאול. דאך פול מיט הארץ און געטריישאפט ,ער
וואס איז אנטלאפן פון פרסום .נאכדעם וואס האט אין זיך א באהאלטענע ג-טליכקייט און
גלית איז געקומען אינעם טאל פאר פערציג אין די זעלבע צייט וואס דוד האט הכנעה.
טעג אין א צי ,מיט זיין פייערדיגע דרשה באקומען די גייסט פון גבורה און נבואה
צו דערנידערן די אידן און רחמנא ליצלן נאכ'ן אים זאלבן ,האט שאול פארלוירן דעם איך האב זיך מיט גרויס כבוד צוגעקוקט
פארשוועכן דעם אייבערשטנ'ס נאמען ,האט רוחניות'דיגן גייסט וואס א קעניג באקומט ווי שמואל הנביא נעמט אביסל פונעם אויל
זיי באפאלן א שרעק :ווער וועט זיך קענען פונעם אייבערשטן. און שמירט עס ארויף אויף די שטערן פון דוד,
קעגנשטעלן דעם ריזיגן מענטש וואס די צווישן די אויגן ,אין די פארעם פון א קרוין,
פלשתים האבן געשיקט צו מלחמה האלטן? דער אויסטערלישער חלל וואס איז און דעם איבריגן אויל האט ער אים געגאסן
געבליבן מיט דער אפוועזנהייט פונעם איבער זיין קאפ .די מחזה איז געווען גאר
פון זיין אויסזען אליין האט זיך ביז יעצטיגן רוחניות'דיגן שפע ,האט רירנד און אזוי אומגערישט ,אבער א קליינע
אנגעהויבן ווארפן הענט און פיס .די פאראורזאכט א שטארקע געפאלנקייט אין עולם האט דאס מיטגעהאלטן ,פונקט ווי
באוואפנטע ,באפאנצערטע ריז איז געווען שאול'ס געמיט .קיינער האט נישט געקענט דוד'ס איידעלע נאטור.
באשיצט פון קאפ ביז פיס מיט די בעסטע אויפלעבן דעם קעניג .פארדעם בין איך ,דינע
שוץ מיטלען .נאר די חלק צווישן זיינע אויגן סטרונע ,דא היינט אינאיינעם מיט דוד און נאכדעם האט מען זיך געזעצט עסן די
איז געווען אפן .זיין פאנצער האט אסאך זיין פידעלע. סעודה ,בשעת איך זיץ אין די זייט ,נישט
געוואויגן ,דאס אליין צו שלעפן האט מען וויסנדיג אויב מיין בעל הבית וועט נאכאמאל
געדארפט זיין א גיבור. דוד איז גערופן געווארן צום קעניג שאול, האבן פריוואטע צייט מיט מיר.
אפשר וועט ער מצליח זיין צו אויפהייבן
אבער איך ,די איידעלע סטרונע ...די שאול המלך פון זיין נידריגן מצב מיט זיין אבער איין זאך קען איך אייך פארציילן,
ריינע ,די דינע… איז געבליבן אויפ'ן פידעלע מורא'דיגע חוש און פארשטאנד צו נגינה ,ווי אז זייט די דערהויבענע מינוטן פון זאלבונג
ווארטן ביים טאטנ'ס הויז מיט שפאנונג און עס פאסט פאר אזא מלכות. איז פארגעקומען א גרויסע טויש אין מיין בעל
שרעק .דערווייל וואס דוד איז געגאנגען הבית .עס שפירט זיך א שטארקע רוח פון
בשליחות זיין טאטע צו טראגן נאך עסן צום דוד מיט זיין חכמה ווייסט פונקט וואו נבואה און כח הגבורה ,אבער ס'איז נישט ווי
פראנט פאר זיינע דריי עלטערע ברידער. און ווען מיר צו ציען ,עס זאל ארויסקומען די איך האב מורא געהאט אז איך וועל בלייבן אין
אבער איין זאך ווייס איך ,אז אויב גייט קונצליכע קלאנגען ,אזוי אז ער האט טאקע א זייט פארשעמט ,נאר פונקט פארקערט ,איך
איבער נאך אן איבערלעבעניש ,וועט דוד מצליח געווען צו ארויסנעמען שאול פון זיין האב אנגעהויבן שפילן א גרויסע ראלע אין די
אלץ צוריקקומען צו מיר מיט א פרישע ניגון שווערן מצב. הענט פונעם קעניג.
און מיט מער חידושים וויאזוי צו דאנקען
דעם אייבערשטן. ג-טליכע ניגונים פון שירה און לויב צום
פון דארט און ווייטער איז מיין וואוינונג
געבליבן אין פאלאץ אינאיינעם מיט דוד, אייבערשטן איז פארפאסט געווארן דורך
מיין שרעק איז נישט געווען אומזיסט. אזוי אז ווען שאול המלך ווערט נאכאמאל מיר .הערליכע קאפיטלעך פון תהלים איז
מיין האר דוד האט דארט געטראפן די איבערגענומען פון דעם שרעקליכן גייסט, ארויסגעקומען פונעם קעניג'ס פארקלעמטע
גרויסע שטארקע אידישע מיליטער אין זאל דוד זיין גרייט אויפ'ן פלאץ צו אויפהייבן הארץ ,וואס איז אלץ צוריקגעגאנגען צום
גרויס פאניק .אפילו די שטערקסטע דעם קעניג .אבער ווען דוד האט נאר געהאט אייבערשטן ,נישט קיין חילוק וויפיל צער
גענעראלן און באוואפנטע מיליטער לייט איבריגע צייט ,איז ער אהיימגעגאנגען צו זיין און יסורים ער האט געהאט אויסצושטיין פון
האבן מורא געהאט זיך צו קעגנשטעלן דעם טאטע העלפן מיט די שעפעלעך ,און ווידער מענטשן.
פלשתי גלית. איז מיין דזשאב געווען אויפ'ן פעלד וואו
דוד האט געקענט זינגען צום אייבערשטן עס איז מיר געווען א גרויסע טויש זיך
אבער דער האר דוד האט אן אנדערע אומגעשטערט ,בשעת וואס ער קען נוצן צו טרעפן אינעם גרויסן ,רייכן פאלאץ פון
סארט שטארקייט ,וואס איז נישט פון זיין רחמנות געפילן זיך צו אומגיין מיט די שאול המלך .איך בין געווען צוגעוואוינט צו די
פיזישע גבורה אדער געווער .אויב איז רצון שעפעלעך. ווייטע ,גרויסע ,שטילע פעלדער .דא פלוצלינג
השם זיך צו קעגנשטעלן ,איז ער גרייט .ער טרעף איך זיך צווישן אסאך שרים און
האט דעם אייבערשטן מיט זיך. וואס נעמט מיר איבער איז צו זען ווי דוד, באדינער ,אבער דוד בלייבט די זעלבע .ווי עס
וואס האט שוין גאנץ אסאך כבוד ,פארגעסט איז דעם אייבערשטנ'ס ווילן ,דארט וועט ער
מיט פינף קליינע שטיינדעלעך אין די נישט פון כיבוד אב ואם און העלפט זיין זיין און דינען דעם אייבערשטן אויף אזא וועג.
הענט ,גייט ער צו און געבט א ווארף דעם טאטע וואס דארף זיין הילף.
שטיין צו די שטערן פון גלית ,און גלית איז אן דערווייל זיצט נאך שאול אויפ'ן טראון,
אויסגעשטרעקטער אויף דער ערד ,און דאן אבער ווען שאול'ס גרויסע מיליטער ווען אלע ארומיגע ווייסן בכלל נישט פון דעם
געגעבן א כאפ די שווערד און אראפ מיטן
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 42
זיי געשפירט א גרויסע הצלחה אז דער צווייטן מאל ,האט דוד פארשטאנען אז ער קאפ .די פלשתים זענען אנטלאפן אין בהלה
אייבערשטער קריגט זייער קריג .אבער איז אין געפאר ,און עס האט זיך אנגעהויבן פון גרויס שרעק.
דא איז געווען א גזירה פון הימל ,אז דאס שווערע צייטן פון אנטלויפן .מיין שרעק איז
נידערגעשלאגענע געמיט האט פאר זיך געווען אז אפשר יעצט וועט איבערנעמען איך ,די סטרונע… די איידעלע… די
אליין געווירקט קעגן די אידן ,וועמען די די געפאלנקייט אין דוד ,און איך מיט דינע… קען אייך מיטטיילן אז די כבוד
פלשתים האבן אנגעהויבן הרג'ענען אין די מיינע דאנק ניגונים פאר'ן אייבערשטן פונעם נצחון האט ער קיינמאל גענומען
מאסן. וועלן ווערן באזייטיגט .אבער ניין! צו מיין פאר זיך.
איבערראשונג בין איך דוקא געווארן דער
די פלשתים האבן דאן געצילט צו הויפט ראלע .נאך יעדע איבערגאנג און נאך אפילו מ'האט אים אריינגעפירט אינעם
אומברענגען שאול'ס דריי קינדער וואס יעדע אנטלויף אקציע איז ארויסגעקומען קעניגליכן פאלאץ מיטן פלישתי'ס קאפ אין
זענען געווען אין מיליטער .נאכדעם האבן נאך א קאפיטל תהלים מיט א געבעט דער די האנט ,דער שרעקליכער גיבור איז געווען
זיי זיך גענומען צו די ביינער פון שאול המלך, אייבערשטער זאל אים ראטעווען ,און מיט אין זיין נצחון ,אבער די ענווה איז אויף קיין
און שאול המלך האט דעמאלטס געהאט א שטארקע אמונה אז דער אייבערשטער האר גערירט געווארן.
זיין טראגישע אומקום דער אייבערשטער טוט נאר גוט.
זאל אונז אפהיטן. פון דא און ווייטער זענען די נצחונות
וואס זאל איך אייך זאגן? די שרעקליכע געווען איינס נאכן צווייטן ,אבער אלעמאל
פון מיין ווינקעלע קוק איך ,סטרונע'לע, רדיפות איינס נאכ'ן צווייטן האט אויסגעזען איז ער צוריקגעקומען צו מיר ,סטרונע .ער
ווי אזוי דוד נעמט אויף די ביטערע בשורה. ווי כמעט אן א סוף .ס'איז צו שווער צו האט געשפילט צום אייבערשטן א נייע
עס זענען געווען ארומיגע וואס האבן פארציילן ,עס איז געווען מצבים ווי עס האט לידעלע .ס'איז אלעס א דאנק פאר דעם
זיך פארגעשטעלט אז דוד וועט זיך גאר זיך געקענט דאכטן אז דער אייבערשטער פון אויבן .די גאנצע כבוד און שעצונג וואס
שטארק פרייען צו הערן אז זיין נאכיאגער האט אים חס ושלום פארלאזט. די אידישע פאלק האט אים באזינגען און
איז מער נישט דא ,און ער איז פריי. געלויבט ,האט ער געגעבן פארן אייבערשטן.
אבער איין סוד קען איך אייך זיין אויסטערלישע הצלחה האט אים נאר
אבער איך קען שוין מיין האר גוט ,פאר איבערגעבן :יעדן טאג קען מען נאכאמאל מער אונטערטעניגט פאר זיין באשעפער.
אים איז די בשורה זייער שווער צו הערן, אנטלויפן צום אייבערשטן .אפילו איך האב
ווייל ער ווייסט אז שאול המלך איז א צדיק נעכטן מיטגעהאלטן ,ווי דוד געבט זיך דאס פידעלע ליגט אין א שטובעלע,
און א באליבטע פערזאן ביים אייבערשטן. אינגאנצן איבער פאר'ן אייבערשטן ,קען און איך ,סטרונעלע ,איך שטיי אויסגעצויגן
דאס וואס ער האט געדארפט ליידן פון ער מארגן מיט א פרישקייט אנטלויפן פון אויף מיין ריכטיגע ארט ,אבער איך שפיר
שאול האט ער אלעמאל אנגענומען מיט די פחד און שרעק ,און אריינלויפן אינעם זיך פארקלעמט צו צוקוקן ווי מיין טייערע
ווייטאג ,אבער ליבשאפט און אמונה ,און אייבערשטנ'ס שויס .נישטא קיין קשיות, האר דוד קומט אין פאלאץ פון שאול המלך.
נישט מיט שנאה אדער פיינטשאפט. נאר זיך דערהאלטן. עס ווארפט אויף מיר א פחד צו שפירן
אין די לופט די שנאה פון שאול המלך,
ווי נאר דוד האט געהערט די וועמען דער אייבערשטער האט וואס הייבט זיך אן אנטוויקלען קעגן דעם
שרעקליכע בשורה ,האט ער אינאיינעם ליב ,פרובירט ער פון אלע זייטן ,כדי צו איידעלע ,הכנעה'דיגע דוד.
מיט זיינע מענטשן זיך צעריסן די קליידער פארשטערקערן און ארויסברענגען די
און אויסגעבראכן אין א ביטערע געוויין. ליבשאפט פונעם איד ,און כדי אים צו געבן כאטש שאול המלך איז געווען א
מער שכר. הייליגע ,טייערע קעניג ,איז די שנאה
אינאיינעם האבן זיי ביז'ן אוונט געקומען נאר וועגן די רוח רעה וואס האט
געפאסט און געקלאגט אויף די טראגישע יארן פון אנטלויפן אין שרעק זענען אים ארומגענומען און האט זיך נישט
פטירה פון שאול המלך און זיין זון יונתן ,דער אריבער אויף מיר ,איידעלע סטרונע ,די געקענט ארויסזען פון דעם.
ידיד נפש פון דוד המלך ,ווי אויך אויף דעם ריינע ,די דינע… ווען איין טאג קומט אן
גרויסן חילול השם וואס איז ארויסגעקומען די נייעס פון די טראגישע מפלה וואס איז עס איז געווען אין א טאג וואס איך זינג
דורך דעם שרעקליכן פארלוסט פון כלל אריבער ביי די מלחמה פון שאול המלך די לידעלע וואס דוד שפילט אויף מיר ,כדי
ישראל ,וואס איז דערצו געקומען מיט'ן מיט די פלשתים .א מלחמה וואו די אידן צו אויפהייטערן די קעניג שאול פון זיין רוח
פרייז פון אזויפיל אידישע קרבנות. האבן ליידער פארלוירן די קאמף ,ווען שאול רעה וואס איז אים באפאלן ,ווען פלוצלינג
המלך'ס מיליטער האט אנגעהויבן זיך צו איז די פייל פון שאול געקומען צו פליען ,און
נאך די תקופה פון שאול המלך איז לויפן פון גרויס שרעק. מיט ניסי ניסים האט דער אייבערשטער
געקומען נייע צייטן ,ווי דוד המלך'ס געראטעוועט.
מלוכה האט אנגעהויבן שיינען ,עס האט דאס איז געווען אן אויסער-ארנטליכע
זיך געשפירט גאנץ דערהויבן צו זיין אן געשעעניש ,ווייל געווענליך ביי מלחמות אבער ווען דאס האט פאסירט צום
וואו די אידן פלעגן אייננעמען שטעט ,האבן
43 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז אינדערהיים
די ווייסע טישטוך אין די סוכה איז וועט אויפהייבן דעם כבוד פון אידן ,און אויסגעלייזטע סטרונע וואס קען ליגן רואיג
געלייגט פארקערט ,די סחורה אויפ'ן וואנט ער אליין וועט דערגיין צום שפיץ פון כבוד אויף זיין פידעלע און נישט דארפן צוקוקן
שטייט שיף ,די געפאטשקעטע ארטס מיט זיין נאמען געערט און געשעצט .ווי מער די צער און אנטלויפונגען.
און קרעפטס פון די קינדער האט מען אויך וועט די מלוכה שוין בלייבן ביי זיינע
אויפגעהאנגען אין די סוכה אזוי פונקט קינדער און דורות ,זיין זון וועט אויפבויען נאך וואס דוד המלך האט איינגענומען
אינמיטן די גרויסע וואנט ,און די זילבערנע דעם בית המקדש ,וואס דאן וועט זיין גאר די פעלקער וואס זענען געווען באזעצט
לייכטער שטייט אין די סוכה אויפ'ן טיש גוט פאר אידן. אין ירושלים ,האט ער דארט געבויט זיין
אזוי האלב שווארץ און האלב גאלד. פאלאץ ,און דאס פידעלע האט באקומען
מיט זיין גרויס עניוות האט ער גאר א בכבוד'יגע ארט .אבער אויך דאן האט
אבער ווער זאגט אז זאכן דארפן זיין אויסגערופן צום אייבערשטן" ,האסט מיר דוד המלך נישט פארגעסן אז די גאנצע
פונקט ווי איך האב געוואלט? אפשר האט פארזיכערט מער ווי איך וואלט אמאל הצלחה און כבוד איז נאר כדי צו דערהייבן
דער אייבערשטער געזען אז אזוי איז אפילו געקענט בעטן ,אלע מיינע געברויכן דעם אייבערשטנ'ס כבוד און קענען זיין א
בעסער. האסטו מיר געגעבן אן דעם וואס איך זאל געטרייער גוטער פירער פאר די אידישע
אפילו פארלאנגען". קינדערלעך.
דער רצון צו צושטעלן א הערליכע
יום טוב פאר די גאנצע משפחה דארף זיין, דאס אז זיין קינד וועט באקומען די ***
אזוי ווי דוד המלך האט אלעמאל געזוכט זכיה צו בויען דאס בית המקדש ,האט ער
צו טון גוטס ,טון וואס דער אייבערשטער אנגעקוקט ווי א מתנת חינם ,און נישט עס וואלט זיך געוואלט הערן אז פון דא
וויל ,אבער וואס ארבעט זיך אויס און וואס געהאט קיין מינוט קיין טענות פארוואס ער און ווייטער איז דוד המלך שוין געקומען צו
נישט ,איז שוין נישט אין מיינע הענט. קען עס נישט בויען. מנוחה ,און ער האט געקענט רואיג זיצן אין
שטארק זיך נאר און ווער נישט צופאלן, זיין פאלאץ און אפאטעמען.
אפילו מ'פילט אמאל אז פיזיש האט מען נישט קיין חילוק ווי סאך כבוד מען
נישט די כח ,אבער... האט אפגעגעבן פאר דוד המלך ,איז דער פון איין זייט האט דער אייבערשטער
צוגאנג געווען אז דער אייבערשטער איז אים באצאלט מיט פיל גוטס ,אבער פון די
אן איידעלע סטרינע… אזויפיל העכער פון אונזערע השגות .וואס אנדערע זייט איז נאך געווען גענוג זאכן
איז שייך צו פרובירן צו פארשטיין הימלישע וואס איז אויף אים אריבערגעגאנגען,
א ריינע א דינע… חשבונות? און ער האט זיך יעדע מאל נאכאמאל
דערהאלטן .אזוי ווי די נבואה וואס דער
פון די מאמע'ס הארץ… אבער וואס קענען מיר זיך פארגלייכן אייבערשטער האט געשיקט דורך נתן
צו דוד המלך? מיר זענען פשוט'ע מענטשן הנביא .דו ווילסט זיין דער וואס זאל בויען
ס'איז זיס און גאנץ… וואס ווערן צעבראכן פון זאכן וואס גייען א הויז וואו מיין שכינה זאל רוען? ניין! דו
איבער .אבער דוד המלך'ס עצה ארבעט וועסט דאס דאזיגע הויז נישט אויפשטעלן,
אפילו איין טאג אויפאמאל. עס איז נישט דיין תפקיד ,און עס איז אויך
זינג דיך א לידעלע…
נישט געקומען די צייט דערפאר.
היינט קען איך זיך אפשר אויפהייבן,
דו האסט כוחות פילע…
אפשר קען איך טרעפן איין גוטע זאך צו דוד המלך האט אזוי שטארק געוואלט
דאנקען .נאך א טאג וואס די בעיבי האט און געבענקט צו זיין דער וואס בויט אויף
פרייליך ווערט די משפחה… נישט אויפגעהערט צו וויינען ,און איך האב דעם בית המקדש ,אבער דער אייבערשטער
נאך גארנישט אנגעגרייט פאר סוכות ,און וויל אז שלמה המלך זאל עס בויען .איז
און עס קומט אריין די ברכה… ערב סוכות איז דא ,און איך פאל אריין אין אזוי ,נישטא קיין קשיות.
דעם יום טוב מיט די נשמה אין די הענט.
אויך האט דוד המלך נאך אסאך געהאט
אפשר קען איך ארויסקוועטשן עפעס צו טון מיט די שונאים און געווען פארוויקלט
א קליינע לידעלע? כאטשיג איין זאך וואס מיט די מלחמות .אבער פון די אנדערע זייט
איך קען דאנקען אויף דעם .אפילו איך האב האט דער אייבערשטער געלאזט וויסן אין
שוין יא באקומען הילף פון מיין מאן אדער די נבואה אז דער אייבערשטער וועט אים
קינדער ,איז אלעס נישט אזוי פונקטליך ווי אלעמאל באגלייטן ,און ער וועט מצליח זיין
איך וואלט געוואלט. אין די אלע מלחמות .און די נבואה האט
אים גלייכצייטיג אויך פארזיכערט אז ער
יו "ט סוכות תש פ" ז אי נ דע רהיים 44
דער טאנץ און
בעל
בטחון
שפרינג
מאדנע אריין אין
גזירה די סוכה
סוכות שפיל
אין די סוכה פון די
משפחת טרעפליך
לולב
האט
געשאסן
משפחת גליק
מיר וואונטשן אלע חשובע קינדער א פרייליכן יום טוב סוכות
א
מעשה'לע
פונדערהיים
פארן
קינדערהיים
ג .פעקעטע
נאטורן אינעם נאטור
וואס איז א סאפארי? לעבנסשטייגער פון יעדן אייגנארטיגן בעל "א גוטן מועד!" רופט אויס פעטער
חי וואס מ'וועט מיטהאלטן און זען פון יואלי.
דער מענטש ווערט איינגעשפארט,
דער נאנט בשעת'ן סאפארי טור.
און די חיות בלייבן פריי צו שפאצירן, דער קאר גיט א קליינע פייף ,און
לויפן ,פאנגען און שפילן אין די פעלדער תפילת הדרך ,א פעני אין פושקע ,און די יונגלעך לויפן ארויס .ס'איז גאר א
און וועלדער .מען זעצט זיך אריין אין מ'לאזט זיך ארויס אויפ'ן וועג. פרייליכער טאג.
א ספעציעלן געפאנצערטן טרעקל צו
נאך צוויי און א האלב שעה קומט מען אלע קינדער האבן שוין זייער לאנג
עקספלארן די חיות אויפ'ן לויז ,און יעדער
אן צום מעכטיגן סאפארי .פארשטייט זיך, ארויסגעקוקט אויף דעם אויסגעפלאנטן
הייבט אן קוקן מיט די קוקערס ,ווילנדיג
עס זענען געווען נאך אסאך אידן וואס חול המועד האלטן.
זיין דער ערשטער צו באמערקן א בעל חי.
האבן אויך אויסגעוועלט דעם דאזיגן
די קינדער האבן אלע געהאט א שטיקל
דער טרעקל הייבט אן פארן. סאפארי צו פארברענגען דעם טאג אינעם
טשארט צו פארדינען דעם אויספלוג,
אייבערשטנ'ס בריאה און נאטור ,און
פעטער יואלי הייבט אן דעם טור מיט'ן ספעציעל אז מ'פארט אינאיינעם מיט
מ'האט זיך שיין געוואונטשן א גוטן מועד.
מסביר זיין וועלכע סארט העביטעט דא פעטער יואלי.
איז" .אין מזרח ",פארציילט פעטער יואלי, די קינדער האבן גוט געוואוסט זיך
ער וועט קלאר און דייטליך מסביר
"איז דא דער קעניג פון אלע חיות; אוודאי, אויפצופירן שיין און איידל מיט דרך
זיין וואס מ'וועט זען אינעם סאפארי;
ווער ווייסט ווער דאס איז?" און אלע האבן ארץ און מאכן א קידוש השם .נישט נאר
ערקלערן די נאטור פון די חיות ,די וועג
אויסגערופן" :דער לייב!" פאר די גוים ,נאר אויך פאר די אידן וואס
וויאזוי זיי לעבן אין משפחות און גרופעס,
האבן קלאר געקענט זען די בלויע ציצית
דער לייב איז באקאנט אלס דער קעניג און וויאזוי זיי פאנגען זייער רויב זיך צו
ארויסהענגען אונטער די ווייסע העמדער.
פון אלע חיות .פעטער יואלי איז אבער זעטיגן – אלעס ארום די נאטור און דעם
מ'קען מאכן הפצה מיט א קידוש השם.
יו "ט סוכות תש פ" ז קי נ דע רהיים 2
הייבן די קוקערס .צוביסלעך זעען זיי ווי און ווייזט אויף זיין סטאטוס אלס קעניג. ווייטער מסביר ,אז אין די מערב לענדער
עס קומט צו גיין א גרויסער פיר-פיסיגער אלע ציטערן פשוט ביים זען דעם לייב! האט מען אנגענומען דעם טיגער אלס
בעל חי .פון דער ווייטנס איז טאקע געווען קעניג.
א לייב איז באקאנט פאר זיין
שווער צו באמערקן וועלכער בעל חי
שטארקייט .א לייב וואקט שטענדיג "ס'איז אינטערעסאנט אנצומערקן",
דאס איז ,אבער בשעת'ן האלטן דעם
פאראויס און קוקט נישט צוריק; ער האט לייגט ער צו" ,אז אויפ'ן שטערן פון א טיגער
קוקער צוגעדריקט צו די אויגן ,זעען זיי אן
פאר קיינעם מורא .זיין געשריי קען זיך זענען אויסגעקריצט געוויסע שורות און
אינטערעסאנטע זאך :דער גרויסער בעל
הערן מיילן ווייט .א דרוק פון זיין פוס שטריכן וואס פארמירן דעם סימבאל פון א
חי ,וואס קומט צוקריכן אויף אלע פיר ,גיט
קען צודרוקן די שטערקסטע ביין אפילו קעניג אין דער כינעזער שפראך.
א שפרינג!
פון דעם גרעסטן בעל חי .אזוי קען ער זיי
די כינעזער זענען אין דער מערב זייט,
דער בעל חי איז נעלם געווארן; מען באזיגן.
און דערפאר האט מען ביי זיי אנגענומען
קען אים מער נישט זען.
ווען דער לייב וויל פאנגען א צווייטן דעם טיגער אלס קעניג פון אלע חיות; דער
וויפיל מען האט פרובירט צו קוקן מיט בעל חי ,האט ער א גאנצן שטאב אייבערשטער מיט זיינע וואונדערליכע
די קוקערס ,האט מען מער נישט געזען ארום זיך וואס ער שטעלט אויס אויף נפלאות הבורא לאזט אנזען די שטריכן
דעם בעל חי פאר די אויגן .מען האט א געוויסן אופן אינעם פרייען פעלד. אויפ'ן שטערן פונעם טיגער".
געדרייט דעם קוקער כדי צו קענען זען אפגעשמועסטערהייט גיט ער ארויס דעם
די קינדער זיצן מיט אפענע מיילער.
נאך נענטער א ווייטערע זאך ,אבער עס קעניגליכן באפעל ,און אלע אויף איינמאל
מיט געשפיצטע אויגן קוקן זיי אינעם
האט גארנישט געהאלפן. טוען א שפרינג צו כאפן דעם בעל חי וואס
קוקער :אפשר דאך וועט מען שוין קענען
מ'האט יעצט באשלאסן ,און אזוי פאנגט
פעטער יואלי צולאכט זיך אויפ'ן קול זען דעם קעניג? אבער וועלכן קעניג וועט
ער עסן פאר זיין משפחה".
און ערקלערט ווייטער" :צומאל זעט מען היינט זען?
א מאמע לייב אויס פונקט ווי א מאמע "קוק דארט ,קוק קוק ,טאטי קוק!"
מען פארט נאך אביסל ,און פעטער
טיגער ,און מען קען זיך טאקע צומישן.
אלע דרייען זיך צו זען וואו שמואלי יואלי גייט ווייטער" .וואס איז דער חילוק
אבער א טיגער איז אנדערש ווי א לייב.
ווייזט מיט'ן פינגער" .דארט ,דארט ,נאך צווישן א לייב און א טיגער ,אויב ביידע
א טיגער ווארט נישט אויף א גרופע
ווייטער ,נאך ווייטער". ווערן גערעכנט אלס קעניג?
צו פאנגען א בעל חי; נאר גלייך ווען זי
באמערקט סיי וואס זי קען פאנגען פאר א דער טרעקל דרייט זיך אין דער א לייב האט א קרוין ארום זיין פנים,
נארהאפטיגן מאלצייט ,גיט זי א שפרינג. ריכטונג וואו שמואלי ווייזט אן ,און אלע וואס גיט אים א גאר מלכות'דיגן אויסקוק
3 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז קינדערהיים
זי קען שפרינגען אזוי שנעל און ווייט ווי
צוויי הונדערט מייל א שעה! דאס איז אן
אויסערגעווענליכע שנעלקייט ,און דאס
איז טאקע די שטארקייט פונעם טיגער.
דער טיגער ווארט נישט אויף הילף פון
א גאנצער גרופע ,נאר ער וועט מיט זיין
אייגענער שטארקייט אליין אויפשפרינגען
און כאפן דאס וואס ער וויל.
צומאל געלונגט אים עס יא ,אבער
היפש אסאך מאל געלונגט אים נישט צו
כאפן דעם צווייטן בעל חי .ער איז נישט
דער גרעסטער בעל חי – עס זענען דאך
דא בעלי חיים וואס זענען גרעסער פון אים
– אבער די שטארקייט און דרייסטקייט
וואס א טיגער פארמאגט ,האלט אים נישט
אפ פון פרובירן.
א דמות און אן אויסזען פון א הערליך דא זענען די ביימער געווען מער- ווען עס מאכט זיך נאר אז ער באמערקט
שיינעם אדלער מיט א געלן שנאבל. ווייניגער אויסגעהאקט ,און עס האט עפעס וואס קען זיין פאר אים א מאלצייט,
זיך אנטפלעקט א שיינער טייך פאר זיי. וועט ער פרובירן אהינצושפרינגען און
זיי האבן געהאט בלויז א סעקונדע צו
די קינדער קוקן ארויף מיט נייגער .דער כאפן יענעם בעל חי פאר א סעודה ,אן קיין
באמערקן אז דאס איז אן אדלער ,ווייל
הימל איז שיין בלוי מיט אסאך שווארצע שום חשבונות.
דער אדלער האט געכאפט א פיש אין זיין
פינטעלעך .פעטער יואלי ערקלערט זיי
מויל און זיך תיכף צוריק אויפגעהויבן ,און מוז טאקע זיין ",לאזט פעטער יואלי
וואס זיי זעען דא.
ביז א סעקונדע איז ער שוין צוריק געווען אויס" ,אז דאס וואס מיר האבן געזען איז
אין די הויכע הימלען. "דא ,קינדער ",זאגט ער" ,פליען אסאך געווען א טיגער .ווייל מיט איין שפרינג
פייגלעך .ווארט צוויי מינוט ,און איר וועט איז עס נעלם געווארן .דאס איז דאך
ארויפקוקנדיג צום הימל האבן זיי שוין
זען גאר אן אינטערעסאנטע זאך". די אייגנארטיגקייט פון א טיגער :ער
פארשטאנען אז די שווארצע פינטעלעך
שפרינגט אזוי שנעל און אזוי ווייט ,אז מיר
זענען פילע פייגלעך ,און עס זענען אויך דער טרעקל שטעלט זיך גענצליך אפ,
קענען אים מער נישט זען".
דא אדלערס צווישן זיי .דער גאנצער און אלע קוקן צום וואסער וואס שפיגלט
"דייוו" פונעם אדלער אריין אין וואסער אפ דעם שיינעם בלויען הימל ,וואס איז דער טרעקל פארט ווייטער ...די
און צוריק ארויס האט גענומען ממש געפינטלט מיט שווארץ. קינדער ווילן שוין זען חיות פון דער נאנט.
סעקונדעס. זיי האבן מער נישט קיין כח צו האלטן די
פלוצלינג ,פונקט ווי פעטער יואלי
קוקערס געשפיצט אויף די אויגן צו זען
פעטער יואלי האט זיי מסביר געווען האט אנגעזאגט ,זעען זיי ווי א "מיסיל"
צי מ'קען זיך איינרעדן אז עפעס פון דער
וויאזוי דאס קען זיין" :דער אייבערשטער פליט אראפ פון הימל גלייך אריין אין טייך.
ווייטנס איז א בעל חי.
האט באשאפן דעם אדלער מיט אן ווי אינטערעסאנט איז אבער געווען צו
אויסערגעוויינליכע שנעלקייט און באמערקן ,אז ווען עס קומט אן צום טייך דער דרייווער האט פארשטאנען אן
פלינקייט .ער איז דער קעניג פון די איז עס בכלל נישט קיין מיסיל; עס האט עסק און זיך געדרייט אויף לינקס.
יו "ט סוכות תש פ" ז קי נ דע רהיים 4
א
מעשה'לע
פונדערהיים
פארן
קינדערהיים
יענקי האט געפרעגט א גוטע קשיא" :אפשר זאל פייגלעך ,און געווענליך פליט ער העכער
אלע אנדערע פייגלעך .אן אדלער האלט
מען אפשניידן אלע ביימער ,כדי דער הערש זאל זיינע קינדער העכער זיך ביים פליען,
זיך נישט דארפן די גאנצע צייט צוקלאפן און ווערן ווייל ער האט נישט מורא אז א צווייטער
פויגל וועט קומען פון העכער אים און
פארפלאנטערט אין די צווייגן?" אוועקכאפן זיין קינד – פונקט אזוי ווי דער
אייבערשטער פירט די אידישע קינדער
'על כנפי נשרים' .אנדערע פייגלעך אבער
ווידער געריבן זיינע הערנער אין די ערד. געקוקט אינעם וואסער ,אבער זיי האבן האלטן זייערע קינדער מיט די פיס
נישט געזען גארנישט אינטערעסאנט. אונטער זיך ביים פליען ,ווייל זיי האבן
ביסלעכווייז האט מען געזען ווי די מורא אז דער אדלער וואס פליט העכער
"קוק דארט!" האט ער ווייטער געשריגן,
צביה לויפט נאכן איל און זוכט מיט איר זיי וועט אראפכאפן זייערע קינדער.
ווייזנדיג אויף די אנדערע זייט פונעם
נאז דעם בוים וואו דער איל האט געריבן
טרעקל'ס פענסטער. וויאזוי שפייזט ער זיך? דער
זיינע הערנער; דערנאך בייגט זי זיך אראפ,
שמעקט די ערד ,און זעצט זיך דארט זיי האבן אויסגעדרייט די קעפ צו די אריינגעלייגט האט אייבערשטער
אוועק. אנדערע זייט ,און דארט האבן זיי געזען אן אינעם אדלער א ספעציעלע פלינקייט
אינטערעסאנטע סצענע. און לייכטקייט ,אז ער קען אין בלויז
דערווייל האבן נאך עטליכע הערשן סעקונדעס אראפדייוון ביז טיף אין
ארומגעשפרינגען ,אבער דער איל איז עס איז געקומען א טאטע הערש (אן וואסער ,כאפן עפעס וואס ער זעט דארט,
ווידער ארויסגעקומען פונעם וואלד איל) מיט גרויסע הערנער ,און ער איז און גלייך צוריק ארויפפליען אין די הימלען
און זיי אלע פארטריבן .דער איל האט געלאפן צעווילדעוועט ארום א מאמע אן קיין שום שטער.
געשפרינגען אין די וועלדער פרובירינדיג הערש (א צבי) .דערנאך איז דער איל
זיי אוועקצוטרייבן ,אבער ער האט זיך מיט זיינע גרויסע הערנער אריינגעלאפן בשעת'ן דייוון בייגט ער איין זיין
כסדר פארפלאנטערט אין די ביימער. אביסל טיפער אין דעם נאנטן וואלד .עס גאנצן גוף ,ביז עס ווערט א צורה פון אן
האט אויסגעזען ווי זיי טאנצן א ספעציעלן איבערגעדרייטע טראפ .דעם שנאבל
יענקי האט געפרעגט א גוטע קשיא: בייגט ער אויף אראפ ,די פיסעלעך בייגט
טאנץ.
"אפשר זאל מען אפשניידן אלע ביימער, ער איין פון אונטן ,און די צוויי פליגלען
כדי דער הערש זאל זיך נישט דארפן עס איז געווען אינטערעסאנט קנייטש ער איין אויף א ספעציעלן אופן
די גאנצע צייט צוקלאפן און ווערן צו באמערקן ווי יעדע שטיק צייט און האלט זיי טייט.
פארפלאנטערט אין די צווייגן?" פארפלאנטערט ער זיך צווישן די צווייגן
און דארף זיך ארויסדרייען .ער לויפט ווען ער מאכט אזא פארעם ,קען ער
טאטי האט זיך צולאכט" :יענקי, נאך שנעלער אראפפליען פונעם הימל
אביסל און ווערט פאר'אמפערט ,ער
דו זאגסט א גוטע עצה ,אבער לאמיר און כאפן וואס זיינע אויגן האבן געזען פון
לויפט נאך אביסל און פארפלאנטערט זיך
טראכטן :ווי לאנג וועט נעמען אפצושניידן אויבן מיט זיין אויסערגעווענליכע ווייטע
נאכאמאל.
אלע ביימער פון די גאנצע וועלט ,נאר און קלארע בליק .מען רופט עס 'איגעלס
כדי דער הערש זאל מער נישט ווערן דאן האבן זיי געזען עפעס נאך מער אייס' ( )Eagle's eyesווען איינער האט
צע'אמפערט?" אינטערעסאנט :דער הערש האט געהאקט גאר גוטע אויגן .דאן כאפט ער זיין פישל
זיין קאפ מיט די הערנער קעגן א בוים און און פליט שוין צוריק ארויף אין די הימלען".
פעטער יואלי האט מסביר געווען:
געריבן דארט זיינע הערנער .דערנאך
"יעצט איז די צייט פון יאר וואס די הערשן "קוק וואס איך זע!" האט יענקי
האט ער זיך אראפגעבויגן צו דער ערד און
זוכן זיך א ָּּפאר ,און דערפאר זענען זיי אזוי געשריגן" .קוק ,קוק ,קוק!" אלע האבן
5 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז קינדערהיים
צולאזט און שפרינגען אריין און ארויס
פונעם וואלד .דאס וואס מ'זעט אז זיי רייבן
די הערנער קעגן א בוים און דערנאך אין די
ערד ,איז איינע פון זייערע מיטלען וויאזוי
צו טרעפן זייער ָּּפאר .אין דעם סעזאן איז
דאס א ספעציעלע צייט ,און די הערשן
טוען דאס כסדר.
אויב מ'קוקט זיך אום ,זעט עס אויס
ווי זיי שפילן 'קעטש'; איינער לויפט
נאכן צווייטן און פרובירט צו פארטרייבן
דעם דריטן .אזוי איז די נאטור וואס דער
אייבערשטער האט אריינגעלייגט אין די
הערשן דווקא אין די צייט פון יאר ,ווען זיי
זוכן א פאר אויפצושטעלן א שטוב פארן
קומענדיגן ווינטער".
עס איז געווען אינטערעסאנט צו
הערן ,און טאטי האט אויסגעפירט דעם
הוי עז כנמר – איך זאל שפרינגען וועסט סייווי קיינמאל נישט קענען ענדיגן
שמועס" :אפשר איז דא א בעסערע עצה
צו טון דעם אייבערשטן'ס רצון מיט א פאררעכטן יענעם אדער די וועלט; טו
פארן הערש ער זאל זיך נישט דארפן כסדר
שטארקייט און אן קיין חשבונות ,אן צו דעריבער וואס דו קענסט יא טוישן ביי
פארפלאנטערן אין די צווייגלעך ,אנשטאט
טראכטן 'וועל איך טאקע קענען ענדיגן די דיר אליין.
אויסצוהאקן דעם גאנצן וואלד?"
גוטע זאך וואס איך הויב יעצט אן?' ,נאר
די קינדער האבן זייער הנאה געהאט
גלייך אריינשפרינגען! שמואלי האט געהאט אן ענטפער .ער
פונעם הערליכן סאפארי טור .זיי האבן זיך
האט געהערט ווי זיין רבי דערציילט א
וקל כנשר – אין אן אויגנבליק זאל איך שיין באדאנקט פאר פעטער יואלי פאר
מעשה פון א הערש וואס האט זיך כסדר
פליען כאפן נאך מצוות און מעשים טובים! זיין טיפע און ברייטע וויסנשאפט אין די
פארפלאנטערט אין די צווייגן ,און ער איז
נאטור און דעם לעבנסשטייגער פון די
רץ כצבי – איך זאל שפרינגען געגאנגען מאכן א דין תורה פארוואס די
חיות.
ארויסצוהעלפן אינדערהיים ביי יעדע ביימער שטערן אים פון לויפן .מען האט
געלעגנהייט ,און זיך נישט קריגן מיט אויפן וועג אהיים האט חיים זיך אביסל אים גע'עצה'ט אז ער זאל אפשניידן זיינע
קיינעם. פארטראכט ,און דערנאך זיך אנגערופן: אייגענע הערנער ,און אזוי וועט ער נישט
האבן קיין פראבלעמען מיט די ביימער.
וגיבור כארי – איך זאל קענען גיין מיט "איך פארשטיי שוין יעצט פארוואס עס
א שטאלץ אין דעם וועג פון די תורה און הענגען אין אונזער סוכה בילדער דווקא מוהרא"ש איז דאס מסביר אויף
די צדיקים ,אן צוריקצוקוקן וואס יענער פון די חיות .דורך תפילה האב איך שוין יעדן מענטש :שנייד אפ דיינע אייגענע
טראכט אדער זאגט אויף מיר. א וועג וויאזוי צו דערגרייכן דעם מאמר 'הערנער' ,דיינע אייגענע שפיזן און
חז"ל וואס הענגט אויפן טאוועל .איך וועל פראבלעמען – פאררעכט זיך אליין,
לעשות רצון אבינו שבשמים". אנשטאט זיין פארנומען אפהאקן א
בעטן דעם אייבערשטן אויף דעם וואס איך
טראכט: גאנצן וואלד און פרובירן צו פאררעכטן
די פראבלעמען פון די גאנצע וועלט .דו
יו "ט סוכות תש פ" ז קי נ דע רהיים 6
העלף נחמן נתן
אנקומען צו די
7
הייליגע סוכה
יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז Copyright © 2022 Alance AB, https://www.mazegenerator.net/
קינדערהיים
ֹ
ִזִ ְיְך ְפְ ֵֵר ֶ
ייֶען ִִמיט ִִדי ִִמְצְ ֹות
ערַט ִֶמען ִֶמעֶנְ ְַט ְְׁשן ִַדי גַ ַאֶנְ ֶצע גֶ עגְ ֶנְ ַט; ָוָוַאּו ִֶמען גֵ ייַט ֶה ְ ייען ַַאז ִִמיר זֶ עֶנֶ ען זֹוֶכֶ ה צּו ייער ְְפ ֵר ֶ
ַאר ְְפן זִ יְך זֵ ֶ
ִִמיר ַַד ְ
יְׁש ַָטַאָוייַטןָ" :וָ ָוַאס ָוֶ ָועַט זַ יין? ֶנִ ְ ְְפ ֶרעגְ ן ֵַאייֶנֶ ער ֶַדעם ְצָוֵ ְ ַאְּבן ַַאן ֶַא ְְתרֹוגַַ ,א
ְִמ ַַקיֵ ים זַ יין ִַדי ִִמ ְצָוָ ה ְפּון ַד' ִִמיֶנִ יםִִ ,מיר ָה ְ
יְׁשַט ֶַקעֶנֶ ען ְִמ ַַקיֵ ים ַַקיין ֶַא ְְתרֹוגִ ים! ַאֹוי ָוֵ ָוייִִ ,מיר ָוֶ ְ
ָועָלן ֶנִ ְ ַאר ְְפן ַַטַאֶנְ ְצן ְַפַאר ִִׂש ְִמ ָָחה
ָלּוָלבֲ ,ה ַַד ִִּסים ַאּון ֲע ָרבֹוְת; ִִמיר ַַד ְ
ָ
ַאְּבן
זַ יין ִַדי ִִמ ְצָוָ ה ְפּון ַד' ִִמיֶנִ יםָ ,וָ ָוַאס ָוֶ ָועַט זַ יין?!" ַַא ֶָלע ָה ְ ער ְְׁש ְַטן.
ייְּב ְ
ָויָלן ְפּוֶנֶ עם ֵַא ֶ
ַַאז ִִמיר ֶַקעֶנֶ ען ְִמ ַַקיֵ ים זַ יין ֶַדעם ָוִ ְ
עְׁשען ַַא ֶנֵ ס ֶעס ער ְְׁש ְַטן ֶעס זָ ַאָל גֶ ֶ ייְּב ְ
עַטן ֶַדעם ֵַא ֶ עְּב ְ גֶ ֶ
ער ְְׁש ְַטן ְ ייְּב
ֶ ַא
ֵ עם ַד ֶ עַט ְּב
ֶ ען ִמ
ֶ ז ַא
ַ ַאּון ים, רֹוגִ ְת
ְ ַא
ֶ יין זַ ַאָל זָ ערן ָוָ ָוַאס ֶַדער ֶר ְִּבי ָהַאַט גֶ עַטּון ִַקיֶנְ ֶַדערָ ,וֶ ָוער ָוִ ָויָל ֶה ְ
עְׁשען ַַא ֶנֵ סֶ ,עס ִַאיז ער ְְׁש ֶַטער; ֶעס ִַאיז גֶ ֶ ייְּב ְ
עָל ְְפַט ֶַדער ֵַא ֶ ֶה ְ יְׁשַט
ַאַקּוִמען ַַאן ֶַא ְְתרֹוג ִַדי יָ ַאר ָוָ ָוַאס ִַאיז ֶנִ ְ
ֶ ָוֶ ָוען ֶער ָהַאַט ְַּב
ַארַק ַאְּבן זִ יְך ַַאזֹוי ְְׁש ַַט ְעַקּוִמען ֶַא ְְתרֹוגִ ים; ִֶמעֶנְ ְַט ְְׁשן ָה ְ
ֶ ַָאֶנְ גֶ גֶ עָוֶ ָוען ַַקיין ֶַא ְְתרֹוגִ ים? ִַקיֶנְ ֶַדער ִַאיר זֶ עֶנְ ַט גְ ֵרייַט?
עָלַט צּו ֶַקעֶנֶ ען ַאָלַט ַַא ַסַאְך גֶ ְ ַאצ ְ ייַדַטִֶ ,מען ָהַאַט ְַּב ָ עְפ ֵר ְ גֶ ְ
ַקֹויְפן ַַאן ֶַא ְְתרֹוג.
ְ יְׁשַט גּוַט ייער ֶנִ ְ ייָליגֶ ער ֶר ְִּבי ָהַאַט זִ יְך זֵ ֶ ֶַדער ֵה ִ
עְׁש ִִּפ ְירַטֶ ,עס ִַאיז גֶ עָוֶ ָוען ְְׁשֶנַ ְת ְתַק"עַַ ,א יָ ַאר ְַפַאר ֶַדעם גֶ ְ
עְּב ֶרעֶנְ גְ ַט גָ ַאר ַַא ְֵׁשייֶנֶ עם
ַאר'ן ֶר ְִּבי'ן ָהַאַט ִֶמען גֶ ְ ַאֹויְך ְַפ ְ ייער גֶ
ייָליגְ ן ֶר ְִּביֶנְ 'ס ִה ְס ַַּת ְָלַקּוְתֶַ ,דער ֶר ְִּבי ִַאיז עָוֶ ָוען זֵ ֵֶה ִ
ייָליְךֶַ ,דער ֶר ְִּבי ָהַאַט ֶַא ְְתרֹוג; ֶַדער ֶר ְִּבי ִַאיז גֶ עָוָ ְ
ָוַארן ַַאזֹוי ְְפ ֵר ִ עַק ִָליֶכֶ ע
עהַאַט ַַא ְְׁש ֶר ְ יְׁשַט גֶ עזּוֶנְ ַטֶַ ,דער ֶר ְִּבי ָהַאַט גֶ ַ ֶנִ ְ
גֶ עזָ ַאגְ ַט ִֶמען זָ ַאָל ְְּב ֶרעֶנְ גֶ ען ִמּוזִ יַקִֶ ,מען ָהַאַט גֶ ַ
עַטַאֶנְ ְצַט ְַק ֶרעֶנְ ַק ַאֹויף ִַדי ָלּוֶנְ גֶ ען ַה ְֵׁשם יִ ְְׁש ְִמ ֵריֶנּו.
עְׁש ְִּפ ִריֶנְ גֶ ען ְַפַאר ִִׂש ְִמ ָָחה ַאֹויף ִַדי ֶנֵ ס ַַאז ִֶמען ָהַאַט ִַדי
ַאּון גֶ ְ
ַד' ִִמיֶנִ יםְַ .פַאר גַ ַאֶנְ ֶצע ְַד ֵריי ֶַטעג ָהַאַט ֶַדער ֶר ְִּבי זִ יְך גּוַט יְׁשַט גֶ עָוֶ ָוען ַַקיין ֶַא ְְתרֹוגִ יםִַ ,אין ִַדי יֶ עֶנֶ ע יָ ַאר ִַאיז ֶנִ ְ
סּורים ְפּון ִַדי יְׁשַט גֶ ְ
עְׁש ִִּפ ְירַט ִַדי יְ ִ עְׁש ִִּפ ְירַטֶ ,ער ָהַאַט ֶנִ ְ גֶ ְ יְׁש ַָטַא ַַקיין ֶַא ְְתרֹוגִ יםֶַ ,דער גַ ַאֶנְ ֶצער גַ ַאֶנְ ֶצע גֶ עגְ ֶנְ ַט ִַאיז ֶנִ ְ
עַק ִָליֶכֶ ע ְַק ֶרעֶנְ ַק; ִַדי ִִׂש ְִמ ָָחה ַַאז ֶעס ִַאיז ַָדַא ַַאן ֶַא ְְתרֹוג -
ְְׁש ֶר ְ ַארגְ ַט ָוָ ָוַאס ָוֶ ָועַט זַ יין,
ייער ְַּבַאזָ ְ עֹוָלם ִַאיז גֶ עָוֶ ָוען זֵ ֶ ָ
סּורים.
עסן ַַא ֶָלע יְ ִ ַארגֶ ְעִמַאֶכְ ַט ְַפ ְָהַאַט ִַאים גֶ ַ ייָליגְ ן יֹום ַטֹובָוערַט ֶנֶ עֶנְ ֶַטער ַאּון ֶנֶ עֶנְ ֶַטער צּום ֵה ִ ֶעס ָוֶ ְ
יְׁש ַָטַא ַַקיין ֵַאיין ֶַא ְְתרֹוג ִַאין
סּוּכֹוְת ַאּון ֶעס ִַאיז ֶנָ ַאֶכְ ַַא ְָלץ ֶנִ ְ
...............................................
יו "ט סוכות תש פ" ז קי נ דע רהיים 8
� � � �ֹ
ֶעֵר ְְׁש ֶטֶעֵר ְפַ אֵר ִִדי ִד' ִִמיִנִ ים!
ייֶּב ְ
ְְׁשֹּכ ַַח ֵא ֶ
...............................................
73 9 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז קינדערהיים
משפחת
גליק
עְפ ְֵרייט ,אּון ֶצּום ֶע ְְר ְְׁשט ְזִ יְך ַאְזֹוי ֶגֶ ְ עָהאָלְ ְְפן ִַמיט וָ ואְס
ָָהאְּב ִאיְך ִאיְר ֶגֶ ָ דִ י ד' ִמִיִנִים ָהָאְּב �ּן ֶג ֶעַרַ אטֶעו ֶועט
עְרְנָ אְך
עְּבָלִ ְיִקט ִִדי ְִּביָלְ ִֶדעְרִֶ .ד ְִדּוְרָכְ ֶגֶ ְ
ְ ְנָ אְר ֶַמעֶגְ ָלִ יְך.
עְר ֵֶצייָלְ ן.
עָהֹויְּבן ִֶד ְ
ְ ָָהאְּב ִאיְך ָאְנְ ֶגֶ עְׁשייָלְ ט ֶגְ ְִריְנְ ֵֶצייֶג, ִאיְך ָָהאְּב ֶגֶ ֵ ִדּוְרְך ִִדי
ַא ִִקיָלֶ ע וִ ויְנְ ְטָל ְְּבָלָ אְזְ ט ְ
ַחֹוִדְׁש
ֶ יטן ֶעְס ִאיְז ֶגֶ עוֶ וען ִאיְנְ ִַמ ְ עְרט,עִק ְ אֹויְפֶגֶ ֶ
ְ יְׁשט ִִדי ֵטייֶג, עַמ ְ
ֶגֶ ִ אִקעעְׁש ַַמ ֶ
עְׁש ְְּפ ְֵרייט ַא ֶגֶ ְ
ְְסָכָ ְך אּון ֶֶצ ְ
ֱאָלּוָל ,אּון ְָּבְרּוְך ,וָ ואְס ָָהאט ִַדאן עְּבן אֹויף ִִדי אּון ַא ְַסאְך ַאָכְ טּוְנְ ֶג ֶגֶ עֶגֶ ְ יַחָ .אּה ,וִ וי ֶגּוט אּון ְְפ ְֵרייָלִ יְך ִאיְז ִֶדעְר
ְֵר ַ
ֶגֶ עוואֹויְנְ ט ִאין ַא ְְׁש ָטאט וָ ואְס ֶַמען עְרע ִִקיְנְ ִֶדעְרִ .איְך ִֶקען ִאיְר ְׁשֹוין ְִקָלֶ עְנֶ ֶ יֹום טֹוב ְסּוּכֹות.
ְרּוְסיְׁשְּ-פֹויָלְ ןִ ,איְז ִ עְרּוְפן
ְ ָָהאט ֶגֶ אֹויְך ֶָהעָלְ ְְפן ִַמיט ִִדי וֶ ועְׁש.
ֶצּוְּב ְָראָכְ ןִִ .די ֶגְ ְֶרעְנִ יץְ ייעְר
ֶגֶ עוֶ וען ְזֵ ֶ אטיאְּבן ַט ִ אּוַמאן ָָה ְ ְׁשֹוין ְפּון ְַפאְר ַ
אַמע'ְס אֹויֶגְ ן ְׁשֹוין עֶצט ִאיְז ַַמיין ַַמ ֶ יֶ ְ ְּבֹויען ִִדי ְסּוּכָ ָה.
עָהֹויְּבן ֶ ְ אּון ֶַמעְנְ ִִדי ָאְנְ ֶגֶ
ְרּוְסיְׁשְּ-פֹויָלְ ן אּון ִִדי ְְׁש ָטאט ויְׁשן ִ ְֶצוִ ְ יַמָלְ ט ַאייןַַ .מיין אְר ַַמאָכְ ט אּון ְזִ י ְִד ְִר ְ ְַפ ְ
ֶַמעָלִ יץ ,וואּו ְזַ יין ְֶר ְִּבי ְר' יַ אְנְ ִֶקעָלֶ ע ְזי"ע אַמע ְֵׁשיין עָהאָלְ ְְפן ַַמיין ַַמ ֶ ִאיְך ָָהאְּב ֶגֶ ָ
"ָהייָלִ יֶגֶ עְר
אַמע'ְס ְָּפְנִ ים ְַׁשייְנְ ט ִאיְרֵ . ַַמ ֶ עֶצט אֶצ ְיְרן ִִדי ְְסָכָ ְך אּון וֶ ועְנְ ט ,אּון יֶ ְ ְַּב ִ
ָָהאט ֶגֶ עוואֹויְנְ טִ ,איְז ֶגֶ עוֶ וען ֶגֶ עְנְ ְֶצָלִ יְך עְר ֵָהייט עְפעְר!" ָָהאְּב ִאיְך ְְׁש ִטיָלֶ ְ אְׁש ֶ
ְַּב ֶ
יְׁשט אְּבן ְנִ ְ אטן ָָה ְ אְסןְָ .סאָלְ ִַד ְאְר ְְׁשָלָ ְ
ְַפ ְ ִאיְז ְׁשֹוין ִִדי ֶע ְְר ְְׁש ֶטע ְנַ אָכְ ט יֹום טֹוב.
יְׁשט ֶגֶ עְנּוֶג"איְך ִֶקען ִִדיְר ְנִ ְ ֶגֶ עְזָ אֶגְ טִ , עְרָלִ יְך ְֵׁשייןַַ ,מ ַָמְׁשאּוְנְ ְזֶ עְר ְסּוּכָ ָה ִאיְז ֶָה ְ
ֶגֶ עָלָ אְזְ ט ַא ְַריין ָא ִֶדעְר ַאְרֹויְס. ייע ְֶרע ָלֶ עָכְ ִטיֶגֶ עִַדאְנְ ִֶקען ְַפאְר ַַמיין ַט ֶ עְר ְְׁש ֶטעְרִ .איְך ייְּב ְּכֹוַח ֵא ֶ
ַא ְְּפ ְַראָכְ טְְׁ ,ש ַ
עוואּוְסט ַאְז ֶעְר ַמּוְז
ְ ְָּבְרּוְך ָָהאט ֶגֶ יְּבעְרעְּבט ְזִ יְך ַאְזֹוי ִא ֶ אַמע וָ ואְס ֶגֶ ְ ַַמ ֶ עטיֶגְ ן ְפּון ֶעְס. יְׁשט ֶגֶ עְנּוֶג ָאְנְ ְזֶ ִ ִֶקען ְזִ יְך ְנִ ְ
ִקּוַמען ֶצּו ְזַ יין ְֶר ְִּבי ְנָ אְך ְַפאְר ְרֹאְׁש ָאְנְ ֶ ְַפאְר אּוְנְ ְז". יְׁשט ַאְרֹויְס ְפּון ִאיְך ְִפיָל וִ וי ִאיְך וִ ויָל ְנִ ְ
ַָה ְָׁשְנָ ָה ,וַ וייָל ְרֹאְׁש ַָה ְָׁשְנָ ָה ַמּוְז ֶַמען ְזַ יין עְרִק וִ וי ְנָ ָתן אּון אַמ ְ ִאיְך ְַּב ֶ ִָדא ִִדי ֶגַ אְנְ ֶֶצע יֹום טֹוב.
ייעְר ַא ְַסאְךְַּביי ַא ֶַצ ִִדיִקְָּ .בְרּוְך ָָהאט ְזֵ ֶ אַמע אּון ייען ֶצּו ֶצּו ַַמיין ַַמ ֶ וֶ ועָלְ וֶ ועָלֶ ע ֶגֵ ֶ
עְר ְְׁש ְטן ְזָ אָל ִאים ייְּב ְ
עטן ִֶדעם ֵא ֶ עְּב ְ ֶגֶ ֶ עֶציְנְ ְִדן ָלֶ עָכְ טאַמע ָָהאט ֶגֶ ִ ַַמיין ַַמ ֶ
עְּפן ִאיְר ְִקָלֵ ייִדִ .איְך ייְּבן ָאן ֶצּו ְְׁשָלֶ ְ ֵָה ְ יֶצט ֶצּוְריִקְ .זִ י ְזִ ְ
ְְּב ֶע ְֶרְך ַא ַָהאָלְ ְֶּבע ְָׁש ָעָה ִ
ויאְזֹוי ֶעְר ִֶקען יָ א ֶגּוטע ֵע ֶָצָה וִ ַעְּבן ַא ֶ ֶגֶ ְ ָלֹויף ְְׁשְנֶ עָל ֶצּו ְזֵ יי אּון ִאיְך ְנֶ עם ְזֵ יי ְַּביי
אְרן. ְָפ ְ ועַמע אֹויְך ִאין אּוְנְ ְזֶ עְר ֵָהייָלִ יֶגֶ ע ְַּבאִקוֶ ֶ
אַמיְר עְרָלֶ עְךָ ,לָ ִ "ִקּוַמט ִִקיְנְ ִֶד ְ
ְ ִִדי ֶָהעְנְ ט. ְרּוְּב ְיְרט ֶצּו ִַדאוֶ ועְנֶ ען אּון ְסּוּכָ ָהְ .זִ י ְְּפ ִ
עְרט ַאְז ֶעְס עָה ְ ֵאיין ָטאֶג ָָהאט ֶעְר ֶגֶ ֶ אטי ָָהאט אַמיַ .ט ִ ועִקן ַַמ ִ אֹויְפוֶ ְ ְ יְׁשט
ְנִ ְ ְזָ אֶגְ ן ְְּת ִָהָלִ יםִ .איְך ִֶקען ְזֶ ען וִ וי ִא ֶיְרע
ְזֶ עְנֶ ען ִָדא ְֶצוֵ ויי ֶגֹויִ ם וָ ואְס ְזֶ עְנֶ ען ֶגְ ְֵרייט ייע ְּבּוְך ָלְ ּכָ בֹוִד יֹום טֹוב. עִקֹויְפט ַא ְנַ ֶ ְ ֶגֶ עְּבן ְזִ יְך ֶצּוְזַ אםְ .זִ יָכֶ עְר ִאיְז ְזִ י
אֹויֶגְ ן ְִקָלֶ ְ
ִדּוְרְך ִִדי ַטייְך ֶצּו ְְׁשַמּוֶגְ ָלֶ ען ֶַמעְנְ ְט ְְׁשן ְ עְרן ִִדי ְֵׁשייְנֶ ע ַַמ ֲע ֶֶׂשָה?" וֶ ועְר וִ ויָל ֶָה ְ ייעְר ִַמיִד.ְזֵ ֶ
ֶצּום ְְׁש ָטאט ֶַמעָלִ יץ. עָלֹוְפן.
ְ ֶגְ ָלַ ייְך ִאיְז אֹויְך ֶָהעְנְ ִִדי ֶצּוֶגֶ
אַמע ָָהאט ַאְזֹוי ְׁשּוב'ע ַַמ ֶ ַַמיין ַָח ֶ
עִדאְנְ ְִקט ִֶדעם ְָּבְרּוְך ָָהאט ֶגֶ ַ ייע
עְּב ְֶרעְנְ ֶגְ ט ִִדי ְנַ ֶ
ִאיְך ָָהאְּב ַא ְַרייְנְ ֶגֶ ְ אְּבן
עא ְְר ְֶּבעט ַאְז ִַמיְר ְזָ אָלְ ן ָָה ְ ַא ְַרייְנְ ֶגֶ ַ
עְׁש ֶטעָלְ ט אַמֶגֶ ְעְפעְר אּון ֶגְ ָלַ ייְך ֶצּוְזַ ְ
אְׁש ֶ
ְַּב ֶ עֶצטְּבּוְך ִאין ִִדי ְסּוּכָ ָה אּון ְזִ יְך ֶגֶ עְזֶ ְ עְס ֶטע אּון ְֶׁשעְנְ ְְס ֶטע ָלְ ּכָ בֹוִד ְפּון ִִדי ְֶּב ְ
עְרְס.
אֶצאָלְ ן ִִדי ְְׁשַמּוֶגְ ָלֶ ְ
ִִדי ֶגֶ עָלְ ט ֶצּו ְַּב ָ עְרע ְזַ ייט ִַמיט ִִדי ִִקיְנְ ִֶדעְר ְַּביים ַאְנְ ִֶד ֶ אִקן, עִקאָכְ ט אּון ֶגֶ ַ
עְּב ְ יֹום טֹובְ .זִ י ָָהאט ֶגֶ ָ
עְרָל
עִק ְְס ֶטע ְנַ אָכְ ט ָָהאט ְֶּפ ְ
ִִדי ְנֶ ְ עְרּוִדעְר
ֶ יְׁשט ַַמאָכְ ן ֶגֶ ַאְז ִַמיְר ְזָ אָלְ ן ְנִ ְ עְרֹויַמטַ .אוַ ַוִדאי
ְ אֹויְפֶגֶ
ְ ֶצּוֶגֶ עֶגְ ְֵרייט אּון
אְּבן
אַמעִִ .די ִִקיְנְ ִֶדעְר ָָה ְ עְּבן ַַמיין ַַמ ֶ ְנֶ ְ
יו "ט סוכות תש פ" ז קי נ דע רהיים 10
ח .צ .גליק
ֶצּו ִֶדעְר ְָּפ ְִריץ ַאְז ֶעְר ְזָ אָל ְַר ֲַח ַָמְנּות עָהֹויְּבן וֵ וייְנֶ עןְ"ֶ ,ר ְִּבי,
ְ ְֶר ְִּביָָ ,האט ֶעְר ָאְנְ ֶגֶ יְסָל וֶ ועְׁש אּון ֶע ְְסן אִקט ַא ְִּב ְ עְּפ ְַאייְנְ ֶגֶ ַ
יְׁשטאְּבן אֹויף ִִדי ִא ְיִדן אּון אּוְנְ ְז ְנִ ְ ָָה ְ ִִדי ְְׁשָלֶ עָכְ ֶטע ְָּפ ְִריץ ְפּון אּוְנְ ְזֶ עְר ֶגֶ עֶגְ ְנְ ט עִקָל ְַפאְר ִאיְר ַַמאן ִאין ַא ְִקָלֵ ייְנֶ ע ְזֶ ְ
ְְׁשָלֶ עָכְ ט טּוןָ .א ְֶּבעְר ִֶדעְר ְָּפ ְִריץ ִאיְז ַא ועְרע ֶגְ ְזֵ ָיְרָה
עְּבן ַא ְְׁשוֶ ֶ ְרֹויְסֶגֶ עֶגֶ ְ
ָָהאט ַא ְ אְרט עַמען וֶ וען ֶעְר ְָפ ְ יטְנֶ ְֶָּבְרּוְך ֶצּו ִַמ ְ
אְרץ ִאיְז ַאְזֹוי ְרֹויְסעְר ְָר ְָׁשע ,אּון ְזַ יין ַָה ְ
ֶגְ ֶ ְַפאְר ַאָלֶ ע ִא ְיִדן .וָ ואְס ְזָ אָלְ ן ִַמיְר טּון, ֶצּום ְֶר ְִּבי'ן אֹויף ְרֹאְׁש ַָה ְָׁשְנָ ָה.
וִ וי ַא ְְׁש ֵטיין!" ְָּבְרּוְך ָָהאט ְזִ יְך ֶֶצעוֵ וייְנְ ט. ְֶר ְִּב י?" ְָּבְרּוְך ָָהאט ֶגֶ עָלֵ ייֶגְ ט ֶגֶ עָלְ ט ִאין
אְּבן
ִִדי ֶַמעְנְ ְט ְְׁשן ְפּון ִִדי ְְׁש ָטאט ָָה ְ עִקּוִקט אֹויף ְָּבְרּוְך
ְ ִֶדעְר ְֶר ְִּבי ָָהאט ֶגֶ עִקּוְׁשט ִִדי ְַמְזּוְזָ ָה.ְ ְּפּוְׁש ִֶקע אּון ֶגֶ
ְ ִִדי
עוואּוְסט ַאְז ִֶדעְר ְְׁשָלֶ עָכְ ֶטעְר ְָּפ ְִריץ ְ ֶגֶ "ְּבְרּוְךָָ ",האטְנּות'ִדיֶגֶ ע אֹויֶגְ ןָ .
ִַמיט ְַר ֲַח ַָמ ִ עְרְנָ אְך ָָהאט ֶעְר ְזִ יְך ֶגֶ עְזֶ עֶגְ ְנְ ט ְפּון ְזַ יין ִֶד ְ
ָלֹויְּביֶגֶ עְר ֶגֹויִָ .דאְס ֵַמייְנְ ט ִאיְז ַא ֶגְ ִ עְרּוְפןְ" ,זָ אֶג ִַמיְר וָ ואְס
ְ ִִדי ְֶר ְִּבי ְזִ יְך ָאְנְ ֶגֶ ְרֹויְסֶגֶ עָלָ אְזְ ט אֹויף ִַמ ְְׁש ְָּפ ַָחָה אּון ְזִ יְך ַא ְ
אטְׁש ֶעְר ִאיְז ַא ְְׁשָלֶ עָכְ ֶטעְר ֶגֹוי, ַאְז ָכָ ְ אְּבן ְׁשֹוין
ִִדי ֶַמעְנְ ְט ְְׁשן ְפּון ִַדיין ְְׁש ָטאט ָָה ְ ְנֹות'ִדיֶגֶ ע וֶ ועֶגַ .א ֶגַ אְנְ ֶֶצע ֶַצייט ִ ִִדי ְַסּכָ
עְפעְר אְׁש ֶ וייְסט ֶעְר ִָדאְך ַאְז ִֶדעְר ְַּב ֶ וֵ ְ עַמען ועִקְנֶ ֶ
ֶגֶ עטּון ַאְז ִֶדעְר ְָּפ ְִריץ ְזָ אָל ַאוֶ ְ עְפ ְֶׁשעט ְְּת ְִפָלֹות ַאְז ִֶדעְר עְׁש ְ
ָָהאט ֶעְר ֶגֶ ֶ
יְׁשט ַאְזֹוי וִ וי אְפן ִִדי וֶ ועָלְ טְ .נִ ְ
אְׁש ְ ָָהאט ְַּב ַ ִִדי ֶגְ ְזֵ ָיְרָה". יטן אֹויף עְר ְְׁש ֶטעְר ְזָ אָל ִאים ָא ְְּפ ִָה ְ ייְּב ְֵא ֶ
עְּבעְך ַאְז עְרע ֶגֹויִ ם וָ ואְס ֵַמייְנֶ ען ְנֶ ֶ ַאְנְ ִֶד ֶ ייעְר
ֶ"ְר ְִּביִַ ,מיְר ַאָלֶ ע ִַדאוֶ ועְנֶ ען ְזֵ ֶ ִִדי וֶ ועֶגְ ן.
עט ְְׁש ִֶקע ִֶקען ְזֵ יי ֶָהעָלְ ְְפןָ .א ְֶּבעְר ייעְר ֶגֶ ְ
ְזֵ ֶ עְר ְְׁש ֶטעְר ְזָ אָל
ייְּב ְ
אְרִק ַאְז ִֶדעְר ֵא ֶ ְְׁש ַט ְ ֶעְר ִאיְז ֶעְנְ ְִדָלִ יְך ֶעְנְ ְִדָלִ יְך
עְרָלֶ עְך,יְׁשע ִִקיְנְ ִֶד ְ ִַמיְרֵָ ,הייָלִ יֶגֶ ע ִא ִיִד ֶ עְׁש ְיִקט
אְּבן ִַמיְר ֶגֶ ִאּוְנְ ְז ֶָהעָלְ ְְפן .אֹויְך ָָה ְ עִקּוַמען ְנָ אְך ְַפאְר ְרֹאְׁש ַָה ְָׁשְנָ ָה ֶ ָאְנְ ֶגֶ
עְר ְְׁש ֶטעְר ייְּב ְ
וייְסן ַאְז ְנָ אְר ִֶדעְר ֵא ֶ וֵ ְ עִדן
עֶצ ֶיעָלֶ ע ֶַמעְנְ ְט ְְׁשן ְזָ אָלְ ן ְֵׁשיין ְֶר ְ
ְְס ְֶּפ ִ ֶצּו ֶַמעָלִ יץ .וֶ וען ֶעְר ִאיְז ַא ְַריין ֶצּו ְזַ יין
טאטע מאמע
מענדי
צירי
הענדי
וועלוועלע
נתי
11 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז קינדערהיים
משפחת
גליק
ְׁשּועָה ִאיְז ְׁשֹוין
אְרֶגְ ןִִ ,די יְ ָ
יְׁשט ְזָ ְ
ֶַמעְר ְנִ ְ אטעְס ְזֶ עְנֶ ען ֶגֶ עוֶ וען ָאְנְ ֶגֶ עטּון ִַמיט ַט ֶ ְִפ ְיְרט ִִדי וֶ ועָלְ ט.
ִָדא". אְּבן
ייעְר ֵָהייָלִ יֶגֶ ע ַטָלִ ית אּון ְזֵ יי ָָה ְ ְזֵ ֶ וייטעְר ֶגֶ עְזָ אֶגְ ט,
ֶ"ְר ְִּביָָ ",האט ְָּבְרּוְך וַ ֶ
ַמֹוֶצ ֵאי יֹום טֹוב ִאיְז ְָּבְרּוְך ָ ֶגְ ָלַ ייְך ייעְר ָלּוָלָ ב
עָהאָלְ ְטן ְזֵ ֶ
עִדאוְ וְנְ ט אּון ֶגֶ ַ ֶגֶ ַ "ִדעְר ְָּפ ְִריץ ָָהאט ַאן ֵאייְנְ ִֶציֶג ְזּון .אֹויְּב ֶ
אְרן ְְפ ְֵרייָלִ יְךִַ ,דאְנְ ִֶקעְנְ ִִדיֶגעְפ ְ
ייַמֶגֶ ָ
ַא ֵָה ְ עָהאָלְ ְטן
אּון ֶא ְתְרֹוֶגֶַ .מען ָָהאט ֶגֶ ַ אְר ְְּבן ,וֶ ועט ִָדאְס ִֶדעְר ִִקיְנְ ִד וֶ ועט ְְׁש ַט ְ
עְפעְר.
אְׁש ֶ
ִִדי ְַּב ֶ ָהֹוְׁש ְעְנֹות אּון ְזִ יְך
ַ יטן ִִדי ִאיְנְ ִַמ ְ ֶא ְְפ ְָׁשְר ַַמאָכְ ן וֵ וייָכֶ עְר ִֶדעְר ְָּפ ְִריץ'ְס
עְּבעְנְ ְט ְְׁשט יָ אְר.
עטן ַא ֶגּוט ֶגֶ ֶ אֹויְס ְֶּב ְ
ְ אְרץֶ .עְר וֶ ועט ַאייְנְ ְזֶ ען ַאְז ִֶדעְר ַָה ְ
אֹויְפ'ן וֶ ועֶג ַא ֵָהיים ָָהאט ֶעְר ְ ְנָ אְך
ֶׂשּוְרָה ַאְז ִִדיֶגּוטע ְְּב ָ עְרט ִִדי ֶ עָה ְ
ְׁשֹוין ֶגֶ ֶ ִקּוַמט ֵאייְנֶ עְר ֶצּו ֶצּו ְָּבְרּוְך
ָלּוֶצָלִ יְנְ ֶג ְ
ְְּפ ְ אְפט אְׁש ְט ְָר ְ
עְר ְְׁש ֶטעְר ָָהאט ִאים ְַּב ְ ייְּב ְ
ֵא ֶ
אְר ְְּבן
עְׁש ָט ְ ָלּוֶצָלִ יְנְ ֶג ֶגֶ ְ
ְָּפ ְִריץ'ְס ְזּון ִאיְז ְְּפ ְ ְרּוְפט ִִדיְר"."ִדעְר ְֶר ְִּבי ְ אּון ְזָ אֶגְ ט ִאיםֶ , אְר'ן ְַפייְנִ יֶגְ ן ִִדי ִא ְיִדן".ְַפ ְ
ָהֹוְׁש ְעְנָ א ְַר ְָּבָהִֶ .דעְר ְָּפ ְִריץ ִאיְז ַ אֹויף ְָּבְרּוְך ִאיְז ֶגְ ָלַ ייְך ֶצּוֶגֶ עֶגַ אְנְ ֶגֶ ען ֶצּו ְזַ יין עִקּוַמען ִִדי ֵָהייָלִ יֶגֶ ע יֹוםֶ ֶעְס ִאיְז ָאְנְ ֶגֶ
ְרֹויע ְִריֶג אּון ַאייְנְ ֶגֶ עְזֶ עןייעְר ְט ֶ ֶגֶ עוֶ וען ְזֵ ֶ ְֶר ְִּבי. עִקעְנְ ט טֹוב ְרֹאְׁש ַָה ְָׁשְנָ ָהֶַ .מען ָָהאט ֶגֶ ֶ
עְר ְְׁש ֶטעְר ִָהיט אֹויף ְזַ ייְנֶ ע ייְּב ְ
ַאְז ִֶדעְר ֵא ֶ "וואּו וואֹויְנְ ט ִֶדעְר ְָּפ ְִריץ?" ָָהאט אֹויְפ'ן ְֶר ְִּבי ְפּון ֶַמעָלִ יץ ַאְז ֶעְר ְ ְזֶ ען
יְׁשע ִִקיְנְ ִֶדעְר ִִדי ֶגַ אְנְ ֶֶצע ֶַצייט. ִא ִיִד ֶ עְפ ְֶרעֶגְ ט" ,אֹויף וֶ ועָלְ ָכֶ ע
ִֶדעְר ְֶר ְִּבי ֶגֶ ְ ועְרעיְׁשט ַאיין ֶצּוָלִ יְּב ִִדי ְְׁשוֶ ֶ ְרּוָהט ְנִ ְ
ִֶדעְר ְָּפ ְִריץ ָָהאט ְַמ ַב ֵטָל ֶגֶ עוֶ וען ִִדי ְזַ ייט? ִַמְזְ ְָרַחַַ ,מ ֲע ְָרבֶָ ,צְפֹוןָ ,א ִֶדעְר יְׁשע ֶגְ ְזֵ ָיְרָה וָ ואְס ֶָהעְנְ ֶגְ ט אֹויף ִא ִיִד ֶ
עטאְנְ ְֶצט אְּבן ֶגֶ ַ
ֶגְ ְזֵ ָיְרָה ,אּון ַאָלֶ ע ִא ְיִדן ָָה ְ ִָד ְרֹום?" ִִקיְנְ ִֶדעְרִֶ .דעְר ְֶר ְִּבי אּון ַאָלֶ ע ֲַח ְִס ִיִדים
עִדאְנְ ְִקט ִֶדעם אּון ֶגֶ עְזּוְנְ ֶגֶ ען אּון ֶגֶ ַ עְרט.
עעְנְ ְט ְֶפ ְ
"ֶצְפֹוןָָ ",האט ְָּבְרּוְך ֶגֶ ֶ
ָ עטן
עְּב ְ עִדאוְ וְנְ ט אּון ֶגֶ ֶ אְּבן ַא ְַסאְך ֶגֶ ַ ָָה ְ
עְפעְר. אְׁש ֶ ְַּב ֶ אטעוֶ וען עְר ְְׁש ְטן ְזָ אָל ְזֵ יי ְַר ֶ ייְּב ְ
ִֶדעם ֵא ֶ
"ְזָ אֶג ִַמיְר ,וֶ ועָלְ ָכֶ ע ְזַ ייט ְפּון ְֵּבית ְפּון ִִדי ְְׁשָלֶ עָכְ ֶטע ְָּפ ְִריץ.
עְרן ְזִ יְך ַאְזֹוי ַאָלֶ ע ִִקיְנְ ִֶדעְר ֶָה ְ יְּבעְר
ַָה ֶַמ ְִד ְָרְׁש ִאיְז ְּפּוְנְ ְִק ְטָלִ יְך ִֶקעֶגְ ן ִא ֶ
עְר ֵֶצייָלְ ט ִִדי ֶצּוְרי ִֶד ְ
ִ ְֵׁשיין ֶצּו וִ וי וואּו ִֶדעְר ְָּפ ְִריץ וואֹויְנְ ט". ְנָ אְך ְרֹאְׁש ַָה ְָׁשְנָ ָה ָָהאט ִֶדעְר ְֶר ְִּבי
עְסאְנְ ֶטע ַַמ ֲע ֶֶׂשָהַ ,אְז ִַמיְר עְר ַ ִאיְנְ ֶט ֶ ייְּבן ְִּביְז ְנָ אְך עטן ְָּבְרּוְך ְזָ אָל ְְּבָלַ ְ עְּב ְ
ֶגֶ ֶ
עְר ְִקט וִ וי אַמ ְיְׁשט ְַּב ֶ אְּבן ֲא ְִפיָלּו ְנִ ְ ָָה ְ ְָּבְרּוְך ָָהאט ֶגֶ עוִ ויְזְ ןִֶ .דעְר ְֶר ְִּבי וייְסט ִָדאְךְָּ ,בְרּוְך ,וָ ואְס ְסּוּכֹותִ" .דּו וֵ ְ
אטי אּון ֶַמעְנְ ִִדי ְזֶ עְנֶ ען ְׁשֹוין ַא ֵָהיים ַט ִ עְנּוַמען ְזַ יין ָלּוָלָ ב אּון ֶעְס ֶ ָָהאט ֶגֶ ְזֹוָהְרָָ ",האט ֶעְס ְְׁש ֵטייט ִאין ְִּתִקּוְנֵ י ַ
עֶצט אְּבן ְזִ יְך ַאָלֶ ע ֶגֶ עְזֶ ְ
ְפּון ְׁשּוָלִַ .מיְר ָָה ְ עִקט ַאְזֹויוִ וי ֶעְר ַָהאָלְ ט עְׁש ְט ְֶר ְ
אֹויְסֶגֶ ְ
ְ "אְז ִִדי ַא ְְר ְַּבע ִֶדעְר ְֶר ְִּבי ִאים ֶגֶ עְזָ אֶגְ טַ ,
עִק ֶטע ִטיְׁש, עִד ְ ַאְרּום ִאין ִִדי ְֵׁשייְנֶ ע ֶגֶ ֶ ֶעְס וָ ואָלְ ט ֶגֶ עוֶ וען ַא ְֶרעוָ ואָלְ וֶ ועְר. ִַמיְנִ יםִִ ,די ָלּוָלָ בֶ ,א ְתְרֹוֶגַָ ,ה ִַד ְִסים אּון
אִדעְנֶ ען ִִדי אּון ֶגֶ עוֶ וען ֶגְ ְֵרייט ֶצּו ַאייְנְ ָלַ ֶ יְסט עַמאָכְ ט וִ וי ֶעְר ְִׁש ְ
ֶעְר ָָהאט ְזִ יְך ֶגֶ ַ עְרּוְפן ּכְ ָלֵ י ִַמָלְ ַָח ַָמָה,
ְ ועְרן ָאְנְ ֶגֶ
ֲע ְָרבֹות ,וֶ ְ
אּוְׁש ְִּפ יְזִ ין.
ְ "ְּפאּו! ְָּפאּו!" עְר ִַמיט אּון ֶגֶ עְזָ אֶגְ טָ , ִֶד ְ עְרְס אּון ֶגָ אְנְ ְס וָ ואְס יְס ְ
ַאְזֹוי וִ וי ְִׁש ֶ
ַאְזֹויוִ וי ִֶדעְר ִקֹוָל ְפּון ַא ְָׁשאְס. יט'ן 'ְנּוֶצט ְַּביי ַא ִַמָלְ ַָח ַָמָהִ .איְך ָָהאף ִַמ ְ ְַמ ְ
ַא ְְפ ְֵרייָלִ יָכְ ן יֹום טֹוב.
עְרְנָ אְך ָָהאט ִֶדעְר ְֶר ְִּבי ֶגְ ָלַ ייְך ִֶד ְ עְר ְְׁש ְטְנְ 'ְס ִָהיָלְ ף ֶצּו ֶגֵ יין ִַמָלְ ַָח ַָמָהייְּב ְ
ֵא ֶ
ָהֹוְׁש ְעְנֹות.
עְנּוַמען ְזָ אֶגְ ן ִִדי ַ
ֶ וייטעְר ְזִ יְך ֶגֶ
וַ ֶ ִֶקעֶגְ ן ִֶדעם ְָּפ ְִריץ ִַמיט ִִדי ִד' ִַמיְנִ ים".
ִִמ ְְׁש ַַּפ ַַחת ְגְ ִֶליִק וִ ויְנְ ְט ְְׁשט ַַא ֶֶלע ִִקיְנְ ֶֶדער ַַא ְנָ אָכְ 'ן ִַדאוֶ ועְנֶ ען ָָהאט ִֶדעְר ְֶר ְִּבי ָהֹוְׁש ְעְנָ א ְַר ְָּבָה
ַ ֶעְס ִאיְז ֶגֶ עוֶ וען
ייֶליֶכֶ ע יֹום טֹוב סּוּכֹות. ְְפ ֵר ִ אְר ְְפ ְְסט ְזִ יְך
ֶגֶ עְזָ אֶגְ ט ְַפאְר ְָּבְרּוְךִ" ,דּו ִַד ְ יטן ִַדאוֶ ועְנֶ עןַ .אָלֶ ע ייטאֶג ִאיְנְ ִַמ ְ
ְַּב ָ
יו "ט סוכות תש פ" ז קי נ דע רהיים 12
ח .צ .גליק
4 1
2
5
3
עס ׁטָל ִַמיט ִַא ְִּביָלׁ ִד ִאֹויְּב ַׁמ ׁ'ְׁש ֶטעָלׁ ט זִ יְך ִָאָּפ ִִאין ִַא ֶק ׁ עֶרסַ :פּון ְׁצוֵ ויי ְִּביז ִִדי ֶגַ ִאְנׁ ְֶצע ִַמ ְׁׁש ָָּפ ָָחֶה.
ְָצִאָל ְׁׁש ִָּפיָלֶ ׁ קּומָעְנְ ִדיְגְ ן ָָעמּוד.
אֹויְפן ֶ
אְרן ְְׁש ִִּפיל ְ
ָאְנְ וַ וייזּוְנְ ְגֶ ָען ְַפ ְ
ייטעֶר. ֶרֹויַפ ׁק ִֶריֶכׁ ן ִִדי ָלַ ֶ
ֶגּוטע ִַמ ָיִדֶהֶ ,קען ֶַמען ִַא ׁ ַפּון ִַא ֶ וִ וי ִַאזֹוי ְצּו ְׁׁש ִָּפיָלׁ ןֶ :גׁ ֵֶרייט ִָאן ִַא ִֵדייס ִאּון ִַא ׁקָלֵ ייְנֶ ע עְׁש ַַמִאק ִִאין ִִדי
ִאֶר ְּׁב ֶֶרעְנׁ ֶגֶ ען ֶגֶ ׁ
עְצט וֶ וען ִַמיֶר ַַפ ׁ
יֶ ׁ
יְׁשט
עס ׁטָל ִַמיט ִַא ְנִ ׁ ִאֹויְּב ַׁמ ׁ'ְׁש ֶטעָלׁ ט זִ יְך ִָאָּפ ִִאין ִַא ֶק ׁ ְנּוְצן ְצּו ֶגֵ יין ִַמיט ִֶדעם.
עִדעֶר ְׁׁש ִָּפיָלֶ עֶר וֶ ועט ׁ זַ ִאְך וָ וִאס יֶ ֶ ִאַמיֶר ְׁׁש ֵטייֶגׁ ן ֶֶהעֶכֶ עֶר ִאּון ֶֶהעֶכֶ עֶר ִַמיט ִַמיִדֹות
סּוָּכָ ֶהָ ,לָ ִ
ִאָּפֶגׁ ָלִ ׁיט ְׁׁשן ִִדי ֶגׁ ָלִ ׁיט ְֶׁשעֶר.
ִאֶרף ֶַמען ִַא ֶָר ׁ
ֶגּוטע ִַמ ָיִדֶהִַ ,ד ׁ
ֶ ִִדי יּוְנׁ ֶגׁ ׁס ֶטע ְׁׁש ִָּפיָלֶ עֶר ִִאיז ֶע ֶׁר ְׁׁשט. טֹובֹות.
ִדי ְגֶ ָעוִ ויְנֶ ָעְרִִ :די ְׁׁש ִָּפיָלֶ עֶר וָ וִאס ְּׁבָלַ ׁ
ייְּבט ַׁפ ֵֶרייָלִ יְך ִִדי זֹויַפיָל
וִאֶר ַׁפן ִִדי ִֵדייס ִֶר ׁיקט ֶַמען זִ יְך ִַא ִ
ְנָ ִאֶכׁ 'ן וַ ׁ ִִציל ְפּון ִדי ְְׁש ִִּפיל :וֶ ועֶר ֶעס ֶקען ֶע ֶׁר ְׁׁשט ִָאְנׁ ֶ
קּוַמען
ֶגַ ִאְנׁ ְֶצע ְַצייט ִִאיז ִִדי ֶגֶ עוִ ויְנֶ עֶר. ְנּוַמעֶר ִֵאייְנׁ ס.
עס ׁטָלֶ עְך ַפּון ִִדי ֶ ֶק ׁ ֶגּוטע ִַמיִדֹות.
ְצּו ִִדי סּוָּכָ ֶה ִַמיט ֶ
13 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז קינדערהיים
יו "ט סוכות תש פ" ז קי נ דע רהיים 14
15 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז קינדערהיים
וועלכע שיחה פון רבי’ן דערמאנט דיך די בילד?
ענטפער פון פאריגע וואך:
ֲערֵב רַאש השְנה ַזַאִל ֶמֲען גֲעֵבן ַא ַפדיון
ווען מיר זיצן אין די סוכה זיצן מיר אונטער
די שאטן
ַאַ .פון די סוכה
ֵבַ .פון ַא ֵבוים
גַ .פוְנֲעם ַאייֵבֲערשטן
דַ .פון די ִלוִלֵב
ענטפער פון פאריגע וואך:
פארוואס עסן די כינעזער סושי?
חידה :דֲער רֵבי הַאט גֲעַזַאגט :רַאש השְנה דַארף ֶמֲען
ווייִל ֶמ’קֲען ֲעס ְנישט טריְנקֲען .1ווייְנֲען ַ .2זיין ַפרייִליך ְ .3נישט רֲעדן ַאיֵבֲעריג
גֲעֵברֲעְנגט צו ַאייך דורך :הרֵב ַאִלחְנן חיים רוטה שִליט”ַא -גֵבַאי צדקה ַפַאר ֶמשַפחות ְנצרכים
.4טרַאכטן ְנַאר גוט
וֶ וֲען ַַא ֶֶמֲעְנְ ְטׁש טּוט ֲֲע ֵֵבירֹות, ֱאמּונָ ה -חִלק רַאשון
ַארִלִ ְירט ֲֶער ַזַ יין ֱַאֶמּוְנָ הַ ,אּוןַַפ ְ כבַ .ה ֶֶּפ ֶַׁשע ֶֶׁשל ָא ָדם
קּוֶמט ַַא ַריין ִַאין ִַאים ְּכְ ִַפ ָירה.
ֲֶעס ְ ַמכְ נִ יס ְּכְ ִפ ָירה ָל ָא ָדם.
יו "ט סוכות תש פ" ז קי נ דע רהיים 16 76
אה ...שכח אייבערשטער מ’גייט
שוין שאקלען ד’ מינים!
Copyright © 2024 Alance AB, https://www.mazegenerator.net/
35 by 45 orthogonal maze
גיי קויפן ד’ מינים; קויף פאר דיר
און פאר דיינע קינדער ,און טאנץ
פאר שמחה אז דו גייסט זוכה זיין
שאקלען די הייליגע ד’ מינים.
(עצתו אמונה סוכות תשפ”ד)
77 17 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז קינדערהיים
9/6/23, 4:06 PM מחולל תשבצים
Deprecated: Implicit conversion from float 3.68 to int loses precision in
/vhosts/coil/typo/users/mooffie/public_html/crossword/src/Solver/SolverReverseTrait.php on line 30
הקלד כותרת ראשית כאן
הקלד כותרת משנית כאן
מ צ נ י ס ר מ ג ד ה ש נ ר ט ג י ר ש ח ה ע ג ט ס
כ ט צ ה ב ב י נ ת ט ד נ פ ת ב ו ה ח ז פ ע ע ר ח
איך זיץ מיר
ר ר ת ע ת ק ו ת ז ע כ ש ס א ח ר ע פ נ ש ו צ ג ו
ש ה י ח ה י א ו ש ז ו ז ז ל ה ב ע צ ת ל י א נ ז אין מיין
נ
ב
י
ל
י
י
ת
נ
ר
ח
ה
צ
ר
ב
ח
ט
ו
ר
נ
ע
ג
נ
ג
ד
ז
ג
ת
ל
ט
ה
י
מ
י
ש
ט
א
ש
ע
ב
מ
י
א
י
כ
צ
צ
ז
נ
סוכה'לע ,פון
פ
ג
ח
ל
ק
נ
ה
מ
ל
נ
ז
א
ה
ו
ט
ו
א
ש
ז
ש
צ
א
כ
ר
מ
צ
ע
ל
ת
ט
ד
ח
י
ב
ה
ע
א
ח
ל
ס
ב
ע
א
י
א
צ
ד
ה
ברעטעלעך
כ
ט
צ
צ
ס
פ
ה
נ
ק
כ
ז
נ
א
ו
ת
ל
פ
כ
ל
ו
נ
ה
ה
נ
ת
ה
ז
ק ש
ו ג
ו
פ
ה
ו
ב
ל
ל
ג
ה
ד
ו
כ
ע
ט
מ
ק
א
און סכך ,ווי
מ
ש
ז
ז
ג
ז
ג
ג
ע
צ
ה
י
ש
ע
מ
ה
מ
פ
ת
ב
ו
ח
ב
מ
ח
ג
ה
פ
א
ל
ק
פ
ה
פ
ע
א
י
צ
ק
י
כ
ז
נ
ו
י
ר
א
ד
עס שטייט
י
א
א
ח
י
מ
ר
ט
ט
ג
ב
ח
ש
ב
ק
ה
ב
ס
י
ש
ר
ק
ה
ש
ה
ק
נ
ו
פ
פ
ס
ס
נ
כ
ס
ב
ש
ס
ב
מ
ב
י
פ
י
ס
נ
ק
ו
אין די תורה,
ח
י
ג
ס
ר
ת
ע
ז
ב
ק
כ
נ
ק
ס
ח
ו
כ
כ
ר
א
כ
ו
צ
ר
ד
ר
ב
א
ט
נ
ר
ו
ו
כ
ו
ה
ק
ס
נ
ג
ג
ל
ז
ל
פ
כ
פ
ר
כל האזרח
ס
נ י
צ
ז
פ
פ
נ
א
י
ו
ה
פ
ו
מ
ס
י
ל
ל
ע
ק
ג
פ
ע
א
מ
ה
ח
ר
ת
ו
י
ת
א
פ
ר
ס
צ
נ
ק
ל
א
א
ש
כ
ל
כ
צ
בישראל
ע
ע
ז
צ
ת
ת
נ
כ
א
צ
ק
ח
נ
א
ע
ט
ת
ט
ד
ת
ס
ס
ב
ד
ט
ב
א
ה
ס
ט
מ
מ
ה
ב
ב
כ
ג
י
ח
מ
צ
פ
ט
י
צ
צ
ר
נ
ישבו בסוכות
_____________ שטייט _____________ איך
_____________ אין _____________ זיץ
_____________ די _____________ מיר
_____________ תורה _____________ אין
יו "ט סוכות תש פ" ז קי נ דע רהיים 18
_____________ כל _____________ מיין
_____________ האזרח _____________ סוכהלע
65 by 55 orthogonal maze
Copyright © 2023 Alance AB, https://www.mazegenerator.net/
19 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז קינדערהיים
6
ֶדער ֶקע ִניג וִויל
יס ְפרו ִּּב ְירן ֶדעם ִאיד ֹ
או ְ
אויב ִאיז ֶער צוּ זֶען ֹ
ייל ְ
יך. ייביג ְפ ֵר ִ
אקע ֵא ִַּט ֶ
צוּם
אפעל!ַ ּב ֶ
יך וִוילִא ְ
אפעל! ייע ַ ּב ֶ
עבן ַא ַנ ֶיסגֶ ְּ ַא ֹ
רו ְ אדי ֶנער
ַ ּב ִ
ַוייטער ֶקען ֶמען פוּן ַהיינט אוּן ו ֶ
עכ ְטןאר ֶר ְשט ַפ ְ ֶמער ִני ְ ׁ
ַאכן!
אכע ֶנע ז ְ צו ְּּב ָר ֶ
לויט ִדיֹ
אפעל פוּ ֶנעם ֶקע ִניג ִאיז ַ ּב ֶ
יבט צוּ שט ֶע ְר ֹ
לו ְּ ֶמער ִני ְ ׁ
אכע ֶנע
עכ ְטן צו ְּּב ָר ֶ אר ֶר ְַפ ְ
ַאכן!
ז ְ
ְמ ְממ…
ֵירה…
אד ֶנע גְ ז ָ
ַא ָמ ְ
נוּ נוּ!
אמיר זֶען וָואס ֶדער ָל ִ
ייע
ערל וֶועט טוּן ִמיט ִדי ַנ ֶ ֶ ּב ְ
ֵירה פוּן ֶקע ִניג…
גְ ז ָ
יו "ט סוכות תש פ" ז קי נ דע רהיים 20
7
ֵירהשע גְ ז ָ ָואס ַפאר ַא ְפ ִרי ֶ ׁ
ו ְ
שט מ'טאר ִני ְ ׁ ִאיז ָדאס? ָ
אכע ֶנע עכ ְטן צו ְּּב ָר ֶ
אר ֶר ְ
ַפ ְ
ֵּכ ִלים?...
נוּ,
ש ֶטער, ער ְ ׁ ייב ְ ש ּכ ֹו ַח ֵא ֶ ְּׁ
עדאוְו ְנט ַהיי ְנט ,אוּן אב ש ֹׁוין גֶ ַ כ'ה ּ
ָ
עצט ֶקען ֶמען יך .יֶ ְ או ְער ְנט ֹ על ְ גֶ ֶ
עטן.יסל ַא ְר ֶ ּב ְ גֵ יין ַא ִּב ְ
וָואס
וֶועט זַיין ִמיט ַמיין
יכע ְסעו ָּדה? ייל ֶ
ְפ ֵר ִ
ייליגֶ ער
ֵה ִ
אסט ִמיר עפער ,דוּ ָה ְ ש ֶ ַ ּבא ֶ ׁ
אריגֶ ע ַא ְר ֶ ּבעט,
עב ֶרע ְנגְ ט ַמיין ָפ ִ גֶ ְּ
יך זָאליךִ ,א ְאו ְ
עלף ִמיר ַהיי ְנט ֹ ֶה ְ
ש אוּן
אלער ַפאר ְפ ֵליי ׁ אבן ָ 6ד ֶ ָה ְּ
ְפלו ְּצ ִלי ְנג... יכע ייל ֶ
וַויין ַפאר ַמיין ְפ ֵר ִ ִא ְ
יך
ְסעו ָּדה... שט ָלאזְן וֶועל ז ְ
ִיך ִני ְ ׁ
ערפוּןִ .א ְ
יך עכן ֶ ְ
ד צו ְּּב ֶר ְ
אל ְטן.
ער ַה ְִיך ֶד ְ וֶועל ז ְ
ְט ַר אךְ !
א ְק!
הַ
ֶזעץ!
21 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז קינדערהיים
טרעף די
פאלגענדע
בילדער
ער ְְׁש ֶֶטער ִמיר ייֶּב ְ
ְְׁשֹּכ ַַֹח ֵא ֶ
יְצן ִאין ִִדי סּוֹּכּ ה ֶֶקעֶנֶען ִזִ ְ
אֶטן פּוֶנֶעם ערן ְּׁש ְ אּוֶנְֶט ְ
ֶ
ער ְְׁש ְֶטן.
ייֶּב ְ
ֵא ֶ
יו "ט סוכות תש פ" ז קי נ דע רהיים 22
געמאלן דורך :ר .וועבערמאן
23 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז קינדערהיים
.....................
חי אסתי יאקאבאוויטש אליעזר שלמה אפפעל
פיניע גליק שלום און שרי פארקאש מענדי שווארץ מירי הורוביץ
משה מזרחי נתי אפפענהיים און הערשי נחמן נתן בריל עמרם ראטה
שטראססער
יו "ט סוכות תש פ" ז קי נ דע רהיים 24
...........................................
משפחת ווערטהיימער אליעזר שלמה בוים אדי ראזענבערג
שרי פריינד פייגי און חיה לאנדא סילקי ראטענבערג
פייגי לאנדא מלכה ראטה קעמפ בית פייגל
נחמן נתן רוטה שטעטל פייגי און חי’ לאנדא ישראל שלום הערשקאוויטש
25 יו " ט ס וכ ות ת שפ"ז קינדערהיים
מיט תפלה ַאר ִֵצייִלְ ט:
ַאוִויטׁש ִִק ְריַת ְֶּב ֶר ְסִלָ ב ְַפ ְ
ְ ַאֶּב
ַַאִק ָ
ִִדיִנָה י ָ
ַאֹויְפ ַמַאְכְ ן ִִדי ִטיר ַַאָז ִִדי ְֵפייְגְ ִל ָזָ ַאִל
ִקּום ְ
יֶען.
רֹויס ְְפִלִ ֶ
ַַא ְ
2 1
ִקּוִק ַַא ְֵפייְגְ ִל ִַאין ִִדי הֹויָז.
יֶען ְפּון ִִדי הֹויָז.
רֹויס ְְפִלִ ֶ
ִנִיׁשט ַַא ְ
ִִדי ְֵפייְגְ ִל וִויִל ְ
ֶעְפֶער ֶהֶעִלְ ף ִִדי ְֵפייְגְ ִל ֵהייִלִ יְגֶ ֶער ֶַּב ֶ
ַאׁש ֶ
ִנִיׁשט
יֶען ְפּון ִָדַא ַאּון ְ רֹויס ְְפִלִ ֶ
ָזָ ַאִל ַַא ְ
מּוִציְג ַאּוִנְָזֶ ֶער הֹויָז.
ַמַאְכְ ן ְׁש ִ
4
3
געמאלן דורך :ר .וועבערמאן
ֶער ְׁש ֶטֶער.
ייֶּב ְ
ְׁשֹּכ ַַּח ֵַא ֶ
ַָאה ֶֶעס ְְפִלִ יט ׁשֹוין ַַארֹויס
די מעשה פון תפילה ווערט גענומען פון "קול ברסלב" האטליין .לאזט אריין אייער מעשה ,און די בעסטע מעשה וועט ווערן געמאלן.
יו "ט סוכות תש פ" ז קי נ דע רהיים 26
sew happy
supply here
BLACK & WHITE THREAD, COLORED THREAD, HAND NEEDLES, NEEDLE THREADER, MACHINE NEEDLES, MACHINE
FOOT ATTACHMENTS, BOBBINS, STICK PINS, MAGNETIC PIN TRAY, TOMATOE PIN CUSSION, TRIANGLE CHALK, WHITE
& BLUE CHALK, SNAPS, HOOK & EYES, SAFETY PINS, CLEAR RULER, TAPE MEASURE, RETRACTABLE TAPE MEASURE,
SEAM RIPPER, PROFESSIONAL THREAD SNIPPER, SHARP FABRIC SCISSORS, REG. INVISIBLE & COAT ZIPPERS, BLACK &
WHITE PATCHES, EZ LASTIC, BLACK & WHITE ELASTIC BY THE YARD, BLACK & WHITE BEKISHA BUTTONS, SHIRT & REKEL
BUTTONS, PATTERN TRACING PAPER, TRACING WHEEL, ROLL STITCH WITCHERY, ADJUSTABLE REFLECTOR $5.50
get your are you in a rush? all prices
mending special service get your are given
done within job done within 2 after job is
a week iyh business days for done
double price
ready to serve you Leah Weberman // 845-662-4083
דערצייל מיר א מעשה
10שיינע קורצע מעשיות פון צדיקים
באגלייט מיט הערליכע בילדער
1
דערצייל מיר א מעשה
2
דערצייל מיר א מעשה
10
ִאין ֶדעם ִּביכְ ל וֶועט ִאיר זֶען אַ
ַאמלוּנְג פוּן ׁ ֵשיינֶע מַ עֲ שִׂ ּיוֹת פוּן ז ְ
יקים ,וָואס ִאיז פוּל ִמיט י ְִראַ ת צַ דִּ ִ
ׁ ֵשיין ׁ ָשמַ יִם ו ִּמדּ וֹת טוֹבוֹת,
ערצֵ יילְ ן פַ אר יבן צ ּו ֶד ְעש ִר ְּ אַ ָר ְ
אפגֶ ׁ ְ
ינְדער ּ ַביים ׁ ַש ּ ָבת טִ ׁיש אוּן ּ ַביי ִק ֶ
ֶעדע צַ ייט.
י ֶ
גֶ ענוּמֶ ען פוּן ִדי סְ פָ ִרים וָואס ְּכבוֹד
א״ש זְכוּת ֹו יָגֵ ן עָ לֵינ ּו
ְק ֻד ׁ ּ ַשת מָ ָרן מוֹהֲ ָר ׁ
יבן ְּבמֶ ׁ ֶש ְך ִדי י ְ
ָארן. עש ִר ְּ
הָ אט גֶ ׁ ְ
3
דערצייל מיר א מעשה
<היכל הקו<דש ברסלב
181 Huschke Road, Liberty NY 12747
<היכל הקו<דש <היכל הקו<דש
בארא פארק וויליאמסבורג
1415-55th Street 27 Skillman Street
Brooklyn NY 11219 Brooklyn NY 11205
347.760.5924 718.384.1652
<היכל הקו<דש <היכל הקו<דש
קרית יואל קרית יואל
8 Premishlan Way. 8 Hayes Ct.
Monroe NY 10950 Monroe NY 10950
845.467.5299 845.662.4888
<היכל הקו<דש <היכל הקו<דש
מאנסי בלומינגראוו
34 Union Rd. 24 Merriewold LN S
Spring Valley, NY 10977 Monroe NY 10950
845.445.9314 845.238.0804
<היכל הקו<דש <היכל הקו<דש
בני ברק ירושלים
רחוב ירושלים 2 רחוב רבי נחמן מברסלב 15
052.760.5715 054.845.6150
צו הערן די
הערליכע שיעורים נ<דפס ע״י
פונעם ראש ישיבה שליט”א
רופט: קרן הדפסה
קול ברסלב
היכל הקודש
2623 State Route 52
212.444.9191 Liberty, NY 12754
חיזוק פאר די אידישע שטוב 718.387.2691
212.444.9169 www.BreslevCenter.com
4
דערצייל מיר א מעשה
ַַמֲעֲ ֶׂׂשה א׳
יְׁשט ַַקיין ַַטֲעֲ נֹות
ִִאיְך ָָהאּב ִנִ ׁ
רֹויְסן ֵֵהייִלִ יְגְ ן ַַצ ִִדיק ֶֶדער ְְר ַַׁש"ׁש, ייְטן פּוֶנֶ עם ְגְ ְ ִִאין ִִדי ַַצ ְ
עֶווען ַַא ִִאיד ָָוואס עִּבי ְזְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ן ָָעֵלֵ ינּוִִ ,איז ֶגֶ ֶ
ֶֶר ִִּבי ָָׁשלֹום ְְׁש ֶֶר ִ
סּוִרים.עְּב ָָראְכְ ן אּון פּול ִִמיט ְיְ ִ ייֶער ֶֶצ ְעֶווען ֵזֵ ֶ ייֶדער ֶגֶ ֶ ִִאיז ֵלֵ ֶ
יְמ ֵֵקייט רֹויֶסע ָָא ִִר ְ
עְּבן; ַַא ְגְ ֶייֶער ַַא ְְׁש ֶֶווער ֶלֶ ְ עַהאט ֵזֵ ֶ ֶֶער ָָהאט ֶגֶ ַ
עַהאט ָגָ אר עְר ְְׁשט ַַּביי ִִאים ִִאין ְְׁשטּוּבֶֶ ,ער ָָהאט ֶגֶ ַ עֶה ְ
ָָהאט ֶגֶ ֶ
עַהאט פּול ִִמיט ַַעְגְ ַַמת ֶנֶ ֶֶפׁש פּון ַזַ ייֶנֶ ע ַַא ַַסאְך חֹובֹות ,אּון ֶגֶ ַ
עְדט אֹויף עֶר ְאְּבן ֶגֶ ֶ
יְׁשט ָנָ אר ָָדאסָ ,נָ אר ֶֶמעְנְ ְְט ְְׁשן ָָה ְ ִִקיְנְ ֶֶדערִ .נִ ְ
עקּוֶמען צּו ַַא ַַמ ָָצב ָָוואס ֶ ִִאים ָּכּל ָָּד ָָבר ָָאסּורִִּ ,ביז ֶֶעס ִִאיז ָָאְנְ ֶגֶ
אֹויְס ַַהאְלְ ְְטן
ְ יְׁשט
עְׁש ִִּפ ְיְרט ַַאז ֶֶער ֶֶקען ׁשֹוין ֶֶמער ִנִ ְ ֶֶער ָָהאט ֶגֶ ְ
ִִדי ָָצרֹות.
קּוְמט ֶֶער ַַא ֵֵהיים אּון ָזָ אְגְ ט ַַפאר ַזַ יין ַַווייּב: ֵֵאיין ָָטאג ְ
יְׁשט אֹויס! ִִאיְך ייֶע ֶֶרע ַַווייּבִִ ,איְך ַַהאְלְ ט ֶֶעס ֶֶמער ִנִ ְ "ַמיין ֵֵט ֶ ַ
עְר ֵֵהייּב
ִִפיל ִִווי ַַמיין ְנְ ָָׁש ָָמה ְְפִלִ יט ׁשֹוין ַַארֹויס פּון ִִמירִִ ,איְך ֶֶד ְ
"ֶהער ִזִ יְך צּוַַּ ,ביי אּוְנְ ז יְׁשט!" ָָהאט ִזִ י ִִאים ֶגֶ עָזָ אְגְ טֶ : ֶֶעס ִנִ ְ
עְטִלִ יְכְ ן ַַמאןֶֶ ,ר ִִּבי ָָׁשלֹום
אְּבן ִִמיר ַַא ֵֵהייִלִ יְגְ ן ֶגֶ ְ
ִִאין ְְׁש ָָטאט ָָה ְ
יְצט ַַא ַגַ אְנְ ְְצן ָָטאג ִִאין
עִּביֶֶ ,דער ֵֵהייִלִ יֶגֶ ער ְְר ַַׁש"ׁשָָ ,וואס ִזִ ְ
ְְׁש ֶֶר ִ
ה
דערצייל מיר א מעשה
ּתֹוָרהֶֶ .ער ִִאיז ָָּדבּוק צּום עְרְנְ ט ִִדי ֵֵהייִלִ יֶגֶ ע ָ
ַזַ יין ְְׁשטּוּב אּון ֶלֶ ְ
חּוִדיםֵ .גֵ יי צּו ִִאים,יֵחד ִיִ ִ עֶפער אּון ֶֶער ִִאיז ְְמַיַ ֵ ַּבּאֶׁש ֶ
ֶ ֵֵהייִלִ יְגְ ן
ַַאַזַ א ֵֵהייִלִ יֶגֶ ע ַַצ ִִדיק ֶֶקען ִִדיר ִזִ יֶכֶ ער ֶֶהעְלְ ְְפןֶֶ ".דער ִִאיד ָָהאט
רֹויְסֶגֶ עָלָ אְזְ ט ִִאין
ועְר ֶֶטער אּון ִזִ יְך ַַא ְ עְרט ִִא ֶיֶרע ֶֶו ְ עֶה ְ
אֹויְסֶגֶ ֶ
ְ
אֹויְפן ִִטיר,
ְ אְּפט
ִִדי ִִריְכְ טּוְנְ ג פּוֶנֶ עם ַַצ ִִד ְיְק'ס הֹויזֶֶ .ער ְְקַלַ ְ
עְצט
"ַמיין ַַמאן ַַהאְלְ ט ֶיֶ ְ עִצין ֶֶע ְְפְנְ ט אֹויף אּון ָזָ אְגְ טַ : עֶּב ִ
ִִדי ֶֶר ֶ
ואְרט ָָדא עְרןַַ .ו ְ יְׁשט ְְׁש ֶֶט ְ
עְרֶנֶ עןִִ ,איְך ֶֶקען ִִאים ִנִ ְ יְטן ֶלֶ ְִִאיְנְ ִִמ ְ
עָמאְלְ ט ֶֶוועט ִִאיר ֶֶקעֶנֶ ען עְרֶנֶ עןֶֶ ,ד ָ
ִִּביז ֶֶער ֶֶוועט ֶֶעְנְ ִִדיְגְ ן ֶלֶ ְ
עְדן צּו ִִאים". ֶֶר ְ
עְצט ִִאיְנְ ַגַ אְנְ ְְצן
ועְקֶגֶ עֶזֶ ְ
אְרט ַַא ֶֶו ְֶֶדער ִִאיד ָָהאט ִזִ יְך ָָד ְ
עְמטְְ ,ט ַַראְכְ ְְטְנְ ִִדיג צּו ִזִ יְך" :אֹויּב ֶֶדער אְר ְְקֶלֶ ְ
עְּב ָָראְכְ ן אּון ַַפ ְ
ֶֶצ ְ
יְׁשט ֶֶקעֶנֶ ען ֶֶהעְלְ ְְפןֶֶ ,וועט ַַמיין ָָחָכָ םֶֶ ,דער ְְר ַַׁש"ׁשֶֶ ,וועט ִִמיר ִנִ ְ
יֶען פּון ְגְ רֹויס ָָצרֹות אּון ַַּפייןַַ ".אזֹוי רֹויְס ְְפִלִ ֶ
ְנְ ָָׁש ָָמה ָָּפׁשּוט ַַא ְ
אְפן ,אּון ֶֶער ֶזֶ עט ִִאין ַזַ יין עְׁשָלָ ְ
יְצְנְ ִִדיג ִִאיז ֶֶדער ִִאיד ַַאייְנְ ֶגֶ ְ ִזִ ְ
ייְּבט
רֹויְסן ֶֶפעְלְ ד אּון ֶֶער ֵֵה ְ עִפיְנְ ט ִזִ יְך ִִאין ַַא ְגְ ְָָחלֹום ִִווי ֶֶער ֶגֶ ִ
ָָאן צּו ֵגֵ יין ִִאיֶנֶ עם ֶֶפעְלְ דֶֶ ,ער ֵגֵ ייט אּון ֵגֵ ייט אּון ֶֶעס ֶֶעְנְ ִִדיְגְ ט
יְׁשט ֶֶדעם וייְסט ִנִ ְ
צּוִר ְיְקֵגֵ ייןָָ ,א ֶֶּבער ֶֶער ֵֵו ְ
יְׁשטֶֶ .ער ִִוויל ִ ִזִ יְך ִנִ ְ
צּוִריק.
ֶֶוועג ִ
קּוֶמען ,אּון ֶֶער ֶזֶ עט עְרט ֶֶער ֶֶוועֶגֶ עֶנֶ ער ֶ לּוְצִלִ יְנְ ג ֶֶה ְ
ְְּפ ְ
עֶטע ַַמְלְ ָָאִכִ ים, אֹויף ִִדי ֶֶוועֶגֶ עֶנֶ ער ֶֶע ְְטִלִ יֶכֶ ע ַַמְלְ ָָאִכִ יםֶֶ .פ ֶ
עִדיֶגֶ ע ַַמְלְ ָָאִכִ ים,
וייֶסע ַַמְלְ ָָאִכִ יםָ .נָ אְכְ ֶֶדעם ֶזֶ עט ֶֶער ִִהיְנְ ֶֶק ִ ַַו ֶ
יְׁשט
אְר ְְׁש ֵֵטייט ִנִ ְ וייֶטערֶֶ .ער ַַפ ְ ְְּבִלִ יְנְ ֶֶדע ַַמְלְ ָָאִכִ ים ,אּון ַַאזֹוי ַַו ֶ
וייֶטער
אְרןֶֶ ,ער ֵגֵ ייט ַַו ֶ יְׁשט וואּו ִִדי ֶֶוועֶגֶ עֶנֶ ער ָָפ ְ אְּפט ִנִ ְאּון ַכַ ְ
אְרן ָנָ אְך ִִאים. אּון ֵזֵ יי ָָפ ְ
ו
דערצייל מיר א מעשה
ז
דערצייל מיר א מעשה
ואְר ֶֶצע ַַמְלְ ָָאִכִ ים,
עְרָנָ אְך ֶזֶ עט ֶֶער ֶֶוועֶגֶ עֶנֶ ער ִִמיט ְְׁש ַַו ְ ֶֶד ְ
אֹויְפן ָָוואְגְ ן ָָהאטְ אְרט
אְקןָָ .ד ְ
עְר ְְׁש ָָר ְייֶער ֶֶד ְ ֶֶער ָָהאט ִזִ יְך ֵזֵ ֶ
יֶמעעִדיֶגֶ ע אּון ְְׁש ִִט ֶֶֶער ֶגֶ עֶזֶ ען ְְקֵלֵ ייְנְ ְְט ִִׁשיֶגֶ עְְּ ,בִלִ יְנְ ֶֶדעִִ ,היְנְ ֶֶק ִ
קּוְמט ָָאן צּו ַַאאְרן ִִּביז ֶֶער ְ ַַמְלְ ָָאִכִ יםִִ .די ַַאֶלֶ ע ֶֶוועֶגֶ עֶנֶ ער ָָפ ְ
רֹויֶסע ָָוואְגְ ָָׁשאל ,אּון עְׁש ַַטאֶנֶ ען ַַא ְגְ ֶ ְְּפַלַ אץ וואּו ֶֶעס ִִאיז ֶגֶ ְ
עְׁש ֶֶטעְלְ ט.
אְּבן ִזִ יְך ַַאֶלֶ ע ָָא ְְּפֶגֶ ְ אְרט ָָה ְ ָָד ְ
ֶֶדער ִִאיד ְְפ ֶֶרעְגְ טָ”ָ :וואס ִִאיז ָָדאס?” ָָהאט ֶֶמען ִִאים
עְרטָ”ָ :דא ִִאיז ֶֶדער ֵֵּבית ִִּדין ֶֶׁשל ַַמ ֲֲעָלָ ה ,וואּו ֶֶמען עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ
ֶגֶ ֶ
עְפ ֶֶרעְגְ ט:
ִִמ ְְׁש ָָּפט ֶֶדעם ֶֶמעְנְ ְְטׁש אֹויף ַזַ ייֶנֶ ע ַַמ ֲֲע ִִׂשיםָָ ”.האט ֶֶער ֶגֶ ְ
עְרט: עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ
עְצט?” ָָהאט ֶֶמען ִִאים ֶגֶ ֶ ֶ”ֶוועם ִִמ ְְׁש ָָּפט ֶֶמען ֶיֶ ְ
ִ”ִדיְך!”
וייֶסעאֹויף ֵֵאיין ַזַ ייט ָָוואְגְ ָָׁשאל ֵלֵ ייְגְ ט ֶֶמען ַַארֹויף ִִדי ַַו ֶ
ואְר ֶֶצע ַַמְלְ ָָאִכִ ים. עֶרע ַזַ ייט ִִדי ְְׁש ַַו ְ
ַַמְלְ ָָאִכִ ים ,אּון אֹויף ֶֶדער ַַאְנְ ֶֶד ֶ
אְּפט ִִאים ָָאן ַַא ַַּפ ַַחד אּון ַַא ְְׁש ֶֶרעקַַ ,ווייל ֶֶער ֶזֶ עט ִִווי ִִדי ֶֶעס ַכַ ְ
לּוְצִלִ יְנְ ג
יֶּבער ֶֶדעם ָָוואְגְ ָָׁשאלְְּ .פ ְ ואְר ֶֶצע ַַמְלְ ָָאִכִ ים ֶֶוועְגְ ן ִִא ֶ ְְׁש ַַו ְ
”ֵאיין ֶֶרַגַ ע, רּוְפט אֹויסֵ : עְרט ֶֶער ִִווי ֶֶדער ֵֵּבית ִִּדין ֶֶׁשל ַַמ ֲֲעָלָ ה ְ ֶֶה ְ
ייְּבט ָָאן ְְּב ֶֶרעְנְ ֶגֶ ען סּוִרים!” ֶֶמען ֵֵה ְ ְְּב ֶֶרעְנְ ְגְ ט אֹויְך ַזַ יין ַַצ ַַער אּון ְיְ ִ
ייְטן
ועִריְגְ ֵֵק ְ יְׁשןַַ ,אֶלֶ ע ַזַ ייֶנֶ ע ָָצרֹותְְׁ ,ש ֶֶו ִ יְט ַַמאֶכֶ עִנִ ְַַאֶלֶ ע ַזַ ייֶנֶ ע ִִמ ְ
סּוִרים ,אּון ֶֶמען ָָהאט ָָדאס ַַאֶלֶ עס ֶגֶ עֵלֵ ייְגְ ט אֹויף ִִדי אּון ְיְ ִ
וייֶסע ַַמְלְ ָָאִכִ יםֶֶ .מען ְְּב ֶֶרעְנְ ְגְ ט אּון ֶֶמען ְְּב ֶֶרעְנְ ְגְ ט, ַזַ ייט פּון ִִדי ַַו ֶ
ייְּבט
ועְרט ְְפ ֵֵרייִלִ יְךַַ ,ווייל ֶֶער ֶזֶ עט ִִווי ֶֶעס ֵֵה ְ אּון ֶֶדער ִִאיד ֶֶו ְ
עֶעְנְ ִִדיְגְ ט
צּואֶוועְגְ ן ֶֶמער אּון ֶֶמערִִּ ,ביז ֶֶמען ָָהאט ֶגֶ ֶ עְר ֶ יֶּב ְ
ָָאן ִִא ֶ
”ִאיז ָָדאס ְְּב ֶֶרעְנְ ֶגֶ עןֶֶ .דער ֵֵּבית ִִּדין ֶֶׁשל ַַמ ֲֲעָלָ ה ְְפ ֶֶרעְגְ טִ :
עְרטָ” :יָ אָָ ,דאס ִִאיז ֶֶעס!” ַַאֶלֶ עס?” אּון ֶֶמען ֶֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ
ח
דערצייל מיר א מעשה
אְּפט ַַא ְְׁש ֶֶרעקַַ ,ווייל ִִדי ָָא ֶֶּבער ֶֶדעם ִִאיד ָָהאט ָָאְנְ ֶגֶ עַכַ ְ
אֹויְפן
ְ עְרֶגֶ עוואֹויְגְ ן
יֶּב ְ
אְּבן ָנָ אְך ַַאְלְ ץ ִִא ֶואְר ֶֶצע ַַמְלְ ָָאִכִ ים ָָה ְ ְְׁש ַַו ְ
עְצט ֶֶקען ”ֵפייןֶ ,יֶ ְ
ערּוְפןֵ :
ְ אֹויְסֶגֶ
ְ ָָוואְגְ ָָׁשאלֶֶ .דער ֵֵּבית ִִּדין ָָהאט
עְרט, עֶה ְ
ֶֶמען ִִדיר ׁשֹוין ַַדן ַזַ יין!” ִִווי ָנָ אר ֶֶדער ִִאיד ָָהאט ָָדאס ֶגֶ ֶ
יְטן ַזַ יין ָָחלֹום” :אֹוי ֵֵוויי! ייֶען ִִאיְנְ ִִמ ְ
עהֹויְּבן ְְׁש ֵֵר ֶ
ְ ָָהאט ֶֶער ָָאְנְ ֶגֶ
עַהאט ָנָ אְך סּוִרים! ַַהְלְ ַַוואי ָָוואְלְ ט ִִאיְך ֶגֶ ַ סּוִריםָ ,נָ אְך ְיְ ִ ָנָ אְך ְיְ ִ
סּוִרים!”
ְיְ ִ
עְרט ִִווי ֶֶדער עֶה ְ ִִווי ָנָ אר ֶֶדער ֵֵהייִלִ יֶגֶ ער ְְר ַַׁש”ׁש ָָהאט ֶגֶ ֶ
אְּפט אּון לֹויְפןִִ ,אים ָָאְנְ ֶגֶ עַכַ ְ
עקּוֶמען צּו ְ ֶ ִִאיד ְְׁש ֵֵרייטִִ ,איז ֶֶער ֶגֶ
עְפ ֶֶרעְגְ ט” :ר' ִִאידָָ ,וואס ִִאיז ִִמיט ַַאייְך? ָָוואס ֵגֵ ייט ָָפאר? ֶגֶ ְ
ועְקט אּון עֶו ְ אֹויְפֶגֶ ֶ
ְ ָָוואס ְְׁש ֵֵרייט ִִאיר?” ֶֶדער ִִאיד ָָהאט ִזִ יְך
עְצט ִִאין ְְׁשטּוּב פּוֶנֶ עם ַַצ ִִדיק. עִפיְנְ ט ִזִ יְך ֶיֶ ְאְּפט ַַאז ֶֶער ֶגֶ ִ ֶגֶ עַכַ ְ
עְפ ֶֶרעְגְ טָ”ָ :וואס ִִוויְלְ ט ִִאיר פּון ִִמיר? ֶֶדער ְְר ַַׁש”ׁש ָָהאט ִִאים ֶגֶ ְ
עְרט:
עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ
ויַאזֹוי ֶֶקען ִִאיְך ַַאייְך ֶֶהעְלְ ְְפן?” ָָהאט ֶֶדער ִִאיד ֶגֶ ֶ ִִו ַ
יְׁשטִִ ,איְך ֵגֵ יי ַַא ֵֵהייםִִ .איְך ָָהאּב אְרִנִ ְ
אְרף ׁשֹוין ָגָ ְ ֶ”ֶר ִִּביִִ ,איְך ַַד ְ
עֶוועןסּוִריםָָ ”.דאס ִִאיז ֶגֶ ֶ יְׁשט ַַקיין ַַט ֲֲענֹות אֹויף ִִדי ְיְ ִ ׁשֹוין ִנִ ְ
סּוִרים טּוט אֹויף ַַפאר ַַווייל ֶֶדער ִִאיד ָָהאט ַַאייְנְ ֶגֶ עֶזֶ ען ָָוואס ְיְ ִ
עְרט אֹויס ֶֶדעם ֶֶמעְנְ ְְטׁש אּון ייֶט ְ
ַַא ֶֶמעְנְ ְְטׁשִִ ,ווי ַַאזֹוי ָָדאס ַלַ ֶ
ִִדיְנְ ט ַַאְלְ ס ַַא ַּכַ ָָּפ ַַרת ֲֲעוֹונֹות.
סּוִרים)
מֹוֲה ָָרא"ׁש ֵֵחֶלֶ ק יד‘ ֶֶע ֶֶרְך ְיְ ִ
(ִׂשיחֹות ֲ
ִ
ט
דערצייל מיר א מעשה
י
דערצייל מיר א מעשה
ַַמ ֲֲעֶׂשֶ ה ב'
יְׁשט
צּוְּבֶּרֶ עְך ִִמיר ִנִ ׁ
עקּוֶמען
ֶ ֶֶדער ֵֵהייִלִ יֶגֶ ער ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹוב זי"ע ִִאיז ַַא ָָמאל ָָאְנְ ֶגֶ
עְׁש ַַטאֶנֶ עןִִאין ַַא ְְׁש ָָטאט אֹויף ֶֶע ְְטִלִ יֶכֶ ע ֶֶטעג אּון ֶֶער ִִאיז ַַאייְנְ ֶגֶ ְ
יְׁשט ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען ַַּביים ֹרֹאׁש ַַה ָָּק ָָהלֶֶ .דער ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹוב ִִאיז ִנִ ְ
עַמאְכְ ט יְׁשן ׁשּולָ ,נָ אר ֶֶער ָָהאט ִזִ יְך ֶגֶ ַ אִט ְ
אֶוועֶנֶ ען ִִאיֶנֶ עם ְְׁש ָָט ִ ַַד ֶ
אְרט וואּו ֶֶער ִִאיז ַַא ִִמְנְ ָיָ ן ַַּביים ְְׁשטּוּב פּוֶנֶ עם ֹרֹאׁש ַַה ָָּק ָָהל ָָ -ד ְ
עְׁש ַַטאֶנֶ עןָָ ,א ֶֶּבער ֶֶדער ֹרֹאׁש ַַה ָָּק ָָהל ִִאיז ָיָ א ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען ַַאייְנְ ֶגֶ ְ
יְׁשן ׁשּול.
אִט ְ
אֶוועֶנֶ ען ִִאיֶנֶ עם ְְׁש ָָט ִ ַַד ֶ
עְטל ַַאעקּוֶמען ִִאין ֶיֶ עֶנֶ עם ְְׁש ֶֶט ְ
ֶ אֹויף ַַׁש ָָּבת ִִאיז אֹויְך ָָאְנְ ֶגֶ
אְרןעָפ ְ
רּוְמֶגֶ ָ
עֶווען ַַאז ֶֶער ִִאיז ַַא ְ ַַמִגִ ידָָ ,וואס ַזַ יין ַַּפ ְְרָנָ ָָסה ִִאיז ֶגֶ ֶ
עְטֶלֶ עְך ַַהאְלְ ְְטן ְְד ָָרׁשֹות ,אּון ֶֶדער עֹוָלָ ם ָָהאט ִִאים ִִאין ְְׁש ֶֶט ְ
עֹוֵרר ַזַ יין.
קּוֶמען ְְמ ֵ אְרן ֶ עְּבן ֶגֶ עְלְ ט ַַפ ְֶגֶ עֶגֶ ְ
עּוָדה ָָהאט ֶֶדער ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹוב ַַׁש ָָּבת ַַּביי ִִדי ְְס ָ
עְפ ֶֶרעְגְ ט ֶֶדעם ֹרֹאׁש ַַה ָָּק ָָהל ָָוואס ֶֶדער ַַּב ַַעל ַַּד ְְר ָָׁשן ָָהאט
אֹויְסֶגֶ ְ
ְ
עְקטעְר ֵֵצייְלְ ט ַַאז ֶֶער ְְׁש ֶֶר ְ
עְדטָָ ,האט ֶֶדער ֹרֹאׁש ַַה ָָּק ָָהל ֶֶד ְ עֶר ְ ֶגֶ ֶ
יִהנֹום ,אּון רֹויֶטע ֵגֵ ִ
ָָאן ֶֶדעם עֹוָלָ םֶֶ ,ער ָזָ אְגְ ט ַַאז ֶֶעס ִִאיז ָָדא ַַא ֶ
ייֶער
וייֶטער אּון ֶֶדער עֹוָלָ ם ִִאיז ֵזֵ ֶ יִהנֹום אּון ַַאזֹוי ַַו ֶ ַַא ֶגֶ עֶלֶ ע ֵגֵ ִ
עְרפּון.
עְרְנְ ִִדיג ֶֶד ְ
ואְרן ֶֶה ְ
עָו ְ
עְּב ָָראְכְ ן ֶגֶ ָ
ֶֶצ ְ
אי
דערצייל מיר א מעשה
אְרן ֹרֹאׁש ַַה ָָּק ָָהל:
ָָהאט ֶֶדער ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹוב ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ַַפ ְ
עְדן ְְׁשֶלֶ עְכְ ְְטס אֹויף
"אֹויּב ֶֶדער ַַּב ַַעל ַַּד ְְר ָָׁשן ֵגֵ ייט ָנָ אְכְ ַַא ָָמאל ֶֶר ְ
יֶׁשע ִִקיְנְ ֶֶדערָ ,זָ אְלְ ְְסטּו ִִאים ָזָ אְגְ ן ַַאז ִִאיְך רּוף ִִאים ,אּון דּו ִִא ִיִד ֶ
עְדן".
יְׁשט ָלָ אְזְ ן ֶֶעְנְ ִִדיְגְ ן ֶֶר ְ
ָזָ אְלְ ְְסט ִִאים ִנִ ְ
יְטן ָָׁשֹלׁש ְְסעּודֹות ָָהאט ֶֶדער ַַמִגִ יד ְְוַּכַ ְך ֲֲה ָָוהִִ ,איְנְ ִִמ ְ
אְר ֶֶפע ְְּד ָָר ָָׁשהְ ,גְ ַלַ ייְך ָָהאט ֶֶדער
עְדן ַַא ַַׁש ְעהֹויְּבן ֶֶר ְ
ְ ויֶדער ָָאְנְ ֶגֶ
ִִו ֶ
אְּפט אּון ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ַַאז ֶֶדער ַַּב ַַעל ֵֵׁשם עְקַלַ ְ
אֹויְסֶגֶ ְְ ֹרֹאׁש ַַה ָָּק ָָהל
וייֶטערעָוואְלְ ט ַַו ֶ רּוְפט ִִאיםֶֶ ,ווען ֶֶדער ַַמִגִ יד ָָהאט ֶגֶ ָ טֹוב ְ
אְקט עַה ְעְרֶגֶ ַ
יֶּב ְ
וייֶטער ִִא ֶ
עְדןָָ ,האט ִִאים ֶֶדער ֹרֹאׁש ַַה ָָּק ָָהל ַַו ֶ ֶֶר ְ
עְדן ,אּון ֶֶער וייֶטער ֶֶר ְיְׁשט ַַו ֶ אּון ִִאים ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ַַאז ֶֶער ֶֶקען ִנִ ְ
עַהאט יְׁשט ֶגֶ ַמּוז ֵגֵ יין צּום ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹובֶֶ .דער ַַמִגִ יד ָָהאט ִנִ ְ
יְטן ֹרֹאׁש ַַה ָָּק ָָהל צּום ַַקיין ְְּב ֵֵר ָיָרה ,אּון ֶֶער ִִאיז ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען ִִמ ְ
ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹוב.
עקּוֶמען צּום ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹוב ָָהאט ִִאים ֶ ֶֶווען ֶֶער ִִאיז ָָאְנְ ֶגֶ
יְׁשט עְמ ְְסטּו ִזִ יְך ִנִ ְ ֶֶדער ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹוב זי"ע ֶגֶ עָזָ אְגְ טִ"ִ :ווי ֶֶׁש ְ
עֶׁשעט ִִאין וייְסט ָָוואס ֶגֶ ֶ יֶׁשע ִִקיְנְ ֶֶדער ,דּו ֵֵו ְ עְּב ֶֶרעְכְ ן ִִא ִיִד ֶ
צּו ֶֶצ ְ
עְטן עְּבט ִזִ יְך ַַא ַכַ אּפ סֹוף ָָטאג ָנָ אְכְ ן ַַא ְְר ֶֶּב ְ יְמל ֶֶווען ַַא ִִאיד ֶגֶ ְ ִִה ְ
יְׁשט ֶגֶ עֵלֵ ייְגְ ט ַַקיין ְְּת ִִפיִלִ ין ,אּון אּון ֶֶער ֶזֶ עט ַַאז ֶֶער ָָהאט ִנִ ְ
רֹויֶסע
עְר ְְׁש ְְטןָָ ,וואס ַַפאר ַַא ְגְ ֶ ייֶּב ְ
עְּבט ַַא ְְק ֶֶרעְכְ ץ צּום ֵֵא ֶ ֶֶער ֶגֶ ְ
עְּבט ִזִ יְך ַַא ַכַ אּפ יְמל?! ָָא ֶֶדער ַַא ִִאיד ֶגֶ ְ ַַר ַַעׁש ָָדאס ַַמאְכְ ט ִִאין ִִה ְ
אֶוועְנְ ט ַַׁש ֲֲח ִִרית ָָא ֶֶדער ִִמְנְ ָָחה ,אּון עַד ֶ
יְׁשט ֶגֶ ַ ַַאז ֶֶער ָָהאט ִנִ ְ
עְּבט ַַא ְְק ֶֶרעְכְ ץ צּום אֶוועֶנֶ ען אּון ֶֶער ֶגֶ ְ יְׁשט ַַד ֶ ֶֶער ֶֶקען ׁשֹוין ִנִ ְ
אֹויְבן
ְ רֹויֶסע ַַר ַַעׁש ָָדאס ַַמאְכְ ט עְר ְְׁש ְְטןָָ ,וואס ַַפאר ַַא ְגְ ֶ ייֶּב ְ
ֵֵא ֶ
אְּפ ְְסט ִִא ְיְדן?!"
עְקַלַ ְ ייְסטּו אּון דּו ֶֶצ ְ יְמלֵ ,גֵ ְ ִִאין ִִה ְ
בי
דערצייל מיר א מעשה
גי
דערצייל מיר א מעשה
אּון ַַאזֹוי ָָהאט ֶֶדער ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹוב ְזְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ן ָָעֵלֵ ינּו
אְרןעְדט צּו ֶֶדעם ַַמִגִ ידִִּ ,ביז ֶֶער ָָהאט ֶגֶ עמּוְזְ ט צּוָזָ אְגְ ן ַַפ ְעֶר ְ ֶגֶ ֶ
עְדן
יְׁשט ֶֶר ְ ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹוב ַַאז פּון ַַהייְנְ ט ָָאן ֶֶוועט ֶֶער ֶֶמער ִנִ ְ
ְְׁשֶלֶ עְכְ ְְטס אֹויף ִִא ְיְדן.
דֹוִׁשים תשע"ו)
(ֲע ָָצתֹו ֱֱאמּוָנָ ה ְְק ִ
ֲ
די
דערצייל מיר א מעשה
ַַמ ֲֲעֶׂשֶ ה ג'
ְֻנְֻקּדֹות טֹובֹות
עִפיְנְ ט ִזִ יְך ִִאין טּוִנִ יס, עְר ָָּבא ָָוואס ֶגֶ ִ ִִאין ֶֶדער ְְׁש ָָטאט ְְדְזְ ֶֶׁש ְ
יִסים. אֶמען ֶֶר ִִּבי ִנִ ִ יְט'ן ָנָ ֶרֹויֶסער ַַצ ִִדיק ִִמ ְ ָָהאט ֶגֶ עוואֹויְנְ ט ַַא ְגְ ֶ
יְׁשט
אֶמען ִִאיז ָנָ אְכְ ִנִ ְ עֶווען יּוְנְ ג אּון ַזַ יין ָנָ ֶ ֶֶווען ֶֶער ִִאיז ָנָ אְך ֶגֶ ֶ
יִסיםעְטִלִ יֶכֶ ער ַַמאןָָ ,האט ֶֶר ִִּבי ִנִ ִ אַקאְנְ ט ַַאְלְ ס ַַא ֶגֶ ְ עֶווען ַַּב ַ ֶגֶ ֶ
אְר ְְפט ֵגֵ יין ְְּב ֶֶרעְנְ ְגְ ן ַַּפ ְְרָנָ ָָסה צּו ְְׁש ַַּפייְזְ ן ַזַ יין ִִמ ְְׁש ָָּפ ָָחהֶֶ .ערעַד ְֶגֶ ַ
אֶמען ַַמְיְ מֹון, יְט'ן ָנָ ֶ
אְפן ַַאן ַַא ְְר ֶֶּבעט ַַּביי ַַא ִִאיד ִִמ ְ עְט ָָר ְ
ָָהאט ֶגֶ ְ
עְפט וואּו עֶׁש ְ עַהאט ִִאין ַזַ יין ְְׁשטּוּב ַַא ְְׁש ִִמידֶ-גֶ ֶ ָָוואס ָָהאט ֶגֶ ַ
אְר ֶֶרעְכְ ְְטן ִִצירּוְנְ ג פּון ָגָ אְלְ ד אּון ִזִ יְלְ ֶֶּבער. ֶֶער ְְפֶלֶ עְגְ ט ַַפ ְ
עְט ֵֵריי אּון
עַא ְְר ֶֶּבעט ַַפאר ִִאים ָגָ אר ֶגֶ ְ
יִסים ָָהאט ֶגֶ ַ ֶֶר ִִּבי ִנִ ִ
רֹויֶסער ֶֶע ְְרִלִ יְכְ ֵֵקייט.
ִִמיט ַַא ְגְ ֶ
יִסים
עְטן ִִדי ֶֶע ְְר ְְׁש ֶֶטע ָָוואְךִִ ,איז ֶֶר ִִּבי ִנִ ִ ָנָ אְכְ 'ן ַַא ְְר ֶֶּב ְ
"ִאיְך ָָהאּב צּוֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען צּו ַַמְיְ מֹון אּון ִִאים ֶגֶ עָזָ אְגְ טִ :
אָצאל ִִמיר ֶֶדעם ְְסכּום יֶטע ַַּב ָ
עַא ְְר ֶֶּבעט ַַפאר ִִדיר ַַא ָָוואְךִִּ ,ב ֶ ֶגֶ ַ
עְרט:עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ
עַמאְכְ טָָ ".האט ַַמְיְ מֹון ֶגֶ ֶ אְּבן ָָא ְְּפֶגֶ ַָָוואס ִִמיר ָָה ְ
רּוָטה ִִאין ַַטאׁש צּו יְׁשט ַַקיין ְְּפ ָ עְצט ִנִ ְ"קּוקִִ ,איְך ָָהאּב ֶיֶ ְ
אָצאְלְ ן ַַפאר קּוֶמעְנְ ִִדיֶגֶ ע ָָוואְך ֶֶוועל ִִאיְך ִִדיר ַַּב ָ אָצאְלְ ןֶ , ַַּב ָ
וט
דערצייל מיר א מעשה
ענּוֶמען
ֶ יִסים ָָהאט ֶֶעס ָָאְנְ ֶגֶ ְְצ ֵֵוויי ָָוואְכְ ן ִִאיְנְ ֵֵאייֶנֶ עםֶֶ ".ר ִִּבי ִנִ ִ
יְׁשט,
אְר ְְׁש ַַטאְנְ דְְ ,ט ַַראְכְ ְְטְנְ ִִדיג ַַאז ַַאזֹוי ִִווי ֶֶער ָָהאט ִנִ ְ ִִמיט ַַפ ְ
ואְר ְְטן ַַא ָָוואְך.
מּוְט ֶֶׁשען ָנָ אר ַַו ְ
יְׁשט ְ ֶֶוועט ֶֶער ִנִ ְ
ויֶדעריִסים ִִאיז ִִו ֶ דּוְרְך ָנָ אְך ַַא ָָוואְך אּון ֶֶר ִִּבי ִנִ ִ ֶֶעס ִִאיז ַַא ְ
דּוְרְך ְְצ ֵֵוויי ָָוואְכְ ן,
עקּוֶמען צּו ַַמְיְ מֹון" :נּוֶֶ ,עס ֶזֶ עֶנֶ ען ׁשֹוין ַַא ְ ֶ ֶגֶ
אָצאל ִִמיר ַַפאר ַַמיין ַַא ְְר ֶֶּבעטָָ ".א ֶֶּבער ואְרט אּון ַַּב ָ ַַהאְלְ ט ָָו ְ
"ִאיְך ָָהאּב עהֹויְּבן ָזָ אְגְ ןִ :
ְ יְׁש ֵֵקייט ָָהאט ָָאְנְ ֶגֶַַמְיְ מֹון ִִמיט ַַא ְְפ ִִר ְ
חֹוֶדׁש אּון ִִאיְך ֶֶוועל ואְרט ִִּביז סֹוף ֶ יְׁשט ַַקיין ֶגֶ עְלְ טַַ ,ו ְעְצט ִנִ ְ
ֶיֶ ְ
חֹוֶדׁש".אְר'ן ַגַ אְנְ ְְצן ֶ
אָצאְלְ ן ַַפ ְ
ִִדיר ַַּב ָ
עהֹויְּבן
ְ חֹוֶדׁשָָ ,האט ַַמְיְ מֹון ָָאְנְ ֶגֶ
עקּוֶמען סֹוף ֶ
ֶ ֶֶווען ֶֶעס ִִאיז ֶגֶ
ואְרט ַַא
עְצטַַ ,ו ְ יְׁשט ֶיֶ ְ
"ִאיְך ָָהאּב ִנִ ְ
ִזִ יְנְ ֶגֶ ען ֶֶדעם ֶזֶ עְלְ ְְּבן ִנִ יגּוןִ :
חֹוֶדׁש
ָָוואְך ָָא ֶֶדער ֶֶא ְְפ ָָׁשר ְְצ ֵֵווייָָ ,א ֶֶדער ֶֶא ְְפ ָָׁשר ָגָ אר ָנָ אְך ַַא ֶ
ָָא ֶֶדער ְְצ ֵֵוויי".
יִסים ָָהאט ֶגֶ עֶזֶ ען ָָוואס ָָדא טּוט ִזִ יְך ,אּון ֶֶער ָָהאט ֶֶר ִִּבי ִנִ ִ
מֹוָרא
יְׁשט ַַקיין ֵֵע ֶֶסקֶֶ .ער ָָהאט ָ אְר ְְׁש ַַטאֶנֶ ען ַַאז ָָדאס ִִאיז ִנִ ְ ַַפ ְ
עְּבן
עְּפן ַזַ יין ַגַ אְנְ ץ ֶלֶ ְ
רּוְמ ְְׁשֶלֶ ְ
עַהאט ַַאז ֶֶמען ֶֶוועט ִִאים ָָדא ַַא ְ ֶגֶ ַ
יִסיםאָצאְלְ ןֶֶ .ר ִִּבי ִנִ ִ
יְׁשט ַַּב ָירּוִצים אּון ֵֵקייְנְ ָָמאל ִנִ ְ
ִִמיט ֵֵׁשייֶנֶ ע ֵֵּת ִ
"ִאיְך ָָהאּב ַַא ְְּפַלַ אןְ .לְ ַַמ ֲֲע ֶֶׂשהֶֶ ,ווען עְט ַַראְכְ ט צּו ִזִ יְךִ :
ָָהאט ֶגֶ ְ
יֶּבערייְּבט ַַאְלְ ץ ִִא ֶ ֶֶמען ַַא ְְר ֶֶּבעט ִִמיט ָגָ אְלְ ד אּון ִזִ יְלְ ֶֶּבערְְּ ,בַלַ ְ
יֶצעֶלֶ ע ְְׁש ִִט ְיְקֶלֶ עְך אֹויף ֶֶדער ֶֶע ְְרד ָָוואס ֵֵקייֶנֶ ער ְְקֵלֵ ייֶנֶ ע ִִּפ ֶ
יְסט".
יְׁשט ֶֶדערֹויף אּון ֶֶעס ֵגֵ ייט ִִאין ִִמ ְ קּוְקט ִנִ ְ ְ
"ִאיְך ֵגֵ יי
עקּוֶמען ִִמיט ַַא ְְּפַלַ אןִ : ֶ אֹויְפֶגֶ
ְ יִסים ִִאיז ֶֶר ִִּבי ִנִ ִ
עֶמען ַַאֶלֶ ע ְְׁש ִִט ְיְקֶלֶ עְך ָגָ אְלְ ד אּון
אְמֶנֶ ֶ ייְּבן אּון צּוַזַ ְ אֹויְפ ֵֵה ְ
ְ
ּפּוְׁש ֶֶקע ָָוואס ֶֶוועט ִלִ יְגְ ן
ִזִ יְלְ ֶֶּבער ,אּון ֶֶעס ַַא ַַרייְנְ ֵלֵ ייְגְ ן ִִאין ַַא ְ
זט
דערצייל מיר א מעשה
זי
דערצייל מיר א מעשה
עְטן פּון ַַמְיְ מֹון
עְרן ִִטיׁשָ .נָ אְך ַַא ְְׁש ִִטיק ַַצייט ֶֶוועל ִִאיְך ֶֶּב ְ אּוְנְ ֶֶט ְ
ּפּוְׁש ֶֶקע ַַאְלְ ס ַַא ַַּבאלֹוינּוְנְ ג ַַפאר ַַמיין ַַא ְְר ֶֶּבעט".
ִִדי ְ
קּוְמט צּו יִסים ְ יֶּבער ,אּון ֶֶר ִִּבי ִנִ ִַַא ַגַ אְנְ ֶֶצע ָיָ אר ִִאיז ַַא ִִר ֶ
עְט ֵֵריי ,נּו,עַא ְְר ֶֶּבעט ֶגֶ ְ
"ִאיְך ָָהאּב ֶגֶ ַ ַַמְיְ מֹון אּון ָזָ אְגְ ט ִִאיםִ :
עֶרעְכְ ְנְ ט ֶֶדעם ֶֶח ְְׁשּבֹון אֹויְסֶגֶ ֶ
ְ אָצאל ִִמירַַ ".מְיְ מֹון ָָהאט ַַּב ָ
ואְרץ
ואְרן ְְׁש ַַו ְ
עָו ְ
קּוְמט ִִאים ,אּון ֶֶעס ִִאיז ִִאים ֶגֶ ָ ויִפיל ֶֶער ְ ִִו ִ
זֹויִפיל ֶגֶ עְלְ ט ִִאים
עַהאט ַַא ִ יְׁשט ֶגֶ ַ
ַַפאר ִִדי אֹויְגְ ןֶֶ ,ער ָָהאט ִנִ ְ
אָצאְלְ ן. צּו ַַּב ָ
יִסים” :קּוק ָָוואס ִִאיְך ָָהאּב ָָדא” ,אּון ֶֶער רּוְפט ִזִ יְך ָָאן ִנִ ִ
ְ
יֶצעֶלֶ ע עִפיְלְ ט ִִמיט ְְקֵלֵ ייֶנֶ ע ִִּפ ֶּפּוְׁש ֶֶקע ָָאְנְ ֶגֶ ִ
ַַווייְזְ ט ִִאים ִִדי ַגַ אְנְ ֶֶצע ְ
ענּוֶמעןֶ אְמֶגְְֶׁש ִִט ְיְקֶלֶ עְך ָגָ אְלְ ד אּון ִזִ יְלְ ֶֶּבער ָָוואס ֶֶער ָָהאט צּוַזַ ְ
”ִאיְך ִִּבין עְצ ֶֶטע ָיָ אר ַַצייטֶֶ .ער ָזָ אְגְ ט ִִאיםִ : דּוְרְכְ אֹויס ִִדי ֶלֶ ְ ְ
יְסט ּפּוְׁש ֶֶקע ,אֹויּב דּו ִִּב ְ אָצאְלְ ן פּון ִִדי ְ ְגְ ֵֵרייט ֶֶמען ָזָ אל ִִמיְך ַַּב ָ
ַַמ ְְסִּכִ יםָ ”.זָ אְגְ ט ֶֶער צּו ַַמְיְ מֹוןִִ .ווי ָנָ אר ַַמְיְ מֹון ָָהאט ָָדאס
ייְדט ִִמיט ֶֶדעם עְפ ֵֵר ְ
אְרק ֶגֶ ְ
ייֶער ְְׁש ַַט ְעְרטָָ ,האט ֶֶער ִזִ יְך ֵזֵ ֶ עֶה ְֶגֶ ֶ
ענּוֶמעןֶ רּוְמֶגֶ
ַַאייְנְ ַַפאל .פּון ְגְ רֹויס ִִה ְְת ַַרְּגְ ׁשּות ָָהאט ֶֶער ַַא ְ
ויַאזֹוי גּוְטן ְְּפַלַ אן ִִו ַ קּוֶמען ִִמיט ַַאַזַ א ְ אֹויְפ ְֶ אְרן
יִסים ַַפ ְ ֶֶר ִִּבי ִנִ ִ
עְפן ַַא ֶֶוועג צּו ייֶען פּון ַזַ יין ְְקֶלֶ עם אּון ְְט ֶֶר ְ צּוְד ֵֵר ֶ
רֹויְס ְ
ִזִ יְך ַַא ְ
אָצאְלְ ן.ַַּב ָ
ויִפיל ֶגֶ עְלְ ט ֶֶעס עַמאְכְ ט ַַא ֶֶח ְְׁשּבֹון ִִו ִ ְגְ ַלַ ייְך ָָהאט ֶֶער ֶגֶ ַ
עקּוֶמען ַַאז ֶֶער ָָהאט ֶ אֹויְסֶגֶ
ְ ּפּוְׁש ֶֶקע ,אּון ֶֶעס ִִאיז
ִלִ יְגְ ט ִִאין ִִדי ְ
יִסים ַַפאר ִִדי ַגַ אְנְ ֶֶצע אָצאְלְ ן ַַפאר ֶֶר ִִּבי ִנִ ִעַהאט ֶגֶ ענּוג צּו ַַּב ָ ֶגֶ ַ
יְסל
יְּבן ַַא ִִּב ְ
עְּבִלִ ְ
עְרֶגֶ ְ
ָיָ אר ַַא ְְר ֶֶּבעט ,אּון ֶֶעס ִִאיז ִִאים ֲֲא ִִפילּו ִִאיֶּבּ ְ
ַַפאר ִזִ יְך ַַאֵלֵ יין.
חי
דערצייל מיר א מעשה
עְר ֵֵצייְלְ ן ִִדי ַַמ ֲֲע ֶֶׂשה ,אּון יִסים ְְפֶלֶ עְגְ ט ְְׁש ֶֶטעְנְ ִִדיג ֶֶד ְֶֶר ִִּבי ִנִ ִ
עְדט פּון ִזִ יְך ַַאֵלֵ ייןּ .פּוְנְ ְְקט עֶר ְ עְרפּון ָָהאט ֶגֶ ֶ ֶֶדער ִלִ ימּוד ֶֶד ְ
אְּפן
אְרף ַַא ֶֶמעְנְ ְְטׁש ַַא ַַרייְנְ ַכַ ְ ִִווי ַַּביי ִִדי ָגָ אְלְ ד ְְׁש ִִט ְיְקֶלֶ עְךַַ ,ד ְ
”ָּב ְְרכּו”ַַ ,א ַַדף ְגְ ָָמ ָָראַַ ,א ִִווי ֶֶמער ”ְנְ קּודֹות טֹובֹות” – ַַא ָ
עְדן צּום ֵֵהייִלִ יְגְ ן ֵֵּפ ֶֶרק ִִמ ְְׁשַנַ יֹותָָ ,א ֶֶדער ָנָ אְך ַַא ִִמינּוט פּון ֶֶר ְ
ועְרןאֶמען ֶֶו ְ עֶפער – ַַווייל פּון ַַאֶלֶ ע ְְקֵלֵ ייֶנֶ ע ַזַ אְכְ ן צּוַזַ ֶ ַּבּאֶׁש ֶ
ֶ
אֹוְצרֹות.
עִפיְלְ ט ַגַ אְנְ ֶֶצע ְ ָָאְנְ ֶגֶ ִ
(ּתֹוְך ַַהַּנַ ַַחל ַַּפ ְְר ַַׁשת ִּכִ י ָָתבֹוא תשע”ב)
טי
דערצייל מיר א מעשה
כ
דערצייל מיר א מעשה
ַַמֲעֲ ֶׂשֶ ה ד'
ֶמֶ ען ֶזֶ עט ַַאֶלֶ עס
ֶֶדער ֵֵהייִלִ יֶגֶ ער ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹובְ ,זְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ן ָָעֵלֵ ינּוָָ ,האט
עַהאט ַַקיין יְׁשט ֶגֶ ַ
ייֶדער ִנִ ְ עַהאט ַַא ַַּתְלְ ִִמיד ָָוואס ָָהאט ֵלֵ ֶ ֶגֶ ַ
ייֶער ְגְ רֹויס, עֶווען ֵזֵ ֶ
יְמ ֵֵקייט ִִאין ְְׁשטּוּב ִִאיז ֶגֶ ֶ ַַּפ ְְרָנָ ָָסהִִ .די ָָא ִִר ְ
ייְמ ְְּב ֶֶרעְנְ ֶגֶ ען ַַפאר ִִדי ִִמ ְְׁש ָָּפ ָָחה.
יְׁשט ַַא ֵֵה ְ
אְרִנִ ְ
אּון ֶֶער ְְפֶלֶ עְגְ ט ָגָ ְ
עמּוְט ֶֶׁשעט ַַאז ֶֶער ָזָ אל ֵגֵ יין
ְ ייֶער ֶגֶ
ַזַ יין ַַווייּב ָָהאט ִִאים ֵזֵ ֶ
ֶֶע ֶֶּפעס טּון ַַפאר ַַּפ ְְרָנָ ָָסהָָ ,א ֶֶּבער ָָוואס ֶֶדער ִִאיד ָָהאט ָנָ אר
עֶווען. יַח ֶגֶ ֶ
יְׁשט ַַמ ְְצִלִ ַרּוִּב ְיְרט צּו טּוןָָ ,האט ֶֶער ִנִ ְ
ְְּפ ִ
עְׁש ִִּפ ְיְרט
עקּוֶמען ַַא ָָטאג ָָוואס ַזַ יין ַַווייּב ָָהאט ֶגֶ ְ ֶ ֶֶעס ִִאיז ֶגֶ
ויִפיל
עְט ַַראְכְ טִ"ִ :ו ִ יְׁשט אֹויסִ .זִ י ָָהאט ֶגֶ ְ ַַאז ִזִ י ַַהאְלְ ט ֶֶעס ֶֶמער ִנִ ְ
יְמ ֵֵקייט?" ִִאיז עְּבן ִִאין ַַאַזַ א ַַּד ְְחקּות אּון ָָא ִִר ְ
ִִאיז ִִדי ִִׁשיעּור צּו ֶלֶ ְ
עקּוֶמען ִִמיט ַַא ְְּפַלַ אן אּון ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ַַפאר ִִאיר ַַמאן: ֶ אֹויְפֶגֶ
ְ ִזִ י
ַ"ַדיין ֶֶר ִִּביֶֶ ,דער ֵֵהייִלִ יֶגֶ ער ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹובָָ ,האט ִִאין ַזַ יין ְְׁש ַַטאל
אְרט ִִאין ְְׁש ַַטאלֶ ,נֶ עם ִִדיר ֵֵאיין עְרדֵ .גֵ יי ַַא ַַריין ָָד ְ
ָגָ אר ַַא ַַסאְך ֶֶפ ְ
ועְסטּו ֶֶקעֶנֶ ען ֶֶע ֶֶּפעס טּון ַַפאר עְרד ֶֶו ְ עְרד ,אּון ִִמיט ַַא ֶֶפ ְ ֶֶפ ְ
ַַּפ ְְרָנָ ָָסהָָ ".האט ֶֶדער ִִאיד ֶגֶ עָזָ אְגְ טַ" :גַ ָנָ ב'ֶנֶ ען?! ַַחס ְְו ָָׁשלֹום!
יְׁשט צּו ִִמיר?" צּוִר ְיְרן ַַא ַזַ אְך ָָוואס ַַּבאַלַ אְנְ ְגְ ט ִנִ ְ
ִִווי ֶֶמעג ִִאיְך ִ
אכ
דערצייל מיר א מעשה
יְׁשט ָָא ְְּפֶגֶ עָלָ אְזְ ט ִִאיר ַַמאןִ .זִ י ָָהאט
ָָא ֶֶּבער ִִדי ְְפרֹוי ָָהאט ִנִ ְ
עמּוְט ֶֶׁשעט ָנָ אְכְ ַַא ָָמאל אּון ָנָ אְכְ ַַא ָָמאלַ"ַ :דיין ֶֶר ִִּבי ָָהאט
ְ ִִאים ֶגֶ
עְרד ִִאין ַזַ יין ְְׁש ַַטאלֶ ,נֶ עם ֵֵאייְנְ ס! ֶֶווער ָָדאְך ֶגֶ ענּוג אּון ָנָ אְך ֶֶפ ְ
עְר ְְקן?"
אֶמ ְ
אְּפן? ֶֶווער ֶֶוועט ֶֶעס ַַּב ֶ ֶֶוועט ִִּבְכְ ַלַ ל ַכַ ְ
ועְר ֶֶטער ָנָ אְכְ ַַא ָָמאל אּון עְרְנְ ִִדיג ִִדי ֶֶו ְיְסֶלֶ עְךֶֶ ,ה ְ צּוִּב ְ
ִ
ועְר ֶֶטער פּון ַזַ יין ַַווייּב ַַא ַַריין ִִאין ַזַ יין
ָנָ אְכְ ַַא ָָמאלֶ ,זֶ עֶנֶ ען ִִדי ֶֶו ְ
עַמאְכְ ט ֵֵאיין ַנַ אְכְ ט ַַאז ֶֶער ֵגֵ ייט טּון ִִדי ֹמ ַַֹחִִּ ,ביז ֶֶער ָָהאט ָָא ְְּפֶגֶ ַ
יָבה.
ְגְ ֵנֵ ָ
ןְׁ-ש ַַטאל
עְר ְְד ְאֹויְפן ֶֶוועג צּום ֶֶפ ְ
ֶֶדער ִִאיד ָלָ אְזְ ט ִזִ יְך ַַארֹויס ְ
עֶמען פּוןייְמצּוֶנֶ ֶ
יְט'ן ְְּפַלַ אן ָָּפׁשּוט ַַא ֵֵה ְ
פּוֶנֶ עם ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹובִִ ,מ ְ
אְרף ָָדאס יְטן ֵֵּתירּוץ ַַאז ֶֶער ַַד ְ עְרדִִ ,מ ְ אְרט ְְּבלֹויז ֵֵאיין ֶֶפ ְ ָָד ְ
ַַפאר ַַּפ ְְרָנָ ָָסה.
ֶֶדער ֵֵהייִלִ יֶגֶ ער ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹוב ָָהאט ָָדאס ַַאֶלֶ עס ֶגֶ עֶזֶ ען
רּוְפן ֶֶדעם ְְׁש ַַטאל- קֹוֶדׁשֶֶ ,ער ָָהאט ֶגֶ עָלָ אְזְ ט ְ רּוַח ַַה ֶ ִִמיט ַ
ֶֶוועְכְ ֶֶטער אּון ִִאים ֶגֶ עָזָ אְגְ טֵ” :גֵ יי ַַא ֶֶוועק פּוֶנֶ עם ְְׁש ַַטאל אּון
יְׁשט אֹויּב ֵֵאייֶנֶ ער ֵגֵ ייט
ָלָ אז ֶֶעס ֶֶה ְְפ ֵֵקר ַַא ַגַ אְנְ ֶֶצע ַנַ אְכְ ט ,קּוק ִנִ ְ
עְמט ֶֶע ֶֶּפעס”. ַַא ַַריין ָָא ֶֶדער ֶנֶ ְ
קּוְמט ָָאן אּון ֶֶער ֶזֶ עט ַַאז ֵֵקייֶנֶ ער ִִאיז ֶֶדער ַַּתְלְ ִִמיד ְ
עֶמעןועְקֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען אּון ֶֶמען ֶֶקען ֶנֶ ֶ
ׁשֹוֵמר ִִאיז ַַא ֶֶו ְ
יְׁש ָָטאֶֶ ,דער ֵ ִנִ ְ
עֶסער? ֶֶער עְר ֵֵהייטַַ .א ְְמ ַַחֶיֶ ה! ָָוואס ֶֶקען ַזַ יין ֶֶּב ֶעְרד ְגְ ִִריְנְ ֶגֶ ְ
ַַא ֶֶפ ְ
אְּפט ֶֶעס ָָאן אּון ֵגֵ ייט ַַא ֵֵהיים ִִמיט ֶֶדעם. עְרדַ ,כַ ְֵגֵ ייט צּו צּו ַַא ֶֶפ ְ
יְׁשט
אְּבן ָָא ֶֶּבער ֵֵאיין ַזַ אְך ִנִ ְ
ֶֶדער ַַּתְלְ ִִמיד אּון ַזַ יין ַַווייּב ָָה ְ
יְׁשט ָָוואס צּו ֶֶע ְְסן ַַפאר אְּבן ִנִ ְ
אְּפטַַ .אז ּפּוְנְ ְְקט ִִווי ֵזֵ יי ָָה ְ
ֶגֶ עַכַ ְ
אְרן
עְּבן ַַפ ְ
יְׁשט ַַקיין ֶֶע ְְסן צּו ֶגֶ ְ אְּבן ֵזֵ יי אֹויְך ִנִ ְ ִזִ יְך ַַאֵלֵ ייןָָ ,ה ְ
בכ
דערצייל מיר א מעשה
גכ
דערצייל מיר א מעשה
ֹּכַּח
יְׁשט ַַקיין ַ
יְׁשטָָ ,האט ֶֶער ִנִ ְ
עְרד ֶֶע ְְסט ִנִ ְעְרד ,אּון ַַאז ַַא ֶֶפ ְ ֶֶפ ְ
עְּבן.
יְטן ֶלֶ ְיְׁשט ָָאְנְ ֵגֵ יין ִִמ ְ
אּון ֶֶקען ִנִ ְ
יְׁשט
אְרִנִ ְ
עְרד ָָהאט ָגָ ְ דּוְרְך ֵֵאיין ָָטאג אּון ֶֶדער ֶֶפ ְ ֶֶעס ִִאיז ַַא ְ
עְרד וייֶטער ָָטאג אּון ֶֶדער ֶֶפ ְ דּוְרְך ַַא ְְצ ֵֵו ֶ
עְסןֶֶ ,עס ִִאיז ַַא ְ ֶגֶ עֶגֶ ְ
עקּוֶמען
ֶ עְסןֶֶ .ווען ֶֶעס ִִאיז ׁשֹוין ֶגֶ יְׁשט ֶגֶ עֶגֶ ְ
אְרִנִ ְ
ויֶדער ָגָ ְ ָָהאט ִִו ֶ
אֹויְסֶגֶ עֶזֶ ען ִִווי ֶֶער
ְ עְרד ׁשֹויןיֶטער ָָטאגָָ ,האט ֶֶדער ֶֶפ ְ ֶֶדער ְְד ִִר ֶ
עִר ְיְרט פּוֶנֶ עם ָָא ְְרט. יְׁשט ֶגֶ ִ
אְר ְְּבןֶֶ ,ער ָָהאט ִזִ יְך ׁשֹוין ִנִ ְ
ֵגֵ ייט ְְׁש ַַט ְ
ואְרן
עָו ְ
ֶֶדער ַַּתְלְ ִִמיד ָָהאט ַַאייְנְ ֶגֶ עֶזֶ ען ַזַ יין ַַמ ָָצב אּון ִִאיז ֶגֶ ָ
עְרד,יְׁשט ָנָ אר ָָוואס ֶֶער ָָהאט ֶגֶ עַגַ ְנְ ֶֶב'ט ַַא ֶֶפ ְ אֹויס ֶֶמעְנְ ְְטׁשִ .נִ ְ
יְׁשט .אֹויּב ַַאזֹויָָ ,וואס ִִאיז ִִדי אְרִנִ ְ
עְרד ַַא ְְר ֶֶּבעט ָגָ ְ ָנָ אר ֶֶדער ֶֶפ ְ
עְרד? אְּבן ַַא ֶֶפ ְַַמ ֲֲעָלָ ה פּון ִִּבְכְ ַלַ ל ָָה ְ
אְסן
אְׁשָלָ ְ
עְּב ָָראְכְ ןַַ ,אז ֶֶער ָָהאט ַַּב ְ
ואְרן ַַאזֹוי ֶֶצ ְ
עָו ְ ֶֶער ִִאיז ֶגֶ ָ
אְרץ ַַפאר ַזַ יין ֶֶר ִִּבי'ןֶֶ ,דעם
עְדן ָָדאס ַַה ְ אֹויְס ֶֶר ְ
ְ צּו ֵגֵ יין ִזִ יְך
ֵֵהייִלִ יְגְ ן ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹוב.
קּוְמט ָָאן צּום ְְׁשטּוּב פּוֶנֶ עם ֵֵהייִלִ יְגְ ן ַַּב ַַעל ִִווי ָנָ אר ֶֶער ְ
עקּוֶמען אּון ֶ ָָׁשם טֹובִִ ,איז ֶֶדער ַַּב ַַעל ָָׁשם טֹוב ִִאים ַַאְנְ ְְט ֶֶקעְגְ ן ֶגֶ
אְּבן ַַאועְסט ָָה ְ אְּבן אֹויּב דּו ֶֶו ְ ועְסטּו ׁשֹוין ָָה ְ ֶגֶ עָזָ אְגְ טָ”ָ :וואס ֶֶו ְ
ועְסטאְר ְְּבן פּון הּוְנְ ֶגֶ ער? דּו ֶֶו ְ עְׁש ָָט ְ
עְרד ָָוואס ִִאיז ֶגֶ ְ טֹויֶטע ֶֶפ ְ
ֶ
ויְסן
יְׁשט ִִו ְ ועְסט ִנִ ְ טֹויֶטע ְנְ ָָבָלָ ה ִִאין ַַדיין הֹויז אּון דּו ֶֶו ְ ֶ אְּבן ַַא
ָָה ְ
ועְרן פּון ֶֶדעם”. ויַאזֹוי ָָּפטּור צּו ֶֶו ְִִו ַ
ועְר ֶֶטער פּוֶנֶ עם ַַּב ַַעל עְרט ִִדי ֶֶו ְ עֶה ְ
ֶֶדער ַַּתְלְ ִִמיד ָָהאט ֶגֶ ֶ
אְר ְְׁש ַַטאֶנֶ ען ַַאז ֶֶדער ַַּב ַַעל ֵֵׁשם טֹוב ָָהאט ֵֵׁשם טֹובָָ ,האט ֶֶער ַַפ ְ
אְרק ֲֲח ָָר ָָטה
קֹוֶדׁשֶֶ .ער ָָהאט ְְׁש ַַט ְ רּוַח ַַה ֶ
ָָדאס ַַאֶלֶ עס ֶגֶ עֶזֶ ען ִִמיט ַ
יָבהֶֶ ,ער ִִאיז ַַא ֵֵהיים ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען אּון
עַהאט אֹויף ִִדי ַגַ אְנְ ֶֶצע ְגְ ֵנֵ ָ
ֶגֶ ַ
דכ
דערצייל מיר א מעשה
יְׁש ָָטא ַַאַזַ א ַזַ אְך ִִווי
עְר ֵֵצייְלְ ט ַַפאר ַזַ יין ַַווייּב ַַאז ֶֶעס ִִאיז ִנִ ְ ֶֶד ְ
וייְסן ַַאֶלֶ עסיְׁשט'ַַ ,ווייל ִִדי ַַצ ִִד ִיִקים ֵֵו ְ עְר ְְקט ִנִ ְ
אֶמ ְ
ֵ'ֵקייֶנֶ ער ַַּב ֶ
אְר ְְׁש ֵֵטייט ִזִ יְך ַַאז פּוֶנֶ עם ֵֵהייִלִ יְגְ ן
קֹוֶדׁש ,אּון ַַפ ְ רּוַח ַַה ֶ
ִִמיט ַ
אַהאְלְ ְְטןֶֶ .ער ָָהאט יְׁשט ַַּב ַ
עֶפער ֶֶקען ֶֶמען ִזִ יְך ִזִ יֶכֶ ער ִנִ ְ ַּבּאֶׁש ֶ
ֶ
עְרד צּום ְְׁש ַַטאל. עִפ ְיְרט ֶֶדער ֶֶפ ְ
צּוִר ְיְקֶגֶ ִ
ִ
מֹוֲה ָָרא"ׁש ָָהאט צּוֶגֶ עֵלֵ ייְגְ טָָ ,אט ִִדי ַַמ ֲֲע ֶֶׂשה ָָהאט ֶֶדער ֲ
עְר ֵֵצייְלְ ט ַַפאר ַזַ יין ֵֵהייִלִ יֶגֶ ער ַַּב ַַעל ַַה ַַּתְנְ ָיָ אְ ,זְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ן ָָעֵלֵ ינּוֶֶ ,ד ְ
אְר ְְׁש ֵֵטיי
ערּוְפןִ"ִ :די ַגַ אְנְ ֶֶצע ַַמ ֲֲע ֶֶׂשה ַַפ ְְ זּוןָָ .האט ֶֶדער זּון ִזִ יְך ָָאְנְ ֶגֶ
אְר ָָוואס ָָהאט ֶֶדער ֵֵהייִלִ יֶגֶ ער ַַּב ַַעל ָָׁשם ִִאיְך ,חּוץ ֵֵאיין ַזַ אְך; ַַפ ְ
ואְר ְְטן ְְד ֵֵריי ֶֶטעג ִִּביז ֶֶער ָָהאט ֶֶע ֶֶּפעס ֶגֶ עָזָ אְגְ ט אְר ְְפט ַַו ְ עַד ְטֹוב ֶגֶ ַ
עְרט: עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ
ַַפאר ַזַ יין ַַּתְלְ ִִמיד?" ָָהאט ֶֶדער ַַּב ַַעל ַַה ַַּתְנְ ָיָ א ֶגֶ ֶ
רֹויֶסע
אְר ְְׁש ֵֵטיין? ִִאין ִִדי ַַמ ֲֲע ֶֶׂשה ִלִ יְגְ ן ְגְ ֶ ָ”ָדאס ִִוויְלְ ְְסטּו אֹויְך ַַפ ְ
יֶפע סֹודֹות”. אַהאְלְ ֶֶטעֶנֶ ע ִִט ֶ ַַּב ַ
עְּבט ָנָ אר ֶֶדער
וייְסט ַַאז ֶגֶ עְלְ ט ֶגֶ ְ וואֹויל ִִאיז ֶֶדער ָָוואס ֵֵו ְ
יְׁשט
יְׁשט ֶֶע ְְרִלִ יֶכֶ ע ַזַ אְכְ ן ֶֶוועט ִנִ ְ
עְר ְְׁש ֶֶטער ,אּון ַַאז טּון ִנִ ְ
ייֶּב ְֵֵא ֶ
ְְּב ֶֶרעְנְ ֶגֶ ען ַַקיין ֶגֶ עְלְ ט.
מֹוֲה ָָרא"ׁש ֵֵחֶלֶ ק ז‘ ֶֶע ֶֶרְך ַַּפ ְְרָנָ ָָסה)
(ִׂשיחֹות ֲ
ִ
הכ
דערצייל מיר א מעשה
וכ
דערצייל מיר א מעשה
ַַמֲעֲ ֶׂשֶ ה ה'
ַַהְכְָנָ ַַסת ַּכּ ָּלּ ה ַַראֶטֶ עֶוֶ ועט פּון טֹויט
ויְרט זצ"לֶֶ ,דער ָָרב רֹויֶסער ָגָ אֹון ֶֶר ִִּבי ַַחִיִ ים ְְק ֵֵרייְזְ ִִו ְ
ֶֶדער ְגְ ֶ
עְׁש ִִּפ ְיְרט.
יְׁשט גּוט ֶגֶ ְ ייֶער ִנִ ְ
ועְר ְְּפןָָ ,האט ִזִ יְך ַַא ָָמאל ֵזֵ ֶ פּון ַַאְנְ ְְט ֶֶו ְ
אְק ָָטאר אְק ָָטאר ,אּון ֶֶדער ָָד ְ רֹויְסן ָָד ְ
ֶֶער ִִאיז ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען צּו ַַא ְגְ ְ
ייֶדעראְסט ִִאין ִִדיר ֵלֵ ֶ יַאְגְ ָנָ אִזִ ְיְרט ָזָ אְגְ ְנְ ִִדיג” :דּו ָָה ְ
ָָהאט ִִאים ִִד ַ
ייֶער
עְּבן ֵזֵ ֶאְק ָָטאר ָָהאט ִִאים ֶגֶ עֶגֶ ְ עֶרע ַַמ ֲֲחָלָ הֶֶ ”.דער ָָד ְ יֶט ֶ ַַא ִִּב ֶ
יְׁש ָָטא ַַקיין ֶֶוועג ַַארֹויס ,אּון אְר ְְׁש ֵֵטיין ַַאז ֶֶעס ִִאיז ִנִ ְ ְְקָלָ אר צּו ַַפ ְ
אְרָלָ אְזְ ן ִִדי
קּוָפה ֵגֵ ייט ֶֶער ַַפ ְ קּוְר ֶֶצע ְְּת ָ ָָדאס ֵֵמייְנְ ט ַַאז ִִּביז ַַא ְ
ֶֶוועְלְ ט.
עְרט עֶה ְויְרט ָָהאט ֶגֶ ֶ ֶֶווען ֶֶדער ָגָ אֹון ֶֶר ִִּבי ַַחִיִ ים ְְק ֵֵרייְזְ ִִו ְ
עַמאְכְ ט אְק ָָטארָָ ,האט ֶֶער ְְׁשֶנֶ על ֶגֶ ַ ועְר ֶֶטער פּוֶנֶ עם ָָד ְ ַַאֶזֶ עְלְ ֶכֶ ע ֶֶו ְ
עְר ֵֵצייְלְ ןַַא ֶֶח ְְׁשּבֹוןָָ :וואס טּו ִִאיְך ָָדא? אֹויּב ִִאיְך ֶֶוועל ֶֶעס ֶֶד ְ
ַַפאר ַַמייֶנֶ ע ָנָ אְנְ ֶֶטעֶֶ ,וועְלְ ן ֵזֵ יי ַַא ַַרייְנְ ַַפאְלְ ן ִִאין ַַא ַַּפאִנִ יקָָ .האט
עַמאְכְ ט ַַאז ֶֶער ֵגֵ ייט ָָדאס ַַפאר ֵֵקייֶנֶ עם ֶֶדער ָגָ אֹון ַַּביי ִזִ יְך ָָא ְְּפֶגֶ ַ
רֹויְסָלָ אְזְ ן
עְר ֵֵצייְלְ ןַַ .אְנְ ְְׁש ָָטאט ֶֶדעםֶֶ ,וועט ֶֶער ִזִ יְך ַַא ְ יְׁשט ֶֶד ְ
ִנִ ְ
רֹויְסן
יְטן ְגְ ְ עְפן ִִמ ְ יָעה ַַקיין ֶֶא ֶֶרץ ִיִ ְְׂש ָָר ֵֵאל ִזִ יְך צּו ְְט ֶֶר ְ אֹויף ַַא ְנְ ִִס ָ
ייְּפֶלֶ ער ָגָ אֹון ְזְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ן ָָעֵלֵ ינּוִִ ,אים צּו ְְפ ֶֶרעְגְ ן ַַצ ִִדיקֶֶ ,דער ְְס ֵֵט ְ
ועֶרע ַַמ ָָצב. ָָוואס ֶֶער ָזָ אל טּון ִִאין ַַאַזַ א ְְׁש ֶֶו ֶ
זכ
דערצייל מיר א מעשה
ייְּפֶלֶ ער ָגָ אֹון ,אּון ֶֶער עקּוֶמען צּום ְְס ֵֵט ְ
ֶ ֶֶער ִִאיז ַַא ַַרייְנְ ֶגֶ
עְרן
יֶט ְ
עְר ֵֵצייְלְ ט ַזַ יין ִִּב ֶ
עֵוויין אּון ֶֶד ְ
עְּב ָָראְכְ ן ִִאין ַַא ֶגֶ ֵ אֹויְסֶגֶ ְ
ָָהאט ְ
ַַמ ָָצבַַ ,אז ֶֶמען ָזָ אְגְ ט ִִאים ַַפאר ָָדאס ֶֶע ְְרְגְ ְְס ֶֶטע ַַחס ְְו ָָׁשלֹום.
”ִמיר ָזָ אְגְ ן ערּוְפןִ :
ְ ייְּפֶלֶ ער ָגָ אֹון ָָאְנְ ֶגֶ
ָָהאט ִזִ יְך ֶֶדער ְְס ֵֵט ְ
עְדן ָָטאג ֵ'ֵאּלּו ְְד ָָב ִִרים ֶֶׁש ֵֵאין ָלָ ֶֶהם ִִׁשיעּור'ָָ ,וואס ֶזֶ עֶנֶ ען ִִדי ֶיֶ ְ
יְׁשט ַַקיין ִִׁשיעּור? ִִּביקּור חֹוִלִ יםַַ ,הְכְ ָנָ ַַסת אְּבן ִנִ ְ ַזַ אְכְ ן ָָוואס ָָה ְ
ַּכַ ָלָ ה ,אּון ַַהְלְ ָָוַיַ ת ַַה ֵֵּמת .פּון ֵֵאיין ַזַ ייט ְְׁש ֵֵטייט ִִּביקּור חֹוִלִ ים
עֶרע ַזַ ייט ְְׁש ֵֵטייט ַַהְלְ ָָוַיַ ת ַַה ֵֵּמתָָ ,וואס ְְׁש ֵֵטייט אּון פּון ִִדי ַַאְנְ ֶֶד ֶ
אְר ָָוואס? ַַווייל אֹויּב ַַא חֹוֶלֶ ה עְר ִִמיט? ַַהְכְ ָנָ ַַסת ַּכַ ָלָ ה! ַַפ ְ ִִאיְנְ ֶֶד ְ
עֹוֵסק ַזַ יין ִִאין ַַהְכְ ָנָ ַַסת ַּכַ ָלָ ה אּון ֶֶהעְלְ ְְפן ֲֲחתּוָנָ ה ַַמאְכְ ן ֶֶוועט ֵ
אְרף ִִהיְלְ ףָָ ,דאס ַַהאְלְ ט ָָאּפ אּון ַַמאְכְ ט ַַא ַַא ִִאיד ָָוואס ַַד ְ
עֶוועט ֶֶדעם ֶֶמעְנְ ְְטׁש אֶט ֶ ויְׁשְנְ ֵֵׁשייד פּון ַַהְלְ ָָוַיַ ת ַַה ֵֵּמתֶֶ .עס ַַר ֶ ְְצ ִִו ְ
יֶּבער ֵֵע ָָצה ִִאיְך ִִדירִִ ”,איז ֶֶדער עִר ֶ
אְר ְְּבן רח”לֶֶ .ד ִ פּון ְְׁש ַַט ְ
עְר ֵֵהייט ִִאין ִִדי עֹוֵסק ְְׁש ִִטיֶלֶ ְ ייְּפֶלֶ ער ָגָ אֹון ַַמ ְְמ ִִׁשיְךַ” ,זַ יי ֵ ְְס ֵֵט ְ
יָּבהויְסן ִִדי ִִס ָ יְׁשט ִִו ְ ִִמ ְְצ ָָוה פּון ַַהְכְ ָנָ ַַסת ַּכַ ָלָ הֵֵ ,קייֶנֶ ער ָזָ אל ִנִ ְ
ועְסט ועְסט ֶזֶ ען ַַאז דּו ֶֶו ְ טּוְסט ֶֶעס ,אּון דּו ֶֶו ְ אְר ָָוואס דּו ְ ַַפ ְ
יֶסע ׁשּוָעה אּון זֹוֶכֶ ה ַזַ יין צּו ַלַ אְנְ ֶגֶ עֶ ,גֶ עזּוְנְ ֶֶטע אּון ִזִ ֶ אְּבן ַַא ְיְ ָ ָָה ְ
אְרן”. ָיָ ְ
אְר ְְׁש ֵֵטייט ִזִ יְך ֶֶדער ָגָ אֹון ֶֶר ִִּבי ַַחִיִ ים זצ"ל ָָהאט ַַפ ְ
עְּבט ַַפאר ָנָ אְך ִִפיְנְ ף אּון עָפאְלְ ְגְ ט ,אּון ַַאזֹוי ָָהאט ֶֶער ֶגֶ עֶלֶ ְ ֶגֶ ָ
ויַאזֹוי עַהאְלְ ְְטן ִִו ַ יְטֶגֶ ַיְׁשט ִִמ ְ אְרִנִ ְְְצ ָָוואְנְ ִִציג ָיָ ארֵֵ .קייֶנֶ ער ָָהאט ָגָ ְ
עְרֵגֵ יין ,אּון עְר ֶֶטער ֶֶמעְנְ ְְט ְְׁשן פּון אּוְנְ ֶֶט ְ עֶוועט הּוְנְ ֶֶד ְ אֶט ֶֶֶער ַַר ֶ
עקּוֶמעןֶ ֶֶע ְְר ְְׁשט ָנָ אְך ַזַ יין ְְּפ ִִט ָיָרה ֶזֶ עֶנֶ ען ֶֶצעְנְ ְְדִלִ יֶגֶ ע ֶֶמעְנְ ְְט ְְׁשן ֶגֶ
עֶוועט ִִאין ַַא ַַצייט פּון אֶט ֶ עַר ֶ עְר ֵֵצייְלְ ן ִִווי ֶֶער ָָהאט ֵזֵ יי ֶגֶ ַ ֶֶד ְ
ועֶרע ַַמ ֲֲחָלָ ה אֹויְסֶגֶ עפּוֶנֶ ען ִִדי ְְׁש ֶֶו ֶ ְ עָמאְלְ ט ָָהאט ֶֶמען נֹויטֶֶ .ד ָ
ויַאזֹוי ִִדי ִִמ ְְצ ָָוה פּון ַַהְכְ ָנָ ַַסת ַּכַ ָלָ ה עַהאט ,אּון ִִו ַ ָָוואס ֶֶער ָָהאט ֶגֶ ַ
עֶוועט ַַא ֶֶמעְנְ ְְטׁש פּון טֹויט רח”ל. אֶט ֶ
ַַר ֶ
חכ
דערצייל מיר א מעשה
טכ
דערצייל מיר א מעשה
עַהאט מֹוֲה ָָרא"ׁש ָָהאט ֶגֶ ַ עְר ֵֵצייְלְ טַַ ,אז ֲ יָבה ֶֶד ְ ֶֶדער ֹרֹאׁש ְיְ ִִׁש ָ
אְפן ִִדי עְט ָָר ְ
צּוִריק ֶגֶ ְ אְרן ִ ועֶמען ֶֶמען ָָהאט ָיָ ְ ַַא ַַּתְלְ ִִמיד ַַּביי ֶֶו ֶ
אְּבן ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ַַאז טֹויִרים ָָה ְ אְק ִ עֶרע ַַמ ֲֲחָלָ ה רח"לִִ .די ָָד ְ יֶט ֶ ִִּב ֶ
עְר ַַפאר ,אּון ַַאז ִִּביז יְׁש ָָטא ַַקיין ׁשּום ֵֵהיילּוְנְ ג ֶֶד ְ ֶֶעס ִִאיז ִנִ ְ
עְר ַַמאן ָָהאט אְר ְְּבןֶֶ .דער יּוְנְ ֶגֶ ְ עֵצייְלְ ֶֶטע ָָוואְכְ ן ֶֶוועט ֶֶער ְְׁש ַַט ְ ֶגֶ ֵ
עַמאְכְ טִ"ִ :ווי ַלַ אְנְ ג ִזִ יְך ָָא ְְּפֶגֶ עָזָ אְגְ ט פּון ַזַ יין ַַא ְְר ֶֶּבעט אּון ָָא ְְּפֶגֶ ַ
אִמיר טּון ֶֶע ֶֶּפעס צּו ֶֶדער ַזַ אְך אּון ֶֶהעְלְ ְְפן ִִאיְך ֶלֶ עּב ָנָ אְךָ ,לָ ִ
אְפן ֶגֶ עְלְ ט ַַפאר ִנִ ְְצ ָָרִכִ ים ,אּון עהֹויְּבן ַַׁש ְ
ְ ִִא ְיְדןֶֶ ".ער ָָהאט ָָאְנְ ֶגֶ
עְּבט ָנָ אְך ַַהייְנְ ט יֶּבער וואּוְנְ ֶֶדער – ֶֶדער ִִאיד ֶלֶ ְ וואּוְנְ ֶֶדער ִִא ֶ
ֶגֶ עזּוְנְ ט אּון ְְפ ִִריׁש.
(ׁשּו”ת ְְּב ֶֶר ְְסֶלֶ ב ִִמְכְ ָָּתב תתקיט)
ל
דערצייל מיר א מעשה
ַַמֲעֲ ֶׂשֶ ה ו'
ַַארֹויְסְֶהֶ עְלְְפְ ן ַַא ְצְֵוֵ וייְטְ ן ִִאיד
קּוֶמען צּום ֵֵהייִלִ יְגְ ן ַַא ְְּפ ֶֶטער ָָרב, ֶֶווען ֶֶעס ְְפֶלֶ עְגְ ט ָָאְנְ ֶ
אְר ְְפט ִִהיְלְ ף,עַד ְ יַמאן ָָוואס ָָהאט ֶגֶ ַ ְזְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ן ָָעֵלֵ ינּוַַ ,אן ָָא ִִר ַ
עַהאְנְ ְְדְלְ ט ֶֶוועְגְ ן ִִּפ ְְדיֹון ְְׁשבּוִיִ ם,
ִִּב ְְפ ַַרט אֹויּב ֶֶעס ָָהאט ִזִ יְך ֶגֶ ַ
ַַהְכְ ָנָ ַַסת ַּכַ ָלָ הָָ ,א ֶֶדער ְְמ ַַחֶיֶ ה ַזַ יין ַַאן ַַאְלְ ָָמָנָ ה ָָא ֶֶדער ַַא ָיָ תֹום,
עְטן פּון רּוְמֵגֵ יין ִִאין ְְׁש ָָטאט אּון ֶֶּב ְ ְְפֶלֶ עְגְ ט ֶֶדער ָָרב ַַאֵלֵ יין ַַא ְ
יְטן
רֹויְס ֶֶהעְלְ ְְפן ִִמ ְ
ִִא ְיְדןַַ ,ר ְְח ָָמִנִ ים ְְּבֵנֵ י ַַר ְְח ָָמִנִ יםַַ ,אז ֵזֵ יי ָזָ אְלְ ן ַַא ְ
עְרֵגֵ יין.עֶווען ַַא ִִאיד פּון אּוְנְ ֶֶט ְ אֶט ֶעְּבן ְְצ ָָד ָָקה צּו ַַר ֶ ֶגֶ ְ
רּוְמֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען
אְר ְְׁש ֵֵטייט ִזִ יְךַַ ,אז ֶֶווען ֶֶדער ָָרב ַַאֵלֵ יין ִִאיז ַַא ְ
ַַפ ְ
אֹויְפן ִִטיר אּון ֶֶמען ְ אְּפט
עְקַלַ ְ ָנָ אְך ֶגֶ עְלְ טִִ ,ווי ָנָ אר ֶֶער ָָהאט ֶגֶ ְ
אְרטָָ ,האט ֶֶדער עֶע ְְפְנְ ט אּון ֶגֶ עֶזֶ ען ֶֶווער ֶֶעס ְְׁש ֵֵטייט ָָד ְ ָָהאט ֶגֶ ֶ
ויִפיל
עְמט ִִו ִ אְׁשן אּון ֶגֶ עָזָ אְגְ טֶ”ֶ :ר ִִּביֶ ,נֶ ְ
עֶע ְְפְנְ ט ִִדי ַַט ְ עֹוָלָ ם ֶגֶ ֶ
ִִאיר ִִוויְלְ ט”.
אְּפט ַַא ַַריין ַַּביים ֵֵהייִלִ יְגְ ן ַַא ְְּפ ֶֶטער ָָרב ַַאֵֵאייְנְ ָָמאל ְְקַלַ ְ
עְרְנְ ט
עְסן אּון ֶגֶ עֶלֶ ְ
עֹוֵבד ַַה ֵֵׁשם ָָוואס ִִאיז ֶגֶ עֶזֶ ְ
ַַּתְלְ ִִמיד ָָחָכָ םַַ ,אן ֵ
אְרף אְרן ָָרבֶ”ֶ :ר ִִּביִִ ,איְך ַַד ְ ַַא ַגַ אְנְ ְְצן ָָטאג ,אּון ֶֶער ָזָ אְגְ ט ַַפ ְ
יְׁשט ַַקיין ֵֵאיין ֲֲחתּוָנָ ה ַַמאְכְ ן ַַמיין ָָטאְכְ ֶֶטער אּון ִִאיְך ָָהאּב ִנִ ְ
אל
דערצייל מיר א מעשה
ויַאזֹוי ִִאיְך ֵגֵ יי ִִאיר ֶֶקעֶנֶ ען ֲֲחתּוָנָ היְׁשט ִִו ַ רּוָטהִִ ,איְך ֵֵווייס ִנִ ְְְּפ ָ
עְרט ִִדי עֶה ְַַמאְכְ ן”ִִ .ווי ָנָ אר ֶֶדער ֵֵהייִלִ יֶגֶ ער ַַא ְְּפ ֶֶטער ָָרב ָָהאט ֶגֶ ֶ
אְּפן אֹויף ִִדי ִִט ְיְרן פּוןועְר ֶֶטערִִ ,איז ֶֶער ְגְ ַלַ ייְך ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען ְְקַלַ ְ
ֶֶו ְ
רֹויְס ֶֶהעְלְ ְְפן
עְטן ַַאז ֵזֵ יי ָזָ אְלְ ן ַַא ְ
אְר ִִציֶגֶ ע ִִא ְיְדןֵ ,זֵ יי צּו ֶֶּב ְגּוְט ַַה ְ
ְ
ֶֶדעם ַַּתְלְ ִִמיד ָָחָכָ ם ֲֲחתּוָנָ ה צּו ַַמאְכְ ן ַזַ יין ָָטאְכְ ֶֶטער.
עֶדע הֹויז רֹויֶסע וואּוְנְ ֶֶדערַַ ,ווייל ִִאין ֶיֶ ֶ
עֶווען ַַא ְגְ ֶ ֶֶעס ִִאיז ֶגֶ ֶ
וואּו ֶֶדער ַַא ְְּפ ֶֶטער ָָרב ִִאיז ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען ,וואּו ֶֶמען ְְפֶלֶ עְגְ ט ִִאים
עְּבן ֵֵׁשייֶנֶ עייֶטע ַַהאְנְ ט אּון ֶגֶ ְ
עֶמען ִִמיט ַַא ְְּב ֵֵר ֶ אֹויְפֶנֶ ֶ
עֶוועְנְ ִלִ יְך ְ ֶגֶ ֶ
ירּוִציםָָ ,א ֶֶּבער ְלְ ַַמ ֲֲע ֶֶׂשה
גּוֶטע ֵֵּת ִ עַהאט ֶ אְּבן ַַאֶלֶ ע ֶגֶ ְַנְ ָָדבֹותָָ ,ה ְ
עְרט: עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ
עְּבןֵֵ .אייֶנֶ ער ָָהאט ֶגֶ ֶ יְׁשט ֶגֶ עֶגֶ ְ
אְרִנִ ְ אְּבן ֵזֵ יי ָגָ ְ
ָָה ְ
עָמאל ֶגֶ עּב ִִאיְך ֵֵׁשייןִִ ,איְך ֶגֶ עּב וייְסט ָָדאְך ַַאז ַַאֶלֶ ָ ֶ”ֶדער ֶֶר ִִּבי ֵֵו ְ
ויִפיל ִִאיר ִִוויְלְ ט, עְמט ַַארֹויס ִִו ִ עְרְזְ ל אּון ִִאיר ֶנֶ ְ ַַאייְך ַַמיין ֶֶּב ְ
ייִדיג”. יְׁשטִִ ,איְך ִִּבין ֵלֵ ִ
אְרִנִ ְעְצט ָָהאּב ִִאיְך ָגָ ְ ָָא ֶֶּבער ֶֶר ִִּביֶ ,יֶ ְ
יֶערעֶרער ָָהאט ֶגֶ עָזָ אְגְ טֶ”ֶ :ר ִִּביַַ ,מ ָָמׁש ּפּוְנְ ְְקט ְְפ ִִר ֶ ַַאן ַַאְנְ ֶֶד ֶ
אְרְגְ ט ַַמייןאְר ָָּב ְעֶווען ֵֵאייֶנֶ ער ָָוואס ִִאיְך ָָהאּב ִִאים ַַפ ְ ִִאיז ָָדא ֶגֶ ֶ
ייִדיג,
יְׁשטִִ ,איְך ִִּבין ֵלֵ ִ אְרִנִ ְעְצט ָָהאּב ִִאיְך ָגָ ְ ַגַ אְנְ ֶֶצע ֶגֶ עְלְ טֶ ,יֶ ְ
עַהאט עֶדער ֶגֶ ַ מֹוֵחל ַזַ יין”ַַ .אזֹוי ָָהאט ֶיֶ ֶ ֶֶדער ֶֶר ִִּבי ָזָ אל ִִמיר ֵ
עְּבן
יְׁשט ֶגֶ ְ ייִדיג אּון ֶֶקען ִנִ ְ אְר ָָוואס ֶֶער ִִאיז ֵלֵ ִ גּוֶטע ִִסיּבֹות ַַפ ְ ֶ
ַַקיין ֶגֶ עְלְ ט.
ִִווי ָנָ אר ֶֶדער ֵֵהייִלִ יֶגֶ ער ַַא ְְּפ ֶֶטער ָָרב ָָהאט ֶגֶ עֶזֶ ען ָָוואס ֶֶעס
ערּוְפן
ְ ייְמֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען אּון ִזִ יְך ָָאְנְ ֶגֶ
טּוט ִזִ יְך ָָדא ָָאּפִִ ,איז ֶֶער ַַא ֵֵה ְ
אְר ְְפן
ייֶע ֶֶרע ַַווייּבֶֶ ,מען ֵגֵ ייט ַַד ְ ”ַמיין ֵֵט ֶעִציןַ : עֶּב ִ צּו ַזַ יין ֶֶר ֶ
ייֶע ֶֶרע ִִצירּוְנְ גַַ ,ווייל אְר ַ'ַמ ְְׁשּכֹוֶנֶ 'ען ִִדי ַלַ ייְכְ ֶֶטער אּון ַַדייֶנֶ ע ֵֵט ֶ
ַַפ ְ
אְרף ֲֲחתּוָנָ ה ַַמאְכְ ן עִפיְנְ ט ִזִ יְך ָָדא ַַא ִנִ ְְצ ָָרְךַַ ,א ִִאיד ָָוואס ַַד ְ
ֶֶעס ֶגֶ ִ
יְׁשט ַַקיין ֶגֶ עְלְ ט”. ַזַ יין ָָטאְכְ ֶֶטער אּון ֶֶער ָָהאט ִנִ ְ
בל
דערצייל מיר א מעשה
גל
דערצייל מיר א מעשה
עְרׁש עְפ ֶֶרעְגְ טֶ”ֶ :ר ִִּביָָ ,וואס ִִאיז ָָדאס ָָמאל ַַאְנְ ֶֶד ְ ָָהאט ִזִ י ֶגֶ ְ
אְר ַ'ַמ ְְׁשּכֹוֶנֶ 'ען?” ָָהאט אְרף ַַאֶלֶ עס ַַפ ְ עָמאלַַ ,אז ֶֶמען ַַד ְ ִִווי ַַאֶלֶ ָ
עָמאל ֶֶווען ִִאיְך ֵגֵ יי ָנָ אְך ”ַאֶלֶ ָ
עְרטַ : עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ
ֶֶדער ַַא ְְּפ ֶֶטע ָָרב ֶגֶ ֶ
יְׁשט אֹויּב ֶֶעס ִִאיז קּוְמט ֶֶעס ִִמיר ָָאן ְגְ ִִריְנְ גֵֵ ,ווייס ִִאיְך ִנִ ְ ֶגֶ עְלְ ט ְ
יְׁשטָָ .א ֶֶּבער ָָדאס ָָמאל ֶֶּב ֱֱא ֶֶמת ַַא ִִוויְכְ ִִטיֶגֶ ע ְְצ ֶֶוועק ָָא ֶֶדער ִנִ ְ
ייֶער ְְׁש ֶֶווערֵֵ ,קייֶנֶ ער ָָהאט ִִמיר ייֶער ֵזֵ ֶקּוְמט ֶֶעס ִִמיר ָָאן ֵזֵ ֶ ְ
ירּוִצים ,אּון עֶדער ִִמיט ַזַ ייֶנֶ ע ֵֵּת ִ עְּבן ַַקיין ֶגֶ עְלְ טֶ ,יֶ ֶ יְׁשט ֶגֶ עֶגֶ ְ ִנִ ְ
עְרפּון יְׁשטֶ .זֶ ע ִִאיְך ֶֶד ְ ֶגֶ עְלְ ט צּו ֶֶהעְלְ ְְפן ֶֶדעם ִִאיד ָָהאּב ִִאיְך ִנִ ְ
יָמן ַַאז ָָדאס ִִאיז ָגָ אר ַַאז אֹויּב ֶֶעס ֵגֵ ייט ַַאזֹוי ְְׁש ֶֶווערִִ ,איז ַַא ִִס ָ
צּוֶהעְלְ ְְפן
רֹויְס ֶ רֹויֶסע ִִמ ְְצ ָָוה ַַא ְ ַַא ִִוויְכְ ִִטיֶגֶ ע ְְצ ֶֶוועק אּון ַַא ְגְ ֶ
אְרף ֲֲחתּוָנָ ה ַַמאְכְ ן ַזַ יין ָָטאְכְ ֶֶטער, ֶֶדעם ַַּתְלְ ִִמיד ָָחָכָ ם ָָוואס ַַד ְ
יֶּבער ִִוויל ִִאיְך טּון ַַאֶלֶ עס ָָוואס ִִאיְך ֶֶקען ”.אּון ַַאזֹוי ָָהאט עִר ֶ
ֶֶד ִ
אֶקע ֶגֶ עטּון. ֶֶדער ַַא ְְּפ ֶֶטע ָָרב ַַט ֶ
רֹויְס ֶֶהעְלְ ְְפן ַַא
רֹויְס ֵֵקייט פּון ַַא ְפּון ֶֶדעם ֶזֶ עט ֶֶמען ִִדי ְגְ ְ
קּוְמט ָָאן ְְׁש ֶֶווער.
וייְטן ִִאידִִּ ,ב ְְפ ַַרט ֶֶווען ֶֶעס ְ
ְְצ ֵֵו ְ
מֹוֲה ָָרא"ׁש ֵֵחֶלֶ ק ז‘ ֶֶע ֶֶרְך ְְצ ָָד ָָקה)
(ִׂשיחֹות ֲ
ִ
דל
דערצייל מיר א מעשה
ַַמֲעֲ ֶׂשֶ ה ז'
מֹוֵחל
ִִאיְך ִּבּ ין ִִאים ֵ
ידּוֵׁשי ָָה ִִרי”ם ִזִ ְכְ רֹונֹו ִלִ ְְב ָָרָכָ ה ָָהאט ֶֶדער ֵֵהייִלִ יֶגֶ ער ִִח ֵ
ייֶער ַגַ ְְּב ַַאיְְׁ ,ש ֶֶטעְנְ ִִדיג ְְפֶלֶ עְגְ ט ֶֶער ַַמאְכְ ן
עְט ֵֵר ֶ
עַהאט ָגָ אר ַַא ֶגֶ ְ ֶגֶ ַ
ויְׁשן ִִדי ִִא ְיְדן ָָוואס ְְפֶלֶ עְגְ ן ֶֶוועְלְ ן ַַא ַַרייְנְ ֵגֵ יין צּום ֶֶר ִִּבי’ן,
ֵֵס ֶֶדר ְְצ ִִו ְ
יֶערקּוְמט ְְפ ִִר ֶ
עַמאְכְ ט ִִאין ַַא ֵֵס ֶֶדר ַַאז ֶֶווער ֶֶעס ְ ֶֶער ָָהאט ֶֶעס ֶגֶ ַ
קֹוֶדם ַַא ַַריין.
ֵגֵ ייט ֶ
ידּוֵׁשי ָָה ִִרי"ם ַַאן עקּוֶמען צּום ִִח ֵ ֶ ֵֵאייְנְ ָָמאל ִִאיז ָָאְנְ ֶגֶ
עָוואְלְ ט ְְׁש ֵֵטיין יְׁשט ֶגֶ ָ
עֶרעְגְ ֶֶטער ֶֶמעְנְ ְְטׁש ,אּון ֶֶער ָָהאט ִנִ ְ אֹויְפֶגֶ ֶ
ְ
ייֶעָ ,נָ אר ֶֶער קּוְמט ַזַ יין ַַר ֶ ואְר ְְטן ִִּביז ֶֶעס ְ ׁשּוָרה אּון ַַו ְִִאין ִִדי ָ
יֶמער, אְּפן ִִאיֶנֶ עם ֶֶר ִִּביְנְ 'ס ִִצ ֶ
עָוואְלְ ט ַַא ַַרייְנְ ַכַ ְ ָָהאט ִזִ יְך ְגְ ַלַ ייְך ֶגֶ ָ
צּוַהאְלְ ְְטן פּון ַַא ַַרייְנְ ֵגֵ יין רּוִּב ְיְרט ָָא ְְּפ ֶֶַדער ַגַ ְְּב ַַאי ָָהאט ִִאים ְְּפ ִ
יְׁשטאְרִנִ ְ אּון ַַהאְלְ ְְטן ֵֵס ֶֶדר ָָא ֶֶּבער ֶֶדער ִִאיד ָָהאט פּון ָגָ ְ
אֹויְפן ַגַ ְְּב ַַאי
ְ עֶרעְגְ ט אֹויְפֶגֶ ֶ
ְ עְרן אּון ֶֶער ָָהאט ִזִ יְך עָוואְלְ ט ֶֶה ְ ֶגֶ ָ
אְר ְְׁש ֵֵטייט ִזִ יְך אֹויְפן ָָּפִנִ ים! ַַפ ְ
ְ אְסק עְרַלַ אְנְ ְגְ ט ַַא ְְפ ַַר ְאּון ִִאים ֶֶד ְ
עָהאְלְ ְְפן ַַאז ֶֶדער ַגַ ְְּב ַַאי ָזָ אל ִִאים צּוִפיל ֶגֶ ָ יְׁשט ִ ַַאז ָָדאס ָָהאט ִנִ ְ
עַהאְלְ ְְטן ִִּביז ֶֶעס ִִאיז אֹויְפֶגֶ ַ
ְ ַַא ַַרייְנְ ָלָ אְזְ ן ָנָ אר ֶֶער ָָהאט ִִאים
ייֶע ַַא ַַרייְנְ צּוֵגֵ יין. עקּוֶמען ַזַ יין ַַר ֶ ֶ ֶגֶ
הל
דערצייל מיר א מעשה
ואְרט ַַא ַַרייְנְ צּוֵגֵ יין צּום ֶֶר ִִּבי’ן
עַו ְ
ִִּב ְְׁש ַַעת ֶֶדער ִִאיד ָָהאט ֶגֶ ַ
עְר ֵֵצייְלְ ט
ידּוֵׁשי ָָה ִִרי”ם אּון ֶֶד ְ ִִאיז ֶֶדער ַגַ ְְּב ַַאי ַַא ַַריין צּום ִִח ֵ
עָוואְלְ ט עֶווען ַַא ִִאיד ָָוואס ָָהאט ִזִ יְך ֶגֶ ָ אְרן ֶֶר ִִּבי’ןָ”ָ :דא ִִאיז ֶגֶ ֶ ַַפ ְ
יְׁשט ֶגֶ עָלָ אְזְ ט אּון ׁשּוָרהִִ ,איְך ָָהאּב ִִאים ִנִ ְ אְּפן ִִאיֶנֶ עם ָ ַַא ַַרייְנְ ַכַ ְ
אְסק”,
עְרַלַ אְנְ ְגְ ט ַַא ְְפ ַַר ְ
ֶֶער ָָהאט ִִמיר ֶֶד ְ
אְרן ֶֶר ִִּבי'ן ֶֶווער ֶֶדער
עְר ֵֵצייְלְ ט ַַפ ְ
יְׁשט ֶֶד ְ
ָָא ֶֶּבער ֶֶער ָָהאט ִנִ ְ
ִִאיד ִִאיז.
עְצ ֶֶטע וייֶטער ַַא ַַריין צּום ֶֶר ִִּבי'ןִִ ,די ֶלֶ ְ
ִִדי עֹוָלָ ם ִִאיז ַַו ֶ
עְׁשָלָ אְגְ ן
עֶווען ָָאט ֶֶדער ִִאיד ָָוואס ָָהאט ֶגֶ ְ ַַא ַַרייְנְ צּוֵגֵ יין ִִאיז ֶגֶ ֶ
יֶער ֶֶדער ַגַ ְְּב ַַאי.
ְְפ ִִר ֶ
עְר ְְקט ַַאז ֶֶער ִִאיז אֶמ ְידּוֵׁשי ָָה ִִרי”ם ָָהאט ְגְ ַלַ ייְך ַַּב ֶ ֶֶדער ִִח ֵ
ערּוְפן:
ְ ידּוֵׁשי ָָה ִִרי”ם ָָאְנְ ֶגֶ
ֶֶדער ְְׁשֶלֶ עֶגֶ ערָָ ,האט ִזִ יְך ֶֶדער ִִח ֵ
יֶּבערעְט ְְסט ִִא ֶ עְרן פּון ִִדיר ִִּביז דּו ֶֶּב ְ יְׁשט ֶֶה ְ אְרִנִ ְ
”ִאיְך ִִוויל ָגָ ְ ִ
עֵווייןאְצט ִִאין ַַא ֶגֶ ֵ עְּפַלַ ְ
אֹויְסֶגֶ ְ
ְ ֶֶדער ַגַ ְְּב ַַאי”ֶֶ .דער ִִאיד ָָהאט
סּוִרים אּון פּול ִִמיט ַַצ ַַערִִ ,איְך ”ִאיְך ִִּבין ָָמֵלֵ א ְיְ ִ אּון ֶגֶ עָזָ אְגְ טִ :
עַהאט ַַפאר ֶֶצען ָיָ אר אּון ִִאיְך ָָהאּב ָנָ אְך ִִּבין ׁשֹוין ֲֲחתּוָנָ ה ֶגֶ ַ
יְׁשט ָנָ אר ָָדאסָ ,נָ אר ַַמיין ַַווייּב ִִוויל יְׁשט ַַקיין ִִקיְנְ ֶֶדער ,אּון ִנִ ְ ִנִ ְ
”ִאיְך
ייְּבט ַַּביי ַזַ ייְנְ ס אּון ָזָ אְגְ טִ : ִזִ יְך ֶגֶ ְְט’ן” ָָא ֶֶּבער ֶֶדער ֶֶר ִִּבי ְְּבַלַ ְ
יֶּבער ֶֶדעם עְט ְְסט ִִא ֶ עְרן פּון ִִדיר ִִּביז דּו ֶֶּב ְ יְׁשט ֶֶה ְאְרִנִ ְ
ִִוויל ָגָ ְ
ַגַ ְְּב ַַאי'ן”.
ערּוְפן ֶֶדעם ַגַ ְְּב ַַאי ִִאין
ְ ידּוֵׁשי ָָה ִִרי”ם ָָהאט ַַא ַַרייְנְ ֶגֶ
ֶֶדער ִִח ֵ
יֶּבער” ֶֶדער "ֶּבעט ִִאים ִִא ֶ יֶמער אּון ָזָ אְגְ ט ַַפאר ֶֶדער ִִאידֶ : ִִצ ֶ
מֹוֵחל ֶֶדעם ִִאיד ָנָ אר ִִמיט ֵֵאיין "ִאיְך ִִּבין ֵ
רּוְפט ִזִ יְך ָָאןִ :
ַגַ ְְּב ַַאי ְ
ְְּתַנַ אי”.
ול
דערצייל מיר א מעשה
זל
דערצייל מיר א מעשה
עְרט, אְרוואּוְנְ ֶֶד ְ
ידּוֵׁשי ָָה ִִרי”ם ָָהאט ִזִ יְך ַַאזֹוי ַַפ ְ ֶֶדער ִִח ֵ
עְטן .אּון ֶֶדער ַגַ ְְּב ַַאי ִִאיז ֶֶוועְלְ ֶכֶ ע ְְּתַנַ אי ֶֶקען ֶֶדער ַגַ ְְּב ַַאי ֶֶּב ְ
ואְרט ׁשֹוין ֶֶצען ָיָ אר וייְסט ַַאז ֶֶדער ִִאיד ַַו ְ ַַמ ְְמ ִִׁשיְךֶ”ֶ :דער ֶֶר ִִּבי ֵֵו ְ
מֹוֵחל ֶֶדער ִִאיד ָנָ אר אֹויּב ֶֶדער ֶֶר ִִּבי ַַפאר ִִקיְנְ ֶֶדערִִ ,איְך ִִּבין ֵ
ועְרן ִִמיט ֶזֶ ַַרע ֶֶׁשל עָהאְלְ ְְפן ֶֶו ְ
וואּוְנְ ְְט ְְׁשט ִִאים ָָאן ַַאז ֶֶער ָזָ אל ֶגֶ ָ
יָמא”. ַַקָיָ ָ
ואְרן
עָו ְ
א’ִדיג ִנִ ְְת ָָּפ ֵֵעל ֶגֶ ָ
מֹוָר ִ
ידּוֵׁשי ָָה ִִרי”ם ִִאיז ָ ֶֶדער ִִח ֵ
קּוְקט
פּון ִִדי ְְּת ִִמימּות אּון ְגְ ַלַ ייְכְ ֵֵקייט פּון ֶֶדעם ַגַ ְְּב ַַאי ַַאז ֶֶער ְ
ואְרן
עָו ְ
עְמט ֶגֶ ָ
אְר ֶֶׁש ְ יְׁשט אֹויף ַזַ יין ָּכָ בֹוד ַַאז ֶֶער ִִאיז ַַפ ְ
ִִּבְכְ ַלַ ל ִנִ ְ
אְסק פּון ֶֶדעם ִִאיד. אְּפט ַַא ְְפ ַַר ְ
אּון ֶגֶ עַכַ ְ
עִפ ְיְרט ַַאז ִִדי ַַמ ֲֲע ֶֶׂשה ִִאיז ַַא אֹויְסֶגֶ ִ
ְ מֹוֲה ָָרא"ׁשֲ ָָהאט
יְׁשט
ׁשּוְב ֶ’ֶע ִלִ ימּוד ִִאין ֵּבּ ין ָָא ָָדם ַלַ ֲֲח ֵֵברֹו ַַאז ִנִ ְ
אְר ֶֶקע אּון ָָח ְ ְְׁש ַַט ְ
אְּפט ִִּבְזְ יֹונֹות פּון ַַא עְרן ַַאז ֶֶמען ַכַ ְ אֶד ְ
יְׁשט ַַּב ֶ ָנָ אר ֶֶעס ָזָ אל ִנִ ְ
עְמס גּוט אּון ֶזֶ ען וואּו ֶֶמען ֶֶמעְנְ ְְטׁשָ ,נָ אר ֶֶמען ָזָ אל ֶֶוועְלְ ן ֶיֶ עֶנֶ ְ
ֶֶקען ֶיֶ עֶנֶ עם ֶֶהעְלְ ְְפן.
ַַאז ַַא ֶֶמעְנְ ְְטׁש ִִוויל זֹוֶכֶ ה ַזַ יין ִזִ יְך צּו ֵֵרייִנִ יְגְ ן ,זֹוֶכֶ ה ַזַ יין צּו
ויְסן ַַאז ִִדי ּבּוׁשֹות אּון ִִּבְזְ יֹונֹות אְרף ֶֶער ִִו ְ יָמה ַַד ְ ׁשּוָבה ְְׁשֵלֵ ָ
ְְּת ָ
עְצט ִִּבין ִִאיְך זֹוֶכֶ ה צּו ַַא ַּכַ ָָּפ ָָרה! ָָדאס ִִאיז ַּכַ ָָּפ ַַרת ֲֲעוֹונֹותֶ ,יֶ ְ
ּבּוָׁשה)
מֹוֲה ָָרא"ׁש ֵֵחֶלֶ ק ז‘ ֶֶע ֶֶרְך ָ
(ִׂשיחֹות ֲ
ִ
חל
דערצייל מיר א מעשה
ַַמֲעֲ ֶׂשֶ ה ח'
ְטְָמן
ֹּפּה ִנִ ָ
אְט ִִׁשיְלְ ד ִזִ ְכְ רֹונֹו
רֹויֶסער ְגְ ִִביר ר' ִִׁש ְְמעֹון ָָוואְלְ ף ָָר ְ
ֶֶדער ְגְ ֶ
עֹוֶׁשר
עֶווען ְְמ ֻֻפ ְְר ָָסם ִִאין ֶֶדער ֶֶוועְלְ ט ַַאְלְ ס ַַאן ֶ ִלִ ְְב ָָרָכָ ה ִִאיז ֶגֶ ֶ
עֶווען ַַאן ֶֶע ְְרִלִ יֶכֶ ער רֹויֶסער ַנַ ְְד ָָבןִִ .מיט ֶֶדעם ִִאיז ֶֶער ֶגֶ ֶ
אּון ַַא ְגְ ֶ
ימּות'ִדיֶגֶ ער ִִאידַַ ,א ְיְ ֵֵרא ָָׁש ַַמִיִ ם ,אּון ַַא ְגְ ַלַ ייֶכֶ ער
ִ ִִאידַַ ,א ְְּת ִִמ
ֶֶמעְנְ ְְטׁש.
ַַאזֹוי אֹויְך ַַּביי ִִדי גֹוִיִ ם אּון ַַּביי ֶֶדער ֶֶרעִגִ ירּוְנְ ג ִִאיז ֶֶער
עֶווען ַַא ְגְ ַלַ ייֶכֶ ער ֶֶמעְנְ ְְטׁש.
יְּבט ַַווייל ֶֶער ִִאיז ֶגֶ ֶ עֶווען ָגָ אר ַַּבאִלִ ְ ֶגֶ ֶ
עִפ ְיְרט ִִמיט ְגְ ַלַ ייְכְ ֵֵקייטֶֶ ,ער עְפ ְְטן ָָהאט ֶֶער ֶגֶ ִ עֶׁש ְַַאֶלֶ ע ַזַ ייֶנֶ ע ֶגֶ ֶ
עִפ ְיְרט ַַאֶלֶ ע ַזַ ייֶנֶ ע ֶֶח ְְׁשּבֹונֹות ִִמיט ֶנֶ ֱֱא ָָמנּות ,אּון ֶֶער ָָהאט ֶגֶ ִ
עֶרעְכְ ִִטיְגְ ֵֵקייט
ייֶע ְְרן ִִמיט ֶגֶ ֶאָצאְלְ ט ַַאֶלֶ ע ַזַ ייֶנֶ ע ְְׁש ֵֵט ֶָָהאט ַַּב ָ
רּוָטה.
עְצ ֶֶטע ְְּפ ָ ִִּפיְנְ ְְק ְְטִלִ יְך ִִּביז ִִדי ֶלֶ ְ
אְר ְְׁש ֵֵטייט ִזִ יְך ַַאז ַַא גֹוי ָָהאט ַַפייְנְ ט ַַא ִִאידָָ ,האט ָָא ֶֶּבער ַַפ ְ
עֶווען אּון אְּבן ִִאים ְְמ ַַקֵנֵ א ֶגֶ ֶעַהאט ׂשֹוְנְ ִִאים ָָוואס ָָה ְ ֶֶער אֹויְך ֶגֶ ַ
עְר ְְּב ֶֶרעְנְ ֶגֶ ען אּון ַַאְלְ ץרּוִּב ְיְרט ִִאים צּו אּוְנְ ֶֶט ְ
אְרק ְְּפ ִ ייֶער ְְׁש ַַט ְ
ֵזֵ ֶ
עְפן ַַאן ַַע ְְוָלָ ה אֹויף ִִאים אּון ַַאזֹוי ִִאים ַַּפייִנִ יְגְ ן ֶגֶ עזּוְכְ ט צּו ְְט ֶֶר ְ
אּון ָָאְנְ ַַמאְכְ ן ָָצרֹות.
טל
דערצייל מיר א מעשה
יְס ֶֶטער ייֶער ִִמיִנִ ְ
עקּוֶמען צּום ְְׁש ֵֵט ֶ ֶ ֵֵאיין ָָטאג ֶזֶ עֶנֶ ען ֵזֵ יי ָָאְנְ ֶגֶ
אַהאְלְ ֶֶטעֶנֶ עם אּון ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ֵֵעדּות ַַאז ר' ִִׁש ְְמעֹון ָָוואְלְ ף ָָהאט ַַא ַַּב ַ
אַהאְלְ ט ֶֶער ָגָ אר ַַא ַַסאְך אְרט ַַּב ַ יֶמער ִִאין ַזַ יין הֹויז ָָוואס ָָד ְ ִִצ ֶ
אְסןֶֶ ,ער ָלָ אְזְ ט ֵֵקייֶנֶ עם אְר ְְׁשָלָ ְ ָגָ אְלְ ד אּון ִזִ יְלְ ֶֶּבערֶֶ .עס ִִאיז ַַפ ְ
יְׁשט ַזַ ייֶנֶ ע ְְקֶנֶ עְכְ טָ ,נָ אר יְׁשט ַזַ ייֶנֶ ע ְְמ ָָׁש ְְר ִִתיםִ ,נִ ְ יְׁשט ַַא ַַרייןִ ,נִ ְִנִ ְ
אְרט יֶמער אּון ָָד ְ יְסל פּון ֶֶדעם ִִצ ֶ ֶֶער ַַאֵלֵ יין ָָהאט ֶֶדעם ְְׁשִלִ ְ
אְר ְְׁש ֵֵטייט ִזִ יְך ַַאז ֶֶער אַהאְלְ ט ֶֶער ַזַ יין ִִע ָיָקר ֲֲע ִִׁשירּות .אּון ַַפ ְ ַַּב ַ
וייְסט
אְרט ַַווייל ֵֵקייֶנֶ ער ֵֵו ְ ייֶער פּון ָָד ְ יְׁשט ַַקיין ְְׁש ֵֵט ֶ עְּבט ִנִ ְ
ֶגֶ ְ
אַהאְלְ ט יֶמער ,אּון ַַאזֹוי ַַּב ַ יְׁשט ָָוואס טּוט ִזִ יְך ִִאין ֶיֶ עֶנֶ עם ִִצ ֶ ִנִ ְ
אְר ֶֶמעְגְ ן פּון ֶֶדער ֶֶרעִגִ ירּוְנְ ג. ֶֶער ַזַ יין ְגְ רֹויס ַַפ ְ
אֹויֶער
ֶ ועְר ֶֶטער פּון ִִדי ׂשֹוְנְ ִִאים ֶזֶ עֶנֶ ען ַַא ַַריין ִִאיֶנֶ עם ִִדי ֶֶו ְ
עִׁש ְיְקט
יְס ֶֶטער אּון ֶֶער ָָהאט ְגְ ַלַ ייְך ֶגֶ ִ ייֶער ִִמיִנִ ְפּון ֶֶדעם ְְׁש ֵֵט ֶ
אֶקע ַַאזֹוי ַַאז ֶֶער ָָהאט ּבֹוֵדק צּו ַזַ יין אֹויּב ִִאיז ֶֶעס ַַט ֶ יֵציי ֵ ָָּפאִלִ ֵ
יְׁשט
אֶקע ֵֵקייֶנֶ עם ִנִ ְ יֶמער אּון ֶֶער ָלָ אְזְ ט ַַט ֶ אַהאְלְ ֶֶטעֶנֶ ע ִִצ ֶ
ַַא ַַּב ַ
ַַא ַַריין.
עקּוֶמען צּו ר' ִִׁש ְְמעֹון ָָוואְלְ ף ֶ ֶֶווען ֵזֵ יי ֶזֶ עֶנֶ ען ָָאְנְ ֶגֶ
אַהאְלְ ֶֶטעֶנֶ ע
עְפ ֶֶרעְגְ ט ֶֶוועְגְ ן ַַאַזַ א ַַּב ַ אְט ִִׁשיְלְ ד אּון ִִאים ֶגֶ ְ ָָר ְ
עֶווען ַַאז ָיָ אֶֶ ,ער ָָהאט מֹוֶדה ֶגֶ ֶ
יֶמערָָ ,האט ר' ִִׁש ְְמעֹון ְגְ ַלַ ייְך ֶ ִִצ ֶ
יְׁשטיֶמער ָָוואס ֶֶער ָלָ אְזְ ט ֵֵקייֶנֶ עם ִנִ ְ אַהאְלְ ֶֶטעֶנֶ ע ִִצ ֶ
ַַאַזַ א ַַּב ַ
אְרט ַַקיין ֲֲע ִִׁשירּות ָָא ֶֶדער יְׁשט ָָד ְאַהאְלְ ט ִנִ ְ ַַא ַַרייןָָ ,א ֶֶּבער ֶֶער ַַּב ַ
ואֶטע ַזַ אְך
יֶמער ִִאיז ַַא ְְּפ ִִר ַיַו ֶ ָגָ אְלְ ד אּון ִזִ יְלְ ֶֶּבערָ ,נָ אר ֶֶדער ִִצ ֶ
עְדן ֶֶוועְגְ ן ֶֶדעם. יְׁשט ֶֶר ְָָוואס ֶֶער ֶֶקען ִנִ ְ
יְׁשט ָָדא ַַקיין עְרטִ" :נִ ְ
עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ
ׁשֹוְט ִִרים ִִאים ֶגֶ ֶ
ְ אְּבן ִִדי
ָָה ְ
אְר ְְפן
יֶמער אּון ִִמיר ַַד ְ אְר ְְפ ְְסט ֶֶע ֶֶפעֶנֶ ען ִִדי ִִצ ֶַַמ ֲֲע ִִׂשיֹות ,דּו ַַד ְ
אְרט". אַהאְלְ ְְט ְְסט ָָד ְ
ֶזֶ ען ָָוואס דּו ַַּב ַ
מ
דערצייל מיר א מעשה
אמ
דערצייל מיר א מעשה
ויִפיל ֶגֶ עְלְ טעְרטִ"ִ :ו ִעֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ
ָָהאט ר' ִִׁש ְְמעֹון ָָוואְלְ ף ֵזֵ יי ֶגֶ ֶ
אְּבן ֵזֵ יי
אַהאְלְ ְְטן?" ָָה ְ אְרט ַַּב ַ ְְט ַַראְכְ ט ִִאיר ַַאז ֶֶעס ִִאיז ָָדא ָָד ְ
אַהאְלְ ט רֹויֶסע ְְסכּום ָָוואס ֵזֵ יי ְְט ַַראְכְ ְְטן ַַאז ֶֶער ַַּב ַ
ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ַַא ְגְ ֶ
אְרט.
ָָד ְ
"ִאיְך ִִּבין ַַמ ְְסִּכִ ים
עְרטִ : עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ
ָָהאט ר' ִִׁש ְְמעֹון ָָוואְלְ ף ֵזֵ יי ֶגֶ ֶ
ייֶער פּון ֶֶדעם ְְסכּוםָָ ,א ֶֶּבער ִִמיט ֵֵאיין ְְּתַנַ אי, עְּבן ִִדי ְְׁש ֵֵט ֶ
צּו ֶגֶ ְ
יֶמערַַ ,ווייל ָָדאס ִִאיז ַַא יְׁשט ֶֶע ֶֶפעֶנֶ ען ֶֶדעם ִִצ ֶ אְרף ִנִ ְַַאז ִִאיְך ַַד ְ
עֶוועןֵ ,זֵ יי יְׁשט ַַמ ְְסִּכִ ים ֶגֶ ֶ
אְּבן ִנִ ְ ואֶטע ַזַ אְךָָ ".א ֶֶּבער ֵזֵ יי ָָה ְ ְְּפ ִִר ַיַו ֶ
יֶמער. אְרק ַַאז ֶֶער מּוז ֶֶע ֶֶפעֶנֶ ען ִִדי ִִצ ֶ עַהאְלְ ְְטן ְְׁש ַַט ְ
אְּבן ִזִ יְך ֶגֶ ַ
ָָה ְ
ויִפיל
וייְסט ִִאיר ָָוואסִִ ,ו ִ עְרטֵ"ֵ :ו ְ עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ
ָָהאט ֶֶער ֵזֵ יי ֶגֶ ֶ
אְּבן
עְס ֶֶטע ְְסכּום ָָוואס ִִאיְך ָזָ אל ֶֶקעֶנֶ ען ָָה ְ ֶֶקען ַזַ יין ִִדי ְגְ ֶֶר ְ
עֶוועןיֶמער ֶגֶ ֶ אַהאְלְ ְְטן אֹויּב ָָוואְלְ ט ִִדי ַגַ אְנְ ֶֶצע ִִצ ֶ אְרט ַַּב ַ ָָד ְ
אְּבן ֵזֵ יי ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ֶֶע ֶֶּפעס ָגָ אר פּול ִִמיט ָגָ אְלְ ד אּון ִזִ יְלְ ֶֶּבער?" ָָה ְ
"ִאיְך ִִּבין ְגְ ֵֵרייט צּו רֹויֶסע ְְסכּוםָָ .האט ֶֶער ֵזֵ יי ֶגֶ עָזָ אְגְ טִ : ַַא ְגְ ֶ
יְׁשט
אְּבן ֵזֵ יי ִנִ ְ
ייֶער פּון ֶֶדעם ְְסכּוםְ ".לְ ַַמ ֲֲע ֶֶׂשהָָ ,ה ְ ָָצאְלְ ן ִִדי ְְׁש ֵֵט ֶ
עְדט פּון עֶר ְ עוואּוְסט ָָוואס צּו טּוןַַ ,ווייל ֶֶעס ָָהאט ִזִ יְך ָָדא ֶגֶ ֶ ְ ֶגֶ
עְּב ֶֶרעְנְ ְגְ ט ָגָ אר ַַא
רֹויֶסע ְְסכּום ָָוואס ָָוואְלְ ט ַַא ַַרייְנְ ֶגֶ ְ ייֶער ַַא ְגְ ֶ ֵזֵ ֶ
אֶסע פּון ִִדי ֶֶרעִגִ ירּוְנְ ג. רֹויֶסע ַַרייְכְ טּום ִִאין ֶֶדעם ַַק ֶ ְגְ ֶ
אְרף ֶֶמען ׁשֹוין
"ַאַזַ א ַזַ אְך ַַד ְ
עְרטַ : עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ
אְּבן ֵזֵ יי ִִאים ֶגֶ ֶ
ָָה ְ
ֵגֵ יין ְְפ ֶֶרעְגְ ן ִִדי ָָוואס ֶזֶ עֶנֶ ען ְְמ ֻֻמֶּנֶ ה אֹויף אּוְנְ ז ָָוואס ֶֶמען ָזָ אל
ָָדא טּון".
עקּוֶמען ָזָ אְגְ ן
ֶ צּוִר ְיְקֶגֶ
ָנָ אְך ִִאיֶנֶ עם ֶזֶ עְלְ ְְּבן ָָטאג ֶזֶ עֶנֶ ען ֵזֵ יי ִ
יֶּבער ֵזֵ יי ָָהאט ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ַַאז רֹויֶסער ַַׂשר ָָוואס ִִאיז ִִא ֶ ַַאז ֶֶדער ְגְ ֶ
אְרף ׁשֹוין אְרהֹויְלְ ן פּון ֶֶדעםֶֶ ,מען ַַד ְ יְׁשט ַַפ ְֵנֵ ייןֶֶ ,מען ֶֶקען ִזִ יְך ִנִ ְ
יֶמער. ֶֶע ֶֶפעֶנֶ ען ִִדי ִִצ ֶ
במ
דערצייל מיר א מעשה
עַהאט ַַקיין ְְּב ֵֵר ָיָרהֶֶ .ער ָָהאט יְׁשט ֶגֶ ַ ר' ִִׁש ְְמעֹון ָָהאט ִנִ ְ
עֶע ְְפְנְ ט ִִדי ִִטיר. יֶמער אּון ֶגֶ ֶ יְסל פּון ֶֶדעם ִִצ ֶ ענּוֶמען ִִדי ְְׁשִלִ ְ ֶ ֶגֶ
אְרט קּוְקן ָָוואס ִִאיז ָָדא ָָד ְ עקּוֶמען ְ ֶ יֵציי ֶזֶ עֶנֶ ען ְְׁשֶנֶ על ֶגֶ ִִדי ָָּפאִלִ ֵ
יְׁשט ייְּבן ִנִ ְ
אַהאְלְ ט ֶֶער ָָדא! אּון ֵזֵ יי ְגְ ֵלֵ ְ יֶמערָָ ,וואס ַַּב ַ ִִאין ֶֶדען ִִצ ֶ
יְׁשט ֵֵווייִנִ יֶגֶ ער! ֶֶמען ֶזֶ עט יְׁשט ֶֶמער אּון ִנִ ְ עֶען! ִנִ ְ ָָוואס ֵזֵ יי ֶזֶ ֶ
עֶען ֵזֵ יי ָיָ אַַ ,א ַַמ ֵֵּצ ָָבה
יֶמער! ֵֵאיין ַזַ אְך ֶזֶ ֶ ייִדיֶגֶ ע ִִצ ֶ אְרט ַַא ֵלֵ ִ ָָד ְ
יְּבן
עְׁש ִִר ְ
אֹויְפֶגֶ ְ
ְ יֶמער ָָוואס ְְׁש ֵֵטייט אֹויף ֶֶדעם יְטן ֶֶדעם ִִצ ֶ ִִאיְנְ ִִמ ְ
יֵציי"ֹּפֹה ִנִ ְְט ַַמן ִִׁש ְְמעֹון ָָוואְלְ ף ֶֶּבן ר' ְְקלֹוִנִ ימֹוס"ִִ .די ָָּפאִלִ ֵ
עְרטָָ .וואס ֵגֵ ייט ָָדא אְרט ִִאיְנְ ַגַ אְנְ ְְצן ַַּבאוואּוְנְ ֶֶד ְ ייֶען ָָד ְ ְְׁש ֵֵט ֶ
אְּבן ַַאאְדֶנֶ ע ַזַ אְךָָ ,ה ְ ָָפאר? ָָוואס ִִאיז ֶֶדער ְְּפ ַַׁשט פּון ַַאַזַ א ָָמ ְ
יֶמער ָָוואס ִִדי ֵֵאייְנְ ִִציְגְ ְְס ֶֶטע ַזַ אְך ָָוואס ֶֶעס ִִאיז ָָדא ִִאין ֶֶדעם ִִצ ֶ
יְׁשט ֵֵווייִנִ יֶגֶ ער ִִווי ַזַ יין ֵֵאייֶגֶ עֶנֶ ע ַַמ ֵֵּצ ָָבה? יְׁשט ֶֶמער אּון ִנִ ְ ִִאיז ִנִ ְ
ויְסן ָזָ אְלְ טעֶוועןִ"ִ :ו ְ ָָהאט ר' ִִׁש ְְמעֹון ָָוואְלְ ף ֵזֵ יי ַַמ ְְס ִִּביר ֶגֶ ֶ
נּוֶמען ַַא ַגַ אְנְ ְְצן ָָטאג ִִמיט ִִמ ְְס ָָחר ִִמיט אְר ֶ ֶֶע ְְטץ ַַאז ִִאיְך ִִּבין ַַפ ְ
רֹויֶסע ֶגֶ עְלְ ֶֶטער ,אּון ַַאזֹוי אֹויְך ֶגֶ עּב ִִאיְך ַַא ַַסאְך ְְצ ָָד ָָקה צּו ְגְ ֶ
יֶטער יֶּבער ִִצ ֶ עִר ֶ
עְרֵגֵ ייןֶֶ .ד ִ
יֶמעַלַ ייט פּון אּוְנְ ֶֶט ְ עֶווען ָָא ִִר ֶ אֶט ֶ ַַר ֶ
ִִאיְך ְְׁש ֶֶטעְנְ ִִדיג ֶֶא ְְפ ָָׁשר ֶֶוועט ָָחִלִ יָלָ ה ַַא ַַרייְנְ ֵגֵ יין ִִאין ִִמיר ֵיֵ ׁשּות
עֶסער פּון ֵזֵ ייֶֶ ,ע ֶֶּפעס ֶֶמער ָָחׁשּוב אּון ַּגַ ֲֲא ָָוהְּ ,כְ ִִאילּו ִִאיְך ִִּבין ֶֶּב ֶ
יֶמער יֶּבער ֵגֵ יי ִִאיְך ַַא ַַריין ִִאין ֶֶדעם ִִצ ֶ עִר ֶוייְטןֶֶ .ד ִפּון ַַא ְְצ ֵֵו ְ
ֵֵאייְנְ ָָמאל ַַא ָָטאג אּון ִִאיְך קּוק גּוט אֹויף ַַמיין ַַמ ֵֵּצ ָָבהִ ,זִ יְך
קּוֶמען ַַא ָָטאג ֶֶווען ִִאיְך ֶֶוועל עְר ַַמאֶנֶ ען ַַאז ֶֶעס ֵגֵ ייט ֶ צּו ֶֶד ְ
יְׁשט
אְרִנִ ְ ועְקֵגֵ יין פּון ִִדי ֶֶוועְלְ ט ,אּון ֶֶעס ֵגֵ ייט ָגָ ְ אְר ְְפן ַַא ֶֶו ְ ַַד ְ
טֹוִבים ָָוואס ִִאיְך ִִּבין ייְּבן פּון ִִמיר ָנָ אר ַַמייֶנֶ ע ַַמ ֲֲע ִִׂשים ִ ְְּבַלַ ְ
צּוַהאְנְ ְְדֶלֶ ען אֹויף ִִדי ֶֶוועְלְ ט .אּון ִִדי ַזַ אְך ִִאיז זֹוֶכֶ ה ַַאייְנְ ַ
עְדן ִִּביְזְ ן ַַהייְנְ ִִטיְגְ ן ָָטאגָ ,נָ אר ַַאז ֶֶע ְְטץ אַהאְלְ ְְטן פּון ֶיֶ ְ עֶווען ַַּב ַ ֶגֶ ֶ
יְׁשט
עְצ ִִוואּוְנְ ֶגֶ ען צּו ֶֶע ֶֶפעֶנֶ ען ִִדי ִִטיר ָָהאּב ִִאיְך ִנִ ְ ָָהאט ִִמיר ֶגֶ ְ
ּבֹוֵרא ָּכּל עֹוָלָ ִִמים עַהאט ַַקיין ְְּב ֵֵר ָיָרה .אּון ִִאיְך ָָהאף צּום ֵ ֶגֶ ַ
גמ
דערצייל מיר א מעשה
עְצט
אְטן ָָדאס ַַאז ֶֶמעְנְ ְְט ְְׁשן ֶֶוועְלְ ן ֶיֶ ְ
יְׁשט ָָׁש ְ ַַאז ֶֶעס ָזָ אל ִִמיר ִנִ ְ
אֹויְסֶגֶ עפּוֶנֶ ען פּון ִִדי ַַהְנְ ָָהָגָ ה".
ְ
אְרף ַַא ֶֶמעְנְ ְְטׁש
"ַאזֹוי ַַד ְ
עִפ ְיְרטַ :
אֹויְסֶגֶ ִ
ְ מֹוֲה ָָרא"ׁש
ָָהאט ֲ
ייִּביג.
יְׁשט ָָדא אֹויף ֵֵא ִ ייְּבט ִנִ ְ
ויְסן ַַאז ֶֶמען ְְּבַלַ ְ
עְּבןֶֶ ,ער ָזָ אל ִִו ְֶלֶ ְ
גּוֶטע
ֵֵאיין ָָטאג ֵגֵ ייט ֶֶמען ַַא ֵֵהיים פּון ָָדא ,אּון ָָוואס ֶֶמען טּוט ֶ
עְמט ֶֶמען ִִמיט". ַזַ אְכְ ן ָָּבֶזֶ ה ָָהעֹוָלָ םָָ ,דאס ֶנֶ ְ
יָתה)
מֹוֲה ָָרא"ׁש ֵֵחֶלֶ ק ט‘ ֶֶע ֶֶרְך יֹום ַַה ִִּמ ָ
(ִׂשיחֹות ֲ
ִ
דמ
דערצייל מיר א מעשה
ַַמֲעֲ ֶׂשֶ ה ט'
צּוִריְרְ ן ַַא ְצְֵוֵ וייְטְְנְ ס ַּפְּרְָ
