gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK

שבוע: סוכות (2026-09-21)

מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫און צום לעצט‪ ,‬לאמיר טאקע מדייק זיין אין די לשון הפסוקים אין‬ ‫פרשת אמור‪ ,‬וואו די תורה דערמאנט די מצוה פון די ארבעה מינים‪.‬‬ ‫מיט א טיפערן בליק‬ ‫י‪%‬י ְבּ ָא ְס ְפּ ֶכם ֶאת‬ ‫דער פסוק זאגט ַא‪ַ 7‬בּ ֲח ִמ ָשּׁה ָ‪ָ %‬שׂר יוֹם ַלח ֶֹדשׁ ַה ְשּׁ ִב ִ‬ ‫זמן שמחתינו תשפ"ז‬ ‫בוּאת ָה ָא ֶרץ ָתּחֹגּוּ ֶאת ַחג ה' ִשׁ ְב ַ‪%‬ת יָ ִמים וגו'‪ ,‬ווען ס'וועט זיין די‬ ‫ְתּ ַ‬ ‫פופצנטע טאג פון חודש תשרי‪ ,‬ווען מ'נעמט צוזאם די תבואה פון‬ ‫די יסודות פון פרייליכקייט!‬ ‫די פעלדער און מ'ברענגט עס אריין אין שטוב‪ ,‬זאלט איר פייערן‬ ‫דעם יום טוב סוכות‪.‬‬ ‫בס"ד‬ ‫וּל ַק ְח ֶתּם ָל ֶכם ַבּיּוֹם‬ ‫דערנאך איז די תורה ממשיך מיט די מצוה פון ְ‬ ‫א גוטן טייערע חברים וידידים‪!..‬‬ ‫ָה ִראשׁוֹן ְפּ ִרי ֵ‪%‬ץ ָה ָדר ַכּפֹּת ְתּ ָמ ִרים וַ ֲ‪%‬נַ ף ֵ‪%‬ץ ָ‪%‬בֹת וְ ַ‪ְ %‬ר ֵבי נָ ַחל‪ ,‬אז מיר‬ ‫מיר שטייען בסייעתא דשמיא סמוך ונראה צום הייליגן און‬ ‫זאלן נעמען די פיר מינים‪ ,‬אתרוג לולב הדסים און ערבות‪ .‬און די‬ ‫לעכטיגן יום טוב סוכות הבא עלינו לטובה‪ ,‬טעג וואס זענען מלא‬ ‫יכם ִשׁ ְב ַ‪%‬ת יָ ִמים" איר‬ ‫וּשׂ ַמ ְח ֶתּם ִל ְפנֵ י ה' ֱא‪ֵ 8‬ק ֶ‬ ‫תורה פירט אויס " ְ‬ ‫פיבערהאפטיגע הכנות צו קענען אריינברענגן דעם‬ ‫ַ‬ ‫וגדוש מיט‬ ‫זאלט זיך פרייען פארן באשעפער זיבן טעג‪.‬‬ ‫גרויסן יום טוב מיט אירע פילע מצוות אזויווי עס דארף צו זיין‪.‬‬ ‫וּשׂ ַמ ְח ֶתּם' א ציווי אז מיר‬ ‫לכאורה דארף מען פארשטיין‪ ,‬אויב איז ' ְ‬ ‫אבער צווישן אלע מצוות וואס גייען ָאן אינעם יום טוב סוכות‬ ‫דארפן זיך פרייען אינעם חג הסוכות‪ ,‬וואלט עס געדארפט שטיין‬ ‫שיינט ארויס א א ספעציעלע מצוה וואס די תורה שרייבט ארויס‬ ‫אין א באזונדערע פסוק אלס א נייע מצוה פאר זיך‪ .‬פון דעם אז די‬ ‫דוקא ביי דעם יום טוב‪ ,‬דאס איז די מצוה פון זיין בשמחה‪ .‬הגם‬ ‫תורה שרייבט עס ארויס אלס א המשך צו נעמען די ארבעה מינים‪,‬‬ ‫עס איז דא א מצוה זיך צו פרייען אין אלע ימים טובים‪ ,‬אבער ביי‬ ‫איז משמע אז ס'איז עפעס א תוצאה פון נעמען די פיר מינים ‪ -‬עס‬ ‫חג הסוכות שטייט עס בפירוש‪ ,‬ווי מיר געפינען אין פרשת ראה‬ ‫וּל ַק ְח ֶתּם ָל ֶכם‪ ,‬אז מען וועט נעמען די מינים וועט‬ ‫איז פארבינדן מיט ְ‬ ‫יָמים וגו'‬ ‫אין די פסוקים )דברים ט"ז( ַחג ַה ֻסּכֹּת ַתּ ֲ‪ֶ %‬שׂה ְל( ִשׁ ְב ַ‪%‬ת ִ‬ ‫דאס אונז מאכן פרייליך‪ .‬און אויב דאס איז די כוונה‪ ,‬וואס איז‬ ‫ית ַא‪ָ 7‬שׂ ֵמ ַ‪ .5‬אזוי אויך אין‬ ‫וּב ֶתּ( וגו' וְ ָהיִ ָ‬ ‫וּבנְ ( ִ‬ ‫וְ ָשׂ ַמ ְח ָתּ ְבּ ַחגֶּ ( ַא ָתּה ִ‬ ‫טאקע פשט דערפון? וויאזוי זענען די ד' מינים משמח דעם מענטש?‬ ‫פרשת אמור ביי די מצוה פון ולקחתם לכם‪ ,‬זאגט די תורה )ויקרא‬ ‫און וואס באדייט דאס צו אונז‪.‬‬ ‫יכם ִשׁ ְב ַ‪%‬ת יָ ִמים‪ ,‬עס איז א מצוה‬ ‫וּשׂ ַמ ְח ֶתּם ִל ְפנֵ י ה' ֱא‪ֵ 8‬ק ֶ‬ ‫כ"ג ל"ט( ְ‬ ‫על כל פנים‪ ,‬אז השי"ת האט אונז געגעבן א יום טוב וואס איז אזוי‬ ‫זיך צו פרייען אין די טעג פון סוכות‪.‬‬ ‫שטארק פארבינדן מיט שמחה‪ ,‬איז פשוט אז מיר דארפן זיך‬ ‫צום ערשט דארף מען פארשטיין וואס איז טאקע די קשר פון‬ ‫פארטיפן‪ ,‬מתבונן זיין‪ ,‬און פראבירן אפלערנען די מערסטע וואס‬ ‫שמחה צום יום טוב סוכות‪ .‬בפרט אז ביים דאווענען דערמאנען‬ ‫מעגליך וואס דאס מיינט זמן שמחתינו‪ ,‬וויאזוי מ'איז זוכה צו‬ ‫מיר "זמן שמחתנו" אלס דער נאמען פונעם יום טוב‪ ,‬א זאך וואס‬ ‫שמחה‪ ,‬און וואס איז אונזער עבודה אין די יעצטיגע טעג‪.‬‬ ‫מ'זאגט נישט ביי קיין שום אנדערע יום טוב‪ .‬יעדע יום טוב ווערט‬ ‫אנגערופן מיט א נאמען וואס ברענגט ארויס די מהות און תוכן‬ ‫‪s‬‬ ‫פון יענעם יום טוב‪ .‬למשל‪ ,‬פסח ווערט אנגערופן 'זמן חירותנו'‬ ‫ווייל דעמאלטס זענען מיר באפרייט געווארן פון מצרים‪ ,‬שבועות‬ ‫ָא ָדם עוֹ שֶׂ ה ֻס ָּכתוֹ ֶק ַבע ו ֵּביתוֹ עֲ ַראי‬ ‫ווערט אנגערופן 'זמן מתן תורתנו' על שם קבלת התורה וואס איז‬ ‫די שמחה אינעם דירת עראי‬ ‫דעמאלטס געווען‪ .‬און אויב סוכות רופן מיר ָאן 'זמן שמחתנו'‬ ‫באדייט עס אז דאס איז דער ' ֵשׁם העצם' פונעם יום טוב‪ ,‬דאס איז‬ ‫יסודות השמחה ‪ -‬הקדמה קצרה‬ ‫די מציאות און אפטייטש פון דער יום טוב סוכות און עס האט א‬ ‫ספעציעלע שייכות דערמיט‪.‬‬ ‫אונזער שמועס וועט בעזהשי"ת דינען ווי א שטיקל 'שיעור כללי'‬ ‫בעניני שמחה‪ ,‬מרחיב צו זיין און אדורכטוהן די זאכן וואס ברענגן‬ ‫נאך א ספעציעלע חידוש וואס מיר געפונען אינעם יום טוב סוכות‪,‬‬ ‫שמחה פאר א איד‪ .‬בפשטות קען עס ווערן צוטיילט אין דריי אדער‬ ‫מיר ווייסן פון זוהר הקדוש און ספרים הקדושים אז די הייליגע‬ ‫פיר הויפט יסודות וואס זיי זענען די עיקר גורם און וועג וויאזוי מ'קען‬ ‫אושפיזין‪ ,‬די שבעה רועים‪ ,‬קומען צו גיין יעדן טאג אין די סוכה‪,‬‬ ‫אנקומען צו שמחה‪.‬‬ ‫עפעס וואס מיר געפונען נישט ביי אנדערע ימים טובים‪.‬‬ ‫‪1‬‬ ‫דעמאלטס האט מען שמחה‪ .‬דער מענטש רעדט זיך איין אז ווען‬ ‫מ'קען ליגן אויף דער ערד און זיין פרייליך‬ ‫אלעס וועט זיין על מכונו‪ ,‬אלעס וועט ווערן מסודר און 'פּערפעקט'‬ ‫איידער מיר וועלן צוגיין צו די ערשטע יסוד וואס איז וויכטיג פאר‬ ‫אויפן פלאץ‪ ,‬דעמאלטס וועט ער באמת קענען זיין פרייליך‪ .‬ער‬ ‫שמחה‪ ,‬לאמיר פריער מקדים זיין א מילתא דבדיחותא‪ ,‬א מעשה‬ ‫פארבעסערן‬ ‫דארף נאר קודם האבן די נחת‪ ,‬די פרנסה דארף זיך ַ‬ ‫שהיה וואס וועט אונז דינען אלס א שטיקל אריינפיר דערצו‪.‬‬ ‫האפט נאך צו האבן א שיינע הויז‪ ,‬אינערהאלב‬ ‫לויט ווי ער וויל‪ ,‬ער ָ‬ ‫די משפחה זאל זיך אלעס פירן די שענסטע און בעסטע‪ ,‬און אזוי‬ ‫אין ירושלים האט געוואוינט א באקאנטע דערהויבענע קארלינער‬ ‫ווייטער א גאנצע רשימה פון זאכן וואס ער רעדט זיך איין אז ווען‬ ‫חסיד הגאון הצדיק רבי אלעזר בריזל זצ"ל וועלכער איז געווען‬ ‫די אלע זאכן וועלן שוין זיין ארלעדיגט‪ ,‬ווען אלעס וועט זיין בתכלית‬ ‫מפורסם מיט זיין צדקות און גדלות‪ .‬רבי אלעזר האט מאריך ימים‬ ‫השלימות‪ ,‬דעמאלטס וועל איך האבן די שמחה‪.‬‬ ‫געווען און איז נפטר געווארן אין א הויכן עלטער‪ ,‬זייענדיג עוסק‬ ‫כל ימיו אין הרבצת התורה און מקרב זיין אידן לאביהם שבשמים‪.‬‬ ‫אבער ווי באקאנט איז דאס א שרעקליכע טעות‪ ,‬ווייל דער מענטש‬ ‫דערציילט זיינס אן אייניקל‪ ,‬אז איין טאג ווען ער איז אריינגעקומען‬ ‫ווארטן אויף בעסערע‬ ‫האפן און ַ‬ ‫איז פארנומען א גאנץ לעבן צו ָ‬ ‫צום זיידן אין שטוב אין זיינע עלטערע יארן‪ ,‬טרעפט ער זיין זיידע‬ ‫אויסגראדן‬ ‫ָ‬ ‫אויסקלארן און‬ ‫ָ‬ ‫מצבים‪ ,‬ווען זאכן וועלן זיך אינגאנצן‬ ‫ליגן אויסגעצויגן אויף דער ערד מיט א גרויסע גמרא‪ ,‬און ער‬ ‫בתכלית ההידור והיופי‪ ,‬און ער רעדט זיך איין אז דאס וועט איהם‬ ‫לערנט פלייסיג ליגנדיג אויף דער ערד‪ .‬ער האט זיך דערשראקן‬ ‫ברענגען צופרידנקייט‪ .‬ער איז תולה זיין שמחה אין פארשידענע‬ ‫מאדנעם מחזה‪ ,‬און ער פרעגט גלייך דעם זיידן מיט א‬ ‫פונעם ָ‬ ‫רמאגט נישט און מעגליך אז ער וועט דאס‬ ‫פא ָ‬‫זאכן וואס ער ַ‬ ‫בהלה‪ ,‬זיידע‪ ,‬וואס האט פאסירט מיט דיר? פארוואס ליגסטו אויף‬ ‫רמאגן‪.‬‬ ‫פא ָ‬‫קיינמאל נישט ַ‬ ‫דער ערד?‬ ‫אפמאכן‬ ‫ַ‬ ‫וואויל איז פארן מענטש וואס קען באשליסן ביי זיך און‬ ‫דער זיידע ענטפערט מיט א שמייכל‪ :‬איך וועל דיר זאגן דעם‬ ‫מיט א שטארקייט "יעצט בין איך דא‪ ,‬דאס איז מיין יעצטיגע מצב‪,‬‬ ‫אמת‪ ,‬איך האב געלערנט שטייעדיגערהייט ביי א שטענדער מיט‬ ‫ַבּ ֲא ֶשׁר הוּא ָשׁם‪ ,‬אזויווי ס'שטייט און גייט‪ ,‬און וויאזוי ס'איז נאר בין‬ ‫אראפגעפאלן אויף דער ערד‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫די גמרא‪ ,‬און פלוצלינג איז די גמרא‬ ‫איך פרייליך און צופרידן"‪ .‬אזויווי חכמינו ז"ל לערנען אונז שוין דעם‬ ‫איך האב זיך אראפגעבויגן‪ ,‬איך האב עס געוואלט אויפהייבן‪,‬‬ ‫יסוד‪ֵ ,‬איזֶ הוּ ָ‪ִ %‬שׁיר ַה ָשּׂ ֵמ ַ‪ְ 5‬בּ ֶח ְלקוֹ‪ .‬ווען מען איז צופרידן מיט וואס‬ ‫אבער זייענדיג אן עלטערע מענטש האב איך פארלוירן מיין‬ ‫מען האט דאס איז די בעסטע עשירות און רייכטום וואס איז שייך‪.‬‬ ‫באלאנס און איך בין אויך אראפגעפאלן‪ .‬היות איך בין נישט בכוח‬ ‫און דאס גייט ארויף אויף אלעס אינעם מענטש'ס לעבן‪ ,‬אלע זיינע‬ ‫ווארטן ביז איינער‬ ‫זיך אליינס אויפצוהייבן פון דער ערד‪ ,‬איך מוז ַ‬ ‫פאסירונגען‪ ,‬אז א מענטש איז עס מקבל באהבה און‬ ‫מצבים און ַ‬ ‫וועט מיר קומען העלפן אויפשטיין‪ ,‬האב איך באשלאסן אז‬ ‫זוכט נישט צו אנטלויפן דערפון‪ ,‬איז ער דער רייכסטער און‬ ‫שאד די צייט‪ ,‬איך בין אויף דער ערד און די‬ ‫דאך א ָ‬ ‫דערווייל איז ָ‬ ‫רהאן‪.‬‬ ‫פא ַ‬‫גליקליכסטער מענטש וואס איז נאר ַ‬ ‫גמרא איז אויף דער ערד‪ ,‬קען איך לערנען אינצווישן ביז איינער‬ ‫קומט‪ .‬און אזוי איז דער צדיק געלעגן אויף דער ערד מיט די‬ ‫אגב‪ ,‬איינס פון די טעמים פארוואס מיר ליינען מגילת קהלת אין‬ ‫פולסטע רואיגקייט און געווארן פארזונקען אינעם ים התלמוד‪ ,‬און‬ ‫סוכות‪ ,‬שטייט אין ספר מטה משה‪ :‬וויבאלד סוכות איז די זמן‬ ‫מקבל פנים געווען זיין אייניקל מיט א שמייכל‪ ,‬פון דער ערד‪...‬‬ ‫שמחתינו‪ ,‬און אין ספר קהלת איז שלמה המלך משבח דער וואס‬ ‫איז פרייליך מיט א אמת'ע שמחה‪ ,‬דער וואס איז א ָשׂ ֵמ ַ‪ְ 5‬בּ ֶח ְלקוֹ‬ ‫כלפי מה הדברים אמורים‪ ,‬וואס ווילן מיר ארויסברענגן מיט דעם?‬ ‫און איז צופרידן מיט וואס ער האט‪ ,‬וואס דאס איז די גרעסטע‬ ‫אראפגעפאלן און ליגן אויף דער ערד‪ ,‬אבער אלעס‬ ‫ַ‬ ‫אז מ'קען זיין‬ ‫ברכה‪.‬‬ ‫איז גוט און געשמאק‪ ,‬דער מענטש איז פרייליך‪ ,‬רואיג‪ ,‬און‬ ‫צופרידן‪ .‬און צומאל קען מען זיצן אויף א גאלדענע שטול‬ ‫פאקטן אין א מענטש'ס לעבן‪ .‬ווילאנג ער‬ ‫און דאס איז איינס פון די ַ‬ ‫ארומגענומען מיט אלעם גוטן‪ ,‬און זיין צובראכן און אומעטיג‪ .‬עס‬ ‫האט דמיונות און חלומות אז זיינע אומשטענדן דארפן ווערן בעסער‬ ‫רשטאנד‪ ,‬ווי מיר‬ ‫ַ‬ ‫ווענדט זיך אינעם מענטש‪ ,‬אין זיין רצון און פ ַא‬ ‫און ער דארף האבן פארשידענע זאכן כדי איהם צו ברענגען צו‬ ‫וועלן ערקלערן‪.‬‬ ‫שמחה‪ ,‬האט ער נישט קיין שמחה‪ ,‬אנשטאט דעם איז ער שטענדיג‬ ‫נאכלויפן דאס וואס ער האט‬ ‫פארנומען אריינצוכאפן נאך עפעס און ָ‬ ‫מענטשן זענען געוואוינט צו טראכטן אז ווען אלעס גייט גוט‪ ,‬ווען‬ ‫נישט‪ .‬אבער אין די מינוט וואס דער מענטש איז ַמשלים מיט זיין‬ ‫קלאפן על צד היותר טוב‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫דאס לעבן איז מסודר און זאכן‬ ‫‪2‬‬ ‫קלאפט‬ ‫ַ‬ ‫ָשׂ ֵמ ַ‪ ,5‬אפילו ווען עס איז א מצב פון מיעוט‪ ,‬נישט אלעס‬ ‫מציאות און ער זאגט‪ ,‬יעצט בין איך דא‪ ,‬דאס איז די יעצטיגע‬ ‫פראצענט‪ ,‬אבער דער מענטש באגנוגט זיך מיט דאס‬ ‫ָ‬ ‫הונדערט‬ ‫מצב‪ ,‬און איך נעם עס ָאן אזויווי עס איז און איך בין בשמחה‪,‬‬ ‫ביסל וואס ער האט און ער באשליסט צו זיין פרייליך און צופרידן‬ ‫דעמאלטס האט דער מענטש באמת שמחה און שלוה‪.‬‬ ‫ית ַא‪ָ 7‬שׂ ֵמ ַ‪ ,"5‬און די‬ ‫דערמיט‪ ,‬דעמאלטס וועט טאקע זיין "וְ ָהיִ ָ‬ ‫א קלוגער איד האט אמאל גוט ַמגדיר דער ענין‪ :‬ווען א מענטש‬ ‫שמחה וועט זיין בשלימות‪.‬‬ ‫זאגט‪" ,‬מאך עס בשלימות‪ ,‬טוה עס פערפעקט"‪ ,‬נעמט עס אוועק‬ ‫אויסרופן שטע‪‬דיג "אם א‪‬י כאן ‪ -‬איך בין דא"‬ ‫שמחה‪ ,‬דאס עצם וועלן מער און בעסער איז א פשוט'ע סתירה‬ ‫צו שמחה‪ .‬ווען א מענטש זאגט "ס'איז גוט אזוי" דאס ברענגט די‬ ‫בדרך רמז קענען מיר ערקלערן נאך א מאמר חז"ל לויט די יסוד‬ ‫מערסטע צו שמחה‪ ,‬ווייל דער מענטש איז צופרידן מיט וואס ער‬ ‫וואס מיר שמועסן‪ .‬עס איז באקאנט וואס די גמרא זאגט אין מסכת‬ ‫האט‪.‬‬ ‫סוכה )דף נ"ג‪" (.‬תניא אמרו עליו על הלל הזקן כשהיה שמח בשמחת‬ ‫בית השואבה אמר כן‪ ,‬אם אני כאן הכל כאן‪ ,‬ואם איני כאן מי כאן"‪.‬‬ ‫וואס די קליי‪‬ע דירת עראי לער‪‬ט או‪‬ז‬ ‫בשעת מען האט זיך געפריידט אין בית המקדש און עוסק געווען‬ ‫סוכות איז א זמן ווען א איד דארף זיך אויסלערנען צו לעבן מיט‬ ‫אין שמחת בית השואבה פלעגט הלל הזקן אויסרופן "אויב איך בין‬ ‫דעם מצב אזויווי עס איז‪ ,‬צו זיין א שמח בחלקו און א מסתפק‬ ‫דא איז יעדער דא‪ ,‬און אויב איך בין נישט דא ווער וועט דא זיין?"‪.‬‬ ‫במועט‪ .‬נישט זוכן רייכטום און מותרות‪ ,‬נישט זוכן דעם בעסערן‬ ‫רש"י איז מסביר אז די כוונה פון הלל איז געווען מעורר צו זיין כלל‬ ‫מארגן און דעם גלענצנדן עתיד‪ ,‬נאר פשוט זיין צופרידן מיט וואס‬ ‫ישראל אז מען זאל נישט טוהן קיין עבירות‪ ,‬און ער האט גערעדט‬ ‫רמאגט יא‪.‬‬ ‫פא ָ‬‫ער ַ‬ ‫בשם דעם אייבערשטן‪ ,‬כאילו די שכינה הקדושה אליין זאגט און‬ ‫בעהט זיך צו אונז ווי פאלגענד‪" ,‬אויב איך בין דא‪ ,‬דאס הייסט‬ ‫די תורה הייסט דעם איד ארויסגיין פון זיין באקוועמע הויז און זיך‬ ‫ווילאנג ס'איז דא השראת השכינה אין בית המקדש וועט יעדער דא‬ ‫אריינזעצן בדוקא אין א קליינע סוכה'לע‪ ,‬א דירת עראי; די ווענט‬ ‫זיין‪ ,‬ווייל אלע אידן וועלן קומען און ס'וועט זיין כבוד השכינה‪ .‬אבער‬ ‫ס'בלאזט א ווינט‬ ‫ָ‬ ‫וואקלען זיך‪ ,‬די סכך איז אביסל ְפּסוֹ ֶלת ג ֶֹרן וְ יֶ ֶקב‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫חלילה אויב מ'וועט זינדיגן און דער אייבישטער וועט אוועקנעמען‬ ‫שפאלטן‪ ,‬און צומאל שטייט דער טיש נישט אינגאנצן‬ ‫ַ‬ ‫צווישן די‬ ‫די שכינה פון דא‪ ,‬דאן ווער וועט נאך קומען? ווער וועט זיין דא?"‬ ‫גראד‪ ...‬ער האט נישט אלע באקוועמליכקייטן און די טייערע‬ ‫ָ‬ ‫כלים אזויווי ער האט אין שטוב‪ .‬אבער דוקא אזוי קען מען זוכה‬ ‫לכאורה קען מען מדייק זיין פארוואס האט הלל הזקן נישט געזאגט‬ ‫וּשׂ ַמ ְח ֶתּם‪ ,‬ווען מען איז צופרידן מיט וואס מען האט‪ .‬סוכות‬ ‫זיין צו ְ‬ ‫בפירוש אז די שכינה זאגט אם אני כאן הכל כאן ואם איני כאן מי‬ ‫באגעניגן‬ ‫לערנט זיך א איד צו זיין פרייליך מיט די מינימום‪ ,‬זיך ַ‬ ‫כאן‪ ,‬פארוואס האט ער דאס געזאגט מיט א לשון וואס הערט זיך‬ ‫מיט דאס וואס ער האט‪ ,‬מיט זיין מצב אין לעבן אזויווי עס איז‪,‬‬ ‫ווי א מענטש רעדט פון זיך אליין?‬ ‫שאקלדיג‪ .‬די שמחה‬ ‫אפילו ווען זאכן זענען אביסל עראי'דיג און ָ‬ ‫נאר בדרך רמז קען מען זאגן אז הלל הזקן וויל אונז לערנען די‬ ‫איז תלוי אין זיין אייגענע החלטה און דעת‪.‬‬ ‫שליסל צו השראת השכינה און צו שמחה‪ .‬ווי מיר ווייסן ביי שמחת‬ ‫ווי שיין שטימט דער ענין מיט די לשון המשנה וואס חז"ל לערנען‬ ‫בית השואבה איז געווען די הויכפונקט פון שמחה‪ ,‬די הויכפונקט‬ ‫אונז אין מסכת סוכה )פרק ב' משנה ו'( " ָכּל ִשׁ ְב ַ‪%‬ת ַהיָּ ִמים ָא ָדם‬ ‫רוּ‪ַ 5‬הקוֹ ֶדשׁ‪ ,‬דאס אלעס ליגט אין די‬ ‫פון קדושה‪ֶ ,‬שׁ ִמ ָשׁם שׁוֹ ֲא ִבים ַ‬ ‫וּביתוֹ ֲ‪ַ %‬ראי"‪ ,‬פון וועלכע ס'איז משמע אז ס'איז‬ ‫עוֹשׂה ֻס ָכּתוֹ ֶק ַבע ֵ‬ ‫ֶ‬ ‫ווערטער "אם אני כאן"‪ ,‬דער מענטש דארף מחליט זיין איך בין דא!‬ ‫אן עבודה‪" ,‬עושה סוכתו קבע"‪ ,‬מ'דארף דאס מאכן‪ ,‬מ'דארף זיך‬ ‫איך בין דערביי! ווען דער מענטש איז צופרידן מיט זיין מצב און ער‬ ‫אריינברענגען אין די צופרידנקייט און שמחה צו לעבן מיט די‬ ‫זוכט נישט צו אנטלויפן‪ ,‬ער זוכט נישט עפעס אנדערש‪ ,‬נאר דער‬ ‫עראי אז דאס זאל זיין אונזער קביעות‪ ,‬מיר זאלן זיין שמח בחלקו‪.‬‬ ‫מענטש רופט אויס שטענדיג 'אני כאן'‪ ,‬דאס איז די תנאי קודם‬ ‫למעשה וואס מען דארף האבן‪ ,‬און דאס ברענגט די גרעסטע‬ ‫יִית‬ ‫אין ספרים הקדושים ווערט געברענגט א טייטש אויפן פסוק וְ ָה ָ‬ ‫השראת השכינה און שמחה וואס קען נאר זיין‪.‬‬ ‫ַא‪ָ 7‬שׂ ֵמ ַ‪) 5‬די ָ‬ ‫ווארט ווערט געברענגט פון עטליכע צדיקים‪ ,‬יעדער אויף זיין‬ ‫שטייגער‪ ,‬אבער די מכוון איז די זעלבע(‪ ,‬חז"ל זאגן אז וואו עס שטייט די‬ ‫בדרך צחות קען מען צולייגן‪ ,‬אז דאס איז געזאגט געווארן דוקא ביי‬ ‫"א‪ "7‬באדייט דאס א לשון פון 'מיעוט' )וואס קומט עפעס‬ ‫ווארט ַ‬ ‫ָ‬ ‫שמחת בית השואבה‪ ,‬דארט וואו דער עולם איז געשטאנען‬ ‫'א‪'7‬‬ ‫ית ַ‬ ‫ממעט זיין(‪ .‬און דאס לערנט אונז די תורה אינעם פסוק וְ ָהיִ ָ‬ ‫צודריקט‪ ,‬מען איז נישט געשלאפן‪ ,‬מען האט געדרימלט שטייעדיג‪,‬‬ ‫‪3‬‬ ‫בייגט זיך איין צו די דריטע זייט‪ ,‬וואס איז די שלישית אפילו טפח‪.‬‬ ‫'צופארנקייט' וואס הערשט ביים טאנצן‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫טאקע אין די גאנצע‬ ‫ימינוֹ ְתּ ַח ְבּ ֵקנִ י' וויבאלד כביכול דער‬ ‫דאס איז מרומז אינעם 'וִ ִ‬ ‫ערשט דארט דארף דער מענטש אויסרופן "אני כאן‪ ,‬איך בין דא‬ ‫אייבישטער כאפט אונז און נעמט אונז ארום ווען מיר גייען אריין‬ ‫און איך בין צופרידן!"‪.‬‬ ‫אין די סוכה[‪.‬‬ ‫‪s‬‬ ‫די הרגשה פון קרבת אלקים אין די סוכה‬ ‫דורכאויס די שאר ימות השנה ווען א איד געפונט זיך אינדערהיים‬ ‫ָל ׁ ֶש ֶבת וְ ַל ֲחסוֹ ת ְּב ֵס ֶתר צֵ ל ְּכנָפֶ ָך‬ ‫אין זיין הויז‪ ,‬די הויז איז טאקע זייער שטארק און פעסט געבויעט‪,‬‬ ‫דאך‪ ,‬ס'האט אין‬ ‫ס'האט גרויסע שטיינערנע ווענט מיט א שטארקע ַ‬ ‫ווען מיר זיצן בצילא דמהימנותא‬ ‫זיך טייערע שטיקער מעבל מיט פילע צוגעהערן‪ ,‬אבער דאס אלעס‬ ‫קומט נישט צו צו די הרגשה וואס מען האט ווען מען זיצט זיך אינעם‬ ‫מיר ווערן געהאלטן דורך השי"ת‬ ‫ימינוֹ ְתּ ַח ְבּ ֵקנִ י'‬ ‫קליינעם סוכה'לע און מען איז זוכה צו שפירן דעם 'וִ ִ‬ ‫פון דא זענען מיר ממשיך ווייטער צו די צווייטע יסוד‪ ,‬א גאר‬ ‫פונעם טאטן אין הימל‪ .‬יא די סוכה איז טאקע א דירת עראי‪ ,‬די‬ ‫וויכטיגע נקודה וואס איז גורם שמחה און מאכט דעם מענטש‬ ‫דאך איבערן קאפ‪,‬‬ ‫וואקלען זיך‪ ,‬ער האט נישט קיין שטארקע ַ‬ ‫ווענט ַ‬ ‫פרייליך‪ ,‬דאס איז ווען א איד געדענקט און ווייסט אז ער ווערט‬ ‫אנגעווארימט בגשמיות‪ ,‬אבער די גוטע‬ ‫ַ‬ ‫ער איז נישט באשיצט און‬ ‫געהאלטן אין די הענט פון אבינו שבשמים‪ .‬פונקט ווי ווען א קינד‬ ‫ַ‬ ‫הרגשה וואס דער איד האט‪ ,‬די קרבת אלקים‪ ,‬וויסנדיג אז דער‬ ‫געפונט זיך אין די הענט פון זיין טאטע אדער מאמע וואס נעמט‬ ‫אייבישטער היט איהם אפ און באשיצט איהם און נעמט איהם ארום‬ ‫איהם ארום מיט ליבשאפט און זארגט פאר אלע זיינע געברויכן‪,‬‬ ‫פון אלע זייטן‪ ,‬דאס איז די שענסטע און די בעסטע זאך וואס קען‬ ‫שפירט ער רואיג און צופרידן און איז מלא שמחה‪ .‬די זעלבע איז‬ ‫נאר זיין פאר א איד‪ ,‬און ברענגט די מערסטע שמחה און שלוה‪.‬‬ ‫ווען א איד געדענקט אז דער רבונו של עולם איז ווער ס'שטעלט‬ ‫איהם צו אלע זיינע באדערפענישן‪ ,‬ער טראגט איהם און האלט‬ ‫כל מה דעביד רחמ‪‬א לטב עביד‬ ‫איהם‪ ,‬און ער היט איהם אפ פון אלעם בייזן‪ ,‬דאס מאכט די‬ ‫עס איז באקאנט די מעשה וואס די גמרא ברענגט אין מסכת ברכות‬ ‫גרעסטע שמחה און רואיגקייט אין די הארץ פון א מענטש‪.‬‬ ‫)דף ס‪ .(:‬צום ערשט הייבט די גמרא ָאן מיט אן הקדמה‪" :‬תנא‬ ‫משמיה דרבי עקיבא לעולם יהא אדם רגיל לומר כל דעביד רחמנא‬ ‫סוכות איז א זכר צו די ענני הכבוד וואס האבן אונז ארומגענומען‬ ‫לטב עביד ‪ -‬מיר האבן געלערנט בשם רבי עקיבא‪ ,‬א מענטש זאל‬ ‫אין מדבר און אונז אפגעהיטן און באשיצט פון אלעם בייזן‪ .‬ווי‬ ‫אייביג זיין געוואוינט צו זאגן אז אלעס וואס דער אייבישטער טוט‬ ‫באקאנט ווערט די סוכה אנגערופן "צילא דמהימנותא" דער‬ ‫אייבישטער דערנענטערט אונז צו איהם און נעמט אונז אריין‬ ‫איז גוט"‪ .‬און די גמרא דערציילט אז רבי עקיבא איז אמאל געגאנגען‬ ‫אויפן וועג‪ ,‬און ער איז אנגעקומען אין א פרעמדער שטאט‪ .‬ער האט‬ ‫שאטן‪ .‬אזוי אויך שטייט אין זוהר הקדוש אז די פסוק‬ ‫אונטער זיין ָ‬ ‫ימינוֹ ְתּ ַח ְבּ ֵקנִ י" גייט ארויף אויפן יום טוב‬ ‫אין שיר השירים "וִ ִ‬ ‫געזוכט אן אכסניא וואו איינצושטיין‪ ,‬אבער קיינער האט איהם נישט‬ ‫האלזט אונז‬ ‫סוכות‪ ,‬עס איז כביכול ווי השי"ת כאפט אונז ָאן און ַ‬ ‫געוואלט אריינלאזן צו זיך אין שטוב‪ ,‬האט ער געזאגט "כל דעביד‬ ‫רחמנא לטב"‪ ,‬און נישט האבנדיג קיין אנדערע ברירה איז ער‬ ‫ארום מיט זיין רעכטע האנט און ער איז אונז מקרב צו זיך‪.‬‬ ‫געבליבן אינדרויסן און גענעכטיגט אין א פעלד‪.‬‬ ‫]פון הרה"ק רבי חיים ויטאל זי"ע ווערט געברענגט א רמז נפלא‬ ‫צום שיעור סוכה‪ ,‬ווי מיר ווייסן פון חז"ל דארף די סוכה האבן‬ ‫האן‪ ,‬אן אייזל‪ ,‬און א לעכט‪.‬‬ ‫רבי עקיבא האט געהאט מיט זיך א ָ‬ ‫"שתים כהלכתן‪ ,‬ושלישית אפילו טפח" צוויי גאנצע ווענט און די‬ ‫אינמיטן די נאכט איז געקומען א ווינט און האט אויסגעלאשן דעם‬ ‫לעכט‪ ,‬דערנאך איז געקומען א קאץ און פארציקט דעם האן‪ ,‬צום‬ ‫דריטע איז גענוג אפילו א טפח‪ .‬ערקלערט מהרח"ו אז ווען איינער‬ ‫האלזט ארום א צווייטן מיט זיין האנט‪ ,‬האט עס אט די צורה‪ ,‬עס‬ ‫לעצט איז געקומען א לייב און אויפגעגעסן די אייזל‪ .‬ביי יעדע פון‬ ‫איז דא אויבערשטע טייל פון די האנט וואס ציט זיך פונעם ַאקסל‬ ‫די געשעענישן האט רבי עקיבא געזאגט ווי זיין שטייגער אלעמאל‬ ‫ביז'ן עלנבויגן‪ ,‬און דערנאך די צווייטע טייל פונעם עלנבויגן ביז די‬ ‫"כל דעביד רחמנא לטב"‪.‬‬ ‫פלאך‪ ,‬וואס דאס זענען אזויווי די צוויי גאנצע ווענט‪ .‬און‬ ‫ַ‬ ‫האנט‬ ‫צום סוף בלייבט איבער די קליינע שטיקל פונעם כף היד וואס‬ ‫‪4‬‬ ‫אז דער אייבישטער קוקט אראפ אויף איהם‪ ,‬ער היט איהם און‬ ‫פלוצלינג זענען געקומען סאלדאטן צו יענע שטאט און זיי האבן‬ ‫באגלייט איהם שטענדיג‪.‬‬ ‫געפאנגען די מענטשן פון זייערע הייזער‪ ,‬און זיי אוועקגעפירט אין‬ ‫ַ‬ ‫געפענגעניש‪ .‬האט שפעטער רבי עקיבא געזאגט פאר די‬ ‫ווי אויך קען דאס זיין דער רמז פון די אושפיזין וואס קומען צו גיין‬ ‫תלמידים‪" ,‬לאו אמרי לכו כל מה שעושה הקדוש ברוך הוא הכל‬ ‫אין אונזער סוכה דורכאויס דעם יום טוב סוכות‪ .‬דאס קומט צו ווייזן‬ ‫לטובה ‪ -‬האב איך ענק דען נישט געזאגט אז אלעס וואס דער‬ ‫פאר א איד אז ער איז נישט אליינס‪ ,‬ער האט א שמירה‪ ,‬ער האט‬ ‫אייבערשטער טוט איז צום גוטן?"‬ ‫א זכות וואס נעמט איהם ארום‪ .‬דאס אלעס ברענגט שמחה און‬ ‫רואיגקייט פארן מענטש ווען ער ווייסט אז ער איז נישט אליינס און‬ ‫אין ספר בן יהוידע פון הגאון בעל בן איש חי זי"ע איז ער מדייק‪:‬‬ ‫ער האט דעם אויבערשטן און זכות אבות וואס היט אויף איהם‪.‬‬ ‫פארוואס האט אויסגעפעלט פאר רבי עקיבא צו זאגן צום סוף‬ ‫מאל פאר זיינע תלמידים "האב איך ענק דען נישט געזאגט‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאך‬ ‫אז אלעס וואס דער אייבערשטער טוט איז גוט"? ער האט ָ‬ ‫‪s‬‬ ‫שוין אזוי געזאגט בשעת מעשה‪ ,‬ער האט עס קלאר‬ ‫פאסירט‬ ‫פאסירונגען וואס האבן ַ‬ ‫אויסגעשמועסט ביי יעדע פון די ַ‬ ‫ּ ְפ ִרי עֵ ץ ָה ָדר ַּכ ּ ֹפת ְּת ָמ ִרים וַ עֲ נַף עֵ ץ עָ בֹ ת וְ עַ ְר ֵבי נ ַָחל‬ ‫מיט איהם‪ ,‬אז כל מה דעביד רחמנא לטב עביד‪ ,‬און זיי האבן דאס‬ ‫וואס די ד' מינים לערנען אונז‬ ‫כסדר געהערט פון זייער רבי'ן ביז היינט אויך‪.‬‬ ‫זאגט דער בן איש חי א יסוד נפלא וואס ווערט אויך געברענגט‬ ‫די סדר און השתלשלות פון די מי‪‬ים‬ ‫אין נאך ספרים הקדושים‪ ,‬אז ווען א איד חזר'ט כסדר און ער‬ ‫אחרון חביב‪ ,‬אצינד קומען מיר צום לעצטן יסוד‪ ,‬איז א איד דארף‬ ‫זאגט ארויס מיט'ן מויל "כל מה דעביד רחמנא לטב עביד" אז‬ ‫לעבן מיט א טיפערע בליק‪ ,‬קוקן אויף יעדע זאך מיט א טיפקייט‪,‬‬ ‫אלעס וואס דער אייבישטער טוט איז גוט‪ ,‬דאס איז ממש ווי א‬ ‫מיט התבוננות‪ ,‬נישט נעמען זאכן אויבערפלעכליך אזויווי ער זעהט‬ ‫סגולה און איז בכוח אויפצוטוהן אז עס וועט טאקע מהפך זיין די‬ ‫עס מיט די טרוקענע אויגן‪ ,‬נאר זיך אביסל מתעמק זיין אין יעדע‬ ‫באשערט אז ס'זאל‬ ‫גזירה לטובה‪ .‬אפילו אויב ס'איז חלילה געווען ַ‬ ‫זאך צו באגרייפן און דערהערן וואס עס ליגט אונטער דעם‪ ,‬צו‬ ‫נישט זיין אזוי גוט פארן מענטש‪ ,‬וועט עס דורך זיין זאגן און גלייבן‬ ‫באמערקן וואס נאך איך האב אלס דא‪ ,‬ווי מיר וועלן ברייטער‬ ‫ווערן נתהפך לטובה‪ .‬דערפאר האט רבי עקיבא צום סוף‬ ‫ערקלערן בסייעתא דשמיא‪.‬‬ ‫אויסגעפירט‪" ,‬האב איך אייך דען נישט געזאגט אז אלעס וואס‬ ‫דער אייבערשטער טוט איז גוט?" ווייל ער האט זיי געוואלט‬ ‫וּל ַק ְח ֶתּם ָל ֶכם ַבּיּוֹם ָה ִראשׁוֹן ְפּ ִרי‬ ‫אז מ'קוקט אריין אין די מצוה פון ְ‬ ‫מ'חזר'ט עס כסדר‪,‬‬ ‫לערנען אז מיט דעם וואס מ'זאגט עס און ַ‬ ‫ֵ‪%‬ץ ָה ָדר ַכּפֹּת ְתּ ָמ ִרים וַ ֲ‪%‬נַ ף ֵ‪%‬ץ ָ‪%‬בֹת וְ ַ‪ְ %‬ר ֵבי נָ ַחל‪ ,‬וועלן מיר באמערקן‬ ‫דאס העלפט און איז גורם אז ס'זאל באמת ווערן גוט‪.‬‬ ‫אן אינטערעסאנטע זאך‪ .‬די תורה שרייבט נישט ארויס די נעמען‬ ‫פון די ד' מינים וואס מיר דארפן נעמען‪ ,‬נאר די תורה הייבט אן מיט‬ ‫סוכות שטארקט או‪‬ז אין אמו‪‬ה‬ ‫א "פרי עץ הדר" מ'זאל נעמען א פרי‪ ,‬דערנאך "כפות תמרים" די‬ ‫בלעטלעך פון א טייטלבוים‪ ,‬די דריטע איז "ענף עץ עבות" צווייגן‬ ‫און דאס איז פון די הויפט עבודות פון די חג הסוכות‪ ,‬זיך צו‬ ‫פון הדסים‪ ,‬און צום סוף איז "וערבי נחל" די ערבות וואס וואקסן‬ ‫שטארקן אין אמונה און בטחון‪ ,‬צו ַחזר'ן און געדענקן דאס אז‬ ‫ביים וואסער‪.‬‬ ‫השי"ת האלט אונז און טראגט אונז שטענדיג‪ ,‬מיר האבן א טאטע‬ ‫פארלאזט‬ ‫אין הימל וואס זארגט פאר אונזערע באדערפענישן און ַ‬ ‫אז מיר וועלן אריינקלערן וועלן מיר זעהן אז די תורה רעכנט אויס‬ ‫אונז קיינמאל נישט‪ .‬סוכות איז אונזער דערמאנונג זיך מחזק צו‬ ‫פאסירט טאקע אין‬ ‫די זאכן לויט די סדר און געשעעניש וויאזוי עס ַ‬ ‫זיין אין דעם ענין אז השי"ת איז נאנט צו אונז און מיר זענען‬ ‫די בריאה‪ .‬דאס איז די מציאות פון יעדע זאך וואס וואקסט‪ .‬ווען א‬ ‫שאטן‪.‬‬ ‫אונטער זיין ָ‬ ‫פארטיגע פרי‪ ,‬ער זעהט טאקע נאר די פרי‬ ‫מענטש זעהט א שיינע ַ‬ ‫פאר די אויגן‪ ,‬אבער באמת ליגט דא א גאנצע השתלשלות‪ ,‬ס'איז‬ ‫דאס קען זיין מרומז אין דעם וואס חז"ל זאגן אז מען דארף קענען‬ ‫דא א סדר און א וועג וויאזוי די פרי איז צושטאנד געקומען‪ .‬איידער‬ ‫אדורכקוקן די סכך און זעהן די שטערנס אויפן הימל‪ .‬ווייל די‬ ‫דער פרי האט זיך באוויזן איז געווען בלעטלעך‪ ,‬נאך פריער איז‬ ‫תכלית און מטרה ווען מען זיצט אין סוכה איז אז דער איד זאל‬ ‫קענען אויפהייבן די אויגן צום הימל‪ ,‬זעהן די צבא השמים‪ ,‬וויסן‬ ‫‪5‬‬ ‫ווען מען איז זיך מתבו‪‬ן אין די חסדי ה'‬ ‫געווען בלויז דער צווייג‪ ,‬און דער שורש פון וואו דאס אלעס קומט‬ ‫ביז אהער האבן מיר גערעדט לגבי די גשמיות'דיגע שורש און‬ ‫איז פון די וואסער‪ ,‬פון די כוח וואס האט אריינגעגעבן די‬ ‫ברייטקייט וואס ליגט אונטער יעדע זאך‪ .‬ווער רעדט נאך ווען מען‬ ‫נאסקייט וועלכע איז אריין אין די בוים און אין די‬ ‫פייכטקייט און ַ‬ ‫גייט צוריק ביז צום אמת'ן שורש‪ ,‬ווען דער איד פארשטייט און איז‬ ‫צווייגן און אין די בלעטער און אין די פרי‪ ,‬וואס פון דעם איז עס‬ ‫זיך מתבונן אז אלעס קומט פון די חסדי השי"ת‪ ,‬דער רבוש"ע גיבט‬ ‫געוואקסן‪.‬‬ ‫איהם אזויפיל טובות און חסדים ַ‪%‬ד אין שיעור וערך‪ .‬אונטער אלע‬ ‫זיינע גוטע זאכן שטייט כביכול דער טאטע אין הימל אליינס‪ .‬די‬ ‫קוקן מיט א ברייטע בליק וואס ‪‬אך מיר האבן‬ ‫מחשבה אליינס וועט אריינבלאזן אין איהם א גייסט פון פרישקייט‬ ‫בדרך רמז לערנט אונז די תורה דא אויס אז מ'דארף קוקן אויף‬ ‫און שמחה‪ ,‬זיך דערמאנענדיג וואס דער אייבישטער טוט אלס פאר‬ ‫יעדע זאך גרינטליכערהייט ביז צום שורש פון וואו עס קומט‪,‬‬ ‫איהם און שטעלט איהם צו כסדר‪.‬‬ ‫באמערקן אלעס וואס ליגט אונטער דעם‪ ,‬אלעס וואס ליגט ארום‪.‬‬ ‫פונקט ווי אין פסוק ווערט דערמאנט 'ערבי נחל' וואס איז מרמז‬ ‫פראקטישע‬ ‫ַ‬ ‫לאמיר דאס אביסל צולייגן און מסביר זיין אויף א‬ ‫אויף די וואסער וואס גיבט די כוח צו וואקסן ווי פריער דערמאנט‪.‬‬ ‫אופן‪ .‬צומאל ווען דער מענטש קומט אהיים נאך א לאנגע טאג‬ ‫וואסער איז מרמז אויף חסדים און שפע‪ .‬וואסער איז אויך מרמז‬ ‫ארבעט‪ ,‬ער לעכצט פאר אביסל רואיגקייט‪ ,‬און איינער פון זיינע‬ ‫אויף רוחניות‪ ,‬אזויווי מ'טרעפט ביי שמחת בית השואבה‪ ,‬שמשם‬ ‫קינדער טוט פונקט עפעס וואס רעגט איהם אויף‪ ,‬א זאך וואס‬ ‫היו שואבים רוח הקדש‪ .‬בדרך רמז קומט דאס אויסלערנען פארן‬ ‫נעמט אוועק זיין שלוה און שמחה‪ .‬יעצט‪ ,‬איינער וואס קוקט מיט‬ ‫איד צו טראכטן און געדענקן אז אונטער אלעס געפונט זיך דער‬ ‫א קורצזיכטיגע בליק‪ ,‬ווערט באלד אויפגערעגט‪ ,‬ער פארגעסט‬ ‫באשעפער אין הימל וואס וויל אונז שטענדיג געבן און געבט אונז‬ ‫פון אלעס ארום און ער געדענקט בכלל נישט די חלק הטוב‪ .‬ער‬ ‫אזויפיל גוטס‪.‬‬ ‫כאפט נישט אז דאס קינד איז עפעס מער און טיפער ווי סתם א‬ ‫'ווילדע יונגל' וואס איז נאר דא איהם אויפצורעגן‪...‬‬ ‫ווען א איד לעבט מיט די התבוננות און די זכרון אז אלעס קומט‬ ‫פונעם אייבערשטן‪ ,‬און דער אייבישטער געבט איהם אזויפיל גוטע‬ ‫א איד וואס לעבט מיט התבוננות ווייסט אז זיין קינד איז א מתנה‬ ‫זאכן‪ ,‬איז פשוט אז ער וועט זוכה זיין צו א ריכטיגע 'זמן שמחתינו'‬ ‫דאך אזויפיל נחת פון דעם קינד‪ ,‬אזויפיל גוטע‬ ‫פון הימל‪ .‬ער האט ָ‬ ‫פיל מיט שמחה און צופרידנקייט‪.‬‬ ‫רמאגט יא‪ ,‬אזויפיל אנדערע זמנים וואס‬ ‫פא ָ‬‫זאכן וואס דאס קינד ַ‬ ‫דער קינד מאכט איהם פרייליך‪ .‬ער ווערט נישט פארלוירן בלויז‬ ‫די ד' מי‪‬ים קומען או‪‬ז דערמא‪‬ען די חסדי השי"ת‬ ‫צוליב די יעצטיגע מאמענט‪ ,‬צוליב די יעצטיגע אינצידענט וואס‬ ‫די גמרא זאגט אין מסכת תענית )דף ב‪" (:‬הואיל וארבעת מינין הללו‬ ‫האט פאסירט מיט'ן קינד‪.‬‬ ‫אינן באין אלא לרצות על המים‪ ,‬וכשם שארבע מינין הללו אי אפשר‬ ‫די זעלבע זאך איז מיט די משפחה‪ ,‬די סביבה‪ ,‬די הויז‪ ,‬און אלעס‬ ‫בהם בלא מים כך אי אפשר לעולם בלא מים" אז די ארבעה מינים‬ ‫אין אונזער לעבן‪ .‬זייער אסאך מאל קוקט א מענטש מיט א‬ ‫קומען מעורר זיין רחמים אז די וועלט זאל ווערן געבענטשט מיט‬ ‫'שמאלע בליק' און ער ווערט אויפגערעגט צוליב די אומשטענדן‬ ‫ָ‬ ‫וואסער און רעגן‪ ,‬וויבאלד די פיר מינים דארפן צוקומען צו אסאך‬ ‫פונעם יעצטיגן מינוט‪ ,‬ער כאפט אבער נישט וויפיל ברכה‪ ,‬וויפיל‬ ‫וואסער ווען זיי וואקסן‪.‬‬ ‫גוטע זאכן ער האט יא‪ ,‬וויפיל גוטע זאכן זיין בני בית האט איהם‬ ‫ווי מיר האבן פריער גערעדט איז וואסער מרמז אויף רוחניות און‬ ‫צוגעשטעלט און אנגעגרייט און געגעבן ביז אהער‪ ,‬און וויפיל גוטע‬ ‫געטליכקייט‪ .‬קומט אויס אז די ארבעה מינים וואס מיר נעמען‬ ‫זאכן ער קען נאך ערווארטן אינעם צוקונפט‪.‬‬ ‫אינעם יום טוב סוכות האבן א הויכע און הייליגע שורש בקדושה‪,‬‬ ‫ווען א מענטש האט אפענע אויגן און ער קוקט אויף יעדע זאך‬ ‫זיי זענען אנגעוואנדן און וואסער און קומען מעורר זיין רחמים אויף‬ ‫'מיט די גאנצע שורש' פון ארום און ארום‪ ,‬פון וואו עס קומט און‬ ‫וואסער‪.‬‬ ‫וואס עס ליגט אלץ אונטער דעם‪ ,‬דאן לעבט ער מיט א זעלטענע‬ ‫אצינד לאמיר זיך צוריקקערן צו די פסוקים וואס שטייט אין די תורה‬ ‫צופרידנקייט און שמחה‪.‬‬ ‫אין פרשת אמור לגבי די מצוה פון ולקחתם לכם‪ .‬ווי דערמאנט‬ ‫י‪%‬י ְבּ ָא ְס ְפּ ֶכם‬ ‫הייבט ָאן די תורה " ַא‪ַ 7‬בּ ֲח ִמ ָשּׁה ָ‪ָ %‬שׂר יוֹם ַלח ֶֹדשׁ ַה ְשּׁ ִב ִ‬ ‫‪s‬‬ ‫‪6‬‬ ‫אויב וועט ער לעבן מיט די ידיעה און הכרה וואס א איד דארף‬ ‫בוּאת ָה ָא ֶרץ ָתּחֹגּוּ ֶאת ַחג ה' ִשׁ ְב ַ‪%‬ת יָ ִמים" די תקופה פונעם‬ ‫ֶאת ְתּ ַ‬ ‫האבן‪ ,‬ווי פאלגענד‪:‬‬ ‫יום טוב סוכות איז די צייט ווען מען נעמט צוזאם די תבואה און‬ ‫מ'ברענגט עס אריין אין שטוב‪ .‬ווען מען האלט אין אזא זמן ווען‬ ‫ווען א איד טראכט פון זיך זייענדיג א חלק פונעם עם הנבחר‪ ,‬א‬ ‫דער מענטש קלויבט צוזאם זיין גאנצע הארעוואניע פונעם‬ ‫חלק פון כלל ישראל‪ ,‬אויב קלערט מען אריין דערין מיט די ריכטיגע‬ ‫פריערדיגן יאר‪ ,‬אויב לעבט מען נישט מיט די נויטיגע התבוננות‬ ‫התבוננות און מחשבה‪ ,‬ווייסט מען א מיר האבן אויך א שורש און‬ ‫און מחשבה‪ ,‬קען מען חלילה פארגעסן פון וואו די אלע גוטע זאכן‬ ‫אפשטאם‪ .‬פונקט ווי די פרי אויפן בוים איז נישט עפעס‬ ‫ַ‬ ‫א הייליגע‬ ‫קומען צו אונז‪ .‬ווען דער איד שטייט און שעפט נחת פון זיין‬ ‫וואס האט זיך אנגעהויבן בלויז ביי די פרי‪ ,‬נאר עס האט א‬ ‫דאכטן אז ס'איז כוחי ועוצם ידי עשה‬ ‫ארבעט‪ ,‬קען זיך איהם ח"ו ַ‬ ‫השתלשלות און א סדר פון פריער‪ ,‬די זעלבע איז מיט אונז כלל‬ ‫לי את החיל הזה‪ .‬דערפאר זאגט די תורה דארט ווייטער‬ ‫ישראל‪ ,‬מיר זענען נישט געבוירן געווארן היינט‪ .‬מיר האבן א‬ ‫וּל ַק ְח ֶתּם ָל ֶכם ַבּיּוֹם ָה ִראשׁוֹן ְפּ ִרי ֵ‪%‬ץ ָה ָדר ַכּפֹּת ְתּ ָמ ִרים וַ ֲ‪%‬נַ ף ֵ‪%‬ץ‬ ‫" ְ‬ ‫היסטאריע‪ ,‬א הייליגע השתלשלות און א מקור פון וואו מיר‬ ‫ָ‪%‬בֹת וְ ַ‪ְ %‬ר ֵבי נָ ַחל" יעצט איז די צייט ווען מען דארף נעמען די פרי‬ ‫שטאמען‪ .‬מיר האבן שבעה רועים‪ ,‬זכות אבות פון די אבות‬ ‫ַ‬ ‫מיט די בלעטער‪ ,‬מיט די צווייגן וואס קומען פון וואסער‪ .‬דאס‬ ‫הקדושים‪ ,‬די שבטים‪ ,‬די הייליגע אושפיזין‪.‬‬ ‫הייסט‪ ,‬דער איד דארף זיך עפענען די אויגן און לעבן מיט‬ ‫ווען א איד לעבט מיט די ריכטיגע התבוננות‪ ,‬אזויווי ס'שטייט אין‬ ‫התבוננות צו וויסן און געדענקן וואס ליגט אונטער די אלע ברכות‪.‬‬ ‫די תורה ביי די ד' מינים‪ ,‬צו פארשטיין יעדע זאך און אפלערנען פון‬ ‫יכם"‪ ,‬ווייל‬ ‫‪8‬ק ֶ‬ ‫"וּשׂ ַמ ְח ֶתּם ִל ְפנֵ י ה' ֱא ֵ‬ ‫און די תוצאה פון דעם וועט זיין ְ‬ ‫וואו עס קומט און פון וואו עס שטאמט‪ ,‬ברענגט עס איהם א‬ ‫ווען מען דערמאנט זיך אז דער אייבישטער איז דער וואס גיבט‬ ‫מורא'דיגע שמחה‪ .‬עס ברענגט ארויס די חשיבות און די גרויסקייט‬ ‫אונז און איז משפיע פאר אונז‪ ,‬דאס וועט ברענגען די גרעסטע‬ ‫פון א איד‪ ,‬עס דערמאנט איהם פון וואו ער קומט‪ ,‬ווי הייליג און‬ ‫שמחה‪ ,‬די גרעסטע גליק און דאנקבארקייט אין די הארץ פון א‬ ‫טייער און באליבט ער איז‪] .‬קען זיין אז דאס נעמט נישט אוועק‬ ‫איד‪] .‬דאס איז אויך פארבינדן מיט די צווייטע יסוד וואס מיר‬ ‫אלע פראבלעמען פון א מענטש‪ ,‬עס היילט נישט אויס זיינע‬ ‫האבן פריער גערעדט‪ ,‬ווייל דאס דערמאנט איהם אז השי"ת איז‬ ‫ווייטאגן‪ ,‬אבער דאס העלפט א איד זיך מחזק זיין און וויסן זיין‬ ‫דער וואס טראגט איהם‪ ,‬פירט איהם‪ ,‬און נעמט איהם ארום‬ ‫גרויסקייט און זיין קדושה‪ ,‬זיינע כוחות און מעגליכקייטן וואס ער‬ ‫אלעמאל[‪.‬‬ ‫רמאגט אין זיך[‪.‬‬ ‫פא ָ‬‫ַ‬ ‫בדרך רמז קען מען זאגן אז דעריבער נעמט מען די ד' מינים און‬ ‫דאס איז דער ענין פון די אושפיזין וואס קומען אונז באזוכן אינעם‬ ‫שאקלט זיי מיט די נענועים צו אלע פיר זייטן‪ ,‬צו ווייזן אז דער‬ ‫מען ָ‬ ‫יום טוב סוכות‪ .‬טאקע אין דעם יום טוב וואס דערמאנט אונז און‬ ‫אייבישטער נעמט אונז ארום פון אלע זייטן‪ .‬איבעראל און אונטער‬ ‫אפשטאם‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫לערנט אונז זיך מתבונן צו זיין אין אונזער שורש און‬ ‫יעדע זאך ליגט א הימלישע כוח‪ ,‬דער כוח פונעם באשעפער וואס‬ ‫קומען צו גיין די אבות הקדושים אונז ברענגן די שמחה און‬ ‫איז משפיע אויף אונז פון זיינע ענדלאזע חסדים און טובות‪.‬‬ ‫התחזקות וואס מיר קענען שעפּן פון זיי‪.‬‬ ‫‪s‬‬ ‫‪s‬‬ ‫צום שלוס לאמיר מסיים זיין מיט א קליינע און טרעפליכע מעשה‬ ‫ישין‬ ‫או ׁ ְּש ּ ִפיזִ ין עִ ָיל ִאין או ׁ ְּש ּ ִפיזִ ין ַקדִּ ׁ ִ‬ ‫שהיה‪ .‬דער באקאנטער ליובאוויטשער חסיד און משפיע הרה"ח ר'‬ ‫מענדל פוטערפאס ז"ל האט דערציילט אז ווען ער איז געווען‬ ‫די גרויסקייט פון כלל ישראל‬ ‫רווארפן אין סיביר ארומגענומען מיט גויים‪ ,‬האבן זיי איהם‬ ‫פא ָ‬ ‫ַ‬ ‫אמאל געפרעגט וואס איז זיין סוד‪ ,‬וויאזוי קען ער זיין פרייליך דא‬ ‫או‪‬זער הייליגע אפשטאם און שורש בקדושה‬ ‫אין אזא מצב ווען מ'געפונט זיך אפגעזונדערט און איינזאם אין א‬ ‫דעם אויבנדערמאנטן יסוד פון זיך מתבונן זיין אין יעדע זאך פון‬ ‫פארשטויסענעם עק וועלט ָאן גארנישט‪ ,‬בעירום ובחוסר כל? האט‬ ‫וואו עס קומט און וואס עס ליגט אונטער דעם‪ ,‬קען מען מרחיב‬ ‫ער זיי צוריק געפרעגט‪ ,‬אדרבה‪ ,‬זייט מיר מסביר פארוואס זענט‬ ‫זיין און אויסברייטערן צו נאך א נקודה‪ ,‬און עפענען דערמיט נאך‬ ‫איר נישט פרייליך?‬ ‫א קאפיטל וואס קען ברענגן שמחה און דערהויבנקייט צו א איד‪,‬‬ ‫‪7‬‬ ‫לסיכום‪...‬‬ ‫פּאר פארוואונדערטע אויגן‪ ,‬וואס איז די‬ ‫זיי עפענען אויף איהם א ָ‬ ‫פראגע בכלל? וואס פארשטייסטו נישט אז מיר זענען צובראכן‬ ‫‪ - ê ðî½− +‬דער מענטש דארף ַמשלים זיין מיט'ן מציאות און מחליט‬ ‫דא? זיי האבן ָאן אויסצורעכענען זייער אמאליגע גרויסקייט און‬ ‫זיין ביי זיך‪ ,‬יעצט בין איך דא! דאס איז די יעצטיגע מצב‪ ,‬און איך נעם‬ ‫חשיבות‪ ,‬איינער האט דערציילט אז ער איז געווען א דירעקטאר‬ ‫עס ָאן אזויווי עס איז און איך בין בשמחה‪.‬‬ ‫באנק‪ ,‬איינער איז געווען א בארימטער לויער‪,‬‬ ‫אין א גרויסע ַ‬ ‫די סוכה איז א דירת עראי ָאן אלע באקוועמליכקייטן פון שטוב‪ ,‬אבער‬ ‫איינער איז געווען א אנגעזעהנער מיניסטער אין די רעגירונג פון‬ ‫וּשׂ ַמ ְח ֶתּם‪ ,‬ווען מען איז צופרידן מיט‬ ‫דוקא אזוי קען מען זוכה זיין צו ְ‬ ‫ליטא‪ ,‬און אזוי ווייטער‪ .‬זיי זענען אלע אמאל געווען מענטשן פיל‬ ‫וואס מען האט‪.‬‬ ‫‪-------------------------------------------------------------------‬‬ ‫רוואגלט‬ ‫פא ָ‬ ‫מיט כבוד און רייכטום‪ ,‬און אצינד זענען זיי געווארן ַ‬ ‫רווארפן אהער‪ ,‬זיי האבן פארלוירן זייער גאנצע כבוד און‬ ‫פא ָ‬ ‫און ַ‬ ‫געהאלטן אין די הענט‬ ‫ַ‬ ‫‪ - ë ðî½− +‬וויסן און געדענקן אז מיר ווערן‬ ‫פון אבינו שבשמים‪ .‬פונקט ווי א קינד געפונט זיך אין די הענט פון זיין‬ ‫עהרע און זייער גאנצע פארמעגן‪ ,‬ממילא זענען זיי נישט פרייליך‪.‬‬ ‫טאטע מיט ליבשאפט‪.‬‬ ‫זיי זאגן צו ר' מענדל אויב עפעס דארפסטו אונז געבן אן‬ ‫ערקלערונג פארוואס דו ביסט יא פרייליך‪.‬‬ ‫סוכה איז אונזער צילא דמהימנותא 'וימינו תחבקני' און מיר דארפן‬ ‫איינ'חזר'ן און שטארקן אונזער אמונה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דאס שפירן און געדענקן‪,‬‬ ‫ענטפערט זיי ר' מענדל‪ ,‬ווען איך בין געווען אינדרויסן בין איך‬ ‫‪-------------------------------------------------------------------‬‬ ‫אויך געווען א ביזנעסמאן‪ ,‬איך האב געהאט געלט‪ .‬אבער דאס‬ ‫‪ - è ðî½− +‬קוקן אויף יעדע זאך מיט א ברייטע און טיפע בליק‪ ,‬וויסן‬ ‫איז בכלל נישט געווען מיין ציל און מיין עיקר מטרה אין לעבן‪ .‬מיין‬ ‫און געדענקן דער שורש וואס ליגט אלס אונטער דעם‪ .‬בפרט געדענקן‬ ‫עיקר שטרעבונג איז געווען צו זיין א איד‪ ,‬צו זיין א חסיד‪ ,‬און צו‬ ‫די ענדלאזע חסדים פון השי"ת שטענדיג‪.‬‬ ‫דינען דעם אייבערשטן‪ .‬און דאס האב איך נישט פארלוירן‪ ,‬דאס‬ ‫ווען מיר נעמען די ד' מינים‪ ,‬א פרי‪ ,‬בלעטער‪ ,‬צווייגן‪ ,‬און ערבות פונעם‬ ‫האב איך מיט מיר אין יעדן מצב‪ ,‬דערפאר בין איך פרייליך‪ ,‬ווייל‬ ‫יכם" דורכ'ן‬ ‫‪8‬ק ֶ‬ ‫"וּשׂ ַמ ְח ֶתּם ִל ְפנֵ י ה' ֱא ֵ‬ ‫ְ‬ ‫וואסער‪ ,‬ברענגט עס צו‬ ‫מיין אמת'ע תכלית האב איך אינגאנצן נישט פארלוירן‪...‬‬ ‫אריינקלערן און ארויסנעמען די מוסר השכל דערפון‪.‬‬ ‫‪-------------------------------------------------------------------‬‬ ‫היוצא לנו‪ ,‬דאס זוכה צו זיין צו שפירן א טעם אין 'זמן שמחתינו'‬ ‫אפשטאם‪ ,‬די זכות‬ ‫ַ‬ ‫‪ - ð ðî½− +‬קוקן און געדענקן אונזער הייליגע‬ ‫און לעבן א לעבן פון פרייד און דערהויבנקייט‪ ,‬ווענדט זיך בכלל‬ ‫אבות און די הייליגע אושפיזין וואס לערנען אונז ווער מיר זענען‪,‬‬ ‫נישט אין די גשמיות'דיגע אומשטענדן און הרחבה וואס מען‬ ‫אונזער גרויסקייט און טייערע שורש‪.‬‬ ‫רמאגט‪ .‬סיי וועלכע רייכטום אדער עולם הזה'דיגע האב‪-‬און‪-‬‬ ‫פא ָ‬‫ַ‬ ‫גוטס קענען נישט צושטעלן פארן מענטש די אמת'ע שמחה און‬ ‫צידה לדרך‪...‬‬ ‫צופרידנקייט צו וועלכע זיין נפש לעכצט און בענקט‪ .‬שמחה איז‬ ‫‪ó−¼îò¼ò −ð öîõ íòîî× −ð‬‬ ‫א העכערע זאך‪ ,‬א זאך וואס מען קען נאר דערגרייכן דורך לעבן‬ ‫העכער‪ ,‬לעבן מיט מחשבה און התבוננות‪ ,‬און זיך פארטיפן אין‬ ‫מיר געפו‪‬ען אין חז"ל אז ס'איז א מצוה צו מאכן '‪‬ע‪‬ועים' מיט‬ ‫די ד' מי‪‬ים‪" ,‬מוֹלִי וּמֵ בִ יא" מ'פירט די לולב אוועק פון זיך און‬ ‫די חסדי השי"ת צו אונז און אונזער הייליגע און לעכטיגע פנימיות‪.‬‬ ‫מ'ברע‪‬גט עס צוריק‪ .‬עס זע‪‬ען דא אין דעם פילע טיפע און‬ ‫ווען עס קומט דער יום טוב סוכות‪ ,‬און דער איד זיצט אין זיין‬ ‫הייליגע כוו‪‬ות און ע‪‬י‪‬ים‪ ,‬אבער עס איז אויך מרומז אין דעם‪,‬‬ ‫וואקלדיגע סוכה מיט די ד' מינים אין די הענט‪ .‬יא‪ ,‬די‬ ‫קליינע ַ‬ ‫אז אפילו א איד האט זיך חלילה דערווייטערט פון השי"ת‪ ,‬קען‬ ‫ער תיכף מאכן די 'הַ בָ ָאה' און זיך צוריקברע‪‬גן צו השי"ת‪.‬‬ ‫ווענט שאקלען זיך טאקע‪ ,‬אלעס איז אויף אן אופן פון עראי און‬ ‫)‪(±−òïêš ,í¾ô ³¼ð‬‬ ‫ארימקייט‪ ,‬די ווינט בלאזט אריין צווישן די שפאלטענעס‪ ,‬ס'רעגנט‬ ‫אריין פון אויבן‪ .‬אבער ער איז זוכה צו עפענען די אויגן‪ ,‬צו זעהן‬ ‫די שכינה הקדושה וואס באגלייט איהם און טראגט איהם‪ ,‬ער איז‬ ‫א זיסע און פרייליכע יום טוב!‬ ‫מרגיש די דערהויבנקייט‪ ,‬די הייליגע אושפיזין וואס קומען צו גיין‪,‬‬ ‫ער דערהערט דעם לימוד פון די הייליגע ד' מינים וואס דערמאנען‬ ‫לע"‪ ‬הר"ר משה שמעון הלוי ז"ל‬ ‫בן יבלחט"א אבי מורי הרה"ח ר' שרגא פייביל שליט"א‬ ‫רמאגט אלס‪ .‬און דאס איז די‬ ‫פא ָ‬‫איהם ווער ער איז און וואס ער ַ‬ ‫"והיית אך שמח"‪ ,‬דאס איז די גרעסטע און ריינסטע שמחה וואס‬ ‫זיך איינצושרייבן צו באקומען די "מיט א טיפערן בליק"‬ ‫איז נאר שייך אין די וועלט‪.‬‬ ‫דורך אי‪-‬מעיל בעז"ה ‪tiferenblik@gmail.com‬‬ ‫‪8‬‬