gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

אונזער קוואל · Inzer Kval — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: אונזער קוואל · Inzer Kval

שבוע: סוכות (2026-09-21)

אונזער קוואל · Inzer Kval — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫ארויסגעגעבן דורך‪:‬‬ ‫בס״ד‬ ‫מפעל עונג רוחני סקאליע‬ ‫גליון ‪14‬‬ ‫סוכות תשפ״ז‬ ‫א פרייליכן‬ ‫מערכת‬ ‫אונזער קוואל‬ ‫יום טוב!‬ ‫ווינטשט‬ ‫תורה‬ ‫אונזער קוואל פון‬ ‫הושענא בהמה ממשכלת‬ ‫העלף די בהמה זאל נישט מאכן קיין טעות‪ .‬מען קען דאס‬ ‫מסביר זיין מיט א שיינעם פשט‪ ,‬אז דאס מיינט מען זאל העלפן‬ ‫די אידן וואס זענען ליידער אראפגעפאלן אויף א נידריגע מדרגה‬ ‫ווי א בהמה‪ ,‬אז זיי זאלן קענען תשובה טון‪ .‬דער טעם דערפון‬ ‫איז‪ ,‬ווייל די דאזיגע הושענא זאגט מען דעם זעקסטן טאג‪ ,‬וואס‬ ‫דאס איז מרמז אויף יוסף הצדיק‪ .‬ביי יוסף שטייט דאך דער‬ ‫פסוק “יוסף ה’ לי בן אחר”‪ ,‬ווייל יוסף הצדיק בעט כסדר ביים‬ ‫אויבערשטן‪“ :‬קער צוריק נאך און נאך אידן צו דיר”‪.‬‬ ‫(רבינו שליט”א ‪ -‬מחזה חג האסיף)‬ ‫אינעם זוהר הקדוש (חדש פרשת כי תשא) שטייט אז סוכות‬ ‫איז כנגד אברהם אבינו‪ .‬מען קען דאס מרמז זיין אין די ָָמאסן‬ ‫(מעזשערמענט) פון א סוכה (לויט די מינימאלע שיעור)‪ :‬א‬ ‫סוכה דארף האבן צוויי ווענט וואס זענען זיבן טפחים לאנג און‬ ‫אונזער קוואל פון תורה‬ ‫צען טפחים הויך‪ ,‬קומט אויס אז יעדע וואנט באטרעפט זיבעציג‬ ‫טפחים (‪ 7‬מאל ‪ ,)01‬און ביידע ווענט אינאיינעם זענען הונדערט‪-‬‬ ‫פערציג‪ .‬די דריטע וואנט דארף זיין א טפח ברייט אויף צען טפחים‬ ‫הויך‪ ,‬וואס דאס באטרעפט נאך צען טפחים‪ .‬דער דאך ‪ -‬סכך וואס‬ ‫איז זיבן ברייט אויף זיבן לאנג באטרעפט ניין‪-‬און‪-‬פערציג‪ ,‬און די‬ ‫ערד איז אויך זיבן אויף זיבן‪ ,‬וואס איז נאך ניין‪-‬און‪-‬פערציג‪ .‬ווען מען‬ ‫רעכנט דאס אלעס צוזאמען‪ ,‬קומט עס אויס גענוי צוויי הונדערט‬ ‫אכט‪-‬און‪-‬פערציג (‪ – )842‬וואס דאס איז די זעלבע גימטריא ווי‬ ‫דער נאמען “אברהם “ (‪.)842‬‬ ‫(רבינו זצוק”ל)‬ ‫"בל תהי מצות סוכה קלה‪ ,‬כי כנגד כל מצות‪...‬‬ ‫שקולה"‬ ‫מען זאל נישט גרינגשעצן אין די מצוה פון סוכה‪ ,‬ווייל זי איז שקול‬ ‫כנגד אלע מצוות פון די תורה (פיוט ליום ב’)‪ ,‬די גמרא אין מסכת‬ ‫ברכות (דף ה‪ ):‬לערנט אונז אויס אז די עצה וויאזוי מען קען מבטל‬ ‫זיין דעם יצר הרע איז דורך קריאת שמע און לימוד התורה‪ .‬לויט‬ ‫דעם קען מען זאגן‪ ,‬אז דורך די מצוה פון סוכה קען מען אויך מבטל‬ ‫זיין דעם יצר הרע‪ ,‬היות די מצוה פון סוכה איז דאך שקול כנגד די‬ ‫גאנצע תורה און כנגד קריאת שמע‪.‬‬ ‫דער ענין ליגט שיין מרומז אינעם ווארט סוכה‪ ,‬וואס צעטיילט זיך‬ ‫אין די אותיות ס”ו ‪ -‬כ”ה‪ :‬די אותיות ס”ו (‪ – )66‬באטרעפט די צאל‬ ‫ווערטער וואס געפינען זיך אין די ערשטע פסוקים פון אלע חמשה‬ ‫חומשי תורה צוזאמען‪ ,‬און די אותיות כ”ה (‪ – )52‬איז מרמז אויף‬ ‫די צאל אותיות וואס עס זענען דא אינעם ערשטן פסוק פון קריאת‬ ‫שמע‪.‬‬ ‫(רבינו זצוק”ל ‪ -‬אור דוד)‬ ‫געהאט גרויס צער דערופון‪ ,‬וויבאלד ער האט‬ ‫רבינו זצ”ל פלעגט דערציילען‪ :‬דער הייליגער‬ ‫נישט פארמאגט גענוג געלט צו קענען קויפן‬ ‫זיידע דער זלאטשובער מגיד‪ ,‬הרה”ק ר’‬ ‫אן אתרוג מקיים צו זיין די מצות ד’ מינים‪.‬‬ ‫מיכעלע זכר צדיק לברכה‪ ,‬איז געווען זייער‬ ‫ארעם‪ .‬איין מאל איז א גביר געקומען צו אים‬ ‫ערב סוכות‪ ,‬ווען דער רבי האט געזען אז ער‬ ‫אין שטאט פאר ביזנעס‪ ,‬און ער איז געוואויר‬ ‫האט נאך אלץ נישט קיין מעגליכקייט צו‬ ‫געווארן פונעם סופר וואס פלעגט שרייבן‬ ‫באקומען אן אתרוג‪ ,‬האט ער געלאזט רופן‬ ‫תפילין‪ ,‬אז די תפילין פונעם רבי’ן זענען‬ ‫דעם סופר און אים געבעטן ער זאל אפקויפן‬ ‫ווערט אן אסטראנאמישע סומע געלט‪.‬‬ ‫זיינע תפילין‪ ,‬ווייל ער מוז האבן געלט צו‬ ‫קענען קויפן אן אתרוג‪.‬‬ ‫האט דער עושר געבעטן פונעם סופר אז ער‬ ‫זאל גיין פרעגן דעם רבי’ן צי ער איז גרייט‬ ‫האט דער סופר געזאגט פאר’ן רבי’ן‪‘ :‬דער‬ ‫אים צו פארקויפן זיינע תפילין‪ ,‬זאגנדיג אז‬ ‫רייכער איד וואס איז לעצטנס דא געווען‬ ‫ער איז גרייט צו צאלן דערויף גאר אסאך‬ ‫האט געהאט אסאך געלט און ער האט‬ ‫געלט‪.‬‬ ‫געוואלט צאלן א הויכע פרייז פאר די תפילין‪,‬‬ ‫אבער איך בין דאך אן ארעמאן‪ ,‬איך קען‬ ‫ווען דער סופר האט איבערגעגעבן די בקשה‬ ‫נישט צאלן אזויפיל געלט עס אפצוקויפן‪’.‬‬ ‫פאר’ן רבי’ן‪ ,‬האט דער רבי געענטפערט‪:‬‬ ‫‘מיינע תפילין וועל איך נישט פארקויפן‬ ‫האט דער רבי אים געענטפערט‪‘ :‬איך בעט‬ ‫פאר קיין שום געלט שבעולם!’ עטליכע‬ ‫דיר טאקע נאר צו צאלן פאר מיינע תפילין‬ ‫טעג שפעטער איז דער עושר צוריק אהיים‬ ‫פונקט אזויפיל וויפיל איך וועל דארפן‬ ‫געפארן מיט ליידיגע הענט‪.‬‬ ‫באצאלן פאר’ן אתרוג’‪.‬‬ ‫יענע יאר פאר סוכות זענען די אתרוגים‬ ‫דער סופר האט טאקע מסכים געווען‪ ,‬און‬ ‫געווען שרעקליך טייער‪ .‬דער רבי האט‬ ‫גלייך דערויף האט זיך דער הייליגער רבי‬ ‫דער רבי האט פארקויפט די תפילין פאר‬ ‫אנגערופן‪“ :‬דער יצר הרע וויל אז ‘מיכל’ זאל‬ ‫א ביליגן פרייז‪ .‬מיט דעם געלט האט ער‬ ‫זיך אויפרעגן און צוקומען צו כעס‪ ,‬אבער‬ ‫געקויפט א הערליכן אתרוג‪ ,‬און ער האט עס‬ ‫‘מיכל’ וועט זיך נישט אויפרעגן! רעבעצין‬ ‫אהיימגעברענגט מיט א מורא’דיגע שמחה‪.‬‬ ‫טייערע‪ ,‬גיב מיר מיין האנטוך‪ ,‬איך גיי זיך‬ ‫ווען די זלאטשובער מגיד איז אהיימגעקומען‪,‬‬ ‫טובל’ן לכבוד יום טוב‪”.‬‬ ‫האט די רעביצין געזען ווי דער רבי האלט‬ ‫דעם אתרוג און פרייט זיך דערמיט גאר‬ ‫יענע נאכט ביי די יום טוב’דיגע סעודה‪,‬‬ ‫שטארק‪ ,‬האט זי געפרעגט דעם רבי’ן‪“ :‬פון‬ ‫האט די זלאטשובער מגיד באמערקט אז‬ ‫וואו האסטו דאס באקומען?”‬ ‫די רעבעצין וויינט‪ .‬האט די זלאטשובער‬ ‫האט דער רבי אלעס דערציילט‪ ,‬אז ער האט‬ ‫מגיד איר געפרעגט‪“ :‬זאג מיר פארוואס‬ ‫היינט פארקויפט זיינע תפילין פארן סופר‪,‬‬ ‫דו וויינסט?” האט זי אים געענטפערט‪ ,‬אז‬ ‫און אזוי האט ער געהאט געלט צו קויפן אן‬ ‫יעדעס יאר סוכות איז זי זוכה צו זען די‬ ‫אתרוג‪.‬‬ ‫הייליגע אושפיזין אין די סוכה‪ ,‬אבער דאס‬ ‫ווען די רעבעצן האט דאס געהערט‪ ,‬איז זי‬ ‫יאר זעט זי נישט די הייליגע געסט‪“ .‬איך ווייס‬ ‫געווארן זייער צעבראכן און דערביטערט‪.‬‬ ‫אז דאס איז א שטראף וואס קומט זיך מיר‬ ‫האט זי אים געזאגט‪‘ :‬אויב דו וואלסט עס‬ ‫ווייל דו האסט א קפידא אויף מיר‪ ,‬וויבאלד‬ ‫פארקויפט פארן עושר וואלטן מיר כאטש‬ ‫איך האב בטעות אראפגעבראכן דעם פיטום‬ ‫געהאט אסאך געלט‪ ,‬אבער פאר אים האסטו‬ ‫פון דיין אתרוג‪ ”,‬האט די רעבעצין געזאגט‬ ‫נישט געוואלט פארקויפן די תפילין‪ ,‬און‬ ‫מיט צער‪.‬‬ ‫פונקט פארן סופר האסטו עס יא פארקויפט‬ ‫פאר א ביליגן פרייז!’‬ ‫האט די זלאטשובער מגיד איר בארואיגט און‬ ‫געענטפערט‪“ :‬ניין‪ ,‬עס איז חלילה נישט קיין‬ ‫קפידא מיינע‪ ,‬איך האב דיר שוין גלייך מוחל‬ ‫געווען בלב שלם‪ .‬די עכטע סיבה פארוואס דו‬ ‫זעסט נישט די אושפיזין איז ווייל דא וואו די‬ ‫סוכה איז אויפגעבויט פאלט א שאטן פון א‬ ‫‘תיפלה’‪ ,‬און די הייליגע אושפיזין ווילן נישט‬ ‫אריינקומען אונטער א שאטן פון טומאה‪”.‬‬ ‫און טאקע גלייך חול המועד האט מען תיקף‬ ‫אריבערגערוקט די סוכה צו אן אנדער פלאץ‪,‬‬ ‫כדי עס זאל מער נישט זיין אונטערן שאטן‬ ‫פון דער תיפלה‪ ,‬און די רעבעצין האט טאקע‬ ‫גלייך צוריק זוכה געווען צו זען די הייליגע‬ ‫אושפיזין‪.‬‬ ‫בשעת זי האט גערעדט‪ ,‬האט זי א כאפ‬ ‫מ’זעט דא די געוואלדיגע חביבות המצוות‬ ‫געגעבן דעם אתרוג‪ ,‬און פון גרויס ווייטאג‬ ‫פונעם הייליגן זלאטשובער מגיד זי”ע‪ ,‬אז ער‬ ‫האט זי נישט געטראכט וואס זי טוט‪ ,‬און דער‬ ‫איז געווען גרייט אוועקצוגעבן און פארקויפן‬ ‫פיטום האט זיך אראפגעבראכן‪.‬‬ ‫זיין טייערן ָּּפאר תפילין וואס איז אים געווען‬ ‫ווען זיי האבן געזען וואס דא איז געשען‪,‬‬ ‫אזוי באליבט‪ ,‬און פונקט אזוי זעט מען זיין‬ ‫זענען זיי געבליבן שטיין ווי פארוואנדלט‪ .‬זיי‬ ‫מורא’דיגע שטארקייט זיך צו באהערשן און‬ ‫זענען געווען זייער פארווייטאגט‪ ,‬ווייל יעצט‬ ‫נישט ווערן אין כעס‪ .‬זכותו יגן עלינו ועל כל‬ ‫זענען זיי געבליבן סיי אן אן אתרוג און סיי‬ ‫ישראל‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫אן די תפילין‪.‬‬ ‫נוסח‬ ‫פון די‬ ‫נענועים‬ ‫ווען מען‬ ‫שאקלט‬ ‫די ד' מינים‬ ‫ביי הלל‪.‬‬ ‫צו הערן די ניגון רופט‬ ‫‪718.682.2022‬‬ ‫‬‪7‬ ‭< 9 < 3‬‬ ‫לעבענס‬ ‫די‬ ‫ה‬ ‫געשיכטע‬ ‫פונעם הייליגן רבי'ן זכרונו לברכה‬ ‫דער צדיק יסוד עולם‬ ‫מרן רבינו דוד יצחק אייזק זי"ע ועכי"א‬ ‫פון זיין יוגענט ביז זיין הסתלקות‬ ‫אין קורצען פון פריער‪ :‬די הייליגע דברי ברוך לייגט אריין מורא’דיגע‬ ‫כוחות אין זיין זון דער רבי ז”ל אז ער זאל זיצען און הארעווען אין לערנען‪,‬‬ ‫יעצט וועלען מיר זעהן די פירות פון זיין הייליגע חינוך ווי דער רבי ז”ל‬ ‫האט טאקע זוכה געווען אלס גאר קליין קינד אזוי פיל צו לערנען און נאך‬ ‫גרויסע מדריגות‪.‬‬ ‫זיין ידיעת התורה אלס יונג קינד‬ ‫דער הייליגער דברי ברוך זצ”ל האט אויפגעצויגן אלע‬ ‫זיינע קינדער מיט א געוואלדיגע קדושה וטהרה‪ ,‬אבער‬ ‫ספעציעל ביי זיין עלטסטן זון‪ ,‬אונזער רבי זכרונו לברכה‪,‬‬ ‫האט ער אריינגעלייגט נאך פיל גרעסערע כוחות מיט‬ ‫אויסערגעווענליכע שטארקייט‪ .‬דער דברי ברוך זצ”ל האט‬ ‫זיך ממש אוועקגעגעבן מיט געוואלדיגע כוחות מחנך צו‬ ‫זיין זיין הייליגן זון‪ ,‬מיט’ן ציל ער זאל אויסוואקסן איינער‬ ‫פון די גדולי ישראל‪ .‬ער האט פאר אים געעפנט אלע‬ ‫אוצרות התורה‪ ,‬און שוין אלס קליין קינד ביי די פינף יאר‪,‬‬ ‫האט ער מיט אים געלערנט דעם ספר הקדוש תניא‪ .‬דער‬ ‫רבי‪ ,‬וועלכער איז געווען בבחינת “בור סוד שאינו מאבד‬ ‫טיפה” (‪-‬א גרוב פון סעמענט וואס פארלירט נישט‬ ‫קיין איין טראפ)‪ ,‬האט נאך אין זיינע שפעטערע‬ ‫יארן געדענקט מיט א קלארקייט אלעס וואס זיין‬ ‫פאטער האט מיט אים געלערנט אין די יונגע יארן‪.‬‬ ‫דער גאנצער שטרעבונג פונעם דברי ברוך זצ”ל‬ ‫איז געווען אויפצוציען זיין הייליגן זון אלס א‬ ‫איז געגאנגען לערנען‪ ,‬האט אים זיין מאמע‬ ‫גרויסער תלמיד חכם‪ .‬צוליב דעם‪ ,‬ווען‬ ‫די רעבעצין מיטגעגעבן א שטיקל ברויט ער‬ ‫דער רבי איז אלט געווען ניין יאר‪ ,‬האט זיין‬ ‫זאל האבן וואס צו עסן ווען ער מאכט אן‬ ‫הייליגער טאטע געדונגען פאר אים א מלמד‬ ‫הפסקה פונעם לערנען‪ .‬זי האט אים אויך‬ ‫מומחה‪ ,‬און זיי האבן אינאיינעם געלערנט‬ ‫מיטגעגעבן אביסל געלט צו קויפן א שטיקל‬ ‫מסכת בכורות מיט’ן מהרי”ט אלגאזי‪.‬‬ ‫הערינג צו עסן אינאיינעם מיטן ברויט‪ .‬ווען‬ ‫דער יונגער עילוי האט מיט זיין געוואלדיגע‬ ‫ער איז אריין אין געשעפט און באצאלט‬ ‫התמדה זיך אויסגעצייכנט אין דעם לימוד‪,‬‬ ‫פארן הערינג‪ ,‬האט דער געשעפטסמאן‪,‬‬ ‫ביז ער האט געקענט די גאנצע מסכת בכורות‬ ‫צוליב זיין גרויס ליבשאפט צום רבינ’ס א‬ ‫מיט’ן מהרי”ט אלגאזי אויסנווייניג‪.‬‬ ‫קינד‪ ,‬אים צוגעלייגט אן עק פון א הערינג‬ ‫אזוי אויך האט ער געלערנט מיט אים‬ ‫בחינם‪.‬‬ ‫מסכת נדרים‪ .‬דער רבי‪ ,‬מיט זיין טיפן קאפ‬ ‫דאס אינגעלע האט אנגעהויבן מאכן א‬ ‫און מורא’דיגער התמדה‪ ,‬האט אזוי גוט‬ ‫חשבון הנפש ביי זיך אין מח‪ ,‬טראכטנדיג‬ ‫דורכגעארבעט די מסכתא‪ ,‬אז שוין דעמאלט‬ ‫אז ס’איז נישט פאסיג צו עסן דעם עק צוליב‬ ‫האט ער געקענט זאגן א פלפול אויף יעדן‬ ‫עטליכע טעמים‪ :‬קודם כל‪ ,‬שטייט דאך‬ ‫“כלומר” אין ר”ן אויף מסכת נדרים‪.‬‬ ‫“שונא מתנות יחיה” (‪-‬ווער עס האט פיינט‬ ‫דער רבי איז אויך געווען א געוואלדיגער‬ ‫מתנות וועט לעבן)‪ ,‬און חוץ מזה דארף מען‬ ‫בקי אין תנ”ך מיט אלע מפרשים‪ .‬ער‬ ‫זיין פארזיכטיג נישט צו עסן קיין עקן‪ .‬נאך‬ ‫האט אמאל געזאגט‪ ,‬אז אויב ער וואלט‬ ‫מער‪ ,‬איין שטיקל איז אים געווען אינגאנצן‬ ‫אלס יונגערמאן געוויסט אז ער קען נישט‬ ‫גענוג‪ ,‬און ער האט נישט געהאט קיין שום‬ ‫גאנץ תנ”ך אויף אויסנווייניג‪ ,‬וואלט ער זיך‬ ‫תאווה צו עסן “איבעריגע” זאכן‪ .‬וועגן דעם‬ ‫געשעמט ארויסצוגיין אין די גאס‪.‬‬ ‫האט ער מחליט געווען אוועקציווארפן דעם‬ ‫עק און עס נישט עסן‪.‬‬ ‫דער רבי זצ”ל האט פארציילט‪ ,‬אז ווען ער‬ ‫איז נאך געווען א קינד פון דריי‪-‬פיר יאר‬ ‫אבער היות ער איז געווען אזוי שטארק‬ ‫אלט‪ ,‬האט אים זיין פאטער אויסגעלערנט‬ ‫פארטיפט אין זיינע הייליגע מחשבות‪,‬‬ ‫אז פאר יעדן דאווענען‪ ,‬לערנען אדער‬ ‫האט ער בטעות אוועקגעווארפן דאס‬ ‫טון א מצוה‪ ,‬זאל ער זאגן‪“ :‬איך גיי יעצט‬ ‫שטיקל הערינג אליינס‪ ,‬און דער עק איז‬ ‫דאווענען צום באשעפער‪ ”,‬אדער “איך‬ ‫גיי יעצט לערנען פארן אייבערשטן‪ ”.‬דער‬ ‫אים געבליבן אין די האנט‪ .‬אזוי ווי ער האט‬ ‫רבי האט אויסגעפירט‪“ :‬ביזן היינטיגן טאג‪,‬‬ ‫אבער שוין פריער אפגעמאכט אז ער עסט‬ ‫פאר אלעס וואס איך טוה‪ ,‬זאג איך ‘איך‬ ‫נישט דעם עק‪ ,‬האט ער יענעם טאג מקיים‬ ‫גיי לערנען לשם שמים’‪ ,‬און דאס איז דער‬ ‫געווען דעם “פת במלח תאכל” און ער האט‬ ‫וועג וויאזוי מען קען זוכה זיין צו די מדריגה‬ ‫אפילו דאס שטיקל הערינג אליינס נישט‬ ‫פון תורה ותפילה לשמה‪( ”.‬אזוי ווי עס‬ ‫געגעסן‪.‬‬ ‫ווערט געברענגט אין “צעטיל קטן” פון רבי‬ ‫דער רבי האט אויך אמאל פארציילט‪ ,‬אז זיין‬ ‫אלימלך מליזענסק זי”ע‪ ,‬אות ד’)‪.‬‬ ‫גאנץ לעבן איז געלט ביי אים געווען עקלדיג‬ ‫און מאוס‪ ,‬ווייל ער האט אמאל געהערט‬ ‫זיין הייליגן פאטער זאגן‪“ :‬געלט! פע!”‬ ‫אפגעשיידט פון תאוות‬ ‫דער רושם פון די דאזיגע ווערטער איז אזוי‬ ‫שטארק אריין אין אים‪ ,‬אז געלט איז ביי אים‬ ‫עולם הזה‬ ‫שטענדיג געבליבן עקלדיג און ער איז געווען‬ ‫דער רבי האט אמאל פארציילט‪ ,‬אז ווען ער‬ ‫אינגאנצן אפגעשיידט דערפון‪.‬‬ ‫איז נאך געווען א אינגל‪ ,‬איין טאג ווען ער‬ ‫עניני שבת קודש‬ ‫אדער רבי פלעגט גיין אנגעטון מיט ווייסע בגדים אויף שבת קודש‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫בער פלעגט שטארק מקפיד זיין אז די טישן אין שטוב זאלן זיין אינגאנצן‬ ‫‪.‬‬ ‫איבערגעדעקט מיט א ווייסע טישטעך‪.‬‬ ‫גדער רבי האט זיך געפירט מיט א גרויסע זהירות און דייקנות צו מקיים זיין‬ ‫‪.‬‬ ‫“תוספת שבת”‪ ,‬סיי ביים זמן פון שבת אריינקומען און סיי ביים ארויסגאנג‬ ‫פון שבת‪.‬‬ ‫דדער רבי פלעגט בכלל נישט רעדן קיין דברי חול אום שבת קודש‪ ,‬נאר אויב עס‬ ‫‪.‬‬ ‫איז געווען ממש נויטיג‪ ,‬און אפילו דעמאלטס האט ער נאר גערעדט בלשון‬ ‫הקודש‪ .‬אבער דברי תורה און סיפורי צדיקים פלעגט ער יא פארציילן אויף‬ ‫אידיש‪ .‬אזוי ווערט טאקע געברענגט פונעם הייליגן שיח אליעזר מיאמפאלי‬ ‫זצ”ל‪ ,‬אז ער איז אמאל געווארן זייער קראנק און ער האט זיך פארגענומען‬ ‫נישט צו רעדן אויף שבת קודש נאר לשון הקודש‪ ,‬און אין דעם זכות איז ער‬ ‫געהיילט געווארן‪.‬‬ ‫האינמיטן די וואך פלעגט דער רבי אמאל מאכן צייכענעס מיט די האנט אדער‬ ‫‪.‬‬ ‫מיט די פינגער אויפ’ן טיש ווען ער האט עפעס אויסגערעכנט (למשל א ‬ ‫גימטריא אין דאס גלייכן)‪ ,‬אבער שבת קודש האט ער דאס קיינמאל נישט‬ ‫געטון‪.‬‬ ‫ודער רבי פלעגט שטארק אכטונג געבן נישט צוקומען צו כעס אום שבת‬ ‫‪.‬‬ ‫קודש‪ ,‬אפילו ווען עס איז געווען פאר מוסר רייד צוליב א מצוה‪.‬‬ ‫זדער רבי האט דערציילט‪ ,‬אז איין מאל איז ער געווארן אין כעס אויף שבת‬ ‫‪.‬‬ ‫קודש צוליב א ענין פון א מצוה‪ ,‬און מ’האט אים געזאגט אין א חלום‪ ,‬אזוי‬ ‫ווי עס שטייט אין זוהר הקדוש (חלק ב’‪ ,‬פט‪ ,):‬אז דאס וואס די תורה זאגט “לא ‬ ‫תבערו אש בכל מושבותיכם ביום השבת” – אז מען טאר נישט אנצינדן קיין‬ ‫פייער אום שבת – מיינט מען דערמיט דעם ענין פון כעס וואס איז ווי פייער‪,‬‬ ‫אפילו ווען עס רעדט זיך וועגן א מצוה‪.‬‬ ‫חזאגן דעם ספר תהילים אום שבת קודש איז א תיקון אויף עבירות וואס מען‬ ‫‪.‬‬ ‫האט געטאן אין די פארגאנגענהייט‪ .‬שטייט אין ספר שיח אליעזר (פרשת שמות)‬ ‫וויאזוי קען א מענטש זוכה זיין צו שטייגן העכער און נתעלה ווערן ברוחניות?‬ ‫דאס קען מען זען אין די סופי תיבות פון די ווערטער “שמו’ת בנ’י ישרא’ל‬ ‫הבאי’ם מצרימ’ה”‪ ,‬וואס קומט אויס די ווארט ‘תהלים’‪ .‬דאס לערנט אונז‬ ‫אז דורך זאגן תהלים קען א מענטש עולה זיין העכער‪ .‬שטייט ווייטער “א’ת‬ ‫יעק’ב אי’ש” איז סופי תיבות ‘שבת’‪ .‬דאס קומט מרמז זיין אז א מענטש זאל‬ ‫זען צו ענדיגן דעם גאנצן ספר תהלים כאטש יעדע שבת קודש‪.‬‬ ‫האט ער זיך נאכגעפרעגט וואו מ'קען‬ ‫איין יאר פאר סוכות איז געווען גאר שווער‬ ‫געפינען דעם סוחר‪ ,‬און באקומענדיג די‬ ‫צו באקומען שיינע אתרוגים‪ ,‬וויבאלד יענע‬ ‫אדרעס איז ער גלייך געגאנגען אהין און‬ ‫יאר איז געווען א שטארקע מאנגל און‬ ‫געבעטן דעם סוחר ער זאל אים ווייזן דעם‬ ‫מ'האט כמעט נישט געקענט געפינען קיין‬ ‫שיינעם אתרוג‪ ,‬ערקלערנדיג אז ער וויל‬ ‫מהודר'דיגע אתרוגים‪ .‬אויך דער הייליגער‬ ‫דאס קויפן פארן ראדשיצער רבי'ן‪.‬‬ ‫צדיק רבי ישכר בער פון ראדשיץ זכר צדיק‬ ‫בשעת דער גבאי איז דארט געשטאנען‪,‬‬ ‫לברכה האט נישט געקענט טרעפן קיין‬ ‫איז פונקט אנגעקומען נאך א שליח פון א‬ ‫פאסיגן אתרוג לכבוד יום טוב‪.‬‬ ‫צווייטן צדיק‪ ,‬וואס איז אויך געקומען מיטן‬ ‫אינמיטן איז אנגעקומען א ידיעה צום רבי'ן‬ ‫זעלבן ציל אפצוקויפן דעם הערליכן אתרוג‬ ‫אז אין די שטאט ווארשע געפינט זיך אן‬ ‫פאר זיין רבי'ן‪.‬‬ ‫אתרוג‪-‬סוחר וואס פארמאגט איין הערליכע‬ ‫דער סוחר איז יעצט געשטאנען פאר א‬ ‫אתרוג‪ ,‬א זעלטענע מציאה וואס מ'קען‬ ‫שווערע שאלה און האט נישט געוויסט פאר‬ ‫נישט געפינען נאך אזעלכעס‪ .‬דער רבי האט‬ ‫וועמען ער זאל ענדערש פארקויפן דעם‬ ‫זיך גלייך צוגעאיילט און ארויסגעשיקט זיין‬ ‫אתרוג‪ .‬נאכן זיך גוט איבערטראכטן‪ ,‬האט‬ ‫גבאי קיין ווארשע אפצוקויפן דעם אתרוג‪,‬‬ ‫ער זיך אנגערופן‪" :‬ביידע רבי'ס זענען טאקע‬ ‫און אים אנגעזאגט ער זאל באצאלן פארן‬ ‫גאר גרויסע צדיקים‪ ,‬אבער איך האלט אז‬ ‫סוחר וויפיל געלט ער וועט נאר פארלאנגען‪.‬‬ ‫דער אנדערער רבי איז א גרעסערער תלמיד‬ ‫ווען דער גבאי איז אנגעקומען קיין ווארשע‪,‬‬ ‫מענטשן‪ ,‬איז זי געבליבן איינגעשפארט אין‬ ‫חכם און קען מער תורה ווי דעם ראדשיצער‬ ‫שטוב א גאנצן טאג אליין און ביטערליך‬ ‫רבי'ן‪ ,‬דעריבער וויל איך פארקויפן דעם‬ ‫געוויינט‪.‬‬ ‫אתרוג פאר אים‪”.‬‬ ‫איר טאטע‪ ,‬דער אתרוג‪-‬סוחר‪ ,‬האט געזען‬ ‫למעשה האט דער סוחר פארקויפט דעם‬ ‫אז ער האט נישט קיין שום עצה‪ ,‬האט ער‬ ‫אתרוג פארן שליח פונעם אנדערן רבי'ן‪ ,‬און‬ ‫געזאגט פאר זיין ווייב‪" :‬אפשר קומט מיר‬ ‫ער האט זיך בכלל נישט צוגעהערט צו די‬ ‫דער דאזיגער שווערער עונש ווייל איך האב‬ ‫טענות פונעם ראדשיצער רבי'נס גבאי‪ ,‬וואס‬ ‫געטשעפעט דעם הייליגן ראדשיצער רבי'ן‬ ‫האט געטענהט אז היות ער איז אנגעקומען‬ ‫און אים פארשעמט‪ .‬איך האלט אז ס'איז‬ ‫דאס ערשטע צו קויפן דעם אתרוג‪ ,‬דארף‬ ‫נישטא קיין אנדערע עצה פאר אונזער‬ ‫ער עס פארקויפן פארן ראדשיצער רבי'ן‪.‬‬ ‫טאכטער‪ ,‬נאר איך מוז פארן צום ראדשיצער‬ ‫דער גבאי פונעם ראדשיצער רבי'ן איז‬ ‫רבי'ן זיך אויסוויינען ער זאל מיר מוחל זיין‪”.‬‬ ‫אהיימגעקומען זייער צובראכן פון די גאנצע‬ ‫ווען די משפחה האט דאס געהערט‪ ,‬האבן‬ ‫מעשה און ער האט איבערגעגעבן פארן‬ ‫אלע גלייך געזאגט‪" :‬אוודאי מוז מען פארן‬ ‫רבי'ן פונקטליך וואס ס'האט פאסירט‪ .‬פארן‬ ‫צום צדיק! דאס מיידל זאל אויך מיטפארן‪,‬‬ ‫ראדשיצער רבי'ן האט דאס גורם געווען‬ ‫ווייל אויב מיר וועלן נישט פארן‪ ,‬קענען מיר‬ ‫א שטארקע חלישת הדעת‪ ,‬עס האט אים‬ ‫נאך אלע חלילה פארלוירן ווערן‪”.‬‬ ‫זייער וויי געטוהן די אויפפירונג און די‬ ‫דער סוחר האט זיך גלייך אויפגעהויבן און‬ ‫דיבורים פונעם סוחר‪.‬‬ ‫מיטגענומען זיין טאכטער צום ראדשיצער‬ ‫א פאר טעג שפעטער האט פאסירט א‬ ‫רבי'ן‪ .‬ווען ער איז דארט אנגעקומען‪ ,‬האט‬ ‫שרעקליכע זאך‪ :‬אויפן שטערן פון דעם‬ ‫ער געדארפט ווארטן א שטיק צייט ביז ער‬ ‫אתרוג‪-‬סוחר'ס טאכטער האט אנגעהויבן‬ ‫האט געקענט אריינגיין צום רבי'ן‪.‬‬ ‫ארויסצואוואקסן א גרויסע געוויקס וואס‬ ‫ווען ער איז ענדליך אריין‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫האט אויסגעזען פונקט ווי אן אתרוג‪ ,‬וואס‬ ‫געשעמט צו צוגיין צום טיש וואו דער רבי‬ ‫האט אנגעמאכט גרויסע בזיונות פארן מיידל‬ ‫איז געזעסן‪ ,‬וויסנדיג גוט וואספארא עבירה‬ ‫און פאר די גאנצע משפחה‪.‬‬ ‫ער האט אפגעטון‪.‬‬ ‫די משפחה איז ארומגעפארן מיט איר קיין‬ ‫ווען דער רבי האט געזען ווי ער שעמט זיך‪,‬‬ ‫ווארשע צו כמעט אלע גרויסע דאקטוירים‬ ‫האט ער אים צוגערופן‪ .‬ער איז צוגעגאנגען‬ ‫איבער גאנץ פוילן‪ ,‬אבער קיינער האט איר‬ ‫מיט א ציטער און מיט א גרויס געוויין‪.‬‬ ‫נישט געקענט היילן‪ .‬זיי האבן פרובירט‬ ‫צו געבן פארשידענע מעדיצינען‪ ,‬אבער‬ ‫ער האט אנגעהויבן בעטן דעם רבי'ן מיט‬ ‫גארנישט האט נישט געהאלפן‪.‬‬ ‫תחנונים ער זאל אים מוחל זיין אויף דעם‬ ‫וואס ער האט נישט גערעדט מיט'ן געהעריגן‬ ‫די דאקטוירים האבן געזאגט אז ס'איז א‬ ‫כבוד‪ ,‬און האט אוועקגעמאכט דעם רבינ'ס‬ ‫מורא'דיגע סכנה דאס אפצושניידן‪ ,‬ווייל עס‬ ‫הייליגע תורה לערנען‪.‬‬ ‫זעט אויס ווי עס וואקסט ארויס דירעקט‬ ‫פונעם מוח‪ ,‬און אויב מען וועט דאס פרובירן‬ ‫האט אים דער רבי געזאגט‪" :‬מיין נישט אז‬ ‫אראפצונעמען‪ ,‬קען זי חס ושלום אויסגיין‪.‬‬ ‫איך האב א קפידא אויף דיר ווייל דו האסט‬ ‫פארקויפט דעם אתרוג פאר'ן אנדערן רבי'ן‬ ‫דאס מיידל האט זיך געפערליך געשעמט‪,‬‬ ‫און נישט פאר מיר‪ .‬אויף דעם קען איך נישט‬ ‫ווייל ווען אירע חבר'טעס האבן געזען דעם‬ ‫זיין ברוגז‪ ,‬ווייל מיט דיין אייגענע סחורה‬ ‫'אתרוג‪-‬ווארצל' האבן זיי זיך נישט געקענט‬ ‫מעגסטו טון וואס דו ווילסט‪ ,‬און‬ ‫איינהאלטן פון לאכן‪ .‬זי איז שיעור נישט‬ ‫דער אנדערער רבי האט דאך‬ ‫ארויס פון די כלים פאר גרויס בושה‪ ,‬זי האט‬ ‫אויך געדארפט אן אתרוג‬ ‫זיך פשוט נישט געקענט באווייזן צווישן‬ ‫ווען זיי זענען אהיימגעקומען‪ ,‬איז די גאנצע‬ ‫פונקט ווי איך האב געדארפט‪”.‬‬ ‫משפחה מיט אלע קרובים געקומען צו‬ ‫“נאר דאס וואס דו האסט ארויסגעזאגט דיין‬ ‫לויפן זען דעם גרויסן וואונדער‪ ,‬און יעדער‬ ‫מיינונג אז דו 'פארשטייסט' מיט דיין שכל‬ ‫איז אנגעפילט געווארן מיט א געוואלדיגע‬ ‫אז יענער רבי איז א גרעסערער תלמיד חכם‬ ‫שמחה‪.‬‬ ‫און דו האסט מיר דערמיט פארשעמט‪ ,‬דאס‬ ‫אפילו די דאקטוירים זענען אינגאנצן‬ ‫האט גורם געווען אז דער כח פון די הייליגע‬ ‫ערשטוינט געווארן ווען זיי האבן דאס‬ ‫תורה וואס איך לערן זאל זיך אננעמען‬ ‫געהערט‪ .‬היות אלע דאקטוירים האבן‬ ‫פאר מיין כבוד און דיך באשטראפן‪ .‬ווייל‬ ‫ווער ביסטו צו זאגן וועמענ'ס תורה עס איז‬ ‫פריער פעסטגעשטעלט אז מ'קען דאס‬ ‫גרעסער?”‬ ‫בשום אופן נישט אראפשניידן‪ ,‬האבן זיי‬ ‫גלייך אנגעהויבן נאכפרעגן‪" :‬וואו וואוינט‬ ‫ווען דער ראדשיצער רבי האט געענדיגן‬ ‫דער דאזיגער צדיק וואס באווייזט אזעלכע‬ ‫רעדן‪ ,‬האט ער אויסגעפירט‪" :‬פון יעצט‬ ‫וואונדער? מיר ווילן אים גיין זען‪ ,‬מיר ווילן‬ ‫און ווייטער זאלסטו שטארק אכטונג געבן‬ ‫קענען אזא הייליגן איד!”‬ ‫צו היטן דיין מויל‪ ,‬נישט ארויסצוזאגן קיין‬ ‫אומפאסיגע רייד אויף קיין שום איד‪”.‬‬ ‫די דאקטוירים זענען טאקע געפארן באזוכן‬ ‫דערנאך האט דער ראדשיצער רבי‬ ‫דעם ראדאשיצער רבי'ן‪ ,‬און דארט האבן זיי‬ ‫ארויפגעשמירט אביסל אויל אויפ'ן 'אתרוג‪-‬‬ ‫מיט די אייגענע אויגן צוגעזען ווי אידן ווערן‬ ‫ווארצל'‪ ,‬און אין ווייניגער ווי א האלבער‬ ‫געהאלפן פון אלע סארט מחלות וואס די‬ ‫שעה איז עס אינגאנצן אראפגעפאלן‪ ,‬עס‬ ‫דאקטוירים האבן שוין געהאט אויפגעגעבן‬ ‫איז אפילו נישט געבליבן קיין שום סימן‬ ‫און געזאגט פאר די קראנקע אז מ'קען דאס‬ ‫אויפ'ן שטערן אז דארט איז אמאל געווען‬ ‫נישט אויסהיילן‪ .‬אלס רעזולטאט זענען‬ ‫א ווארצל‪.‬‬ ‫טאקע פילע דאקטוירים געווארן בעלי‬ ‫די שמחה איז געווען זייער גרויס‪ ,‬דער איד‬ ‫תשובה‪.‬‬ ‫מיט זיין טאכטער האבן זיך מחיה געווען און‬ ‫(מובא בספר זכרון צדיקים)‪ ,‬זכותו יגן עלינו‬ ‫זענען אהיימגעפארן פרייליכערהייט מיט‬ ‫ועל כל ישראל‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫גרויס צופרידנהייט‪.‬‬ ‫זמן שמחתינו‬ ‫לכבוד סוכות‬ ‫ברענגען מיר א פלאקערדיגע שמועס‬ ‫פון כ"ק רבינו שליט"א‪,‬‬ ‫אויף די גרויסקייט פון שמחה‪.‬‬ ‫אין יאר תשע"ה איז געוועהן א נסיעה צו ארץ ישראל‪ ,‬אין מוצש"ק פר' ויקרא ביי מלוה‬ ‫מלכה אין ביהמ"ד סלאנים אין ירושלים עיה"ק האט רבינו שליט"א גערעדט צוויי נקודות‬ ‫וואס מ'זאל מיט נעמען פון די נסיעה‪ ,‬אחדות און שמחה‪ ,‬פאלגענד איז די שמועס כלשונו‪:‬‬ ‫בין געשטאנען אין דער זיידע זכרונו‬ ‫די אבן הפנה און די אבן שתיה פון‬ ‫לברכה'ס צימער‪ ,‬ספרים שטוב‪ ,‬ביי‬ ‫אונזערע הייליגע קהלה קדושה‪ ,‬אז‬ ‫די טיר‪ ,‬און ער זאגט מיר‪" ,‬מיין טייער‬ ‫בלי שום עין הרע מ'איז געשטעמפלט‬ ‫קינד‪ ,‬איך האב א סייעתא דשמיא אז‬ ‫געווארן מיט דעם יסוד און דעם אהבה‬ ‫איך פאל נישט אריין קיינמאל אין קיין‬ ‫רבה פון ואהבת לרעך כמוך‪ ,‬וואס ווי‬ ‫עצבות אין מרה שחורה‪ ".‬געט ער א זאג‬ ‫ווייט דאס קען גיין‪ ,‬האבן מיר נישט קיין‬ ‫הויכערהייט‪" ,‬דו ווילסט דער רבונו של‬ ‫השגה‪ ,‬מיר האבן נישט קיין רעכט דאס‬ ‫עולם זאל זיין מיט דיר?" זאג איך‪" ,‬יא‪".‬‬ ‫מגביל צו זיין ווי ווייט די שבת אחים גם‬ ‫"זיי בשמחה‪".‬‬ ‫יחד קען גיין‪.‬‬ ‫איך בין אזוי דערשראקן געווארן‪ ,‬איך‬ ‫הרב הצדיק רבי נפתלי מענדלאוויטש‬ ‫בין געווען א יונגער בחור‪ ,‬איך וואלט‬ ‫זאל זיין געזונט און שטארק האט היינט‬ ‫אים געדארפט פרעגן "וויאזוי?"‪,‬‬ ‫גערעדט פון זיידע זכרונו לברכה'ס‬ ‫אבער ס'זעט זיך אויס אז ער האט מיר‬ ‫פרישקייט‪ .‬באמת איז עס א דבר פלא‪,‬‬ ‫געהייסן זיין בשמחה‪ ,‬איז נישטא קיין‬ ‫א נקודה פלאי‪ ,‬וואס איך האב עס‬ ‫קשיא וויאזוי‪ .‬מ'דארף זיין בשמחה‪.‬‬ ‫אלעמאל געזען‪ ,‬איך האב עס קיינמאל‬ ‫נישט ארויסגעברענגט אויף דעם אופן‬ ‫א לעבעדיגע דוגמא וואס יעדער‬ ‫ווי מ'האט היינט זוכה געווען צו הערן‬ ‫איינער היינט האט געזען‪ ,‬הפלא ופלא‪,‬‬ ‫לעבעדיגע עדות‪ .‬נאר איבערצוזאגן‬ ‫מיר האבן געהאט די זכיה דא צו האבן‬ ‫וואס איך האב שוין אסאך מאל‬ ‫הרב הצדיק רבי גמליאל רבינוביץ זאל‬ ‫איבערגעזאגט‪ ,‬איך געדענק ווי איך‬ ‫בחורים זיצן אין א ישיבה ברוך השם‪,‬‬ ‫זיין געזונט און שטארק‪ ,‬א משפיע‬ ‫מ'האט נישט קיין דאגות פון פרנסה‪ ,‬און‬ ‫לאלפים ולרבבות‪ ,‬א גאון מופלג בנגלה‬ ‫אויב מ'דארף בעטן די טאטע צוויי מאל‪,‬‬ ‫ובנסתר‪ .‬די חיות און די לעבעדיגקייט‬ ‫ווערט מען שוין ברוגז אויף אים‪ .‬און‬ ‫וואס דער איד האט אין זיך‪ ,‬ווי אזוי ער‬ ‫ברוך השם‪ ,‬ס'איז דא וואס צו עסן‪ ,‬ס'איז‬ ‫האט גערעדט‪ ,‬איך מיין ס'איז א פלא‬ ‫דא א געלעגער וואו צו גיין שלאפן‪ .‬און‬ ‫פון יעדער איינער‪ .‬קיין גביר איז ער‬ ‫נישט אלעמאל האט מען א געלעגנהייט‬ ‫נישט‪ ,‬ווייל איך ווייס אז ער גייט נאך‬ ‫וואו צו גיין שלאפן‪ .‬איך געדענק‪ ,‬איך בין‬ ‫געלט פאר זיינע ספרים‪ .‬מען רייסט‬ ‫אהיימגעקומען פון זיידן זכרונו לברכה‬ ‫אראפ די טירן‪ ,‬הונדערטער מענטשן א‬ ‫זכותו יגן עלינו פון מלוה מלכה‪ ,‬מיר‬ ‫טאג צו רעדן צו אים אפאר ווערטער‪,‬‬ ‫פלעגן גיין צוזאמען‪ ,‬דער טאטע פלעגט‬ ‫מען לאזט אים נישט במנוחה קיין רגע‬ ‫אונז נעמען צום מלוה מלכה‪ .‬דער זיידע‬ ‫כמימרא‪ ,‬וואס מען קומט זיך מייעץ זיין‬ ‫זכרונו לברכה איז געווען מורא'דיג‬ ‫אין ברכות‪ ,‬און ער לערנט א שיעור קבוע‬ ‫אויפגעלעבט און פארציילט סיפורים‬ ‫פאר שעות רבות בנגלה מיט חברותא‪,‬‬ ‫פונעם בעל שם הקדוש מיט א מורא'דיגע‬ ‫און מען דריקט פון אלע זייטן‪ ,‬און ער‬ ‫שמחה‪ .‬ס'איז געווען דער צימער אזוי‬ ‫קען זיין אזוי בשמחה‪ .‬נו‪ ,‬דאס איז נישט‬ ‫גרויס ווי נישט ד' אמות‪ ,‬נאר ב' אמות‬ ‫קיין קשיא?‬ ‫על ב' אמות‪ .‬און ס'איז אריינגעשטופט‬ ‫דארטן צוויי צו דריי מנינים אידן‪ ,‬איך‬ ‫בחורים'לעך‪ ,‬עטץ זיצט אין ישיבה‬ ‫בין געשטאנען און געזעסן אויפן בעט‬ ‫און עטץ לערנט‪ ,‬עטץ האט'ס נישט‬ ‫צוזאמען מיט א מנין אנדערע אידן‪,‬‬ ‫זיינע דאגות‪ ,‬עטץ האט'ס נישט זיינע‬ ‫און איך בין אהיימגעקומען פון די מלוה‬ ‫דריקעריי וויפיל מענטשן ווילן אריינגיין‬ ‫מלכה‪ ,‬גיי איך צו צו מיין בעט‪ ,‬איך זע‬ ‫רעדן צו אים‪ .‬נעמט'ס א דוגמא פון זיך‬ ‫א בחור האט זיך געלייגט שלאפן אויפן‬ ‫אליין‪ ,‬לייגט'ס זיך אריין אין א צימער‪,‬‬ ‫בעט‪ .‬נו‪ ,‬וואס טו איך? מיין בעט איז שוין‬ ‫מיר מאכן א שורה פון פינף הונדערט‬ ‫פארנומען‪ ,‬איך האב געגאנגען זוכן אין‬ ‫מענטשן‪ ,‬איינער וועט אריינקומען און‬ ‫קעמפ פאר נאך א פלאץ וואו צו שלאפן‪.‬‬ ‫זאגן אז ער האט א הארץ קאנדישאן‪,‬‬ ‫האב איך געטראפן א בעט‪ ,‬נאר אן א‬ ‫דער צווייטער וועט זאגן לא עלינו ולא‬ ‫מאטראץ‪ ,‬נאר מיט די אייזענעס אליין‪.‬‬ ‫עליכם‪ ,‬ער האט א בחור וואס איז נישט‬ ‫מיד בין איך געווען‪ ,‬געליינט קריאת‬ ‫בסדר‪ ,‬דער דריטער וועט זאגן אז ער‬ ‫שמע‪ ,‬זיך אוועקגעלייגט אויף די אייזן‪,‬‬ ‫קען נישט געפינען קיין זיווג פאר זיין‬ ‫איך געדענק דעם געפיל עד היום הזה‪.‬‬ ‫קינד‪ ,‬דער נעקסטער וועט זאגן אז‬ ‫יעדע ביין האב איך געפילט אינדערפרי‬ ‫ער האט נישט קיין פרנסה‪ ,‬און דער‬ ‫מארגן‪ ,‬איך האב נישט געהאט קיין‬ ‫נעקסטער וועט זאגן אז ער האט נישט‬ ‫חרטה‪ ,‬אז איך בין געגאנגען צום זיידן‬ ‫קיין שלום בית‪ ,‬און דער נעקסטער‪ ...‬ווי‬ ‫זכרונו לברכה זכותו יגן עלינו‪.‬‬ ‫אזוי וואלטסטו געפילט נאך א האלבע‬ ‫שעה? וואלסט געפלאצט‪.‬‬ ‫נשמה‪ ,‬איז דאך א נפטר‪ ,‬ממילא דארף‬ ‫מורי ורבותי‪ ,‬די עיקר גלות און חשכות‬ ‫מען גיין אין מקוה נאכ'ן דאווענען‪ ,‬זיך צו‬ ‫וואס מיר לעבן היינט אין אונזער זמן‬ ‫מטהר זיין פון אלע תיבות וואס מ'האט‬ ‫איז ייאוש‪ ,‬חושך‪ ,‬צוקלאפקייט‪ִּ ,‬ד�ּ �ָּּכאֹוֹ ן‬ ‫נישט מכוון געווען בשעת תפילה‪.‬‬ ‫ַַהֶּנ�ֶּפֶ ׁׁש‪ ,‬מ'קען עס רופן וואס מ'וויל‪.‬‬ ‫איינער איז ברוגז אויף די מאמע‪ ,‬איינער‬ ‫מ'האט זיך אבער געלערנט אז מ'האט‬ ‫איז ברוגז אויפ'ן טאטן‪ ,‬איינער איז ברוגז‬ ‫געזען אז די לב האבן קען זיך צוגיין‬ ‫אויף די עלטער זיידע‪ ,‬איינער איז ברוגז‬ ‫און מ'קען זיין בשמחה‪ ,‬נאר מ'קען‬ ‫אויף די ראש ישיבה‪ ,‬איינער אויף די‬ ‫אנפאנגען זאגן "מצוה גדולה להיות‬ ‫משגיח‪ ,‬איינער אויף די סדר‪ ,‬איינער‬ ‫בשמחה"‪ ,‬מ'קען עס אפטייטשן און זאגן‬ ‫אויף די חברותא‪ .‬וואס זאל נישט זיין?‬ ‫וואספארא ווערטער ס'איז נאר‪ ,‬אבער‬ ‫ס'שטימט נישט אויף די ליניע אלעס‬ ‫ווי הרב הצדיק ר' נפתלי מענדלאוויטש‬ ‫וואס ער וויל‪ ,‬וויאזוי ער וויל‪ .‬און מ'האט‬ ‫האט מגדיר געווען די פרישקייט פון‬ ‫דאך א רעכט צו זיין צובראכן‪ ,‬צו האבן‬ ‫זיידן זכרונו לברכה‪ ,‬די פרישקייט איז‬ ‫ִּד�ּ �ָּּכאֹוֹ ן ַַהֶּנ�ֶּפֶ ׁׁש‪ .‬איר קענט זיך פארשטעלן‬ ‫געווען א שמחת הנפש‪ ,‬און איך קען‬ ‫אז ר' גמליאל זאל אויפשטיין היינט‬ ‫אייך זאגן‪ ,‬דער זיידע זכרונו לברכה‬ ‫ביינאכט און נעמען צום הארץ אלעס‬ ‫האט געהאט א פעקל וואס ער האט עס‬ ‫וואס ער האט געהערט אין די לעצטע‬ ‫געקענט פארטיילן פאר הונדערט און‬ ‫וואך‪ ,‬וואלט מען געדארפט זאגן "לא‬ ‫פאר נאך‪ ,‬און ער וואלט נאך געקענט‬ ‫המתים יהללו י‪-‬ה ולא כל יורדי דומה"‪.‬‬ ‫לעגאל זיין צובראכן און זיצן מיט'ן קאפ‬ ‫עס זעט זיך אויס‪ ,‬כדי אז מ'זאל זיין‬ ‫אראפ‪ ,‬צובראכענערהייט‪ ,‬און ער וואלט‬ ‫לעבעדיגע מענטשן‪ ,‬מוז מען זיין‬ ‫געווען טויזנט פראצענט גערעכט‪ .‬איך‬ ‫בשמחה‪ .‬איך האב געמיינט מיין הארץ‬ ‫בין קיינמאל נישט געקומען צום זיידע‬ ‫איז א לב האבן‪ ,‬וואס דער אבן קען זיך‬ ‫זכרונו לברכה אריין אין צימער צו רעדן‬ ‫נישט צוגיין‪ ,‬איך קען עס נישט מאכן‬ ‫מיט אים‪ .‬וואס ער זאל זאגן‪" ,‬איך קען‬ ‫פרייליך‪ ,‬קיין שמחה קען איך זיכער‬ ‫נישט יעצט רעדן‪ ,‬איך קען נישט יעצט‬ ‫נישט האבן‪ .‬איז וואס איז? "לא המתים‬ ‫רעדן‪ ,‬קום מארגן‪ ,‬קום איבערמארגן‪".‬‬ ‫יהללו י‪-‬ה ולא כל יורדי דומה"‪ .‬וואס‬ ‫ער איז אלעמאל געווען אין א מצב פון‬ ‫איז א שאלה פון טומאת מת‪ ,‬ווייל אויב‬ ‫פרישקייט‪ ,‬וואס איך רוף שמחת הנפש‪.‬‬ ‫מ'איז נישט בשמחה איז עס רחמנא‬ ‫א שמחת הנפש וואס ער האט געהאט‬ ‫ליצלן‪.‬‬ ‫א סיעתא דשמיא‪ ,‬וואס ער פאלט‬ ‫קיינמאל נישט אריין אין עצבות ומרה‬ ‫מיין טאטע (זאל זיין געזונט) [זצ"ל]‬ ‫שחורה‪ ,‬און ער האט מיר געגעבן די‬ ‫האט געזאגט א ווערטל‪ ,‬האט ער‬ ‫צוואה אז איך וויל אז דער באשעפער‬ ‫געזאגט‪ ,‬פארוואס איז דא מענטשן‬ ‫זאל זיין מיט מיר‪ ,‬זאל איך זיין בשמחה‪.‬‬ ‫וואס גייען אין מקוה נאכ'ן דאווענען?‬ ‫האב איך נישט קיין ברירה‪ ,‬מוז איך‬ ‫ווייל ס'שטייט דאך אז מ'זאגט תיבות‬ ‫ארבעטן אויף די מדה פון שמחה‪.‬‬ ‫בלי כוונה איז כגוף בלי נשמה‪ .‬כגוף בלי‬ ‫זאל דער רבונו של עולם העלפן אז‬ ‫אבער וואו ווייס איך אויב מיין מדת‬ ‫די פרישקייט‪ ,‬אלעס וואס דער זיידע‬ ‫השמחה ארבעט? אז איך קען מאכן‬ ‫זכרונו לברכה האט געהאט‪ ,‬איז ער‬ ‫נאך א בחור פרייליך‪ ,‬ווייס איך אז די‬ ‫מוריש צו זיינע דורות‪ .‬מוז זיין אז אין‬ ‫שמחה ארבעט‪ .‬אויב די שמחה גייט‬ ‫די אייניקלעך‪ ,‬אין די משפחה‪ ,‬אין בית‬ ‫נישט אריבער אז ס'איז נישט טופח‬ ‫המדרש דרייט זיך די פרישקייט‪ ,‬דארף‬ ‫על מנת להטפיח‪ ,‬ווייס איך אז די‬ ‫מען האבן שכל זיך מלבוש זיין מיט די‬ ‫געשעפט ארבעט נישט‪ .‬כדי אז מ'זאל‬ ‫זיידע זכרונו לברכה'ס פרישקייט‪ ,‬מיט‬ ‫זיין בשמחה‪ ,‬מוז מען זיין א משפיע פון‬ ‫די כח פון שמחה‪ .‬דו ווילסט דער רבונו‬ ‫שמחה‪ .‬איז יעדער בחור און יונגערמאן‬ ‫של עולם זאל זיין מיט דיר? זיי בשמחה‪.‬‬ ‫וואס זיצט דא‪ ,‬אויב ער זעצט זיך אוועק‬ ‫און ער זעט אז ער איז אביסל צוקלאפט‪,‬‬ ‫מען דארף האבן א פושקע פון שמחה‪,‬‬ ‫גיי ארויס און מאך יענעם בשמחה‪ .‬אז‬ ‫און ווען מ'דארף אים צו האבן‪ ,‬דארף‬ ‫דו וועסט מאכן יענעם בשמחה‪ ,‬וועסטו‬ ‫מען ארויסנעמען און געבן א שמעק‪,‬‬ ‫שוין אליין זיין בשמחה‪.‬‬ ‫און ארויסגיין עפעס טון א דבר מצוה‬ ‫פאר יענעם‪ ,‬מחזק זיין יענעם‪ ,‬העלפן‬ ‫מורי ורבותי‪ ,‬איך וויל עס נישט זאגן‬ ‫יענעם‪ ,‬משפיע זיין צו יענעם‪ ,‬העלפן‬ ‫בתחינה ובבקשה‪ .‬נאר איך זעה אז‬ ‫א שוואכערע מיט א בלאט גמרא‪,‬‬ ‫ווען ס'שפילט‪ ,‬די מוזיק שפילט‪ ,‬איך‬ ‫גיין מבקר חולה זיין‪ ,‬וועלגערן מצות‪,‬‬ ‫זעה א שמחה וואס קומט ארויס פון די‬ ‫בוי א סוכה‪ ,‬טו א דבר מצוה‪ ,‬איז דער‬ ‫הערצער פון די בחורים‪ .‬איך רעד דייקא‬ ‫אייבערשטער זאל העלפן אז דו זאלסט‬ ‫צו די בחורים‪ ,‬די יונגעלייט דארפן די‬ ‫קענען האבן די השפעה פון שמחה‪.‬‬ ‫זאכן אויך צו טראכטן‪ ,‬אבער די מינוט‬ ‫ס'הערט אויף‪ ,‬איז אזוי ווי ס'גייט‬ ‫זאל דער אייבערשטער העלפן אז עס‬ ‫אראפ אזא זאך פון לופט‪ ,‬און ס'ווערט‬ ‫זאל זיין א 'קוואל פון שמחה'‪ ,‬סייעתא‬ ‫אראפגעגאנגען און ס'בלייבט פלאך‪.‬‬ ‫דשמיא‪ ,‬השפעות טובות‪ ,‬א פרישקייט‪,‬‬ ‫נישט נאר א פרישקייט צו די צוואנציג‪,‬‬ ‫רבותי‪ ,‬בחורים'לעך טייערע זיסע‪,‬‬ ‫א פרישקייט צו די אכציג‪ ,‬א פרישקייט‬ ‫ָהָָאֶָרץ"‪ .‬אז מ'וויל‬ ‫"ִיְִׂש�ְׂמחּוּ ַַהָּׁש� � ַ‬ ‫ַׁמִיִ ם ְוְ ָתֵָגֵ ל ֶ‬ ‫ְ‬ ‫צו די ניינציג‪ ,‬א פרישקייט צו די‬ ‫מצליח זיין אין לערנען‪ ,‬איז מיט שמחה‪.‬‬ ‫הונדערט‪ .‬ווייל אויב מ'ווייסט אז מ'האט‬ ‫אז מ'וויל מצליח זיין אין לעבן‪ ,‬שמחה‪.‬‬ ‫א שליחות פון דעם אייבערשטן אויף‬ ‫אז מ'וויל האבן חיות אין וואס מ'טוט‪,‬‬ ‫די וועלט עפעס אויפצוטון ביי יענעם‪,‬‬ ‫שמחה‪ .‬אז מ'וויל טון מצוות ומעשים‬ ‫דעמאלטס האט מען די כח פון שמחה‪,‬‬ ‫טובים ווי ס'דארף צו זיין‪ ,‬שמחה‪ .‬רבותי‪,‬‬ ‫וימלא ה' כל משאלותינו לטובה‪ ,‬ובא‬ ‫ס'איז נישטא מער א יסודית'דיגע ווארט‬ ‫לציון גואל במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫בדורינו ווי די ווארט שמחה‪ ,‬ש' מ' ח' ה'‪.‬‬ ‫א פרישער קוואל הייבט אן פליסן‬ ‫טייערע ליינער!‬ ‫מיר גרויס פרייד ווילן מיר אייך מעלדן די גאר פרייליכע נייעס‪ ,‬אז אי"ה אנגעהויבן פון דעם‬ ‫קומענדיגן גליון הייבן מיר אן צו לויפן א הערליכער נייער אפטיילונג "ובחרת בחיים" אין דעם‬ ‫אויסגאבע פון וואס איר וועט בעז"ה האבן א רוחניות'יגע און גשמיות'דיגע פארגעניגן‪.‬‬ ‫ווי איר ווייסט אוודאי‪ ,‬האט כ"ק מרן אדמו"ר עט"ר שליט"א מחבר געווען דעם הייליגן ספר "ובחרת‬ ‫בחיים" ווי דער רבי שליט"א שמועסט אויס מיט גאר א רייכע שפראך די סאמע וויכטיגסטע יסודות‬ ‫וויאזוי א סקאליע חסיד דארף זיך אויפירן אין אלע הינזיכטן פון עבודת השם‪ :‬תורה‪ ,‬תפילה‪,‬‬ ‫אמונה‪ ,‬בטחון‪ ,‬תשובה‪ ,‬התחזקות‪ ,‬חסידות און נאך‪ .‬דאס איז א ספר וואס יעדער סקאליע חסיד‬ ‫לערנט אדורך מיט א געוואלדיגע ברען און תשוקה‪ ,‬זיך איינקויפנדיג די אלע יסודות צו וויסן‬ ‫וויאזוי זיך אויפצופירן אויף יעדן טריט און שריט און לעבן‪ ,‬ברוחניות ובגשמיות‪.‬‬ ‫יעדער איינער ווייסט אז דער רבי שליט"א האט משקיע געווען גאר אסאך כוחות אין אט דעם ספר‬ ‫און עס איז זיין ציל און שטרעבונג אז יעדער סקאליע חסיד זאל דאס דורכלערנען און כסדר חזר'ן‬ ‫ווייל דאס גיבט אים דער ריכטיגער בליק און צוגאנג אויף יעדן הינזיכט אין לעבן‪ .‬און ווי רבינו‬ ‫שליט"א האט אמאל אויסגעדריקט אז "דער ספר ובחרת בחיים איז די געווער פון א סקאליע בחור"‪.‬‬ ‫בעזרת השם וועלן מיר פון קומענדיגע אויסגאבע‪ ,‬חודש חשון און ווייטער‪ ,‬אנהויבן לויפן א‬ ‫ספעציעלע קאלום אין דעם "אונזער קוואל" אויסגאבע ווי מיר וועלן איבערטייטשן דעם ספר‬ ‫אין א רייכן פליסיגן פארשטענדליכן אידיש‪ ,‬מיר וועלן עס אנהויבן פון אנהויב און אזוי לויפן על‬ ‫הסדר ביז מיר וועלן עס בעז"ה פארענדיגן‪ ,‬אזוי אז אויך די טייערע קינדער און בחורים זאלן‬ ‫זיך קענען זעטיגן זייער זעהל מיט דעם רייכן תוכן‬ ‫און זיך אויך קענען קונה זיין די גאר‬ ‫וויכטיגע יסודות וואס איז וויכטיג‬ ‫פאר יעדן איינעם צו קענען‪.‬‬ ‫כדי אייך צו געבן חשק און א פלייס‬ ‫צו מיטהאלטן דעם ספעציעלן‬ ‫קאלום‪ ,‬כדי איר זאלט עס טאקע‬ ‫ריכטיג דורכלערנען און קונה זיין די‬ ‫אלע יסודות‪ ,‬וועט אי"ה פארקומען‬ ‫א ספעציעלע חודש'ליכע גורל פאר‬ ‫אלע לייענערס וואס שרייבן אראפ‬ ‫אין עטליכע קורצע שורות א נקודה‬ ‫וואס זיי האבן ארויסגענומען נאכ'ן‬ ‫ליינען דעם חודש'ליכן שיעור‪ ,‬און‬ ‫עס וועט אי"ה פארקומען א גורל‬ ‫צווישן אלע וואס שיקן אריין צו‬ ‫געווינען גאר ווערדפולע מתנות‪,‬‬ ‫און עס וועט אויך פארשריבן ווערן‬ ‫אלע לייענערס וואס שיקן אריין די‬ ‫נקודות‪.‬‬ ‫די אינפארמאציע ואוו אריינצושיקן‪.‬‬ ‫‪Inzer kval‬‬ ‫‪953 50th street‬‬ ‫‪Brooklyn N.Y. 11219‬‬ ‫מיטגענומען זיינע בגדי יום טוב‪ ,‬ער האט‬ ‫סוכות האט זיך דערנענטערט‪ ,‬און אין שטוב‬ ‫זיך געזעגנט‪ ,‬און איז אליין ארויסגעגאנגען‬ ‫פונעם הייליגן בעל שם טוב הקדוש האט‬ ‫צופיס פון שטאט‪ .‬ער האט ארויסגעזאגט‬ ‫מען זיך שוין געגרייט אויפן יום טוב‪ .‬די סוכה‬ ‫א הייליגן שם און איז אנגעקומען קיין‬ ‫איז געשטאנען גרייט און די בגדי יום טוב‬ ‫גריכנלאנד‪ ,‬אין א געוויסן דארף‪ .‬דארט האט‬ ‫זענען שוין געווען צוגעגרייט — אבער איין‬ ‫געוואוינט א איד‪ ,‬א גרויסער עושר‪ ,‬א למדן‬ ‫וויכטיגע זאך האט געפעלט‪ :‬מען האט נישט‬ ‫און א ירא שמים‪ ,‬וועלכער האט פארמאגט‬ ‫געקענט באקומען קיין כשר’ן אתרוג צו‬ ‫א גארטן וואו עס זענען געוואקסן אתרוגים‪.‬‬ ‫קענען מאכן דערויף א ברכה‪ .‬דער הייליגער‬ ‫בעל שם טוב האט געווארט ביז ערב סוכות‪,‬‬ ‫דער בעל שם טוב האט זיך דערוואוסט וואו‬ ‫אבער מען האט אין ערגעץ נישט געקענט‬ ‫דער גביר וואוינט‪ ,‬ער איז אריינגעגאנגען‬ ‫טרעפן קיין אתרוג‪ .‬האט דער בעל שם טוב‬ ‫צו אים און געזאגט‪“ :‬איך קום טאקע פון‬ ‫זייער ווייט‪ ,‬אבער איך בין געקומען מיט א‬ ‫ספעציעלע כוונה צו פראווען דעם יום טוב‬ ‫ביי אייך‪ ,‬ווייל איך ווייס אז ביי אייך געפינט‬ ‫זיך אן אתרוג המובחר‪”.‬‬ ‫האט דער גביר געזאגט פאר זיין משרת‪“ :‬גיי‬ ‫ווייז דעם איד וואו די מקוה איז‪ ,‬און געב‬ ‫בקיצור‪ ,‬ביים סוף פון די סעודה זאגט אים‬ ‫אים א שטיבל וואו ער זאל קענען איינשטיין‬ ‫דער בעל שם טוב‪“ :‬איך זע דאך אז איר‬ ‫איבער יום טוב‪”.‬‬ ‫זענט ב”ה א גרויסער גביר‪ ,‬אבער איר זאלט‬ ‫מיר פאלגן‪ :‬פארט אריבער צו אונז אין לאנד‬ ‫דער משרת האט אזוי געטאן‪ .‬דער בעל שם‬ ‫מיט אייער ביסל וויין‪ ,‬וועט איר ווערן א‬ ‫טוב האט זיך געטובלט‪ ,‬אנגעטאן די בגדי יום‬ ‫גביר וואס מ’וועט גארנישט קענען אפשאצן‬ ‫טוב און געדאוונט מיט א געוואלדיגן תענוג‪,‬‬ ‫אייער רייכקייט”‪ .‬ביי יעדע סעודה האט דער‬ ‫וויסנדיג אז ער וועט קענען מאכן א ברכה‬ ‫בעל שם טוב גערעדט פונעם וויין‪ ,‬און אים‬ ‫אויף אן אתרוג המובחר‪.‬‬ ‫געזאגט ער זאל צוקויפן נאך פון דעם סארט‬ ‫וויין‪ ,‬ווייל דאס וועט אים ברענגען א גרויסע‬ ‫נאכן דאווענען האט דער הייליגער בעל שם‬ ‫הצלחה‪.‬‬ ‫טוב געמאכט קידוש‪ .‬ווי נאר דער בעל שם‬ ‫טוב האט אויסגעטרונקען דעם כוס וויין‬ ‫דער יום טוב סוכות איז אדורך‪ ,‬און הושענא‬ ‫פון קידוש‪ ,‬האט ער זיך אנגערופן צום בעל‬ ‫רבה נאכ’ן עסן האט זיך דער גאסט‪ ,‬דער‬ ‫הבית‪“ :‬ביי אונז אין לאנד איז אזא פאס וויין‬ ‫בעל שם טוב‪ ,‬געזעגנט פונעם בעל הבית‪.‬‬ ‫ווערט איין רענדל”‪ .‬ווען מ’איז צוגעקומען‬ ‫בשעת’ן זיך געזעגענען האט דער בעל שם‬ ‫צום עסן‪ ,‬האט דער בעל הבית געהייסן דעם‬ ‫טוב געבעטן‪“ :‬שיקט מיר איין פאס וויין‪,‬‬ ‫משרת ער זאל ארויסנעמען א בעסערע‬ ‫אבער עס זאל זיין פארחתמ’עט מיט אייער‬ ‫סארט וויין און עס געבן פארן גאסט צו‬ ‫זיגל”‪ .‬ער האט אים צוליב געטון‪ ,‬און דער‬ ‫טרינקען‪ .‬ער האט געפרעגט דעם בעל שם‬ ‫בעל שם טוב איז אהיים געגאנגען‪.‬‬ ‫טוב‪“ :‬וויפיל וואלט אזא וויין געווען ווערט‬ ‫באלד נאך יום טוב האט דער גביר אנגעהויבן‬ ‫ביי אייך?”‬ ‫איינצוקויפן נאך וויין‪ ,‬ער האט געדינגען‬ ‫וועגענער מ’זאל פירן די סחורה‪ ,‬און ער‬ ‫האט דער בעל שם טוב געענטפערט‪“ :‬אויב‬ ‫האט דעם וויין ארויסגעשיקט אויפ’ן וועג‪.‬‬ ‫מ’וואלט נאר געקענט באקומען אזא וויין‬ ‫ווען עס זענען אריבער עטליכע וואכן‪ ,‬האט‬ ‫ביי אונז‪ ,‬וואלט מען געצאלט דערפאר‬ ‫ער געהייסן איינשפאנען זיין וואגן מיט פיר‬ ‫צוויי רענדליך פאר א פאס”‪ .‬דער בעל שם‬ ‫אויסגעצייכנטע מצרי’שע פערד‪ ,‬און ער איז‬ ‫טוב האט א גאנצע צייט אויסגעדריקט זיין‬ ‫ארויסגעפארן זיי נאכצויאגן‪ .‬ער האט זיי‬ ‫מבינות אויפן וויין‪.‬‬ ‫קענען מיר דא ערגעץ איבערנעכטיגן?”‬ ‫האט ער געענטפערט‪“ :‬פונקט דא אויף די‬ ‫לינקע זייט איז דא א וועג‪ .‬פארט אויף דעם‬ ‫וועג בערך א תחום שבת‪ ,‬וועט איר אנקומען‬ ‫צו א גרויסע‪ ,‬ליכטיגע און ווארעמע‬ ‫קרעטשמע‪ .‬דארט קענט איר באקומען צו‬ ‫עסן און צו טרינקען‪ ,‬און וואס אימער איר‬ ‫וועט נאר דארפן‪”.‬‬ ‫טאקע אנגעטראפן אינאיינעם מיט’ן וויין‪,‬‬ ‫און ער האט זיי געפרעגט‪“ :‬נו‪ ,‬וואס הערט‬ ‫זיי האבן אים באדאנקט און זיך ארויסגעלאזט‬ ‫זיך עפעס?”‬ ‫אויפ’ן וועג‪ .‬זיי זענען אנגעקומען צו דער‬ ‫קרעטשמע און זענען תיכף אריינגעפארן‬ ‫האבן זיי געענטפערט‪“ :‬ברוך השם‪ ,‬אלעס‬ ‫אינעווייניג‪ .‬זיי האבן אויסגעשפאנט די פערד‬ ‫קלאפט פיין‪ .‬די מענטשן זענען געזונט‪ ,‬די‬ ‫און זיי געגעבן צו עסן‪ ,‬און דערנאך זענען‬ ‫פערד זענען געזונט‪ ,‬די וועגענער זענען‬ ‫אלע אריינגעגאנגען אין שטוב‪ .‬זיי האבן זיך‬ ‫גאנץ‪ ,‬און דער וויין איז בשלימות‪”.‬‬ ‫א ביסל אנגעווארעמט און אפגעטרוקנט‬ ‫די קליידער‪ ,‬און דערנאך האבן זיי זיך‬ ‫האט ער זיך געזעגנט מיט זיי און געזאגט‪:‬‬ ‫אוועקגעזעצט ביים טיש און געבעטן מ’זאל‬ ‫“איך וועל פארן פאראויס עטליכע מייל‪,‬‬ ‫זיי סערווירן עפעס צו עסן‪ .‬דער גביר‪ ,‬וואס‬ ‫און איך וועל ווארטן אויף אייך אין דער‬ ‫איז געווען א גאר איידעלער מענטש‪ ,‬האט‬ ‫קומענדיגער קרעטשמע‪”.‬‬ ‫אבער נישט געקענט אזוי שנעל צוטרעטן‬ ‫ווי נאר זיי זענען אוועקגעפארן א שטיקל‬ ‫צום עסן און טרינקען‪ ,‬און דערווייל איז שוין‬ ‫וועג‪ ,‬האט אנגעהויבן צו גיסן א רעגן‪ .‬אפילו‬ ‫געווארן צוועלף אזייגער ביינאכט‪.‬‬ ‫די בעסטע פערד קענען נאר גיין ווען די‬ ‫ווי נאר דער האן האט געקרייט‪ ,‬האט זיך‬ ‫וועגן זענען גרינג‪ ,‬אבער יעצט האט זיך‬ ‫דער גביר ארומגעקוקט און באמערקט‬ ‫געמאכט א בלאטע און די פערד האבן מער‬ ‫אז ער שטייט אינמיטן א ליידיג פעלד‪.‬‬ ‫נישט געוואלט גיין‪.‬‬ ‫ס’איז נישטא קיין קרעטשמע‪ ,‬נישטא קיין‬ ‫מ’האט זיי פרובירט צו טרייבן סיי מיט גוטן‬ ‫מענטשן‪ ,‬נישטא קיין וויין‪ ,‬און נישט קיין‬ ‫און סיי מיט בייזן‪ ,‬אבער גארנישט האט‬ ‫פערד מיט א וואגן – גארנישט! ער איז‬ ‫נישט געהאלפן‪ .‬אינצווישן האט דער רעגן‬ ‫געבליבן דארט אינגאנצן אליין‪ .‬היות ער‬ ‫געגאסן מיט א געוואלדיגן כוח‪ ,‬און דער וועג‬ ‫האט מורא געהאט צו גיין ווייטער‪ ,‬איז ער‬ ‫איז געווארן אלס שווערער און שווערער‪.‬‬ ‫געזעסן דארט ביז אינדערפרי און מתפלל‬ ‫דער טאג איז פארביי און די נאכט איז‬ ‫געווען צום באשעפער אז עס זאל שוין‬ ‫אנגעקומען‪.‬‬ ‫ווערן טאג‪ .‬ווען עס האט ענדליך אנגעהויבן‬ ‫צו שיינען‪ ,‬האט ער זיך ארויסגעלאזט אין‬ ‫דערווייל זענען אנגעקומען די מענטשן מיט‬ ‫וועג‪.‬‬ ‫די וועגענער פול מיט וויין‪ ,‬און מ’האט נישט‬ ‫געוואוסט וואו אהין מ’זאל זיך ווענדן צו‬ ‫ער איז ארומגעגאנגען א גאנצן טאג אן צו‬ ‫איבערנעכטיגן‪.‬‬ ‫זען קיין שום לעבעדיגע באשעפעניש‪.‬‬ ‫פארנאכטס האט ווייטער אנגעהויבן‬ ‫פלוצלינג באווייזט זיך אן ארנטליכער‬ ‫גיסן א רעגן און ער איז געווארן אינגאנצן‬ ‫מענטש‪ .‬האבן זיי אים געפרעגט‪“ :‬וואו‬ ‫די מענטשן האבן אים אנגעקוקט ווי א‬ ‫דורכגעווייקט‪ .‬השי”ת האט געהאלפן און‬ ‫משוגענער‪ ,‬אזא סארט מעשה האט מען‬ ‫ער האט באמערקט א קליינע קרעטשמע;‬ ‫שוין לאנג נישט געהערט‪ .‬די קינדער זענען‬ ‫ער איז תיכף אריינגעגאנגען און אויסגעטון‬ ‫אים נאכגעלאפן פונקט ווי נאך אן עכטן‬ ‫די נאסע קליידער‪ .‬אין די מלבושים האט ער‬ ‫משוגענער‪ .‬דער איד האט קוים באקומען‬ ‫געהאט זיין גאנצע געלט און די חשבונות פון‬ ‫עפעס צו עסן‪ ,‬איז ער ווייטער געגאנגען צו‬ ‫זיין וויין‪-‬געשעפט‪ .‬ער האט אויפגעהאנגען‬ ‫אן אנדערע שטאט‪ ,‬וואו ער האט נאכאמאל‬ ‫די קליידער נעבן דעם אויוון כדי זיי זאלן‬ ‫דערציילט זיין גאנצע מעשה‪.‬‬ ‫זיך אויסטרוקענען‪ ,‬און ער אליין האט זיך‬ ‫ער האט געהאפט אז דא וועט מען אים שוין‬ ‫געלייגט שלאפן אויפן בעט ביים אויוון‪.‬‬ ‫יא גלייבן און ארויסהעלפן‪ ,‬אבער למעשה‬ ‫פארטאגס האט אויסגעבראכן א שריפה‪,‬‬ ‫האט מען אים דא אויך אנגעקוקט ווי א‬ ‫און אלעס איז אינגאנצן פארברענט געווארן‪.‬‬ ‫משוגענער‪ .‬ער האט געזען אז דער מצב‬ ‫נעבעך‪ ,‬ער איז געבליבן ממש נאקעט‪ .‬דער‬ ‫איז ביטער‪ ,‬האט ער זיך מיישב געווען און‬ ‫בעל אכסניה האט רחמנות געהאט אויף‬ ‫אפגעטראגן אויך פון דער שטאט‪.‬‬ ‫אים און אים געגעבן א צעריסן העמד‬ ‫ער האט זיך אנגעשלאסן צו א חברה‬ ‫מיט צעריסענע הויזן‪ ,‬אן אלטן מלבוש‪ ,‬אן‬ ‫ארעמעלייט און זיך צוגעקלעבט צו זיי‪ .‬אזוי‬ ‫אפגענוצטן קאפעלוטש און צעבראכענע‬ ‫איז ער ארומגעפארן מיט זיי פון איין דארף‬ ‫שטיוול‪ .‬ער האט זיך געזעגנט און איז ארויס‬ ‫צום צווייטן און פון איין שטאט צום צווייטן‪,‬‬ ‫זוכן א פלאץ‪.‬‬ ‫ביז ער האט שוין אינגאנצן פארגעסן אז‬ ‫ער איז אנגעקומען אין א שטעטל וואו עס‬ ‫אמאל איז ער געווען א גרויסער עושר‪ .‬מען‬ ‫האבן געוואוינט אידן‪ .‬ער איז אריינגעגאנגען‬ ‫זאגט דאך א ווערטל אז ס’איז נאר שווער ביז‬ ‫אין בית המדרש‪ ,‬און יעדער האט אים‬ ‫מען געוואוינט זיך צו‪ ...‬און ביי דעם איד איז‬ ‫באגריסט מיט א “שלום עליכם”‪ .‬מען האט‬ ‫טאקע אזוי געווען‪ .‬פונדעסטוועגן‪ ,‬יעדעס‬ ‫אים אנגעהויבן פרעגן פון וואו ער קומט‪,‬‬ ‫מאל ער האט זיך דערמאנט פונעם עבר‪,‬‬ ‫האט ער דערציילט אז ער קומט פון א‬ ‫האט ער זיך צווויינט מיט ביטערע טרערן‪.‬‬ ‫דארף אין גריכנלאנד און אז ער איז באמת‬ ‫די ארעמעלייט האבן געהערט אז אין א‬ ‫א גרויסער גביר‪.‬‬ ‫וועט זיין אנגעטון אויף דעם און דעם אופן‪,‬‬ ‫געוויסן דארף וואוינט אן ארענדער‪ ,‬א‬ ‫און זיין נאמען איז אזוי און אזוי‪ .‬ווען ער‬ ‫געוואלדיגער מכניס אורח און א גרויסער‬ ‫וועט וועלן אריינקומען צו מיר‪ ,‬זאלסטו אים‬ ‫בעל צדקה‪ .‬האבן זיי באשלאסן אהינצוגיין‬ ‫אריינפירן אין א באזונדער שטיבל‪ .‬גיב אים‬ ‫אויף שבת‪ ,‬און זיי זענען דארט אנגעקומען‬ ‫א גוטן טרונק ברוינפן מיט פיינע מאכלים‪,‬‬ ‫דאנערשטאג ביינאכט‪.‬‬ ‫און זע אז ער זאל האבן גוטע עסנווארג די‬ ‫פרייטאג אינדערפרי האבן די ארעמעלייט‬ ‫גאנצע צייט‪.‬‬ ‫געפרעגט דעם בעל הבית‪“ :‬איז אפשר דא‬ ‫דערנאך זאלסטו אים הייסן ער זאל זיך גיין‬ ‫א שטאט דא אין די געגנט וואו מיר קענען‬ ‫לייגן שלאפן‪ .‬ווי נאר ער וועט אנטשלאפן‬ ‫גיין פראווען שבת?” האט דער בעל הבית‬ ‫ווערן‪ ,‬זאלסטו אים אויסטון זיינע קליידער‬ ‫געענטפערט‪“ :‬יא‪ ,‬עס איז דא א שטאט‬ ‫און אים אנטון די בגדים וואס איך גיב דיר‬ ‫נישט ווייט פון דא וואס הייסט מעזיבוז‪,‬‬ ‫יעצט‪ .‬גרייט אים אן וואסער צום וואשן‬ ‫אבער איך בעט אייך זייער איר זאלט בלייבן‬ ‫און פארשליס די טיר‪ .‬פאר מנחה זאלסטו‬ ‫ביי מיר אויף שבת; איך וועל אייך אי”ה געבן‬ ‫אריינגיין צו אים‪ ,‬אים אויפוועקן פון שלאף‪,‬‬ ‫א שיינע נדבה נאך שבת‪”.‬‬ ‫און אים אריינברענגען צו מיר אין בית‬ ‫פרייטאג נאכמיטאג איז דער וואגן שוין‬ ‫המדרש‪”.‬‬ ‫געווען איינגעשפאנט‪ ,‬און דער בעל הבית‬ ‫דער משמש האט טאקע אזוי געטון‪ ,‬און‬ ‫איז ארויפגעזעסן דערויף גרייט צום פארן‪.‬‬ ‫האט אויסגעפירט אלעס פונקטליך וויאזוי‬ ‫האט דער גביר פון גריכנלאנד געפרעגט‬ ‫דער בעל שם טוב האט אים באפוילן‪.‬‬ ‫דעם בעל הבית‪“ :‬וואו אהין פארט מען?”‬ ‫האט אים דער בעל הבית געענטפערט‪“ :‬מיר‬ ‫פרייטאג צונאכטס נאכ’ן דאווענען‪ ,‬אינמיטן‬ ‫האבן דא ביי אונז אין שטאט א גרויסן צדיק‪,‬‬ ‫קידוש‪ ,‬האט דער איד פלוצלינג דערקענט‬ ‫דעם הייליגן בעל שם טוב‪ ,‬און איך פלעג‬ ‫דעם בעל שם טוב הקדוש‪ .‬ער איז גלייך‬ ‫פארן צו אים יעדע פיר וואכן אויף שבת‪”.‬‬ ‫צוגעלאפן צו אים מיט בכיות און אנגעהויבן‬ ‫וויינען‪“ :‬רבי‪ ,‬איר זענט דאך געווען ביי מיר‬ ‫“נעמט מיך אויך מיט צום צדיק‪”,‬‬ ‫יום טוב סוכות!”‬ ‫האט דער איד זיך געבעטן ביי אים‪.‬‬ ‫אבער דער בעל הבית האט אים געזאגט‪:‬‬ ‫“אין וועלכע יאר איז דאס געווען?” האט‬ ‫“ביי מיר אינדערהיים וועסטו האבן א‬ ‫דער בעל שם טוב געפרעגט‪.‬‬ ‫פיל בעסערן שבת‪“ ”.‬איך בעט אייך‬ ‫“עס איז שוין זייער לאנג צוריק‪ ,‬מיט פילע‬ ‫פונדעסטוועגן‪ ,‬ביטע נעמט מיך מיט‪”,‬‬ ‫יארן צוריק‪ ”,‬האט דער איד געענטפערט‪.‬‬ ‫האט ער נישט נאכגעלאזט‪.‬דער בעל הבית‬ ‫האט אים ענדליך צוליב געטאן און אים‬ ‫אבער דער רבי האט זיך נישט נאכגעגעבן‬ ‫מיטגענומען‪ .‬ווען זיי זענען אנגעקומען אין‬ ‫און נאכאמאל געפרעגט‪“ :‬פונדעסטוועגן‪,‬‬ ‫שטאט‪ ,‬האט מען אים אראפגעלאזט פונעם‬ ‫זאג מיר אין וועלכע יאר איז דאס געווען?”‬ ‫וואגן‪ ,‬און דער ארענדער איז גלייך געגאנגען‬ ‫אין מרחץ זיך טובל’ן אין מקוה לכבוד שבת‪.‬‬ ‫האט דער איד געענטפערט‪ ,‬למשל‪ ,‬אז עס‬ ‫איז געווען אין יאר תרמ”ו‪ .‬האט אים דער‬ ‫דער הייליגער בעל שם טוב האט‬ ‫בעל שם טוב געזאגט‪“ :‬היי יאר איז דאך‬ ‫אריינגערופן זיין משמש און אים אנגעזאגט‪:‬‬ ‫תרמ”ו!” און דער גאנצער עולם ארום האט‬ ‫“זאלסט וויסן‪ ,‬אז עס גייט אט‪-‬אט אנקומען‬ ‫אויך אזוי באשטעטיגט‪.‬‬ ‫אן ארעמאן וואס זעט אויס אזוי און אזוי‪ ,‬ער‬ ‫צוריקגעבן‪.‬‬ ‫דער איד האט אנגעהויבן וויינען נאך‬ ‫שטערקער‪ .‬דעמאלט האט אים דער בעל‬ ‫פלוצלינג האט אנגעהויבן דונערן און בליצן‪,‬‬ ‫שם טוב געזאגט‪“ :‬זאלסט וויסן‪ ,‬אז איך האב‬ ‫און די גאנצע קרעטשמע האט זיך גענומען‬ ‫דאס אלעס נאר געמאכט כדי דו זאלסט‬ ‫טרייסלען מיט א שרעקליכער קראפט‪ .‬ווען‬ ‫גלייבן אז דאס וואס דוד המלך ע”ה זאגט‬ ‫עס איז געקומען חצות הלילה איז די גאנצע‬ ‫אין תהלים (קב‪ ,‬כד) ִ‘ִעָּנּ ה ַַבֶּד ֶֶּרְך ֹּכ ִִֹחי’ [ער‬ ‫קרעטשמע נעלם געווארן‪ ,‬און אלע זיינע‬ ‫האט אפגעשוואכט מיין כח אויפן וועג] איז‬ ‫מענטשן זענען פלוצלינג צוריק דא געווען‪,‬‬ ‫אמת‪ ,‬וויבאלד דו האסט נישט געגלייבט אז‬ ‫אינאיינעם מיט’ן וואגן און דעם בעל עגלה‪.‬‬ ‫אפילו דו א גביר קען זיין אזוי שווער צו גיין‬ ‫אפילו די מלבושים און דאס געלט וואס ער‬ ‫אין וועג‪ .‬דא האסטו דיין פאס וויין מיט דיין‬ ‫האט געמיינט אז ס’איז שוין לאנג פארברענט‬ ‫חתימה‪ .‬אויב דו וועסט מיר שווערן אז דו‬ ‫געווארן‪ ,‬איז אלעס צוריקגעקומען אין‬ ‫גלייבסט שוין דערין‪ ,‬וועל איך דיר מוצאי‬ ‫בעסטן ארדנונג‪.‬‬ ‫שבת געבן א קוויטל‪ .‬דו וועסט גיין אויף א‬ ‫קליינעם וועג‪ ,‬און דארט וועסטו ווייטער‬ ‫ער האט זיך גלייך ארויסגעלאזט קיין‬ ‫טרעפן די זעלבע קרעטשמע‪ .‬וועסט אים‬ ‫מעזיבוזש‪ ,‬וואו ער איז אנגעקומען פונקט‬ ‫ווייזן דאס קוויטל און זאגן אז ישראל בן‬ ‫אויף יום טוב פסח‪ ,‬און ער האט געפראוועט‬ ‫שרה האט דיר געשיקט‪ ,‬וועט מען דיר‬ ‫דעם יום טוב ביים הייליגן בעל שם טוב‪ .‬ער‬ ‫צוריקגעבן דיין גאנצע פארמעגן צוזאמען‬ ‫האט דארט מצליח געווען צו פארקויפן זיין‬ ‫מיט דיינע מענטשן‪”.‬‬ ‫וויין און געמאכט שיין געלט‪ ,‬און ער איז‬ ‫און אזוי איז טאקע געווען‪ .‬מוצאי שבת‬ ‫געווארן א גרויסער מקורב ביים בעל שם‬ ‫האט אים דער הייליגער בעל שם טוב‬ ‫טוב‪.‬‬ ‫איבערגעגעבן א קוויטל‪ .‬ער איז געגאנגען‬ ‫ער פלעגט קומען יעדן יאר צום בעל‬ ‫אויף א זייטיגן וועג אינדרויסן פון שטאט‪,‬‬ ‫שם טוב‪ ,‬און פלעגט אים צומאל שיקן א‬ ‫ביז ער איז אנגעקומען צו דער קרעטשמע‪.‬‬ ‫מהודר’דיגן אתרוג אויף סוכות‪.‬‬ ‫ער האט געוויזן דאס קוויטל פאר די‬ ‫מענטשן דארט און געזאגט אז רבי ישראל‬ ‫זכיתו יגן עלינו ועל כל ישראל‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫בן שרה האט געהייסן מען זאל אים אלעס‬ ‫קעסטל רעטעניש‬ ‫לאמיר זעהן צו דו קענסט טרעפן די ווערטער‬ ‫אלע ווערטער קענען זיך געפינען פון רעכטס צו לינקס‪ ,‬פון אויבן‬ ‫אראפ‪ ,‬פון אונטן ארויף‪ ,‬אדער שיף פון רעכטס צו לינקס‪.‬‬ ‫א ע ר ה ח ע ס ז פת ד מ י ט כ מחח ר צ כ י ג ז א י י מש י‬ ‫צת י כ פ נ י ו ספ ב י ב צ י לאדמה י מ נ ו תאצ כ ע ו‬ ‫ס צ תחמ נ פ ע פ ק ע א ר סתש ו ח צ טח פ ד ה ד ק ר ר ג ב‬ ‫כ ס ב ר ש י פ ט ו ה ע ח ע כ ר ר ר ח שש נ ר צ נ ג ש ו ו ם ד‬ ‫ך נ ז צ מ ה פ תשחק ה ו י מ י מח ז טת ג ה טס ג כ תשצ‬ ‫ל ב י ו מכס ו נ צ עמכאלתקח ג ג חד הצ ד נ לחע י‬ ‫לש ו י חתאלת נ ג כ ל ד ל ד י סאטט נ ס ז ע פאקע י‬ ‫אמ דשט ו פ נ א כ קקסק ב ט ף ו שד ו י א ז תח צ ת ג ס‬ ‫אחסהאדתצ ב ג י ההמ ז קאכ נ ע לאבת נ הצ למ ז‬ ‫פ תטמ נ ש ו ח י טע ב כ כ תע א ו שפ י ז א ד משה ב ו מ‬ ‫שתחטסחש י ל ת ב ה כ ק צ צשת הטא הש נ משק ל ה א‬ ‫א יש ז פע כ ז הלתר צתחכמע צ ו זשל עע ל ר ל נ ח‬ ‫סתמ י י עקל דקמל י ד ב ד ח י ו ב החפמד ז ו קמל‬ ‫עהפ בחסטד פ ג פח י א נ ג תסא ג בה נ ן י ר צשב ו‬ ‫בשג ס ו אפטהמט ו צק ז צתלשג הל ר צקצ כ י בס‬ ‫ל ו י ו צ ו ז קכ ג פעת ז קח ו מ ז ה ז ה ג נ דמ ג סקב‬ ‫סאצ ר ב דסח י ל צ ר ו מצ ר רמע ב ו לטתפ פ כ בטא‬ ‫ד ב ג טא נ תאב ג ו ו בקעקה ר פמ ג ו ח ר למקאטמ‬ ‫פ ה ב ח ד א בק י נ אקר רשב ד נ י א צ דשסעטצ נ ז ס‬ ‫אל ל נ ד פ ג ט י ל פ ו ע נ ע נ י טל ג י אתממע י ט י פ‬ ‫ר ק ס ס מ ע פ ת י ר ד ה שש נ ה ו א פ ט ס ר ק ק ח ל י ס ז ז‬ ‫סמ ר ט כ מחשב סת נ שפשק כ ה פ ר צ ז ו מ ז ת כ ד ג ר‬ ‫מ ה ב ר ו מ ז ח ר ל י ב ל א י ב ד קשעש נ כ ר הטב ע י ל‬ ‫ט פ מ ר שש ב א פ צ ה ל ד ל א ז שט י ר ח כ ח ל ח נ י ח ש נ‬ ‫ד ז ן ן שא ד ת פ ע ו טק נ ד ע א נ ה ו תע ט צ ג כ ד ט ג פ‬ ‫א ג מ י נ מל ל ב ז י מ ז ה ג ב י ד ל לקסב עה ג ג ב ה ך‬ ‫ט ז ח ד טא ג ל ע צשא ל כ ז מ ו ל י ג קל כ הא ז נ ח ד ד‬ ‫ד פ נ צ ה ו סה אאתח ד חשר ל ה ע צ ו צ ר ו סמס ג ס ו‬ ‫ר ר ר נ ב י ל נ ע נ ו ע י םד התר י לח ו מס י דקט י ת‬ ‫ו ד פה ושע נ אר באכ ע ג אתר ו ג י קד פ ף פחעםפ‬ ‫‪ .14‬בצילא דמהימנותא‬ ‫‪ .1‬סוכות‬ ‫‪ .22‬פנה אל תפלת הערער‬ ‫‪ .2‬זמן שמחתינו‬ ‫‪ .15‬שמחת בית השואבה‬ ‫ולא בזה את תפלתם‬ ‫‪ .3‬מחזה חג האסיף‬ ‫‪ .16‬אושפיזא דמשה‬ ‫‪ .23‬שמיני עצרת‬ ‫כ"ק מרן רבינו שליט"א פראוועט יעדעס יאר א טיש לכבוד די הייליגע אושפיזין‪.‬‬ ‫‪ .4‬אתרוג‬ ‫‪ .24‬שמחת תורה‬ ‫‪ .17‬אושפיזא דיצחק‬ ‫‪ .5‬לולב‬ ‫‪ .25‬הקפות‬ ‫דער רבי ז"ל פלעגט פראווענען א טיש לכבוד די הייליגע אושפיזין‪.‬‬ ‫‪ .6‬הדסים‬ ‫‪ .18‬רבי ייבי‬ ‫‪ .7‬ערבות‬ ‫די יארצייט פונעם הייליגן רבי ייבי זי"ע פאלט אויס אויף אושפיזא דיוסף‪.‬‬ ‫‪ .8‬נענועים‬ ‫‪ .19‬ר נחמן מברסלב‬ ‫‪ .9‬הלל‬ ‫‪ .20‬ליקוטי מוהרן‬ ‫‪ .10‬ושמחת בחגך‬ ‫די הילולא קדישא פונעם הייליגן ר' נחמן זי"ע פאלט אויס אויף אושפיזא דמשה‪ ,‬וואו‬ ‫רבינו שליט"א פירט זיך פארצולערנען א שיעור אינעם הייליגן ספר ליקוטי מוהר"ן‪.‬‬ ‫‪ .11‬אור מקיף‬ ‫‪ .21‬הושענא רבא‬ ‫‪ .12‬ענני הכבוד‬ ‫‪ .13‬סכך‬ ‫פון וואו פלעגט דער רבי זכרונו לברכה נעמען זיין אתרוג?‬ ‫מאראקא | ארץ ישראל | יאנעווע‬ ‫וויאזוי פלעגט דער רבי זכרונו לברכה בינדן דעם לולב?‬ ‫וועלכע סארט סכך פלעגט דער רבי זכרונו לברכה נוצן?‬ ‫וועלכע נאכט פלעגט דער רבי זכרונו לברכה פירן טיש?‬ ‫די ערשטע נאכט‪ ,‬אושפיזין דאברהם‬ ‫די צווייטע נאכט‪ ,‬אושפיזין דיצחק‬ ‫הושענא רבא ביינאכט‪ ,‬אושפיזין דדוד המלך ע"ה‬ ‫וועלכע חפץ קודש האבן מיר ביי אונז אין בית המדרש פונעם רבי'ן ז"ל?‬ ‫(רמז‪ :‬עפעס וואס האט א שייכות מיט שמחת תורה)‪.‬‬ ‫טייערע קינדער! שיקט אריין אייערע תירוצים‪ ,‬ווי אויך שרייבט אונז פון וואס איר האט דאס מערסטע‬ ‫הנאה געהאט פונעם "אונזער קוואל"‪ ,‬און גייט אריין אין א גורל פאר א ווערטפולע 'גיפט קארד' אין א‬ ‫ספרים געשעפט‪ .‬דעם געווינער וועלן מיר בסייעתא דשמיא מעלדן אינעם קומענדיגן "אונזער קוואל"‪.‬‬ ‫‪Inzer kval | 953 50th street | Brooklyn N.Y. 11219‬‬ ‫די בית מדרש פונעם דברי ברוך‬ ‫אין וויען (שנת תר"ה – תר"פ)‪.‬‬ ‫די בית מדרש פונעם בעל‬ ‫שם טוב הק' אין מעזיבוז‬ ‫די בית מדרש פונעם רבי'ן ז"ל אין וויליאמסבורג‬ ‫‪ 545‬בעדפארד עווע‪( .‬תש"א – תש"ה)‪.‬‬ ‫די רבי'ן ז"ל אנקומענדיג צום בית‬ ‫המדרש אין בארא פארק‪.‬‬ ‫א מודעה אז די רבי ז"ל אריבער‬ ‫ציט זיך קיין בארא פארק‪.‬‬ ‫די בית מדרש אין בארא פארק‬ ‫פארן קרן הבנין‪.‬‬ ‫די בית מדרש אין‬ ‫בארא פארק בשעת‬ ‫קרן הבנין תשס"ה‪.‬‬ ‫מעזיבוז‬ ‫פון‬ ‫סאקליע‬ ‫קיין‬ ‫די בית מדרש פונעם רבי'ן ז"ל אין וויליאמסבורג‬ ‫‪ 570‬בעדפארד עווע‪( .‬תש"ה – תשל"ג)‪.‬‬ ‫בתי מדרשות‬ ‫פון רבותינו הק'‬ ‫במשך די יארן‬ ‫משנת תק"כ –‬ ‫תשפ"ז לפ"ק‬ ‫די בית מדרש‬ ‫פונעם רבי'ן‬ ‫ז"ל אין בארא‬ ‫פארק (תשל"ג –‬ ‫תשל"ט)‪.‬‬ ‫בית מדרשנו החדש כהיום‬ ‫די בית מדרש פונעם רבי'ן ז"ל אין בארא פארק‬ ‫(תשל"ג – תשל"ט)‪.‬‬ ‫עתידין בתי כנסיות ובתי מדרשות‬ ‫שיקבעו בארץ ישראל‪,‬‬ ‫(מגילה כט‪ ,‬א)‪.‬‬