טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH — סוכות (2026-09-21)

טיב ה˜הילה
שבת מברכים חמישי| 0 | 8:15חלק'
הסוכות לרגל חג
המולד יום גליון מוגדל
חמישי-שישי | שבת מברכים אב | ר"ח|יום בס"ד
סוכות
ט"ו תשרי תשפ"ז
◄ די צייטן לויט אופק ירושלים ►
זמני הדלקת הנרות ומוצ”ש
יו"ל ע"י ˜היל˙ ˘ב˙י בבי˙ ד' אויף אידי˘ בנ˘יאו˙ מורנו ורבנו הרה"ˆ
5:56
7:07
הדה"נ
מוצש"ק
רבי גמליאל הכהן רבינובי˘ ıליט"א 7:43 ר"ת
סוף זמן קריאת שמע ותפילה
סוז"ת א' 10:00 סוזק"ש א' 8:45
סוז"ת ב' 10:30 סוזק"ש ב' 9:30
| די צייטן לויט די זומער זייגער |
רו
גליון מס':
המע+רכ+ת שנה ד'
דער רצון צו לעבן
אמאל איז הרה”ק רבי אליעזר’ל דזשיקובער זי”ע קראנק געווארן מיט א מסוכנ’דיגע קרענק ,און
אין יענע תקופה האט ער באגעגנט זיין מחותן ,דער הייליגער צאנזער רב זי”ע ,און ער האט אים
געבעטן אז ער זאל מתפלל פאר זיינעטוועגן אז ער זאל האבן א רפואה שלימה.
הערנדיג זיין פארלאנג ,האט זיך דער הייליגער צאנזער רב געמאכט אזוי ווי ער דרייט זיך ארויס
דערפון ,זאגנדיג :מחותן ,דארף אויפן עולם האמת איז דאך בעסער ווי דא אויפן עולם השקר...
האט זיך דער הייליגער דזשיקובער פראבירט ממליץ זיין אויף זיך זעלבסט ,טענה’נדיג אז +הפ+רשה
ושמחת בחגך
ווילאנג ער געפינט זיך דא אויפן עולם הזה ,זארגט ער פאר די געברויכן פון זיינע קינדער און
אייניקלעך [וועלכע זענען אויך געווען די אייניקלעך פון דער הייליגער צאנזער רב] ,און ווען ער
וועט אוועקגיין פון דער וועלט וועלן זיי בלייבן אן קיין שטיצער ,און דעריבער איז בעסער אז ער
זאל בלייבן ביים לעבן .אבער יעצט האט זיך דער הייליגער צאנזער רב ווייטער געמאכט אזוי ווי
ער וויל זיך ארויסדרייען ,און ער האט געענטפערט פארן הייליגן דזשיקובער :ווען איר וועט זיין
אויפן עולם האמת ,וועל איך זארגן פאר זיי.
ווען דער הייליגער דזשיקובער האט געזען אז די ענינים פונעם עולם הזה זענען נישט קיין סיבה אז
די גרויסע שמחה פון חג
דער הייליגער צאנזער רב זאל טוישן זיין מיינונג וועגן זיי ,האט ער זיך געמוזט מודה זיין איבערן
אמת’ן תכלית פארוואס ער וויל לעבן דא אויף דער וועלט ,און ער האט געזאגט צו דער הייליגער הסוכות
צאנזער רב :יעצט קומען דאך די הייליגע טעג ,און ווען איך דאווען ,פרייען זיך די גאנצע ּ ַפ ַמלְ יָא
ׁ ֶשל ַמ ְעלָה מיט מיינע תפילות. מיר טרעטן אצינד אריין אין די הייליגע און
גלייך איז דער הייליגער צאנזער רב באוויליגט געווארן ,און ער זיך געגאנגען טובל’ן ,און ווען ער לעכטיגע טעג פון דער יום טוב סוכות .די טעג
איז צוריקגעקומען האט ער געזאגט צו דער הייליגער דזשיקובער :איך האב גע’פועל’ט אין הימל פון סוכות זענען געהויבענע און הייליגע טעג
צו פארלענגערן אייער לעבן פאר נאך זיבן יאר. און זענען פול מיט התעלות און מיט קדושה.
שפעטער האט דער הייליגער שינאווער רב געפרעגט זיין טאטע ,דער הייליגער צאנזער רב, מערערע נעמען איז דא פאר דער הייליגער יום
פארוואס האט ער זיך אין אנהייב געמאכט אוזי ווי ער דרייט זיך ארויס פון דער הייליגער טוב .די תוה”ק רופט עס אן חג הסוכות אדער
דזשיקובער? האט אים דער הייליגער צאנזער רב געענטפערט :איך האב געהאט א שטארקער חג האסיף ,אבער מען טרעפט אז דער יום טוב
רצון צו ווייזן ווי די צדיקים באהאלטן זייערע מדריגות ,און איך האב טאקע מצליח געווען דאס צו ווערט אויך אנגערופן זמן שמחתתנו.
ווייזן ,ווייל אין אנהייב ,ווען ער האט געזען אז איך וויל וויסן פארוואס ער וויל לעבן לאנג ,האט
ער זיך פראבירט ארויסדרייען און ווייזן אז זיין ציל איז נאר וועגן פשוט’ע ענינים ,דאס הייסט, ווען מען איז זיך מתבונן אין דעם נאמען ווערט
כדי צו שפייזן זיינע קינדער און אייניקלעך ,אבער דעמאלטס האב איך אים נאכאמאל פראבירט אביסל שווער צו פארשטיין פארוואס עפעס
מאכן רעדן ,דורכדעם וואס איך האב עס אוועקגעמאכט זיין טענה ,און דעמאלטס האט ער זיך האט סוכות זוכה געווען צו אזא חשוב’ער
געמוזט מודה זיין אז זיין גאנצע ציל איז נאר צו מאכן נחת רוח פאר השי”ת... טיטל פון זמן שמחתנו.
ווירקליך איז עס אזוי בי די גרויסע צדיקים ,אז זייער גאנצע מציאות אויף דער וועלט איז נאר כדי כלל ישראל איז געבענטשט געווארן מיט
צו מאכן נחת רוח פארן אויבערשטן .אבער אין אמת’ן אריין איז דא די נקודה ביי יעדן איד ַּבאֲ ׁ ֶשר מערערע ימים טובים .יעדער יום טוב צייכנט
הוּא ׁ ָשם .און דאס מיינט מען יעדער איינער ,אפילו אויב ער האט פערזענליכע נגיעות אין די חַ יֵּי אפ א געוויסער זאך און יעדער זאך וואס זי
ׁ ָשעָ ה ,פונדעסטוועגן ווייסט ער אז די תכלית פון זיין לעבן איז תורה און מעשים טובים וואס דורך צייכענט אפ איז א דערפרייענדער זאך .אין
זיי ברענגט ער נחת רוח פארן אויבערשטן ,און אויך אונזער באגער אין די גשמיות’דיגע געברויכן דעם יום טוב פסח צייכנט מען אפ די צייט
איז נאר כדי אז מען זאל זוכה זיין דורך זיי צום געוואונטשענעם תכלית ,וואס דאס איז – צו פון די יציאת מצרים און דאס אליין איז א
ברענגען נחת רוח פארן אויבערשטן. דערפרייענדער זאך און עס וואלט זיך אזוי
און טאקע ,אין דעם הייליגן יו”ט פירן מיר זיך צו זאגן די ‘הושענות’ ,און דערמיט איז מען מעורר געפאסט אז מ’זאל איר בא’טיטל’ען מיט’ן
ֹשע נָא א זכות צו ממשיך זיין אונזערע גשמיות’דיגע געברויכן ,אבער פאר אלעס זאגן מיר :הו ׁ ַ טיטל פון זמן שמחתנו.
ֹשע נָא לְ ַמעַ נְ ָך דו ְֹר ׁ ֵשנוּ.
ֹשע נָא לְ ַמעַ נְ ָך ּגוֹאֲ לֵ נוּ ,הו ׁ ַ
ֹשע נָא לְ ַמעַ נְ ָך בּ ו ְֹר ֵאנוּ ,הו ׁ ַ
לְ ַמעַ נְ ָך אֱ ל ֵֹקינוּ ,הו ׁ ַ די זעלבע איז אויך שבועות ווען מ’צייכענט אפ
דערמיט זענען מיר ְמג ּ ֶַלה דַּ עַ ת ,אז אלעס וואס מיר בעטן ,איז נאר ‘לְ ַמעַ נְ ָך’ .אונזער גאנצע דער זמן פון מתן תורה .אויך דאס איז א דבר
גלוסטעניש אין די ענינים פון גשמיות ,איז נאר בלויז צו פארמערן כבוד שמים דורך זיי. שמחה און לכאורה איז עס נאך אזא גרויסע
(עפ”י טיב המועדים – תשרי) שמחה ווי די שמחה וואס מ’צייכענט אפ וועגן
די ענני הכבוד אבער דאך זעט מען אז מ’האט
עס נישט אנגערופן מיט’ן נאמען זמן שמחתנו?
צו פארשטיין דער פשט פון דעם נאמען און
איר באזונדערקייט ,מוז מען ערשט מקדים זיין
מען קען הערן שמועס'ן און דרשות א שטארקע בחינה וואס ווערט געברענגט אין
פון מורנו ורבנו שליט"א -אין א עקסטערע נומער ספרי קודש .אין אלע ספרי קודש ווערט מבואר
אידיש 073-2951321 :לשה"ק073-2951320 :
אז ביי יעדע מצוה וואס א איד טוט קומט אראפ
א מורא’דיגע אור מלמעלה .נישט נאר קומט
אראפ אן אור נאר די אור איז גורם פאר א
א מענטש א מורא’דיגע שמחה.
>>> | טיב הפרשה | המשך פון עמוד א' |
די אור ווערט היבש שטארקער ווען עס קומט צוגיין א שבת קודש
אדער א יום טוב .אין אזא צייט עפענען זיך די שערי שמים ברייט
+ההשג+חה און עס רינט אראפ פון איר שפע קודש אן קיין גרעניץ .די נשמה
פון דער מענטש ווערט אנגעפולט מיט אור ה’ ,מיט ריינקייט,
מעשיות אויף השגחה פרטית מיט הייליגקייט ומעל כולם מיט שמחה ,ווייל שמחה מיט קדושה
שפאנען אינאיינעם ,לאפוקי פון עצבות ודכדוך וועלכע גייט
געשריבן דורך ליינערס האנט ביי האנט מיט טומאה וזוהמא.
אבער טראץ וואס עס קומט אראפ מלמעלה אזא אור ,שפירן
מיר נישט די אור .די סיבה פארוואס מיר שפירן נישט איז ווייל
געגעבן מעשר געלט -געזען די ברכה די טומאה איז חוצץ צווישן די אור און די הרגשה ,עס לאזט נישט
פאר לאנגע יארן טוה איך אין אינסטאלירן עירקאנדישענס דעם מענטש אנקומען צו די ריכטיגע הרגשה ,ער זאל שפירן די
אין שטיבער .עס איז ברוך ה’ א פרנסה וואס ברענגט אריין אויסטערלישע שמחה וואס איז דא ביי שמחה של מצוה.
שיינע פארדינסטן ,אבער עס איז אויך א דזשאב וואס אגאנץ יאר איז ליידער דא דער מסך המבדיל וואס איז חוצץ און
פאדערט זיך אז מ’זאל האבן אסאך טייערע געצייג פאר די לאזט נישט דעם מענטש אנצוקומען צו די הרגשה פון קדושה אין
ארבעט. די טעג ,אבער אנדערש איז די חודש תשרי פון די אנדערע ימים
עס מאכט זיך אפטמאל אז מ’דארף לעכערן א וואנט און טובים.
פארדעם פעלט זיך אויס א סארט מאשין וואס הייסט א די ימים טובים פון חודש תשרי ענדיגט זיך מיט דער יום טוב
‘קאנגא’ וואס קען לעכערן דיקע ווענט .אזוי אויך איז דא סוכות און שמיני עצרת ,אבער פאר דעם איז דא א לאנגע רייע
אנדערע געצייג וואס פעלט זיך אויס פאר די ארבעט. פון לעכטיגע און געהויבענע טעג און דאס זענען די טעג פון ‘ראש
השנה’ און שפעטער ‘יום כיפור’ ביז צו סוכות.
ווען איך האב אנגעהויבן די ארבעט פלעג איך טאג טעגליך
אויסליידיגן מיין קאר און ארויפשלעפן די געצייג אריין צו די אלע טעג זענען הכנה טעג צו דער גרויסער אור וואס קומט
מיר אין שטוב ,אויס מורא אז מ’זאל עס נישט גנב’נען. אראפ סוכות .אין די טעג וואשט א איד אויס די נשמה און רייניגט
זיך פאר’ן בורא כל העולמים.
אבער מיט די צייט בין איך געווארן אביסל נאכלעסיגער. אין די ספרי קודש ווערט געברענגט אז אזוי ווי די טעג צווישן פסח
נאכ’ן איבערלאזן די געצייג אין קאר און זען אז עס געשעט און שבועות זענען א הכנה צו שבועות און אין די טעג רייניגט מען
נישט גארנישט האב איך עס אנגעהויבן איבערלאזן אפטער אויס דער זעהל און מען איז איר מטהר מיט די זיבן מידות ,אבער
אין די קאר ,ביז עס איז געווארן א קביעות אז עס בלייבט ליגן די זעלבע עבודה וואס מיר מאכן דארט אין זיבן וואכן מאכט מען
אין די קאר. יעצט אין די זיבן טעג ,נאר דא איז גענוג איין טאג פאר א מידה.
איין טאג ,נאך א שווערע טאג ארבעט ,האב איך זיך געזעצט מיט דער דערהער קען מען פארשטיין פארוואס סוכות איז זמן
מאכן חשבונות. שמחתנו.
איך האב אויסגערעכענט אלע מיינע געלט זאכן ,וויפיל עס איז זמן שמחתנו ווייל עס איז די איינציגסטער יום טוב וואס
קומט אריין ,וויפיל גייט ארויס און וויפיל מעשר געלט איך אין איר קען מען זיך פרייען באמת און דערשפירן די שמחה אזוי
דארף געבן .נאכ’ן אפשיידן די מעשר געלט און עס געבן פאר שטארק ביז עס גייט אריין אין די ביינער.
א איד ,האב איך געדאווענט מעריב און זיך געגרייט צו גיין זאל הקב”ה געבן אז מ’זאל זוכה זיין צו שפירן די שמחה און אז די
שלאפן. שמחה זאל אריינגיין טיף טיף אין די ביינער און זאל פארבלייבן
א גאנץ יאר ,און אז בקרוב ממש זאל מען זיך שוין קענען פרייען
דער מארגענדיגער טאג איז געווען א שווערע טאג .איך האב מיט די אמת’ע שמחה פון ביאת משיח צדקנו בקרוב ובמהרה.
זיך געגרייט צו רייזן קיין אויסלאנד אויף א משפחה שמחה
און געווען נערוועז צי אלעס וועט קלאפן .איך האב זיך
געלייגט אין בעט ,אבער וויפיל איך האב פראבירט האב איך
נישט געקענט כאפן א שלאף.
נאך א האלבע שעה זיך דרייענדיג אין בעט ,האב איך
אויפגעגעבן .איך בין ארויס פון שטוב מיט א הייסע קאווע צו
האפנדיג אז שפעטער וועל איךָ שעפן אביסל פרישע לופט,
קענען צוריק איינשלאפן.
שטיי איך אזוי אין גאס ,פארענט פון מיין שטוב ,ווען מיטאמאל
הער איך א גערויש ,איך געב א קוק און כ’זעה נישט מער און
נישט ווייניגער ווי צוויי פאמאסקירטע אראבער שטייען ביי
מיין קאר און גרייטן זיך איר אויסצוליידיגן פון די געצייג.
איך האב גלייך אנגעהויבן מאכן א גערודער .זעענדיג אז איך
קום זענען זיי אנטלאפן פון דארט ווי שנעל די שאטן האט זיי
געטראגן און זיך מער נישט צוריקגעקערט צו איר.
ווען זיי זענען אוועקגעגאנגען בין איך געגאנגען קוקן ווי גרויס
די שאדן איז געווען .איך האב געזען אז אויסער צוברעכן די
גלאז זיך אריינצובאקומען אין די קאר און רויבן פון איר אן
אלטער פארקוועטשטער דרילל האבן זיי נישט עספיעט צו
גנב’ן עפעס מער.
איך האב געדאנקט הקב”ה פאר דעם און גלייבנדיג אז די
ישועה האט מיר באטראפן אין זכות פון געבן מעשר געלט.
אז מ’געבט מעשר געלט שיקט הקב”ה אריין די ברכה אין די
זאך און מ’ווערט ניצול פון אלע שאדנס.
(דערציילט דורך דער בעל המעשה :י.ר).
די פאראינטרעסירטע צו מיט טיילן מזכה זיין את הרבים מיט
מעשיות פון השגחה פרטית זאל שיקן צו ר' שמחה סמואלס אין
פקס15326517922 :
ב
המעשיו+ת
ֵּכן ֶאזְ ֶּכה לֵ ׁ ֵ
ישב
געווענליכע האנדלען וועט אים נישט אינעם ספר הקדוש “בית אהרן” זצוק”ל
געלונגען צו באקומען דער אתרוג... (שלהי שמחת בית השואבה) ,ווערט
האט ער פראבירט זיין כח מיט ערקלערט אז דאס איז א תפילה וואס
שתדלנות... מיר בעטן צו אלע טעג פונעם גאנצן יאר
ַּב ֻּס ָּכה לְ ׁ ָשנָ ה
שלוֹם.
אתנ ּו לְ ׁ ָ
הַ ּ ָבאָ ה לִ ְק ָר ֵ
הער מיר אויס ,מיין טייערער
פריינד ,האט ער אנגעהויבן אים ָ”תן הוּא לְ ׁשוֹן וְ זֶה לְ ׁשוֹן ָק ְד ׁשוֹ“ :לִ וְ י ָ
איבערצורעדן .וויסן זאלסטו אז אין ש ִּנזְ ּ ֶכה לְ ִה ְת ַח ֵּבר וּלְ ִה ְתי ֵַחדִה ְת ַח ְ ּברוּתֶ ׁ ,
הָּ ַ+ב ָ+א+ה
די גאנצע שטאט בארדיטשוב געפינט שנָה לְ ִה ְתי ֵַחד ִעם ִעם הַ ּ ֻס ּ ָכה ,עַ ל ּ ָכל הַ ּׁ ָ
זיך נישט היי־יאר אפילו אן איינציגן ּכה וְ ל ּולָב ו ִּמינָיו ,וְ לִ ַּקח ה’ ,וְ ִעם ִמצְ וֹת סו ּ ָ
אתרוג פאר די מצוה! נאכמער שנָה ,אָ ֵמן ּ ֵכן יְ ִהיש ְמ ָחה עַ ל ּ ָכל הַ ּׁ ָ לְ עַ צְ מ ֹו ִ ׂ
דערפון ,מורינו ורבינו ,דער הייליגער ָרצוֹן”.
מרא דאתרא ,איז אויך זייער שטארק
קומט אויס ,לְ פִ י דַּ ְרכּ ֹו ַּב ּקו ֶֹד ׁש ,אז די
באזארגט דערפון ,זעענדיג אז מען “יְ הִ י ָרצוֹ ן ִמ ְּלפָ נֶ ָיך ד’ ֱאל ֵֹקינ ּו וֵ אל ֵֹקי ֲאבוֹ ֵתינוְּּ ,כׁ ֵשם ׁ ֶש ִק ַ ּי ְמ ִּתי
תפילה גייט ארויף אויף יעדן איינציגן
האט נישט קיין שום מעגליכקייט צו וְ יָ ׁ ַשבְ ִּתי ְּבסו ָּּכה זוֵּּ ,כן ֶאזְ ֶּכה לְ ׁ ָשנָ ה הַ ָּב ָאה לֵ ׁ ֵישב ְּבסו ָּּכה ׁ ֶשל
טאג פונעם גאנצן יאר ,און דעריבער
טון די מצוה! לִ וְ יָ ָתן”( .תפילה כשיוצאין מן הסוכה).
ישב
שנָה הַ ָּב ָאה לֵ ׁ ֵ “אזְ ּ ֶכה לַ ּׁ ָ
בעטן מירֶ :
דער עושר האט זיך אבער געהאלטן די שטאט און די ראשי הקהילה ,צוזאמען של לִ וְ י ָָתן”‘ ,לויתן’ איז אויך א ַּב ּ ֻס ּכָה ׁ ֶ
ביי זיינס ,ערקלערנדיג אז ער האלט זיך מיטן רבי’ן ,דער הייליגער קדושת לוי לשון פון באגלייטן ,און דאס מיינט אז די
נישט פאר קיין חסיד פון דער הייליגער זצוק”ל זי”ע זענען געווען זייער באזארגט, סוכה און די שמחה זאל אונז באגלייטן
בארדיטשובער ,און אויך איז ער נישט קיין וויאזוי וועלן די מענטשן פון די שטאט פאר אלע טעג פונעם קומענדיגן יאר ,אז
איינוואוינער פון די שטאט ,און דעריבער מקיים זיין די הייליגע מצוה? מיר זאלן זוכה זיין זיך צו באהעפטן און
איז ער נישט מחויב איבערצולאזן דא זיין זיך צו מייחד זיין מיט השי”ת שטענדיג.
אתרוג ,און וויבאלד עס איז אים צוגעפאלן נאנט צום הייליגן יו”ט ,איז אן עושר
דורכגעפארן די שטאט בארדיטשוב ,מיט דאס איז אזוי ווי דער נוסח התפילה וואס
די געוואלדיגע מצוה ,האלט ער אז עס איז
זיין שיינע קארעטע ,און איז אריינגעגאנגען דער הייליגער “יסוד יוסף” האט מתקן
נישט ערלויבט פאר אים צו פארציכטן
פאר א קורצער באזוך אינעם הויז פון זיין געווען צו זאגן אינדערצייט וואס מען
דערויף כדי אנדערע זאלן עס מקיים זיין,
פריינט ,וועלכער איז געווען איינער פון גייט ארויס פון די סוכה ,און עס שטייט
און ער וועט בלייבן אן גארנישט...
די עשירים און פרנסים פון די שטאט. געדרוקט אין די מחזורים:
אויב אזוי ,האט דער בעל הבית אזוי זיצנדיג און פארברענגענדיג מיט ְהא ַרעֲ וָא ִמן ֳק ָד ָמ ְך, ִרבּ ֹונָא ְדעַ לְ ָמא ,י ֵ
ארויפגעברענגט א נייער געדאנק ,איז א געשמאקע שמועס ,האט דער עושר שיָּכִ ים ֹשים הַ ּׁ ַ ֹתן ַמלְ ָאכִ ים הַ ְ ּקדו ׁ ִ שאו ָ ֶׁ
אפשר וועסטו מיט דיין גוטסקייט מסכים דער אורח דערציילט פאר זיין חבר לְ ִמצְ ות סֻ ּכָה ,וּלְ ִמצְ ות ד’ ִמינִ ים לוּלָ ב
זיין צו בלייבן דא מיט אונז פאר דער בסוד סודות ,אז ווען ער איז געפארן אין וְ ֶא ְתרוֹג הָ ָדס וַעֲ ָרבָ ה ,הַ ּנוֹהֲ גִ ים ְ ּב ַחג
הייליגער יום טוב ,דו וועסט זיין אונזער די ווייטע לענדער ,איז אים געלונגען צו אתנוּ ִמן הַ ּ ֻסכּ וֹתֵ – .הם י ְִתלַ וּוּ ִע ּ ָמנוּ ְ ּבצֵ ֵ
חשוב’ער גאסט ,און ווי פארשטענדליך פארשאפן אן ‘אתרוג’ וואס איז ממש א הַ ּ ֻס ּכָה ,וְ י ִּכָנְ סוּ ִע ּ ָמנוּ לְ בָ ּ ֵתינוּ לְ ַחיִּים
וועט מען דיר מכבד זיין מיטן גאנצן הדר שבהדר ,איינס אין דער וועלט! אזוי ירה שלוֹם ,וְ לִ ְהיוֹת ּ ָת ִמיד עָ לֵ ינוּ ׁ ְש ִמ ָ וּלְ ׁ ָ
כבוד וואס קומט זיך דיר ווי עס פאסט, רעדנדיג האט ער ארויסגענומען פון זיין ש ָך.עֶ לְ י ֹונָה ִמ ְּמעוֹן ָק ְד ׁ ֶ
און אזוי וועסטו אויך זוכה זיין צו מקיים טאשקע א הערליכער אתרוג .ווי נאר דער
זיין די מצוה ,און וועסט אויך מזכה זיין בעל הבית האט עס געזען ,האט א געשריי •••
דעם הייליגן רבי’ן און אלע מענטשן פון פון התפעלות אויסגעבראכן פון זיין מויל,
די שטאט מיט די גרויסע מצוה! די מצוות פון די אתרוג און די
דאס איז דאך א וואונדערליכער אתרוג,
יְ ַקר ִּתפְ ֶא ֶרת! סוכה ,וואס האבן געברענגט א
אבער אויך דערצו האט דער עושר נישט
מסכים געווען ,ערקלערנדיג אז ער האט אידיש קינד צו עולם הבא
דער בעל הבית האט גלייך פראבירט
זיך שוין ארויסגעלאזט פונדערהיים מיט צו ניצן זיינע חושים פון האנדלען ...איך אין די שטאט ‘בארדיטשוב’ איז אין א
פיר חדשים פריער ,פאר זיינע געשעפטן, בין גרייט דיר צו באצאלן קעש־געלט, געוויסע יאר געווען א גרויסער מאנגל אין
און ער האט שוין געלאזט וויסן ביי זיך דריי מאל וויפיל דו האסט געצאלט פאר אתרוגים .דאס איז געווען זייער א שווערע
אינדערהיים אז ער גייט צוריקקומען דעם אתרוג! – דער עושר האט אבער יאר ,און איבער די גאנצע שטאט איז נישט
פאר סוכות אי”ה ,און דעריבער קען ער גע’טענה’ט אז ער האלט עס בשום אופן געווען צו געפינען אפילו אן איינציגן
זיך מער נישט פארזוימען אויפן וועג! נישט ביים פארקויפן ,וויבאלד ער האט ‘אתרוג’ אז די מענטשן פון די שטאט זאלן
ווען דער בעל הבית האט געזען אז עס עס נישט געקויפט כדי צו האנדלען קענען מקיים זיין די מצוה דערמיט.
גייט אים נישט איבערצורעדן זיין חבר דערמיט ,נאר ער האט עס געקויפט פאר פארשידענע שלוחים זענען געשיקט
בשום אופן ,האט ער אים געבעטן אז ער זיך זעלבסט ,לכבוד יו”ט ,און ער וועט געווארן ,צו זוכן איבער אלע שטעט אינעם
זאל מיטקומען מיט אים צום רב פון די עס פאר קיין געלט אין די וועלט נישט גאנצן געגנט ,פון נאנט און ווייט ,זיי האבן
שטאט ,און זיך געזעגענען פון אים איידער פארקויפן! אבער נישט געטראפן קיין שום אתרוג צו
ער פארט אוועק פון די שטאט. ווען דער בעל הבית האט געזען אז מיט קענען בענטשן דערויף! – די פרנסים פון
ג
רבי’ן אין גן עדן ,און דער עיקר אז איך צו בענטשן דערויף אינעם הייליגן יו”ט דערצו האט דער עושר שוין מסכים
זאל קענען מקיים זיין די מצוה פון סוכה סוכות! הייליגער דער וויבאלד געווען,
אזוי ווי עס דארף צו זיין! בארדיטשובער רב איז געווען באוואוסט
דער עושר האט זיך געפריידט מיט די
אלץ איינער פון די גדולי צדיקי הדור ,און
ווען דער רבי האט געהערט זיינע הבטחה פונעם צדיק ,און ער האט טאקע
יעדער איינער האט געוואלט באקומען
ווערטער האט זיין געזיכט אויפגעשיינט. מסכים געווען צו בלייבן איינשטיין ביי
פון אים א ברכה.
אויב אזוי ,האט ער געזאגט ,ביסטו זיין חבר פארן הייליגן יו”ט סוכות ,ווען
געלאדנט אריינצוגיין אין די הייליגע דער הערליכער אתרוג איז געבליבן ביי איז דער עושר געגאנגען צוזאמען מיט
סוכה ,און יעצט קומט אויך צוריק צו דיר אים אין זיין טאשקע. זיין חבר צום בית המדרש פונעם צדיק,
מיין פעסטע הבטחה ,אז דו וועסט זיין און ווען זיי זענען אריינגעגאנגען צוזאמען
ווען עס איז געקומען דער ערשטער
ִע ִּמי ִ ּב ְמ ִחיצ ִָתי! ימה ,האט דער פרנס דערציילט ַּב ּקו ֶֹד ׁש ּ ְפנִ ָ
נאכט פון יו”ט סוכות ,ווען אלע אידן
פארן רבי’ן ,אז דער עושר האט ביי זיך א
דער רבי האט אים גלייך געגעבן צו זענען אריינגעגאנגען אין זייערע סוכות
שיינעם אתרוג ,וואס איז א הָ ָדר ְ ּב ַתכְ לִ ית
פארשטיין ,אז ער האט דאס געטון צו מקיים זיין די הייליגע מצוה פון סוכה,
הַ ִהדּ וּר ,ער איז אבער פאר’עקש’נט און
וויבאלד ער האט געזוכט דורך וועלכע האט דער בעל הבית דער גאסטגעבער
וויל עס נישט פארקויפן פאר קיין געלט
גוטע זכות זאל ער אים קענען האלטן נעבן ערקלערט פאר זיין גאסט ,אז ער וועט
אין דער וועלט ,נאר ער וויל פארזעצן
זיך אין גן עדן – .וויבאלד דארט איז דאך אים נישט קענען ארייננעמען מיט אים
זיין וועג און צוריק אהיימפארן פאר יו”ט
דער ‘עולם האמת’ ,און מען דארף האבן אין זיין סוכה ,וויבאלד דאס יאר האט
צוזאמען מיט זיין אתרוג.
א גוטע און ריכטיגע זכות כדי צו קענען ער א קליינע סוכה ...און דעריבער זאל
באקומען דעם געוואלדיגן שכר און גוטע ער ענדערש זוכן אן אנדערע ארט צו זיין ווען דער הייליגער רבי האט געזען דעם
באצאלונג .און אויב האט מען נאר די צוגאסט אין די סוכה... אתרוג ,האט ער אויך פראבירט בעטן
הבטחה פון א צדיק ,וועט דאס נישט זיין פונעם עושר אז ער זאל מסכים זיין און
דער עושר האט זיך אביסל געוואונדערט,
גענוג אז דורכדעם זאל איינער קענען בלייבן מיט זיי פארן יו”ט סוכות ,דער
הערנדיג די ווערטער ,און ער איז
באקומען גן עדן און עולם הבא בחינם אן עושר האט אבער אויך אפגעזאגט דעם
געגאנגען זוכן אן אנדערע ארט צו מקיים
קיין שום באצאלונג ...און ווען איך האב רבי’נס פארלאנג ,ערקלערנדיג אז ער קען
זיין די מצוה פון סוכה ,אבער וואו ער
דיר צוגעזאגט אז דו וועסט זיין צוזאמען זיך מער נישט פארזוימען אין וועג ,נאר
איז נאר אנגעקומען האט מען אים נישט
מיט מיר אין גן עדן ,האב איך אינזינען ער מוז ווי שנעלער אהיימקומען צו זיין
געוואלט ארייננעמען ,יעדער איינער
געהאט אז איך וועל אויסזוכן פאר דיר משפחה.
מיט אן אנדערע תירוץ ...ביז ער האט
דעם ריכטיגן זכות ,וואס דורכדעם
פארשטאנען אז ווי עס זעט אויס האט “אויב דו וועסט בלייבן דא מיט אונז
וועסטו זיין ווערד דערצו אז דו זאלסט
דאס צו טון מיטן רב ...וועלכער האט פאר יו”ט ,בין איך דיר מבטיח ‘גרויסע
קענען זיין נעבן מיר אין גן עדן .אפילו די
באפוילן יעדן איינעם אז מען זאל אים עשירות’ פאר דיין גאנצן לעבן”! – האט
געוואלדיגע זכות הרבים וואס דו האסט
נישט אריינלאזן אין די סוכה... אים דער רבי געזאגט.
יעצט זוכה געווען דערצו ,מיטן צושטעלן
א הערליכן אתרוג פאר די מענטשן פון די איז ער געגאנגען מיט א צובראכן הארץ דער עושר האט אבער אפגעשטופט די
שטאט ,איז אויך נאכנישט גענוג אז צוליב צום ֵּבית ֹו נָאֲ וָ ה קו ֶֹד ׁש פונעם רב ,דער ברכה ,ערקלערנדיג אז ער האט שוין
דעם זאלסטו קענען זיין נעבן מיר אין גן מרא דאתרא ,און ווען ער איז אנגעקומען ברוך ה’ גרויסע עשירות גענוג און נאך,
עדן ,וויבאלד דיין גאנצע צושטימונג אין פארנט פונעם רב האט ער פאר עטליכע דורות!
דערצו איז געווען שלא לשמה ...נאר אויסגעבראכן אין א ביטערן געוויין ,און
אויב אזוי ,האט אים דער רבי געזאגט,
עַ ל ְמנָת לְ ַק ֵּבל ּ ְפ ָרס ,ווייל דו האסט דאך ער האט געזאגט :בין איך דען חלילה א
וועל איך דיר מבטיח זיין גוטע און
געפאדערט דערפאר א הבטחה פאר גוי? פארוואס זאל איך בלייבן אינדרויסן
ערליכע קינדער!
עולם הבא! קומט דאך אויס אז דו האסט פון די סוכה ,און נישט זוכה זיין צו מקיים
ווייטער דיר אליין געדינט און נישט דעם זיין די מצוה? אויך די ברכה דארף איך נישט האבן,
באשעפער... האט זיך דער עושר פאר’עקש’נט,
האט דער הייליגער רבי אים געענטפערט:
ערקלערנדיג אז ער האט שוין ברוך
אבער ביי מיר איז נישטא קיין שום סרך אויב דו וועסט מסכים זיין צו מוותר
השם גוטע און ערליכע קינדער ,וועלכע
‘פנִ ּיָה’ ,וויבאלד אלעס פון א ‘נְ גִ יעָ ה’ אדער ּ ְ זיין אויף מיין הבטחה אז דו וועסט זיין
זענען תלמידי חכמים מופלגים ,און ער
ווערט געטון לִ ׁ ְש ָמ ּה ,מיט א געוואלדיגע צוזאמען מיט מיר אין גן עדן ,וועל איך
שעפט פון זיי פיל אידישע נחת ,זאל דער
ַחת רו ַּח לַ בּ ו ֵֹרא זִ כּ ו ְּך ,נאר כדי לַ עֲ שׂ וֹת נ ַ דיר לאזן אריינגיין אין די הייליגע סוכה
אויבערשטער ווייטער העלפן.
י ְִת ָּב ַר ְך ׁ ְשמוֹ! אן קיין שום כוונה עפעס און מקיים זיין די מצוה אזוי ווי עס דארף
צו באקומען דערפאר ,אפילו נישט מיטן צו זיין! אבער נאכדעם וואס דער עושר האט
ציל צו באקומען א רוחניות’דיגער שכר אביסל ווייטער אריינגעטראכט ,האט ער
דער עושר איז צוטרייסלט געווארן .נאך
דערפאר אין גן עדן! קומט דאך אויס אז זיך אנגערופן ,אז אויב דער רבי וועט אים
א שווערע פארלעגנהייט ,האט ער זיך
אין די חופה דארט אויבן איז נישטא קיין צת ֹו
מבטיח זיין אז ער וועט זיין ִע ּמ ֹו ִ ּב ְמ ִח ָ ּ
געוואנדן צום רבי’ן און געזאגט צו אים:
שום איינטריט פאר קיין שום ּ ְפנִ ּיָה... אויבן אין גן עדן! דעמאלטס וועט ער
איך זע אז איך האב נישט קיין אנדערע
בלייבן אין בארדיטשוב פארן גאנצן יום
הייליגער דער האט דעריבער, ברירה ,ווייל איך וועל בשום אופן נישט
טוב!
בארדיטשובער אויסגעפירט ,האב איך עסן אדער טרינקען אינדרויסן פון די
דיר אריינגעשטעלט אין אט דעם שווערן סוכה! וויבאלד איך האב אלעמאל מקפיד דער רבי האט זיך פארזינקען אין זיינע
נסיון ,אז דו זאלסט נישט טרעפן קיין געווען אויף אט די הייליגע מצוה! און הייליגע מחשבות פאר א שטיק צייט,
שום סוכה צו קענען דארט מקיים זיין אויב עס איז נישטא קיין שום מעגליכקייט און דערנאך האט ער געזאגט :זאל זיין
די מצוה ,און יעצט אז דו האסט מסכים צו מקיים זיין די מצוה נאר אויב איך וועל אזוי! איך בין מסכים דיר צו מבטיח זיין
געווען און דו ביסט עס בייגעשטאנען מיט פארציכטן אויף מיין הבטחה ,בין איך אז דו וועסט זיין ִע ִּמי ִ ּב ְמ ִחיצָ ִתי ָּבעוֹלָ ם
א שטארקייט מיט מסירות נפש ,זייענדיג גרייט צו מוותר זיין אויף מיין טייל מיטן הַ ָּבא ,אבי מיר זאלן דא האבן אן אתרוג
ד
וואס נאר מעגליך ,זיך היטנדיג פון אז זייער אסאך אידן האבן געדינט אין די מוותר אויף דיין געוואלדיגער טייל אין
די פילע קליינע באמבעס וואס זענען מיליטער פונעם צאר. עולם הבא נאר כדי צו קענען מקיים
אויסגעשפרייט געווארן אויפן פעלד, זיין די מצוה – .קומט אויס אז דורכדעם
ווי נאר ער האט זיך געשטעלט צו
און אזוי גייענדיג האבן זיי שטארק האסטו געטון די מצוה בשלימות און
דינען אינעם מיליטער ,האט מען אים
נאכגעקוקט צו עפעס ווערט געטון דארט לשמה ,אן קיין שום אייגענע נגיעה אדער
מאביליזירט צו א ספעציעלע אפטיילונג
אין געהיים... זייטיגע פארדינסט ,און דורכדעם האסטו
אינעם מיליטער ,וואס איז געווען
זיך קונה געווען עולם הבא ,און דו ביסט
אזוי גייענדיג לענגאויס דעם גרעניץ ,האט געשטעלט צו היטן אויפן גרעניץ מיטן
שוין ווערד צו זיין ִע ִּמי ִ ּב ְמ ִחיצ ִָתי אינעם
אונזער אידישער סאלדאט באמערקט פיינט ,וואס דאס איז געווען זייער א
ּגַן עֵ ֶדן הָ עֶ לְ יוֹן!
פילע ווילדע געוואוקסן ,וואס וואקסן מסוכנ’דיגער פלאץ .דורכאויס אלע
אויפן אנדערן זייט פונעם גרעניץ– ... טעג פונעם יו”ט האט ער דארט געדינט, ***
ווי דער שטייגער פון די סאלדאטן וואס אינעם מיליטערישן לאגער וואס איז
היטן דעם גרעניץ ,וועלנדיג באהאלטן געווען פארשפארט פון אלע זייטן, שמחה של מצוה במסירות נפש
דאס וואס ווערט געטון אויף זייער זייט, ארומגענומען מיט א שטארקן מויער און פארן סוכה ,וואס האט געשיינט
לאזן זיי וואקסן ווילדע געוואוקסן ,כדי די מיט ‘שטעכל דראָ ט ,און מיט שטארקע און געלויכטן וואונדערליך!
הויכע און געדעכטע געוואוקסן זאל זיי מיליטערישע וואַ ך.
פאַ רשטעלן אז מען זאל זיי נישט קענען “יסוד העבודה” צום הייליגן
ווען עס איז אנגעקומען דער ערשטער זצוק”ל איז אמאל אריינגעגאנגען א
זען אויף די אנדערע זייט...
נאכט פון סוכות ,האט דער סאלדאט אידישער סאלדאט ,און ווי נאר ער איז
אזוי אריבערגייענדיג נאנט צו אט גוט געדענקט דעם געוואלדיגן זמן ,און אריינגעקומען האט זיך דער רבי זייער
די געדעכטע געוואוקסן ,איז אים געוואוסט אז יעצט איז דער ערשטער שטארק געפריידט צו אים ,ערקלערנדיג
דורכגעלאפן א ווילדע געדאנק ,אז דווקא נאכט פון יו”ט ,און זיין זעל האט שטארק אז א געוואלדיגער אור פון א מצוה שיינט
אט די ווילדע געוואוקסן וואלט געקענט געלעכצט צו פייערן דעם שמחת החג אויף זיין געזיכט!
דינען פאר אים אלץ א פיינע סוכה ...ער אזוי ווי עס דארף צו זיין ,און ווייניגסטנס
האט זיך צושמייכלט פאר א מינוט פון אזא האט ער כאטש געוואלט מקיים זיין די נאכן אים אויפנעמען זייער שיין ,האט ער
מחשבה’לע ,ווייל אריבערצושווערצן מצוה און עסן איין כזית אין די סוכה! אים געהייסן זיך אוועקזעצן נעבן אים,
די גרעניץ און אריינגיין דארט צווישן ער האט אבער נישט געהאט קיין שום און שטילערהייט ,אנדעם וואס קיינער
די הויכע צווייגן און גראזן ...וואלט מעגליכקייט זיך ארויסצוגליטשן פונעם זאל זיי הערן ,האט ער אים געבעטן אז
געמיינט ,זיך אריינצולייגן אינעם לייבן־ מיליטערישן לאגער ,אדער צו פארלאזן ער זאל אים דערציילן עפעס א גוטע און
גרוב ,און זיך כמעט לאזן הרג’נען מיט א זיין אויפגאבע ,שטייענדיג צוזאמען מיט ספעציעלע זאך וואס ער האט געטון,
זיכערע טויט! די אנדערע גוי’אישע סאלדאטן אין אן וואס צוליב דעם האט ער זוכה געווען צו
אסטראטעגישע פונקט ,וואו מען האט אזא זיסע און געשמאקע אור.
ער האט אויך גוט געוואוסט אז צווישן די
געדארפט נאכאנאנד באטראכטן דעם אין אנהייב האט זיך דער סאלדאט
צווייגן באהאלטן זיך די סאלדאטן פון די
גרעניץ ,און זיכערמאכן אז עס קומט ארויסגעדרייט ,ער האט געצויגן מיט די
פיינט מיט די אויסגעשטרעקטע געווער...
נישט פאָ ר קיין שום פארדעכטיגטע אקסלען און געזאגט אז ער ווייסט נישט
אויך האט ער געוואוסט אז די גאנצע ערד
טעטיגקייטן נעבן דער גרעניץ. פון עפעס א געוואלדיגע זאך וואס ער
איז פול מיט מינעס [מוקשים] אויף יעדן
טריט און שריט ...אזוי אז עס איז ממש ער איז געשטאנען קאנצענטרירט מיטן האט געטון ...איך בין א פשוט’ער איד,
גאר א געפערליכע סכנה! מיליטערישן ‘שפאקטיוו’ איבער זיינע האט זיך דער סאלדאט פראבירט צו
אויגן ,וואו עס איז שטרענג פארבאטן באהאלטן ,איך פארמאג גארנישט אין
ווי פארשטענדליך ,האט ער פארגעזעצט זיך ,און איך ווייס נישט וואס דער רבי
געווען פאר אים אפצולאזן זיין פלאץ
צו גיין צוזאמען מיט די אנדערע סאלדאטן האט געפינען אין מיר...
אפילו פאר א רגע! וויבאלד די גאנצע
אין זיין גרופע ,אבער ער איז נישט געווען
וואַ ך און זיכערהייט פונעם גרעניץ איז דער רבי האט זיך אבער נישט געלאזט
דערביי ...זיין זעל איז אים אויסגעגאנגען
געלעגן בלויז אויף אים און אויף די אלע פון אים ,און ער האט זיך געבעטן ביי אים
צו מקיים זיין מצות סוכה נאך אינעם
סאלדאטן אין זיין גרופע. אז ער זאל אים אביסל דערציילן איבער
זעלבן נאכט! אזוי ווי אלע גוטע אידן.
אינמיטן די נאכט ,ווען א שטארקע דאס וואס ער האט געטון אין די לעצטע
ער האט זיך געפרעגט דורכאויס יענער תקופה ,און צי ער קען אפשר טרעפן
שטילקייט און א געדיכטע פינסטערניש
נאכט ,פילע מאל ,פארוואס זאל איך עפעס א מצוה וואס ער האט מקיים
האט געהערשט אינעם גאנצן ארום ,איז
זיין אנדערש פון מיינע אנדערע אידישע געווען מיט א ספעציעלן הידור.
געקומען זיין רייע ארויסצוגיין מיט נאך
ברידער ,וועלכע זיצן אלע אין די הייליגע
טראל ארום ָ עטליכע סאלדאטן פאר א ּפ ַא נאך לאנגע הפצרות ,האט דער סאלדאט
סוכה ,מיט א הייליגן ציטער ,און איך זיץ
דעם גרעניץ ,זיכערצומאכן פון דער נאנט, ענדליך צוגעשטימט און זיך גענומען
דא ‘פארקנאקט’ אינעם מיליטער ,אן צו
אז עס איז גארנישט פארגעקומען קיין דערציילן ,אז צו זיין גרויסן ווייטאג האט
זיך קענען אוועקרירן.
באהאלטענע טעטיגקייט וואס זיי האבן ער אין די תקופה פונעם לעצטן יו”ט
עטליכע שעות זענען דורכגעגאנגען. נישט געזען מיט זייערע שפאקטיוון... סוכות באקומען א באפעל זיך צו שטעלן
די גרופע איז שוין לאנג צוריקגעקומען צו די מיליטער פונעם צאר – .דאס איז
די סאלדאטן האבן זיך אוועקגעשטעלט
צום וואַ ך־טורעם אינעם מיליטערישן געווען מיט העכער הונדערט יאר צוריק
אין א שורה ,און נאכן אנטון זייערע
לאגער ,וועלכע איז פארשלאסן אויף אינעם רשעות’דיגן רוסישן קעניגרייך,
קאפ העלמעטן [קסדות] ,האבן זיי
שלאס און ריגל ,און יעדער סאלדאט ווען זיי האבן ארויסגעגעבן א שווערע
אויסגעשטרעקט זייערע געווער ,און מיט
איז געשטאנען ביי זיין פאזיציע .אונזער גזירה אויף אידן ,אז יעדער איינער מוז
קליינע לעמפלעך אין די הענט האבן זיי
אידישער סאלדאט שוועבט אבער ערגעץ זיך שטעלן צו די מיליטער .עס איז געווען
זיך ארויסגעלאזט ארום די גרעניץ ,מיט
אנדערש אין זיין געדאנק ...ער האט טיף זייער שווער זיך ארויסצודרייען פון אט די
קליינע טריט ,אין די גרעסטע שטילקייט
‘באטראכט’ אלע אנדערע סאלדאטן ,און שווערע גזירה ,און אזוי איז אויסגעקומען
ה
אזוי האב איך זוכה געווען מיט מסירות פארוויקלטע שטעכל־דראָ ט נעבן דעם, מער ווי אלעם ,האט ער נאכגעקוקט דער
נפש מקיים צו זיין מיט געוואלדיגע האט ער נישט געזען פאר זיך קיין שום הויפט פון די גרופע ,וועלכער האט זיי
סייעתא דשמיא די מצוה פון סוכה! – מעגליכקייט דורכצושווערן דעם גרעניץ געהיטן די גאנצע צייט .ווילדע געדאנקען
האט דער אידישער סאלדאט אויסגעפירט און אריבערגיין צום אנדערן זייט ,און זענען דורכגעלאפן זיין קאפ ...ער האט
זיין וואונדערליכע ערציילונג פארן צדיק. נאכדערצו אונטער די שארפע בליקן פון געהאלטן אין איין זאגן צו זיך :זאל זיין
די שומרים פון ביידע זייטן... וואס זאל נאר זיין ,איך מוז האבן א
אבער צו זיין שטוינונג ,איז דער רבי,
‘סוכה’!
דער הייליגער יסוד העבודה ,נאך אלץ ער האט אבער נישט אויפגעגעבן!
נישט געווען צופרידן .ווייל כאטש דאס פלוצלונג האט ער באשלאסן אז ער גייט פלוצלונג ,זייער שפעט ביינאכט ,האט זיך
איז טאקע זייער א געוואלדיגע מצוה ,און עס איבערקריכן פאר יעדן פרייז! מיט געשאפן פאר אים א גאלדענע געלעגנהייט,
דורכן כח פון אזא וואונדערליכע מצוה א געוואלדיגע זריזות און דרייסטקייט, ווען דער הויפט פונעם גרופע איז
וואס איז געטון געווארן במסירות נפש אזוי ווי ער האט זיך שוין אפטמאל געווארן זייער שטארק מיד ,און ער איז
קען דיין נשמה שטארק באלויכטן ווערן, צוגעוואוינט ביים קעמפן ,איז ער שנעל איינגעשלאפן אינמיטן זיין אויפגאבע...
פונדעסטוועגן איז דער געוואלדיגער ארויפגעקראכן דעם מויער ביז אויבן, און די אנדערע סאלדאטן זענען אויך
ליכטיגקייט וואס שיינט אויף דיין נשמה, און מיט א געפארפולן שפרינג האט ער געווען פארנומען יעדער איינער מיט זיינע
פיל שטארקער דערפון! זיך געטראפן אויף די אנדערע זייט פונעם זאכן – ...אין א רואיגע סעקונדע ,ווען
גרעניץ ...מיט שנעלע באוועגונגען האט קיינער האט נישט באמערקט ,האט ער
דער צדיק איז געבליבן פאר’עקשנ’ט:
ער זיך אריינגעלאזט אויפן אנדערן זייט, זיך שטילערהייט ארויסגעגליטשט פונעם
עס איז דא נאך עפעס אין די מצוה וואס
ווען דורכאויס די גאנצע צייט איז ער דָּ בוּק וואַ ך־טורעם ,לויפנדיג שנעל פונעם
דו האסט געטון! איך בעט דיר! דערצייל
מיט א תפילה צום אויבערשטן ,קוקנדיג באהאלטענעם טיר וואס איז געאייגנט
מיר ווייטער וואס עס איז דעמאלטס
מיט זיינע בליקן אויף אלע זייטן ,און פאר א נויטפאַ ל ...אנדעם וואס קיינער
געשען ,וואס האסטו נאכדעם געטון אין
זיכערמאכנדיג ביי יעדן טריט אז ער זאל זאל באמערקן ,האט ער זיך ארויסגעזען
יענער נאכט ,דער ערשטער נאכט פון
חלילה נישט טרעטן אויף קיין לאנד־מינע, פונעם מיליטערישן פעסטונג ,צום פרייען
יו”ט סוכות ,דארט אינעם מיליטערישן
וואס וואלט זיך חלילה געקענט צופלאצן, פעלד!
פעסטונג?
און אויפוועקן די סאלדאטן און מיליטער
דאנקענדיג דעם אויבערשטן אז דער
קיין שום זאך! האט דער סאלדאט פון ביידע זייטן...
אנהייב איז ב”ה דורכגעגאנגען מיט
געענטפערט .נישט פארשטייענדיג צו
ער איז ענדליך אנגעקומען צו די הצלחה ,האט ער אבער געדענקט אז דער
וואו דער רבי וויל צוקומען .ער האט נאר
באהאלטענע געוואוקסן ,און בליץ־שנעל עיקר פונעם אויפגאבע און די גרויסע
געזאגט :דערמיט האב איך געענדיגט
האט ער זיך דארט מסדר געווען א כשר’ע געפארפולע מיסיע שטייט נאך יעצט אין
מקיים זיין אט די וואונדערליכע מצוה פון
און מהודר’דיגע סוכה ,פון זיין קעשענע פארנט פון אים!
סוכה בשלימות!
האט ער ארויסגענומען א ‘כזית’ און
ניין ,האט דער צדיק ווייטער גע’טענה’ט, בדחילו ורחימו האט ער געמאכט די ברכה
איך בעט דיר :זאג מיר ווייטער וויאזוי עס אויפן סוכה מיטן שהחיינו ,און געגעסן זיין דער דרייסטער סאלדאט האט אנגעהויבן
איז צוגעגאנגען דער נאכט דארט אינעם סעודה’לע אין סוכה ,כדת וכדין! צו שפאנען שטאט און שטיל ,לענגאויס
מיליטערישן לאגער? דעם גרעניץ ,ווען ארום אים הערשט א
נאכן אויספירן זיין אויפגאבע אויפן בעסטן
פולע שטילקייט ,און שטארק אכטונג
דער סאלדאט האט זיך ענדליך געלאזט שטייגער ,האט ער יעצט געדארפט מאכן
געבנדיג אז ער זאל נישט אנטפלעקט
בעטן :ווען איך בין צוריקגעקומען צו דעם גאנצן שרעקליכן וועג אויף צוריק...
ווערן דורך די שטארקע באלויכטונג
מיין פאזיציע ,האב איך זיך נאטורליך אזוי ווי ער האט עס געטון אויפן וועג
וואס האט באלויכטן ביידע זייטן פונעם
צוריקגעשטעלט צו מיין פאזיציע ,און אהין ,האט ער עס געטון אויפן וועג צוריק,
גרעניץ ...ער האט גוט געדענקט ווי די
טרייסלענדיג פון שרעק ,האב איך געקוקט ווען זיין הארץ טאנצט צווישן שרעק און
געדעכטע געוואוקסן געפינען זיך ,וואס
אויף אלע זייטן ,ציטערנדיג טאמער פרייד ,און דאנקענדיג דעם אויבערשטן
נאר מיט געציילטע שעות פריער איז ער
איינער האט מיר חלילה באמערקט ,ווייל פארן געוואלדיגן זכות צו מקיים זיין די
דורכגעגאנגען נאנט נעבן דעם.
דעמאלטס וואלט איך געקענט חלילה ִמצְ וַ ת הַ ּיוֹם ,איז ער צוריקגעקראכן אויפן
אנקומען צו טויט־שטראף! זעלבן וועג אזוי ווי ער איז אריינגעקומען. מיט א הארץ פול מיט שרעק און טרייסל
האט ער זיך דערנענטערט צו דעם,
אבער ווי לענגער דער נאכט האט זיך צו זיין גרויס פרייד און ערשטוינונג,
ווען זיינע ליפן שעפשען די גאנצע צייט
געצויגן ,און קיינער איז נישט צוגעקומען האט ער נאכאמאל דורכגעשוויצט אלע
א הארציגע תפילה צום אויבערשטן,
צו מיר ,און קיינער האט גארנישט שטרויכלונגען ,די וועג איז דורכגעגאנגען
בעטנדיג אז ער זאל אים העלפן מקיים זיין
גערעדט ...נאר אלעס האט זיך געפירט אזוי בשלום ,ווען דאסמאל שפרינגט ער
די הייליגע מצוה פון סוכה!
ווי געווענליך ...איז דער שרעק צוביסלעך אריבער דעם מויער אויפן פארקערטן
צושמאלצן געווארן ,און אנשטאט דעם ריכטונג... און אט איז ער ענדליך אנגעקומען
האט זיך מיין הארץ אנגעפילט מיט א בסייעתא דשמיא צום ציל .די פארכטיגע
שטילערהייט האט ער געשפאנט
געוואלדיגע שמחה ,טראכטנדיג איבער זאך וואס ער האט יעצט געוואלט טון,
לענגאויס דעם גרעניץ ,און פונעם
דאס וואס איך האב זוכה געווען צו טון... איז געווען פארבינדן מיט א שרעקליכע
באהאלטענעם טיר איז ער שטילערהייט
געפאר ,ער האט אבער די גאנצע צייט
איבער’חזר’נדיג ביי זיך אין קאפ אלע צוריק אריינגעדרינגען אינעם מיליטערישן
איבערגע’חזר’ט די ווערטער פונעם פסוק
דרייסטע פעולות וואס איך האב געטון פעסטונג ,און ער האט זיך תמימות’דיג
“שו ֵֹמר ִמצְ וָ ה ל ֹא י ֵַדע
אין קהלת (ח ,ה) ׁ
ארום די געוואלדיגע מצוה ,האט מיר צוריק אוועקגעשטעלט מיטן שפאקטיוו
דָּ בָ ר ָרע”!
אנגעכאפט א געוואלדיגע וואונדער, איבער זיינע אויגן ,אזוי ווי ער וואלט
וויאזוי איז מיר געלונגען דאס אלעס דארט געשטאנען נאכאנאנד דורכאויס די ווען ער האט באטראכט דעם הויכן
דורכצופירן אנדעם וואס קיין שום נברא גאנצע נאכט... און שרעקליכן מויער נעבן אים ,און די
ו
שמחת תורה
כ"ב תשרי תשפ"ו
5:47 הדה"נ
מוצש"ק 6:47
7:34 ר"ת
סוז"ת א' 10:00 סוזק"ש א' 8:46
סוז"ת ב' 10:30 סוזק"ש ב' 9:31
| הזמנים לפי שעון קיץ |
זאל מיר זען ,נישט פון אונזער
זייט גרעניץ ,און נישט פון די
אנדערע זייט פונעם גרעניץ!
עס מוז זיין אז דא איז
פארגעקומען א וואונדערליכער
יא) ‘וְ נ ַָת ּ ָתה לַאֲ ָמ ְת ָך ז ֶַרע אֲ נ ׁ ִָשים’ וגו’ ,ווייל האט דיין נשמה אויפגעשיינט מיט א נס! – האט מיר פלוצלונג
ע ֲָרבָ ”ה באטרעפט בגימטריא ז ֶַר”ע ,עיין שטארקע ליכטיגקייט ,נאכמער ווי דורך באנומען דער געדאנק .דאס האט נישט
שם .און אין פרי עץ חיים (שער הלולב די מצוה אליין וואס דו האסט געטון אין קיין אנדערע ערקלערונג ,נאר אז השי”ת
פ”ו) שטייט ,אז דאס איז דער סוד פון יענער הייליגער נאכט! מיט זיין גרויס רחמים און חסדים ,האט
דער פסוק וואס יוסף הצדיק האט מגלה מיט מיר געטון א געוואלדיגער נס ,און ער
א ראיה דערצו האט דער רבי געברענגט
“ה”א לָ כֶ םֵ געווען (בראשית מז ,כג): האט מיר געהאלפן ארויסברענגען מיין
פון די באוואוסטע ווערטער פון דער
ז ֶַרע” ,וואס דאס איז מרמז אויף די פינף געוואלדיגע השתוקקות צו די מצוה פון
הייליגער אר”י ז”ל ,וועלכער האט
שטעקלעך פון די ערבה (אום הושענא סוכהִ ,מן הַ כּ ַֹח ֶאל הַ ּפֹעַ ל!
אנטפלעקט צו זיין הייליגער תלמיד
רבא) ,וועלכע פארמאגן די סגולה צו
מוהרח”ו זצוק”ל ,אז דער עיקר סיבה ווען איך האב טיפער אריינגעטראכט אין
ממשיך זיין זרע ,עיין שם .און אין אמרי
פארוואס ער האט זוכה געווען צו אלע די גאנצע זאך ,איז מיין הארץ אנגעפילט
פנחס (שער ד’ שבת ומועדים אות קט”ו)
זיינע פארכטיגע מדריגות ,איז געווען אין געווארן מיט א שטארקע שמחה ,און
ווערט געברענגט א מעשה פון א פאר־
זכות פון שמחה של מצוה! איך האב שטילערהייט אנגעהויבן זינגען
פאלק וועלכע האבן נישט געהאט קיין
קינדער ,און דער מאן האט געזאגט פאר אט דאס איז דער געוואלדיגער כח פאר מיר די ניגונים פונעם הייליגן
זיין ווייב אז זי זאל קאכן די ערבה ,און זיי פון שמחה של מצוה ,אז עס שיינט יו”ט .א געוואלדיגע שמחה האט מיר
האבן געהאט קינדער ,עיין שם. און באלייכט דעם נפש ,מיט א גרויסע ארומגענומען ,און עס האט אנגעפולט
און שטארקע ליכטיקייט ,מיט מוחין מיין גאנצע מציאות .איך האב זיך מער
עס איז אמאל געווען א מעשה ,אז נישט געקענט איינהאלטן ,און איך האב
דגדלות ,און מיט א געוואלדיגער שפע
שלֵם, איינער וועלכער איז געווען א י ֵָרא וְ ׁ ָ זיך פלוצלונג ארויסגעלאזט אין א ריקוד
פון קדושה!
וועלכער האט נישט געהאט קיין קינדער של מצוה! אזוי שטייענדיג ביי מיין
פאר לאנגע יארן ,אז געקומען לְ בֵ ית ֹו נָאֲ וָ ה *** פאזיציע ,האב איך גענומען טאנצן...
ק ֶֹד ׁש פון דער סטייפלער גאון זצוק”ל מיינע חברים דארט אינעם גרופע האבן
בעל “קהלות יעקב” ,פאר א ברכה אויף “ערבה” בגימטריא זר”ע –
געמיינט אז איך בין אראפ פון זינען,
קינדער. סגולה פאר קינדער וואס וועלן נאך אזויפיל לאנגע שטונדן פון קוקן
נאכן איבערגעבן פארן צדיק זיין בקשה זיין ערליך ,תלמידי חכמים און אן גארנישט טון ...איך האב זיך אבער
כנהוג ,וואו ער האט ערקלערט זייער צדיקים פארהוילן פון זיי ,נאר ווייטער געטאנצן א
געוואלדיגע צרה און ענגשאפט ,און נאכן לאנגע צייט ,מיט געהויבענע בענקשאפט
ביי די תפילה וואס מען זאגט בשעת’ן ימנו ָּתא ִעלּ ָאָ ה!
צו די צִ לּ ָא ִדּ ְמ ֵה ָ
דערציילן אז זיי האבן שוין פראבירט אלע
צוזאמבינדן דעם לולב בעט מען“ :וְ ִת ּ ֵתן
סארטן השתדלות על פי דרכי הרפואה ווען דער רבי האט דאס געהערט ,האט
שע ֹולֶה לָנ ּו ז ֶַר”ע ּ ָכ ׁ ֵ
שר וְ ָחכָ ם וְ צ ִַדּ יקֶ ׁ ,
און אויך מיט אלע ערליי סגולות ,האט זיין געזיכט אויפגעשיינט און ער האט
עֲ ָרבָ ”ה” (ספר שערי ציון ,וספרי גורי האר”י ז”ל).
עס זיי נישט געהאלפן ,און דעריבער בעטן זיך ענדליך בארואיגט .יעצט איז שוין
זיי פון דער צדיק אז ער זאל זיי בענטשן אין די ערבה איז דא א וואונדערליכע אלעס קלאר און פארשטענדליך ,האט ער
געהאלפן צו ווערן מיט קינדער. סגולה פאר גוטע קינדער ,און בפרט געזאגט צו דעם תמימות’דיגער איד וואס
אינעם ‘יום ערבה’ ,וואס דאס איז הושענא איז געשטאנען פאר אים .וויסן זאלסטו,
דער סטייפלער האט געליינט זייער
רבא .אזוי ווי עס ווערט ערקלערט אינעם האט דער רבי ווייטער געזאגט ,אז פון
בקשה מיט גרויס ווייטאג ,מיטפילנדיג
ספר הליקוטים (פר’ בלק פרק כג) אז אט די שמחה של מצוה וואס דו האסט
דער צער פון דער איד און זיין ווייב ,און
דאס האט חנה מרמז געווען אין איר געהאט דורכן מקיים זיין די מצוה פון
ער האט אים געבענטשט פאר א ישועה
תפילה ,מיט די ווערטער (שמואל א’ א, סוכה מיט אזא געוואלדיגע מסירות נפש,
מן השמים .דער איד האט זיך אבער נישט
ז
זייער מהדר געווען אין די מצוה באגענוגנט מיט בלויז א ברכה...
פון סנדקאות ,און ער פלעגט זיך נאר ער האט געפאדערט אז דער
משתדל זיין אנצוקומען ביי יעדן צדיק זאל אים מבטיח זיין א בן
ברית מילה וואו מען האט אים זכר! ער האט פייערדיג גע’טענה’ט
מכבד געווען מיט סנדקאות. אז זיי זענען שוין זאט פון פילע
‘ברכות’ פון צדיקים און גוטע אידן,
ביז דער זיידע האט באשלאסן ,אז
און זיי האבן ליידער נאכנישט זוכה
די בעסטע עצה וועט זיין ,אז מען
געווען צו קיין קינדער! דעריבער
זאל אליין גיין פרעגן דער סטייפלער
איז אים נישט גענוג סתם א ברכה,
וואס ער האלט...
נאר ער דארף האבן א הבטחה!
איז ער געגאנגען צו דער סטייפלער,
האט דער סטייפלער גענומען
און ער האט אים געזאגט ווי
שרייען אויף אים מיט שטארקייט,
פאלגנד :מיין זון טענה’ט ,אז אט
כדרכו בקודש[ ,וואס דערמיט
דער געבוירענער קינד איז אייער
האט ער ממתיק געווען די דינים
‘מופת’! און דעריבער קומט זיך
כידוע] ,זאגנדיג :בין איך דען א
אייך די סנדקאות! אויב טוט איר
רבי?! אדער א בעל מופת?! צודען
דאס באשטעטיגן ,אז דער קינד איז
טייל איך קינדער?! וואס וויל מען
געבוירן געווארן מכח אט די ברכה
פון מיר???
און הבטחה ,בין איך אייך מוותר די
סנדקאות! דער איד אין זיין ענגשאפט,
איז נישט געווען אימשטאנד
סטייפלער דער אים האט
אהיימצוגיין אן קיין הבטחה פאר
געענטפערט ,ווען א פרייליכן און
א ישועה ,און טראצדעם וואס
הייליגן שמייכל איז אויסגעשפרייט
יעדער איינער האט מורא געהאט
אויף זיין געזיכט :צי דאס איז מיין
פונעם צדיק וואס ארום אים
‘מופת’ אדער נישט ,דאס ווייס איך
האט געהערשט א געוואלדיגע
נישט ...איך בין נישט קיין נביא...
יראה .האט אבער דער איד נישט
און אויך נישט קיין ‘בעל מופת’– ...
און ווירקליך ,צום יאר איז זיי געבוירן נאכגעלאזט ,און איז געבליבן דארט
אבער דאס ווייס איך יא ,אז אייער זון
געווארן א בן זכר ,געזונט און שטארק ,און שטיין מיט פעסטקייט ,אזוי ווי ער וואלט
איז דא געזעצן און געוויינט א לאנגע צייט
די שמחה איז געווען גאר געוואלדיג ביי די נישט געקענט זיך רירן פון ארט ,און מיט א
מיט בכיות נוראות ,און האט זיך אזוי לאנג
גאנצע משפחה. קול געשטיקט פון געוויין ,גיסנדיג טרערן
געבעטן און זיך פאר’עקש’נט אז איך זאל
ווי וואסער ,האט ער קלארגעמאכט אז ער
אים מבטיח זיין א ישועה ,דעריבר ווען איך ווען עס איז אנגעקומען צו די שמחה פונעם
גייט זיך נישט אוועקרירן פון דארט אן קיין
האב געזען זיין גרויסן צער און אויך דער ברית מילה ,איז עס געווען א פשוט’ער זאך
קלארע הבטחה פאר א קינד!
ביטול תורה וואס דאס האט צוגעברענגט, ביי יעדן איינעם ,אז די סנדקאות געהערט
האב איך אים געמוזט געבן א הבטחה! – פארן סטייפלער! וועלכער האט געלייגט ווען דער סטייפלער האט געזען אז דאס איז
און נאכדעם וואס ער איז ארויסגעגאנגען דעם גאנצן שטארקן הבטחה פאר זייער דער מצב ,און דער איד איז פאר’עקש’נט
פון דא ,האב איך אריינגעטראכט אין די ישועה .אבער ווען דער אבי הבן האט מיט זיינע תחנונים ,און ער לאזט אים
הבטחה וואס איך האב ארויסגעזאגט פון גערעדט דערוועגן מיט זיין טאטע האט ער נישט צוריקגיין צום לערנען די הייליגע
מיין מויל ,און איך האב געהאט דערפון נישט מסכים געווען דערצו ,וויבאלד זיין תורה ,האט ער רחמנות געהאט אויף זיי,
א גרויסע טירדה און עגמת נפש ,ווייל טאטע איז נישט געווען פון די נאנטע צום און וויבאלד ער האט זייער שטארק מורא
מיט וועלכע כח האב איך אים געגעבן א קהילות יעקב ,איז ביי אים געווען פשוט אזוי געהאט פון ביטול תורה ,האט ער געשפירט
הבטחה? ווייל ווער בין איך און וואס בין ווי עס איז אנגענומען ביי אסאך משפחות אז ער האט נישט קיין שום אנדערע ברירה,
איך דען צו קענען מבטיח זיין אזעלכע אין כלל ישראל ,אז די סנדקאות געהערט און זיך ווענדנדיג צו דער איד ,האט ער אים
זאכן? פארן זיידן! ער האט גע’טענה’ט צו זיין געזאגט מיט א ליכטיגן געזיכט און מיט א
זון ,אז עס מוז נישט זיין אז דער קינד איז הייליגע פלאם :איך בין דיר מבטיח א בן
זייענדיג אזוי צושטורעמט דערפון ,בין איך
געבוירן געווארן דווקא צוליב די הבטחה זכר בעזרת השי”ת!
געזעצן א גאנצער נאכט מיטן ספר תהילים
פונעם סטייפלער ,וויבאלד עס זענען אויך
און איך האב מתפלל געווען און געבעטן אז ווען דער איד האט געהערט ווי די הבטחה
געווען נאך תפילות און ברכות...
די הבטחה זאל מקוים ווערן! קומט קלאר ארויס מפה קדשו ,איז ער
גלייך איבערגעדרייט געווארן לְ ִא ׁיש אַ ֵחר,
ווען דער איד האט געהערט די ווערטער
ווערנדיג פול מיט שמחה .א נייע גייסט
פונעם סטייפלער ,האט ער זיך אנגערופן: דער טאטע פונעם קינד איז אבער געווען
האט זיך אריינגעגאסן אין אים ,ממש
איך ווייס אויך נישט זיכער ,צי דער קינד פעסט ביי זיך ,אז דאס סנדקאות פונעם
אזוי ווי עס וואלט געשען מיט אים תחיית
איז אייער מופת אדער נישט – ...אבער אויב קינד געהערט יא צו דער סטייפלער! –
המתים!
זענט איר מסוגל צו זיצן א גאנצע נאכט און ווי באוואוסט האט דער סטייפלער
האחים היקרים העומדים תמיד לימין רבינו הרב יהודה בן שרה שיינדל והרב שאול יחזקאל בן שרה שיינדל וכל משפחתם -להצלחה בכל העניינים • יוסף בן טילה רוזא לרפו"ש • שרה שיינדל בת טילה רוזה להצלחה בכל העניינים
יהודי יקר! אל תחזיק טובה לעצמך ,הנך מוזמן להדפיס ולהפיץ את העלון באזור מגוריך ולהיות שותף לזיכוי הרבים .המעוניינים יקבלו את העלון במייל (אפשר גם ישירות לדפוס) בקובץ להדפסה.
Anyone Interested in receiving Tiv Hakehila weekly in Hebrew or English should Email - Sheldon@hpins.net Or | zeligk@gmail.com or text 718-249-7173
