gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH

שבוע: סוכות (2026-09-21)

טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫טיב ה˜הילה‬ ‫שבת מברכים‬ ‫חמישי| ‪ 0 | 8:15‬חלק'‬ ‫הסוכות‬ ‫לרגל חג‬ ‫המולד יום‬ ‫גליון מוגדל‬ ‫חמישי‪-‬שישי |‬ ‫שבת מברכים אב | ר"ח|יום‬ ‫בס"ד‬ ‫סוכות‬ ‫ט"ו תשרי תשפ"ז‬ ‫◄ די צייטן לויט אופק ירושלים ►‬ ‫זמני הדלקת הנרות ומוצ”ש‬ ‫יו"ל ע"י ˜היל˙ ˘ב˙י בבי˙ ד' אויף אידי˘‬ ‫בנ˘יאו˙ מורנו ורבנו הרה"ˆ‬ ‫‪5:56‬‬ ‫‪7:07‬‬ ‫הדה"נ‬ ‫מוצש"ק‬ ‫רבי גמליאל הכהן רבינובי‪˘ ı‬ליט"א‬ ‫‪7:43‬‬ ‫ר"ת‬ ‫סוף זמן קריאת שמע ותפילה‬ ‫סוז"ת א' ‪10:00‬‬ ‫סוזק"ש א' ‪8:45‬‬ ‫סוז"ת ב' ‪10:30‬‬ ‫סוזק"ש ב' ‪9:30‬‬ ‫| די צייטן לויט די זומער זייגער |‬ ‫רו‬ ‫גליון מס'‪:‬‬ ‫המע‪+‬רכ‪+‬ת‬ ‫שנה ד'‬ ‫דער רצון צו לעבן‬ ‫אמאל איז הרה”ק רבי אליעזר’ל דזשיקובער זי”ע קראנק געווארן מיט א מסוכנ’דיגע קרענק‪ ,‬און‬ ‫אין יענע תקופה האט ער באגעגנט זיין מחותן‪ ,‬דער הייליגער צאנזער רב זי”ע‪ ,‬און ער האט אים‬ ‫געבעטן אז ער זאל מתפלל פאר זיינעטוועגן אז ער זאל האבן א רפואה שלימה‪.‬‬ ‫הערנדיג זיין פארלאנג‪ ,‬האט זיך דער הייליגער צאנזער רב געמאכט אזוי ווי ער דרייט זיך ארויס‬ ‫דערפון‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬מחותן‪ ,‬דארף אויפן עולם האמת איז דאך בעסער ווי דא אויפן עולם השקר‪...‬‬ ‫האט זיך דער הייליגער דזשיקובער פראבירט ממליץ זיין אויף זיך זעלבסט‪ ,‬טענה’נדיג אז‬ ‫‪+‬הפ‪+‬רשה‬ ‫ושמחת בחגך‬ ‫ווילאנג ער געפינט זיך דא אויפן עולם הזה‪ ,‬זארגט ער פאר די געברויכן פון זיינע קינדער און‬ ‫אייניקלעך [וועלכע זענען אויך געווען די אייניקלעך פון דער הייליגער צאנזער רב]‪ ,‬און ווען ער‬ ‫וועט אוועקגיין פון דער וועלט וועלן זיי בלייבן אן קיין שטיצער‪ ,‬און דעריבער איז בעסער אז ער‬ ‫זאל בלייבן ביים לעבן‪ .‬אבער יעצט האט זיך דער הייליגער צאנזער רב ווייטער געמאכט אזוי ווי‬ ‫ער וויל זיך ארויסדרייען‪ ,‬און ער האט געענטפערט פארן הייליגן דזשיקובער‪ :‬ווען איר וועט זיין‬ ‫אויפן עולם האמת‪ ,‬וועל איך זארגן פאר זיי‪.‬‬ ‫ווען דער הייליגער דזשיקובער האט געזען אז די ענינים פונעם עולם הזה זענען נישט קיין סיבה אז‬ ‫די גרויסע שמחה פון חג‬ ‫דער הייליגער צאנזער רב זאל טוישן זיין מיינונג וועגן זיי‪ ,‬האט ער זיך געמוזט מודה זיין איבערן‬ ‫אמת’ן תכלית פארוואס ער וויל לעבן דא אויף דער וועלט‪ ,‬און ער האט געזאגט צו דער הייליגער‬ ‫הסוכות‬ ‫צאנזער רב‪ :‬יעצט קומען דאך די הייליגע טעג‪ ,‬און ווען איך דאווען‪ ,‬פרייען זיך די גאנצע ּ ַפ ַמלְ יָא‬ ‫ׁ ֶשל ַמ ְעלָה מיט מיינע תפילות‪.‬‬ ‫מיר טרעטן אצינד אריין אין די הייליגע און‬ ‫גלייך איז דער הייליגער צאנזער רב באוויליגט געווארן‪ ,‬און ער זיך געגאנגען טובל’ן‪ ,‬און ווען ער‬ ‫לעכטיגע טעג פון דער יום טוב סוכות‪ .‬די טעג‬ ‫איז צוריקגעקומען האט ער געזאגט צו דער הייליגער דזשיקובער‪ :‬איך האב גע’פועל’ט אין הימל‬ ‫פון סוכות זענען געהויבענע און הייליגע טעג‬ ‫צו פארלענגערן אייער לעבן פאר נאך זיבן יאר‪.‬‬ ‫און זענען פול מיט התעלות און מיט קדושה‪.‬‬ ‫שפעטער האט דער הייליגער שינאווער רב געפרעגט זיין טאטע‪ ,‬דער הייליגער צאנזער רב‪,‬‬ ‫מערערע נעמען איז דא פאר דער הייליגער יום‬ ‫פארוואס האט ער זיך אין אנהייב געמאכט אוזי ווי ער דרייט זיך ארויס פון דער הייליגער‬ ‫טוב‪ .‬די תוה”ק רופט עס אן חג הסוכות אדער‬ ‫דזשיקובער? האט אים דער הייליגער צאנזער רב געענטפערט‪ :‬איך האב געהאט א שטארקער‬ ‫חג האסיף‪ ,‬אבער מען טרעפט אז דער יום טוב‬ ‫רצון צו ווייזן ווי די צדיקים באהאלטן זייערע מדריגות‪ ,‬און איך האב טאקע מצליח געווען דאס צו‬ ‫ווערט אויך אנגערופן זמן שמחתתנו‪.‬‬ ‫ווייזן‪ ,‬ווייל אין אנהייב‪ ,‬ווען ער האט געזען אז איך וויל וויסן פארוואס ער וויל לעבן לאנג‪ ,‬האט‬ ‫ער זיך פראבירט ארויסדרייען און ווייזן אז זיין ציל איז נאר וועגן פשוט’ע ענינים‪ ,‬דאס הייסט‪,‬‬ ‫ווען מען איז זיך מתבונן אין דעם נאמען ווערט‬ ‫כדי צו שפייזן זיינע קינדער און אייניקלעך‪ ,‬אבער דעמאלטס האב איך אים נאכאמאל פראבירט‬ ‫אביסל שווער צו פארשטיין פארוואס עפעס‬ ‫מאכן רעדן‪ ,‬דורכדעם וואס איך האב עס אוועקגעמאכט זיין טענה‪ ,‬און דעמאלטס האט ער זיך‬ ‫האט סוכות זוכה געווען צו אזא חשוב’ער‬ ‫געמוזט מודה זיין אז זיין גאנצע ציל איז נאר צו מאכן נחת רוח פאר השי”ת‪...‬‬ ‫טיטל פון זמן שמחתנו‪.‬‬ ‫ווירקליך איז עס אזוי בי די גרויסע צדיקים‪ ,‬אז זייער גאנצע מציאות אויף דער וועלט איז נאר כדי‬ ‫כלל ישראל איז געבענטשט געווארן מיט‬ ‫צו מאכן נחת רוח פארן אויבערשטן‪ .‬אבער אין אמת’ן אריין איז דא די נקודה ביי יעדן איד ַּבאֲ ׁ ֶשר‬ ‫מערערע ימים טובים‪ .‬יעדער יום טוב צייכנט‬ ‫הוּא ׁ ָשם‪ .‬און דאס מיינט מען יעדער איינער‪ ,‬אפילו אויב ער האט פערזענליכע נגיעות אין די חַ יֵּי‬ ‫אפ א געוויסער זאך און יעדער זאך וואס זי‬ ‫ׁ ָשעָ ה‪ ,‬פונדעסטוועגן ווייסט ער אז די תכלית פון זיין לעבן איז תורה און מעשים טובים וואס דורך‬ ‫צייכענט אפ איז א דערפרייענדער זאך‪ .‬אין‬ ‫זיי ברענגט ער נחת רוח פארן אויבערשטן‪ ,‬און אויך אונזער באגער אין די גשמיות’דיגע געברויכן‬ ‫דעם יום טוב פסח צייכנט מען אפ די צייט‬ ‫איז נאר כדי אז מען זאל זוכה זיין דורך זיי צום געוואונטשענעם תכלית‪ ,‬וואס דאס איז – צו‬ ‫פון די יציאת מצרים און דאס אליין איז א‬ ‫ברענגען נחת רוח פארן אויבערשטן‪.‬‬ ‫דערפרייענדער זאך און עס וואלט זיך אזוי‬ ‫און טאקע‪ ,‬אין דעם הייליגן יו”ט פירן מיר זיך צו זאגן די ‘הושענות’‪ ,‬און דערמיט איז מען מעורר‬ ‫געפאסט אז מ’זאל איר בא’טיטל’ען מיט’ן‬ ‫ֹשע נָא‬ ‫א זכות צו ממשיך זיין אונזערע גשמיות’דיגע געברויכן‪ ,‬אבער פאר אלעס זאגן מיר‪ :‬הו ׁ ַ‬ ‫טיטל פון זמן שמחתנו‪.‬‬ ‫ֹשע נָא לְ ַמעַ נְ ָך דו ְֹר ׁ ֵשנוּ‪.‬‬ ‫ֹשע נָא לְ ַמעַ נְ ָך ּגוֹאֲ לֵ נוּ‪ ,‬הו ׁ ַ‬ ‫ֹשע נָא לְ ַמעַ נְ ָך בּ ו ְֹר ֵאנוּ‪ ,‬הו ׁ ַ‬ ‫לְ ַמעַ נְ ָך אֱ ל ֵֹקינוּ‪ ,‬הו ׁ ַ‬ ‫די זעלבע איז אויך שבועות ווען מ’צייכענט אפ‬ ‫דערמיט זענען מיר ְמג ּ ֶַלה דַּ עַ ת‪ ,‬אז אלעס וואס מיר בעטן‪ ,‬איז נאר ‘לְ ַמעַ נְ ָך’‪ .‬אונזער גאנצע‬ ‫דער זמן פון מתן תורה‪ .‬אויך דאס איז א דבר‬ ‫גלוסטעניש אין די ענינים פון גשמיות‪ ,‬איז נאר בלויז צו פארמערן כבוד שמים דורך זיי‪.‬‬ ‫שמחה און לכאורה איז עס נאך אזא גרויסע‬ ‫(עפ”י טיב המועדים – תשרי)‬ ‫שמחה ווי די שמחה וואס מ’צייכענט אפ וועגן‬ ‫די ענני הכבוד אבער דאך זעט מען אז מ’האט‬ ‫עס נישט אנגערופן מיט’ן נאמען זמן שמחתנו?‬ ‫צו פארשטיין דער פשט פון דעם נאמען און‬ ‫איר באזונדערקייט‪ ,‬מוז מען ערשט מקדים זיין‬ ‫מען קען הערן שמועס'ן און דרשות‬ ‫א שטארקע בחינה וואס ווערט געברענגט אין‬ ‫פון מורנו ורבנו שליט"א ‪ -‬אין א עקסטערע נומער‬ ‫ספרי קודש‪ .‬אין אלע ספרי קודש ווערט מבואר‬ ‫אידיש‪ 073-2951321 :‬לשה"ק‪073-2951320 :‬‬ ‫אז ביי יעדע מצוה וואס א איד טוט קומט אראפ‬ ‫א מורא’דיגע אור מלמעלה‪ .‬נישט נאר קומט‬ ‫אראפ אן אור נאר די אור איז גורם פאר א‬ ‫א‬ ‫מענטש א מורא’דיגע שמחה‪.‬‬ ‫>>> | טיב הפרשה | המשך פון עמוד א' |‬ ‫די אור ווערט היבש שטארקער ווען עס קומט צוגיין א שבת קודש‬ ‫אדער א יום טוב‪ .‬אין אזא צייט עפענען זיך די שערי שמים ברייט‬ ‫‪+‬ההשג‪+‬חה‬ ‫און עס רינט אראפ פון איר שפע קודש אן קיין גרעניץ‪ .‬די נשמה‬ ‫פון דער מענטש ווערט אנגעפולט מיט אור ה’‪ ,‬מיט ריינקייט‪,‬‬ ‫מעשיות אויף השגחה פרטית‬ ‫מיט הייליגקייט ומעל כולם מיט שמחה‪ ,‬ווייל שמחה מיט קדושה‬ ‫שפאנען אינאיינעם‪ ,‬לאפוקי פון עצבות ודכדוך וועלכע גייט‬ ‫געשריבן דורך ליינערס‬ ‫האנט ביי האנט מיט טומאה וזוהמא‪.‬‬ ‫אבער טראץ וואס עס קומט אראפ מלמעלה אזא אור‪ ,‬שפירן‬ ‫מיר נישט די אור‪ .‬די סיבה פארוואס מיר שפירן נישט איז ווייל‬ ‫געגעבן מעשר געלט ‪ -‬געזען די ברכה‬ ‫די טומאה איז חוצץ צווישן די אור און די הרגשה‪ ,‬עס לאזט נישט‬ ‫פאר לאנגע יארן טוה איך אין אינסטאלירן עירקאנדישענס‬ ‫דעם מענטש אנקומען צו די ריכטיגע הרגשה‪ ,‬ער זאל שפירן די‬ ‫אין שטיבער‪ .‬עס איז ברוך ה’ א פרנסה וואס ברענגט אריין‬ ‫אויסטערלישע שמחה וואס איז דא ביי שמחה של מצוה‪.‬‬ ‫שיינע פארדינסטן‪ ,‬אבער עס איז אויך א דזשאב וואס‬ ‫אגאנץ יאר איז ליידער דא דער מסך המבדיל וואס איז חוצץ און‬ ‫פאדערט זיך אז מ’זאל האבן אסאך טייערע געצייג פאר די‬ ‫לאזט נישט דעם מענטש אנצוקומען צו די הרגשה פון קדושה אין‬ ‫ארבעט‪.‬‬ ‫די טעג‪ ,‬אבער אנדערש איז די חודש תשרי פון די אנדערע ימים‬ ‫עס מאכט זיך אפטמאל אז מ’דארף לעכערן א וואנט און‬ ‫טובים‪.‬‬ ‫פארדעם פעלט זיך אויס א סארט מאשין וואס הייסט א‬ ‫די ימים טובים פון חודש תשרי ענדיגט זיך מיט דער יום טוב‬ ‫‘קאנגא’ וואס קען לעכערן דיקע ווענט‪ .‬אזוי אויך איז דא‬ ‫סוכות און שמיני עצרת‪ ,‬אבער פאר דעם איז דא א לאנגע רייע‬ ‫אנדערע געצייג וואס פעלט זיך אויס פאר די ארבעט‪.‬‬ ‫פון לעכטיגע און געהויבענע טעג און דאס זענען די טעג פון ‘ראש‬ ‫השנה’ און שפעטער ‘יום כיפור’ ביז צו סוכות‪.‬‬ ‫ווען איך האב אנגעהויבן די ארבעט פלעג איך טאג טעגליך‬ ‫אויסליידיגן מיין קאר און ארויפשלעפן די געצייג אריין צו‬ ‫די אלע טעג זענען הכנה טעג צו דער גרויסער אור וואס קומט‬ ‫מיר אין שטוב‪ ,‬אויס מורא אז מ’זאל עס נישט גנב’נען‪.‬‬ ‫אראפ סוכות‪ .‬אין די טעג וואשט א איד אויס די נשמה און רייניגט‬ ‫זיך פאר’ן בורא כל העולמים‪.‬‬ ‫אבער מיט די צייט בין איך געווארן אביסל נאכלעסיגער‪.‬‬ ‫אין די ספרי קודש ווערט געברענגט אז אזוי ווי די טעג צווישן פסח‬ ‫נאכ’ן איבערלאזן די געצייג אין קאר און זען אז עס געשעט‬ ‫און שבועות זענען א הכנה צו שבועות און אין די טעג רייניגט מען‬ ‫נישט גארנישט האב איך עס אנגעהויבן איבערלאזן אפטער‬ ‫אויס דער זעהל און מען איז איר מטהר מיט די זיבן מידות‪ ,‬אבער‬ ‫אין די קאר‪ ,‬ביז עס איז געווארן א קביעות אז עס בלייבט ליגן‬ ‫די זעלבע עבודה וואס מיר מאכן דארט אין זיבן וואכן מאכט מען‬ ‫אין די קאר‪.‬‬ ‫יעצט אין די זיבן טעג‪ ,‬נאר דא איז גענוג איין טאג פאר א מידה‪.‬‬ ‫איין טאג‪ ,‬נאך א שווערע טאג ארבעט‪ ,‬האב איך זיך געזעצט‬ ‫מיט דער דערהער קען מען פארשטיין פארוואס סוכות איז זמן‬ ‫מאכן חשבונות‪.‬‬ ‫שמחתנו‪.‬‬ ‫איך האב אויסגערעכענט אלע מיינע געלט זאכן‪ ,‬וויפיל‬ ‫עס איז זמן שמחתנו ווייל עס איז די איינציגסטער יום טוב וואס‬ ‫קומט אריין‪ ,‬וויפיל גייט ארויס און וויפיל מעשר געלט איך‬ ‫אין איר קען מען זיך פרייען באמת און דערשפירן די שמחה אזוי‬ ‫דארף געבן‪ .‬נאכ’ן אפשיידן די מעשר געלט און עס געבן פאר‬ ‫שטארק ביז עס גייט אריין אין די ביינער‪.‬‬ ‫א איד‪ ,‬האב איך געדאווענט מעריב און זיך געגרייט צו גיין‬ ‫זאל הקב”ה געבן אז מ’זאל זוכה זיין צו שפירן די שמחה און אז די‬ ‫שלאפן‪.‬‬ ‫שמחה זאל אריינגיין טיף טיף אין די ביינער און זאל פארבלייבן‬ ‫א גאנץ יאר‪ ,‬און אז בקרוב ממש זאל מען זיך שוין קענען פרייען‬ ‫דער מארגענדיגער טאג איז געווען א שווערע טאג‪ .‬איך האב‬ ‫מיט די אמת’ע שמחה פון ביאת משיח צדקנו בקרוב ובמהרה‪.‬‬ ‫זיך געגרייט צו רייזן קיין אויסלאנד אויף א משפחה שמחה‬ ‫און געווען נערוועז צי אלעס וועט קלאפן‪ .‬איך האב זיך‬ ‫געלייגט אין בעט‪ ,‬אבער וויפיל איך האב פראבירט האב איך‬ ‫נישט געקענט כאפן א שלאף‪.‬‬ ‫נאך א האלבע שעה זיך דרייענדיג אין בעט‪ ,‬האב איך‬ ‫אויפגעגעבן‪ .‬איך בין ארויס פון שטוב מיט א הייסע קאווע צו‬ ‫האפנדיג אז שפעטער וועל איך‬‫ָ‬ ‫שעפן אביסל פרישע לופט‪,‬‬ ‫קענען צוריק איינשלאפן‪.‬‬ ‫שטיי איך אזוי אין גאס‪ ,‬פארענט פון מיין שטוב‪ ,‬ווען מיטאמאל‬ ‫הער איך א גערויש‪ ,‬איך געב א קוק און כ’זעה נישט מער און‬ ‫נישט ווייניגער ווי צוויי פאמאסקירטע אראבער שטייען ביי‬ ‫מיין קאר און גרייטן זיך איר אויסצוליידיגן פון די געצייג‪.‬‬ ‫איך האב גלייך אנגעהויבן מאכן א גערודער‪ .‬זעענדיג אז איך‬ ‫קום זענען זיי אנטלאפן פון דארט ווי שנעל די שאטן האט זיי‬ ‫געטראגן און זיך מער נישט צוריקגעקערט צו איר‪.‬‬ ‫ווען זיי זענען אוועקגעגאנגען בין איך געגאנגען קוקן ווי גרויס‬ ‫די שאדן איז געווען‪ .‬איך האב געזען אז אויסער צוברעכן די‬ ‫גלאז זיך אריינצובאקומען אין די קאר און רויבן פון איר אן‬ ‫אלטער פארקוועטשטער דרילל האבן זיי נישט עספיעט צו‬ ‫גנב’ן עפעס מער‪.‬‬ ‫איך האב געדאנקט הקב”ה פאר דעם און גלייבנדיג אז די‬ ‫ישועה האט מיר באטראפן אין זכות פון געבן מעשר געלט‪.‬‬ ‫אז מ’געבט מעשר געלט שיקט הקב”ה אריין די ברכה אין די‬ ‫זאך און מ’ווערט ניצול פון אלע שאדנס‪.‬‬ ‫(דערציילט דורך דער בעל המעשה‪ :‬י‪.‬ר‪).‬‬ ‫די פאראינטרעסירטע צו מיט טיילן מזכה זיין את הרבים מיט‬ ‫מעשיות פון השגחה פרטית זאל שיקן צו ר' שמחה סמואלס אין‬ ‫פקס‪15326517922 :‬‬ ‫ב‬ ‫המעשיו‪+‬ת‬ ‫ֵּכן ֶאזְ ֶּכה לֵ ׁ ֵ‬ ‫ישב‬ ‫געווענליכע האנדלען וועט אים נישט‬ ‫אינעם ספר הקדוש “בית אהרן” זצוק”ל‬ ‫געלונגען צו באקומען דער אתרוג‪...‬‬ ‫(שלהי שמחת בית השואבה)‪ ,‬ווערט‬ ‫האט ער פראבירט זיין כח מיט‬ ‫ערקלערט אז דאס איז א תפילה וואס‬ ‫שתדלנות‪...‬‬ ‫מיר בעטן צו אלע טעג פונעם גאנצן יאר‬ ‫ַּב ֻּס ָּכה לְ ׁ ָשנָ ה‬ ‫שלוֹם‪.‬‬ ‫אתנ ּו לְ ׁ ָ‬ ‫הַ ּ ָבאָ ה לִ ְק ָר ֵ‬ ‫הער מיר אויס‪ ,‬מיין טייערער‬ ‫פריינד‪ ,‬האט ער אנגעהויבן אים‬ ‫ָ”תן הוּא לְ ׁשוֹן‬ ‫וְ זֶה לְ ׁשוֹן ָק ְד ׁשוֹ‪“ :‬לִ וְ י ָ‬ ‫איבערצורעדן‪ .‬וויסן זאלסטו אז אין‬ ‫ש ִּנזְ ּ ֶכה לְ ִה ְת ַח ֵּבר וּלְ ִה ְתי ֵַחד‬‫ִה ְת ַח ְ ּברוּת‪ֶ ׁ ,‬‬ ‫ה‪ָּ ַ+‬ב ‪ָ+‬א‪+‬ה‬ ‫די גאנצע שטאט בארדיטשוב געפינט‬ ‫שנָה לְ ִה ְתי ֵַחד ִעם‬ ‫ִעם הַ ּ ֻס ּ ָכה‪ ,‬עַ ל ּ ָכל הַ ּׁ ָ‬ ‫זיך נישט היי־יאר אפילו אן איינציגן‬ ‫ּכה וְ ל ּולָב ו ִּמינָיו‪ ,‬וְ לִ ַּקח‬ ‫ה’‪ ,‬וְ ִעם ִמצְ וֹת סו ּ ָ‬ ‫אתרוג פאר די מצוה! נאכמער‬ ‫שנָה‪ ,‬אָ ֵמן ּ ֵכן יְ ִהי‬‫ש ְמ ָחה עַ ל ּ ָכל הַ ּׁ ָ‬ ‫לְ עַ צְ מ ֹו ִ ׂ‬ ‫דערפון‪ ,‬מורינו ורבינו‪ ,‬דער הייליגער‬ ‫ָרצוֹן”‪.‬‬ ‫מרא דאתרא‪ ,‬איז אויך זייער שטארק‬ ‫קומט אויס‪ ,‬לְ פִ י דַּ ְרכּ ֹו ַּב ּקו ֶֹד ׁש‪ ,‬אז די‬ ‫באזארגט דערפון‪ ,‬זעענדיג אז מען‬ ‫“יְ הִ י ָרצוֹ ן ִמ ְּלפָ נֶ ָיך ד’ ֱאל ֵֹקינ ּו וֵ אל ֵֹקי ֲאבוֹ ֵתינוּ‪ְּ ,‬כׁ ֵשם ׁ ֶש ִק ַ ּי ְמ ִּתי‬ ‫תפילה גייט ארויף אויף יעדן איינציגן‬ ‫האט נישט קיין שום מעגליכקייט צו‬ ‫וְ יָ ׁ ַשבְ ִּתי ְּבסו ָּּכה זוּ‪ֵּ ,‬כן ֶאזְ ֶּכה לְ ׁ ָשנָ ה הַ ָּב ָאה לֵ ׁ ֵישב ְּבסו ָּּכה ׁ ֶשל‬ ‫טאג פונעם גאנצן יאר‪ ,‬און דעריבער‬ ‫טון די מצוה!‬ ‫לִ וְ יָ ָתן”‪( .‬תפילה כשיוצאין מן הסוכה)‪.‬‬ ‫ישב‬ ‫שנָה הַ ָּב ָאה לֵ ׁ ֵ‬ ‫“אזְ ּ ֶכה לַ ּׁ ָ‬ ‫בעטן מיר‪ֶ :‬‬ ‫דער עושר האט זיך אבער געהאלטן‬ ‫די שטאט און די ראשי הקהילה‪ ,‬צוזאמען‬ ‫של לִ וְ י ָָתן”‪‘ ,‬לויתן’ איז אויך א‬ ‫ַּב ּ ֻס ּכָה ׁ ֶ‬ ‫ביי זיינס‪ ,‬ערקלערנדיג אז ער האלט זיך‬ ‫מיטן רבי’ן‪ ,‬דער הייליגער קדושת לוי‬ ‫לשון פון באגלייטן‪ ,‬און דאס מיינט אז די‬ ‫נישט פאר קיין חסיד פון דער הייליגער‬ ‫זצוק”ל זי”ע זענען געווען זייער באזארגט‪,‬‬ ‫סוכה און די שמחה זאל אונז באגלייטן‬ ‫בארדיטשובער‪ ,‬און אויך איז ער נישט קיין‬ ‫וויאזוי וועלן די מענטשן פון די שטאט‬ ‫פאר אלע טעג פונעם קומענדיגן יאר‪ ,‬אז‬ ‫איינוואוינער פון די שטאט‪ ,‬און דעריבער‬ ‫מקיים זיין די הייליגע מצוה?‬ ‫מיר זאלן זוכה זיין זיך צו באהעפטן און‬ ‫איז ער נישט מחויב איבערצולאזן דא זיין‬ ‫זיך צו מייחד זיין מיט השי”ת שטענדיג‪.‬‬ ‫אתרוג‪ ,‬און וויבאלד עס איז אים צוגעפאלן‬ ‫נאנט צום הייליגן יו”ט‪ ,‬איז אן עושר‬ ‫דורכגעפארן די שטאט בארדיטשוב‪ ,‬מיט‬ ‫דאס איז אזוי ווי דער נוסח התפילה וואס‬ ‫די געוואלדיגע מצוה‪ ,‬האלט ער אז עס איז‬ ‫זיין שיינע קארעטע‪ ,‬און איז אריינגעגאנגען‬ ‫דער הייליגער “יסוד יוסף” האט מתקן‬ ‫נישט ערלויבט פאר אים צו פארציכטן‬ ‫פאר א קורצער באזוך אינעם הויז פון זיין‬ ‫געווען צו זאגן אינדערצייט וואס מען‬ ‫דערויף כדי אנדערע זאלן עס מקיים זיין‪,‬‬ ‫פריינט‪ ,‬וועלכער איז געווען איינער פון‬ ‫גייט ארויס פון די סוכה‪ ,‬און עס שטייט‬ ‫און ער וועט בלייבן אן גארנישט‪...‬‬ ‫די עשירים און פרנסים פון די שטאט‪.‬‬ ‫געדרוקט אין די מחזורים‪:‬‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬האט דער בעל הבית‬ ‫אזוי זיצנדיג און פארברענגענדיג מיט‬ ‫ְהא ַרעֲ וָא ִמן ֳק ָד ָמ ְך‪,‬‬ ‫ִרבּ ֹונָא ְדעַ לְ ָמא‪ ,‬י ֵ‬ ‫ארויפגעברענגט א נייער געדאנק‪ ,‬איז‬ ‫א געשמאקע שמועס‪ ,‬האט דער עושר‬ ‫שיָּכִ ים‬ ‫ֹשים הַ ּׁ ַ‬ ‫ֹתן ַמלְ ָאכִ ים הַ ְ ּקדו ׁ ִ‬ ‫שאו ָ‬ ‫ֶׁ‬ ‫אפשר וועסטו מיט דיין גוטסקייט מסכים‬ ‫דער אורח דערציילט פאר זיין חבר‬ ‫לְ ִמצְ ות סֻ ּכָה‪ ,‬וּלְ ִמצְ ות ד’ ִמינִ ים לוּלָ ב‬ ‫זיין צו בלייבן דא מיט אונז פאר דער‬ ‫בסוד סודות‪ ,‬אז ווען ער איז געפארן אין‬ ‫וְ ֶא ְתרוֹג הָ ָדס וַעֲ ָרבָ ה‪ ,‬הַ ּנוֹהֲ גִ ים ְ ּב ַחג‬ ‫הייליגער יום טוב‪ ,‬דו וועסט זיין אונזער‬ ‫די ווייטע לענדער‪ ,‬איז אים געלונגען צו‬ ‫אתנוּ ִמן‬ ‫הַ ּ ֻסכּ וֹת‪ֵ – .‬הם י ְִתלַ וּוּ ִע ּ ָמנוּ ְ ּבצֵ ֵ‬ ‫חשוב’ער גאסט‪ ,‬און ווי פארשטענדליך‬ ‫פארשאפן אן ‘אתרוג’ וואס איז ממש א‬ ‫הַ ּ ֻס ּכָה‪ ,‬וְ י ִּכָנְ סוּ ִע ּ ָמנוּ לְ בָ ּ ֵתינוּ לְ ַחיִּים‬ ‫וועט מען דיר מכבד זיין מיטן גאנצן‬ ‫הדר שבהדר‪ ,‬איינס אין דער וועלט! אזוי‬ ‫ירה‬ ‫שלוֹם‪ ,‬וְ לִ ְהיוֹת ּ ָת ִמיד עָ לֵ ינוּ ׁ ְש ִמ ָ‬ ‫וּלְ ׁ ָ‬ ‫כבוד וואס קומט זיך דיר ווי עס פאסט‪,‬‬ ‫רעדנדיג האט ער ארויסגענומען פון זיין‬ ‫ש ָך‪.‬‬‫עֶ לְ י ֹונָה ִמ ְּמעוֹן ָק ְד ׁ ֶ‬ ‫און אזוי וועסטו אויך זוכה זיין צו מקיים‬ ‫טאשקע א הערליכער אתרוג‪ .‬ווי נאר דער‬ ‫זיין די מצוה‪ ,‬און וועסט אויך מזכה זיין‬ ‫בעל הבית האט עס געזען‪ ,‬האט א געשריי‬ ‫•••‬ ‫דעם הייליגן רבי’ן און אלע מענטשן פון‬ ‫פון התפעלות אויסגעבראכן פון זיין מויל‪,‬‬ ‫די שטאט מיט די גרויסע מצוה!‬ ‫די מצוות פון די אתרוג און די‬ ‫דאס איז דאך א וואונדערליכער אתרוג‪,‬‬ ‫יְ ַקר ִּתפְ ֶא ֶרת!‬ ‫סוכה‪ ,‬וואס האבן געברענגט א‬ ‫אבער אויך דערצו האט דער עושר נישט‬ ‫מסכים געווען‪ ,‬ערקלערנדיג אז ער האט‬ ‫אידיש קינד צו עולם הבא‬ ‫דער בעל הבית האט גלייך פראבירט‬ ‫זיך שוין ארויסגעלאזט פונדערהיים מיט‬ ‫צו ניצן זיינע חושים פון האנדלען‪ ...‬איך‬ ‫אין די שטאט ‘בארדיטשוב’ איז אין א‬ ‫פיר חדשים פריער‪ ,‬פאר זיינע געשעפטן‪,‬‬ ‫בין גרייט דיר צו באצאלן קעש־געלט‪,‬‬ ‫געוויסע יאר געווען א גרויסער מאנגל אין‬ ‫און ער האט שוין געלאזט וויסן ביי זיך‬ ‫דריי מאל וויפיל דו האסט געצאלט פאר‬ ‫אתרוגים‪ .‬דאס איז געווען זייער א שווערע‬ ‫אינדערהיים אז ער גייט צוריקקומען‬ ‫דעם אתרוג! – דער עושר האט אבער‬ ‫יאר‪ ,‬און איבער די גאנצע שטאט איז נישט‬ ‫פאר סוכות אי”ה‪ ,‬און דעריבער קען ער‬ ‫גע’טענה’ט אז ער האלט עס בשום אופן‬ ‫געווען צו געפינען אפילו אן איינציגן‬ ‫זיך מער נישט פארזוימען אויפן וועג!‬ ‫נישט ביים פארקויפן‪ ,‬וויבאלד ער האט‬ ‫‘אתרוג’ אז די מענטשן פון די שטאט זאלן‬ ‫ווען דער בעל הבית האט געזען אז עס‬ ‫עס נישט געקויפט כדי צו האנדלען‬ ‫קענען מקיים זיין די מצוה דערמיט‪.‬‬ ‫גייט אים נישט איבערצורעדן זיין חבר‬ ‫דערמיט‪ ,‬נאר ער האט עס געקויפט פאר‬ ‫פארשידענע שלוחים זענען געשיקט‬ ‫בשום אופן‪ ,‬האט ער אים געבעטן אז ער‬ ‫זיך זעלבסט‪ ,‬לכבוד יו”ט‪ ,‬און ער וועט‬ ‫געווארן‪ ,‬צו זוכן איבער אלע שטעט אינעם‬ ‫זאל מיטקומען מיט אים צום רב פון די‬ ‫עס פאר קיין געלט אין די וועלט נישט‬ ‫גאנצן געגנט‪ ,‬פון נאנט און ווייט‪ ,‬זיי האבן‬ ‫שטאט‪ ,‬און זיך געזעגענען פון אים איידער‬ ‫פארקויפן!‬ ‫אבער נישט געטראפן קיין שום אתרוג צו‬ ‫ער פארט אוועק פון די שטאט‪.‬‬ ‫ווען דער בעל הבית האט געזען אז מיט‬ ‫קענען בענטשן דערויף! – די פרנסים פון‬ ‫ג‬ ‫רבי’ן אין גן עדן‪ ,‬און דער עיקר אז איך‬ ‫צו בענטשן דערויף אינעם הייליגן יו”ט‬ ‫דערצו האט דער עושר שוין מסכים‬ ‫זאל קענען מקיים זיין די מצוה פון סוכה‬ ‫סוכות!‬ ‫הייליגער‬ ‫דער‬ ‫וויבאלד‬ ‫געווען‪,‬‬ ‫אזוי ווי עס דארף צו זיין!‬ ‫בארדיטשובער רב איז געווען באוואוסט‬ ‫דער עושר האט זיך געפריידט מיט די‬ ‫אלץ איינער פון די גדולי צדיקי הדור‪ ,‬און‬ ‫ווען דער רבי האט געהערט זיינע‬ ‫הבטחה פונעם צדיק‪ ,‬און ער האט טאקע‬ ‫יעדער איינער האט געוואלט באקומען‬ ‫ווערטער האט זיין געזיכט אויפגעשיינט‪.‬‬ ‫מסכים געווען צו בלייבן איינשטיין ביי‬ ‫פון אים א ברכה‪.‬‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬האט ער געזאגט‪ ,‬ביסטו‬ ‫זיין חבר פארן הייליגן יו”ט סוכות‪ ,‬ווען‬ ‫געלאדנט אריינצוגיין אין די הייליגע‬ ‫דער הערליכער אתרוג איז געבליבן ביי‬ ‫איז דער עושר געגאנגען צוזאמען מיט‬ ‫סוכה‪ ,‬און יעצט קומט אויך צוריק צו דיר‬ ‫אים אין זיין טאשקע‪.‬‬ ‫זיין חבר צום בית המדרש פונעם צדיק‪,‬‬ ‫מיין פעסטע הבטחה‪ ,‬אז דו וועסט זיין‬ ‫און ווען זיי זענען אריינגעגאנגען צוזאמען‬ ‫ווען עס איז געקומען דער ערשטער‬ ‫ִע ִּמי ִ ּב ְמ ִחיצ ִָתי!‬ ‫ימה‪ ,‬האט דער פרנס דערציילט‬ ‫ַּב ּקו ֶֹד ׁש ּ ְפנִ ָ‬ ‫נאכט פון יו”ט סוכות‪ ,‬ווען אלע אידן‬ ‫פארן רבי’ן‪ ,‬אז דער עושר האט ביי זיך א‬ ‫דער רבי האט אים גלייך געגעבן צו‬ ‫זענען אריינגעגאנגען אין זייערע סוכות‬ ‫שיינעם אתרוג‪ ,‬וואס איז א הָ ָדר ְ ּב ַתכְ לִ ית‬ ‫פארשטיין‪ ,‬אז ער האט דאס געטון‬ ‫צו מקיים זיין די הייליגע מצוה פון סוכה‪,‬‬ ‫הַ ִהדּ וּר‪ ,‬ער איז אבער פאר’עקש’נט און‬ ‫וויבאלד ער האט געזוכט דורך וועלכע‬ ‫האט דער בעל הבית דער גאסטגעבער‬ ‫וויל עס נישט פארקויפן פאר קיין געלט‬ ‫גוטע זכות זאל ער אים קענען האלטן נעבן‬ ‫ערקלערט פאר זיין גאסט‪ ,‬אז ער וועט‬ ‫אין דער וועלט‪ ,‬נאר ער וויל פארזעצן‬ ‫זיך אין גן עדן‪ – .‬וויבאלד דארט איז דאך‬ ‫אים נישט קענען ארייננעמען מיט אים‬ ‫זיין וועג און צוריק אהיימפארן פאר יו”ט‬ ‫דער ‘עולם האמת’‪ ,‬און מען דארף האבן‬ ‫אין זיין סוכה‪ ,‬וויבאלד דאס יאר האט‬ ‫צוזאמען מיט זיין אתרוג‪.‬‬ ‫א גוטע און ריכטיגע זכות כדי צו קענען‬ ‫ער א קליינע סוכה‪ ...‬און דעריבער זאל‬ ‫באקומען דעם געוואלדיגן שכר און גוטע‬ ‫ער ענדערש זוכן אן אנדערע ארט צו זיין‬ ‫ווען דער הייליגער רבי האט געזען דעם‬ ‫באצאלונג‪ .‬און אויב האט מען נאר די‬ ‫צוגאסט אין די סוכה‪...‬‬ ‫אתרוג‪ ,‬האט ער אויך פראבירט בעטן‬ ‫הבטחה פון א צדיק‪ ,‬וועט דאס נישט זיין‬ ‫פונעם עושר אז ער זאל מסכים זיין און‬ ‫דער עושר האט זיך אביסל געוואונדערט‪,‬‬ ‫גענוג אז דורכדעם זאל איינער קענען‬ ‫בלייבן מיט זיי פארן יו”ט סוכות‪ ,‬דער‬ ‫הערנדיג די ווערטער‪ ,‬און ער איז‬ ‫באקומען גן עדן און עולם הבא בחינם אן‬ ‫עושר האט אבער אויך אפגעזאגט דעם‬ ‫געגאנגען זוכן אן אנדערע ארט צו מקיים‬ ‫קיין שום באצאלונג‪ ...‬און ווען איך האב‬ ‫רבי’נס פארלאנג‪ ,‬ערקלערנדיג אז ער קען‬ ‫זיין די מצוה פון סוכה‪ ,‬אבער וואו ער‬ ‫דיר צוגעזאגט אז דו וועסט זיין צוזאמען‬ ‫זיך מער נישט פארזוימען אין וועג‪ ,‬נאר‬ ‫איז נאר אנגעקומען האט מען אים נישט‬ ‫מיט מיר אין גן עדן‪ ,‬האב איך אינזינען‬ ‫ער מוז ווי שנעלער אהיימקומען צו זיין‬ ‫געוואלט ארייננעמען‪ ,‬יעדער איינער‬ ‫געהאט אז איך וועל אויסזוכן פאר דיר‬ ‫משפחה‪.‬‬ ‫מיט אן אנדערע תירוץ‪ ...‬ביז ער האט‬ ‫דעם ריכטיגן זכות‪ ,‬וואס דורכדעם‬ ‫פארשטאנען אז ווי עס זעט אויס האט‬ ‫“אויב דו וועסט בלייבן דא מיט אונז‬ ‫וועסטו זיין ווערד דערצו אז דו זאלסט‬ ‫דאס צו טון מיטן רב‪ ...‬וועלכער האט‬ ‫פאר יו”ט‪ ,‬בין איך דיר מבטיח ‘גרויסע‬ ‫קענען זיין נעבן מיר אין גן עדן‪ .‬אפילו די‬ ‫באפוילן יעדן איינעם אז מען זאל אים‬ ‫עשירות’ פאר דיין גאנצן לעבן”! – האט‬ ‫געוואלדיגע זכות הרבים וואס דו האסט‬ ‫נישט אריינלאזן אין די סוכה‪...‬‬ ‫אים דער רבי געזאגט‪.‬‬ ‫יעצט זוכה געווען דערצו‪ ,‬מיטן צושטעלן‬ ‫א הערליכן אתרוג פאר די מענטשן פון די‬ ‫איז ער געגאנגען מיט א צובראכן הארץ‬ ‫דער עושר האט אבער אפגעשטופט די‬ ‫שטאט‪ ,‬איז אויך נאכנישט גענוג אז צוליב‬ ‫צום ֵּבית ֹו נָאֲ וָ ה קו ֶֹד ׁש פונעם רב‪ ,‬דער‬ ‫ברכה‪ ,‬ערקלערנדיג אז ער האט שוין‬ ‫דעם זאלסטו קענען זיין נעבן מיר אין גן‬ ‫מרא דאתרא‪ ,‬און ווען ער איז אנגעקומען‬ ‫ברוך ה’ גרויסע עשירות גענוג און נאך‪,‬‬ ‫עדן‪ ,‬וויבאלד דיין גאנצע צושטימונג‬ ‫אין פארנט פונעם רב האט ער‬ ‫פאר עטליכע דורות!‬ ‫דערצו איז געווען שלא לשמה‪ ...‬נאר‬ ‫אויסגעבראכן אין א ביטערן געוויין‪ ,‬און‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬האט אים דער רבי געזאגט‪,‬‬ ‫עַ ל ְמנָת לְ ַק ֵּבל ּ ְפ ָרס‪ ,‬ווייל דו האסט דאך‬ ‫ער האט געזאגט‪ :‬בין איך דען חלילה א‬ ‫וועל איך דיר מבטיח זיין גוטע און‬ ‫געפאדערט דערפאר א הבטחה פאר‬ ‫גוי? פארוואס זאל איך בלייבן אינדרויסן‬ ‫ערליכע קינדער!‬ ‫עולם הבא! קומט דאך אויס אז דו האסט‬ ‫פון די סוכה‪ ,‬און נישט זוכה זיין צו מקיים‬ ‫ווייטער דיר אליין געדינט און נישט דעם‬ ‫זיין די מצוה?‬ ‫אויך די ברכה דארף איך נישט האבן‪,‬‬ ‫באשעפער‪...‬‬ ‫האט זיך דער עושר פאר’עקש’נט‪,‬‬ ‫האט דער הייליגער רבי אים געענטפערט‪:‬‬ ‫ערקלערנדיג אז ער האט שוין ברוך‬ ‫אבער ביי מיר איז נישטא קיין שום סרך‬ ‫אויב דו וועסט מסכים זיין צו מוותר‬ ‫השם גוטע און ערליכע קינדער‪ ,‬וועלכע‬ ‫‘פנִ ּיָה’‪ ,‬וויבאלד אלעס‬ ‫פון א ‘נְ גִ יעָ ה’ אדער ּ ְ‬ ‫זיין אויף מיין הבטחה אז דו וועסט זיין‬ ‫זענען תלמידי חכמים מופלגים‪ ,‬און ער‬ ‫ווערט געטון לִ ׁ ְש ָמ ּה‪ ,‬מיט א געוואלדיגע‬ ‫צוזאמען מיט מיר אין גן עדן‪ ,‬וועל איך‬ ‫שעפט פון זיי פיל אידישע נחת‪ ,‬זאל דער‬ ‫ַחת רו ַּח לַ בּ ו ֵֹרא‬ ‫זִ כּ ו ְּך‪ ,‬נאר כדי לַ עֲ שׂ וֹת נ ַ‬ ‫דיר לאזן אריינגיין אין די הייליגע סוכה‬ ‫אויבערשטער ווייטער העלפן‪.‬‬ ‫י ְִת ָּב ַר ְך ׁ ְשמוֹ! אן קיין שום כוונה עפעס‬ ‫און מקיים זיין די מצוה אזוי ווי עס דארף‬ ‫צו באקומען דערפאר‪ ,‬אפילו נישט מיטן‬ ‫צו זיין!‬ ‫אבער נאכדעם וואס דער עושר האט‬ ‫ציל צו באקומען א רוחניות’דיגער שכר‬ ‫אביסל ווייטער אריינגעטראכט‪ ,‬האט ער‬ ‫דער עושר איז צוטרייסלט געווארן‪ .‬נאך‬ ‫דערפאר אין גן עדן! קומט דאך אויס אז‬ ‫זיך אנגערופן‪ ,‬אז אויב דער רבי וועט אים‬ ‫א שווערע פארלעגנהייט‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫אין די חופה דארט אויבן איז נישטא קיין‬ ‫צת ֹו‬ ‫מבטיח זיין אז ער וועט זיין ִע ּמ ֹו ִ ּב ְמ ִח ָ ּ‬ ‫געוואנדן צום רבי’ן און געזאגט צו אים‪:‬‬ ‫שום איינטריט פאר קיין שום ּ ְפנִ ּיָה‪...‬‬ ‫אויבן אין גן עדן! דעמאלטס וועט ער‬ ‫איך זע אז איך האב נישט קיין אנדערע‬ ‫בלייבן אין בארדיטשוב פארן גאנצן יום‬ ‫הייליגער‬ ‫דער‬ ‫האט‬ ‫דעריבער‪,‬‬ ‫ברירה‪ ,‬ווייל איך וועל בשום אופן נישט‬ ‫טוב!‬ ‫בארדיטשובער אויסגעפירט‪ ,‬האב איך‬ ‫עסן אדער טרינקען אינדרויסן פון די‬ ‫דיר אריינגעשטעלט אין אט דעם שווערן‬ ‫סוכה! וויבאלד איך האב אלעמאל מקפיד‬ ‫דער רבי האט זיך פארזינקען אין זיינע‬ ‫נסיון‪ ,‬אז דו זאלסט נישט טרעפן קיין‬ ‫געווען אויף אט די הייליגע מצוה! און‬ ‫הייליגע מחשבות פאר א שטיק צייט‪,‬‬ ‫שום סוכה צו קענען דארט מקיים זיין‬ ‫אויב עס איז נישטא קיין שום מעגליכקייט‬ ‫און דערנאך האט ער געזאגט‪ :‬זאל זיין‬ ‫די מצוה‪ ,‬און יעצט אז דו האסט מסכים‬ ‫צו מקיים זיין די מצוה נאר אויב איך וועל‬ ‫אזוי! איך בין מסכים דיר צו מבטיח זיין‬ ‫געווען און דו ביסט עס בייגעשטאנען מיט‬ ‫פארציכטן אויף מיין הבטחה‪ ,‬בין איך‬ ‫אז דו וועסט זיין ִע ִּמי ִ ּב ְמ ִחיצָ ִתי ָּבעוֹלָ ם‬ ‫א שטארקייט מיט מסירות נפש‪ ,‬זייענדיג‬ ‫גרייט צו מוותר זיין אויף מיין טייל מיטן‬ ‫הַ ָּבא‪ ,‬אבי מיר זאלן דא האבן אן אתרוג‬ ‫ד‬ ‫וואס נאר מעגליך‪ ,‬זיך היטנדיג פון‬ ‫אז זייער אסאך אידן האבן געדינט אין די‬ ‫מוותר אויף דיין געוואלדיגער טייל אין‬ ‫די פילע קליינע באמבעס וואס זענען‬ ‫מיליטער פונעם צאר‪.‬‬ ‫עולם הבא נאר כדי צו קענען מקיים‬ ‫אויסגעשפרייט געווארן אויפן פעלד‪,‬‬ ‫זיין די מצוה‪ – .‬קומט אויס אז דורכדעם‬ ‫ווי נאר ער האט זיך געשטעלט צו‬ ‫און אזוי גייענדיג האבן זיי שטארק‬ ‫האסטו געטון די מצוה בשלימות און‬ ‫דינען אינעם מיליטער‪ ,‬האט מען אים‬ ‫נאכגעקוקט צו עפעס ווערט געטון דארט‬ ‫לשמה‪ ,‬אן קיין שום אייגענע נגיעה אדער‬ ‫מאביליזירט צו א ספעציעלע אפטיילונג‬ ‫אין געהיים‪...‬‬ ‫זייטיגע פארדינסט‪ ,‬און דורכדעם האסטו‬ ‫אינעם מיליטער‪ ,‬וואס איז געווען‬ ‫זיך קונה געווען עולם הבא‪ ,‬און דו ביסט‬ ‫אזוי גייענדיג לענגאויס דעם גרעניץ‪ ,‬האט‬ ‫געשטעלט צו היטן אויפן גרעניץ מיטן‬ ‫שוין ווערד צו זיין ִע ִּמי ִ ּב ְמ ִחיצ ִָתי אינעם‬ ‫אונזער אידישער סאלדאט באמערקט‬ ‫פיינט‪ ,‬וואס דאס איז געווען זייער א‬ ‫ּגַן עֵ ֶדן הָ עֶ לְ יוֹן!‬ ‫פילע ווילדע געוואוקסן‪ ,‬וואס וואקסן‬ ‫מסוכנ’דיגער פלאץ‪ .‬דורכאויס אלע‬ ‫אויפן אנדערן זייט פונעם גרעניץ‪– ...‬‬ ‫טעג פונעם יו”ט האט ער דארט געדינט‪,‬‬ ‫***‬ ‫ווי דער שטייגער פון די סאלדאטן וואס‬ ‫אינעם מיליטערישן לאגער וואס איז‬ ‫היטן דעם גרעניץ‪ ,‬וועלנדיג באהאלטן‬ ‫געווען פארשפארט פון אלע זייטן‪,‬‬ ‫שמחה של מצוה במסירות נפש‬ ‫דאס וואס ווערט געטון אויף זייער זייט‪,‬‬ ‫ארומגענומען מיט א שטארקן מויער און‬ ‫פארן סוכה‪ ,‬וואס האט געשיינט‬ ‫לאזן זיי וואקסן ווילדע געוואוקסן‪ ,‬כדי די‬ ‫מיט ‘שטעכל דראָ ט‪ ,‬און מיט שטארקע‬ ‫און געלויכטן וואונדערליך!‬ ‫הויכע און געדעכטע געוואוקסן זאל זיי‬ ‫מיליטערישע וואַ ך‪.‬‬ ‫פאַ רשטעלן אז מען זאל זיי נישט קענען‬ ‫“יסוד העבודה”‬ ‫צום הייליגן‬ ‫ווען עס איז אנגעקומען דער ערשטער‬ ‫זצוק”ל איז אמאל אריינגעגאנגען א‬ ‫זען אויף די אנדערע זייט‪...‬‬ ‫נאכט פון סוכות‪ ,‬האט דער סאלדאט‬ ‫אידישער סאלדאט‪ ,‬און ווי נאר ער איז‬ ‫אזוי אריבערגייענדיג נאנט צו אט‬ ‫גוט געדענקט דעם געוואלדיגן זמן‪ ,‬און‬ ‫אריינגעקומען האט זיך דער רבי זייער‬ ‫די געדעכטע געוואוקסן‪ ,‬איז אים‬ ‫געוואוסט אז יעצט איז דער ערשטער‬ ‫שטארק געפריידט צו אים‪ ,‬ערקלערנדיג‬ ‫דורכגעלאפן א ווילדע געדאנק‪ ,‬אז דווקא‬ ‫נאכט פון יו”ט‪ ,‬און זיין זעל האט שטארק‬ ‫אז א געוואלדיגער אור פון א מצוה שיינט‬ ‫אט די ווילדע געוואוקסן וואלט געקענט‬ ‫געלעכצט צו פייערן דעם שמחת החג‬ ‫אויף זיין געזיכט!‬ ‫דינען פאר אים אלץ א פיינע סוכה‪ ...‬ער‬ ‫אזוי ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬און ווייניגסטנס‬ ‫האט זיך צושמייכלט פאר א מינוט פון אזא‬ ‫האט ער כאטש געוואלט מקיים זיין די‬ ‫נאכן אים אויפנעמען זייער שיין‪ ,‬האט ער‬ ‫מחשבה’לע‪ ,‬ווייל אריבערצושווערצן‬ ‫מצוה און עסן איין כזית אין די סוכה!‬ ‫אים געהייסן זיך אוועקזעצן נעבן אים‪,‬‬ ‫די גרעניץ און אריינגיין דארט צווישן‬ ‫ער האט אבער נישט געהאט קיין שום‬ ‫און שטילערהייט‪ ,‬אנדעם וואס קיינער‬ ‫די הויכע צווייגן און גראזן‪ ...‬וואלט‬ ‫מעגליכקייט זיך ארויסצוגליטשן פונעם‬ ‫זאל זיי הערן‪ ,‬האט ער אים געבעטן אז‬ ‫געמיינט‪ ,‬זיך אריינצולייגן אינעם לייבן־‬ ‫מיליטערישן לאגער‪ ,‬אדער צו פארלאזן‬ ‫ער זאל אים דערציילן עפעס א גוטע און‬ ‫גרוב‪ ,‬און זיך כמעט לאזן הרג’נען מיט א‬ ‫זיין אויפגאבע‪ ,‬שטייענדיג צוזאמען מיט‬ ‫ספעציעלע זאך וואס ער האט געטון‪,‬‬ ‫זיכערע טויט!‬ ‫די אנדערע גוי’אישע סאלדאטן אין אן‬ ‫וואס צוליב דעם האט ער זוכה געווען צו‬ ‫אסטראטעגישע פונקט‪ ,‬וואו מען האט‬ ‫אזא זיסע און געשמאקע אור‪.‬‬ ‫ער האט אויך גוט געוואוסט אז צווישן די‬ ‫געדארפט נאכאנאנד באטראכטן דעם‬ ‫אין אנהייב האט זיך דער סאלדאט‬ ‫צווייגן באהאלטן זיך די סאלדאטן פון די‬ ‫גרעניץ‪ ,‬און זיכערמאכן אז עס קומט‬ ‫ארויסגעדרייט‪ ,‬ער האט געצויגן מיט די‬ ‫פיינט מיט די אויסגעשטרעקטע געווער‪...‬‬ ‫נישט פאָ ר קיין שום פארדעכטיגטע‬ ‫אקסלען און געזאגט אז ער ווייסט נישט‬ ‫אויך האט ער געוואוסט אז די גאנצע ערד‬ ‫טעטיגקייטן נעבן דער גרעניץ‪.‬‬ ‫פון עפעס א געוואלדיגע זאך וואס ער‬ ‫איז פול מיט מינעס [מוקשים] אויף יעדן‬ ‫טריט און שריט‪ ...‬אזוי אז עס איז ממש‬ ‫ער איז געשטאנען קאנצענטרירט מיטן‬ ‫האט געטון‪ ...‬איך בין א פשוט’ער איד‪,‬‬ ‫גאר א געפערליכע סכנה!‬ ‫מיליטערישן ‘שפאקטיוו’ איבער זיינע‬ ‫האט זיך דער סאלדאט פראבירט צו‬ ‫אויגן‪ ,‬וואו עס איז שטרענג פארבאטן‬ ‫באהאלטן‪ ,‬איך פארמאג גארנישט אין‬ ‫ווי פארשטענדליך‪ ,‬האט ער פארגעזעצט‬ ‫זיך‪ ,‬און איך ווייס נישט וואס דער רבי‬ ‫געווען פאר אים אפצולאזן זיין פלאץ‬ ‫צו גיין צוזאמען מיט די אנדערע סאלדאטן‬ ‫האט געפינען אין מיר‪...‬‬ ‫אפילו פאר א רגע! וויבאלד די גאנצע‬ ‫אין זיין גרופע‪ ,‬אבער ער איז נישט געווען‬ ‫וואַ ך און זיכערהייט פונעם גרעניץ איז‬ ‫דער רבי האט זיך אבער נישט געלאזט‬ ‫דערביי‪ ...‬זיין זעל איז אים אויסגעגאנגען‬ ‫געלעגן בלויז אויף אים און אויף די אלע‬ ‫פון אים‪ ,‬און ער האט זיך געבעטן ביי אים‬ ‫צו מקיים זיין מצות סוכה נאך אינעם‬ ‫סאלדאטן אין זיין גרופע‪.‬‬ ‫אז ער זאל אים אביסל דערציילן איבער‬ ‫זעלבן נאכט! אזוי ווי אלע גוטע אידן‪.‬‬ ‫אינמיטן די נאכט‪ ,‬ווען א שטארקע‬ ‫דאס וואס ער האט געטון אין די לעצטע‬ ‫ער האט זיך געפרעגט דורכאויס יענער‬ ‫תקופה‪ ,‬און צי ער קען אפשר טרעפן‬ ‫שטילקייט און א געדיכטע פינסטערניש‬ ‫נאכט‪ ,‬פילע מאל‪ ,‬פארוואס זאל איך‬ ‫עפעס א מצוה וואס ער האט מקיים‬ ‫האט געהערשט אינעם גאנצן ארום‪ ,‬איז‬ ‫זיין אנדערש פון מיינע אנדערע אידישע‬ ‫געווען מיט א ספעציעלן הידור‪.‬‬ ‫געקומען זיין רייע ארויסצוגיין מיט נאך‬ ‫ברידער‪ ,‬וועלכע זיצן אלע אין די הייליגע‬ ‫טראל ארום‬ ‫ָ‬ ‫עטליכע סאלדאטן פאר א ּפ ַא‬ ‫נאך לאנגע הפצרות‪ ,‬האט דער סאלדאט‬ ‫סוכה‪ ,‬מיט א הייליגן ציטער‪ ,‬און איך זיץ‬ ‫דעם גרעניץ‪ ,‬זיכערצומאכן פון דער נאנט‪,‬‬ ‫ענדליך צוגעשטימט און זיך גענומען‬ ‫דא ‘פארקנאקט’ אינעם מיליטער‪ ,‬אן צו‬ ‫אז עס איז גארנישט פארגעקומען קיין‬ ‫דערציילן‪ ,‬אז צו זיין גרויסן ווייטאג האט‬ ‫זיך קענען אוועקרירן‪.‬‬ ‫באהאלטענע טעטיגקייט וואס זיי האבן‬ ‫ער אין די תקופה פונעם לעצטן יו”ט‬ ‫עטליכע שעות זענען דורכגעגאנגען‪.‬‬ ‫נישט געזען מיט זייערע שפאקטיוון‪...‬‬ ‫סוכות באקומען א באפעל זיך צו שטעלן‬ ‫די גרופע איז שוין לאנג צוריקגעקומען‬ ‫צו די מיליטער פונעם צאר‪ – .‬דאס איז‬ ‫די סאלדאטן האבן זיך אוועקגעשטעלט‬ ‫צום וואַ ך־טורעם אינעם מיליטערישן‬ ‫געווען מיט העכער הונדערט יאר צוריק‬ ‫אין א שורה‪ ,‬און נאכן אנטון זייערע‬ ‫לאגער‪ ,‬וועלכע איז פארשלאסן אויף‬ ‫אינעם רשעות’דיגן רוסישן קעניגרייך‪,‬‬ ‫קאפ העלמעטן [קסדות]‪ ,‬האבן זיי‬ ‫שלאס און ריגל‪ ,‬און יעדער סאלדאט‬ ‫ווען זיי האבן ארויסגעגעבן א שווערע‬ ‫אויסגעשטרעקט זייערע געווער‪ ,‬און מיט‬ ‫איז געשטאנען ביי זיין פאזיציע‪ .‬אונזער‬ ‫גזירה אויף אידן‪ ,‬אז יעדער איינער מוז‬ ‫קליינע לעמפלעך אין די הענט האבן זיי‬ ‫אידישער סאלדאט שוועבט אבער ערגעץ‬ ‫זיך שטעלן צו די מיליטער‪ .‬עס איז געווען‬ ‫זיך ארויסגעלאזט ארום די גרעניץ‪ ,‬מיט‬ ‫אנדערש אין זיין געדאנק‪ ...‬ער האט טיף‬ ‫זייער שווער זיך ארויסצודרייען פון אט די‬ ‫קליינע טריט‪ ,‬אין די גרעסטע שטילקייט‬ ‫‘באטראכט’ אלע אנדערע סאלדאטן‪ ,‬און‬ ‫שווערע גזירה‪ ,‬און אזוי איז אויסגעקומען‬ ‫ה‬ ‫אזוי האב איך זוכה געווען מיט מסירות‬ ‫פארוויקלטע שטעכל־דראָ ט נעבן דעם‪,‬‬ ‫מער ווי אלעם‪ ,‬האט ער נאכגעקוקט דער‬ ‫נפש מקיים צו זיין מיט געוואלדיגע‬ ‫האט ער נישט געזען פאר זיך קיין שום‬ ‫הויפט פון די גרופע‪ ,‬וועלכער האט זיי‬ ‫סייעתא דשמיא די מצוה פון סוכה! –‬ ‫מעגליכקייט דורכצושווערן דעם גרעניץ‬ ‫געהיטן די גאנצע צייט‪ .‬ווילדע געדאנקען‬ ‫האט דער אידישער סאלדאט אויסגעפירט‬ ‫און אריבערגיין צום אנדערן זייט‪ ,‬און‬ ‫זענען דורכגעלאפן זיין קאפ‪ ...‬ער האט‬ ‫זיין וואונדערליכע ערציילונג פארן צדיק‪.‬‬ ‫נאכדערצו אונטער די שארפע בליקן פון‬ ‫געהאלטן אין איין זאגן צו זיך‪ :‬זאל זיין‬ ‫די שומרים פון ביידע זייטן‪...‬‬ ‫וואס זאל נאר זיין‪ ,‬איך מוז האבן א‬ ‫אבער צו זיין שטוינונג‪ ,‬איז דער רבי‪,‬‬ ‫‘סוכה’!‬ ‫דער הייליגער יסוד העבודה‪ ,‬נאך אלץ‬ ‫ער האט אבער נישט אויפגעגעבן!‬ ‫נישט געווען צופרידן‪ .‬ווייל כאטש דאס‬ ‫פלוצלונג האט ער באשלאסן אז ער גייט‬ ‫פלוצלונג‪ ,‬זייער שפעט ביינאכט‪ ,‬האט זיך‬ ‫איז טאקע זייער א געוואלדיגע מצוה‪ ,‬און‬ ‫עס איבערקריכן פאר יעדן פרייז! מיט‬ ‫געשאפן פאר אים א גאלדענע געלעגנהייט‪,‬‬ ‫דורכן כח פון אזא וואונדערליכע מצוה‬ ‫א געוואלדיגע זריזות און דרייסטקייט‪,‬‬ ‫ווען דער הויפט פונעם גרופע איז‬ ‫וואס איז געטון געווארן במסירות נפש‬ ‫אזוי ווי ער האט זיך שוין אפטמאל‬ ‫געווארן זייער שטארק מיד‪ ,‬און ער איז‬ ‫קען דיין נשמה שטארק באלויכטן ווערן‪,‬‬ ‫צוגעוואוינט ביים קעמפן‪ ,‬איז ער שנעל‬ ‫איינגעשלאפן אינמיטן זיין אויפגאבע‪...‬‬ ‫פונדעסטוועגן איז דער געוואלדיגער‬ ‫ארויפגעקראכן דעם מויער ביז אויבן‪,‬‬ ‫און די אנדערע סאלדאטן זענען אויך‬ ‫ליכטיגקייט וואס שיינט אויף דיין נשמה‪,‬‬ ‫און מיט א געפארפולן שפרינג האט ער‬ ‫געווען פארנומען יעדער איינער מיט זיינע‬ ‫פיל שטארקער דערפון!‬ ‫זיך געטראפן אויף די אנדערע זייט פונעם‬ ‫זאכן‪ – ...‬אין א רואיגע סעקונדע‪ ,‬ווען‬ ‫גרעניץ‪ ...‬מיט שנעלע באוועגונגען האט‬ ‫קיינער האט נישט באמערקט‪ ,‬האט ער‬ ‫דער צדיק איז געבליבן פאר’עקשנ’ט‪:‬‬ ‫ער זיך אריינגעלאזט אויפן אנדערן זייט‪,‬‬ ‫זיך שטילערהייט ארויסגעגליטשט פונעם‬ ‫עס איז דא נאך עפעס אין די מצוה וואס‬ ‫ווען דורכאויס די גאנצע צייט איז ער דָּ בוּק‬ ‫וואַ ך־טורעם‪ ,‬לויפנדיג שנעל פונעם‬ ‫דו האסט געטון! איך בעט דיר! דערצייל‬ ‫מיט א תפילה צום אויבערשטן‪ ,‬קוקנדיג‬ ‫באהאלטענעם טיר וואס איז געאייגנט‬ ‫מיר ווייטער וואס עס איז דעמאלטס‬ ‫מיט זיינע בליקן אויף אלע זייטן‪ ,‬און‬ ‫פאר א נויטפאַ ל‪ ...‬אנדעם וואס קיינער‬ ‫געשען‪ ,‬וואס האסטו נאכדעם געטון אין‬ ‫זיכערמאכנדיג ביי יעדן טריט אז ער זאל‬ ‫זאל באמערקן‪ ,‬האט ער זיך ארויסגעזען‬ ‫יענער נאכט‪ ,‬דער ערשטער נאכט פון‬ ‫חלילה נישט טרעטן אויף קיין לאנד־מינע‪,‬‬ ‫פונעם מיליטערישן פעסטונג‪ ,‬צום פרייען‬ ‫יו”ט סוכות‪ ,‬דארט אינעם מיליטערישן‬ ‫וואס וואלט זיך חלילה געקענט צופלאצן‪,‬‬ ‫פעלד!‬ ‫פעסטונג?‬ ‫און אויפוועקן די סאלדאטן און מיליטער‬ ‫דאנקענדיג דעם אויבערשטן אז דער‬ ‫קיין שום זאך! האט דער סאלדאט‬ ‫פון ביידע זייטן‪...‬‬ ‫אנהייב איז ב”ה דורכגעגאנגען מיט‬ ‫געענטפערט‪ .‬נישט פארשטייענדיג צו‬ ‫ער איז ענדליך אנגעקומען צו די‬ ‫הצלחה‪ ,‬האט ער אבער געדענקט אז דער‬ ‫וואו דער רבי וויל צוקומען‪ .‬ער האט נאר‬ ‫באהאלטענע געוואוקסן‪ ,‬און בליץ־שנעל‬ ‫עיקר פונעם אויפגאבע און די גרויסע‬ ‫געזאגט‪ :‬דערמיט האב איך געענדיגט‬ ‫האט ער זיך דארט מסדר געווען א כשר’ע‬ ‫געפארפולע מיסיע שטייט נאך יעצט אין‬ ‫מקיים זיין אט די וואונדערליכע מצוה פון‬ ‫און מהודר’דיגע סוכה‪ ,‬פון זיין קעשענע‬ ‫פארנט פון אים!‬ ‫סוכה בשלימות!‬ ‫האט ער ארויסגענומען א ‘כזית’ און‬ ‫ניין‪ ,‬האט דער צדיק ווייטער גע’טענה’ט‪,‬‬ ‫בדחילו ורחימו האט ער געמאכט די ברכה‬ ‫איך בעט דיר‪ :‬זאג מיר ווייטער וויאזוי עס‬ ‫אויפן סוכה מיטן שהחיינו‪ ,‬און געגעסן זיין‬ ‫דער דרייסטער סאלדאט האט אנגעהויבן‬ ‫איז צוגעגאנגען דער נאכט דארט אינעם‬ ‫סעודה’לע אין סוכה‪ ,‬כדת וכדין!‬ ‫צו שפאנען שטאט און שטיל‪ ,‬לענגאויס‬ ‫מיליטערישן לאגער?‬ ‫דעם גרעניץ‪ ,‬ווען ארום אים הערשט א‬ ‫נאכן אויספירן זיין אויפגאבע אויפן בעסטן‬ ‫פולע שטילקייט‪ ,‬און שטארק אכטונג‬ ‫דער סאלדאט האט זיך ענדליך געלאזט‬ ‫שטייגער‪ ,‬האט ער יעצט געדארפט מאכן‬ ‫געבנדיג אז ער זאל נישט אנטפלעקט‬ ‫בעטן‪ :‬ווען איך בין צוריקגעקומען צו‬ ‫דעם גאנצן שרעקליכן וועג אויף צוריק‪...‬‬ ‫ווערן דורך די שטארקע באלויכטונג‬ ‫מיין פאזיציע‪ ,‬האב איך זיך נאטורליך‬ ‫אזוי ווי ער האט עס געטון אויפן וועג‬ ‫וואס האט באלויכטן ביידע זייטן פונעם‬ ‫צוריקגעשטעלט צו מיין פאזיציע‪ ,‬און‬ ‫אהין‪ ,‬האט ער עס געטון אויפן וועג צוריק‪,‬‬ ‫גרעניץ‪ ...‬ער האט גוט געדענקט ווי די‬ ‫טרייסלענדיג פון שרעק‪ ,‬האב איך געקוקט‬ ‫ווען זיין הארץ טאנצט צווישן שרעק און‬ ‫געדעכטע געוואוקסן געפינען זיך‪ ,‬וואס‬ ‫אויף אלע זייטן‪ ,‬ציטערנדיג טאמער‬ ‫פרייד‪ ,‬און דאנקענדיג דעם אויבערשטן‬ ‫נאר מיט געציילטע שעות פריער איז ער‬ ‫איינער האט מיר חלילה באמערקט‪ ,‬ווייל‬ ‫פארן געוואלדיגן זכות צו מקיים זיין די‬ ‫דורכגעגאנגען נאנט נעבן דעם‪.‬‬ ‫דעמאלטס וואלט איך געקענט חלילה‬ ‫ִמצְ וַ ת הַ ּיוֹם‪ ,‬איז ער צוריקגעקראכן אויפן‬ ‫אנקומען צו טויט־שטראף!‬ ‫זעלבן וועג אזוי ווי ער איז אריינגעקומען‪.‬‬ ‫מיט א הארץ פול מיט שרעק און טרייסל‬ ‫האט ער זיך דערנענטערט צו דעם‪,‬‬ ‫אבער ווי לענגער דער נאכט האט זיך‬ ‫צו זיין גרויס פרייד און ערשטוינונג‪,‬‬ ‫ווען זיינע ליפן שעפשען די גאנצע צייט‬ ‫געצויגן‪ ,‬און קיינער איז נישט צוגעקומען‬ ‫האט ער נאכאמאל דורכגעשוויצט אלע‬ ‫א הארציגע תפילה צום אויבערשטן‪,‬‬ ‫צו מיר‪ ,‬און קיינער האט גארנישט‬ ‫שטרויכלונגען‪ ,‬די וועג איז דורכגעגאנגען‬ ‫בעטנדיג אז ער זאל אים העלפן מקיים זיין‬ ‫גערעדט‪ ...‬נאר אלעס האט זיך געפירט אזוי‬ ‫בשלום‪ ,‬ווען דאסמאל שפרינגט ער‬ ‫די הייליגע מצוה פון סוכה!‬ ‫ווי געווענליך‪ ...‬איז דער שרעק צוביסלעך‬ ‫אריבער דעם מויער אויפן פארקערטן‬ ‫צושמאלצן געווארן‪ ,‬און אנשטאט דעם‬ ‫ריכטונג‪...‬‬ ‫און אט איז ער ענדליך אנגעקומען‬ ‫האט זיך מיין הארץ אנגעפילט מיט א‬ ‫בסייעתא דשמיא צום ציל‪ .‬די פארכטיגע‬ ‫שטילערהייט האט ער געשפאנט‬ ‫געוואלדיגע שמחה‪ ,‬טראכטנדיג איבער‬ ‫זאך וואס ער האט יעצט געוואלט טון‪,‬‬ ‫לענגאויס דעם גרעניץ‪ ,‬און פונעם‬ ‫דאס וואס איך האב זוכה געווען צו טון‪...‬‬ ‫איז געווען פארבינדן מיט א שרעקליכע‬ ‫באהאלטענעם טיר איז ער שטילערהייט‬ ‫געפאר‪ ,‬ער האט אבער די גאנצע צייט‬ ‫איבער’חזר’נדיג ביי זיך אין קאפ אלע‬ ‫צוריק אריינגעדרינגען אינעם מיליטערישן‬ ‫איבערגע’חזר’ט די ווערטער פונעם פסוק‬ ‫דרייסטע פעולות וואס איך האב געטון‬ ‫פעסטונג‪ ,‬און ער האט זיך תמימות’דיג‬ ‫“שו ֵֹמר ִמצְ וָ ה ל ֹא י ֵַדע‬ ‫אין קהלת (ח‪ ,‬ה) ׁ‬ ‫ארום די געוואלדיגע מצוה‪ ,‬האט מיר‬ ‫צוריק אוועקגעשטעלט מיטן שפאקטיוו‬ ‫דָּ בָ ר ָרע”!‬ ‫אנגעכאפט א געוואלדיגע וואונדער‪,‬‬ ‫איבער זיינע אויגן‪ ,‬אזוי ווי ער וואלט‬ ‫וויאזוי איז מיר געלונגען דאס אלעס‬ ‫דארט געשטאנען נאכאנאנד דורכאויס די‬ ‫ווען ער האט באטראכט דעם הויכן‬ ‫דורכצופירן אנדעם וואס קיין שום נברא‬ ‫גאנצע נאכט‪...‬‬ ‫און שרעקליכן מויער נעבן אים‪ ,‬און די‬ ‫ו‬ ‫שמחת תורה‬ ‫כ"ב תשרי תשפ"ו‬ ‫‪5:47‬‬ ‫הדה"נ‬ ‫מוצש"ק ‪6:47‬‬ ‫‪7:34‬‬ ‫ר"ת‬ ‫סוז"ת א' ‪10:00‬‬ ‫סוזק"ש א' ‪8:46‬‬ ‫סוז"ת ב' ‪10:30‬‬ ‫סוזק"ש ב' ‪9:31‬‬ ‫| הזמנים לפי שעון קיץ |‬ ‫זאל מיר זען‪ ,‬נישט פון אונזער‬ ‫זייט גרעניץ‪ ,‬און נישט פון די‬ ‫אנדערע זייט פונעם גרעניץ!‬ ‫עס מוז זיין אז דא איז‬ ‫פארגעקומען א וואונדערליכער‬ ‫יא) ‘וְ נ ַָת ּ ָתה לַאֲ ָמ ְת ָך ז ֶַרע אֲ נ ׁ ִָשים’ וגו’‪ ,‬ווייל‬ ‫האט דיין נשמה אויפגעשיינט מיט א‬ ‫נס! – האט מיר פלוצלונג‬ ‫ע ֲָרבָ ”ה באטרעפט בגימטריא ז ֶַר”ע‪ ,‬עיין‬ ‫שטארקע ליכטיגקייט‪ ,‬נאכמער ווי דורך‬ ‫באנומען דער געדאנק‪ .‬דאס האט נישט‬ ‫שם‪ .‬און אין פרי עץ חיים (שער הלולב‬ ‫די מצוה אליין וואס דו האסט געטון אין‬ ‫קיין אנדערע ערקלערונג‪ ,‬נאר אז השי”ת‬ ‫פ”ו) שטייט‪ ,‬אז דאס איז דער סוד פון‬ ‫יענער הייליגער נאכט!‬ ‫מיט זיין גרויס רחמים און חסדים‪ ,‬האט‬ ‫דער פסוק וואס יוסף הצדיק האט מגלה‬ ‫מיט מיר געטון א געוואלדיגער נס‪ ,‬און ער‬ ‫א ראיה דערצו האט דער רבי געברענגט‬ ‫“ה”א לָ כֶ ם‬‫ֵ‬ ‫געווען (בראשית מז‪ ,‬כג)‪:‬‬ ‫האט מיר געהאלפן ארויסברענגען מיין‬ ‫פון די באוואוסטע ווערטער פון דער‬ ‫ז ֶַרע”‪ ,‬וואס דאס איז מרמז אויף די פינף‬ ‫געוואלדיגע השתוקקות צו די מצוה פון‬ ‫הייליגער אר”י ז”ל‪ ,‬וועלכער האט‬ ‫שטעקלעך פון די ערבה (אום הושענא‬ ‫סוכה‪ִ ,‬מן הַ כּ ַֹח ֶאל הַ ּפֹעַ ל!‬ ‫אנטפלעקט צו זיין הייליגער תלמיד‬ ‫רבא)‪ ,‬וועלכע פארמאגן די סגולה צו‬ ‫מוהרח”ו זצוק”ל‪ ,‬אז דער עיקר סיבה‬ ‫ווען איך האב טיפער אריינגעטראכט אין‬ ‫ממשיך זיין זרע‪ ,‬עיין שם‪ .‬און אין אמרי‬ ‫פארוואס ער האט זוכה געווען צו אלע‬ ‫די גאנצע זאך‪ ,‬איז מיין הארץ אנגעפילט‬ ‫פנחס (שער ד’ שבת ומועדים אות קט”ו)‬ ‫זיינע פארכטיגע מדריגות‪ ,‬איז געווען אין‬ ‫געווארן מיט א שטארקע שמחה‪ ,‬און‬ ‫ווערט געברענגט א מעשה פון א פאר־‬ ‫זכות פון שמחה של מצוה!‬ ‫איך האב שטילערהייט אנגעהויבן זינגען‬ ‫פאלק וועלכע האבן נישט געהאט קיין‬ ‫קינדער‪ ,‬און דער מאן האט געזאגט פאר‬ ‫אט דאס איז דער געוואלדיגער כח‬ ‫פאר מיר די ניגונים פונעם הייליגן‬ ‫זיין ווייב אז זי זאל קאכן די ערבה‪ ,‬און זיי‬ ‫פון שמחה של מצוה‪ ,‬אז עס שיינט‬ ‫יו”ט‪ .‬א געוואלדיגע שמחה האט מיר‬ ‫האבן געהאט קינדער‪ ,‬עיין שם‪.‬‬ ‫און באלייכט דעם נפש‪ ,‬מיט א גרויסע‬ ‫ארומגענומען‪ ,‬און עס האט אנגעפולט‬ ‫און שטארקע ליכטיקייט‪ ,‬מיט מוחין‬ ‫מיין גאנצע מציאות‪ .‬איך האב זיך מער‬ ‫עס איז אמאל געווען א מעשה‪ ,‬אז‬ ‫נישט געקענט איינהאלטן‪ ,‬און איך האב‬ ‫דגדלות‪ ,‬און מיט א געוואלדיגער שפע‬ ‫שלֵם‪,‬‬ ‫איינער וועלכער איז געווען א י ֵָרא וְ ׁ ָ‬ ‫זיך פלוצלונג ארויסגעלאזט אין א ריקוד‬ ‫פון קדושה!‬ ‫וועלכער האט נישט געהאט קיין קינדער‬ ‫של מצוה! אזוי שטייענדיג ביי מיין‬ ‫פאר לאנגע יארן‪ ,‬אז געקומען לְ בֵ ית ֹו נָאֲ וָ ה‬ ‫***‬ ‫פאזיציע‪ ,‬האב איך גענומען טאנצן‪...‬‬ ‫ק ֶֹד ׁש פון דער סטייפלער גאון זצוק”ל‬ ‫מיינע חברים דארט אינעם גרופע האבן‬ ‫בעל “קהלות יעקב”‪ ,‬פאר א ברכה אויף‬ ‫“ערבה” בגימטריא זר”ע –‬ ‫געמיינט אז איך בין אראפ פון זינען‪,‬‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫סגולה פאר קינדער וואס וועלן‬ ‫נאך אזויפיל לאנגע שטונדן פון קוקן‬ ‫נאכן איבערגעבן פארן צדיק זיין בקשה‬ ‫זיין ערליך‪ ,‬תלמידי חכמים און‬ ‫אן גארנישט טון‪ ...‬איך האב זיך אבער‬ ‫כנהוג‪ ,‬וואו ער האט ערקלערט זייער‬ ‫צדיקים‬ ‫פארהוילן פון זיי‪ ,‬נאר ווייטער געטאנצן א‬ ‫געוואלדיגע צרה און ענגשאפט‪ ,‬און נאכן‬ ‫לאנגע צייט‪ ,‬מיט געהויבענע בענקשאפט‬ ‫ביי די תפילה וואס מען זאגט בשעת’ן‬ ‫ימנו ָּתא ִעלּ ָאָ ה!‬ ‫צו די צִ לּ ָא ִדּ ְמ ֵה ָ‬ ‫דערציילן אז זיי האבן שוין פראבירט אלע‬ ‫צוזאמבינדן דעם לולב בעט מען‪“ :‬וְ ִת ּ ֵתן‬ ‫סארטן השתדלות על פי דרכי הרפואה‬ ‫ווען דער רבי האט דאס געהערט‪ ,‬האט‬ ‫שע ֹולֶה‬ ‫לָנ ּו ז ֶַר”ע ּ ָכ ׁ ֵ‬ ‫שר וְ ָחכָ ם וְ צ ִַדּ יק‪ֶ ׁ ,‬‬ ‫און אויך מיט אלע ערליי סגולות‪ ,‬האט‬ ‫זיין געזיכט אויפגעשיינט און ער האט‬ ‫עֲ ָרבָ ”ה” (ספר שערי ציון‪ ,‬וספרי גורי האר”י ז”ל)‪.‬‬ ‫עס זיי נישט געהאלפן‪ ,‬און דעריבער בעטן‬ ‫זיך ענדליך בארואיגט‪ .‬יעצט איז שוין‬ ‫זיי פון דער צדיק אז ער זאל זיי בענטשן‬ ‫אין די ערבה איז דא א וואונדערליכע‬ ‫אלעס קלאר און פארשטענדליך‪ ,‬האט ער‬ ‫געהאלפן צו ווערן מיט קינדער‪.‬‬ ‫סגולה פאר גוטע קינדער‪ ,‬און בפרט‬ ‫געזאגט צו דעם תמימות’דיגער איד וואס‬ ‫אינעם ‘יום ערבה’‪ ,‬וואס דאס איז הושענא‬ ‫איז געשטאנען פאר אים‪ .‬וויסן זאלסטו‪,‬‬ ‫דער סטייפלער האט געליינט זייער‬ ‫רבא‪ .‬אזוי ווי עס ווערט ערקלערט אינעם‬ ‫האט דער רבי ווייטער געזאגט‪ ,‬אז פון‬ ‫בקשה מיט גרויס ווייטאג‪ ,‬מיטפילנדיג‬ ‫ספר הליקוטים (פר’ בלק פרק כג) אז‬ ‫אט די שמחה של מצוה וואס דו האסט‬ ‫דער צער פון דער איד און זיין ווייב‪ ,‬און‬ ‫דאס האט חנה מרמז געווען אין איר‬ ‫געהאט דורכן מקיים זיין די מצוה פון‬ ‫ער האט אים געבענטשט פאר א ישועה‬ ‫תפילה‪ ,‬מיט די ווערטער (שמואל א’ א‪,‬‬ ‫סוכה מיט אזא געוואלדיגע מסירות נפש‪,‬‬ ‫מן השמים‪ .‬דער איד האט זיך אבער נישט‬ ‫ז‬ ‫זייער מהדר געווען אין די מצוה‬ ‫באגענוגנט מיט בלויז א ברכה‪...‬‬ ‫פון סנדקאות‪ ,‬און ער פלעגט זיך‬ ‫נאר ער האט געפאדערט אז דער‬ ‫משתדל זיין אנצוקומען ביי יעדן‬ ‫צדיק זאל אים מבטיח זיין א בן‬ ‫ברית מילה וואו מען האט אים‬ ‫זכר! ער האט פייערדיג גע’טענה’ט‬ ‫מכבד געווען מיט סנדקאות‪.‬‬ ‫אז זיי זענען שוין זאט פון פילע‬ ‫‘ברכות’ פון צדיקים און גוטע אידן‪,‬‬ ‫ביז דער זיידע האט באשלאסן‪ ,‬אז‬ ‫און זיי האבן ליידער נאכנישט זוכה‬ ‫די בעסטע עצה וועט זיין‪ ,‬אז מען‬ ‫געווען צו קיין קינדער! דעריבער‬ ‫זאל אליין גיין פרעגן דער סטייפלער‬ ‫איז אים נישט גענוג סתם א ברכה‪,‬‬ ‫וואס ער האלט‪...‬‬ ‫נאר ער דארף האבן א הבטחה!‬ ‫איז ער געגאנגען צו דער סטייפלער‪,‬‬ ‫האט דער סטייפלער גענומען‬ ‫און ער האט אים געזאגט ווי‬ ‫שרייען אויף אים מיט שטארקייט‪,‬‬ ‫פאלגנד‪ :‬מיין זון טענה’ט‪ ,‬אז אט‬ ‫כדרכו בקודש‪[ ,‬וואס דערמיט‬ ‫דער געבוירענער קינד איז אייער‬ ‫האט ער ממתיק געווען די דינים‬ ‫‘מופת’! און דעריבער קומט זיך‬ ‫כידוע]‪ ,‬זאגנדיג‪ :‬בין איך דען א‬ ‫אייך די סנדקאות! אויב טוט איר‬ ‫רבי?! אדער א בעל מופת?! צודען‬ ‫דאס באשטעטיגן‪ ,‬אז דער קינד איז‬ ‫טייל איך קינדער?! וואס וויל מען‬ ‫געבוירן געווארן מכח אט די ברכה‬ ‫פון מיר???‬ ‫און הבטחה‪ ,‬בין איך אייך מוותר די‬ ‫סנדקאות!‬ ‫דער איד אין זיין ענגשאפט‪,‬‬ ‫איז נישט געווען אימשטאנד‬ ‫סטייפלער‬ ‫דער‬ ‫אים‬ ‫האט‬ ‫אהיימצוגיין אן קיין הבטחה פאר‬ ‫געענטפערט‪ ,‬ווען א פרייליכן און‬ ‫א ישועה‪ ,‬און טראצדעם וואס‬ ‫הייליגן שמייכל איז אויסגעשפרייט‬ ‫יעדער איינער האט מורא געהאט‬ ‫אויף זיין געזיכט‪ :‬צי דאס איז מיין‬ ‫פונעם צדיק וואס ארום אים‬ ‫‘מופת’ אדער נישט‪ ,‬דאס ווייס איך‬ ‫האט געהערשט א געוואלדיגע‬ ‫נישט‪ ...‬איך בין נישט קיין נביא‪...‬‬ ‫יראה‪ .‬האט אבער דער איד נישט‬ ‫און אויך נישט קיין ‘בעל מופת’‪– ...‬‬ ‫און ווירקליך‪ ,‬צום יאר איז זיי געבוירן‬ ‫נאכגעלאזט‪ ,‬און איז געבליבן דארט‬ ‫אבער דאס ווייס איך יא‪ ,‬אז אייער זון‬ ‫געווארן א בן זכר‪ ,‬געזונט און שטארק‪ ,‬און‬ ‫שטיין מיט פעסטקייט‪ ,‬אזוי ווי ער וואלט‬ ‫איז דא געזעצן און געוויינט א לאנגע צייט‬ ‫די שמחה איז געווען גאר געוואלדיג ביי די‬ ‫נישט געקענט זיך רירן פון ארט‪ ,‬און מיט א‬ ‫מיט בכיות נוראות‪ ,‬און האט זיך אזוי לאנג‬ ‫גאנצע משפחה‪.‬‬ ‫קול געשטיקט פון געוויין‪ ,‬גיסנדיג טרערן‬ ‫געבעטן און זיך פאר’עקש’נט אז איך זאל‬ ‫ווי וואסער‪ ,‬האט ער קלארגעמאכט אז ער‬ ‫אים מבטיח זיין א ישועה‪ ,‬דעריבר ווען איך‬ ‫ווען עס איז אנגעקומען צו די שמחה פונעם‬ ‫גייט זיך נישט אוועקרירן פון דארט אן קיין‬ ‫האב געזען זיין גרויסן צער און אויך דער‬ ‫ברית מילה‪ ,‬איז עס געווען א פשוט’ער זאך‬ ‫קלארע הבטחה פאר א קינד!‬ ‫ביטול תורה וואס דאס האט צוגעברענגט‪,‬‬ ‫ביי יעדן איינעם‪ ,‬אז די סנדקאות געהערט‬ ‫האב איך אים געמוזט געבן א הבטחה! –‬ ‫פארן סטייפלער! וועלכער האט געלייגט‬ ‫ווען דער סטייפלער האט געזען אז דאס איז‬ ‫און נאכדעם וואס ער איז ארויסגעגאנגען‬ ‫דעם גאנצן שטארקן הבטחה פאר זייער‬ ‫דער מצב‪ ,‬און דער איד איז פאר’עקש’נט‬ ‫פון דא‪ ,‬האב איך אריינגעטראכט אין די‬ ‫ישועה‪ .‬אבער ווען דער אבי הבן האט‬ ‫מיט זיינע תחנונים‪ ,‬און ער לאזט אים‬ ‫הבטחה וואס איך האב ארויסגעזאגט פון‬ ‫גערעדט דערוועגן מיט זיין טאטע האט ער‬ ‫נישט צוריקגיין צום לערנען די הייליגע‬ ‫מיין מויל‪ ,‬און איך האב געהאט דערפון‬ ‫נישט מסכים געווען דערצו‪ ,‬וויבאלד זיין‬ ‫תורה‪ ,‬האט ער רחמנות געהאט אויף זיי‪,‬‬ ‫א גרויסע טירדה און עגמת נפש‪ ,‬ווייל‬ ‫טאטע איז נישט געווען פון די נאנטע צום‬ ‫און וויבאלד ער האט זייער שטארק מורא‬ ‫מיט וועלכע כח האב איך אים געגעבן א‬ ‫קהילות יעקב‪ ,‬איז ביי אים געווען פשוט אזוי‬ ‫געהאט פון ביטול תורה‪ ,‬האט ער געשפירט‬ ‫הבטחה? ווייל ווער בין איך און וואס בין‬ ‫ווי עס איז אנגענומען ביי אסאך משפחות‬ ‫אז ער האט נישט קיין שום אנדערע ברירה‪,‬‬ ‫איך דען צו קענען מבטיח זיין אזעלכע‬ ‫אין כלל ישראל‪ ,‬אז די סנדקאות געהערט‬ ‫און זיך ווענדנדיג צו דער איד‪ ,‬האט ער אים‬ ‫זאכן?‬ ‫פארן זיידן! ער האט גע’טענה’ט צו זיין‬ ‫געזאגט מיט א ליכטיגן געזיכט און מיט א‬ ‫זון‪ ,‬אז עס מוז נישט זיין אז דער קינד איז‬ ‫הייליגע פלאם‪ :‬איך בין דיר מבטיח א בן‬ ‫זייענדיג אזוי צושטורעמט דערפון‪ ,‬בין איך‬ ‫געבוירן געווארן דווקא צוליב די הבטחה‬ ‫זכר בעזרת השי”ת!‬ ‫געזעצן א גאנצער נאכט מיטן ספר תהילים‬ ‫פונעם סטייפלער‪ ,‬וויבאלד עס זענען אויך‬ ‫און איך האב מתפלל געווען און געבעטן אז‬ ‫ווען דער איד האט געהערט ווי די הבטחה‬ ‫געווען נאך תפילות און ברכות‪...‬‬ ‫די הבטחה זאל מקוים ווערן!‬ ‫קומט קלאר ארויס מפה קדשו‪ ,‬איז ער‬ ‫גלייך איבערגעדרייט געווארן לְ ִא ׁיש אַ ֵחר‪,‬‬ ‫ווען דער איד האט געהערט די ווערטער‬ ‫ווערנדיג פול מיט שמחה‪ .‬א נייע גייסט‬ ‫פונעם סטייפלער‪ ,‬האט ער זיך אנגערופן‪:‬‬ ‫דער טאטע פונעם קינד איז אבער געווען‬ ‫האט זיך אריינגעגאסן אין אים‪ ,‬ממש‬ ‫איך ווייס אויך נישט זיכער‪ ,‬צי דער קינד‬ ‫פעסט ביי זיך‪ ,‬אז דאס סנדקאות פונעם‬ ‫אזוי ווי עס וואלט געשען מיט אים תחיית‬ ‫איז אייער מופת אדער נישט‪ – ...‬אבער אויב‬ ‫קינד געהערט יא צו דער סטייפלער! –‬ ‫המתים!‬ ‫זענט איר מסוגל צו זיצן א גאנצע נאכט‬ ‫און ווי באוואוסט האט דער סטייפלער‬ ‫האחים היקרים העומדים תמיד לימין רבינו הרב יהודה בן שרה שיינדל והרב שאול יחזקאל בן שרה שיינדל וכל משפחתם ‪ -‬להצלחה בכל העניינים • יוסף בן טילה רוזא לרפו"ש • שרה שיינדל בת טילה רוזה להצלחה בכל העניינים‬ ‫יהודי יקר! אל תחזיק טובה לעצמך‪ ,‬הנך מוזמן להדפיס ולהפיץ את העלון באזור מגוריך ולהיות שותף לזיכוי הרבים‪ .‬המעוניינים יקבלו את העלון במייל (אפשר גם ישירות לדפוס) בקובץ להדפסה‪.‬‬ ‫‪Anyone Interested in receiving Tiv Hakehila weekly in Hebrew or English should Email - Sheldon@hpins.net Or | zeligk@gmail.com or text 718-249-7173‬‬