gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish

שבוע: סוכות (2026-09-21)

הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫||| שנת תשפ"ז לפ"ק ||| גליון ק"ע‬ ‫חג הסוכות‬ ‫שיעורי‬ ‫באידיש‬ ‫הרב שמעון‬ ‫שפיצער‬ ‫יון‬ ‫שליט"א‬ ‫גל מיוח‬ ‫ד‬ ‫לקראת‬ ‫ג הסוכות‬ ‫‪+‬א‬ ‫ח‪+‬ג‬ ‫הסו‪+‬כו‪+‬ת‬ ‫ח‬ ‫ש‪+‬מיני‬ ‫‪+‬ע‪+‬צרת‬ ‫ושמחתם לפני ה' אלקיכם;‬ ‫ָאנקניּפן ַא קשר מיט השי"ת דורך די שמחה פון סוכות‬ ‫דרשת הכנה לסוכות בהיכל הכולל קרית יואל תשפ"ה לפ"ק‬ ‫ח‪+‬ג הסו‪+‬כו‪+‬ת‬ ‫‪+‬נקוּ‪+‬דה‬ ‫‪+‬ל‪+‬מחש‪+‬בה ח‬ ‫א‬ ‫נדהאפטיגן קשר‬ ‫שטא ַ‬ ‫ַ‬ ‫ירח האיתנים; חודש תשרי בויעט מען ַא געזונטן‬ ‫אכסוף'‪ ,‬ווי מ'בעט פונעם אויבערשטן‪' :‬משוך נועם‬ ‫וואס איז ערגעץ‬ ‫סארט קשר ָ‬ ‫זא ָ‬ ‫האט מיט יענעם ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫דערנאך אהבה‬ ‫ָ‬ ‫יראה און‬ ‫יראתך'‪ .‬מ'איז מתּפלל צו שּפירן די בא'טעמ'טע‬ ‫אינמיטן‪ ,‬נישט קיין יראה און נישט קיין אהבה‪.‬‬ ‫דער סדר פון די הייליגע טעג גייט מיט ַא‬ ‫דאס זינגט מען דוקא אין ַא‬ ‫זיסקייט פון יראה‪ָ .‬‬ ‫באמערקט‬ ‫וואס ווען ער ַ‬ ‫דא איינער ָ‬ ‫דאן איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫דערנאך אהבה‪ .‬צוערשט איז‬ ‫ָ‬ ‫מהלך פון יראה און‬ ‫האט כיסופים צום רבוש"ע‪.‬‬ ‫צייט ווען דער איד ָ‬ ‫אים‪ּ ,‬פרובירט ער צו גיין אויף דער ַאנדערער זייט‪,‬‬ ‫גאנצער סדר פון דינען דעם רבוש"ע מיט‬ ‫דא ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאך נישט יעצט וועגן 'דינים' און וועגן‬‫מ'רעדט ָ‬ ‫כדי אים אויסצומיידן‪ .‬יענער איז געווען זיין משגיח‬ ‫יראה‪ :‬חודש אלול‪ ,‬סליחות‪ ,‬ראש השנה‪ ,‬עשרת ימי‬ ‫'יראה'‪ ,‬מ'רעדט וועגן 'כאיל תערוג על אפיקי מים –‬ ‫אין ישיבה קטנה‪ ,‬ס'איז בעסער נישט צו מרחיב‬ ‫תשובה‪ ,‬און יום כיּפור‪.‬‬ ‫שבת קודש נפשי חולת אהבתך'‪ ,‬ווי קומט ָ‬ ‫דא ַאריין‬ ‫זיין‪ָ ...‬אדער איז יענער זיין געוועזענער שכן מיט‬ ‫שּפאצירט מען ַאריין צו די הייליגע‬ ‫ַ‬ ‫דארט‬ ‫פון ָ‬ ‫'משוך נועם יראתך'?!‬ ‫רשטאנען‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫פא‬ ‫האט זיך נישט צו גוט ַ‬ ‫וועמען ער ָ‬ ‫ימי אהבה פון סוכות‪ ,‬מיט שמחת בית השואבה‪,‬‬ ‫דאס גייט מיט'ן זעלבן מהלך‪ :‬מען הייבט‬ ‫נאר ָ‬ ‫סארט קשר‪.‬‬ ‫דאס איז ַא יראה'דיגער ָ‬ ‫ָ‬ ‫מיט'ן 'וימינו תחבקינו'‪ ,‬מיט'ן 'ושמחתם לפני‬ ‫ָאן מיט יראה‪ ,‬און ַאזוי בויעט מען דעם קשר‬ ‫נאנטן‬ ‫דא ווען ער טרעפט זיין ָ‬ ‫נאכדעם איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫צוזאמען‬‫ַ‬ ‫ה' אלקיכם'‪ ,‬וואו דער איד געפינט זיך‬ ‫וואס מ'ברענגט ַארויס די‬ ‫נאכדעם ָ‬ ‫צוביסלעך‪ָ .‬‬ ‫מאכסטו?" – זיי‬ ‫וואס ַ‬ ‫"אה‪ ,‬שלום עליכם! ָ‬ ‫חבר‪ָ :‬‬ ‫טאג‬ ‫מיט'ן רבוש"ע‪ .‬דער שּפיץ איז אינעם הייליגן ָ‬ ‫נאך טיפערע‬ ‫הרגשים פון יראה‪ ,‬קומען ַארויס ָ‬ ‫פארברענגען‬‫כאּפן ַא ווינקל און זעצן זיך ַאוועק ַ‬‫ַ‬ ‫וואס ס'שטייט‬ ‫פון שמיני עצרת און שמחת תורה‪ָ ,‬‬ ‫געפילן‪ ,‬ביז מ'קומט ָאן צום לעצטן שטיקל פון‬ ‫וויאזוי גייט עס מיט די‬ ‫"וואס טוט זיך? ַ‬‫ָ‬ ‫ַאביסל‪:‬‬ ‫גאר‬‫זאכן אין די ספרים הק' וועגן דעם ָ‬ ‫גאר הויכע ַ‬ ‫ָ‬ ‫'השבת נועם הנשמות'‪ ,‬וואו מ'רעדט שוין ָאפן פון‬ ‫האט ַא טיפע שייכות מיט יענעם‪.‬‬ ‫משּפחה?" ער ָ‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫נאנטן קשר של אהבה ָ‬ ‫וואס ַא איד ָ‬ ‫ָ‬ ‫געוואלדיגע אהבה‪ .‬ווייל יראה איז ַא געוויסע‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫דא צווישן זיי אן אהבה‪.‬‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫מיט'ן רבוש"ע‪.‬‬ ‫נאכדעם צו אהבה‪.‬‬‫וואס ברענגט ָ‬ ‫קשר ָ‬ ‫ַאזוי ַארבעט עס בדרך כלל‪ .‬עס זענען‬ ‫פון אויבנאויף קוקט עס אויס ַאז די ביידע‬ ‫יא גיין‬ ‫וויאזוי קען יראה מיט אהבה ָ‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט כמעט נישט‬‫ָ‬ ‫דא מענטשן מיט וועמען‬ ‫ָ‬ ‫זאכן זענען ַאביסל סותר איינס דעם ַאנדערן‪ .‬עס‬ ‫ַ‬ ‫צוזאמען?‬ ‫ַ‬ ‫דא ַאזעלכע מיט וועמען‬ ‫קיין קשר; עס זענען ָ‬ ‫פארקערטע געפילן‪ .‬יראה ערוועקט‬ ‫זענען צוויי ַ‬ ‫וויאזוי‬ ‫ַ‬ ‫פארשטיין‪:‬‬‫ס'בלייבט נאר איבער צו ַ‬ ‫מ'האט ַאן אומבא'טעמ'טן קשר פון יראה‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫האט מורא‪ ,‬ער‬‫ביים מענטש ַא געוויסע ריחוק‪ ,‬ער ָ‬ ‫נאנטן‬ ‫גאר ַא ָ‬ ‫מ'האט ָ‬ ‫ָ‬ ‫דא מיט וועמען‬‫ס'איז ָ‬ ‫פארקערט‪.‬‬‫נאנט‪ .‬און אהבה איז ַ‬ ‫וויל נישט זיין צו ָ‬ ‫סארט קשר?‬ ‫זא ָ‬ ‫וואס איז ּפשט פון ַא ַ‬ ‫דאס? ָ‬ ‫ַארבעט ָ‬ ‫אהבה'דיגן קשר‪.‬‬ ‫נאך נענטער‬‫נאנט‪ָ ,‬‬ ‫גאר ָ‬ ‫אהבה איז טייטש ַאז ער איז ָ‬ ‫דאס מסביר זיין?‬‫וויאזוי קען מען ָ‬ ‫ַ‬ ‫ווי געווענליך‪.‬‬ ‫דאס‬ ‫ָ‬ ‫דאס גוט דערהערן‪ ,‬ווייל‬ ‫ָ‬ ‫מ'דארף‬ ‫ַ‬ ‫דער קשר מיט השי"ת הייבט זיך ָאן מיט‬ ‫וואס ַא איד מוז‬ ‫זענען טיפע‪ ,‬אינערליכע געפילן ָ‬ ‫יראה‬ ‫צוזאמען‬ ‫יראה מיט אהבה גייען נישט ַ‬ ‫טאג 'אהבה רבה'‬ ‫דאך יעדן ָ‬ ‫אויסארבעטן‪ָ .‬‬ ‫מ'זאגט ָ‬ ‫ַ‬ ‫ָאבער ביים רבוש"ע גייט עס מיט ַא סדר‪ַ ,‬אז‬ ‫ווען איינער קומט ָאן צו ַא שמחה‪ ,‬טרעפט‬ ‫פאר קריאת שמע‪ ,‬און מען בעט דעם רבוש"ע‬ ‫די יראה בויעט די אהבה‪ .‬דער וועג ַ‬ ‫וויאזוי ַא איד‬ ‫דא ַאזעלכע‬ ‫דארט ַאלערליי מענטשן‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫האבן די‬ ‫'ליראה ולאהבה את שמך'‪ ,‬מיר מוזן ָ‬ ‫באקומט ַא קשר מיט'ן רבוש"ע איז צוערשט דורך‬ ‫ַ‬ ‫ּפארווע שייכות‪ ,‬זיי ָ‬ ‫האבן‬ ‫האט מיט זיי ַא ַ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס די עבודה אין‬ ‫זאכן‪ .‬איבערהויּפט איז ָ‬ ‫ביידע ַ‬ ‫אמת'ע יראה‪ – .‬יראה איז דער ָאנהויב פונעם קשר‪,‬‬ ‫צוזאמען אין דער זעלבער ישיבה‪ .‬ער‬ ‫ַ‬ ‫געלערנט‬ ‫מ'דארף‬ ‫ַ‬ ‫די יעצטיגע הייליגע טעג פון חודש תשרי‪.‬‬ ‫און אהבה איז דער המשך דערפון‪.‬‬ ‫מאכט איר‪".‬‬‫וואס ַ‬ ‫יאר‪ָ ,‬‬‫"אה‪ַ ,‬א גוט ָ‬ ‫גריסט יענעם‪ָ :‬‬ ‫זיך מתבונן זיין צו קענען ַארויסברענגען די הייליגע‬ ‫ַאזוי זעט מען אויך אין דעם הייליגן זמר פון 'קה‬ ‫מאל אויף קיין תשובה‪ ...‬ער‬ ‫ניטא ָ‬ ‫ַ‬ ‫און ער ווארט‬ ‫גליון הבינני || ‪1‬‬ ‫דו שטוּפסט זיך ַאריין און דו ווילסט מער דערפון‪,‬‬ ‫האבן‪ ,‬גייט‬‫האט דיר מחייב געווען צו ָ‬ ‫אויבערשטער ָ‬ ‫וואס דורך די געפילן ווערט מען דבוק‬ ‫הרגשים‪ָ ,‬‬ ‫קען מען ווערן ָאּפגעבריעט‪ַ .‬א תלמיד חכם איז ַא‬ ‫דאס גייט‬‫נאנטער צו דיינע עלטערן‪ָ .‬‬ ‫דיך ברענגען ָ‬ ‫צום אויבערשטן‪.‬‬ ‫פייער! ס'איז נישט ּפשוט‪.‬‬ ‫דיך נישט מרחק זיין! ווייל אויב דער מענטש איז צו‬ ‫רוואס פעלט זיך אויס יראה?‬ ‫פא ָ‬‫ַ‬ ‫באדייט דערפון איז‪ :‬יראה שטעלט ַאהער‬ ‫דער ַ‬ ‫מ'דארף זיין אין ַא‬ ‫ַ‬ ‫נאנט‪ ,‬קען ער נישט מקבל זיין‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫וויאזוי מיר קענען‬ ‫ַ‬ ‫איינס פון די מהלכים‬ ‫מ'זאל קענען זיין ַא מקבל‪.‬‬ ‫לאנס כדי ָ‬ ‫בא ַ‬‫דעם ריכטיגן ַ‬ ‫מ'דארף שטיין ּפונקט אין דעם‬‫ַ‬ ‫לאנסירטן מרחק‪,‬‬‫בא ַ‬ ‫ַ‬ ‫פארשטיין אויף אונזער מדריגה‪ ,‬איז דורך‬ ‫דאס ַ‬ ‫ָ‬ ‫דא‬ ‫אין הלכות דעות ברענגט דער רמב"ם ַאז ס'איז ָ‬ ‫דאס מערסטע מקבל זיין‪.‬‬ ‫ּפלאץ‪ ,‬כדי צו קענען ָ‬ ‫גוטן ַ‬ ‫וויאזוי ַא איד דארף זיך‬ ‫ַ‬ ‫טראכטן די הלכות‬ ‫בא ַ‬‫ַ‬ ‫וואס ַא תלמיד חכם‬ ‫זאכן‪ ,‬ווי עסן וכדומה‪ָ ,‬‬ ‫געוויסע ַ‬ ‫ּפונקט ווי די זון גיבט פאר דער בריאה דריי‬ ‫אויפפירן כלּפי זיינע עלטערן ָאדער כלּפי זיין רבי‪.‬‬ ‫וואס איז‬ ‫פארנט פון זיינע תלמידים‪ָ .‬‬‫טאר נישט טון ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואקסן‪,‬‬ ‫ווארעמקייט און כח פון ַ‬ ‫זאכן‪ :‬ליכטיגקייט‪ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫ּפראבלעם? ווייל צופיל ָאפנקייט קען שטערן‬ ‫דער ָ‬ ‫חז"ל לערנען אונז פון די ּפסוקים‪ַ ,‬אז ווען‬ ‫וואלט געווען ַאביסל ווייטער פון‬ ‫ָאבער אויב די זון ָ‬ ‫ּפראקטישער‬‫דעם קשר‪ .‬מ'זעט עס אפילו אין דער ַ‬ ‫דא ַא מצוה פון 'כבד את‬ ‫ס'קומט צו עלטערן איז ָ‬ ‫געווארן‪ ,‬אויב‬ ‫ָ‬ ‫פארפרוירן‬ ‫וואלט ַאלעס ַ‬ ‫דער וועלט ָ‬ ‫האבן ַא געזונטע שייכות‬ ‫וואס ָ‬ ‫וועלט‪ַ ,‬אז מענטשן ָ‬ ‫דא ַא מצוה פון‬ ‫אביך ואת אמך'‪ָ ,‬אבער ס'איז אויך ָ‬ ‫פארברענט‬ ‫וואלט ַאלעס ַ‬‫נאנט‪ָ ,‬‬ ‫ס'וואלט געווען צו ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן גרעניצן (‪.)boundaries‬‬ ‫איינער מיט'ן ַאנדערן‪ָ ,‬‬ ‫דא‬ ‫דאס מיינט ַאז ס'איז ָ‬ ‫'איש אמו ואביו תיראו'‪ָ .‬‬ ‫האט עס דעריבער‬ ‫ָ‬ ‫געווארן‪ .‬דער רבוש"ע‬ ‫ָ‬ ‫דא גבולות‪ ,‬מ'קריכט נישט צופיל ַאריין אין‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫האבן‬ ‫דאס קינד זאל ליב ָ‬ ‫איין חלק פון 'כיבוד'‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ס'זאל נישט‬ ‫ּפלאץ ַאז ָ‬‫געשטעלט אויפ'ן ּפונקטליכן ַ‬ ‫יענעמס קישקעס‪ .‬ווען יראה ווערט געטון אויפ'ן‬ ‫ס'זאל זיין ַא געזונטע שייכות צווישן‬ ‫טאטן און ָ‬ ‫דעם ַ‬ ‫נאנט‪.‬‬‫זיין צו ווייט און אויך נישט צו ָ‬ ‫נאך בעסער‪ .‬עס‬ ‫מאכט עס דעם קשר ָ‬‫ריכטיגן אופן‪ַ ,‬‬ ‫דאס איז ָאבער נישט גענוג‪ ,‬חז"ל זענען אונז‬ ‫זיי‪ָ .‬‬ ‫פארשטיין‪ :‬ווען דו‬‫דארף ַא מענטש ַ‬ ‫ַאזוי אויך ַ‬ ‫וויאזוי צו מקיים זיין די‬ ‫מסביר די דינים און גדרים ַ‬ ‫נאנטקייט!‬ ‫ברענגט די ריכטיגע ָ‬ ‫מיטהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫נאנט צו דיינע עלטערן‪ ,‬וועסטו‬ ‫ביזט צו ָ‬ ‫דאס זעלבע איז‬ ‫באזונדערע מצוות עשה פון 'מורא'‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫בוי אויף ַא געזונטן קשר‬ ‫דארפסט‬‫אומבאקוועם‪ .‬דו ַ‬ ‫ַ‬ ‫צומאל‬ ‫ָ‬ ‫וואס זענען‬ ‫זאכן ָ‬ ‫ַ‬ ‫ביי ַא תלמיד כלּפי זיין רב‪ ,‬מורא רבך כמורא שמים‪.‬‬ ‫דאס זעלבע איז ביי עבודת ה'‪ ,‬ווען ַא‬ ‫ָ‬ ‫טאמער דו‬ ‫האבן ַאן 'איש אמו ואביו תיראו'‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫וויאזוי מ'איז‬ ‫אין מסכת קידושין שטייען די הלכות ַ‬ ‫האבן ַא שייכות מיט'ן רבוש"ע‬ ‫מענטשעלע וויל ָ‬ ‫נאנט‪ ,‬וועסטו נישט קענען ריכטיג‬ ‫וועסט זיין צו ָ‬ ‫מקיים די מצוה פון יראה‪.‬‬ ‫דארף מען בויען דעם קשר ‪ -‬טיף‪ ,‬געזונט‬ ‫כביכול‪ַ ,‬‬ ‫האבן ַא קלות ראש‪ .‬עס‬ ‫מקבל זיין‪ ,‬ווייל דו וועסט ָ‬ ‫דאס איז זיכער ַאז די שייכות צווישן ַא קינד‬ ‫ָ‬ ‫באגלייטן אין ַאלע‬ ‫און יסודות'דיג‪ ,‬כדי ָ‬ ‫ס'זאל אונז ַ‬ ‫יא‬ ‫זאלסט ָ‬‫דארף בלייבן ַא געוויסער מרחק ַאז דו ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאטן ָאדער די שייכות צווישן ַא תלמיד‬ ‫מיט זיין ַ‬ ‫סארט אומשטענדן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫קענען מקבל זיין‪.‬‬ ‫דאס איז‬ ‫נאנטקייט‪ָ .‬‬ ‫מיט זיין רב‪ ,‬איז ַא שייכות פון ָ‬ ‫דאך מצבים פון אור‪ ,‬און‬ ‫האט ָ‬‫דער מענטש ָ‬ ‫ַא ריכטיגער מקבל נאר דורך יראה‬ ‫זאכן‬‫נאנטסטע ַ‬ ‫נישט קיין ריחוק‪ ,‬נאר ס'איז פון די ָ‬ ‫דארף‬ ‫דא טעג ווען ער ַ‬ ‫מצבים פון חושך‪ .‬ס'זענען ָ‬ ‫וואס איז דער‬ ‫רהאן‪ .‬אויב ַאזוי‪ָ ,‬‬ ‫פא ַ‬ ‫וואס ס'זענען ַ‬ ‫ָ‬ ‫דער זעלבער יסוד שטייט אין ּפרקי אבות לגבי‬ ‫דא צייטן ווען‬ ‫האבן מער חיזוק‪ ,‬און ס'זענען ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר'ן מענטש‬ ‫זאגט מען ַ‬ ‫רוואס ָ‬ ‫פא ָ‬ ‫ּפשט דערפון? ַ‬ ‫מ'דארף זיך מתאבק זיין בעפר‬ ‫ַ‬ ‫ַא תלמיד צו זיין רב‪.‬‬ ‫האלטן‬ ‫סאך יראת שמים צו קענען זיך ַ‬ ‫מ'דארף ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫נאנט‬ ‫האלטן ַא מרחק און נישט זיין ַאזוי ָ‬ ‫זאל ַ‬‫ַאז ער ָ‬ ‫רגליהם און זיך מתחמם זיין לאורם פון תלמידי‬ ‫האט דער רבוש"ע‬ ‫מיט גדרים וסייגים‪ .‬דעריבער ָ‬ ‫טאטע איז דאך ַא ירא שמים‪,‬‬ ‫טאטן? זיין ַ‬ ‫מיט זיין ַ‬ ‫זאל מען ַאכטונג געבן‬ ‫חכמים‪ָ ,‬אבער גלייכצייטיג ָ‬ ‫יאר‪ ,‬בוי‬ ‫פאר'ן איד‪ :‬ווען ס'קומט ָאנהויב ָ‬ ‫געזאגט ַ‬‫ָ‬ ‫רוואס ביזטו‬‫פא ָ‬ ‫פאר'ן אויבערשטן‪ַ ,‬‬ ‫קאך ַ‬‫זא ָ‬ ‫מיט ַא ַ‬ ‫נישט צו ווערן געשעדיגט‪ :‬הוי זהיר בגחלתן שלא‬ ‫וויאזוי מ'בויעט‬ ‫אויף ַא געזונטן קשר‪ .‬דער וועג ַ‬ ‫פאר'ן קינד ַאז‬ ‫זאג ַ‬ ‫טאטן? ָ‬‫מרחק דעם קינד פון זיין ַ‬ ‫ראּפ‬‫ַא ריכטיגן קשר איז‪ :‬צוערשט שטעלט מען ַא ָ‬ ‫תכוה‪ ,‬שעקיצתן עקיצת עקרב וכו'‪ .‬אויב דו גייסט‬ ‫פארברענען‪.‬‬ ‫נאנט‪ ,‬קענסטו זיך ַ‬‫צו ָ‬ ‫פאטער‪ ,‬ער‬ ‫באדינען זיין ָ‬ ‫זאל מכבד זיין און ַ‬ ‫ער ָ‬ ‫נאכדעם‬ ‫ס'דארף צו זיין‪ ,‬און ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַא פעסטע יראה ווי‬ ‫מאכן צו הערן יעדן שיחת חולין פון‬ ‫זאל זיכער ַ‬ ‫ָ‬ ‫שטאק פון אהבה‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫נאך ַא‬‫בויעט מען דערויף ָ‬ ‫דער רמב"ם אין ּפירוש המשניות פרעגט שוין‪,‬‬ ‫זאל קענען יונק זיין פון‬ ‫טאטע‪ ,‬כדי ַאז ער ָ‬ ‫זיין ַ‬ ‫וואס וועט דיר‬ ‫ַאזוי בויעט זיך ַא ריכטיגער קשר ָ‬ ‫וויאזוי קען מען מעסטן‬ ‫וויפיל איז דער שיעור? ַ‬ ‫רוואס‬ ‫פא ָ‬ ‫דעם יראת שמים פונעם פריערדיגן דור‪ַ .‬‬ ‫וואס‬ ‫ווארעמער איד ָ‬ ‫באגלייטן צו זיין ַא געזונטער‪ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫זאגט דער‬ ‫וואס הייסט ווייט? ָ‬ ‫נאנט און ָ‬‫וואס הייסט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן?‬‫זאל מורא ָ‬ ‫זאגסטו אים ַאז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫וואס ָ‬ ‫האט מורא פון ַא נדנוד חטא; ַא איד ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאלסט זיך נישט דערנענטערן מער ווי‬ ‫רמב"ם ַאז דו ָ‬ ‫דאס‬ ‫ַא טיפן געפיל פון קרבת אלקים‪ .‬דו קענסט ָ‬ ‫ווילאנג ער איז דיר מקרב‬‫ַ‬ ‫דער רבי איז דיר מקרב‪.‬‬ ‫יראה ברענגט נענטער‬ ‫צוביסלעך אויפבויען דורכאויס אלול און תשרי!‬ ‫און ער לערנט מיט דיר‪ ,‬איז זייער גוט‪ָ .‬אבער אויב‬ ‫וואס דער‬ ‫די תשובה איז זייער ּפשוט‪ :‬די יראה ָ‬ ‫ב‬ ‫שמאלו תחת לראשו וימינו תחבקינו; די שמחה פון סוכות איז געבויעט‬ ‫אויף די ימים נוראים‬ ‫האט ליידער‬‫ער נויטיגט זיך אין רחמי שמים‪ ,‬ער ָ‬ ‫שטארקע‬ ‫ַ‬ ‫קענען דעם מענטש‪ַ ,‬אנטוויקלט זיך ַא‬ ‫באקענען נענטער‬ ‫נאכ'ן זיך ַ‬ ‫אהבה – ָ‬ ‫האט גורם געווען צער פאר דער‬ ‫געזינדיגט‪ ,‬ער ָ‬ ‫אהבה‪ .‬ווי רש"י ָ‬ ‫זאגט אויפ'ן ּפסוק (בראשית יח‪ ,‬יט)‪:‬‬ ‫דוגמא לדבר‪ַ :‬א מענטש הערט אויף ַא צווייטן‬ ‫שכינה הק'‪ ,‬ער בעט איבער דעם אויבערשטן‪.‬‬ ‫'כי ידעתיו למען אשר יצוה'‪ַ ,‬אז אויב דו האסט‬ ‫איד‪ַ ,‬אז יענער איז ַא גרויסער תלמיד חכם‪ ,‬ער קען‬ ‫טאנצן מיט'ן רבוש"ע סוכות‪,‬‬ ‫וויאזוי קען ער שוין ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאס גייט אויף ביידע‬ ‫ליב ַא מענטש‪ ,‬קענסטו אים‪ָ .‬‬ ‫האט‬‫שטאּפל‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫אים ָאבער נישט אויף ַא ּפערזענליכן‬ ‫דאס‬ ‫האט זיך נישט קודם אויסגערעדט ָ‬ ‫אויב ער ָ‬ ‫מ'באקענט זיך מיט איינעם‪ ,‬עפנט זיך‬ ‫ַ‬ ‫וועגן‪ .‬ווען‬ ‫ער ַא געוויסע יראת הכבוד כלּפי יענעם‪" :‬פשש‪...‬‬ ‫הארץ‪" :‬איך שעם זיך פון מיינע עבירות‪ ,‬איך בעט‬ ‫ַ‬ ‫ַא ּפנימיות'דיגער קשר‪ .‬מ'קען אים נישט נאר‬ ‫דער איד איז דורכגעווייקט מיט תורה"‪ .‬שּפעטער‬ ‫כ'האב נישט‬ ‫ָ‬ ‫ראטעווע מיר! געב מיר לעבן‪,‬‬ ‫זיך‪ַ ,‬‬ ‫מ'באקומט ַאן אינערליכע‬ ‫ַ‬ ‫מצד זיין שטעלע‪ ,‬נאר‬ ‫באקענט ער זיך מיט דעם ת"ח‪ ,‬און ער הייבט ָאן צו‬ ‫ַ‬ ‫קיין לעבן ָאן דיר"‪.‬‬ ‫שייכות מיט יענעם‪.‬‬ ‫באקומען ַאן אהבה צו אים‪ .‬וויפיל מ'קען ַא מענטש‬ ‫ַ‬ ‫וואס ַא מענטש ווייסט זיין‬ ‫אין דער מינוט ָ‬ ‫ּפלאץ‬ ‫קודם ַאנערקען דיין ַ‬ ‫שטארקער די אהבה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫נאנטער‪ ,‬ווערט‬‫טיפער און ָ‬ ‫כאּפט ַאביסל ווי ווייט ער איז‪ ,‬ווי‬ ‫ּפלאץ‪ ,‬און ער ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאס זעלבע איז כלּפי דעם רבוש"ע‪ .‬ווען‬ ‫ָ‬ ‫יעדע געזונטער קשר הייבט זיך ַאזוי‪ ,‬אן ַאז אין‬ ‫נגעהאנגען אין‬ ‫ָ‬ ‫קליין ער איז‪ ,‬און וויפיל ער איז ָא‬ ‫דארף‬‫דער נברא קומט ָאן צו די ימים נוראים‪ַ ,‬‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫נאכנישט ַאזוי גוט‪,‬‬‫ָאנהויב קען מען זיך ָ‬ ‫נאכדעם ָאנקומען‬ ‫דעמאלט קען ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫דעם רבוש"ע‪,‬‬ ‫ּפלאץ‪ .‬ער ווייסט ַאז‬ ‫פארשטיין זיין ַ‬ ‫ער צוערשט ַ‬ ‫נאר 'יראה'‪ .‬שּפעטער ווען מ'הייבט אן‬ ‫דא ָ‬ ‫איז ָ‬ ‫‪ || 2‬גליון הבינני‬ ‫שוואגער‪ .‬ער שּפירט ַאז ס'איז ַא סתירה‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫נאנטן‬ ‫ָ‬ ‫ּפלאץ‪ .‬מ'גייט‬ ‫ַ‬ ‫דארף ער קודם וויסן זיין‬ ‫רבוש"ע‪ַ ,‬‬ ‫צו ַא מורא'דיגע אהבה‪ ,‬ווייל ס'איז געזונט געבויט‪.‬‬ ‫דא וויינט‬ ‫מאשין‪ָ .‬‬ ‫דאך נישט קיין ַ‬ ‫ַא מענטש איז ָ‬ ‫בויען צוביסלעך ַא קשר מיט יראה און אהבה‪.‬‬ ‫טאנצט גלייך ַאריין צו‬ ‫ָאבער אויב דער מענטש ַ‬ ‫טאנצט ער‪ ,‬און דער נפש איז נישט רואיג‪,‬‬ ‫דא ַ‬ ‫ער‪ָ ,‬‬ ‫יראה איז אמת‪ ,‬און אהבה איז אמת‪ָ ,‬אבער צוערשט‬ ‫דער אהבה‪ ,‬איז עס נישט געזונט און ס'איז נישט‬ ‫טראכט צו זיך ַאליין‪" :‬ווען בין איך געווען‬ ‫ווייל ער ַ‬ ‫פארשטיין וואו דו ביזט אינעם בילד‪ַ .‬א‬ ‫דארפסטו ַ‬ ‫ַ‬ ‫רמאלער קשר‪.‬‬ ‫נא ַ‬‫קיין ָ‬ ‫האב מיטגעוויינט ָאדער ווען‬ ‫אמת'דיג? ווען איך ָ‬ ‫וואס מ'פריידט זיך‬ ‫גרויסער חלק פון דער שמחה ָ‬ ‫ביי שמחת בית השואבה איז די שמחה פון 'מחילת‬ ‫רמאלע וועג פון איבערבעטן‬ ‫נא ַ‬ ‫ַא ָ‬ ‫טאנץ?"‪...‬‬ ‫איך ַ‬ ‫האט בכלל‬ ‫דאס מיינט ַאז דער מענטש ָ‬ ‫עוונות'‪ָ .‬‬ ‫ּפראקטיש מיט ַא משל‪:‬‬‫פארשטיין ַ‬ ‫דאס ַ‬ ‫מ'קען ָ‬ ‫אויב ַא מענטש לעבט חיצוניות'דיג און ער‬ ‫פארגעסן! ער געדענקט ַאז ער איז שולדיג‬ ‫נישט ַ‬ ‫שטארק בא'עול'ט ַא צווייטן איד אין‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫איינער ָ‬ ‫וואס ער טוט‪ .‬שּפירט ער אן‬ ‫פארשטייט נישט ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר'ן רבוש"ע‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫געוואלט‪ ,‬ס'איז‬ ‫ָ‬ ‫האט אפשר נישט‬ ‫בית המדרש‪ .‬ער ָ‬ ‫ענליכן געפיל ווען ס'קומט חודש תשרי‪ .‬ס'איז אים‬ ‫האט ער‬ ‫געווען בשוגג ָאדער באונס‪ָ ,‬אבער למעשה ָ‬ ‫"דא בין איך ַא גלח‪,‬‬ ‫טראכט‪ָ :‬‬‫אומבאקוועם‪ ,‬ווייל ער ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואס קוקן עס אן‬ ‫דא ַאזעלכע ָ‬ ‫צומאל זענען ָ‬‫ָ‬ ‫סאך געלט און אים גורם‬ ‫געמאכט ָ‬ ‫גאר ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫שאדן‬ ‫אים ָ‬ ‫דא בין איך ַא מלאך‪ ...‬פריער בין איך געווען ביי‬ ‫ָ‬ ‫כאילו ס'איז געווען ראש השנה מיט יום כיּפור‪,‬‬ ‫וואס‬ ‫געוואלדיגן עגמת נפש‪ָ .‬אבער דער איד ָ‬ ‫ַ‬ ‫געווען ַא‬ ‫האב‬ ‫נאכט‪ .‬איך ָ‬ ‫גאנצע ַ‬‫ַא שמחת בית השואבה ַא ַ‬ ‫האט‬‫ָאבער דער אויבערשטער איז דאך ַא גוטער‪ָ ,‬‬ ‫סאך אמונה ובטחון‪ ,‬ער‬ ‫האט ַא ַ‬ ‫געווארן בא'עול'ט ָ‬ ‫ָ‬ ‫איז‬ ‫טאקע נישט געווען‬ ‫זיך מתיר געווען ַאביסל‪ ,‬ס'איז ַ‬ ‫וועקגעּפאקט די ימים נוראים מיט צוויי‬ ‫ַ‬ ‫ער ַא‬ ‫ַארבעט אויף זיך‪ ,‬און ער איז מסכים צו מוחל זיין‪.‬‬ ‫ממש הוללות‪ ,‬ס'איז ַאלעס ַא מצוה‪ָ ,‬אבער איך‬ ‫"אקעי‪,‬‬‫זאגט דער רבוש"ע‪ָ :‬‬ ‫שלעסער‪ ,‬און ַאצינד ָ‬ ‫כ'האב זיך‬ ‫ָ‬ ‫ווייס גוט ווי מיין נפש איז געווען בשעת‬ ‫יא‪,‬‬ ‫קלאר‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫זאג דיר‬‫טאנצן‪ ...‬איך ָ‬ ‫יעצט מעג מען ַ‬ ‫סיטואציע ַאז דער‬‫ַ‬ ‫לאמיר זיך פארשטעלן ַא‬ ‫ָ‬ ‫דא וויין איך הושענא‬‫געלאזט וואוילגיין‪ ,‬און ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַאביסל‬ ‫מען מעג‪ ,‬ס'איז אפילו ַא מצוה"‪...‬‬ ‫וואס איז געשעדיגט‬ ‫מזיק קומט צו דעם איד ָ‬ ‫רבא‪ ...‬ס'איז דער זעלבער יום טוב‪ ,‬וויפיל שעה איז‬ ‫כאּפט בכלל נישט ַאז דער‬ ‫זא מענטש ַ‬ ‫ַא ַ‬ ‫שטארק‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫זאגט‪" :‬איך שעם זיך ַאזוי‬ ‫געווארן‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫ריבערגעגאנגען?"‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫ערליכער איד פריידט זיך מיט'ן ראש השנה און‬ ‫זאג דיר דעם אמת‪ ,‬איך בין ממש אויסער זיך‪.‬‬ ‫איך ָ‬ ‫זאך ליגט אים יעצט‬ ‫גאנצע ַ‬ ‫דעם יום כיּפור! די ַ‬ ‫האב נישט געמיינט און‬ ‫ַאזוי ָאּפצוטון ַא איד? איך ָ‬ ‫וואס? אויב‬ ‫זאגן‪" :‬ווייסטו ָ‬‫ַאנדערע מענטשן ָ‬ ‫פארגעסן‪ .‬אדרבה‪,‬‬ ‫גארנישט ַ‬ ‫האט ָ‬‫אויפ'ן מח‪ .‬ער ָ‬ ‫געוואלט‪ָ ,‬אבער למעשה 'מגלגלין‬ ‫ָ‬ ‫כ'האב נישט‬ ‫ָ‬ ‫ַאזוי וויין איך נישט הושענא רבא"‪ ...‬ניין‪ ,‬ניין‪.‬‬ ‫ער פריידט זיך ַאז דער רבוש"ע נעמט אים אן! ער‬ ‫כ'וואלט געווען ַאביסל‬‫ָ‬ ‫חובה על ידי חייב'‪ .‬ווען‬ ‫ּפראבלעם איז בלויז ַאז‬ ‫ביידע חלקים שטימען! דיין ָ‬ ‫האט אמונה אין אונז‪,‬‬ ‫פריידט זיך ַאז דער רבוש"ע ָ‬ ‫וואלט עס נישט געשען‪ .‬איך קען‬ ‫פארזיכטיג ָ‬‫מער ָ‬ ‫פאר‪ .‬ס'איז‬‫דא גייט ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫געכאּפט ָ‬ ‫ַ‬ ‫דו האסט נישט‬ ‫רבה אמונתך‪ ,‬ער גלייבט ַאז מיר וועלן זיך מקשר‬ ‫בארואיגן‪ .‬איך קום צו דיר אין שטוב און‬ ‫זיך נישט ַ‬ ‫וואס מ'קען זינגען שנעל‬ ‫סארט ניגונים ָ‬‫דא ַאזעלכע ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאנצט די‬ ‫זיין צו אים‪ .‬אין דעם יום טוב סוכות ַ‬ ‫וואס קען איך טון דיר צו מפייס זיין?!"‪.‬‬ ‫כ'בעט דיר‪ָ ,‬‬ ‫דאס זעלבע איז‬ ‫ווארעם‪ָ .‬‬‫און מ'קען עס אויך זינגען ַ‬ ‫ווארט פונעם מחזור‬ ‫אין די הייליגע טעג‪ :‬מיט יעדן ָ‬ ‫ּפנימיות פון ַא איד‪" :‬רבוש"ע‪ ,‬איך פריי זיך ַאזוי‬ ‫נאריש?‬‫מאכסטו זיך ַ‬ ‫"וואס ַ‬ ‫זאגט אים יענער‪ָ :‬‬‫ָ‬ ‫טאנצן ביי שמחת בית השואבה‪ ,‬און מיט‬ ‫קען מען ַ‬ ‫וועקגעווארפן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫שטארק ַאז דו האסט מיר נישט ַא‬ ‫ַ‬ ‫גאנצע‬‫באשערט די ַ‬ ‫חס ושלום! ס'איז געווען ַ‬ ‫ּפראווען‬ ‫מ'טאנצט קען מען אויך ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫יעדן ניגון ָ‬ ‫רלאז מיר נישט‪ ,‬איך וויל בלייבן הייליג"‪.‬‬ ‫פא ָ‬‫ַ‬ ‫לאמיר טרינקן‬‫לאמיר ַאלעס אויסמעקן‪ָ ,‬‬‫מעשה‪ָ .‬‬ ‫יום כיּפור! – ָ‬ ‫האב דיר‬‫ַא לחיים‪ .‬דער רבוש"ע ווייסט ַאז איך ָ‬ ‫דאס איז דער וועג און ַאזוי ווערט‬ ‫טאנצן‪...‬‬ ‫האלטן דעם מחזור ָאפן בשעת'ן ַ‬ ‫ַ‬ ‫געבויעט דער קשר פון ַא איד מיט'ן רבוש"ע‪.‬‬ ‫ליב אהבת נפש"‪.‬‬ ‫לזא דער קומענדיגער‬ ‫די שמחה פון סוכות איז ַא ָ‬ ‫האט ריכטיג‬‫וואס דער מענטש ָ‬ ‫נאכדעם ָ‬ ‫שטאּפל‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫דערנאך ַאהיים און ער‬ ‫ָ‬ ‫דער ערשטער קומט‬ ‫גארנישט‬ ‫אהבה ָאן קיין יראה איז ָ‬ ‫דא אידן אויף דער‬ ‫זאגט מיט התּפעלות‪" :‬ס'איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט‪" :‬יראה‬ ‫ָ‬ ‫דער הייליגער בית אהרן ָ‬ ‫האט‬ ‫ַאריינגענומען אין זיך דעם ראש השנה און יום‬ ‫וואס איז‬ ‫טאנצט ער יעצט מיט דער הבנה ָ‬ ‫כיּפור‪ַ ,‬‬ ‫האט מיר ַארויסגענומען פון‬ ‫וועלט! דער מענטש ָ‬ ‫אן אהבה איז ניט קיין שלימות‪ .‬אהבה אן יראה‬ ‫זא אמונה‪ַ ,‬אזוי‬ ‫האבן ַא ַ‬‫זאל קענען ָ‬ ‫די כלים‪ַ ,‬א איד ָ‬ ‫ריינגעגאנגען אין אים‪ .‬ער וויל בלייבן דערמיט‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫האט‬‫דאס הייסט ַאז ווען ַא איד ָ‬ ‫איז גארנישט‪ָ ".‬‬ ‫האב‬‫מוותר צו זיין! איך ווייס דאך דעם אמת‪ַ ,‬אז איך ָ‬ ‫האלטן דעם מחזור ָאפן בשעת‬ ‫ער קען ווייטער ַ‬ ‫נאכנישט קיין אהבת ה'‪,‬‬ ‫האט ָ‬‫יראת שמים און ער ָ‬ ‫אויסגעארבעטע‬ ‫ַ‬ ‫דא‬ ‫נאך ָ‬‫אים מזיק געווען‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫טאנצט שמחת בית השואבה‪ .‬ער זינגט 'דרכך‬ ‫ער ַ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫פעלט אים פון זיין עבודת ה'‪ָ ,‬אבער ווען‬ ‫גוטע אידן!"‪.‬‬ ‫ווארט פון די‬ ‫אלקינו להאריך אפך'‪ ,‬און יעדעס ָ‬ ‫גארנישט‪ .‬ס'איז‬ ‫דאס ָ‬‫אהבה ָאן קיין יראה – איז ָ‬ ‫וואס‬ ‫שטארק מיט'ן מצב ָ‬ ‫ַ‬ ‫סליחות שטימט זייער‬ ‫ַאן אומגעזונטע מהלך פון איבערבעטן‬ ‫מאל ַאן אהבה‪ ,‬ס'איז בכלל נישט קיין קשר‪ ,‬ווי‬ ‫ניטא ָ‬ ‫ַ‬ ‫ער איז יעצט ביי שמחת בית השואבה‪ ,‬מיט מוזיק‪,‬‬ ‫וויאזוי קוקט עס ָאבער אויס ווען די מעשה‬ ‫ַ‬ ‫סארט קשר בויעט זיך‬ ‫דערמאנט‪ַ ,‬אז יעדע ָ‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט‬‫ָ‬ ‫צוזאמען מיט אידן‪.‬‬‫ַ‬ ‫האט געשעדיגט‬ ‫וואס ָ‬‫איז ַאביסל ַאנדערש‪ .‬דער ָ‬ ‫צוביסלעך‪ ,‬צוערשט ַ‬ ‫דארף זיין ַא געפיל פון יראה‪,‬‬ ‫נאכדעם קען מען ָאנקומען צו אהבה‪.‬‬ ‫און ָ‬ ‫מאל קומט‬‫דער אויבערשטער זאל ָאּפהיטן‪ַ ,‬א ָ‬ ‫טראכט צו זיך‪" :‬סוף כל סוף איז פאר‬ ‫דעם צווייטן‪ַ ,‬‬ ‫ַא מענטש פון ַא טרויעריגע ניחום אבלים‪ ,‬און‬ ‫לאמיר זיך‬ ‫באשערט די עגמת נפש‪ָ .‬‬ ‫יענעם געווען ַ‬ ‫נאך ַא משל‪ :‬די‬‫לאמיר עס ַארויסברענגען מיט ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארף ער גיין צו ַא חתונה פון ַא‬ ‫נאכדעם ַ‬‫גלייך ָ‬ ‫ס'וואלט‬ ‫ָ‬ ‫נארן‪ ,‬איך לערן חובת הלבבות‪ ,‬ווען‬ ‫נישט ַ‬ ‫זאגט אין ּפרקי אבות‪ :‬איזהו מכובד המכבד‬ ‫משנה ָ‬ ‫גארנישט‬ ‫וואלט ָ‬‫באשערט פאר יענעם‪ָ ,‬‬ ‫נישט געווען ַ‬ ‫דאס מיינט ַאז ווען דו קומסט ַאריין‬ ‫את הבריות‪ָ .‬‬ ‫געשען"‪ .‬שּפעטער טרעפט ער יענעם אין בית‬ ‫גראסערי‪ ,‬ביזטו זיך מתייחס צו ַאלע ַארומיגע‬ ‫אין ַא ָ‬ ‫מיט רעסּפעקט‪ .‬דו קענסט נישט יעדן ּפערזענליך‪,‬‬ ‫ָאבער דו ביזט נישט מזלזל אין קיין שום מענטש‪.‬‬ ‫רבוש"ע‪ ,‬איך‬ ‫וואס טוט זיך?‬ ‫צוזאמען‬ ‫ַ‬ ‫"וואס הערט זיך? ָ‬‫זאגט‪ָ :‬‬ ‫המדרש און ָ‬ ‫מאכן מיר ַא שמחת בית השואבה‪,‬‬ ‫אפשר ַ‬ ‫האט אים‬ ‫רוואס? ווייל דער אויבערשטער ָ‬ ‫דאס ַאליין‬ ‫שאפן‪ .‬ער איז ַא נברא פון השי"ת‪ָ .‬‬ ‫פא ָ‬ ‫ַ‬ ‫בא ַ‬‫ַ‬ ‫פריי זיך ַאזוי‬ ‫דאך סתם‬ ‫נאריש‪ ,‬ס'איז ָ‬ ‫גארנישט‪ ,‬מ'נעמט נישט מיט‬ ‫מאך זיך ַ‬ ‫טאנצן? ַ‬ ‫ַאביסל ַ‬ ‫שטותים‪ .‬געלט איז ָ‬ ‫שטארק ַאז‬ ‫ַ‬ ‫זאכן אויף יענער וועלט"‪...‬‬ ‫די ַאלע ַ‬ ‫כ'זאל זיך מתייחס זיין צו אים‬ ‫איז גענוג ַא סיבה ַאז ָ‬ ‫בדרך כבוד ַאלס ַא מענטש‪.‬‬ ‫אויסגעארבעט צו‬ ‫ַ‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫גאר‬‫מ'דארף זיין ָ‬‫ַ‬ ‫דו האסט‬ ‫דא‬ ‫זא מענטש‪ ...‬אפשר זענען ָ‬ ‫קענען סובל זיין ַא ַ‬ ‫אויב הערסטו שּפעטער ַאז ַא געוויסער איד אין‬ ‫וואס זענען אויף דער מדריגה‪ָ ,‬אבער ס'איז‬ ‫אידן ָ‬ ‫גראסערי איז ַא גרויסער תלמיד חכם און ירא שמים‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫רמאלער קשר!‬ ‫נא ַ‬‫זיכער נישט קיין געזונטער ָ‬ ‫זאגסט‬‫נאנטקייט‪ .‬דו ָ‬ ‫בויעט זיך ַא שטיקל געפיל פון ָ‬ ‫זאל גיין פריער אין דער ליניע‪.‬‬ ‫פאר יענעם ַאז ער ָ‬ ‫מיר נישט‬ ‫מען פריידט זיך מיט'ן ראש השנה און‬ ‫יו"כ‬ ‫דו גיבסט אים ַאביסל מער כבוד‪ ,‬דו ּפרובירסט אים‬ ‫צוהעלפן‪" :‬איר זוכט אפשר עּפעס?"‪ .‬דו ּפרובירסט‬ ‫וועקגעווארפן‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫האט ַא ריכטיגן קשר מיט'ן‬ ‫ווען ַא מענטש ָ‬ ‫גליון הבינני || ‪3‬‬ ‫שּפירן אהבה מיט שמחה‪ַ .‬אזוי בלייבט דער קשר‬ ‫יעצט צו בויען ַא געהעריגן קשר‪ ,‬ווייל עס פעלט‬ ‫דאס‬ ‫ָאנצוקניּפן ַא שטיקל שייכות מיט דעם איד‪ָ -‬‬ ‫אויפ'ן בעסטן אופן‪.‬‬ ‫דאס זעלבע‬ ‫דער ערשטער חלק פונעם בנין‪ָ .‬‬ ‫וואס בויעט זיך געזונט‪.‬‬ ‫איז ַא קשר ָ‬ ‫האט גלייך ליב ַא‬ ‫פארקערט‪ ,‬אויב איינער ָ‬ ‫איז ַ‬ ‫דא געווען‬‫ָאבער אויב דער מענטש איז נישט ָ‬ ‫רמאלן‬ ‫נא ַ‬ ‫נאנטקייט מוז קומען מיט ַא ָ‬ ‫די ָ‬ ‫דא‬ ‫באקענט‪ ,‬איז ָ‬ ‫האבן זיך ַ‬ ‫נאך איידער זיי ָ‬ ‫צווייטן ָ‬ ‫נאך יום כיּפור‪ ,‬ער איז געווען ַאביסל‬‫פון אלול ביז ָ‬ ‫מהלך‬ ‫וואס איז‬ ‫מאדנע‪ ...‬ס'איז נישט קיין קשר ָ‬ ‫עּפעס ָ‬ ‫מיטגעהאלטן דעם‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט ַאזוי‬‫פארנומען‪ ,‬ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫רמאל געבויעט‪.‬‬ ‫נא ַ‬‫ָ‬ ‫וויאזוי איז ָאבער ווען איינער ווייסט נישט‬ ‫ַ‬ ‫חלק‪ ...‬הערשט סוכות‪ ,‬ביי שמחת בית השואבה‪,‬‬ ‫טאנצט ַאריין‪,‬‬‫קומט ער ָאן מיט ַא פעסטקייט; ער ַ‬ ‫האבן ַא קשר מיט'ן‬ ‫ווען ַא מענטש וויל ָ‬ ‫וואס מיינט צו מכבד זיין ַא צווייטן‪ .‬ער שרייט און‬ ‫ָ‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫מאכט זיכער ַאז די סּפיקערס ַארבעטן‪.‬‬‫ער ַ‬ ‫רבוש"ע כביכול‪ ,‬בויעט זיך דער קשר מיט ַא מהלך‪.‬‬ ‫דא געווען ערשט"‪ ...‬ווען ער‬ ‫קריגט זיך‪" :‬איך בין ָ‬ ‫זאך‪ ,‬ווייל ס'איז נישט קיין‬‫גאנצע ַ‬ ‫פעלט אים די ַ‬ ‫פארבלייבט‬‫דארף זיין יראה‪ ,‬און די יראה ַ‬ ‫צוערשט ַ‬ ‫נאכדעם ַאז יענער איז ַא תלמיד חכם‪ ,‬איז‬ ‫הערט ָ‬ ‫געבויעטער קשר‪.‬‬ ‫לעמאל‪ ,‬אויך שּפעטער ווען ער גייט‬ ‫ָ‬ ‫דארט ַא‬ ‫ָ‬ ‫עס מורא'דיג אומבא'טעמ'ט‪ ...‬ס'איז זייער שווער‬ ‫ג‬ ‫שמחתי מתוך יראתי; די אהבה פון סוכות איז דורכגעווייקט מיט יראה‬ ‫תשובה טון‪ ,‬וועט מען אים נישט געבן די סייעתא‬ ‫ַאריינקומען ביים חלק פונעם ניגון ווען מ'זינגט‬ ‫ריינפאלן אין ַא סוכות?‬ ‫ַ‬ ‫מעג מען ַא‬ ‫דשמיא צו קענען תשובה טון‪.‬‬ ‫השבת נועם הנשמות?‬ ‫ַאצינד פרעגט זיך ַא שאלה‪ :‬אויב אהבה איז‬ ‫האבן‬ ‫ָ‬ ‫ָאבער צדיקים בעלי רוח הקודש‬ ‫ווארימער ניגון אויפ'ן‬ ‫לעצטנס זינגט מען ַא ַ‬ ‫נאך יראה‪,‬‬ ‫וואס קומט בלויז ָ‬‫שטאּפל ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַא העכערע‬ ‫געטייטשט ַאז 'מספיקין' איז ַא לשון פון 'ספק'‪.‬‬ ‫לעצטן שטיקל 'השבת נועם הנשמות'‪ ,‬אפשר‬ ‫ּפראווען אהבה אויב ער איז‬ ‫וויאזוי קען ַא מענטש ַ‬ ‫ַ‬ ‫אפילו אויב ַא מענטש איז ליידער געווען 'אחטא‬ ‫דאס נישט זינגען‬ ‫מ'טאר ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארף מען מודיע זיין ַאז‬‫ַ‬ ‫נאכנישט ָאנגעקומען צו קיין שלימות'דיגע יראה?‬‫ָ‬ ‫ואשוב'‪ ,‬איז עס נישט קיין שום ספק ַאז ער קען‬ ‫מ'דארף ָאנהויבן פון ָאנהויב 'קה אכסוף'‪ ,‬וואו‬ ‫ַ‬ ‫ווייל‬ ‫פאר'ן מענטש‪" :‬דו האסט‬ ‫זאגט מען ַ‬ ‫געווענליך ָ‬ ‫נישטא‬ ‫ָ‬ ‫לעמאל תשובה טון‪' .‬אין מספיקין' ‪ -‬ס'איז‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫ס'דארף‬ ‫ַ‬ ‫מ'רעדט אויך פון 'משוך נועם יראתך'‪...‬‬ ‫כאטש קריאת שמע!‬ ‫נישט געלערנט היינט? ליין ָ‬ ‫וואס? ַאז 'בידו לעשות תשובה'!‬ ‫דא קיין ספק‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ָ‬ ‫נאכדעם אהבה‪ַ .‬‬ ‫וויאזוי מעג‬ ‫דאך קודם זיין יראה און ָ‬ ‫כאטש מנחה‪.‬‬ ‫דאוון ָ‬ ‫געדאוונט שחרית? ַ‬ ‫ַ‬ ‫האסט נישט‬ ‫ווען ַא מתחיל הערט ַאזעלכע חסידי'שע‬ ‫ריינשּפאצירן בלויז ביים שטיקל פון אהבה?‬ ‫ַ‬ ‫מען ַא‬ ‫וואס‬ ‫'מי שאכל שום יחזור ויאכל שום' ‪ -‬טו יעצט ָ‬ ‫ווערטער‪ ,‬ווערט מען נתלהב‪" :‬יעדער איד קען‬ ‫פאלט מען‬ ‫וויאזוי ַ‬ ‫שוואכע וואך‪ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫נאך ַא‬ ‫ָ‬ ‫געדארפט אויך‬ ‫ַ‬ ‫יא"‪ .‬לכאורה ָ‬ ‫וואלט מען‬ ‫דו קענסט ָ‬ ‫תשובה טון‪ ,‬אין לך דבר העומד בפני התשובה"‪,‬‬ ‫ַאריין אין שבת?‬ ‫דא געווען ראש‬ ‫זאגן‪" :‬אויב דו ביזט נישט געהעריג ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארשטיין‪.‬‬‫דאס בעסער ַ‬ ‫דארף מען ָ‬ ‫ָאבער באמת ַ‬ ‫דאס איז ַאן אמת'ע שאלה‪ ,‬ס'איז בכלל נישט‬ ‫ָ‬ ‫השנה און יום כיּפור‪ ,‬דו ביזט געווען אין ַא היסח‬ ‫קלארע משנה ַאז 'אין מספיקין בידו‬‫ָ‬ ‫ס'איז דאך ַא‬ ‫דורכגעגאנגען די‬ ‫ַ‬ ‫קיין ווערטל‪ַ .‬א מענטש איז‬ ‫כאטש ַאריין יעצט‪ .‬יעצט איז סוכות‪,‬‬ ‫הדעת‪ ,‬קום ָ‬ ‫לעשות תשובה'‪ .‬מ'קען זיך דען ַאזוי ווערטלען?‬ ‫וויאזוי ַארבעט‬ ‫וואכנטעג נישט אויפ'ן בעסטן אופן‪ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫טאנץ און פריי זיך‪".‬‬ ‫ַ‬ ‫סארטן פון 'אחטא ואשוב'‬ ‫צוויי ָ‬ ‫עס‪ַ ,‬אז שבת איז געאייגנט פאר יעדן איד?! דער‬ ‫מ'זאגט ַאז ביי אהבה גייט עס נישט‬‫ָאבער אויב ָ‬ ‫געזאגט ַאז‬‫ָ‬ ‫דאך‬‫האט ָ‬ ‫רבי ר' בונם מּפרשיסחא זי"ע ָ‬ ‫גארנישט ווערד אויב מ'הייבט אן‬ ‫ַאזוי‪ ,‬און ס'איז ָ‬ ‫וואס‬ ‫געזאגט ַא יסוד ‪ָ -‬‬ ‫ָ‬ ‫טאלנער רבי‬ ‫האט דער ָ‬ ‫ָ‬ ‫ווער ס'איז נכלל אין 'מחלליה מות יומת' איז אויך‬ ‫בלויז פון אהבה‪ ,‬ווייל אהבה איז ַא העכערע דרגה‪,‬‬ ‫דער יסוד שטייט בעצם אין ַאלע חסידי'שע ספרים‬ ‫נכלל אין 'ישמחו במלכותך'‪ .‬אויב דו הייסט ַא איד‬ ‫וואס קומט‬ ‫ס'איז ַא טיפער אינערליכער קשר ָ‬ ‫‪ַ -‬אז ביידע ּפשטים זענען אודאי אמת‪ ,‬נאר ס'איז‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫באקומען אן עונש אויף חילול שבת‪,‬‬ ‫צו ַ‬ ‫שטאּפל פון יראה‪ .‬אויב ַאזוי‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫נאכ'ן ערשטן‬ ‫נאר ָ‬ ‫וואס‬ ‫סארטן פון 'אחטא ואשוב' ָ‬ ‫רהאן צוויי ָ‬ ‫פא ַ‬ ‫ַ‬ ‫באלאנגסטו אויך צו דעם לעכטיגקייט פון שבת‪.‬‬ ‫דארף ַא מענטש טון?! ער קען אויפהענגען‬ ‫וואס ַ‬ ‫ָ‬ ‫פארקערט פונעם ַאנדערן‪.‬‬ ‫איינער איז ּפונקט ַ‬ ‫נאך יראה‪ ,‬ווייל‬ ‫ָאבער אויב אהבה בויעט זיך בלויז ָ‬ ‫יאר גייט נישט‬ ‫"דאס ָ‬ ‫ַא גרויסן צעטל אינדערהיים‪ָ :‬‬ ‫באגריפן פון 'ליצנות' און‬ ‫דא צוויי ַ‬ ‫ַאזויווי ס'איז ָ‬ ‫שטאּפל‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫אהבה איז ַא טיפערע קשר און ַא העכערע‬ ‫פאר מער‬ ‫געּפראוועט ווערן דער יום טוב סוכות‪ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס זענען זייער ענליך‪ָ ,‬אבער ס'איז ממש‬ ‫'שמחה' ָ‬ ‫יא צו ניין?‬ ‫ריינשּפאצירן? ָ‬ ‫ַ‬ ‫דעמאלט ַא‬ ‫ָ‬ ‫קען מען‬ ‫"אה‪,‬‬‫וואס איז געשען? – ָ‬‫רמאציע רופט‪ָ - "...‬‬‫אינפא ַ‬‫ָ‬ ‫סארט‬‫דא צוויי ָ‬ ‫דאס זעלבע איז ָ‬‫פארקערטע‪ָ .‬‬ ‫דאס ַ‬ ‫ָ‬ ‫ס'איז ַאזוי וויכטיג צו ַאדרעסירן די שאלה אין‬ ‫גאנצע מעשה‪,‬‬ ‫זאגן דעם אמת‪ ,‬ס'איז ַא ַ‬ ‫כ'וועל דיר ָ‬ ‫וואס קוקן אויס ענליך ָאבער זענען‬ ‫'אחטא ואשוב'ס ָ‬ ‫ַאזעלכע הייליגע טעג פון סוכות‪ .‬ווייל ַא מענטש‬ ‫געהאט קיין געהעריגן ראש השנה‬ ‫ַ‬ ‫האב נישט‬ ‫איך ָ‬ ‫פארקערט‪.‬‬‫ּפונקט ַ‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫דא איז ער‬‫איז דאך נאר ַא מענטש; ָ‬ ‫און יום כיּפור‪ .‬איך קען נישט יעצט ָאנהייבן סוכות‬ ‫איין מהלך פון 'אחטא ואשוב' איז ווען דער‬ ‫מיט אהבה"‪...‬‬ ‫דא איז ער‬ ‫פארגעסן‪ָ ,‬‬ ‫האט ער זיך ַ‬ ‫דא ָ‬ ‫בכעס‪ָ ,‬‬ ‫מענטש נוצט די תשובה ַאלס ַא תירוץ צו קענען‬ ‫רשלאפן‪ .‬און שּפעטער פרעגט ער‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫פא‬‫געווען ַ‬ ‫טראכט ער‪" :‬איך גיי נישט‬ ‫ַ‬ ‫זינדיגן‪ .‬צוערשט‬ ‫מעג מען זינגען 'קה אכסוף' ָאן קיין‬ ‫נאר‬ ‫פאר'ן אויבערשטן‪ַ ,‬‬‫טאנץ ַ‬ ‫"אויב ַאזוי‪ ,‬ווען איך ַ‬ ‫הכנה?‬ ‫צאלן די‬‫דארפן ָ‬ ‫האלט נישט ביים ַ‬ ‫זינדיגן‪ ,‬ווייל איך ַ‬ ‫איך זיך ָאּפ?"‪.‬‬ ‫האב‬ ‫קאנסעקווענצן און די עונשים דערפון‪ .‬איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫באמת איז די שאלה נישט נאר ַאקטועל לגבי‬ ‫איינהאלטן‪".‬‬ ‫ַ‬ ‫לאמיר זיך‬ ‫קאּפ‪ָ .‬‬‫ליידער גענוג אויפ'ן ָ‬ ‫נישטא קיין ספק ַאז מ'קען תשובה טון‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫מאל ווען‬ ‫דאס איז ּפונקט ַאזוי נוגע יעדעס ָ‬ ‫סוכות‪ָ ,‬‬ ‫דא‬ ‫"אה‪ ,‬ס'איז ָ‬ ‫דערמאנט ער זיך‪ָ :‬‬ ‫ַ‬ ‫נאכדעם‬ ‫ָאבער ָ‬ ‫קלארע תשובה‪,‬‬‫ָ‬ ‫דא ַא‬ ‫אויף ָאט די שאלה איז ָ‬ ‫ַא מענטש קומט ָאן אינמיטן ַא געהויבענעם זמן פון‬ ‫ַא שטיקל געלעגנהייט‪ ,‬ס'קומט דאך יום כיּפור‪...‬‬ ‫וואס דער פריערדיגער‬‫באזירט אויף ַא יסוד ָ‬ ‫וואס איז ַ‬ ‫ָ‬ ‫אהבה‪ .‬ער ווייסט דאך דעם אמת‪ ,‬לב יודע מרת‬ ‫לאמיר‬ ‫אויב ַאזוי‪ַ ,‬אז ס'ווערט סייווי אויסגעמעקט‪ָ ,‬‬ ‫געזאגט לגבי די סוגיא פון‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫טאלנער רבי זצ"ל ָ‬‫ָ‬ ‫האבן‬ ‫דארף כדי צו ָ‬‫נפשו‪ ,‬וויפיל סייעתא דשמיא ער ַ‬ ‫דאך‬‫דארט‪ ,‬ס'ווערט ָ‬ ‫דא ָ‬‫כאּפ ַאריין ָ‬ ‫שוין געבן ַא ַ‬ ‫'אחטא ואשוב'‪.‬‬ ‫יראת שמים‪ ,‬ער ווייסט ַאז אין ַאזויפיל ענינים פון‬ ‫אויסגעמעקט מיט דער תשובה"‪...‬‬ ‫וואס עס שטייט פון צדיקים‪ ,‬תלמידי‬ ‫ס'איז ידוע ָ‬ ‫עבודת ה' איז ער בכלל נישט מושלם‪.‬‬ ‫דאס מיינט ַאז די תשובה העלפט אים ַארויס‬ ‫ָ‬ ‫המגיד זי"ע‪ ,‬אויף דער משנה אין מסכת יומא (פ"ח‪,‬‬ ‫לזא ַא שאלה‪ :‬ס'קומט‬ ‫דער מענטש פרעגט ַא ָ‬ ‫פאל שטייט אין דער‬‫זא ַ‬‫צו קענען זינדיגן‪ .‬אויף ַא ַ‬ ‫ט)‪ :‬האומר אחטא ואשוב אין מספיקין בידו לעשות‬ ‫צונאכטס‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫פרייטאג‬ ‫ָ‬ ‫באטע‬‫דא ַא ָ‬‫ַא שבת‪ ,‬און ס'איז ָ‬ ‫משנה דעם ּפשוט'ן ּפשט ַאז 'אין מספיקין בידו‬ ‫תשובה‪ .‬דער ּפשוט'ער ּפשט איז‪ַ ,‬אז ווען איינער‬ ‫מ'גייט זינגען 'קה ריבון'‪ ,‬מ'גייט זינגען 'קה אכסוף‬ ‫האט‬ ‫לעשות תשובה'‪ ,‬ווייל דער אויבערשטער ָ‬ ‫נאכדעם‬‫זאגט ַאז ער וועט זינדיגן ווייל ער קען ָ‬ ‫ָ‬ ‫נועם שבת'‪ .‬איך וויל פרעגן ַא שאלה‪ :‬איך מעג‬ ‫‪ || 4‬גליון הבינני‬ ‫יראת שמים אפילו ווען קיינער קוקט נישט‪ ,‬אפילו‬ ‫נישטא קיין שום ספק ַאז אודאי 'בידו‬ ‫ָ‬ ‫ַאזוי‪ ,‬איז‬ ‫זאלסט עס 'אביוזן'‪,‬‬‫שאפן תשובה ַאז דו ָ‬ ‫בא ַ‬ ‫נישט ַ‬ ‫טאקע‬‫ווען כ'הייב ָאן זיך געבן היתרים ַאז אפשר ַ‬ ‫לעשות תשובה'!‬ ‫מאכן זינדיגן חלילה‪.‬‬ ‫זאל דיר ַ‬ ‫דאס ָ‬ ‫און ַאז ָ‬ ‫יא‪ ,‬וויל איך ָאבער נישט רואינירן מיין‬ ‫מעג מען ָ‬ ‫ָאבער אויב איינער לעבט מיט ַא קלות ראש און‬ ‫סארט 'אחטא‬ ‫דא אן ַאנדערע ָ‬ ‫דאן איז ָ‬ ‫ָאבער ַ‬ ‫קשר מיט'ן רבוש"ע"‪.‬‬ ‫האב ַא מורא'דיגער מהלך‪ ,‬כ'וועל‬ ‫זאגט‪" :‬איך ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫דאס איז‬‫פארקערט‪ָ .‬‬‫וואס איז ממש ּפונקט ַ‬ ‫ואשוב' ָ‬ ‫דורכגעפלאכטן מיט יראה‬ ‫ָ‬ ‫די אהבה איז‬ ‫זינדיגן און נוצן דעם 'אשוב' ַאלס ַא מיטל זיך צו‬ ‫האט ליידער שלעכטע הרגלים‬ ‫ווען דער מענטש ָ‬ ‫דעמאלט איז זיין ּפנימיות 'אחטא'‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫בארואיגן"‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫דורכגעפאלן‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫באדויערן איז ער‬ ‫און נטיות‪ ,‬און צום ַ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫דער תירוץ אויף דער שאלה ָ‬ ‫טאקע ַא שרעק‪.‬‬‫דאס איז ַ‬ ‫זיין חיצוניות איז 'אשוב'‪ָ .‬‬ ‫טראכט ער צו זיך‪:‬‬ ‫ַ‬ ‫ָאבער אפילו אינמיטן זינדיגן‬ ‫לזא‪ :‬זיכער קען מען‬ ‫פריער געפרעגט איז ַא ָ‬ ‫מ'דארף נאר‬ ‫ַ‬ ‫ַאריינקומען ביים חלק פון אהבה‪,‬‬ ‫טאנץ ַאריין!‬ ‫אויב דער ציל איז גוט‪ַ ,‬‬ ‫"דאס איז נישט איך‪ .‬איך וויל בעצם תשובה טון"‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫וויאזוי מ'טוט עס ריכטיג‪ .‬יעדער מענטש קען‬‫וויסן ַ‬ ‫דער זעלבער יסוד איז גילטיג אויף די‬ ‫קומט אויס ַאז אין דער זעלבער מינוט טוט ער‬ ‫לעמאל אנהויבן‪ ,‬אויב די אהבה איז אויף ַאן אופן‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫אויבנדערמאנטע שאלה לגבי יראה מיט אהבה‪ :‬ווען‬ ‫ַ‬ ‫ביידע‪ ,‬סיי דעם 'אחטא' און סיי דעם 'אשוב'‪ .‬ער‬ ‫פון 'וגילו ברעדה'‪.‬‬ ‫דאך ַא‬ ‫ס'קומט דער הייליגער יום טוב סוכות‪ ,‬קען ָ‬ ‫זאגט‬‫זינדיגט ָאבער ס'טוט אים ַאזוי וויי און ער ָ‬ ‫וואס מ'קען זיך‬ ‫איד ָאנקומען ַאזוי הויך‪ .‬דער קשר ָ‬ ‫"איך גיי תשובה טון"‪.‬‬ ‫זאגט מורא'דיגע דיבורים פון אהבת‬ ‫ווען ַא איד ָ‬ ‫דאס‬‫דא ַא חשש ַאז ָ‬‫ה' אין ספר תהלים‪ ,‬איז דען ָ‬ ‫וואס קיין שום‬ ‫בויען מיט'ן רבוש"ע גיבט אים עּפעס ָ‬ ‫זאך קען אים נישט געבן‪.‬‬ ‫ַאנדערע ַ‬ ‫וואס וויל ער באמת?!‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט דעם‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט‬ ‫איז קלות ראש‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫ָאט די הייליגע‪ ,‬טיפע הרגשים קען יעדער‬ ‫סארטן 'אחטא‬‫דער עיקר חילוק צווישן די צוויי ָ‬ ‫קאּפיטל? יעדע אות אין תהלים איז דאך‬ ‫פריערדיגן ַ‬ ‫מענטש שּפירן‪ַּ ,‬ב ֲא ֶׁשר הּוא ָׁשם! נישט קיין חילוק‬ ‫ואשוב' איז ווען מ'קוקט אויפ'ן ציל‪ :‬וואו וויל ער‬ ‫יא‪ ,‬אויך דער ּפסוק פון‬ ‫דורכגעווייקט מיט יראה‪ָ .‬‬ ‫'כאיל תערוג על אפיקי מים'‪ ,‬און אויך ַאלע דיבורים‬ ‫אין וועלכן מצב דו ביזט! אפילו אויב ראש השנה און‬ ‫וואס טוט ער נאר בדרך ארעי'דיג?‬ ‫ָאנקומען‪ ,‬און ָ‬ ‫פאר'ן‬ ‫פון כיסופים וואו דוד המלך גייט אויס ַ‬ ‫עשרת ימי תשובה זענען געווען ווי ס'איז געווען‪,‬‬ ‫ווייטאגט אים‪" :‬איך‬ ‫ָ‬ ‫הארץ‬‫דאס ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫איינער ָ‬ ‫וואס דער‬‫רבוש"ע‪ .‬יעדע אות און יעדער ּפסוק ָ‬ ‫לב יודע מרת נפשו‪ ,‬קענסטו ַאריינקומען יעדע‬ ‫נאנט מיט'ן רבוש"ע‪ ,‬איך וויל זיין ערליך‬ ‫וויל זיין ָ‬ ‫טייטש דערפון איז אהבה איז אויך דורכגעווייקט‬ ‫סעקונדע פונעם יום טוב סוכות און יעצט ָאנהויבן‬ ‫דעמאלט אפילו אויב ער זינדיגט‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫און ָאּפגעהיטן"‪,‬‬ ‫מיט יראה‪ .‬ווען ַא מענטש זעצט זיך ַאוועק און‬ ‫פלאם!‬ ‫דינען דעם אויבערשטן מיט ַא ַ‬ ‫וואס‬ ‫האט ער אן אינערליכן צער ַאז ס'איז געשען ָ‬ ‫ָ‬ ‫קאּפיטל תהלים פון אהבה‪ ,‬און ער‬ ‫זאגט איין ַ‬ ‫ער ָ‬ ‫דארף‬ ‫זאגט ַאזוי‪ :‬איך ווייס ַאז איך ַ‬ ‫דער מענטש ָ‬ ‫זאגט ער‬ ‫נאך אינמיטן זינדיגן ָ‬ ‫ס'איז געשען‪ ,‬און ָ‬ ‫וואס טוט ער‬ ‫איז זיך מתבונן אין די ווערטער‪ָ ,‬‬ ‫טאנץ‬‫דאס וויל איך‪ .‬ווען איך ַ‬ ‫האבן יראה‪ .‬און ָ‬ ‫אויך ָ‬ ‫וואס איז זיין‬ ‫וואס איז זיין עיקר און ָ‬ ‫'ואשוב'‪ָ .‬‬ ‫וואס קומט‬ ‫יעצט? ער נעמט ַאריין ביי זיך אהבה ָ‬ ‫באגלייט מיט ַא שטילע תפלה‪:‬‬ ‫סוכות‪ ,‬איז עס ַ‬ ‫טפל? וואו געפינט ער זיך באמת? זיין חיצוניות‬ ‫צוזאמען מיט יראה!‬‫ַ‬ ‫האבן‬ ‫"רבוש"ע‪ ,‬איך בין משתוקק צו דיר! איך וויל ָ‬ ‫איז 'אחטא' ָאבער זיין ּפנימיות איז 'ואשוב'‪ .‬אויב‬ ‫ד‬ ‫הושענא חבוקה ודבוקה בך; זיך טרעפן מיט'ן אויבערשטן בשעת די ריקודים‬ ‫פון סוכות‬ ‫כ'האב‬ ‫ָ‬ ‫כלאזן‪ .‬איך וויל יעצט שּפרינגען‪....‬‬ ‫נא ָ‬ ‫זיך ָ‬ ‫כלי פון אהבה כדי 'צו מסיח דעת זיין' פון ַאלע‬ ‫מ'טאנצט כדי צו ַאנטלויפן פון‬ ‫ַ‬ ‫ווען‬ ‫זאכן‪...‬‬ ‫שוין נישט קיין כח צו די ַאלע ּפרעשור'דיגע ַ‬ ‫זיינע אחריות'ן‪.‬‬ ‫סטרעס‪...‬‬ ‫האט נישט געטון קיין עבירה!‬ ‫דער מענטש ָ‬ ‫טאנצט און זינגט‪,‬‬‫געווענליך ווען ַא מענטש ַ‬ ‫שמחת בית השואבה ַאלס ַא מיטל פון‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז‬ ‫מ'רעדט נישט פון איינער ָ‬ ‫'היסח הדעת'‬ ‫פארקערטע ריכטונגען‪.‬‬ ‫דאס קומען פון צוויי ַ‬ ‫קען ָ‬ ‫האט ָאבער מסיח‬ ‫ווילד מיט ַא קלות ראש‪ ,‬ער ָ‬ ‫טאנצן כדי 'צו מסיח‬‫ַא מענטש קען זינגען ָאדער ַ‬ ‫דא‬ ‫ווען ס'קומט דער יום טוב סוכות זענען ָ‬ ‫פארלוירן ַא‬ ‫האט ער ַ‬ ‫דעת געווען‪ ,‬און למעשה ָ‬ ‫דעת פונעם מצב'‪ ,‬און ַא מענטש קען זינגען ָאדער‬ ‫וואס שּפירן ַאן ענליכן געפיל‪ :‬ס'איז געווען‬ ‫מענטשן ָ‬ ‫פארשטייט‬ ‫געוואלדיגע געלעגנהייט! ווייל ער ַ‬ ‫ַ‬ ‫טאנצן כדי ַ'אריינצוגיין אין דעם מצב'‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫סאך ּפרעשור אין די הייליגע טעג‪.‬‬ ‫זייער ַא ַ‬ ‫נאנט מיט'ן רבוש"ע אויף ַא‬ ‫וויאזוי מ'איז ָ‬ ‫נישט ַ‬ ‫געהאט‪ .‬יעצט איז 'לך אכול‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט מורא‬ ‫ָ‬ ‫געוויינט‪,‬‬ ‫סיטואציעס‬ ‫ַ‬ ‫ס'מאכט זיך געוויסע‬ ‫ַ‬ ‫צום ביישּפיל‪:‬‬ ‫דאס ַארבעט‪.‬‬ ‫וויאזוי ָ‬ ‫כאּפט נישט ַ‬‫געזונטן אופן‪ .‬ער ַ‬ ‫לאמיר יעצט ַאביסל‬ ‫לאז‪ָ ...‬‬ ‫בשמחה את לחמך'‪ָ ...‬‬ ‫ּפראבלעמען‬ ‫ָ‬ ‫האט ַאלערליי‬‫ווען דער מענטש ָ‬ ‫האט ּפשוט נישט קיין כח צו זיין‬ ‫אין לעבן‪ ,‬ער ָ‬ ‫האט ער‬ ‫ווען ס'איז געווען די ימי יראה ָ‬ ‫צומאל ווייל ער ווייסט נישט‬ ‫ָ‬ ‫פארנומען דערמיט‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ס'האט אים וויי געטון צו זיין‬ ‫ָ‬ ‫געשּפירט ַא ריחוק‪,‬‬ ‫האט נישט‬ ‫ער ָ‬ ‫צומאל ווייל ער ווייסט ּפונקטליך‬ ‫ָ‬ ‫וואס צו טון‪ ,‬און‬‫ָ‬ ‫האט געשּפירט ווי דער אויבערשטער‬ ‫ווייט‪ .‬ער ָ‬ ‫האט נישט די‬‫דארף צו טון‪ָ ,‬אבער ער ָ‬ ‫וואס ער ַ‬‫ָ‬ ‫שטייט מיט ַא שטעקן און מ'גייט אים מעניש זיין ָאן‬ ‫רשטאנען ַאז די‬ ‫נאנטקייט‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫פא‬ ‫האט נישט ַ‬ ‫קיין מעשיות‪ ...‬ער ָ‬ ‫גאנצע תכלית פון יראה איז צו ברענגען ָ‬ ‫ַ‬ ‫רשטאנען‬ ‫ַ‬ ‫פא‬‫ַ‬ ‫"לאמיר‬ ‫טראכט ער צו זיך‪ָ :‬‬ ‫כוחות דערצו‪.‬‬ ‫אויב איז ער יונגער‪ַ ,‬‬ ‫צו רעדן ָאפן מיט'ן אויבערשטן‪ ,‬זיך צו מתוודה זיין‬ ‫האבן‪.‬‬ ‫און חרטה ָ‬ ‫גאנצע‬ ‫ַאז די ַ‬ ‫טאנצן"‪...‬‬ ‫דארט ַ‬‫ָאּפ‪ ,‬איך וועל גיין צו ַא חתונה און ָ‬ ‫אויב איז ער שוין עלטער‪ ,‬טוט ער די זעלבע‬ ‫פארגעסן‪...‬‬ ‫ָאנצינדן מוזיק‪ ,‬כדי צו ַ‬ ‫תכלית פון‬ ‫פארט אין‬ ‫זאך נאר אויף ַאן ַאנדערע נוסח‪ ...‬ער ָ‬ ‫קאר און ער הערט אויפ'ן וועג הויכע מוזיק‪ .‬ס'איז‬ ‫ַ‬ ‫ַ‬ ‫שוואגער‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט ַא סכסוך מיט ַא‬‫ווען איינער ָ‬ ‫ָאדער ַא ּפרשה מיט ַא שכן‪ָ ,‬אדער ַא געלט‬ ‫יראה איז‬ ‫וואס טוט ער יעצט? ער‬ ‫היימישע ניגונים‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫צו ברענגען‬ ‫איז מסיח דעת! "איך האב נישט קיין כח פאר‬ ‫ס'קאסט אים כוחות‬ ‫ָ‬ ‫קאנפליקט מיט ַא מחותן‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫טראכטן‬‫גארנישט‪ .‬יעצט וויל איך ַאז מיין מח זאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫דארף‬‫טראכטן דערפון‪ ,‬אפילו ער ַ‬‫ַ‬ ‫הנפש נאר צו‬ ‫גארנישט טון‪ ,‬וויל דער מענטש יעצט איין‬ ‫יעצט ָ‬ ‫נאנטקייט‬ ‫ָ‬ ‫'גארנישט'"‪ ...‬ער טוט נישט קיין עוולה‪ ,‬ס'איז‬‫פון ָ‬ ‫ַאלעס פיינע ערליכע ניגונים‪ָ ,‬אבער ער נוצט די‬ ‫גליון הבינני || ‪5‬‬ ‫נאנטע שייכות מיט‬ ‫תלמידים‪ ,‬ער קניּפט אן ַא ָ‬ ‫תהלים און רעדן צום רבוש"ע‪ ,‬און אפילו אויב עס‬ ‫וואס טוט ער? ער צינדט‬ ‫פארגעסן דערפון‪ָ .‬‬‫זאך‪ַ :‬‬ ‫ַ‬ ‫ּפריוואט‪" :‬האסט זייער גוט‬ ‫ַ‬ ‫זיי‪ ,‬ער רעדט מיט זיי‬ ‫קאּפיטל פון ּפסוקי אהבה‪ ,‬איז‬ ‫עפנט זיך אויף ַא ַ‬ ‫דארף‬ ‫וואס ַ‬ ‫'גארנישט'‪ָ .‬‬ ‫אן ַא ניגון‪ָ .‬‬ ‫לאמיר יעצט טון ָ‬ ‫האב מורא'דיג הנאה"‪ .‬קען עס אפילו‬ ‫געקענט‪ ,‬איך ָ‬ ‫עס נישט ח"ו קיין קלות ראש‪ ,‬ווייל די אהבה איז‬ ‫פארנומען מיט דער ּפרשה?‬ ‫איך זיין ַ‬ ‫זיין ַאכט‪-‬יעריגע קינדער‪ָ ,‬אבער ער בויעט זיי אויף‪.‬‬ ‫ָאנגעפולט מיט יראה‪ ,‬דו ווערסט יעצט נענטער!‬ ‫רויסצוזאגן פון מויל‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫ס'איז ַאביסל שווער ַא‬ ‫דא ַא‬ ‫נאכדעם שרייען‪ ,‬ווייל ס'איז ָ‬‫דארף נישט ָ‬‫ער ַ‬ ‫באדויערן שּפירט דער מענטש דעם‬ ‫ָאבער צום ַ‬ ‫אויסגעהאלטענע אהבה‬ ‫ַ‬ ‫דער סימן אויף‬ ‫געשמאקן מצב‬ ‫ַ‬ ‫קשר! זיי ווילן נישט שטערן דעם‬ ‫סארט אופן‪.‬‬ ‫זא ָ‬ ‫ראש השנה מיט'ן יוה"כ אויף ַא ַ‬ ‫געזאגט ַאז "אהבה אן יראה‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬ ‫ווען צדיקים ָ‬ ‫קלאס‪.‬‬ ‫וואס הערשט אין ַ‬ ‫ָ‬ ‫וויאזוי צו זיין ָאפן‬ ‫רשטאנען ַ‬ ‫ַ‬ ‫פא‬ ‫האט נישט ַ‬ ‫ער ָ‬ ‫האבן זיי גערעדט פון ַא מצב ווען‬ ‫גארנישט" ָ‬‫איז ָ‬ ‫לעמאל בלייבן מיט יראה ָאן‬ ‫ָ‬ ‫אויב ַא איד וועט ַא‬ ‫פאן‪...‬‬ ‫האבן ָ‬‫דא צו ָ‬ ‫דער מענטש איז געקומען ָ‬ ‫קאנט איז‬‫בא ַ‬ ‫זאגן 'אשמנו'‪ .‬ווי ַ‬ ‫מיט'ן רבוש"ע און ָ‬ ‫דעמאלט ווען ס'גייט אים אונטערקומען‬‫ָ‬ ‫קיין אהבה‪,‬‬ ‫נאך די שמחת בית‬ ‫וויאזוי קוקט אויס זיין שחרית ָ‬ ‫ַ‬ ‫געזאגט אשמנו‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫סאך מקומות ווי‬ ‫געווען ַא ַ‬ ‫האט ער נישט קיין ריכטיגן קשר‪:‬‬ ‫אן עת נסיון‪ָ ,‬‬ ‫דאס אינטערעסירט אים שוין נישט‪...‬‬ ‫השואבה? ָ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫מיט ַא ניגון‪ ,‬ווייל 'אשמנו' איז טייטש ַאז‬ ‫שלאגט‪ .‬ביזט זיכער ַאז ער‬ ‫ָ‬ ‫"דער אויבערשטער‬ ‫דא צו טרעפן ַא מקום וואו‬ ‫ער איז בעצם געקומען ָ‬ ‫אן ָאפענעם קשר מיט'ן רבוש"ע‪" :‬איך בין שולדיג‪,‬‬ ‫יא‪ַ ,‬אזוי שטייט אין ַאלע ספרים"‪ָ .‬אבער‬ ‫שלאגט? ָ‬‫ָ‬ ‫לאזן וואוילגיין מיט פלייש‬‫מ'קען זיך מגשם זיין‪ ,‬זיך ָ‬ ‫אבל אנחנו ואבותינו חטאנו‪ָ .‬אבער איך וויל‬ ‫זאגט‪" :‬איך‬ ‫וואס דער מענטש ָ‬ ‫ס'קומט צו ַא ּפונקט ָ‬ ‫נאך זיין ָאפיציעל מיט ַא שטיקל‬ ‫ס'זאל ָ‬ ‫און וויין‪ ,‬און ָ‬ ‫פאררעכטן‪ .‬איך זוך דעם רבוש"ע‪ ,‬איך וויל זיין‬ ‫ַ‬ ‫באלד זען"‪ָ ...‬אבער‬‫האב נישט קיין כח‪ ,‬מ'וועט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט געזוכט‬ ‫גדר ַאז יום טוב מעג מען‪ ...‬ער ָ‬ ‫אמת'דיג און ערליך‪ .‬איך זוך נישט ַאוועקצולויפן‪".‬‬ ‫אויב דו האסט ַאן אינערליכן קשר מיט'ן רבוש"ע‪,‬‬ ‫האט געזוכט צו שּפרינגען און‬ ‫דעם קשר‪ ,‬ער ָ‬ ‫ער וויל נישט ַאוועקלויפן פונעם יום‬ ‫ווילסטו ּפשוט נישט מצער זיין די שכינה‪.‬‬ ‫צעלאזן‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫טאנצן‪ ,‬זיך מסיח דעת זיין און סתם זיך‬ ‫ַ‬ ‫כיּפור‬ ‫אויסנוצן די ימי אהבה פון סוכות‬ ‫פארשטייט‪" :‬איך וויל‬ ‫ָאבער אויב דער מענטש ַ‬ ‫דא ַא געזונטער קשר‪ ,‬קען ַא איד‬ ‫ווען ס'איז ָ‬ ‫האט אונז געגעבן ַא‬ ‫דער אויבערשטער ָ‬ ‫מיט ַאלע מיינע חושים רעדן און זיך משתוקק זיין‬ ‫זיין ָאפן און וויינען צום אויבערשטן‪" :‬ברענג מיר‬ ‫דאס איז‬‫לעכטיגן יום טוב פון 'וימינו תחבקינו'‪ָ ,‬‬ ‫צום רבוש"ע‪ .‬איך ווייס ּפונקטליך צו וועמען איך‬ ‫נענטער‪ ,‬איך וויל נישט זינדיגן"‪ .‬ווי מ'זעט אין‬ ‫רוואס מ'גייט ַאריין‬ ‫פא ָ‬‫גאנצער ענין ַ‬ ‫דאך דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫דעמאלט איז די‬ ‫ָ‬ ‫טאנץ"‪.‬‬ ‫דאנק און צו וועמען איך ַ‬ ‫ַ‬ ‫דער גמרא (ברכות יז‪ ,‬א) די ַאלע לשונות ָ‬ ‫וואס די‬ ‫וואס מ'טוט אין דעם‬ ‫זאך ָ‬ ‫אין דער סוכה‪ .‬יעדע ַ‬ ‫דאס‬‫טאנצן ַאזוי הייליג און דערהויבן‪ָ .‬‬ ‫צען מינוט ַ‬ ‫האבן זיך ַארויסגעברענגט‪" :‬גלוי וידוע‬ ‫אמוראים ָ‬ ‫יום טוב צו בויען דעם קשר מיט'ן רבוש"ע‪ ,‬ווייל‬ ‫טאנצן‬‫ראּפ בשעת'ן ַ‬ ‫וואס רינט ַא ָ‬‫ביסל שווייס ָ‬ ‫לפניך שרצונינו לעשות רצונך ושאור שבעיסה‬ ‫מאטיש יראת‬ ‫אויטא ַ‬ ‫ָ‬ ‫נאנט‪ ,‬ברענגט‬‫מ'וויל זיין ָ‬ ‫זא‬ ‫באקומט ַא ַ‬ ‫וואשט אים אויס פון עבירות‪ .‬ער ַ‬ ‫ַ‬ ‫נאנט צו דיר‪ָ ,‬אבער העלף‬ ‫מעכב ‪ -‬איך וויל זיין ָ‬ ‫זאג שיר השירים מיט טייטש‪ָ ,‬אבער קיינער‬ ‫שמים! ָ‬ ‫שייכות מיט'ן רבוש"ע!‬ ‫מיר‪ ,‬העלף מיר!"‪.‬‬ ‫זאל נישט זיין נעבן דיר‪ .‬לערן עס מיט רש"י‪ .‬מען‬ ‫ָ‬ ‫צוזאמען מיט‬ ‫עול מלכות שמים קומט ַ‬ ‫דארף דער מענטש‬ ‫צוגאנג‪ַ ,‬‬‫ַ‬ ‫זא‬‫מ'האט ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ווען‬ ‫באקומט דאך ַאזויפיל יראת שמים פון די רש"י'ס‬ ‫ַ‬ ‫שמחה‬ ‫נישט ַאוועקלויפן פון דער יראה! ווייל ס'איז געווען‬ ‫אין שיר השירים!‬ ‫דאס‬‫דאס איז נישט אהבה ָאן קיין יראה! ניין‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫געקאסט‬ ‫ָ‬ ‫ס'האט אים נישט‬ ‫ָ‬ ‫ַא יראה מיט ַא קירבה‪,‬‬ ‫האט 'אהבה ָאן קיין יראה'‬ ‫ווען ַא מענטש ָ‬ ‫איז אהבה מיט יראה! ווייל בשעת די שמחה שּפירט‬ ‫דארף נישט שּפירן מוצאי יום כיּפור‬ ‫קיין ּפרייז‪ .‬ער ַ‬ ‫וואס‬ ‫דאס ַאביסל גלייך צו צוויי מענטשן ָ‬ ‫איז ָ‬ ‫דאס‬ ‫זאך‪" :‬לעשות רצונך אלקי חפצתי"‪ָ .‬‬ ‫ער איין ַ‬ ‫האט גערעדט‬ ‫ַאז "איך קען שוין נישט"‪ ...‬ניין‪ ,‬ער ָ‬ ‫נאכט‪,‬‬‫פארברענגען ביז די טיפע שעות פון די ַ‬ ‫ַ‬ ‫טראכט‪ ,‬און‬ ‫וואס ער ַ‬ ‫דאס איז ָ‬ ‫טאנצט‪ָ ,‬‬ ‫וואס ער ַ‬‫איז ָ‬ ‫האט‬ ‫מיט'ן אויבערשטן‪ ,‬ער איז געווען ָאפן‪ .‬ער ָ‬ ‫פאר'ן צווייטן‪,‬‬ ‫און איינער הייבט זיך אן עפענען ַ‬ ‫האבן די שמחה ַאלס ַא חלק פון די יראה‪ .‬די‬ ‫מ'מוז ָ‬ ‫זיך איינגעבעטן "ה' ה' קל רחום וחנון‪ ,‬נעם מיר‬ ‫זאכן‪ .‬און דער‬ ‫ער דערציילט אים ּפערזענליכע ַ‬ ‫מצוה פון קריאת שמע ווערט ָאנגערופן 'עול מלכות‬ ‫האבן די סייעתא דשמיא‬ ‫צוריק צו דיר‪ ,‬העלף מיר ָ‬ ‫דאס איז סחורה‪...‬‬ ‫"אה‪ָ ,‬‬ ‫טראכט צו זיך‪ָ :‬‬‫ַ‬ ‫צווייטער‬ ‫שמים'‪ ,‬ביי קריאת שמע איז מען מקבל צו דינען‬ ‫דארף ער נישט‬ ‫צו מצליח זיין ברוחניות"‪ .‬אויב ַאזוי‪ַ ,‬‬ ‫דא באמבעדיגע‬ ‫האב ָ‬ ‫רעקארדירן‪ ...‬איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫לאמיר אים‬ ‫ָ‬ ‫וויאזוי איז מען‬ ‫דעם רבוש"ע בכל לבבו ובכל נפשו‪ַ ,‬‬ ‫נאכדעם מסיח דעת זיין‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫פארציילט‬‫וואס קומען ַארויס"‪ .‬בשעת יענער ַ‬ ‫סודות ָ‬ ‫זאגן אהבה רבה פאר קרי"ש און‬ ‫דאס מקבל? מיט'ן ָ‬ ‫ָ‬ ‫יעדער איינער קען זיך ַאליין בודק זיין‪ :‬אויב‬ ‫גאנצן צייט‪:‬‬‫טראכט ער ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאכן‬ ‫זיינע ּפערזענליכע ַ‬ ‫מיט'ן ּפסוק פון 'ואהבת'!‬ ‫דאס ַא‬ ‫דארפסט מסיח דעת פונעם יראה‪ ,‬איז ָ‬ ‫דו ַ‬ ‫"וואס קען איך טון מיט דעם? כ'מיין ַאז מ'קען‬ ‫ָ‬ ‫נאר ַא חיצוניות'דיגן‬ ‫האט ָ‬‫ווילאנג דער מענטש ָ‬‫ַ‬ ‫דארפסט עס איבערבויען ריכטיג‪ .‬בוי‬ ‫סימן ַאז דו ַ‬ ‫באדייט ַאז‬‫דאס ַ‬ ‫מאכן געלט דערפון"‪ָ ...‬‬ ‫אפילו ַ‬ ‫דאס נישט קיין עול מלכות‬ ‫עול‪ ,‬פון אינדרויסן‪ ,‬איז ָ‬ ‫עס איבער געזונט!‬ ‫דו האסט אויסגענוצט דעם מצב פון אהבה‪ ,‬כדי‬ ‫נאר גלייך צו ַאן עול‪.‬‬ ‫שמים‪ .‬ס'איז עּפעס ָ‬ ‫וואס איז ָ‬ ‫טאנצן כדי ַ'אריינצוגיין אין דעם מצב'‬ ‫ַ‬ ‫גאנצע אינערליכע‬ ‫ַארויסצושלעּפן פון יענעם‪ .‬דיין ַ‬ ‫האט נישט באמת קיין שייכות מיט'ן רבוש"ע‪,‬‬ ‫ער ָ‬ ‫טאנצן‬ ‫דא ַא ריכטיגער וועג פון ַ‬‫ס'איז ָאבער ָ‬ ‫כוונה איז ַאלעס געווען ווייל דו ווילסט ּפורק עול‬ ‫זאך‪ ,‬דעריבער‬ ‫מ'טאר נישט טון יענע ַ‬‫ָ‬ ‫נאר היות‬ ‫שטארקן‬ ‫ַ‬ ‫און זינגען‪ ,‬ווען דער איד וויל דורכדעם‬ ‫דאס איז ַא‬ ‫נאנט! ָ‬ ‫דערפאר ביזטו געווען ָ‬‫ַ‬ ‫זיין‪ ,‬און‬ ‫דאס איז אויך גוט‪ָ ,‬אבער‬ ‫מאכט ער זיך ַא גדר וסייג‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫זיין קשר מיט'ן רבוש"ע‪ .‬ער קוקט זיך נישט ַארום‪,‬‬ ‫שרעקליכע נידריגקייט‪ ,‬ה' ירחם‪.‬‬ ‫ס'איז 'אינו דומה' צו ַאן אמת'ן עול מלכות שמים‬ ‫טאנצט יעצט מיט'ן רבוש"ע‪ ,‬און ער‬ ‫נאר ער ַ‬ ‫ַאביסל ענליך דערצו איז ווען ַא מענטש וויל‬ ‫הארץ‪.‬‬‫ּפלאץ אין ַ‬ ‫וואס קומט פון ַאן אינערליכע ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס ער זינגט‪ .‬ער‬ ‫האט אינזין די ּפירוש המילות ָ‬ ‫ָ‬ ‫לאזט זיך יעצט‬ ‫האבן שמחה ָאן קיין יראה‪ :‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫דא ַא קשר קען מען עומד זיין‬ ‫ווען ס'איז ָ‬ ‫דאנקן‪ .‬ער רעדט צום‬ ‫נוצט ַאלע זיינע חושים צו ַ‬ ‫וואוילגיין ווייל מען מעג דאך עסן פלייש‪ ...‬נישט‬ ‫בנסיון‬ ‫אויבערשטן‪" :‬טוב להודות לה'‪ ,‬עד הנה עזרונו‬ ‫נאר מען מעג‪ ,‬ס'איז ַא מצוה‪ ...‬ער וויל זיך בלויז‬ ‫רחמיך"‪ ,‬און ער וויל יעצט ארייננעמען ַאלע חושים‬ ‫ווען ַא נייער מלמד זוכט ַא מהלך ַאז די קינדער‬ ‫נאכט‪ ,‬כדי זיך‬ ‫גאנצע ַ‬‫פארברענגען ַא ַ‬ ‫אויפרייסן און ַ‬ ‫זאלן‬‫זאלן נישט ַארומרודערן ביי אים אין כתה; זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארקערט‬ ‫צו זיין דבוק אין רבוש"ע‪ .‬ער איז ּפונקט ַ‬ ‫דאס איז נישט‬ ‫צו בויען זיין כבוד ָאדער תאוה‪ָ .‬‬ ‫זיך נישט צולאכן אינמיטן לערנען; יעדער איינער‬ ‫פאקוסירט!‬‫פון 'היסח הדעת'‪ ,‬אדרבה‪ ,‬ער איז זייער ָ‬ ‫דאס‬‫בלויז 'שלא לשמה'‪ ,‬נאר ס'ברענגט ליידער ָ‬ ‫ס'זאל זיין ַא יראת הכבוד ווען‬ ‫ָ‬ ‫זאל איינזיצן;‬ ‫האפטן מיט זיין נפש‪ ,‬ער איז יעצט‬ ‫בא ָ‬ ‫ער איז ַ‬ ‫פארקערטע ח"ו‪.‬‬‫ַ‬ ‫האט ער צוויי וועגן‪ .‬איין מהלך איז‬ ‫פאר‪ָ ,‬‬‫מ'לערנט ָ‬ ‫מיט'ן אויבערשטן!‬ ‫געוואלדיגע‬ ‫ַ‬ ‫טאנצן מיט געפילן איז ַא‬ ‫ַ‬ ‫שטארק מעניש זיין‪,‬‬‫ַ‬ ‫צו שטיין מיט ַא שטעקן און‬ ‫סארט אהבה בויעט דעם קשר ווייל ס'איז‬ ‫זא ָ‬ ‫ַא ַ‬ ‫עבודת ה'‬ ‫גארנישט געבויעט‪.‬‬ ‫האט ער ָ‬‫ָאבער מיט דעם מהלך ָ‬ ‫מאטיש דורכגעווייקט מיט יראה‪ .‬דער ריקוד‬ ‫אויטא ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאך ריכטיג‪ ,‬מיט'ן תכלית‬ ‫ָאבער מ'קען טון די ַ‬ ‫לאכט יעדער‬ ‫אויב ער דרייט זיך אויף ַא סעקונדע‪ַ ,‬‬ ‫רמאכטע אויגן פון פינף מינוט איז ַא ּפסוק‬‫פא ַ‬ ‫מיט ַ‬ ‫נאנט מיט'ן רבוש"ע‪ָ .‬אּפגעזען אין וועלכע‬ ‫צו בלייבן ָ‬ ‫איינער אונטער זיין רוקן‪...‬‬ ‫פארשטייסט ַאז‬ ‫אין ספר תהלים! ּפונקט ַאזויווי דו ַ‬ ‫כאטש דו ווייסט ּפונקטליך‬ ‫מצב דו געפינסט זיך‪ָ ,‬‬ ‫האט באמת ליב זיינע‬ ‫ָאבער ווען ַא מלמד ָ‬ ‫ראּפזעצן מיט ַא‬‫אין יעדן מצב קען ַא איד זיך ַא ָ‬ ‫‪ || 6‬גליון הבינני‬ ‫האט אונז געגעבן‬ ‫טראכט‪" :‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫ער ַ‬ ‫נאכדעם‬ ‫אויבערשטן טרוקענערהייט‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫דיינע יצר הרע'ס‪ָ ,‬אבער יעצט שטייסטו מיט‬ ‫ַא תורה‪ ,‬אשר נתן לנו תורת אמת וחיי עולם נטע‬ ‫האט‬‫פארלירט מען זיך בשעת נסיון‪ .‬דוד המלך ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאנצט פאר צוויי מינוט‪:‬‬ ‫רמאכטע אויגן און דו ַ‬‫פא ַ‬‫ַ‬ ‫וויאזוי ווייס איך‬ ‫בתוכינו‪ ,‬איך ווייס דעם אמת!"‪ַ .‬‬ ‫סארט תנועות פאר‬ ‫געמאכט ַאלע ָ‬ ‫ַ‬ ‫געטאנצן און‬ ‫ַ‬ ‫"רבוש"ע‪ ,‬איך פריי זיך מיט דיר‪ ,‬איך שעם זיך פון‬ ‫דעם אמת? ווייל ליידער קען איך עס פון ביידע‬ ‫דער תורה‪ ,‬ודוד מכרכר ומפזז בכל עוז‪ ,‬און ווען‬ ‫מיינע מעשים‪ָ ,‬אבער איך פריי זיך ַאז איך בין ַא איד‪,‬‬ ‫זאגט 'ראה אנכי נותן לפניכם היום‬ ‫זייטן‪ .‬דער ּפסוק ָ‬ ‫דאס איז‬‫האט מזלזל געווען אין אים ַאז ָ‬ ‫מיכל ָ‬ ‫דאס‬ ‫דאס איז אהבה מיט יראה! ָ‬ ‫אני לדודי ודודי לי"‪ָ ,‬‬ ‫האב שוין געזען די ברכה און די‬‫ברכה וקללה'‪ ,‬איך ָ‬ ‫דאס געווען ַא גרויסער‬ ‫נישט לפי כבודו‪ ,‬איז ָ‬ ‫וואס וועט ַאריינגיין ביי דיר‬ ‫איז ַא הייליגע אהבה ָ‬ ‫שטארק ַאז‬ ‫ַ‬ ‫דערפאר געדענק איך‬ ‫ַ‬ ‫טאקע‬ ‫קללה‪ ,‬און ַ‬ ‫וואס‬ ‫וואס הייסט דו ביזט מזלזל אין דעם ָ‬ ‫חטא‪ָ :‬‬ ‫אין נפש‪ ,‬ס'וועט דיר ברענגען ַאזויפיל יראת שמים!‬ ‫טאנצן‪ ,‬ער‬‫לאזט זיך ַ‬‫'וחיי עולם נטע בתוכינו'‪ .‬ער ָ‬ ‫טאנצט פאר דער תורה?!‬ ‫דוד המלך ַ‬ ‫געמאכט ַאז אונזער‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫דער אויבערשטער ָ‬ ‫דאס איז‬ ‫ראמען‪ָ .‬‬ ‫לאזט זיך ַאביסל ַארויסגיין פון די ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַא מענטש קען ביי שמחת בית השואבה‪ָ ,‬אדער‬ ‫זאל זיין ָאנגעפולט מיט הרגשים און‬‫נפש ָ‬ ‫ַא שמחה געווייקט אין יראת שמים!‬ ‫ביי די הקפות‪ַ ,‬אביסל ַארויסגיין פון די כלים‪ ,‬ווייל‬ ‫לעבעדיגע געפילן‪ .‬מ'קען נישט דינען דעם‬ ‫ה‬ ‫כי בו ישמח לבינו; זיך טרעפן און זיך פרייען מיט'ן אויבערשטן ַאליין‬ ‫טאנצן מיט'ן‬ ‫ברענגט ַאריין יראת שמים‪ ,‬קען אויך ַ‬ ‫וואס אין דעם יום‬ ‫דא עלטערן ָ‬ ‫ַאזויווי ס'זענען ָ‬ ‫כאטש אויף עטליכע מינוט‪...‬‬ ‫'דאהי' ָ‬ ‫זיי ָ‬ ‫אויבערשטן ברענגען יראת שמים!‬ ‫מאכן חתונה ַא קינד‪ ,‬לייגן זיי ַאוועק‬ ‫החוּפה ווען זיי ַ‬ ‫וואס ווערט ערגער‬ ‫באגריף‪ָ ,‬‬ ‫דא היינט ַא ַ‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫טעלעפאן‪" :‬יעצט וויל איך זיין ַאביסל מיט'ן‬ ‫ָ‬ ‫דעם‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫יאר‪ַ ,‬אז דער מענטש איז‬ ‫יאר צו ָ‬‫פון ָ‬ ‫רּפאטשקענען ַא געלעגנהייט!‬ ‫פא ַ‬‫נישט ַ‬ ‫אויבערשטן ַאליין"‪ .‬איי‪ ,‬ס'איז דאך יום החוּפה‪ ,‬און‬ ‫טעלעפאן‬ ‫ָ‬ ‫האט שטענדיג זיין‬ ‫מיט זיך‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫גאנץ‬ ‫פארנומען ַא ַ‬ ‫מאל זיין ַ‬ ‫ַא מענטש קען ַא ָ‬ ‫נאנטער‬ ‫כאּפן? בסדר‪ ,‬איין ָ‬ ‫מ'דארף אים קענען ַ‬ ‫ַ‬ ‫כאּפן‪ .‬ער איז אייביג‬ ‫לעמאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫און מ'קען אים ַא‬ ‫זאכן‪ .‬ער איז‬ ‫יום טוב און חול המועד מיט זייטיגע ַ‬ ‫טעלעפאן‪ָ ,‬אבער "איך‬ ‫ָ‬ ‫האלטן זיין‬ ‫מענטש קען ַ‬ ‫'אוועלעבל' פאר דעם חבר און פאר יענעם חבר‪,‬‬ ‫באבע‪,‬‬ ‫באזוכן די ַ‬ ‫געגאנגען ַ‬ ‫ַ‬ ‫דא‪ ,‬ער איז‬‫געפארן ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאל מיר קענען‬ ‫גאנצע וועלט ָ‬ ‫דארף נישט ַאז די ַ‬ ‫ַ‬ ‫קיינמאל נישט מיט זיך ַאליין‪ ...‬די‬‫ָ‬ ‫און ער איז‬ ‫זאכן‪,‬‬ ‫א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬אפילו אויב ס'איז זייער וויכטיגע ַ‬ ‫יעצט רופן"‪...‬‬ ‫שטארק‬‫ַ‬ ‫וואס טוען אין שלום בית רעדן זיך‬ ‫מומחים ָ‬ ‫מ'דארף‬‫ַ‬ ‫נשטאט דעם יום טוב!‬ ‫ָ‬ ‫ָאבער ס'איז נישט ַא‬ ‫פאר'ן אויבערשטן‪ ,‬און‬ ‫טאנצט ַ‬ ‫ווען ַא מענטש ַ‬ ‫ּפראבלעם‪ ,‬דער מענטש‬ ‫דאס איז ַא גרויסער ָ‬ ‫ָאּפ ַאז ָ‬ ‫זא‬ ‫דא ביי מענטשן ַא ַ‬ ‫קאּפ‪ ,‬ווייל ס'איז ָ‬ ‫האלטן ָ‬‫גוט ַ‬ ‫אינמיטן ווינקט ער זיך מיט חברים‪ ,‬ווייסטו שוין צי‬ ‫דארף‬‫פארשטייט נישט ַאז ווען ער קומט ַאהיים ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואס מ'קען‬ ‫סארט יום טוב ָ‬ ‫געפיל ַאז סוכות איז ַא ָ‬ ‫דאס איז אהבה מיט יראה צי אהבה ָאן קיין יראה‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫'דא'‪...‬‬ ‫ער זיין ָ‬ ‫כלאזן‪ ,‬ס'איז פרייליך און ס'איז ַאזעלכע‬ ‫נא ָ‬‫זיך ָ‬ ‫גארנישט‬ ‫לאנגע נעכט‪ ...‬באמת זענען די נעכט ָ‬ ‫ַ‬ ‫ס'הערט זיך ווי ַא קלייניגקייט‪ָ ,‬אבער אויב ער איז‬ ‫דא לגבי‬ ‫ּפראבלעם איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫ממש דער זעלבער‬ ‫ַאנדערש‪ ,‬נאר דער מענטש איז מסכים צו זען‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫פארנומען מיט ַאלעם חוץ מיט'ן רבוש"ע‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫אונזער קשר מיט'ן רבוש"ע‪ .‬מ'איז ּפשוט נישט‬ ‫דעם זייגער מיט ַאנדערע נומערן‪ .‬ווייל "ס'איז‬ ‫דאס מער ַא היסח הדעת ווי ַאריינגיין אין ַא‬ ‫איז ָ‬ ‫צוגעוואוינט צו זיין ַאליין מיט'ן רבוש"ע אפילו אויף‬ ‫דאך סוכות"‪ ...‬מ'גיט ַא שטיקל דריי דעם זייגער‪,‬‬ ‫קשר‪ .‬אודאי איז אהבת חברים אויך ַא חלק פון דער‬ ‫זאגסט הייליגע דיבורים פון‬‫עטליכע מינוט‪ .‬ווען דו ָ‬ ‫מ'דאוונט‬ ‫ַ‬ ‫רטאגס‪ ,‬און‬ ‫פא ָ‬‫מ'לייגט זיך פיר ַאזייגער ַ‬ ‫צוזאמען מיט‬ ‫ַ‬ ‫שמחה‪ .‬ס'איז זייער הייליג ווען מ'איז‬ ‫רוואס‬ ‫פא ָ‬‫ּפסוקי דזמרה‪ ,‬הלל‪ָ ,‬אדער הושענות‪ַ ,‬‬ ‫זאגן ווען‪...‬‬ ‫כ'וויל נישט ָ‬ ‫זאך קען גענוצט ווערן ריכטיג‬ ‫אידן‪ָ ,‬אבער יעדע ַ‬ ‫דארפסטו יעצט נוצן דיינע אויגן זיך ַארומצוקוקן?‬ ‫ַ‬ ‫פארקערט‪.‬‬‫ָאדער ח"ו ַ‬ ‫דעק זיך איבער מיט'ן טלית! זיי יעצט בלויז מיט'ן‬ ‫פון דער ַאנדערער זייט קען מען זען אידן‬ ‫וואס סוכות איז ַאזוי פרייליך‪ַ ,‬אזוי הייליג‪ ,‬און ַאזוי‬ ‫ָ‬ ‫אויבערשטן‪ .‬רעד מיט אים‪ ,‬זיי מיט אים‪.‬‬ ‫לעמאל ָאנהייבן דעם קשר‬ ‫ָ‬ ‫מ'קען ַא‬ ‫סאך צייט מיט די‬ ‫פארברענגען אויך ַא ַ‬ ‫דערהויבן‪ .‬זיי ַ‬ ‫די טעג פון סוכות זענען ימי אהבה‪ – .‬אהבה‬ ‫ריקודים און שמחת בית השואבה‪ָ ,‬אבער דער עיקר‬ ‫קלאר ַאז דער‬‫ָ‬ ‫דאס איז‬ ‫מאכן ַא סך הכל‪ָ :‬‬ ‫צו ַ‬ ‫מיינט ַאז קיינער הערט נישט און קיינער זעט‬ ‫וואס איז דיין כוונה און דיין תכלית?‬ ‫איז‪ָ :‬‬ ‫נאכדעם אהבה‪.‬‬ ‫געווענליכער סדר איז יראה און ָ‬ ‫דא‪ ,‬נאר איך מיט'ן‬ ‫נישטא ָ‬ ‫ָ‬ ‫נישט; קיינער איז‬ ‫דא ַאזויפיל‬‫החכם עיניו בראשו‪ ,‬ווייל ס'איז ָ‬ ‫טאקע דער מהלך פון די הייליגע טעג‪,‬‬ ‫ַאזוי גייט ַ‬ ‫דאס ברענגט‬ ‫רבוש"ע; איך רעד זיך דורך מיט אים‪ָ .‬‬ ‫טרדות און שיעבודים‪ ,‬מיט די קינדער א‪.‬א‪.‬וו‪.‬‬ ‫ווייל יעדער קשר הייבט זיך ָאן מיט יראה און‬ ‫מ'זאל ָאנהויבן‬ ‫מאכט ַאז ָ‬‫זא יראה ואהבה‪ ,‬און עס ַ‬ ‫ַא ַ‬ ‫קאּפ אויסנוצן דעם זמן‪ ,‬אויב‬ ‫האלטן ָ‬‫מ'דארף ַ‬ ‫ַ‬ ‫ָאבער‬ ‫דערמאנט דעם‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫דערנאך מיט אהבה‪ .‬ווי‬ ‫ָ‬ ‫שּפירן דעם קשר‪.‬‬ ‫כאטש וויפיל ס'איז שייך‪ .‬אויב‬ ‫אינגאנצן‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫נישט‬ ‫משל פון דעם קשר מיט ַא תלמיד חכם‪ :‬מ'הייבט‬ ‫מאכט‬ ‫דעמאלט ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס ער וויל‪,‬‬‫דער מענטש ווייסט ָ‬ ‫נאכנישט‪,‬‬‫ָאן מיט ַא יראת הכבוד‪ ,‬ווייל מ'קען אים ָ‬ ‫טעלעפאן נומער אויף‬ ‫ָ‬ ‫געטוישט‬ ‫טאג חול המועד‬ ‫ער זיכער ַאז די שחרית פון יעדן ָ‬ ‫ָאבער מ'ווייסט ַאז ער איז ַא דערהויבענער‬ ‫סוכות‪...‬‬ ‫זאל זיין הייליג און מיט ַא גוטע הכנה‪ .‬מען מעג‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז שוין ַא‬ ‫נאכדעם קומט די אהבה‪ָ ,‬‬ ‫איד‪ָ .‬‬ ‫לאנגט נאר‬ ‫בא ַ‬ ‫וואס ַ‬ ‫דער געפיל איז נישט עּפעס ָ‬ ‫דאך חול המועד‪,‬‬ ‫דאווענען ַאביסל לענגער‪ ...‬ס'איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫מ'באקומט ַא ּפנימיות'דיגן‬ ‫ַ‬ ‫העכערע דרגה‪ ,‬ווען‬ ‫פארצייטישן איד‪ ...‬יענער איד‬ ‫פאר יענעם עלטערן ַ‬ ‫לאז ַאביסל‪ַ ..‬א‬ ‫מ'גייט נישט ַאריין אין דער ַארבעט‪ָ .‬‬ ‫קשר של אהבה‪.‬‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫האט עס‬‫טאקע ווייל ער ָ‬‫האט עס ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאל זיין‬ ‫זאל זיין ַא שחרית‪ַ ,‬א ּפסוקי דזמרה ָ‬ ‫שחרית ָ‬ ‫האב נישט‬‫וואס טוט מען אויב איך ָ‬ ‫אויב ַאזוי‪ָ ,‬‬ ‫יאר ַארום וועסטו זיין‬‫פארלוירן‪ָ ,‬אבער אין ַאכציג ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאל זיין ַא הלל‪.‬‬ ‫ַא ּפסוקי דזמרה‪ַ ,‬א הלל ָ‬ ‫ס'האט‬ ‫ָ‬ ‫געהאט די יראה? דער תירוץ דערויף איז‪ַ ,‬אז‬ ‫ַ‬ ‫האבן ַאלס‬ ‫פארצייטישער איד‪ ...‬דו מוזט עס ָ‬ ‫דער ַ‬ ‫ַאזוי בויעט זיך ַא קשר פון אהבה מיט יראה‪,‬‬ ‫געּפראוועט‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫וויאזוי דער מענטש ָ‬ ‫נישט צוטון ַ‬ ‫ַא חלק פון דיין אידישקייט!‬ ‫זאגן 'לא ראינו שינה בעינינו'‪ ,‬ביי שמחת‬ ‫ווי חז"ל ָ‬ ‫ס'האט בעיקר צוטון‬ ‫ָ‬ ‫די ימי אלול ותשרי ביז יעצט‪,‬‬ ‫מיטגעהאלטן ווי ַא איד איז‬ ‫ַ‬ ‫האב היינט‬ ‫איך ָ‬ ‫האט מען געקענט ָאנגיין ַאזויפיל‬ ‫בית השואבה ָ‬ ‫אויב די יעצטיגע אהבה איז דורכגעווייקט מיט‬ ‫איינצוהאנדלן ַא נייעם‬ ‫ַ‬ ‫פארנומען זיך‬ ‫געווען ַ‬ ‫פאר'ן רבוש"ע‪.‬‬ ‫קאך ַ‬ ‫שלאף‪ ,‬פון גרויס ָ‬ ‫ָ‬ ‫טעג ָאן קיין‬ ‫דאס וויסן איז‬ ‫יראה‪ .‬און דער סימן ַ‬ ‫וויאזוי מ'קען ָ‬ ‫דארף אן‬‫טעלעפאן נאר אויף חול המועד‪ .‬ער ַ‬ ‫ָ‬ ‫סארט‬ ‫דא בלויז ַא היסח הדעת'דיגע ָ‬ ‫טאמער ס'איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫טראכט זיך ַאליין‪ :‬די שמחה‬ ‫בא ַ‬ ‫וואס מען ַ‬ ‫דורכדעם ָ‬ ‫וואס קיינער קען נישט‪ ,‬ווייל‬ ‫ַאנדערע נומער ָ‬ ‫שלאפט מען איין צום סוף‪ָ ,‬אבער אויב די‬ ‫ָ‬ ‫שמחה‬ ‫מאכט מיר 'היסח הדעת' פונעם אויבערשטן‪ָ ,‬אדער‬ ‫ַ‬ ‫האלט נישט דערביי ַאז‬ ‫ס'קומט סוכות‪ ,‬און ער ַ‬ ‫שמחה איז מיט ַא חיות פון קרבת ה' ווערט מען נאר‬ ‫נאנטער צום‬ ‫די שמחה ברענגט מיר טיפער און ָ‬ ‫כאּפן און רעדן מיט אים‪...‬‬ ‫זאל אים קענען ַ‬ ‫יעדער ָ‬ ‫נאנטער און פרייליכער‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫אויבערשטן? ּפונקט ווי שיר השירים מיט רש"י‬ ‫איך וויל יעצט זיין מיט'ן רבוש"ע!‬ ‫גליון הבינני || ‪7‬‬ ‫שימנו כחותם על לבך;‬ ‫שמיני עצרת ברענגט ַארויס די גרעסטע אהבה צווישן אידן מיט'ן אויבערשטן‬ ‫חול המועד סוכות כ' תשרי תשפ"ו‬ ‫ש‪+‬מיני ‪+‬ע‪+‬צרת‬ ‫א‬ ‫מאטיש‬ ‫אויטא ַ‬ ‫ָ‬ ‫נאנטקייט ברענגט‬ ‫אני לדודי ועלי תשוקתו; די טיפע ָ‬ ‫קבלת התפלות‬ ‫געלאדנט דעם מלך אויף ַא סעודה‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫ווען אסתר ָ‬ ‫פארשטייט שוין ַאביסל‬ ‫ָאבער ווען ַא איד ַ‬ ‫טאג פון דביקות‬ ‫ַא ָ‬ ‫נאנטע קרבה ַאז דער מלך‬ ‫זא ָ‬ ‫איז ַארויסגעקומען ַא ַ‬ ‫טאג ווערט‬ ‫בעסער‪ ,‬דערהערט ער‪ַ ,‬אז אין דעם ָ‬ ‫טאג פון שמיני עצרת‪,‬‬ ‫ָאט קומט דער גרויסער ָ‬ ‫געזאגט‪" :‬מה בקשתך‪ ,‬עד חצי המלכות וינתן‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ָ‬ ‫נתגלה דער קשר צווישן דיר מיט'ן רבוש"ע אויף‬ ‫דער שּפיץ פון חודש תשרי‪ ,‬ווי דער זוהר הק' ָ‬ ‫זאגט‬ ‫דעמאלט גע'פועל'ט די‬ ‫ָ‬ ‫טאקע‬ ‫האט ַ‬ ‫לך"‪ ,‬און אסתר ָ‬ ‫ַא פיל טיפערן אופן; עס קומט ַארויס ַא מורא'דיגע‬ ‫דא די‬ ‫טאג פון 'יחודא שלים'‪ ,‬ווען ס'איז ָ‬ ‫ַאז ס'איז ַא ָ‬ ‫גרויסע ישועה פאר ַאלע אידן‪.‬‬ ‫האט צו אידישע‬ ‫וואס דער אויבערשטער ָ‬ ‫אהבה ָ‬ ‫שטארקסטע דביקות צווישן אידן מיט'ן רבוש"ע‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫געּפלאנטע טעכנישע‬ ‫ַ‬ ‫דאס איז נישט געווען קיין‬ ‫ָ‬ ‫קינדער‪ .‬און אויב דער איד לעבט מיט'ן קדושת‬ ‫גאנצע‬‫האבן זיך אויסגעדרוקט ַאז די ַ‬ ‫צדיקים ָ‬ ‫נאך פינף‪ ,‬קענסטו מיר קומען‬ ‫"א פערטל ָ‬ ‫בקשה‪ַ :‬‬ ‫נאנטקייט צום רבוש"ע‪,‬‬ ‫היום‪ ,‬ער שּפירט זיין ָ‬ ‫ַארבעט פון ַאלע הייליגע טעג איז ַאלץ געווען כדי‬ ‫פארקערט‪:‬‬ ‫געארבעט ַ‬ ‫ס'האט ַ‬‫ָ‬ ‫בעטן ַא בקשה"‪ .‬נאר‬ ‫סארט תפלה‪ ,‬זיין‬ ‫דעמאלט בעט ער אן ַאנדערע ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאג פון שמיני עצרת ווען אידן‬ ‫ָאנצוקומען צו דעם ָ‬ ‫געווארן ַא‬ ‫ָ‬ ‫געמאכט ַא סעודה‪ ,‬ס'איז‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫אסתר ָ‬ ‫גאר ַאן ַאנדערן‬‫בקשה אום שמיני עצרת קומט פון ָ‬ ‫נאנט מיט'ן רבוש"ע‪.‬‬ ‫זענען ַאזוי ָ‬ ‫נאטירליך‬ ‫האט דער מלך ַ‬ ‫נאנטקייט‪ ,‬און דורכדעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫הארץ‪ ,‬און זיין תפלה ווערט‬ ‫ּפלאץ אין זיין מח און ַ‬ ‫ַ‬ ‫טאג איז אן עבודה פון דביקות‪.‬‬ ‫די עבודה פונעם ָ‬ ‫דארפסט‪ ,‬איך געב דיר‬ ‫וואס דו ַ‬‫"זאג מיר ָ‬ ‫געבעטן‪ָ :‬‬ ‫נאנט!‬ ‫טאקע ָאנגענומען ווייל ער איז דאך ַאזוי ָ‬ ‫ַ‬ ‫נישטא קיין שום סּפעציעלע‬ ‫ָ‬ ‫שמיני עצרת איז‬ ‫דא ַא ּפנימיות'דיגע קרבה‪ ,‬מיט‬ ‫ַאלעס"‪ .‬ווען ס'איז ָ‬ ‫ווען מ'בעט ַא טעכנישע טובה‬ ‫מצוות ַאזויווי ַאלע ַאנדערע ימים טובים‪ ,‬ווייל ס'איז‬ ‫מאטיש ַארויס‬ ‫אויטא ַ‬ ‫ָ‬ ‫נאנטקייט‪ ,‬קומט‬ ‫ַאן איידעלע ָ‬ ‫וואס דער רבוש"ע בעט פון ַא איד‪" :‬זיי מיט‬ ‫טאג ָ‬ ‫ַא ָ‬ ‫דא ַא מענטש‬‫משל למה הדבר דומה‪ :‬ס'איז ָ‬ ‫וואס מען בעט‪ .‬ווען ַא‬ ‫ַאז מ'קען פועל'ן ַאלעס ָ‬ ‫מאך מיר ַא סעודה קטנה"‪ .‬און ַאזוי טוט מען‬ ‫מיר‪ַ ,‬‬ ‫מאל געטון ַא געוויסע טובה פאר‬ ‫האט ַא ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫נטשאפט‬‫ַ‬ ‫נא‬ ‫מענטש שּפירט ַא טיפע התרגשות פון ָ‬ ‫ּפראקטישן אופן‪ ,‬מען נעמט ַארום‬ ‫עס אויך אויפ'ן ַ‬ ‫האט אים‬‫ַא געוויסן עסקן‪ ,‬און יענער עסקן ָ‬ ‫דארפסט‪,‬‬ ‫וואס דו ַ‬ ‫"זאג מיר ָ‬ ‫זאגט ער‪ָ :‬‬ ‫צו יענעם‪ָ ,‬‬ ‫דאס איז‬‫מ'טאנצט דערמיט‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫דעם ספר תורה און‬ ‫דארפן‪,‬‬ ‫געזאגט‪" :‬ווען דו וועסט עּפעס ַ‬ ‫ָ‬ ‫דעמאלט‬ ‫ָ‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫איך וויל דיר העלפן‪ ,‬ווייל איך שּפיר ַאזוי‬ ‫וואס מ'קען פיזיש טון אויסצודריקן‬ ‫מאקסימום ָ‬ ‫די ַ‬ ‫וועל איך דיר ּפרובירן צו העלפן"‪ .‬דער מענטש‬ ‫אונזער אהבה"‪.‬‬ ‫אונזער אהבה‪ .‬מען איז מיט'ן אויבערשטן‪ .‬ס'איז ַא‬ ‫האט נישט קיין סּפעציעלע שייכות מיט יענעם‬ ‫ָ‬ ‫טאג פון יחודא שלים‪.‬‬ ‫מורא'דיגער ָ‬ ‫נאך די הקפות‪...‬‬ ‫'אחת שאלתי' ביי מנחה ָ‬ ‫נאר בסך הכל איז אים דער עסקן שולדיג‬ ‫עסקן‪ָ ,‬‬ ‫דארף ַא איד‬‫טאג‪ַ ,‬‬ ‫זא הייליגער ָ‬‫ווען ס'קומט ַא ַ‬ ‫צאלט עּפעס‬ ‫ַא הכרת הטוב‪ַ .‬אזויווי ווען איינער ַ‬ ‫בא ָ‬ ‫נאנטקייט‬ ‫קבלת תפלות דורך די ָ‬ ‫זיך צוגרייטן דורך אויפבויען זיין געפיל פון קרבה‬ ‫וואס‬ ‫אין געשעפט און ער בלייבט איבער רעשט ָ‬ ‫דא דער ַאנדערער חלק פונעם‬ ‫אויסערדעם איז ָ‬ ‫נאטירליך‬‫דעמאלט קומט ַ‬‫ָ‬ ‫צום אויבערשטן‪ ,‬און‬ ‫מ'דארף צוריקגעבן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫קאנטע לשון פונעם זוהר הק' 'כל‬ ‫בא ַ‬ ‫דאס ַ‬‫טאג‪ ,‬ווי ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַארויס ַא טיפע בקשה פון 'אחת שאלתי מאת ה'‬ ‫טאקע דער מענטש אן‬ ‫ַא צייט שּפעטער רופט ַ‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫מאי דבעי שאיל ויהיב ליה'‪ַ ,‬אז ס'איז זייער‬ ‫אותה אבקש‪ ,‬שבתי בבית ה' כל ימי חיי'‪ .‬זיינע‬ ‫זאגט אים זיין‬‫"יא‪ ,‬ווער ביסטו?"‪ ,‬ער ָ‬ ‫יענעם עסקן‪ָ :‬‬ ‫מסוגל אויף קבלת תפלות‪ ,‬ווען דער רבוש"ע נעמט‬ ‫תפלות און בקשות קומען ַארויס מתוך ַא מצב‬ ‫כאּפן‬ ‫נאמען‪ ,‬און דער עסקן ּפרובירט שנעל צו ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס מען בעט זיך אויס‪.‬‬ ‫אן ַאלעס ָ‬ ‫נאנטקייט‪.‬‬ ‫פון ָ‬ ‫דערמאנט זיך‪:‬‬ ‫ַ‬ ‫ווער ס'איז דער מענטש‪ ,‬ביז ער‬ ‫מ'זאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫מ'דארף ָאבער ַאכטונג געבן ַאז‬ ‫ַ‬ ‫מ'זאגט דעם ּפסוק‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫מאל ָ‬ ‫דאס לעצטע ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס קען איך אייך העלפן"‪" – .‬דו‬ ‫יא‪ָ ,‬‬ ‫יא ָ‬ ‫"אה‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫שטאּפל פון הבנה‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫בלייבן אויף דעם קינדערישן‬ ‫קאּפיטל 'לדוד ה' אורי'‪ ,‬איז ביי די תפלות‬ ‫אינעם ַ‬ ‫געזאגט ַאז‬ ‫ָ‬ ‫האסטו מיר‬‫איינמאל ָ‬ ‫ָ‬ ‫געדענקסט ַאז‬ ‫דא איין עבודה זיך צו פרייען מיט'ן‬ ‫כאילו ס'איז ָ‬ ‫נאך די‬ ‫דאוונט ָ‬ ‫וואס מען ַ‬ ‫פון מוסף און מנחה ָ‬ ‫כ'קען דיר רופן? ָאקעי‪ ,‬יעצט איז די צייט‪ .‬מיין‬ ‫נאך ַא נושא ַאז מ'קען‬ ‫דא ָ‬‫רבוש"ע‪ ,‬און ס'איז ָ‬ ‫נאנט‪ַ ,‬אזוי פרייליך‪,‬‬ ‫הקפות‪ ,‬ווען ַא איד איז ַאזוי ָ‬ ‫מ'דארף מסדר זיין מיט‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫האט ַא בחור ָ‬ ‫שוואגער ָ‬ ‫ָ‬ ‫ריינכאּפן ישועות‪ ...‬ווען מ'לערנט‬‫ַ‬ ‫אויס'פועל'ן און ַא‬ ‫און ַאזוי אויסגעטון פון גשמיות‪ .‬דער איד איז‬ ‫ַא ישיבה‪ ,‬אפשר קענט איר עּפעס טון דערצו"‪.‬‬ ‫פארשטייט‬‫ַאביסל די הייליגע ספרים אינעווייניג‪ַ ,‬‬ ‫ַאזוי דערהויבן ַאז ער צעוויינט זיך מיט ַא בקשה‪:‬‬ ‫סארט בקשה קומט נישט פון קיין גרויס‬ ‫זא ָ‬‫ַא ַ‬ ‫זאכן‪.‬‬ ‫באזונדערע ַ‬ ‫מען ַאז ס'איז נישט קיין צוויי ַ‬ ‫נאנטקייט צווישן‬ ‫זא ָ‬ ‫דא ַא ַ‬‫"רבוש"ע‪ ,‬יעצט איז ָ‬ ‫דאס רעכט צו‬ ‫טאקע ָ‬ ‫האסטו ַ‬ ‫ליבשאפט‪ .‬טעכניש ָ‬ ‫ַ‬ ‫פארבונדן איינס מיט'ן ַאנדערן‪:‬‬ ‫ס'איז בעצם ַ‬ ‫רלאז מיר נישט! איך‬ ‫פא ָ‬ ‫אונז‪ָ ,‬אבער איך בעט דיר‪ַ ,‬‬ ‫ס'האט בכלל נישט צו טון‬‫ָ‬ ‫בעטן די בקשה‪ָ ,‬אבער‬ ‫דערפאר ווערט‬ ‫ַ‬ ‫נאנט‪,‬‬ ‫וויבאלד דו ביזט ַאזוי ָ‬ ‫ַ‬ ‫קאלטער ווינטער‪ .‬איך ווייס ַאז‬ ‫ווייס ַאז ס'קומט ַא ַ‬ ‫פארקערט‪ ,‬ס'איז ווי ַא חוב‬ ‫נאנטקייט‪ַ .‬‬‫מיט קיין ָ‬ ‫וואס דו מתּפלל‪.‬‬‫ָאנגענומען ַאלעס אויף ָ‬ ‫ס'גייען זיין נסיונות‪ .‬כ'רעד זיך נישט איין אויף ַא‬ ‫באקומען‬‫האב ַ‬ ‫צאלן‪ .‬איך ָ‬‫בא ָ‬ ‫וואס יענער דארף מיר ַ‬ ‫ָ‬ ‫סארט בקשה‬ ‫ַא שמיני עצרת'דיגע ָ‬ ‫ס'זאל‬ ‫ָ‬ ‫מינוט ַאז נישט‪ .‬איך בין ָאבער מתּפלל ַאז‬ ‫וואס איך ּפרוביר יעצט‬ ‫קארטל ָ‬ ‫ַא קרעדיט ַ‬ ‫האב דערהערט‬ ‫בלייבן דער קשר‪ .‬רבוש"ע‪ ,‬איך ָ‬ ‫סארט בקשה‪.‬‬ ‫דאס איז זייער ַא ווייטע ָ‬‫אויסנוצן‪ָ ...‬‬ ‫ווילאנג דער מענטש בלייבט מיט דער‬ ‫ַ‬ ‫האב געשּפירט אונזער קשר און‬ ‫ווער איך בין! איך ָ‬ ‫האט ער ַא בקשה‪ ,‬ער‬‫זעלבער הבנה פון כתה א'‪ָ ,‬‬ ‫באקומט מתוך אהבה‬ ‫וואס מען ַ‬ ‫ַא בקשה ָ‬ ‫האלט ַאז ס'קומט זיך אים‬ ‫רווייטאגט‪ ,‬ער ַ‬ ‫ָ‬ ‫פא‬ ‫איז ַ‬ ‫אונזער דביקות!"‬ ‫וואס קומט מתוך‬ ‫רהאן ַא בקשה ָ‬ ‫פא ַ‬‫ָאבער ס'איז ַ‬ ‫כאּפט ער‬ ‫עּפעס‪ ,‬און ווען ס'קומט שמיני עצרת‪ַ ,‬‬ ‫נאנטקייט‬ ‫מ'קען פועל'ן מתוך ָ‬ ‫וואס די ספרים הק' ָ‬ ‫זאגן ַאז יעדעס‬ ‫קרבה‪ .‬ס'איז ידוע ָ‬ ‫האט געהערט ַאז מ'קען‬‫זיך צו דערצו‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫דא ַא מציאות ווען דער מענטש‬ ‫מאל איז ָ‬ ‫ַא ָ‬ ‫מאל ווען ס'שטייט 'מלך' אין מגילת אסתר‪ ,‬איז עס‬ ‫ָ‬ ‫סאך אויס'פועל'ן‪ .‬ער בעט מער און ער‬ ‫דעמאלט ַא ַ‬‫ָ‬ ‫ווייסט ַאז אין ַא שּפעטערדיגן זמן וועט דער קירוב‬ ‫מרמז אויפ'ן רבוש"ע‪ .‬אין דער מגילה שטייט ַאז‬ ‫מאל‪.‬‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬‫דאוונט ָ‬‫ַ‬ ‫‪ || 8‬גליון הבינני‬ ‫שטארקער‪ ,‬דעריבער שטוּפט ער ָאּפ זיין תפלה‬ ‫ַ‬ ‫זיין‬ ‫טאקע בעטן יעצט‪,‬‬ ‫דעמאלט‪" :‬איך קען שוין ַ‬ ‫ָ‬ ‫אויף‬ ‫דער ציל פון ַאלע ימים טובים איז‬ ‫לאמיר‬ ‫ווארטן‪ָ .‬‬ ‫ָאבער איך מיין ַאז ס'איז כדאי צו ַ‬ ‫ליבערשט בעטן די בקשה ווען ס'וועט זיין 'כטוב‬ ‫ָאנצוקומען צו דעם יחודא שלים‬ ‫לב המלך ביין'‪".‬‬ ‫האט מיט'ן רבוש"ע‪.‬‬ ‫וואס ַא איד ָ‬ ‫ָ‬ ‫דא קהלות ווי מנחה פון יום כיּפור‬ ‫דאווענט מען ַאביסל שנעלער‪ ,‬ווייל מ'וויל‬ ‫גאנצע כוונה פאר נעילה‪ .‬אין‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫איבערלאזן די ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאס מיינט מען! די כוונה איז‪,‬‬ ‫פועל'ן‪ָ ,‬אבער נישט ָ‬ ‫דא רעדט מען פון ַא טיפערע נקודה‪:‬‬ ‫ָאבער ָ‬ ‫דא פינף זמנים‬ ‫ספרים הק' שטייט דאך ַאז ס'איז ָ‬ ‫נאנט! דער איד‬ ‫ַאז מ'קען פועל'ן ווייל מ'איז ַאזוי ָ‬ ‫מ'ווארט אויף שמיני עצרת‬ ‫ַ‬ ‫ס'איז נישט ּפשט ַאז‬ ‫דא די זמנים פון אלול‪ ,‬ראש‬ ‫פון עת רצון‪ .‬ס'זענען ָ‬ ‫שּפירט זיך ַאזוי דערהויבן‪ ,‬זיין נשמה מיט די שכינה‬ ‫ווייל ס'איז ַאן עת רצון‪ .‬נאר שמיני עצרת ווערט‬ ‫השנה‪ ,‬עשרת ימי תשובה‪ ,‬יום כיפורים‪ ,‬און ס'איז‬ ‫געטראפן אינעווייניג‪ ,‬און ער‬ ‫ָ‬ ‫האבן זיך כביכול‬‫הק' ָ‬ ‫נאנט און דערהויבן‪ַ ,‬אז זיין בקשה‬‫דער איד ַאזוי ָ‬ ‫באזונדערע עת רצון פון נעילה‪ .‬ביי נעילה‬ ‫דא ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫פאר'ן רבוש"ע ווען‬ ‫הארץ ַ‬ ‫דאס ַ‬ ‫רעדט זיך אויס ָ‬ ‫ווילאנג מ'בלייבט מיט די‬ ‫ַ‬ ‫גאר עּפעס ַאנדערש‪.‬‬ ‫איז ָ‬ ‫עפנט זיך ַא נייע טיר פון קבלת תפלות‪ ,‬דעריבער‬ ‫זא דערהויבענעם מצב‪ .‬דאס‬ ‫ער געפינט זיך אין ַא ַ‬ ‫ריינכאּפן צו‬ ‫ַ‬ ‫קינדערישע הבנה‪ ,‬וויל דער מענטש ַא‬ ‫שּפירט דער איד ַאז ער וויל ַאוועקלייגן זיין עיקר‬ ‫איז דער ּפשוט'ער טייטש פונעם זוהר הק'‪' :‬ומאן‬ ‫מאכט שנעלע הקפות‪ ,‬ווייל ער‬‫בעטן בקשות‪ ...‬ער ַ‬ ‫נאך עטליכע מינוט גייט‬ ‫תפלה אויף נעילה‪ .‬ווייל ָ‬ ‫דיתיב עם מלכא ונטל ליה בלחודיה ‪ -‬כל מה דבעי‪,‬‬ ‫וואס מ'קען‬‫טאג ָ‬‫פארנומען צו אויסנוצן דעם ָ‬ ‫איז ַ‬ ‫ַארויסקומען ַא נייע ּפושקע פון לולבים‪ .‬ס'לוינט‬ ‫שאיל ויהיב ליה'‪.‬‬ ‫פועל'ן‪ ...‬ס'איז אוודאי אמת ַאז מ'קען ַאלעס‬ ‫ווארטן‪...‬‬ ‫זיך צו ַ‬ ‫ב‬ ‫יחודא ליחדך; שמיני עצרת פריידט מען זיך בלויז מיט אונזער ּפנימיות'דיגער קשר‬ ‫דאס זעלבע מיט ּפורים‪,‬‬ ‫ַאנדערע מוטשן זיך ָ‬ ‫תכלית פון ַאלעס איז ַארויסצוברענגען אונזער‬ ‫פאר'ן‬ ‫נישטא קיין כלים ַ‬ ‫ָ‬ ‫שמיני עצרת איז‬ ‫טאג‪ ,‬און אויב מ'איז‬‫וואס איז אויך זייער ַא הויכע ָ‬ ‫ָ‬ ‫טיפן קשר און שייכות מיט'ן רבוש"ע‪ ,‬דער ציל‬ ‫אור‬ ‫נישט אין ַא דערהויבענעם מצב קען עס זיין שווער‪.‬‬ ‫פון ַאלע ימים טובים איז ָאנצוקומען צו דעם יחודא‬ ‫ביי ַאלע ַאנדערע ימים טובים איז דער מהלך‪,‬‬ ‫מ'דארף טון;‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫דא מצוות ָ‬‫כאטש ָ‬ ‫דארט איז ָ‬‫הגם ָ‬ ‫האט מיט'ן רבוש"ע‪.‬‬‫וואס ַא איד ָ‬ ‫שלים ָ‬ ‫ַאז אויב מ'וויל ָאנקומען צו די ליכטיגקייט פונעם‬ ‫ער גייט הערן די מגילה‪ ,‬ער איז מקיים מתנות‬ ‫ָאט דער יחוד ווערט נתגלה אום שמיני עצרת!‬ ‫דא ַאוועקגעשטעלט ַא סדר פון מצוות‬ ‫יום טוב‪ ,‬איז ָ‬ ‫דארף‬‫טראפיק ווייל ער ַ‬‫ַ‬ ‫לאביונים‪ ,‬ער זיצט אין‬ ‫שמיני עצרת איז דער יום טוב ַאליין‪ .‬מען איז‬ ‫וואס געבן די כלים צו‬ ‫און תפלות און מנהגי ישראל ָ‬ ‫יא‬ ‫באבע שיקן משלוח מנות‪ ,‬ער איז ָ‬ ‫פארן צו ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ָאנגעקומען צום שּפיץ ּפינטל! ווייל ַאלעס דרייט‬ ‫טאג‪ .‬למשל אין‬‫באקומען דעם אור פונעם ָ‬ ‫קענען ַ‬ ‫כאטש מקיים‬ ‫האט ָ‬‫ָאדער נישט שיכור‪ָ ,‬אבער ער ָ‬ ‫וואס‬ ‫מ'זאל דערהערן ָ‬‫ָ‬ ‫דאך ַארום די נקודה‪ַ ,‬אז‬ ‫זיך ָ‬ ‫ראּפ ַא מורא'דיגער אור‪,‬‬ ‫דעם יום טוב ּפסח קומט ַא ָ‬ ‫געווען די מצוות היום‪.‬‬ ‫כאּפן ווי טיף איז‬ ‫מ'זאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫הייסט זיין ַא איד‪ ,‬און‬ ‫דארף מען מקיים‬ ‫באקומען דעם אור ַ‬ ‫ָאבער כדי צו ַ‬ ‫נאך‬‫שמחת תורה איז אין ַא געוויסן זין ָ‬ ‫אונזער קרבה מיט'ן רבוש"ע‪.‬‬ ‫זיין די מצוות היום פון אכילת מצה‪ ,‬סיּפור יציאת‬ ‫פאלט‬‫וואס עס ַ‬ ‫שווערער‪ ,‬בפרט פאר מענטשן ָ‬ ‫דאס זענען די כלים ַ‬ ‫וויאזוי‬ ‫מצרים‪ ,‬איסור חמץ‪ָ .‬‬ ‫ּפלאץ‪,‬‬ ‫זא הויכע ַ‬ ‫דעריבער‪ ,‬ווען מ'קומט ָאן צו ַא ַ‬ ‫האבן נישט קיין‬ ‫אויף זיי זייער שווער אויב זיי ָ‬ ‫נכאּפן אין דער גרויסער ליכטיגקייט‪.‬‬‫מ'קען זיך ָא ַ‬ ‫מאכן כלים דערצו‪.‬‬ ‫ּפאסיג צו ַ‬‫איז שוין נישט ַאזוי ַ‬ ‫פאר'ן מענטש‪" :‬יעצט פריי זיך‬ ‫סטרוקטור‪ָ .‬‬ ‫מ'זאגט ַ‬ ‫דאס זעלבע איז מיט ַאלע ימים טובים‪.‬‬ ‫און ָ‬ ‫זאגן‬ ‫נאך פון אינדרויסן‪ ,‬קען מען ָ‬ ‫ווילאנג מ'שטייט ָ‬‫ַ‬ ‫דאך נישט הערן קיין‬ ‫מיט'ן רבוש"ע"‪ָ ,‬אבער מ'קען ָ‬ ‫פאר'ן מענטש‪" :‬טו ָאן ַאן ַאנצוג‪ ,‬יעצט שמייכל‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫ָאבער ווען ס'קומט צו שמיני עצרת איז עס אין‬ ‫זאל איך זיך פרייען‬‫וויאזוי ָ‬ ‫מוזיק‪ ,‬ס'איז יום טוב‪ַ ,‬‬ ‫זאך ַאליין‪,‬‬ ‫דאס"‪ָ ...‬אבער ווען ס'קומט די ַ‬ ‫יעצט טו ָ‬ ‫האט‬‫ַא געוויסן זין ַאביסל שווערער‪ ,‬ווייל די תורה ָ‬ ‫מיט'ן רבוש"ע? אינעם קליינעם ביהמ"ד בין איך‬ ‫האף ַאז דו שּפירסט עּפעס‬ ‫זאגט מען אים‪" :‬איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫נישט געגעבן קיין כלים פאר דעם אור‪ .‬ס'איז דער‬ ‫באקוועם‪ ,‬איך קען נישט די מענטשן‬ ‫נישט ַאזוי ַ‬ ‫ָאן קיין דרויסנדיגע כלים‪ ,‬ווייל אויב דו שּפירסט‬ ‫נאר דעם אור‬ ‫האט ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫איינציגסטער יום טוב ָ‬ ‫האב איך נישט קיין‬‫דארט‪ .‬ביי די גרויסע הקפות ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאגן? הייב אן‬ ‫זאל איך דיר ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫גארנישט‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫ַאליין‪ָ ,‬אן קיין שום סּפעציעלע מצוה‪.‬‬ ‫ּפארענטשעס‪...‬‬ ‫חשק צו שטיין אויף די ַ‬ ‫ּפראווע ַא שבועות‬‫מאל‪ ,‬הייב אן עסן מצות‪ַ ,‬‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫ָ‬ ‫די שּפיץ נקודה פון ַאלע ימים טובים‬ ‫אפילו ַא מינוט לעכטיגקייט‬ ‫מיט ַא סוכות‪ ,‬גיי צוריק ַארויס פונעם טיר און קום‬ ‫וואס דער רמ"ע מפאנו ָ‬ ‫זאגט‪ַ ,‬אז ביי‬ ‫ס'איז ידוע ָ‬ ‫מאל וועט עס‬ ‫דאס ָ‬ ‫האף ַאז ָ‬‫מאל‪ ,‬איך ָ‬ ‫כא ָ‬‫נא ַ‬ ‫צוריק ָ‬ ‫זאגט מען אין שמונה‬ ‫ַאלע ַאנדערע ימים טובים ָ‬ ‫פארשטייט זייער גוט דיין שוועריגקייט‪,‬‬ ‫מען ַ‬ ‫יא ַארבעטן"‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫עשרה‪' :‬חג המצות הזה'‪' ,‬חג השבועות הזה'‪' ,‬חג‬ ‫פארלירן‬‫דארפסט ַ‬ ‫דאס מיינט נישט ַאז דו ַ‬‫ָאבער ָ‬ ‫פארשטיין ַאז ווען ַא‬ ‫לאמיר ַ‬‫גאנצן יום טוב! ָ‬ ‫דעם ַ‬ ‫ַא יום טוב ָאן קיין געהעריגע‬ ‫זאגט מען‪' :‬יום‬ ‫הסוכות הזה'‪ָ ,‬אבער שמיני עצרת ָ‬ ‫איד איז צוגעקומען צו ַא געוויסע געפיל‪ ,‬צו ַא‬ ‫סטרוקטור‪...‬‬ ‫שמיני עצרת החג הזה'‪ .‬ווייל 'חג' איז ַא לשון פון‬ ‫נאנטקייט‪ ,‬אפילו אויף עטליכע מינוט‪,‬‬ ‫נקודה פון ָ‬ ‫דא מענטשן‬ ‫דערפאר זענען ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאקע‬‫ָאבער ַ‬ ‫וואס דרייען זיך ַארום אויף‬ ‫'מחוגים' – די ווייזערס ָ‬ ‫האט ער זוכה געווען צו שּפירן דעם יום טוב!‬ ‫ָ‬ ‫סארט יום טוב ווי שמיני‬ ‫זא ָ‬‫וואס מוטשן זיך מיט ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַא זייגער‪ַ .‬אלע ימים טובים דרייען זיך ַארום עּפעס‪,‬‬ ‫די גדר פון 'מצליח געווען' און אויסגענוצט‬ ‫עצרת און שמחת תורה‪ .‬איינס פון די סיבות‬ ‫זאך ַאליין! שמיני עצרת איז‬‫און שמיני עצרת איז די ַ‬ ‫דעם יום טוב‪ ,‬מיינט נישט ַאז יעדן מינוט פונעם‬ ‫האט ווייניגער ַאן‬ ‫טאג ָ‬ ‫דערצו איז‪ ,‬ווייל וויפיל דער ָ‬ ‫וואס ַאלעס דרייט זיך ַארום די נקודה!‬ ‫דער ּפינטל ָ‬ ‫וואס דו גייסט‬ ‫האסטו געוואוסט ּפונקטליך ָ‬ ‫טאג ָ‬‫ָ‬ ‫דארף‬ ‫ַאוועקגעשטעלטע סטרוקטור‪ַ ,‬אזויפיל מער ַ‬ ‫האט אונז געגעבן ַא יום טוב‬ ‫דער אויבערשטער ָ‬ ‫האט דיר נישט געשטערט; דו‬ ‫טון; קיינער ָ‬ ‫דער מענטש זיין אין ַא ּפנימיות'דיגן דערהויבענעם‬ ‫האט אונז אויסגעוועלט‬ ‫ּפסח צו געדענקן ַאז ער ָ‬ ‫גאנצן צייט; און‬ ‫ביזט געווען אין די 'מוחין' ַא ַ‬ ‫מיטהאלטן דעם יום טוב‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫מצב כדי צו קענען‬ ‫און ַארויסגענומען פון מצרים; ַא יום טוב שבועות‬ ‫וואס טוט זיך‬ ‫דו האסט ממש נישט געוואוסט ָ‬ ‫האט‬ ‫האט ער נישט די געהויבענע הרגשה‪ָ ,‬‬ ‫אויב ָ‬ ‫האט אונז געגעבן די תורה; און‬ ‫צו געדענקן ַאז ער ָ‬ ‫מיט דיר פון גרויס דביקות‪ .‬אוודאי ביי צדיקים‬ ‫נישטא קיין‬ ‫ָ‬ ‫גארנישט‪ ,‬ווייל ס'איז דאך‬ ‫ער ממש ָ‬ ‫האט אונז‬ ‫ַא יום טוב סוכות צו געדענקן ַאז ער ָ‬ ‫דאס ַאזוי געווען‪ָ ,‬אבער אונז ּפשוט'ע אידן‬ ‫איז ָ‬ ‫למעשה'דיגע מצוות צו מקיים זיין‪.‬‬ ‫באגלייט אין מדבר מיט ענני הכבוד‪ָ ,‬אבער דער‬ ‫ַ‬ ‫גליון הבינני || ‪9‬‬ ‫באהעפטן‪ .‬מען בינדט‬‫תפילין איז ַא לשון פון זיך ַ‬ ‫כמיטאג און לערנט אור החיים הק'‬ ‫ָ‬ ‫נא‬ ‫ַאזייגער ָ‬ ‫זא‬ ‫קענען זיך אויך פרייען מיט'ן רבוש"ע אין ַא ַ‬ ‫זיך צו‪ ,‬נישט בלויז דורכדעם ָ‬ ‫וואס מ'רעדט וועגן‬ ‫אויף ּפרשת בראשית‪ ...‬ער איז פרייליך‪ָ ...‬אבער‬ ‫טאג‪.‬‬ ‫הייליגן ָ‬ ‫וואס מ'ברענגט ַארויס‬ ‫די מעלות‪ ,‬נאר דורכדעם ָ‬ ‫האט מצליח געווען צו משיג‬ ‫ס'מיינט נישט ַאז ער ָ‬ ‫פאר שיעורים שמח"ת‬ ‫ער לערנט ָ‬ ‫מ'האט הנאה פון דעם קשר‪ ,‬כביכול‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫ווי‬ ‫זיין דעם שמחת תורה‪.‬‬ ‫אינדערפרי‪...‬‬ ‫דא די‬‫אין די תפילין פונעם רבוש"ע זענען ָ‬ ‫וואס‬‫דא ַא איד ָ‬ ‫פון דער ַאנדערער זייט איז ָ‬ ‫וואס ער איז זייער ַא‬ ‫דא ַא מענטש ָ‬ ‫מאל איז ָ‬ ‫ַא ָ‬ ‫ּפסוקים פון ּפרשת כי תבא‪' :‬את ה' האמרת‪ ,‬וה'‬ ‫האבן ַאן אמת'ע שמחת תורה‪ָ ,‬אבער ער‬ ‫יא ָ‬ ‫וויל ָ‬ ‫ראקטער‪.‬‬ ‫כא ַ‬ ‫סארט ַ‬ ‫טעכנישער און מסודר'דיגער ָ‬ ‫האמירך‪ ,‬להיות לו לשם ולתפארת ולתהלה'‪ .‬דער‬ ‫באווייזן‪.‬‬‫דאס צו ַ‬ ‫וויאזוי ָ‬ ‫קלארקייט ַ‬ ‫האט נישט קיין ָ‬ ‫ָ‬ ‫די ַאלע געפילישע הרגשים זענען נישט ממש זיין‬ ‫רבוש"ע ברענגט ַארויס כביכול מן ההעלם אל‬ ‫נישטא קיין שום‬ ‫ָ‬ ‫נישטא קיין זייגער און ס'איז‬ ‫ָ‬ ‫ס'איז‬ ‫זאך‪ ...‬ס'איז נישט בלויז ער‪ ,‬נאר ס'גייט שוין מיט‬‫ַ‬ ‫וואס איז העכער פון אונזער‬ ‫החוץ – אויף ַא דרגא ָ‬ ‫מ'דארף מעביר סדרה זיין‬ ‫ַ‬ ‫כאטש ַאז‬ ‫"זאג מיר ָ‬ ‫סדר‪ָ .‬‬ ‫טאטע מיט זיין זיידע‬‫דריי דורות אויף צוריק‪ ,‬זיין ַ‬ ‫נאנט‬‫האט צו זיין ָ‬‫וואס ער ָ‬ ‫רשטאנד – די הנאה ָ‬ ‫ַ‬ ‫פא‬ ‫ַ‬ ‫נאך פיר שעה‬ ‫צוריקצווועגס תשר"ק‪ַ .‬אזוי וועל איך ָ‬ ‫זענען שוין ַאזוי געווען‪ .‬זיין משּפחה זענען נישט‬ ‫דא‪ָ ,‬אבער‬ ‫כאטש די אהבה איז דאך סייווי ָ‬ ‫מיט אידן‪ָ .‬‬ ‫דאס איז‬ ‫כ'האב עּפעס אויפגעטון"‪ָ ...‬‬ ‫ָ‬ ‫שּפירן ַאז‬ ‫קיין גרויסע בעלי רגש‪ .‬עס ַארבעט נישט ביי זיי‪...‬‬ ‫ס'זאל זיין 'וראו כל‬ ‫ָ‬ ‫ער וויל עס ַארויסברענגען ַאז‬ ‫מאכן קידוש‬ ‫רוואס מענטשן ַ‬ ‫פא ָ‬ ‫איינס פון די סיבות ַ‬ ‫האבן‬ ‫וואס זיי ָ‬ ‫נאכדעם ָ‬ ‫זא אויפגעלייגטקייט ָ‬ ‫מיט ַא ַ‬ ‫זאגט‬‫האט ַא קביעות ַאז ער ָ‬ ‫דער מענטש ָ‬ ‫עמי הארץ כי שם ה' נקרא עליך'‪ ,‬און ַאזוי טוען מיר‬ ‫זאך‬‫דא איין ַ‬ ‫געהאט אן עליה‪ ,‬ווייל סוף כל סוף איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאג‪ .‬ער גייט פון איין‬ ‫עטליכע שיעורים יעדן ָ‬ ‫אויך פון אונזער זייט מיט אונזערע תפילין‪.‬‬ ‫מ'דארף עולה‬ ‫ַ‬ ‫יא טון שמחת תורה;‬ ‫מ'דארף ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫ָ‬ ‫זאגט שיעורים‪ .‬דער‬ ‫שול צום ַאנדערן שול און ער ָ‬ ‫דאס זעלבע שטייט ַא איד יום כיּפור און ער‬ ‫ָ‬ ‫דאן‬ ‫רטאגס‪ַ ,‬‬ ‫פא ָ‬‫ערשטער שיעור איז פינף ַאזייגער ַ‬ ‫האלט שוין‬ ‫האב איך געטון! "איך ַ‬ ‫דאס ָ‬ ‫זיין‪ ,‬און ָ‬ ‫דאס איז‬‫זאגט 'האדרת והאמונה לחיי העולמים' – ָ‬ ‫ָ‬ ‫האלב ַאכט ביי אן ַאנדערן‬ ‫נאך ַא שיעור ַ‬ ‫זאגט ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האב ַא שטיקל סטרוקטור‪ .‬איך‬ ‫נאכדעם‪ ,‬איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫בעצם ַא שבח פון מלאכים‪ָ ,‬אבער יום הקדוש איז‬ ‫געוואלדיגע‬ ‫ַ‬ ‫האט ַא‬ ‫מנין‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬דער מענטש ָ‬ ‫געהאט מיין עליה"‪ .‬ער עסט שוין‪ ...‬ווען ַא‬ ‫ַ‬ ‫האב‬ ‫ָ‬ ‫דער איד ַאזוי הויעך‪ַ ,‬אז ער לויבט דעם אויבערשטן‬ ‫טאג איז ּפונקטליך מסודר‪ .‬ער‬ ‫סטרוקטור‪ .‬זיין ָ‬ ‫האט צוטון‪ ,‬און ער טוט‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫מענטש ווייסט ָ‬ ‫מיט'ן שבח המלאכים‪ .‬און כביכול דער רבוש"ע‬ ‫וואס ער‬ ‫ווייסט גענוי יעדע שעה וואו ער איז און ָ‬ ‫באפרידיגט‪.‬‬ ‫עס‪ ,‬שּפירט ער זיך ַ‬ ‫זאגט דעם שבח פון 'על ישראל גאוותו‪ ,‬על ישראל‬ ‫ָ‬ ‫קלאר‪.‬‬ ‫טוט‪ .‬ס'איז ַאלעס זייער ָ‬ ‫דער אמת איז ָאבער‪ַ ,‬אז שמיני עצרת איז‬ ‫זאגט צוריק כביכול‪" :‬דו‬ ‫אמונתו'‪ .‬דער רבוש"ע ָ‬ ‫וואס יעדער איד קען‬ ‫זא אור פון קרבת ה' ָ‬ ‫דא ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַאצינד קומט אן שמחת תורה‪ ,‬און 'דף הקהלה'‬ ‫וואס הייסט ַא איד‪ ,‬איך וועל דיר‬ ‫ווייסט נישט ָ‬ ‫ָאנקומען דערצו‪ .‬ס'איז 'קרוב אליך הדבר מאוד‪,‬‬ ‫איז דאך 'דף הקהלה'‪ .‬שמחת תורה איז ביי אים‬ ‫האב איך‬ ‫דערפאר ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס ַא איד איז‪ ,‬און‬ ‫פארציילן ָ‬ ‫ַ‬ ‫נישטא קיין צורה‬ ‫ָ‬ ‫בפיך ובלבבך לעשותו'! ס'איז‬ ‫זאל ער טון?‬‫וואס דען ָ‬ ‫טאג‪ָ .‬‬ ‫די זעלבע ווי יעדן ָ‬ ‫דיר אויסגעקליבן‪ .‬דיינע רצונות פון אינעווייניג‬ ‫פארקערט‪,‬‬ ‫ס'דארף דוקא געטון ווערן‪ַ .‬‬ ‫ַ‬ ‫וויאזוי‬ ‫ַ‬ ‫יעצט לערנט מען מעילה דף ח'‪ .‬ס'איז ּפונקט גוט‬ ‫געטריישאפט צו מיר‬ ‫ַ‬ ‫זענען ַאזוי הייליג‪ ,‬דיין‬ ‫שמיני עצרת איז מער פון די געווענליכע כלים‪.‬‬ ‫בלאט אויף שמחת תורה‪ .‬ער‬ ‫אויסגעקומען ַא קליין ַ‬ ‫שטארק‪ ,‬דיין קדושה איז ַאזוי הויך‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫איז ַאזוי‬ ‫ּפראווען די הבנה ווי‬ ‫ַ‬ ‫יעדער איינער קען ַאליין‬ ‫גייט ַארום פון איין מנין צום צווייטן און ער לערנט‬ ‫טראכט פון דיר‬ ‫ַ‬ ‫האב איך דיר ליב‪ .‬איך‬ ‫דערפאר ָ‬ ‫ַ‬ ‫כאטש ַאביסל צייט‬ ‫נאנט ער איז מיט'ן רבוש"ע‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫טאג שמחת תורה‬ ‫בלאט‪ַ .‬אזוי ענדיגט ער דעם ָ‬ ‫זיין ַ‬ ‫טראץ ַאלעס ַארום‪ .‬ס'איז נישט קיין‬ ‫ָ‬ ‫שטענדיג‪,‬‬ ‫האט‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫קען ער זיין פרייליך מיט'ן שייכות ָ‬ ‫און ער איז מורא'דיג צופרידן‪.‬‬ ‫חילוק ַאלע ַארומיגע מעשים‪ ,‬די ּפנימיות'דיגע‬ ‫מיט'ן אויבערשטן‪.‬‬ ‫גאנצן צייט‪".‬‬‫ליבשאפט בלייבט ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַא 'געסעטלטע' יום טוב‪...‬‬ ‫נאנטקייט בויעט‬ ‫ַארויסברענגען די ָ‬ ‫וועקמאכן ַאז ַא איד‬ ‫ַ‬ ‫אוודאי קען מען נישט ַא‬ ‫שמחת תורה איז 'עוז וחדוה במקומו'‬ ‫שטארקער דעם קשר‬‫ַ‬ ‫האט מזכה געווען ַאנדערע‬ ‫האט געלערנט‪ ,‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס שּפילט זיך ָאּפ יעדן שמיני עצרת!‬ ‫ָאט ָ‬ ‫שאפן אין דער‬ ‫בא ַ‬ ‫האט ַ‬ ‫דער אויבערשטער ָ‬ ‫נישטא קיין שענערע‬ ‫ָ‬ ‫מענטשן צו לערנען‪ .‬ס'איז‬ ‫חז"ל ָ‬ ‫זאגן (חגיגה ה‪ ,‬ב) ַאז דער אויבערשטער וויינט‬ ‫בריאה ַא מציאות‪ַ ,‬אז ווען איינער ברענגט‬ ‫רוואס‬ ‫פא ָ‬ ‫וואס איז די סיבה ַ‬ ‫זאך ווי דעם‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫ַ‬ ‫כביכול במסתרים אויפ'ן חורבן בית המקדש‪,‬‬ ‫שטארק ער פריידט זיך‬‫ַ‬ ‫ַארויס פאר ַא צווייטן ווי‬ ‫געהאט ַא‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫ער איז צופרידן? ווייל ברוך ה'‪ ,‬ער ָ‬ ‫פרעגט די גמרא ַאז ס'שטייט דאך 'עוז וחדוה‬ ‫שטארקערן קשר‬‫ַ‬ ‫דאס ַא‬ ‫מיט יענעם‪ ,‬ברענגט ָ‬ ‫געּפראוועט שמחת תורה ַאלס‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫מסגרת‪ .‬צי ער ָ‬ ‫במקומו'? ענטפערט די גמרא‪' :‬לא קשיא הא בבתי‬ ‫צווישן זיי ביידע‪.‬‬ ‫'שמחת התורה? נישט זיכער‪ָ .‬אבער בעיקר איז ער‬ ‫גואי הא בבתי בראי'‪ .‬רש"י לערנט ַאז ָ‬ ‫דאס געוויין‬ ‫זאגט עס‬ ‫ּפאסירט סיי אויב דער מענטש ָ‬ ‫דאס ַ‬‫ָ‬ ‫זאגט‪:‬‬ ‫צופרידן ַאז ער איז נישט צערודערט‪ .‬ער ָ‬ ‫איז אין די בתי גואי – אינעווייניג‪ ,‬און דער 'עוז‬ ‫ַארויס‪ ,‬סיי אויב ער ווייזט עס ארויס מיט ַא שמייכל‬ ‫פארנומען מיט מיינע קינדער‪.‬‬ ‫"איך קען נישט זיין ַ‬ ‫וחדוה במקומו' איז אין די בתי בראי – אינדרויסן‪.‬‬ ‫סארט וועג‬‫ָאדער מיט ַא מתנה‪ ,‬און סיי דורך יעדע ָ‬ ‫שוואגער זאל נעמען‬ ‫ָ‬ ‫איר קענט מיר שוין‪ ...‬מיין‬ ‫ּפראוועט‬ ‫געזאגט ַאז שמחת תורה ַ‬‫ָ‬ ‫האבן צדיקים‬ ‫ָ‬ ‫האבן ַא‬ ‫האב הנאה צו ָ‬ ‫וואס ברענגט ַארויס ַאז "איך ָ‬‫ָ‬ ‫טאנצן מיט די ספרי תורות‪ ,‬איך‬ ‫מיינע קינדער ַ‬ ‫מען די שמחה פון 'עוז וחדוה במקומו' ווי מ'זעט ַאז‬ ‫האב הנאה פון אונזער קשר"‬ ‫שייכות מיט דיר‪ ,‬איך ָ‬ ‫קען נישט‪ .‬דער דף איז מיין שיעבוד החיים‪ ...‬ער‬ ‫גאנץ סוכות ביי די הושענות איז די ספר תורה‬ ‫ַא ַ‬ ‫שטארק אויף די אהבה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דאס ַאליין בויעט זייער‬ ‫– ָ‬ ‫שלאפן‬ ‫ָ‬ ‫עסט זיך ָאּפ פרי די סעודה‪ .‬ער לייגט זיך‬ ‫אינעווייניג ביי דער בימה און מיר גייען ַארום דעם‬ ‫מ'זאל בעסער שּפירן דעם קשר‪ ,‬און‬ ‫מאכט ַאז ָ‬ ‫עס ַ‬ ‫ביינאכט‪ ,‬ווייל ער טוישט‬ ‫ַ‬ ‫שמחת תורה צען ַאזייגער‬ ‫טאנצט‬ ‫בימה‪ָ ,‬אבער שמחת תורה ביי די הקפות ַ‬ ‫נאכמער ַארויסברענגען ווי פרייליך מ'איז‬ ‫מ'זאל ָ‬ ‫ַאז ָ‬ ‫האט שוין אויסגע'חשבונ'ט‬ ‫נישט זיין סדר היום‪ ,‬ער ָ‬ ‫צוזאמען מיט'ן ספר תורה אינדרויסן‪ַ ,‬ארום די‬‫ַ‬ ‫מען‬ ‫מיט די אהבה‪ ,‬און ַאזוי גייט טיפער און טיפער‪.‬‬ ‫דאוונט גלייך‬ ‫וואס ַ‬ ‫וואו ס'איז דער פריעסטער מנין ָ‬ ‫ּפראוועט דעם עוז‬‫בימה‪ ,‬ווייל ס'איז ַא זמן ווען מען ַ‬ ‫דארט הקפות אין פיר‬ ‫מאכט ָ‬ ‫ביים שקיעה און מען ַ‬ ‫קעגנזייטיגע אויסדרוקן פון אהבה‬ ‫וחדוה במקומו'דיגן שייכות מיט'ן רבוש"ע! יעצט‬ ‫באוויזן‪...‬‬ ‫האט עס ַ‬ ‫מינוט‪ ,‬און ער ָ‬ ‫דא ַאלע‬ ‫דא די שמחה פון בתי בראי! ס'איז ָ‬ ‫איז ָ‬ ‫טאקע אין די הייליגע ּפסוקים פון‬ ‫ַאזוי זעט מען ַ‬ ‫שיר השירים‪ ,‬וואו כנסת ישראל מיט'ן אויבערשטן‬ ‫דאס זעלבע איז שמחת תורה אינדערפרי‪ .‬ער‬ ‫ָ‬ ‫יאר‪ ,‬און שמחת תורה‬ ‫סארט זמנים דורכאויס דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫זענען כביכול משבח איינער דעם צווייטן‪ .‬דער‬ ‫זאג ָאּפ ַאלעס און‬ ‫האט זיך זיין מנין‪ ,‬מ'גיבט ַא ָ‬ ‫ָ‬ ‫מיטהאלטן נאר דעם חלק פון 'עוז‬ ‫ַ‬ ‫איז דער זמן פון‬ ‫רבוש"ע לויבט אויס די מעלות פון אידישע קינדער‪,‬‬ ‫מ'האט געענדיגט‪ .‬ער איז ַאזוי פרייליך ַאז ער‬ ‫ָ‬ ‫וחדוה במקומו'‪.‬‬ ‫און אידן לויבן דעם אויבערשטן‪ַ .‬אזוי איז אויך ביי‬ ‫האט ַאזוי הנאה צו זען‬ ‫דערנאך‪ ...‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האלט שוין‬ ‫ַ‬ ‫שמחת תורה דרוקט מען אויס אונזער‬ ‫די תפילין‪ :‬אונזערע ּפרשיות פון תפילין זענען פול‬ ‫וואס שטייען מיט'ן‬ ‫רּפלאנטערטע מענטשן ָ‬ ‫ָ‬ ‫פא‬‫די ַ‬ ‫שמחה‬ ‫מיט שבחים אויפ'ן רבוש"ע‪ ,‬און די תפילין פונעם‬ ‫זא‬ ‫טלית עלף ַאזייגער‪ .‬ער קוקט זיי ָאן מיט ַא ַ‬ ‫טאג פון 'יחודא שלים'‪ ,‬ווען‬ ‫שמחת תורה איז ַא ָ‬ ‫רבוש"ע זענען די שבחים פון אידישע קינדער‪ ,‬ווי‬ ‫זאגט פאר יעדן וועמען ער טרעפט‪" :‬איך‬ ‫ביטול און ָ‬ ‫אונזער שייכות מיט'ן אויבערשטן איז ַאזוי ָאפן און‬ ‫זאגט (ברכות ו‪ ,‬ב) ‘הני תפילין דמרי עלמא מה‬ ‫די גמרא ָ‬ ‫געכאּפט‬ ‫ַ‬ ‫האב שוין‬‫נאך די סעודה‪ ,‬איך ָ‬ ‫האלט שוין ָ‬ ‫ַ‬ ‫קלאר‪ ,‬אויף די העכסטע דרגא‪ .‬דעריבער פייערן‬ ‫ָ‬ ‫כתיב בהו‪ ,‬ומי כעמך ישראל גוי אחד בארץ‪ ,‬וכו"‪.‬‬ ‫ַא דרימל"‪ ...‬ער זיצט זיך רואיג אין ביהמ"ד פינף‬ ‫‪ || 10‬גליון הבינני‬ ‫געהאט ַא צעשטערטן סוכות‪ָ ,‬אבער ווען זיין נשמה‬ ‫ַ‬ ‫טאנצט דערמיט‪:‬‬‫ַארויס דעם ספר תורה און ער ַ‬ ‫האבן‬ ‫וואס מיר ָ‬ ‫נאנטקייט ָ‬‫טאג ָאט די ָ‬ ‫מיר אין דעם ָ‬ ‫נטאּפן דעם אמת'ן‬ ‫וואלט געהערט און געקענט ָא ַ‬ ‫ָ‬ ‫"איך בין פרייליך ַאז איך בין ַא איד! איך בין‬ ‫גאר ַא טיפן אופן‪,‬‬ ‫וואס איז אויף ָ‬‫מיט'ן רבוש"ע‪ָ ,‬‬ ‫טראכט וועגן אים‪ ,‬דער‬‫ַ‬ ‫מציאות ַאז דער רבוש"ע‬ ‫וואס‬ ‫פרייליך ַאז דער גרויסער בורא כל עולמים‪ָ ,‬‬ ‫דא בכלל‬‫וואס איז ָ‬ ‫סארט שייכות ָ‬ ‫טיפער ווי יעדע ָ‬ ‫וואלט‬ ‫פאר אים‪ָ ,‬‬ ‫האט אים ליב און דאגה'ט ַ‬‫רבוש"ע ָ‬ ‫האבן!"‬ ‫גאנצע וועלט‪ ,‬ער וויל מיר ָ‬ ‫פירט די ַ‬ ‫אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫דאך‬ ‫דאס איז ָ‬‫דער מענטש געווען ַאזוי פרייליך! ָ‬ ‫דאס גיט דאך ַאזויפיל נחמה פאר יעדן איד‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫שמחת תורה טוט מען ַאזעלכע ּפעולות ָ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט אונז‬ ‫דער אמת! דער אויבערשטער ָ‬ ‫פארלוירן ַאלעס‪,‬‬ ‫האט חלילה ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫אפילו איינער ָ‬ ‫געוואלדיגע הנאה און שמחה ַאז‬ ‫ַ‬ ‫ברענגען ַארויס די‬ ‫וואס‬ ‫זאלסטו טון ָ‬ ‫טאג פון שמיני עצרת ָ‬ ‫"אין דעם ָ‬ ‫נאנטסטע‪ ,‬ער איז‬ ‫זיין שטוב‪ ,‬זיינע חברים‪ ,‬זיינע ָ‬ ‫שטארקסטער וועג‬‫ַ‬ ‫האב דעם רבוש"ע"‪ .‬דער‬ ‫"איך ָ‬ ‫ּפראווען דעם אמת"‪.‬‬ ‫דו קענסט צו ַ‬ ‫האט‬‫צעבראכן‪ ,‬זייענדיג עלנד ַאליין‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס טון איז ווען ער נעמט‬‫וויאזוי דער איד קען ָ‬ ‫ַ‬ ‫ג‬ ‫שאטן ַאלע‬ ‫וואס גיסט זיך שמחת תורה שטעלט אין ָ‬ ‫נגילה ונשמחה בך; די אהבה ָ‬ ‫ּפראבלעמען‬ ‫זייטיגע ָ‬ ‫האלט דעם‬ ‫טאטע ַ‬ ‫צונאכטס ביי קידוש‪ַ ,‬אז דער ַ‬ ‫ַ‬ ‫דארף עס צוריקגיין נעמען‪ ...‬ס'איז בכלל‬ ‫און ער ַ‬ ‫לאזן נישט זיין פרייליך‬ ‫די חסרונות ָ‬ ‫גאנצע משּפחה שטייט‬ ‫האנט‪ ,‬די ַ‬‫בעכער אין דער ַ‬ ‫צומאל הערט מען קינדער‬ ‫ָ‬ ‫ּפארציע!‬ ‫ּפרא ָ‬ ‫נישט אין ָ‬ ‫לאזט נישט ַא איד‬ ‫וואס ָ‬ ‫ּפהאלט ָ‬ ‫דער גרעסטער ָא ַ‬ ‫שוין ַארום דעם טיש שטילערהייט‪ ,‬און ַא קליין‬ ‫דאס מערסטע‬ ‫האבן ָ‬ ‫שמועסן וועלכע יום טוב זיי ָ‬ ‫וויבאלד‬ ‫ַ‬ ‫ּפראווענען ַא פרייליכן שמחת תורה‪ ,‬איז‬‫ַ‬ ‫איבערגעלאזט‬ ‫ָ‬ ‫האב‬ ‫קינד רופט זיך אן‪" :‬אוי‪ ,‬איך ָ‬ ‫זאגן קינדערישע סיבות‪" ,‬חנוכה איז‬ ‫ליב‪ ,‬און זיי ָ‬ ‫הארץ מיט זיינע געפילן זענען צוגעבינדן צו‬ ‫זיין ַ‬ ‫מיין שּפילצייג ביי יענעם"‪ַ ,‬אלע צעלאכן זיך‪,‬‬ ‫מיין בעסטער יום טוב" צוליב עּפעס ַא שטות‪...‬‬ ‫האט אין לעבן‪ .‬ער וויל זיך‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫די חסרונות ָ‬ ‫רוואס? ווייל יעצט אינמיטן קידוש קומט נישט‬ ‫פא ָ‬ ‫ַ‬ ‫די ַאלע חסרונות זענען ַאזוי קליין און נישטיג‪ ,‬אין‬ ‫פרייען‪ָ ,‬אבער ער איז ממש ווי צוגעבינדן מיט ַא‬ ‫ַאריין די קינדערישקייטן‪.‬‬ ‫וואס גיסט‬ ‫פארגלייך צו די גרויסקייט פון די אהבה ָ‬ ‫ַ‬ ‫שטריק‪ .‬דעם מענטש'נס הארץ איז צוגעבינדן צו‬ ‫שמחת תורה קומט נישט ַאריין די קטנות'ן‪.‬‬ ‫טאג ווי שמיני עצרת‪ .‬דער חסרון קומט‬ ‫זא ָ‬ ‫זיך אין ַא ַ‬ ‫לאזט‬ ‫דאס ָ‬‫ווייטאגן‪ ,‬און ָ‬ ‫ָ‬ ‫זיינע חסרונות און צו זיינע‬ ‫זאכן! ווי טיף‬ ‫ס'קומט נישט ַאריין היינט די ַאלע ַ‬ ‫דא ַאריין בכלל‪ ,‬אדרבה‪ ,‬מיט דיין אהבה‬ ‫נישט ָ‬ ‫אים נישט גיין צו שמחה‪.‬‬ ‫ווייטאגליך דיין חסרון זאל נאר זיין‪ ,‬איז‬ ‫ָ‬ ‫און ווי‬ ‫ס'זאל שוין נישט‬ ‫ָ‬ ‫קען מען זיך אויך אויסבעטן ַאז‬ ‫ער וויל זיך פרייען ַאז ער איז ַא איד‪ָ ,‬אבער‬ ‫וואס‬ ‫עס ָאבער 'קטנות שבקטנות' כלּפי די הבנה ָ‬ ‫זיין קיין חסרון‪.‬‬ ‫דאס איז‬ ‫"יא‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫גלייך קומט ַארויף דער געפיל‪ָ :‬‬ ‫דאס מיינט ַאז "דו ביזט ַא איד"‪ ,‬און כלּפי ווי‬ ‫ָ‬ ‫דעטאלן‬ ‫ַ‬ ‫מסיח דעת זיין פון ַאלע‬ ‫וויאזוי קוקט אויס‬ ‫ּפראבלעם‪ַ .‬‬ ‫דאך ַא חלק פונעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר דיר און איז‬ ‫זארגט זיך ַ‬ ‫שטארק דער רבוש"ע ָ‬‫ַ‬ ‫שאד ווען ַא איד קען נישט‬ ‫ס'איז ַא גרויסער ָ‬ ‫דורכגעגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫וויאזוי איז‬ ‫מיין אייגענע 'איד'?‪ַ ...‬‬ ‫מטּפל מיט דיר‪ .‬נוץ עס אויס! ס'איז ַא מורא'דיגע‬ ‫שּפירן די אהבה אום שמחת תורה‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫לאמיר בעסער נישט רעדן‪.‬‬ ‫מיין סוכות? בקיצור‪ָ ,‬‬ ‫געלעגנהייט‪ ,‬ווייל אין דעם ָ‬ ‫טאג גייט ַארויס די‬ ‫פארנומען מיט זיינע תשוקות‪ ,‬צי אויף גשמיות'דיגע‬ ‫ַ‬ ‫זאלץ אויף די וואונדן‪ ...‬כ'בין‬ ‫לייג נישט קיין ַ‬ ‫אהבה 'מן ההעלם אל הגילוי'‪.‬‬ ‫זאכן‪.‬‬ ‫זאכן‪ ,‬צי אפילו אויף רוחניות'דיגע ַ‬‫ַ‬ ‫אויפגעשטאנען שּפעט און כ'בין נישט געווען‬ ‫ַ‬ ‫דא ַאן אתערותא דלעילא ַאז דו‬ ‫ס'איז יעצט ָ‬ ‫געהאט‬ ‫ַ‬ ‫האב איך סתם ַאזוי נישט‬ ‫היי‪-‬יאר ָ‬ ‫ָ‬ ‫בשמחה‪.‬‬ ‫דעטאלן‬ ‫ַ‬ ‫מאל קענען זיין קליינע טעכנישע‬ ‫ַא ָ‬ ‫זאלסט קענען שּפירן! אויב דו טוסט געוויסע‬ ‫ָ‬ ‫כ'האב‬ ‫ָ‬ ‫קיין געהעריגע שמחת בית השואבה‪ ,‬און‬ ‫האלטן צוריק דעם מענטש פון שּפירן די‬ ‫וואס ַ‬ ‫ָ‬ ‫האלט‬‫מיטהאלטן‪ .‬אויב ַאזוי‪ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫ּפעולות קענסטו עס‬ ‫געהאט עטליכע נסיונות מיט ּפרשה'לעך"‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫נאך‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט וואו צו שטיין אין ביהמ"ד;‬‫אהבה‪ .‬ער ָ‬ ‫לאך זיך אויס פון‬ ‫פארנומען מיט די ּפעולות‪ ,‬און ַ‬‫זיך ַ‬ ‫גאנצע צייט צוגעבינדן צו זיינע‬ ‫הארץ איז די ַ‬ ‫זיין ַ‬ ‫נאכנישט מחליט געווען ּפונקטליך‬ ‫האט ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫זאכן!‬ ‫ַאלע ַארומיגע ַ‬ ‫דאס‬ ‫קלאּפן נישט‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫זאכן ָ‬‫חסרונות און צו די ַ‬ ‫מאכן די סעודה; ער איז נישט‬‫וויפיל ַאזייגער צו ַ‬ ‫לאזט אים נישט זיין בשמחה‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫גארנישט ָאן‪...‬‬ ‫ס'גייט מיר ָ‬ ‫מסודר מיט דער משּפחה‪ ,‬און די עטליכע ּפרטים‬ ‫האט‬‫וואס ָ‬‫מאל גערעדט מיט ַא איד ָ‬ ‫כ'האב ַא ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארדרייען אים דעם מח‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דא ַאריין קיין חסרונות‪...‬‬ ‫ס'קומט נישט ָ‬ ‫געבויעט און זיך ַאריבערגעצויגן צו ַא נייע דירה‪.‬‬ ‫ס'האט נישט‬‫ָ‬ ‫ַא איד דארף מחליט זיין ביי זיך ַאז‬ ‫וואס איז ָאבער דער אמת? דער אמת איז‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫דא‬ ‫ווען מ'ציעט זיך ַאריבער צו ַא נייע דירה‪ ,‬זענען ָ‬ ‫זאלן אים יעצט‬ ‫קיין שום ּפשט ַאז די קליינע ּפרטים ָ‬ ‫זא‬ ‫ַאז שמיני עצרת געפינט זיך דער איד אויף ַא ַ‬ ‫פארנומען‬‫מ'דארף ווערן ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫הונדערטער ּפרטים ָ‬ ‫שטערן‪ .‬די עבודה פונעם יום טוב איז צו מסיח דעת‬ ‫ּפלאץ‬ ‫ס'פארנעמט בכלל נישט קיין ַ‬ ‫ַ‬ ‫הויכן ָארט וואו‬ ‫נאכנישט ָאנגעקומען; די‬ ‫זאך איז ָ‬ ‫דערמיט‪ .‬איין ַ‬ ‫ס'זאל נאר‬ ‫ָ‬ ‫זאכן‪ ,‬ווי וויכטיג‬‫פון די ַאלע ַארומיגע ַ‬ ‫דא אויף דער‬ ‫וואס זענען נאר ָ‬ ‫די ַאלע חסרונות ָ‬ ‫זאך איז ָאנגעקומען‪ָ ,‬אבער ס'איז געווען די‬ ‫צווייטע ַ‬ ‫זיין‪ .‬מען איז זיך נאר מתבונן אין די אהבת ה' און‬ ‫וועלט‪ ,‬סיי חסרונות פון גשמיות און סיי חסרונות‬ ‫זאך איז אויסגעקומען‬ ‫אומריכטיגע; און ַא דריטע ַ‬ ‫זאגן ַא‬ ‫מ'ברענגט ַארויס אונזער שמחה‪ .‬מ'קען ָ‬ ‫פון רוחניות‪.‬‬ ‫געוואלט‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫קאליר ווי‬‫אן ַאנדערע ָ‬ ‫וואס רעדט וועגן דעם שבח פון‬ ‫קאּפיטל תהלים ָ‬ ‫ַ‬ ‫ּפלאץ וואו ס'איז‬ ‫ַ‬ ‫שמיני עצרת איז מען אין ַא‬ ‫דאס ַארבעט ווי‬ ‫נאר‪ַ ,‬אז ָ‬‫ּפראבלעם איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫דער‬ ‫האבן די ווערטער‬ ‫טאנצן און אינזין ָ‬ ‫תורה; מ'קען ַ‬ ‫דא נאר דער איד מיט'ן רבוש"ע כביכול‪ .‬דער איד‬ ‫ָ‬ ‫נטאג דארף ָאנקומען ַא‬ ‫מא ָ‬‫קייט‪-‬רעאקציע‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫'אתה בחרתנו מכל העמים‪ ,‬אהבת אותנו ורצית בנו‪,‬‬ ‫איז אויף ַא מקום פון די גרעסטע דביקות און יחודא‬ ‫זאל קענען קומען‬ ‫מיטוואך ָ‬ ‫ָ‬ ‫באשטעלונג‪ ,‬כדי ַאז‬‫ַ‬ ‫ורוממתנו מכל הלשונות‪ ,‬וקדשתנו במצותיך‪ ,‬ושמך‬ ‫האט אים ליב מיט ַא‬ ‫שלים‪ ,‬וואו דער אויבערשטער ָ‬ ‫הגדול והקדוש עלינו קראת’; מ’קען זיך פרייען מיט‬ ‫ּפלאץ איז‬ ‫געוואלדיגע אהבה און שמחה‪ָ .‬אט דער ַ‬ ‫ַ‬ ‫לאנגע קייט‬ ‫דער בעל מלאכה‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬ס'איז ַא ַ‬ ‫די ווערטער‪‘ :‬תורת ה’ תמימה משיבת נפש’‪ .‬שמחת‬ ‫ַאזויפיל העכער פון סיי וועלכן ענין פון חסרון‪ .‬דער‬ ‫פארבונדן איינע‬ ‫וואס זענען ַ‬ ‫זאכן ָ‬ ‫פון צענדליגער ַ‬ ‫תורה איז ַא צייט ווען דער איד פריידט זיך מיט‬ ‫נאריש כלּפי‬‫חסרון איז ּפשוט מינדערוויכטיג און ַ‬ ‫באשטעלונג‬ ‫מיט דער ַאנדערער‪ .‬ווייל אויב דער ַ‬ ‫יא‪ ,‬און ער לייגט אין דער זייט ַאלע‬ ‫האט ָ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫די גרויסע אהבה‪.‬‬ ‫דארף מען‬ ‫נטאג איז נישט ָאנגעקומען‪ַ ,‬‬ ‫מא ָ‬ ‫פון ָ‬ ‫האט נישט‪ .‬די ַאלע חסרונות זענען‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫זאכן ָ‬ ‫ַ‬ ‫מיטוואך‪ ...‬און‬ ‫ָ‬ ‫ָאּפשטוּפן דעם בעל מלאכה פון‬ ‫האט געוואונען‬‫וואס ָ‬ ‫דאס איז ַאזויווי איינער ָ‬‫ָ‬ ‫היינט בכלל נישט נוגע‪.‬‬ ‫למעשה מוז ער שוין ַארויסגיין פון זיין יעצטיגע‬ ‫דאלער‪ָ ,‬אבער ער איז זייער‬ ‫מיליאן ָ‬ ‫ָ‬ ‫עטליכע‬ ‫דירה‪ַ ...‬אזוי טוט זיך ַא ים פון טרדות‪.‬‬ ‫יעצט איז נישט די צייט!‬ ‫געגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫צעבראכן און צעשאסן‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫ָ‬ ‫פאר'ן זיך‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט מיר דער איד‬ ‫ָ‬ ‫פרייטאג‬ ‫ָ‬ ‫ס'מאכט זיך ָאפט אין ַא אידישע שטוב‬ ‫ַ‬ ‫פארגעסן זיין טלית ותפילין‪,‬‬ ‫האט ַ‬ ‫ערגעץ און ער ָ‬ ‫גליון הבינני || ‪11‬‬ ‫האט אונז‬‫זאכן‪ ".‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫ַאלע ַארומיגע ַ‬ ‫וואס פירן זיך נישט ַאזוי?"‪ ,‬קען‬‫ַאנדערע מענטשן ָ‬ ‫געמאכט‬ ‫ַ‬ ‫האט ער‬ ‫ַאריבערציען צו דער נייער דירה ָ‬ ‫טאג‪ ,‬ווייל‬ ‫נישט געגעבן קיין שום מצוות אין דעם ָ‬ ‫פארשידענע הסברים‪:‬‬ ‫פארשטיין ַ‬ ‫מען אים געבן צו ַ‬ ‫גארנישט ָאן!‬ ‫איין פעסטע החלטה‪" :‬עס גייט מיר ָ‬ ‫דער עיקר איז זיך צו פרייען מיט'ן רבוש"ע‪ ,‬אויף‬ ‫יא מקּפיד געווען אויף דעם ענין;‬ ‫האט מען ָ‬ ‫ביי אונז ָ‬ ‫האבן זיך‬ ‫זאכן ָ‬ ‫ס'איז מיר נישט קיין חילוק אויב ַ‬ ‫וואס דו קענסט זיין פרייליך!‬ ‫סיי וועלכן אופן ָ‬ ‫מ'דארף זיך פירן 'לפנים‬ ‫ַ‬ ‫ס'שטייט אין ּפסוק ַאז‬ ‫אויסגעארבעט‪ ,‬איך נעם ַאלעס‬ ‫ַ‬ ‫יא ָאדער נישט‬‫ָ‬ ‫משורת הדין'; חומרות און הידורים ברענגען ַארויס‬ ‫גארנישט‬ ‫לייכט‪ַ ,‬אלעס איז גוט און פיין‪ .‬עס מוז ָ‬ ‫דער עיקר איז‪ :‬זיין דערהויבן‬ ‫מ'מאכט‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט צום רבוש"ע; אויב‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫די אהבה ָ‬ ‫יא ָאנגעקומען‪ ,‬ס'איז‬ ‫זיין 'דוקא ַאזוי'‪ ...‬ס'איז ָ‬ ‫דא מענטשן‬ ‫זאגן ַאז ס'איז ָ‬ ‫בדרך צחות קען מען ָ‬ ‫פאלט מען שּפעטער דורך‬ ‫נישט די גדרים וסייגים‪ַ ,‬‬ ‫מארגן‪,‬‬ ‫קאליר‪ָ ,‬‬ ‫קאליר‪ ,‬יענע ָ‬ ‫נישט ָאנגעקומען‪ ,‬די ָ‬ ‫וואס זייער 'זמן שמחתינו' איז ווען זיי זענען ברוגז‬ ‫ָ‬ ‫מיט דער הלכה ַאליין‪ .‬א‪.‬א‪.‬וו‪.‬‬ ‫דארף אויך נישט‬ ‫גארנישט! איך ַ‬ ‫דארף ָ‬‫נעכטן‪ .‬איך ַ‬ ‫גאנצער וועלט‪ .‬אפשר‬ ‫בלאזן אויף דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫און זיי‬ ‫דא ַא יוצא מן הכלל‪ַ ,‬א‬ ‫צומאל איז ָאבער ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס הויז‬ ‫ַאריינגיין אויף ּפסח‪ ,‬מ'וועט מופן ווען ָ‬ ‫האבן זיי ַא היתר דערצו‪ָ ...‬אבער דער אמת איז‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט ליידער נישט קיין לייכטער נפש‪.‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫קינד ָ‬ ‫געהאלטן רואיג‬ ‫ַ‬ ‫האט אים‬ ‫וועט זיין גרייט"‪ ...‬דאס ָ‬ ‫"וואס וויל איך היינט‬ ‫ָ‬ ‫ַאז ַא מענטש דארף וויסן‬ ‫ס'דארף‬ ‫ַ‬ ‫האט ַא סּפעציעלע מהלך ַאז‬ ‫זיין נשמה ָ‬ ‫גאנצע תקופה!‬ ‫דורכאויס די ַ‬ ‫וואס איז‬ ‫טון"‪ .‬שמחת תורה טוט מען נישט עּפעס ָ‬ ‫'ּפלאץ'‪ָ ,‬אדער עּפעס‬ ‫ַ‬ ‫פארבינדן מיט ַא געוויסע‬ ‫ַ‬ ‫באזונדערע נסיונות‪ ,‬און יעצט שטייט‬ ‫דורכגיין ַ‬ ‫אהבה מקלקלת את השורה‬ ‫פארבינדן צו ַא געוויסע 'צייט'‪ ,‬מען טוט‬ ‫וואס איז ַ‬ ‫ָ‬ ‫סיטואציע ַאז אויב די עלטערן גייען זיך‬ ‫ַ‬ ‫מען ביי ַא‬ ‫ס'איז זייער גוט צו געדענקן דעם כלל ווען‬ ‫האט צוטון מיט אונזער 'נפש'‪ .‬מען‬ ‫וואס ָ‬ ‫עּפעס ָ‬ ‫דאס‬‫שטארק שטעלן אויף געוויסע חומרות‪ ,‬גייט ָ‬ ‫ַ‬ ‫ס'קומט שמחת תורה‪" :‬היינט איז ַאלעס גוט‪ַ ,‬אלעס‬ ‫פריידט זיך מיט'ן אויבערשטן!‬ ‫ערוועקן ביים קינד ַא טיפע געפיל פון ַ'אנטי' ַאז ער‬ ‫גארנישט‬‫געוואלדיג‪ .‬עס גייט מיר ָ‬ ‫ַ‬ ‫איז פיין און‬ ‫זאל חלילה שטויסן אויך די הלכה‪ .‬ס'איז הונדערט‬ ‫ָ‬ ‫דאס‪ ,‬איז ער מחליט‪:‬‬ ‫פארשטייט ָ‬ ‫ווען א איד ַ‬ ‫ּפראקטישע‬ ‫דאס נישט סתם ַא ַ‬ ‫אן"‪ .‬אייגנטליך איז ָ‬ ‫קלאר אויב דו גייסט זיך יעצט בייזערן‬ ‫ָ‬ ‫ּפראצענט‬ ‫ָ‬ ‫זאכן‪.‬‬ ‫"עס גייט מיר נישט אן יעצט די ַארומיגע ַ‬ ‫טאג! ָ‬ ‫דאס‬ ‫דאס איז דער מהות פונעם ָ‬ ‫עצה‪ ,‬נאר ָ‬ ‫געזאגט‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האב דיר‬ ‫און ַאמּפערן מיט'ן קינד‪" :‬איך ָ‬ ‫זאך‪ :‬איך וויל זיך פרייען‬ ‫ס'גייט מיר נאר אן איין ַ‬ ‫איז דאך די ּפשוט'ע טייטש פון 'אהבה מקלקלת‬ ‫דעמאלט‬‫ָ‬ ‫ביי מיר אין שטוב טוט מען ַאזוי און ַאזוי"‬ ‫וויאזוי ס'קומט אים‬ ‫טאנצט ַ‬ ‫מיט'ן רבוש"ע"‪ .‬ער ַ‬ ‫דא אהבה קומט נישט‬ ‫את השורה'‪ַ ,‬אז ווען ס'איז ָ‬ ‫זאגט ַא‬ ‫אויס‪ַ ,‬אליין ָאדער מיט ַא צווייטן; ער ָ‬ ‫רעאקציע‪.‬‬‫פארקערטע ַ‬ ‫גייט עס ברענגען ַא ַ‬ ‫טאקע‬‫האב ַ‬ ‫ַאריין די געווענליכע 'שורת הדין'‪" .‬איך ָ‬ ‫קאּפיטל תהלים פון הודאה; ָאדער לערנט ער‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫מאכן דעם ּפשוט'ן‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫פאל ַ‬ ‫זא ַ‬ ‫אין ַא ַ‬ ‫ס'זאל זיין ַאזוי‪ ,‬און למעשה איז געווען‬ ‫געוואלט ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט פריער‬ ‫ָ‬ ‫ַאזוי פריידט ער זיך מיט דער תורה‪( ,‬ווי‬ ‫דאך נאר‬ ‫חשבון‪ :‬די גדרים וסייגים זענען ָ‬ ‫ַאנדערש‪ָ ,‬אבער ס'גייט מיר נישט אן‪ ,‬ווייל איך בין‬ ‫דאס לערנען‬ ‫דערמאנט דעם איד מיט'ן דף היומי שיעור) אויב ָ‬ ‫ַ‬ ‫נצוהאלטן און ָאּפהיטן די‬ ‫ַ‬ ‫געווארן כדי ָא‬ ‫ָ‬ ‫באשטימט‬ ‫ַ‬ ‫איבערגענומען פון אהבה!"‬ ‫וואס איז‬ ‫דאס טון‪ָ .‬‬ ‫זאל ער ָ‬ ‫מאכט אים פרייליך‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫גאנצע תכלית פון די חומרות והידורים‬ ‫הלכה‪ .‬די ַ‬ ‫פאר ַאלע זיינע‬ ‫נגעזאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ָא‬ ‫דער מענטש ָ‬ ‫די ַאנדערע ָאּפציע? צו זיין ברוגז און נערוועז?‬ ‫זאל בלייבן‪ .‬איז דאך זיכער‬ ‫נאר ַאז די הלכה ָ‬ ‫איז ָ‬ ‫מאכן די‬ ‫רהייראטע קינדער ַאז "מען גייט ַ‬ ‫ַ‬ ‫פא‬ ‫ַ‬ ‫האט שייכות מיט'ן‬ ‫דאס איז זיין אויסדרוק ַאז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫אויסגעהאלטן צו נוצן בידים די הידורים און‬ ‫ַ‬ ‫נישט‬ ‫שטארקע‬ ‫ַ‬ ‫האט ַא‬‫סעודה ַאזויפיל ַאזייגער"‪ ,‬און ער ָ‬ ‫זאל זיין נזהר פון לערנען שלא‬ ‫נאר ער ָ‬ ‫אויבערשטן‪ָ ,‬‬ ‫חומרות ַאלס ַא מיטל ַאז די הלכה זאל חלילה אויך‬ ‫סיבה דערצו‪ ,‬ווייל ער קען זיך נישט ערלויבן‬ ‫האבן ַאז "איך‬ ‫לשמה‪ .‬אויב מען לערנט ָאן צו אינזין ָ‬ ‫"יא‪ָ ,‬אבער ער איז ּפורץ גדר"‪...‬‬ ‫נישט בלייבן! ָ‬ ‫וואס‬ ‫זאל קומען ַאנדערע צייטן‪ .‬און ָ‬ ‫ַאז יעדער ָ‬ ‫נאנטקייט מיט השי"ת"‪ ,‬איז‬ ‫האב ַא ָ‬ ‫לערן ווייל איך ָ‬ ‫טאקע רעדן דערוועגן מיט די ַאנדערע‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫רוואס ער ָ‬ ‫פא ָ‬ ‫מיינסטו? ס'איז געווען ַא סיבה ַ‬ ‫נארישקייט‪.‬‬ ‫דאס סתם ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאלן זיך נישט ָאּפלערנען‪ָ .‬אבער‬ ‫קינדער‪ַ ,‬אז זיי ָ‬ ‫טאקע געווען‪.‬‬ ‫נגעזאגט‪ַ ...‬אזוי איז ַ‬ ‫ָ‬ ‫שטארק ָא‬‫ַ‬ ‫ַאזוי‬ ‫טראכט ַאריין‪" :‬איך‬ ‫ווען דו זיצסט און לערנסט ַ‬ ‫זא מצב ַאז זיך שטעלן אויף‬ ‫מ'האלט שוין ביי ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫אויב‬ ‫קיינער איז נישט ָאנגעקומען אין צייט‪ ...‬יעצט איז‬ ‫האב ַא רבוש"ע‪ ,‬איך קען לערנען זיין תורה"‪ .‬זיי‬ ‫ָ‬ ‫דעמאלט איז עס‬‫ָ‬ ‫מאכט ַ'אנטי דת'‪,‬‬ ‫גדרים וסייגים ַ‬ ‫דאס עסן‬ ‫קאלט‪ָ ,‬‬ ‫דאס עסן איז ַ‬ ‫דא ַא צעמישעניש‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫פרייליך מיט'ן אויבערשטן! ברענג ַארויס – אויף‬ ‫וואס דו שטעלסט זיך‬ ‫פארקערט‪ ,‬דורכדעם ָ‬ ‫דאך ַ‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫פארדרייט‬ ‫אינגאנצן ַ‬ ‫ַ‬ ‫טאג איז‬ ‫איז הייס‪ ,‬זיין ָ‬ ‫וועלכע וועג דו ווילסט ‪ -‬דיין הנאה איבער דעם‬ ‫מאכסטו די בעסטע גדרים וסייגים‬ ‫נישט דערויף‪ַ ,‬‬ ‫וואס דו האסט מיט'ן רבוש"ע‪.‬‬ ‫שייכות ָ‬ ‫זאל בלייבן היטן די הלכה בעז"ה‪.‬‬ ‫דאס קינד ָ‬ ‫ַאז ָ‬ ‫נגעזאגט זיין יונגל צו שטיין‬ ‫ָ‬ ‫האט ָא‬‫ער ָ‬ ‫ּפלאץ ביי די הקפות‪ ,‬למעשה איז‬ ‫ַ‬ ‫אויפ'ן זעלבן‬ ‫טרעפן די אייגענע התרגשות‬ ‫די מנהגים קענען נישט זיין ַא סתירה צו‬ ‫טאטע איז‬‫וועקגעגאנגען און דער ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאס קינד ַא‬‫ָ‬ ‫דא די הייליגע פיוטים און‬ ‫שמחת תורה זענען ָ‬ ‫שמחה‬ ‫פארנומען ַא שעה צייט אים אויפצוזוכן‬ ‫געווען ַ‬ ‫וואס מ'זעט ממש ווי די מחברים גייען‬ ‫ניגונים‪ָ ,‬‬ ‫געדאנק איז אמת לגבי שמחת‬ ‫ַ‬ ‫דער זעלבער‬ ‫אינמיטן די הקפות‪...‬‬ ‫ַארויס פון די כלים‪' :‬מּפי קל יבורך ישראל'‪' ,‬אין‬ ‫וואס עס‬ ‫תורה‪ .‬די איינציגע מצוות היום איז ָ‬ ‫פאר יום טוב ַאז "עס‬ ‫נאך ַ‬‫מ'קען מחליט זיין ָ‬ ‫ווארימע‬‫סגולה כתורה'‪ ,‬ס'איז דאך ַאזעלכע ַ‬ ‫שטייט אין ּפסוק‪" :‬עצרת תהיה לכם כל מלאכת‬ ‫וואס‬ ‫טאג ָ‬ ‫גארנישט אן!" ווייל ס'איז ַא ָ‬ ‫גייט מיר ָ‬ ‫זאג עס ַאליין‪ .‬ווארט נישט אין ביהמ"ד‬‫ווערטער! ָ‬ ‫עבודה לא תעשו"‪ .‬אויב דו האסט נישט געטון קיין‬ ‫טאג פון 'אהבה‬ ‫איז העכער ווי ַאלעס‪ ,‬ס'איז ַא ָ‬ ‫זאל עס זינגען‪ .‬זינג עס שטילערהייט‬ ‫ביז איינער ָ‬ ‫האסטו מקיים געווען דעם יום טוב‪ַ .‬‬ ‫דאן‬ ‫מלאכה ָ‬ ‫וויאזוי איך‬ ‫וואס איז ַא חילוק ַ‬ ‫מקלקלת את השורה'‪ָ .‬‬ ‫האסטו דען ַא השגה ווי‬ ‫טאנץ עס אויס‪ָ .‬‬‫פאר דיר‪ַ ,‬‬ ‫וואס‬ ‫סאך הייליגע מנהגים און ענינים ָ‬ ‫דא ַא ַ‬‫איז ָ‬ ‫סארט אופן און איך זוך‬ ‫טאנץ? איך זוך נישט די ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאגסט ַאזעלכע‬ ‫נתרגש דו קענסט ווערן ווען דו ָ‬ ‫געווארן כדי ַארויסצוברענגען די‬ ‫ָ‬ ‫געמאכט‬ ‫ַ‬ ‫זענען‬ ‫סארט אופן‪ .‬די ַאלע ענינים פון שמחת‬ ‫נישט יענע ָ‬ ‫סארט דיבורים?‬ ‫ָ‬ ‫וויאזוי‬ ‫טאג‪ָ .‬אט די ַאלע ּפרטים‪ַ ,‬‬‫שמחה פונעם ָ‬ ‫געמאכט‬ ‫ַ‬ ‫וואס זענען‬‫דאך מנהגים‪ָ ,‬‬ ‫תורה זענען ָ‬ ‫מ'קען לערנען די ּפרשה פון וזאת הברכה‪:‬‬ ‫טאנצן די הקפות‪ ,‬וויפיל ַאזייגער‪ ,‬ווען‬ ‫מ'זאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫געווארן בלויז כדי אויסצודרוקן אהבה און שמחה‬ ‫ָ‬ ‫דא‬ ‫'אשריך ישראל מי כמוך עם נושע בה'‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫דאס‬‫מיטל‪-‬נאכט‪ ,‬וכדו'‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫מאכן די סעודה‬ ‫מ'זאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫צווישן דעם רבוש"ע מיט'ן איד‪ ,‬אויב ַאזוי‪ ,‬זע ַאז‬ ‫זאכן‪.‬‬ ‫ַאזויפיל ווארימקייט אין די ּפשטות'דיגע ַ‬ ‫האבן איין תכלית‪:‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫זענען ַאלעס מנהגים‪ָ ,‬‬ ‫ּפראווען די‬ ‫די מנהגים זאלן דיר נישט שטערן פון ַ‬ ‫מ'דארף זיך נאר ַאליין טרעפן און דערהערן‬ ‫ַ‬ ‫צו קענען דורכדעם שּפירן די דביקות און שמחה‬ ‫טאג!‬ ‫שמחה פונעם ָ‬ ‫זאכן קענען דיר ברענגען דעם רגש פון‬ ‫וועלכע ַ‬ ‫פונעם יום טוב‪.‬‬ ‫שמחה און דביקות‪ .‬מ'קען אויך לערנען דעם אור‬ ‫אויב דו טרעפסט זיך אינמיטן שמחת תורה ַאז‬ ‫ווען ַא חומרא איז ַא סתירה צו הלכה‬ ‫החיים פון קבלת התורה ָאדער ַאנדערע ספרים הק'‬ ‫שמאטע‪ ,‬אויב דו ביזט‬ ‫ַ‬ ‫אויסגעדראשענע‬ ‫ָ‬ ‫דו ביזט ַאן‬ ‫מאל געהערט פון ַא גרויסן מחנך‬ ‫כ'האב ַא ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס רעדן וועגן די גרויסקייט פון ַא איד און וועגן‬‫ָ‬ ‫ס'ארבעט‬‫ברוגז און גערעגט אויפ'ן יום טוב ווייל ַ‬ ‫געדאנק‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט מסביר געווען ַא ריכטיגע‬‫וועלכער ָ‬ ‫האט צו ַא איד‪ .‬ברענג‬‫וואס דער רבוש"ע ָ‬ ‫די אהבה ָ‬ ‫דעמאלט מיינט עס ַאז עּפעס‬ ‫ָ‬ ‫נישט מיט דיין נפש‪,‬‬ ‫דארף מען מחנך זיין די קינדער‬ ‫ַאז געווענליך ַ‬ ‫נאכדעם וועט שוין‬ ‫ַארויס די אהבה מכח אל הּפועל! ָ‬ ‫טוסטו נישט ריכטיג‪ .‬זיי מחליט ַאז "ס'איז גוט‬ ‫דא גדרים‬ ‫דא די הלכות‪ ,‬און ס'איז אויך ָ‬ ‫ַאז ס'איז ָ‬ ‫וואס‬ ‫מאטיש ַארויסקומען די טיפע בקשה ָ‬ ‫אויטא ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאג שטעלט זיך אויס‪.‬‬‫וויאזוי דער ָ‬‫און ס'איז פיין ַ‬ ‫וואס זענען ּפונקט ַאזוי‬‫וסייגים און הידורים ָ‬ ‫טאג‪.‬‬ ‫מ'קען פועל'ן אין דעם ָ‬ ‫וואס איז העכער ווי די‬ ‫טאג ָ‬ ‫זא הייליגע ָ‬ ‫ס'איז ַא ַ‬ ‫דא‬ ‫"אבער ס'איז ָ‬ ‫דאס קינד‪ָ :‬‬‫מאל פרעגט ָ‬‫וויכטיג‪ַ .‬א ָ‬ ‫‪ || 12‬גליון הבינני‬ ‫ד‬ ‫נאכ'ן שּפירן די גרעסטע‬ ‫בענקשאפט ָ‬ ‫ַ‬ ‫כי זה כמה נכסוף נכספתי לראות; די זיסע‬ ‫נאנטקייט‬ ‫ָ‬ ‫האב נישט‬‫בענקשאפט‪" :‬איך ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט ַא‬ ‫ווען ַא איד ָ‬ ‫צוזאמען מיט‬ ‫וואס גייט נישט ַ‬ ‫ַא תשוקה ָ‬ ‫סארטן תשוקות‬ ‫צוויי ָ‬ ‫גארנישט אין גלות‪,‬‬ ‫האב ָ‬ ‫קיין בית המקדש‪ ,‬איך ָ‬ ‫שמחה‬ ‫לעמאל ווען ַא מענטש בענקט צו ַא געוויסע‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫זאל עס שוין ווערן אויפגעבויעט"‪ .‬ברענגט‬ ‫הלוואי ָ‬ ‫סארט תשוקה איז ַא שטיקל סתירה‬ ‫די ערשטע ָ‬ ‫דא ַא‬‫סארט תשוקות‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫דא צוויי ָ‬ ‫זאך‪ ,‬זענען ָ‬ ‫ַ‬ ‫עס ַארויס ַא הייליגע השתוקקות‪ָ ,‬אבער למעשה‬ ‫מיט שמחה‪ ,‬ווייל אויב תשוקה מיינט ַאז "איך‬ ‫וואס‬‫וואס ברענגט ַארויס דעם חלק ָ‬ ‫בענקשאפט ָ‬ ‫ַ‬ ‫ווייטאג‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫באגלייט מיט ַא‬ ‫איז עס ַ‬ ‫דארשטיג‪ ,‬הלוואי קען איך‬‫האב נישט‪ ,‬איך בין ָ‬ ‫ָ‬ ‫נאך די‬ ‫מ'זאגט אום יוה"כ ָ‬ ‫ָ‬ ‫פעלט‪ .‬למשל ווען‬ ‫האב יעצט‬‫דאס ַאז "איך ָ‬ ‫זאך"‪ .‬מיינט ָ‬ ‫האבן יענע ַ‬ ‫ָ‬ ‫עבודה די פיוטים פון 'ומרוב עונינו אין לנו לא‬ ‫וואס קומט פון דער גרעסטער‬ ‫תשוקה ָ‬ ‫ווייטאג"‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫שמחה‬ ‫שטארקע‬ ‫ַ‬ ‫אישים ולא אשם'‪ ,‬ברענגט מען ַארויס ַא‬ ‫עס שטייט אין ספר העיקרים ַאז די הגדרה פון‬ ‫דאס‬‫מ'האט נישט‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫תשוקה צום ביהמ"ק ָ‬ ‫וואס קומט פון ַא‬‫דא תשוקה ָ‬ ‫דאן איז ָ‬‫ָאבער ַ‬ ‫געהאט ַא רצון‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫שמחה איז‪ :‬ווען ַא מענטש ָ‬ ‫וואס‬‫באוויינט ָ‬ ‫זעלבע אום תשעה באב ווען מען ַ‬ ‫שמחה‪" :‬ס'איז דאך ַאזוי גוט! היינט איז 'עוז וחדוה‬ ‫געוואלט‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫ּפאסירט ָ‬ ‫טאקע ַ‬ ‫ס'האט ַ‬ ‫ָ‬ ‫און‬ ‫פארלוירן‪ .‬און אויך יום טוב ווען‬ ‫מ'האט ליידער ַ‬ ‫ָ‬ ‫בענקשאפט צו‬ ‫ַ‬ ‫האב איך ַא‬ ‫במקומו'! אויב ַאזוי ָ‬ ‫ווען דער מענטש'נס רצון ווערט ערפילט‪ ,‬ווערט‬ ‫מ'זאגט 'ומפני חטאינו גלינו מארצינו וכו' ואין‬ ‫ָ‬ ‫ס'זאל גיין‬ ‫ָ‬ ‫בלייבן מיט דער לעכטיגקייט‪ ,‬הלואי‬ ‫וואס איך‬ ‫באקומען ָ‬ ‫האב ַ‬ ‫ער זייער פרייליך‪" .‬איך ָ‬ ‫אנחנו יכולים לעלות וליראות'‪ .‬די תשוקה ווערט‬ ‫ווייטער און ווייטער"‪.‬‬ ‫געוואלט ענדיגן‬ ‫ָ‬ ‫האב‬ ‫געוואלט‪ .‬איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫לעמאל‬ ‫ָ‬ ‫האב ַא‬ ‫ָ‬ ‫וואס מ'רעדט וועגן דעם‬ ‫ַארויסגעברענגט דורכדעם ָ‬ ‫מאל געהערט ווי קינדער‬ ‫האט שוין ַא ָ‬ ‫יעדער ָ‬ ‫מ'האט נישט‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫חלק ָ‬ ‫געמאכט ַא סיום הש"ס‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫כ'האב ב"ה‬ ‫ָ‬ ‫ש"ס‪ ,‬און‬ ‫נאך ַא מעשה"‪.‬‬ ‫בעטן פון ַא בעל מספר‪" :‬דערצייל ָ‬ ‫ס'איז געשען!"‬ ‫בענקשאפט‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫נאך אן אופן פון‬ ‫דא ָ‬ ‫ָאבער ס'איז ָ‬ ‫דא ליגט ַא געבעט‪:‬‬ ‫וואס ליגט אונטער די בקשה? ָ‬ ‫ָ‬ ‫ווידעראום אויב דער מענטש זעט ַאז זיין רצון‬ ‫וואס ווערט ַארויסגעברענגט ווען מ'רעדט וועגן‬ ‫ָ‬ ‫האב מורא'דיג‬ ‫געשמאק‪ ,‬איך ָ‬ ‫ַ‬ ‫"עס איז געווען ַאזוי‬ ‫קיינמאל‬ ‫ָ‬ ‫ווערט נישט אויסגעפירט און ס'גייט שוין‬ ‫מ'האט יא‪ .‬יעדן שבת און יום טוב‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫דעם חלק ָ‬ ‫געגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫רוואס איז עס נישט‬ ‫פא ָ‬ ‫געהאט‪ַ .‬‬ ‫ַ‬ ‫הנאה‬ ‫האפענונג‬‫פארלירט ער זיין ָ‬‫דעמאלט ַ‬ ‫ָ‬ ‫ּפאסירן‪,‬‬ ‫נישט ַ‬ ‫בעט מען זיך ביים אויבערשטן‪' :‬קדשינו במצוותיך‪,‬‬ ‫זא‬ ‫שבענו מטובך'‪ ,‬ווייל יום טוב ברענגט מיט זיך ַא ַ‬ ‫ווארימקייט‪ ,‬דער איד שּפירט ממש דעם 'והשיאינו‬ ‫מ'דארף זיך נאר ַאליין טרעפן און‬ ‫ַ‬ ‫ה' אלקינו את ברכת מועדיך'‪ .‬צוליב דעם איז ער‬ ‫פארלירן דעם‬ ‫קיינמאל נישט ַ‬‫ָ‬ ‫זאל‬ ‫משתוקק ַאז ער ָ‬ ‫זאכן קענען‬‫דערהערן וועלכע ַ‬ ‫דאך ַאז‬ ‫דאוונט‬ ‫האט שוין יעצט‪ .‬ער ווייסט ָ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫שּפעטער קען געשען ַא חסרון‪ ,‬דעריבער ַ‬ ‫רגש ָ‬ ‫דיר ברענגען דעם רגש פון‬ ‫זאל‬‫ער מיט ַא געפיל פון השתוקקות ַאז "הלוואי ָ‬ ‫פארלירן די דערהויבענקייט‪,‬‬ ‫קיינמאל נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫איך‬ ‫שמחה און דביקות‬ ‫לעמאל געדענקן"‪ .‬דער איד‬ ‫"וויאזוי‬ ‫ַ‬ ‫טראכט‬ ‫ָ‬ ‫דאס ַא‬ ‫זאל איך ָ‬ ‫האט ַאזעלכע גוטע מינוטן און ער ַ‬ ‫הלוואי ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬‫דאס איז ַא תשוקה ָ‬ ‫נהאלטן?" ָ‬ ‫דאס ָא ַ‬ ‫קען מען ָ‬ ‫נאך ַא מעשה"‪ .‬ס'איז‬ ‫ווייטער? דערצייל מיר ָ‬ ‫און ער ווערט טרויעריג‪" .‬איך ַארבעט שוין צען‬ ‫רמאגט און מ'וויל עס‬ ‫פא ָ‬‫וואס מען ַ‬ ‫קומט פון עּפעס ָ‬ ‫וואס‬ ‫טאקע ַא תשוקה‪ָ ,‬אבער ס'איז ַא תשוקה ָ‬ ‫ַ‬ ‫האבן געלט‪ָ ,‬אדער חברים‪ָ ,‬אדער‬ ‫כ'זאל ָ‬ ‫ָ‬ ‫יאר ַאז‬ ‫ָ‬ ‫פארלירן‪.‬‬‫נישט ַ‬ ‫סטאטוס‪ ,‬און יעצט זע איך ַא סתימת הגולל"‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫קומט מתוך שמחה‪.‬‬ ‫בענקשאפט פון‬ ‫ַ‬ ‫שמיני עצרת איז ַא‬ ‫דאס ברענגט ַא טיפע עצבות‪ .‬מענטשן גייען ַאריין‬ ‫ָ‬ ‫לעכטיגקייט‬ ‫האבן אידישע קינדער ַא טיפע‬ ‫שמחת תורה ָ‬ ‫האט זיך דערזען‬ ‫דערפון אין דעּפרעסיע‪ .‬ווייל ער ָ‬ ‫דא‪ ,‬איך וויל נישט‬ ‫תשוקה‪" :‬איך וויל בלייבן ָ‬ ‫סארט תשוקות‪.‬‬ ‫האבן מיר ביידע ָ‬ ‫יום טוב סוכות ָ‬ ‫וואס‬ ‫נאך עּפעס ָ‬ ‫יארן ַאז ער לויפט ָ‬ ‫נאך ַאזויפיל ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַאוועקגיין"‪ .‬ווען ס'קומט שמחת תורה שּפעט‬ ‫דערמאנט‬ ‫ַ‬ ‫ביי די הושענות במשך די סוכות‪-‬טעג‬ ‫גייט נישט געשען‪.‬‬ ‫כמיטאג‪ ,‬לעת ינטו צללי ערב‪ ,‬און מ'גייט ַאהיים‬ ‫ָ‬ ‫נא‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬ ‫וואס מיר ָ‬ ‫זאכן ָ‬ ‫בענקשאפט צו די ַ‬ ‫ַ‬ ‫מען ַא‬ ‫פון ביהמ"ד מיט די טליתים‪ ,‬וויל דער איד ַאזוי‬ ‫ווייטאג ווען דער רצון איז נישט‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫ליידער נישט; מען בעט אויף די שכינה און אויפ'ן‬ ‫דא‪ .‬צו וואו גייט מען ַאוועק? ער‬ ‫שטארק בלייבן ָ‬ ‫ַ‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫ערפילט‬ ‫דאס צום אויסדרוק אין‬ ‫בית המקדש‪ .‬בעיקר קומט ָ‬ ‫הארץ בענקט‪:‬‬ ‫נאנטקייט‪ ,‬זיין ַ‬‫וויל בלייבן מיט דעם ָ‬ ‫האט חלילה ַא‬ ‫דאס זעלבע איז ווען איינער ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאג פון הושענא רבה ווען מ'איז זייער‬ ‫דעם גרויסן ָ‬ ‫"אחת שאלתי מאת ה' אותה אבקש שבתי בבית ה'‪,‬‬ ‫וואס ער טוט ַאלעס אויף דער וועלט אים‬ ‫חולה ָ‬ ‫האבן‬ ‫וואס מיר ָ‬‫שטארק משתוקק אויף דעם חלק ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫פארלירן די געהויבנקייט"‪ .‬ער ָ‬ ‫איך וויל נישט ַ‬ ‫דאקטוירים און גיבט‬ ‫פארט צו ָ‬ ‫ראטעווען‪ ,‬ער ָ‬ ‫צו ַ‬ ‫ליידער נישט‪.‬‬ ‫האט נישט‪,‬‬ ‫וואס ער ָ‬‫ַא תשוקה נישט צוליב עּפעס ָ‬ ‫ווייטאג‬ ‫ָ‬ ‫סאך געלט‪ .‬שּפעטער איז דער‬ ‫אויס ַא ַ‬ ‫דערנאך קומט שמיני עצרת ווען דער איד‬ ‫ָ‬ ‫האט יא‪ .‬מ'איז ָ‬ ‫דאך ַאזוי‬ ‫וואס ער ָ‬‫נאר צוליב עּפעס ָ‬ ‫פארלוירן‬‫האט ַ‬‫זייער גרויס‪ ,‬נישט בלויז ווייל ער ָ‬ ‫יא‪" .‬רבוש"ע‪,‬‬ ‫האב ָ‬ ‫וואס איך ָ‬‫שּפירט ַא תשוקה אויף ָ‬ ‫דאס איז ַא תשוקה מיט‬ ‫נאנט און ַאזוי אהבה'דיג‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫דא ַא טיפער צער ַאז‬‫נאנטן ח"ו‪ ,‬נאר ס'איז אויך ָ‬ ‫ַא ָ‬ ‫דיין תורה איז ַאזוי ליכטיג‪ .‬ס'איז נישט נוגע יעצט‬ ‫צוזאמען‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ַא שמחה‬ ‫דאס‬ ‫שטארקע תשוקה "נאר ָ‬ ‫ַ‬ ‫זא‬ ‫געהאט ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫ער ָ‬ ‫האב נישט‪ ,‬איך וויל בלייבן צוגעבינדן‬ ‫וואס איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאג פון שמיני עצרת פריידט מען זיך‬ ‫אין דעם ָ‬ ‫יא געשען‪.‬‬ ‫ּפאסירן"‪ ,‬און ליידער איז עס ָ‬‫זאל נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאגט עס נישט מיט ַא‬ ‫צו דיין תורה"‪ .‬דער איד ָ‬ ‫וואס איז‬ ‫דאך ַא איד ָ‬ ‫יא! דו ביזט ָ‬ ‫מ'האט ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫מיט ָ‬ ‫געווארן ערפילט‪ .‬ער שּפירט‬ ‫ָ‬ ‫זיין תשוקה איז נישט‬ ‫ווייטאג‪ ,‬נאר מיט ַא געפיל פון "ס'איז‬ ‫ָ‬ ‫געפיל פון‬ ‫זאגן ַאז דו ביזט ממש‬ ‫לאמיר ָ‬ ‫מקיים מצוות! אפילו ָ‬ ‫ממש ַא הרגשה פון 'למה לי חיים'‪.‬‬ ‫האבן מער‬‫דאך ַאזוי גוט‪ ,‬און אויב ַאזוי‪ ,‬וויל איך ָ‬ ‫דורכפאל‪ ,‬דיין גשמיות מיט דיין‬‫ַ‬ ‫דער גרעסטער‬ ‫סארט תשוקה איז ַא סתירה‬ ‫קומט אויס‪ַ ,‬אז די ָ‬ ‫סארט‬‫דערפון‪ .‬איך וויל נישט לעבן ַא ליידיגע ָ‬ ‫רוחניות זענען ממש ָאנגעזעצט‪ָ ,‬אבער דו האסט‬ ‫מיט שמחה‪ .‬ווייל די תשוקה מיינט ַאז "איך ָ‬ ‫האף און‬ ‫פאר'ן מענטש‬ ‫סארט תשוקה ברענגט ַ‬ ‫זא ָ‬‫לעבן"‪ַ .‬א ַ‬ ‫נאנט צו‬‫וואס איז ַאזוי ָ‬ ‫לעמאל דעם רבוש"ע ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאך ַא‬ ‫באקומען"‪.‬‬ ‫כ'האב נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫ווארט אויף עּפעס ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַא מורא'דיגע שמחה‪.‬‬ ‫גליון הבינני || ‪13‬‬ ‫די תפלה ביים זיך געזעגענען‬ ‫סארט ּפעולות פרישן מיר אויף?" ס'איז דאך ַא‬ ‫ָ‬ ‫מ'דארף זיך צוגרייטן צום שמחת תורה דורך‬ ‫ַ‬ ‫דיר‪.‬‬ ‫ווען מ'געזעגנט זיך פון די הייליגע טעג איז‬ ‫טאג‪.‬‬ ‫זא גרויסן ָ‬ ‫רּפאטשקענען ַא ַ‬ ‫פא ַ‬‫שאד סתם צו ַ‬ ‫ָ‬ ‫יא ב"ה‪.‬‬ ‫האט ָ‬ ‫ריינטראכטן וויפיל מתנות מען ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫זא אהבה‪ ,‬און ַאזעלכע‬ ‫נאנטקייט‪ַ ,‬א ַ‬ ‫זא ָ‬ ‫דא ַא ַ‬‫דאך ָ‬ ‫ָ‬ ‫שמחה אין יעדן מצב – ָאּפגעזען פון די‬ ‫זאכן‬ ‫מאכן ַא ליסטע פון עטליכע ַ‬ ‫זיך ַ‬ ‫טראכטן‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט נישט קיין צייט צו‬ ‫ָ‬ ‫געגועים‪ַ ,‬אז‬ ‫אומשטענדן‬ ‫סאך מענטשן מוטשען זיך היינט מיט‬ ‫גאר ַא ַ‬‫ָ‬ ‫פון די חסרונות‪ .‬מען גייט ַארויס פון דעם ָ‬ ‫טאג‬ ‫מ'דארף זיין פרייליך מיט'ן רבוש"ע אין יעדן‬ ‫ַ‬ ‫פאר'ן מענטש‬ ‫מ'זאגט ַ‬‫ָ‬ ‫נצענטראציע‪ .‬און ווען‬ ‫ַ‬ ‫קא‬ ‫ָ‬ ‫ס'זאל‬ ‫ָ‬ ‫זא קרבה‪ .‬דער איד בעט זיך ַאז‬ ‫מיט ַא ַ‬ ‫טראגן און‬ ‫ָ‬ ‫פארנומען צו‬ ‫מצב‪ .‬אפילו אויב מ'איז ַ‬ ‫זאך ברציפות פאר עטליכע‬ ‫זאל טון איין ַ‬ ‫ַאז ער ָ‬ ‫לעמאל געדענקן די‬ ‫ָ‬ ‫זיך נישט ענדיגן‪ ,‬ער וויל ַא‬ ‫ווארטן אויף די משּפחה‪.‬‬ ‫ברענגען די קינדער און ַ‬ ‫קאנצענטרירט‪.‬‬ ‫שעה‪ ,‬איז אים שווער צו בלייבן ָ‬ ‫זאל‬‫דערהויבנקייט‪" .‬רבוש"ע העלף מיר‪ַ ,‬אז איך ָ‬ ‫דאנק אויף דעם ַאליין דעם רבוש"ע‪ַ ,‬אז‬ ‫נו ברוך ה'! ַ‬ ‫מאכן‬ ‫מ'זאל ַאליין ַ‬ ‫ָ‬ ‫דעריבער איז ַא גוטע עצה ַאז‬ ‫ראּפגעשלעּפט דורכ'ן יצר מיט‬ ‫נישט ווערן ַא ָ‬ ‫פארנומען‪.‬‬ ‫דו האסט קינדער מיט וועמען צו זיין ַ‬ ‫דאס‬ ‫טאג‪ָ ,‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫מערערע שינויים דורכאויס דעם ָ‬ ‫זאל געדענקן ַאז יאוש איז‬ ‫שטותים פון יאוש‪ .‬איך ָ‬ ‫זאגט‬ ‫נאכנישט קיין קינדער‪ָ ,‬‬ ‫און אויב דו האסט ָ‬ ‫מאל אויפפרישן‬ ‫כא ָ‬‫נא ַ‬ ‫מ'זאל זיך קענען ָ‬ ‫ָ‬ ‫העלפט ַאז‬ ‫זאך‪ ,‬ס'איז סתם ַא שקר‪".‬‬ ‫נישט קיין אמת'ע ַ‬ ‫דעמאלט‬‫ָ‬ ‫דער חובת הלבבות אין שער הבטחון ַאז‬ ‫פאקוסירט‪.‬‬ ‫צו בלייבן ָ‬ ‫האט‪ ,‬פון זיין‬‫וואס ער ָ‬ ‫טראּפעלע הנאה ָ‬‫ָ‬ ‫דאס‬ ‫ָ‬ ‫גאנצן צייט‪ ,‬ווייל דו‬ ‫טאנצן ַא ַ‬ ‫קענסטו דאך זיכער ַ‬ ‫סאך קהלות איז דער‬ ‫טאקע ַאז אין ַא ַ‬‫מ'זעט ַ‬ ‫טאנצן‬ ‫דאס ברענגט אים צו ַ‬ ‫שייכות מיט'ן רבוש"ע‪ָ ,‬‬ ‫ס'זאל דיר שטערן‪.‬‬‫האסט נישט ווער ָ‬ ‫דאווענען איז‬‫דאס ַ‬‫מנהג אין די הייליגע טעג‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫און זיך פרייען מיט'ן 'יחודא שלים'‪ .‬שּפעטער‬ ‫וואס מ'קען‬ ‫דא עּפעס מיט ָ‬ ‫לעמאל ָ‬ ‫ָ‬ ‫ס'איז ַא‬ ‫ווארעמע ניגון;‬‫איינגעטיילט‪ :‬יעצט זינגט מען ַא ַ‬ ‫זאל קענען בעטן זיינע בקשות‪.‬‬ ‫ברענגט עס ַאז ער ָ‬ ‫זיך פרייען‪ .‬אפילו ווען איין קינד וויינט ווייל זיין‬ ‫יעצט שטעלט מען זיך אויף; יעצט עפנט מען דעם‬ ‫גאנצער מושג ַאז מ'בעט אויף גשם אום שמיני‬ ‫דער ַ‬ ‫האט‬‫ּפגעפאלן און ָ‬ ‫ַ‬ ‫רא‬ ‫שּפילצייג ספר תורה איז ַא ָ‬ ‫דאס‬‫ארון הקדוש; יעצט זינגט מען ַא שנעלן ניגון‪ָ .‬‬ ‫זא‬ ‫עצרת‪ ,‬איז דאך אויך פאר דער סיבה‪ ,‬ווייל אין ַא ַ‬ ‫דאס צווייטע קינד וויינט ַאז ער‬ ‫זיך צעריסן‪ ,‬און ָ‬ ‫נצענטראציע פונעם מח‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫קא‬ ‫האלט ָאן די ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאל נישט‬ ‫טאג קען מען אויס'פועל'ן ַאז די ּפרנסה ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫וואס יעדער ָ‬ ‫נאשעריי ָ‬‫באקומען ַא ַ‬‫האט נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאקע‬‫טאג פון שמיני עצרת איז ַ‬ ‫אין דעם ָ‬ ‫שטערן פון עבודת ה'‪ .‬מ'איז מתּפלל אויף הרחבת‬ ‫באקומען‪ ...‬פריי זיך מיט'ן רבוש"ע‪ ,‬נישט קיין‬ ‫ַ‬ ‫נישטא קיין כלים‪ָ ,‬אבער יעדער קען זיך ַאליין‬ ‫ָ‬ ‫הדעת כדי צו קענען לערנען און דינען השי"ת‪.‬‬ ‫חילוק אין די אומשטענדן‪ .‬מודה אני לפניך אשר‬ ‫וואס ברענגען אים‬‫זאכן ָ‬‫מאכן ַא רשימה פון צען ַ‬ ‫ַ‬ ‫מ'זאל עס‬ ‫ָ‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן ַאז‬ ‫שמת חלקי מיושבי בית המדרש! יעצט איז נישט‬ ‫זאכן‬ ‫ַא שמחה של מצוה‪ַ .‬‬ ‫טראכט ַאריין‪" :‬וועלכע ַ‬ ‫טאנצן און זיך‬ ‫טאקע קענען ַ‬‫מ'זאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫קענען שּפירן‪,‬‬ ‫טראכטן פון קיין שום חסרון‪.‬‬‫קיין צייט צו ַ‬ ‫מאכן מיר פרייליך במחשבה און במעשה‪ .‬וועלכע‬ ‫ַ‬ ‫אמת'דיג פרייען מיט'ן רבוש"ע‪.‬‬ ‫אויסלאנד‬ ‫ַ‬ ‫רפאלק ַאז זיי ָ‬ ‫זאלן גיין וואוינען אין‬ ‫ּפא ָ‬ ‫ַאוועקשיקן דעם יונגען ָ‬ ‫נאכצולויפן עולם הזה‬ ‫דערמאנונג נישט ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫מאמע‪.‬‬ ‫דא וואוינען נעבן די ַ‬‫לאזן ָ‬ ‫פאר ַא שטיק צייט‪ .‬כידוע‪ .‬מ'קען זיי נישט ָ‬ ‫וואס ער‬‫ראטעוועט ָאבער דעם מענטש‪ ,‬דורכדעם ָ‬ ‫דער רבוש"ע ַ‬ ‫מ'דארף זיי ַאוועקשיקן ַאז זיי‬ ‫ַ‬ ‫דא‪ ,‬וועט נישט טויגן‪,‬‬ ‫ווילאנג זיי וועלן זיין ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאל נישט‬ ‫זאל נישט ַאזוי ליגן אין גשמיות און ער ָ‬ ‫דערמאנט אים ַאז ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאלן זיך קענען ַאליין בויען‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫דארף טון‪ָ ,‬אבער‬ ‫וואס ער ַ‬ ‫זאל ווייטער טון ָ‬‫נאכלויפן קנאה תאוה וכבוד‪ .‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאל ער לויפן צום רבוש"ע‪.‬‬‫נאכלויפן‪ .‬ווען ער לויפט‪ָ ,‬‬ ‫דאס נישט ַאזוי ָ‬ ‫זאל ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫מ'דארף אים אויפהייבן און ַאריינלייגן אין ַא‬ ‫ַ‬ ‫האנדלונג דערצו איז‪ ,‬ווען מ'הייבט אויף דעם מענטש און‬ ‫בא ַ‬ ‫די בעסטע ַ‬ ‫דירת עראי‪...‬‬ ‫דאס העלפט נאר‬ ‫פארשטייט זיך ַאז ָ‬‫מ'לייגט אים ַאריין אין ַא דירת ארעי! ַ‬ ‫האט ַאנטוויקלט אן אומגעזונטן קשר‬ ‫דער נמשל איז‪ ,‬ווען ַא מענטש ָ‬ ‫ווען דער מענטש געדענקט ַארויסצונעמען דעם אור פון דער מצוה‪ ,‬ווי דער‬ ‫נאטירליך‪ָ ,‬אבער‬ ‫רמאל און ַ‬ ‫נא ַ‬ ‫ס'האט זיך ָאנגעהויבן זייער ָ‬‫ָ‬ ‫מיט גשמיות‪.‬‬ ‫גאנץ ָיאר קומט פון סוכות!‬ ‫שפת אמת ברענגט (תרל"ד) ַאז דער דעת פון ַא ַ‬ ‫געווארן ממש ָאּפהענגיג אויף זיין עולם הזה‪ַ .‬אזויווי איינער‬ ‫ָ‬ ‫שּפעטער איז ער‬ ‫וואס דער מענטש איז מחובר דערצו‪ .‬דער מהות‬ ‫דעת מיינט‪ :‬די ידיעות ָ‬ ‫וואס‬ ‫וואס יענער טוט‪ָ ,‬‬ ‫ווערט ָאנגעוויזן אויף זיין חבר‪ ,‬ער מוז שטענדיג וויסן ָ‬ ‫פונעם מענטש קומט פון סוכות‪ .‬די מצוה פון סוכה הייבט אויף דעם מענטש‪,‬‬ ‫וואס זענען‬ ‫דא מענטשן ָ‬ ‫האלט‪ַ .‬אזוי זענען ָ‬ ‫וואס יענער ַ‬ ‫טראכט‪ ,‬און ָ‬ ‫יענער ַ‬ ‫ס'לאזט אים נישט זיין ַאריינגעטונקן און צופיל צוגעבינדן צו זיין גשמיות‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫קאונט‪ ...‬ער מוז נאכמאל געבן ַא בליק‬ ‫באנק ַא ַ‬ ‫ממש ָאּפהענגיג אויף זייער ַ‬ ‫האסטו שוין געקוקט? ָאבער‬ ‫דארט‪ .‬איי‪ ,‬פאר צוויי שעה צוריק ָ‬ ‫וואס טוט זיך ָ‬‫ָ‬ ‫מ'דארף ָא ּפטיילן אן אומגעזונטן קשר‬ ‫ַ‬ ‫ווען‬ ‫וואס‬ ‫מאל די נומערן ָ‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬‫מיטהאלטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫מאל זען‪ ,‬ער וויל‬‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬‫ער וויל עס ָ‬ ‫וואס ער איז צוגעבינדן‪ ,‬און ַא חלק‬ ‫זאכן צו ָ‬‫האט געוויסע ַ‬ ‫יעדער מענטש ָ‬ ‫דארט‪.‬‬ ‫שטייען ָ‬ ‫ּפראבלעם‬ ‫זאכן זענען בעצם ריכטיג‪ ,‬ס'איז נישט ָאּפגעפרעגט‪ ,‬דער ָ‬ ‫פון די ַ‬ ‫האט שוין אפילו געהערט ַא שבת שובה דרשה‪ַ ,‬א יום‬ ‫דער מענטש ָ‬ ‫שטארק צוגעבינדן דערצו‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫געווארן צו‬ ‫ָ‬ ‫נאר ווען מ'איז‬ ‫איז ָ‬ ‫האבן גערעדט מיט אים‪ָ ...‬אבער דער אומגעזונטער קשר‬ ‫כיּפור‪ ,‬די עסקנים ָ‬ ‫שטארקן קשר מיט ַא‬ ‫ַ‬ ‫גאר ַא‬‫האט ָ‬‫מאמע ָ‬‫מאכן ַאז ַא ַ‬ ‫למשל‪ ,‬ס'קען זיך ַ‬ ‫מ'דארף אים געבן ַא הייב‬ ‫ַ‬ ‫איז צו טיף‪ ,‬ס'איז נישט גענוג בלויז צו רעדן‪.‬‬ ‫טאכטער‪ָ ,‬אבער ס'ווערט דערפון ממש אן אומגעזונטער קשר‪ ,‬עד כדי כך ַאז‬ ‫ָ‬ ‫אויף און אים ַאריינלייגן אין דער סוכה‪ .‬תשבו כעין תדורו! ָ‬ ‫לאז ַאביסל ָאּפ‬ ‫מאמע צי ס'איז ַא שמחה ָאדער‬ ‫האט חתונה ווייסט נישט די ַ‬ ‫טאכטער ָ‬‫ווען די ָ‬ ‫וואס לויפט צו נעמען חיות פון גשמיות'דיגע‬ ‫לאז ָאּפ דיין מח ָ‬‫דיין שטוב‪ָ ,‬‬ ‫טאקע‬ ‫האט ַ‬‫דאס איז נישט געזונט‪ ,‬ווייל דער רבוש"ע ָ‬ ‫ס'איז אן אבילות‪ָ ...‬‬ ‫זאכן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫נאנטן קשר‬ ‫האבן ַא ָ‬‫רמאלן סדר הבריאה‪ַ ,‬אז קינדער ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫אויסגעשטעלט ַא ָ‬ ‫נאר איינס פון די ביישּפילן‪.‬‬ ‫גשמיות מיינט נישט בלויז געלט‪ ,‬געלט איז ָ‬ ‫דאס ַאנטוויקלט זיך צו ַאן אומגעזונטער קשר‪ ,‬איז‬ ‫מיט עלטערן‪ָ ,‬אבער אויב ָ‬ ‫וואס יענער‬‫זאגט און ָ‬ ‫וואס דער ָ‬ ‫פארנומען ָ‬ ‫גשמיות מיינט אויך ווען מ'איז ַ‬ ‫לעמאל בלייבן אונטער‬ ‫ָ‬ ‫דאס קינד קען נישט ַא‬‫דאס נישט גוט פאר ביידע‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫זא איינער וויל נעמען זיין חיות נישט פון קרבת אלקים‪ ,‬נישט פון‬ ‫טראכט‪ַ .‬א ַ‬ ‫ַ‬ ‫פארטוך‪.‬‬‫מאמע'ס ַ‬ ‫די ַ‬ ‫זאכן‪ .‬גשמיות מיינט אויך ַאלע ערליי‬ ‫אמת‪ ,‬נאר פון זייטיגע חיצוניות'דיגע ַ‬ ‫דארף מען ַאריינמישן הילף‪ ,‬צו ָאּפטיילן ַאביסל צווישן‬ ‫פאל ַ‬ ‫זא ַ‬ ‫אין ַא ַ‬ ‫אופנים פון קנאה‪ ,‬תאוה‪ ,‬כבוד‪ ,‬א‪.‬ד‪.‬ג‪ .‬און מ'דארף טרעפן דעם מהלך ַ‬ ‫וויאזוי‬ ‫זיי און מקיים זיין דעם 'על כן יעזוב איש את אביו ואמו'‪ .‬מען ּפרובירט צו‬ ‫זיך ָאּפצוטשעּפענען דערפון‪ .‬נישט צו נעמען חיות דערפון‪.‬‬ ‫צומאל‬ ‫ָ‬ ‫דארף מען‬ ‫דאס העלפט אויך נישט‪ַ ,‬‬ ‫רעדן און משכנע זיין‪ָ ,‬אבער אויב ָ‬ ‫‪ || 14‬גליון הבינני‬ ‫"וואס ווייסן מיר‬ ‫זאגן‪ָ :‬‬ ‫למען תהיה תורת ה' בפיך! אויב דער מענטש וועט ָ‬ ‫וואס דער רבוש"ע וויל פונעם מענטש‪ .‬ווען דו וועסט‬ ‫דאס איז די עבודה ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס נישט‬ ‫דאך נישט קיין שום השגה אין תפילין" איז ָ‬ ‫האבן ָ‬‫דען? מיר ָ‬ ‫ַאזוי טון‪ ,‬וועסטו ָאנהויבן לעבן‪ .‬ווען דער דעת גייט ַאריין אינעם מענטש‪,‬‬ ‫זאגט‬‫פארשטיין‪ ,‬ער ָ‬‫דאס איז ּפונקט ווי איינער לערנט גמרא ָאן צו ַ‬ ‫ריכטיג‪ָ .‬‬ ‫האבן די ַאלע גשמיות'דיגע‬ ‫דארף נישט ָ‬ ‫וועט ער שּפירן ַאז ס'איז אים גוט‪ ,‬ער ַ‬ ‫האב דען ַא השגה בכלל‬ ‫זאגט די ווערטער און ער איז זיך מסביר‪" :‬איך ָ‬ ‫און ָ‬ ‫דערנאך קען ער שוין צוריק ַאריינגיין אין זיין דירת קבע‪ ,‬ווייל ער‬ ‫ָ‬ ‫זאכן‪.‬‬‫ַ‬ ‫וואס איז דיר נוגע‪,‬‬ ‫זאך ָ‬‫אין דעם אויבערשטנס תורה?"‪ ...‬ווען ס'קומט צו ַא ַ‬ ‫איז שוין געזונט! ער איז ַאריינגעטון ראשו ורובו אין תורה‪ ,‬עבודה‪ ,‬גמילת‬ ‫טו ַא טובה און לערן עס גוט דורך‪ ,‬חשבון גוט אויס די סוגיא‪ ,‬און ַ‬ ‫מאך‬ ‫דארף זיין‬ ‫וואס ַא מענטש ַ‬ ‫זאכן ָ‬‫חסדים‪ ,‬תשובה‪ ,‬בטחון‪ ,‬און אין ַאלע גוטע ַ‬ ‫האב איך דיר‬ ‫דאס וויסן‪ .‬וועגן דעם ָ‬ ‫דארפסט דאך ָ‬ ‫נאכדעם ַא סיכום‪ .‬דו ַ‬ ‫ָ‬ ‫געווארן ַא געזונטער מענטש!‬ ‫ָ‬ ‫פארנומען דערמיט‪ .‬ער איז‬ ‫ַ‬ ‫געגעבן די מצוה!‬ ‫האבן דעם טעם המצוה איז מעכב‬ ‫אינזין ָ‬ ‫זיך צוגעוואוינען צו ַא דירת עראי‬ ‫מ'דארף‬ ‫ַ‬ ‫וואס די קדמונים ברענגען ַאז‬ ‫דאס איז די כוונת מצוות סוכה‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט דיר געגעבן ַא מצוה פון סוכה‪:‬‬ ‫זאגן ַאזוי‪ :‬דער רבוש"ע ָ‬ ‫די קדמונים ָ‬ ‫האבן‪.‬‬ ‫אינזין ָ‬ ‫"גיי ַארויס פון דעם דירת קבע‪ ,‬און גיי ַאריין אין ַא דירת עראי"‪ .‬געוואוין זיך‬ ‫דאס צו געדענקן במשך דעם יום טוב‪ ,‬אויך‬ ‫טאקע זייער וויכטיג ָ‬ ‫ס'איז ַ‬ ‫איין צו זיצן אין ַא דירת עראי‪ .‬ס'איז בסדר‪ ,‬ס'איז גוט ַאזוי‪ ...‬אפילו ַאלעס‬ ‫וואס מ'איז‬ ‫מאל ָ‬‫פארלוירן די התּפעלות פון די ערשטע ָ‬ ‫מ'האט שוין ַ‬ ‫ָ‬ ‫ווען‬ ‫האלבע דפנות‪.‬‬ ‫דא ַאזעלכע ַ‬ ‫קלאּפט נישט ַאזוי ּפונקטליך‪ ,‬אפילו אויב ס'איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאג חול המועד‪,‬‬ ‫ַאריין אין דער סוכה‪ .‬ס'איז שוין די דריטע ָאדער פערטע ָ‬ ‫האט עס ַא דין פון דופן? נו‪,‬‬ ‫וואס איז דען ַא חילוק? לויט די הלכה פון לבוד ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארף מען זיך‬ ‫וואס צו טון‪ַ .‬‬ ‫האבן נישט ָ‬‫קאּפ ַאז זיי ָ‬ ‫טאנצן אויפ'ן ָ‬ ‫די קינדער ַ‬ ‫האב וואו צו זיין‪...‬‬ ‫דאך גוט‪ .‬איך ָ‬ ‫איז עס ָ‬ ‫דא אין דער סוכה?‬ ‫רוואס בין איך ָ‬ ‫פא ָ‬ ‫דערמאנען‪ַ :‬‬ ‫ַ‬ ‫מאל‬‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ווייטאג‪ ,‬ווייל ס'לויפט אים דורך מחשבות‪:‬‬‫ָ‬ ‫האט דער מענטש‬ ‫צומאל ָ‬‫ָ‬ ‫דאס לשון 'למען'‬ ‫דער ב"ח ּפסק'נט ַאז ביי יעדע מצוה וואו די תורה ָ‬ ‫זאגט ָ‬ ‫האבן געקויפט אייגענע הייזער‪ ,‬און איך זיץ אין ַא געדינגענע‬ ‫"מיינע חברים ָ‬ ‫‪ַ -‬אזויווי ביי סוכה וואו ס'שטייט 'למען ידעו' און אויך ביי ציצית און ביי‬ ‫האבן מיין אייגענע‬‫דארף ָ‬‫זאך‪ .‬איך ַ‬ ‫רמאלע ַ‬ ‫נא ַ‬ ‫דאך נישט קיין ָ‬ ‫דירה‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫האבן דעם טעם פון דער מצוה און אויב‬ ‫דארף מען אינזין ָ‬ ‫תפילין ‪ַ -‬‬ ‫מאל זיין גענוג גרויס‪ָ ,‬אבער ב"ה‬ ‫דירה‪ .‬אויסערדעם‪ .‬מיין דירה פלעגט ַא ָ‬ ‫מ'האט נישט יוצא געווען‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫דאס מעכב און‬‫געטראכט דעם טעם‪ ,‬איז ָ‬‫ַ‬ ‫נישט‬ ‫מאל ווען די‬‫געמאכט עטליכע קינדער‪ ,‬און יעדעס ָ‬ ‫ַ‬ ‫כ'האב שוין חתונה‬ ‫ָ‬ ‫דארף מען טוישן ַאלע צימערן‪ ,‬די‬ ‫רהייראטע קינדער קומען אויף שבת ַ‬ ‫ַ‬ ‫פא‬ ‫ַ‬ ‫וויאזוי קען מען מצמצם זיין די מצוה?‬ ‫ַ‬ ‫וואס טוט זיך‪...‬‬ ‫דארט‪ .‬דו ווייסט נישט ָ‬ ‫דא און די מיידלעך ָ‬ ‫דארפן גיין ָ‬‫יונגלעך ַ‬ ‫דאס ַא גרויסער חידוש‪ ,‬ווייל אין ַאלע ספרים הק' זעט מען‬ ‫לכאורה איז ָ‬ ‫ס'האט נישט קיין ּפשט"‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫רמאל‪,‬‬ ‫נא ַ‬ ‫ס'איז נישט ָ‬ ‫פארקערט‪,‬‬ ‫האבן נישט קיין שום השגה אין די טעמי המצוות‪ַ .‬‬ ‫ווי ווייט מיר ָ‬ ‫דער אמת איז ָאבער‪ַ ,‬אז ַאלעס איז זייער פיין‪ .‬מ'קוקט נאראויף ַאנדערע‬ ‫קאנט‬ ‫בא ַ‬‫איינס פון די גרעסטע יסודות איז צו מקיים זיין די מצוה ווי ַא חק‪ .‬ווי ַ‬ ‫האלטן ַאלע‬‫בא ַ‬‫האט אין די לעצטע מינוט ַ‬ ‫די מעשה פונעם בעש"ט הק' ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫באקומט גשמיות'דיגע שאיפות‪ .‬אויב דער רבוש"ע וויל‪ ,‬קען ער דיר‬ ‫און מען ַ‬ ‫האט זיך ָאּפגעשריבן פאר תקיעות שופר‪ ,‬ווייל דער‬ ‫וואס זיין תלמיד ָ‬ ‫כוונות ָ‬ ‫רמאל‪ .‬ס'איז ַ‬ ‫טאקע ַא דירת‬ ‫נא ַ‬‫ַאלעס געבן‪ָ ,‬אבער דערווייל איז ַאלעס זייער ָ‬ ‫דארף זיין 'רחמנא אמר תקעו'‪ .‬אפילו ווען ַא מענטש ווייסט און‬ ‫עיקר כוונה ַ‬ ‫ארעי'דיגער מצב‪ָ ,‬אבער אויף יעצט איז עס זייער גוט‪.‬‬ ‫לערנט ַאלע טעמים און ענינים‪ָ ,‬אבער ווען ס'קומט למעשה‪ ,‬טוט ער נישט‬ ‫רא ּפ ָ‬ ‫ערווארטונגען‬ ‫לאזן די‬ ‫פארשטייט‪ .‬ער איז זיך מבטל און ער איז‬ ‫וואס ער ַ‬ ‫די מצוה צוליב די טעמים ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַא ָ‬ ‫מקיים די מצוה כדי צו מקיים זיין דעם רצון ה'‪.‬‬ ‫קלאס אויפ'ן פליגער‪,‬‬ ‫ווען איינער קויפט זיך ַא טיקעט אין דעם ביזנעס ַ‬ ‫האט מען ביי חסידים ַאזויפיל גע'חזר'ט דעם יסוד? ווייל‬ ‫רוואס ָ‬ ‫פא ָ‬‫ַ‬ ‫וואס איז בערך ַא פערטל פון ַא געווענליכע‬ ‫דארט ַא בעט ָ‬ ‫באקומט ָ‬ ‫און ער ַ‬ ‫דערמאנען דעם מענטש‪ :‬דיין מח איז ַאזוי קליין‪ ,‬דו האסט נישט‬ ‫ַ‬ ‫מ'דארף‬ ‫ַ‬ ‫באקוועמע‬‫בעט‪ ,‬מיט ַא דופן עקומה מיט לבוד‪ ...‬איז ער זייער צופרידן פון זיין ַ‬ ‫קיין שום השגה אין די מצוות‪ .‬דעריבער‪ ,‬זיי נישט מצמצם די מצוה לויט דיין‬ ‫ערווארטעט נישט‬ ‫ַ‬ ‫דאס גוט! ער‬ ‫רוואס? ווייל אין ַא דירת ארעי איז ָ‬‫פא ָ‬ ‫בעט‪ַ .‬‬ ‫קליינעם שכל‪ .‬ס'איז דאך ַאזויפיל העכער ווי דעם!‬ ‫זא בעט ַאן עצה געבן‪.‬‬ ‫עּפעס מער‪ .‬מ'קען זיך מיט ַא ַ‬ ‫זאגט ַאז ביי מצות סוכה איז מעכב אויב‬ ‫אויב ַאזוי‪ ,‬ווען דער ב"ח ָ‬ ‫פאר ַא איד ַאז מ'קען לעבן אין ַא דירת‬‫די מצוה פון סוכה לערנט אויס ַ‬ ‫געמאכט דעם‬ ‫ַ‬ ‫האט אונז‬‫מ'טראכט נישט דעם טעם המצוה ַאז דער רבוש"ע ָ‬ ‫ַ‬ ‫עראי‪ ,‬תשבו כעין תדורו‪ .‬אויב ַאזוי קען ער זיין צופרידן פון זיין דירה‪ .‬איך‬ ‫טאקע זייער‬‫דאס איז ַ‬‫נס פון די ענני הכבוד‪ .‬שטעלט זיך לכאורה די שאלה‪ָ :‬‬ ‫האב איך‬ ‫דאס ָ‬ ‫ּפלאץ וואו צו פירן די שבת'דיגע סעודה‪ ,‬און ָ‬‫דארף בסך הכל ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאס‬ ‫טראכטן‪ ,‬איז ָ‬ ‫דאס ַ‬ ‫מ'זאגט מיר ַאז איך מוז ָ‬ ‫ַא גוטער טעם‪ָ ,‬אבער ווען ָ‬ ‫וואלסט געדינגען די דירה אויף ַא שבת‪" :‬איינער‬ ‫ב"ה‪ .‬שטעל זיך פאר ַאז דו ָ‬ ‫נישט מצמצם די מצוה?‬ ‫דאס מורא'דיג גוט‪ ,‬ס'איז‬‫רשאפט די דירה‪ .‬אויף איין שבת איז ָ‬ ‫פא ַ‬ ‫האט מיר ַ‬ ‫ָ‬ ‫געוואלדיג‪ ,‬ממש ַא מחיה"‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫דא פיינע שכינים‪ ,‬ס'איז‬‫ָ‬ ‫דארפסטו גוט געדענקן‬ ‫וואס איז דיר נוגע‪ַ ,‬‬ ‫זאך ָ‬ ‫ַא ַ‬ ‫ערווארטונגען פונעם מענטש‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ראּפ די‬‫ָאט דער מהלך המחשבה נעמט ַא ָ‬ ‫זאך‬ ‫איינער פון די ּפשוט'ע תירוצים דערויף איז‪ַ ,‬אז ווען ס'קומט צו ַא ַ‬ ‫ראטעוועט אים פון עצבות און פון זיין איינגעטונקן אין גשמיות‪ .‬דער‬ ‫עס ַ‬ ‫דאס הייסט‬ ‫האבן‪ָ .‬‬ ‫דאס אינזין ָ‬ ‫וואס איז נוגע פאר דיין אידישקייט‪ ,‬מוזטו ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר'ן מענטש‪ָ ,‬אבער נאר ווען דער מענטש‬ ‫רבוש"ע קען שיקן ישוב הדעת ַ‬ ‫גאנצער טעם פון דער מצוה‪ָ ,‬אבער ס'איז‬ ‫דאס נישט דער ַ‬ ‫ַאזוי‪ :‬אוודאי איז ָ‬ ‫איז מקיים אין זיין מח דעם 'ויסעו מרעמסס'‪ ,‬ווי דער אגרא דכלה ָ‬ ‫זאגט‪,‬‬ ‫לעמאל‪ .‬ווען‬ ‫ָ‬ ‫וואס זענען ממש קריטיש צו געדענקן ַא‬ ‫דא געוויסע מחשבות ָ‬ ‫ָ‬ ‫דעמאלט איז ער זוכה צו דער ברכה פון 'ויחנו בסוכות'‪ ,‬ער קען זיין רואיג‬ ‫ָ‬ ‫האט דיר געהייסן לייגן תפילין מיט די ּפרשיות פון 'שמע‪,‬‬ ‫דער רבוש"ע ָ‬ ‫האב ב"ה ַאלעס"‪.‬‬ ‫און שּפירן ַאז "איך ָ‬ ‫קלאר‪" :‬איך‬ ‫זאגט דיר זייער ָ‬ ‫והיה אם שמוע‪ ,‬קדש‪ ,‬והיה כי יביאך'‪ ,‬און ער ָ‬ ‫מ'דארף ַארויסנעמען פון מצוות סוכה‪ .‬דער חג האסיף איז‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫דאס איז ָ‬‫ָ‬ ‫לעמאל‬ ‫ָ‬ ‫זאלסט עס ַא‬ ‫זאלסט לעבן דערמיט‪ ,‬דו ָ‬ ‫האב דיר עס געגעבן כדי דו ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאמלט איין ַאלע זיינע רווחים‪ ,‬אויב ער נעמט ַאריין‬ ‫די צייט ווען דער מענטש ַ‬ ‫דעמאלט וויל ער‬ ‫ָ‬ ‫הארץ און דיין מח"‪,‬‬ ‫זאלסט עס צובינדן קעגן דיין ַ‬ ‫געדענקן‪ָ ,‬‬ ‫זאל בלייבן מיט‬‫קאּפ וועט אים דער רבוש"ע העלפן ַאז ער ָ‬ ‫די ידיעה אין זיין ָ‬ ‫זאלסט‬ ‫וואס עס שטייט אין די ּפרשיות און דו ָ‬ ‫זאלסט לערנען ָ‬ ‫אוודאי ַאז דו ָ‬ ‫באגלייטן און העלפן‪ ,‬ס'וועט אים‬ ‫גאנץ ָיאר‪ .‬עס וועט אים ַ‬ ‫דעם דעת אויף ַא ַ‬ ‫טראכטן דערוועגן‪.‬‬‫ַ‬ ‫גאנצן ָיאר‪.‬‬ ‫ַאריינברענגען ַא שמחה אויפ'ן ַ‬ ‫זאלסט עס שטענדיג חזר'ן‪,‬‬ ‫געוואלט‪ַ ,‬אז דו ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס‬ ‫האט ָ‬ ‫דער רבוש"ע ָ‬ ‫גליון הבינני || ‪15‬‬ ‫תשבו כעין תדורו; מ'קען לעבן רואיג אין ַא דירת עראי‪...‬‬ ‫ליל שישי ערב סוכות תשפ"ד‬ ‫מ'באקומט חיות פון גשמיות‬ ‫ַ‬ ‫דער ּפ ָ‬ ‫ראבלעם ווען‬ ‫ּ‬ ‫שלעפט אונז ַארויס פון גשמיות'דיגע הצלחות‬ ‫סוכה‬ ‫גאנצע ענערגיע צו מצליח זיין אין‬ ‫צומאל לייגט דער מענטש ַאריין זיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫עס שטייט אין די קדמונים ַאז איינס פון די טעמים פון מצות סוכה איז‪,‬‬ ‫גאנצע‬‫דאס נעמט אים צו זיין ַ‬ ‫דארט זיין נפש און ָ‬ ‫ּפרנסה‪ ,‬ער איז משקיע ָ‬ ‫ווייל ס'איז יעצט ַא זמן האסיף‪ ,‬ווען מ'נעמט ַאריין די תבואה פון פעלד‪.‬‬ ‫רוואס‬ ‫פא ָ‬ ‫חיות‪ .‬ער ווערט ממש צוגעבינדן צום עולם הזה‪ .‬ווען מ'פרעגט אים ַ‬ ‫געהארעוועט אויפ'ן‬ ‫ָ‬ ‫געארבעט און‬ ‫האט ַאזויפיל ַ‬‫וואס דער מענטש ָ‬‫נאכדעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן ּפרנסה!"‪ ...‬און ער‬ ‫מ'דארף דאך ָ‬ ‫ַ‬ ‫"וואס הייסט?‬ ‫זאגט ער‪ָ :‬‬‫דאס‪ָ ,‬‬‫ער טוט ָ‬ ‫פעלד‪ ,‬זעט ער סוף כל סוף ַאז ס'קומט ַאריין די רווחים‪ ,‬ס'קומט ַאריין די‬ ‫פארשידענע צרכים‪ָ .‬אבער ַאז מ'קוקט‬ ‫האבן ַ‬ ‫טאקע ָ‬ ‫איז גערעכט‪ ,‬ער דארף ַ‬ ‫מזומנים‪ ,‬און דער מענטש איז עלול צו ווערן איינגעטונקן אין גשמיות‪ ,‬ווייל‬ ‫טאקע‬‫האט ַ‬ ‫ס'האט זיך ָאנגעהויבן ווען ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַאביסל צוריק‪ ,‬וועט מען זען ַאז‬ ‫פארנומען מיט דער ַארבעט‪ ,‬נאר אויך באיכות‪ ,‬זיין‬‫נישט נאר בכמות איז ער ַ‬ ‫רמאלער סדר העולם‪ָ ,‬אבער‬ ‫נא ַ‬ ‫געדארפט עוסק זיין אין ּפרנסה ווי ס'איז דער ָ‬ ‫ַ‬ ‫געוואלדיגע התּפעלות‬ ‫ַ‬ ‫באקומען ַא‬ ‫מח איז איינגעטונקן דערין‪ ,‬און ער קען ַ‬ ‫האט זיך ַאריינגעמישט‪.‬‬‫ּפאסירט ַאז די קליּפת נוגה ָ‬‫האט ַ‬ ‫נאכדעם ָ‬‫ָ‬ ‫פארדינט געלט און ער זעט הצלחות מיט רווחים פון גשמיות‪.‬‬ ‫ווען ער ַ‬ ‫וואס איז‬ ‫זאך ָ‬ ‫קליּפת נוגה קומט ַאריין דוקא ווען ַא מענטש טוט ַא ַ‬ ‫זאל דער מענטש נישט‬ ‫זא זמן ָ‬‫געוואלט ַאז אין ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫דער רבוש"ע ָ‬ ‫אויסגעהאלטן‪ָ ,‬אבער ער ווערט צוגעבינדן דערצו‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫נישט ָאּפגעפרעגט‪ ,‬ס'איז‬ ‫פארלירן‬‫זאל ַ‬ ‫שאד ַאז ער ָ‬ ‫נאך גשמיות‪ ,‬ס'איז דאך ַא ָ‬ ‫נאכגעשלעּפט ָ‬ ‫ווערן ָ‬ ‫זאך מיט ַא‬ ‫דאך טון די זעלבע ַ‬‫ּפראבלעם‪ .‬מ'קען ָ‬ ‫דאס איז שוין ָיא ַא ָ‬ ‫און ָ‬ ‫זיין אידישקייט‪ ,‬ווייל זיין מח ַארבעט נישט ריכטיג און ער ווערט מגושם'דיג‪.‬‬ ‫מ'דארף‪ ,‬און מ'גייט ווייטער‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫קאלטקייט‪ .‬מ'טוט ָ‬‫ַ‬ ‫געזאגט‪ :‬דוקא אין דעם זמן‪ ,‬גיי ַארויס פון דיין הויז‪.‬‬‫ָ‬ ‫האט דער אויבערשטער‬ ‫ָ‬ ‫טראכטן‪ :‬וואו איז מיין נפש? וואו איז‬ ‫בא ַ‬‫ַא מענטש קען זיך ַאליין ַ‬ ‫זאלסט ווייניגער נתגשם ווערן‪.‬‬ ‫מאך זיך ַא 'דירת ארעי'‪ַ ,‬אז דו ָ‬ ‫ַ‬ ‫דארט ליגט דער גרויסער בירור וואו מ'קען זען אויב מ'איז‬ ‫מיין חיות? ָ‬ ‫האט איבערגענומען זיין השתוקקות‪,‬‬ ‫רגאנגען‪ .‬אויב די גשמיות ָ‬ ‫פא ַ‬‫נישט ַ‬ ‫ס'איז גענוג ַא דירת ארעי!‬ ‫דעמאלט קענסטו זען וואו‬ ‫ָ‬ ‫גאנצע וועזן‪ ,‬און זיין שיג ושיח‪,‬‬ ‫זיין רצון‪ ,‬זיין ַ‬ ‫דער הייליגער בני יששכר אין אגרא דכלה ּפרשת מסעי ברענגט אויפ'ן‬ ‫דער מענטש ליגט‪.‬‬ ‫זאגן (סוטה יא‪ ,‬א) ַאז דער‬ ‫וואס חז"ל ָ‬ ‫ּפסוק 'ויסעו מרעמסס ויחנו בסוכות'‪ָ ,‬‬ ‫ּפגעפאלן‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫רא‬ ‫נאמען רעמסס מיינט ַאז מ'פלעגט בויען און ס'איז גלייך ַא ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז מיין אינערליכע ּפינטעלע?‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט‬‫האבן געבויעט‪ָ ,‬‬ ‫וואס אידן ָ‬ ‫'ראשון ראשון היה מתרוסס' ‪ַ -‬אלעס ָ‬ ‫רוואס 'שיחת חולין של תלמידי חכמים צריכה לימוד' איז‪:‬‬ ‫פא ָ‬‫די סיבה ַ‬ ‫געהאט קיין קיום‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫לאמיר‬ ‫דאס איז נישט קיין חידוש‪ָ .‬‬ ‫דאך‪ָ .‬‬ ‫ווייל ווען דער ת"ח לערנט‪ ,‬לערנט ער ָ‬ ‫האבן‬ ‫וואס ָ‬‫זאכן ָ‬ ‫קומט אויס‪ַ ,‬אז רעמסס איז מרמז אויף די גשמיות'דיגע ַ‬ ‫אינטערעסאנט!‬ ‫ַ‬ ‫דאס איז מיר‬‫וואס ער רעדט‪ ,‬ווען ער לערנט נישט‪ָ ...‬‬ ‫הערן ָ‬ ‫נישט באמת קיין קיום‪ .‬דער מענטש ַארבעט‪ ,‬ער איז משקיע‪ ,‬ער רעדט זיך איין‬ ‫סארט מענטש ער איז און וועלכע ַ‬ ‫זאכן‬ ‫רא ָ‬ ‫פא ַ‬ ‫וואס ַ‬ ‫דעמאלט קען מען זען ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַאז ער בויעט עּפעס‪ָ ,‬אבער למעשה בלייבט נישט דערפון קיין אמת'ער קיום‪.‬‬ ‫זאכן‬ ‫'וואס' ער רעדט‪ ,‬ס'איז אויך וועלכע ַ‬‫אינטערעסירן אים‪ .‬ס'איז נישט נאר ָ‬ ‫דארף זיין ַא‬ ‫וואס ַ‬ ‫האט מען אונז געגעבן די מצוה פון סוכה ָ‬ ‫דערפאר ָ‬‫ַ‬ ‫ברענגען אים התּפעלות‪.‬‬ ‫האבן אויך ַא דירת‬‫פאר'ן מענטש ַאז ס'איז אים גענוג צו ָ‬‫'דירת ארעי'‪ ,‬צו ווייזן ַ‬ ‫ביי יעדן מענטש ווערט אויפגעוועקט ַא התּפעלות ווען מ'רירט ָאן זיין‬ ‫האט וואו צו זיצן‪ ,‬ער‬‫דארט ַא מטה כסא שלחן‪ ,‬ער ָ‬ ‫האט ער ָ‬ ‫עראי! בסך הכל ָ‬ ‫צומאל רעדט מען מיט ַא מענטש 'על דא ועל הא'‪ ,‬און אינמיטן זעט‬ ‫ָ‬ ‫ּפינטעלע‪.‬‬ ‫גאנץ מצומצם‪,‬‬ ‫האט וואו זיך ָאּפצוריען‪ָ ,‬אבער ס'איז ַ‬ ‫האט וואו צו לערנען‪ ,‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫געווארן מלא התלהבות‪ָ ,‬אה‪ ,‬ער ווערט ּפלוצלינג לעבעדיג‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫מען ַאז יענער איז‬ ‫ממש מינימום‪ ,‬מיט ַא קליינע דעכעלע פאר דעם 'צל סוכה'‪ .‬ער קען זיך נישט‬ ‫דא‪ ...‬דו האסט ּפשוט ָאנגערירט ַא געוויסע‬‫וואס איז געשען ָ‬ ‫מ'כאּפט נישט ָ‬ ‫ַ‬ ‫באקוועמליכקייטן‪.‬‬ ‫נאך איבריגע ַ‬‫נזאמלען ָ‬ ‫דארט ָא ַ‬‫ָ‬ ‫מ'דארף ַאביסל קענען דעם מענטש‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט אים אויפגעלעבט‪.‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫נקודה ָ‬ ‫זאלסטו וויסן ַאז וויפיל מער‬‫זאגט דער בני יששכר‪ :‬ויסעו מרעמסס ‪ָ -‬‬ ‫ָ‬ ‫רוואס ער איז יעצט נתּפעל‬ ‫פא ָ‬ ‫פארשטיין ַ‬‫ראקטער‪ ,‬צו ַ‬ ‫כא ַ‬ ‫זיין עבר און זיין ַ‬ ‫זאל נישט ליגן דערין‪.‬‬ ‫זאכן‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫דער מענטש גייט ַארויס פון גשמיות'דיגע ַ‬ ‫זאך‪,‬‬ ‫דאס איז זיין ַ‬ ‫פארשטיין ַאז ָ‬ ‫געווארן‪ .‬ווען דו וועסט אים קענען‪ ,‬וועסטו ַ‬ ‫ָ‬ ‫באקומען ַא מורא'דיגע מנוחת הנפש‪ .‬ער‬ ‫ויחנו בסוכות – ַאלץ מער קען ער ַ‬ ‫געוואנדן דערין‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫גאנצע חיות איז‬ ‫זיין ַ‬ ‫מאכן קיין‬ ‫האבן ַא ישוב הדעת פאר תורה ותפלה‪ ,‬און ער וועט נישט ַ‬ ‫וועט ָ‬ ‫זאמלען מותרות‪.‬‬ ‫השתדלות צו ַ‬ ‫פטרון חג הסוכות‬ ‫פטרון חודש תשרי‬ ‫‪718. 686. 8300‬‬ ‫קול הבינני‬ ‫ארה"ב‬ ‫‪072. 257. 7726‬‬ ‫א"י‬ ‫לעילוי נשמתו הטהורה‬ ‫לע"נ איש יקר הרוח ועדין הנפש‪ ,‬מרביץ תורה לעדרים‬ ‫של הרה"ק ר' שמואל זאב ב"ר נח זצוק"ל‬ ‫הרה"ח ר' יוסף צבי ב"ר מרדכי שמואל‬ ‫‪0333. 070. 6585‬‬ ‫בריטניה‬ ‫אבדק"ק כונת הלב‬ ‫רדזמינסקי זצ"ל‬ ‫‪0480. 20. 16. 18‬‬ ‫בלגיה‬ ‫זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל יעמוד לו ולב"ב להתברך‬ ‫נלב"ע בדמי ימיו כ"ב סיון תשפ"ב‬ ‫בבני חיי מזוני רויחי מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן‪.‬‬ ‫ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫לקבל הגליון בקביעות ע"י אימייל ‪info machonhavineini. com -‬‬ ‫ביהמ"ד אהל פיגא משה‬ ‫ביהמ"ד ויואל משה ביהמ"ד נצח ישראל‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר ‪ 26‬לאקער ‪42‬‬ ‫סאטמאר לאקער ‪ 40‬פארשעי‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר–בנין בראך–לאקער ‪#213‬‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר ‪ 53‬לאקער ‪#62‬‬ ‫ביהמ"ד בית אלעזר ביהמ"ד אבני צדק‬ ‫ביהמ"ד וויזשניץ לונדון לאקאר ‪25‬‬ ‫לאנדאן‪ :‬ביהמ"ד ביאלא ‪ 45‬לאקער ‪33‬‬ ‫ביהמ"ד רב טוב‬ ‫ביהמ"ד בית דוב‬ ‫קרית יואל‪ :‬ביהמ"ד בית‬ ‫מנחם זאב‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר ‪ 13‬ביהמ"ד סטאלין‬ ‫ביהמ"ד ראדאשיץ‬ ‫לאקער ‪25‬‬ ‫מאנסי‪:‬‬ ‫ביהמ"ד בראשוב–לאקער ‪58Central Market‬‬ ‫ביהמ"ד וויען–שמש שטיבעל‬ ‫וויליאמסבורג‪:‬‬ ‫ביהמ"ד קראסנא לאקער ‪#166‬‬ ‫ביהמ"ד ראחמיסטריווקא–ליד המקוה‬ ‫בארא פארק‪:‬‬ ‫ניתן להשיג הגליון‬ ‫ביהמ"ד בּית התלמוד ליד הביהמ״ד‬ ‫ביהמ"ד חברה ש"ס בביהמ"‬ ‫ביהמ"ד ישמח‬ ‫ביהמ"ד הגדול וויזניץ עירמאנט‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר‬ ‫לאקער ‪219‬‬ ‫ביהמ"ד ווילעדניק בנין שיף‬ ‫ביהמ״ד קראלי–שמש שטיבעל‬ ‫ביהמ"ד טאהש–ליד המקוה‬ ‫‪The Winery 18 Ave‬‬ ‫במקומות הבאים‪:‬‬ ‫‪ || 16‬גליון הבינני‬