הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

||| שנת תשפ"ז לפ"ק ||| גליון ק"ע חג הסוכות
שיעורי
באידיש הרב שמעון
שפיצער
יון שליט"א
גל מיוח
ד
לקראת
ג הסוכות
+א ח+ג
הסו+כו+ת
ח ש+מיני
+ע+צרת
ושמחתם לפני ה' אלקיכם;
ָאנקניּפן ַא קשר מיט השי"ת דורך די שמחה פון סוכות
דרשת הכנה לסוכות בהיכל הכולל קרית יואל תשפ"ה לפ"ק
ח+ג הסו+כו+ת
+נקוּ+דה
+ל+מחש+בה ח
א
נדהאפטיגן קשר
שטא ַ
ַ ירח האיתנים; חודש תשרי בויעט מען ַא געזונטן
אכסוף' ,ווי מ'בעט פונעם אויבערשטן' :משוך נועם וואס איז ערגעץ
סארט קשר ָ זא ָ
האט מיט יענעם ַא ַ
ָ דערנאך אהבה
ָ יראה און
יראתך' .מ'איז מתּפלל צו שּפירן די בא'טעמ'טע אינמיטן ,נישט קיין יראה און נישט קיין אהבה. דער סדר פון די הייליגע טעג גייט מיט ַא
דאס זינגט מען דוקא אין ַא זיסקייט פון יראהָ . באמערקט וואס ווען ער ַ דא איינער ָ דאן איז ָ
ַ דערנאך אהבה .צוערשט איז
ָ מהלך פון יראה און
האט כיסופים צום רבוש"ע. צייט ווען דער איד ָ איםּ ,פרובירט ער צו גיין אויף דער ַאנדערער זייט, גאנצער סדר פון דינען דעם רבוש"ע מיט דא ַא ַ
ָ
דאך נישט יעצט וועגן 'דינים' און וועגןמ'רעדט ָ כדי אים אויסצומיידן .יענער איז געווען זיין משגיח יראה :חודש אלול ,סליחות ,ראש השנה ,עשרת ימי
'יראה' ,מ'רעדט וועגן 'כאיל תערוג על אפיקי מים – אין ישיבה קטנה ,ס'איז בעסער נישט צו מרחיב תשובה ,און יום כיּפור.
שבת קודש נפשי חולת אהבתך' ,ווי קומט ָ
דא ַאריין זייןָ ...אדער איז יענער זיין געוועזענער שכן מיט שּפאצירט מען ַאריין צו די הייליגע
ַ דארט
פון ָ
'משוך נועם יראתך'?! רשטאנען.
ַ פא
האט זיך נישט צו גוט ַ וועמען ער ָ ימי אהבה פון סוכות ,מיט שמחת בית השואבה,
דאס גייט מיט'ן זעלבן מהלך :מען הייבט נאר ָ סארט קשר. דאס איז ַא יראה'דיגער ָ
ָ מיט'ן 'וימינו תחבקינו' ,מיט'ן 'ושמחתם לפני
ָאן מיט יראה ,און ַאזוי בויעט מען דעם קשר נאנטן
דא ווען ער טרעפט זיין ָ נאכדעם איז ָ ָ צוזאמעןַ ה' אלקיכם' ,וואו דער איד געפינט זיך
וואס מ'ברענגט ַארויס די נאכדעם ָ צוביסלעךָ . מאכסטו?" – זיי
וואס ַ
"אה ,שלום עליכם! ָ חברָ : טאג
מיט'ן רבוש"ע .דער שּפיץ איז אינעם הייליגן ָ
נאך טיפערע הרגשים פון יראה ,קומען ַארויס ָ פארברענגעןכאּפן ַא ווינקל און זעצן זיך ַאוועק ַַ וואס ס'שטייט
פון שמיני עצרת און שמחת תורהָ ,
געפילן ,ביז מ'קומט ָאן צום לעצטן שטיקל פון וויאזוי גייט עס מיט די
"וואס טוט זיך? ַָ ַאביסל: גארזאכן אין די ספרים הק' וועגן דעם ָ
גאר הויכע ַ ָ
'השבת נועם הנשמות' ,וואו מ'רעדט שוין ָאפן פון האט ַא טיפע שייכות מיט יענעם. משּפחה?" ער ָ דעמאלט
ָ האט נאנטן קשר של אהבה ָ
וואס ַא איד ָ ָ
געוואלדיגע אהבה .ווייל יראה איז ַא געוויסע
ַ ַא דא צווישן זיי אן אהבה.
ס'איז ָ מיט'ן רבוש"ע.
נאכדעם צו אהבה.וואס ברענגט ָ
קשר ָ ַאזוי ַארבעט עס בדרך כלל .עס זענען פון אויבנאויף קוקט עס אויס ַאז די ביידע
יא גיין
וויאזוי קען יראה מיט אהבה ָ
ַ מ'האט כמעט נישטָ דא מענטשן מיט וועמען ָ זאכן זענען ַאביסל סותר איינס דעם ַאנדערן .עס ַ
צוזאמען?
ַ דא ַאזעלכע מיט וועמען
קיין קשר; עס זענען ָ פארקערטע געפילן .יראה ערוועקט זענען צוויי ַ
וויאזוי
ַ פארשטיין:ס'בלייבט נאר איבער צו ַ מ'האט ַאן אומבא'טעמ'טן קשר פון יראה ,און
ָ האט מורא ,ערביים מענטש ַא געוויסע ריחוק ,ער ָ
נאנטן
גאר ַא ָ
מ'האט ָ
ָ דא מיט וועמעןס'איז ָ פארקערט.נאנט .און אהבה איז ַ וויל נישט זיין צו ָ
סארט קשר? זא ָ
וואס איז ּפשט פון ַא ַ
דאס? ָ
ַארבעט ָ
אהבה'דיגן קשר. נאך נענטערנאנטָ ,
גאר ָ
אהבה איז טייטש ַאז ער איז ָ
דאס מסביר זיין?וויאזוי קען מען ָ
ַ
ווי געווענליך.
דאס
ָ דאס גוט דערהערן ,ווייל ָ מ'דארף
ַ דער קשר מיט השי"ת הייבט זיך ָאן מיט
וואס ַא איד מוז
זענען טיפע ,אינערליכע געפילן ָ יראה צוזאמען
יראה מיט אהבה גייען נישט ַ
טאג 'אהבה רבה' דאך יעדן ָ אויסארבעטןָ .
מ'זאגט ָ ַ ָאבער ביים רבוש"ע גייט עס מיט ַא סדרַ ,אז ווען איינער קומט ָאן צו ַא שמחה ,טרעפט
פאר קריאת שמע ,און מען בעט דעם רבוש"ע די יראה בויעט די אהבה .דער וועג ַ
וויאזוי ַא איד דא ַאזעלכע דארט ַאלערליי מענטשן .ס'איז ָ ער ָ
האבן די
'ליראה ולאהבה את שמך' ,מיר מוזן ָ באקומט ַא קשר מיט'ן רבוש"ע איז צוערשט דורך ַ ּפארווע שייכות ,זיי ָ
האבן האט מיט זיי ַא ַ
וואס ער ָ
ָ
דאס די עבודה אין זאכן .איבערהויּפט איז ָ ביידע ַ אמת'ע יראה – .יראה איז דער ָאנהויב פונעם קשר, צוזאמען אין דער זעלבער ישיבה .ער ַ געלערנט
מ'דארף
ַ די יעצטיגע הייליגע טעג פון חודש תשרי. און אהבה איז דער המשך דערפון. מאכט איר".וואס ַ
יארָ ,"אהַ ,א גוט ָ
גריסט יענעםָ :
זיך מתבונן זיין צו קענען ַארויסברענגען די הייליגע ַאזוי זעט מען אויך אין דעם הייליגן זמר פון 'קה מאל אויף קיין תשובה ...ער ניטא ָ
ַ און ער ווארט
גליון הבינני || 1
דו שטוּפסט זיך ַאריין און דו ווילסט מער דערפון, האבן ,גייטהאט דיר מחייב געווען צו ָ
אויבערשטער ָ וואס דורך די געפילן ווערט מען דבוק
הרגשיםָ ,
קען מען ווערן ָאּפגעבריעטַ .א תלמיד חכם איז ַא דאס גייטנאנטער צו דיינע עלטערןָ . דיך ברענגען ָ צום אויבערשטן.
פייער! ס'איז נישט ּפשוט. דיך נישט מרחק זיין! ווייל אויב דער מענטש איז צו
רוואס פעלט זיך אויס יראה?
פא ַָ
באדייט דערפון איז :יראה שטעלט ַאהער דער ַ מ'דארף זיין אין ַא
ַ נאנט ,קען ער נישט מקבל זיין. ָ
וויאזוי מיר קענען ַ איינס פון די מהלכים
מ'זאל קענען זיין ַא מקבל.
לאנס כדי ָ
בא ַדעם ריכטיגן ַ מ'דארף שטיין ּפונקט אין דעםַ לאנסירטן מרחק,בא ַ
ַ
פארשטיין אויף אונזער מדריגה ,איז דורך דאס ַ ָ
דא
אין הלכות דעות ברענגט דער רמב"ם ַאז ס'איז ָ דאס מערסטע מקבל זיין. ּפלאץ ,כדי צו קענען ָ
גוטן ַ
וויאזוי ַא איד דארף זיך ַ טראכטן די הלכות בא ַַ
וואס ַא תלמיד חכם זאכן ,ווי עסן וכדומהָ ,
געוויסע ַ ּפונקט ווי די זון גיבט פאר דער בריאה דריי אויפפירן כלּפי זיינע עלטערן ָאדער כלּפי זיין רבי.
וואס איז
פארנט פון זיינע תלמידיםָ .טאר נישט טון ָ ָ וואקסן,
ווארעמקייט און כח פון ַ זאכן :ליכטיגקייטַ , ַ
ּפראבלעם? ווייל צופיל ָאפנקייט קען שטערן דער ָ חז"ל לערנען אונז פון די ּפסוקיםַ ,אז ווען
וואלט געווען ַאביסל ווייטער פון ָאבער אויב די זון ָ
ּפראקטישערדעם קשר .מ'זעט עס אפילו אין דער ַ דא ַא מצוה פון 'כבד את ס'קומט צו עלטערן איז ָ
געווארן ,אויב
ָ פארפרוירן וואלט ַאלעס ַ דער וועלט ָ
האבן ַא געזונטע שייכות וואס ָ
וועלטַ ,אז מענטשן ָ דא ַא מצוה פון אביך ואת אמך'ָ ,אבער ס'איז אויך ָ
פארברענט וואלט ַאלעס ַנאנטָ , ס'וואלט געווען צו ָ
ָ
האבן גרעניצן (.)boundaries
איינער מיט'ן ַאנדערןָ , דא
דאס מיינט ַאז ס'איז ָ 'איש אמו ואביו תיראו'ָ .
האט עס דעריבער ָ געווארן .דער רבוש"ע ָ
דא גבולות ,מ'קריכט נישט צופיל ַאריין אין ס'איז ָ האבן
דאס קינד זאל ליב ָ איין חלק פון 'כיבוד'ַ ,אז ָ
ס'זאל נישט
ּפלאץ ַאז ָגעשטעלט אויפ'ן ּפונקטליכן ַ
יענעמס קישקעס .ווען יראה ווערט געטון אויפ'ן ס'זאל זיין ַא געזונטע שייכות צווישן
טאטן און ָ דעם ַ
נאנט.זיין צו ווייט און אויך נישט צו ָ
נאך בעסער .עס מאכט עס דעם קשר ָריכטיגן אופןַ , דאס איז ָאבער נישט גענוג ,חז"ל זענען אונז זייָ .
פארשטיין :ווען דודארף ַא מענטש ַ ַאזוי אויך ַ וויאזוי צו מקיים זיין די
מסביר די דינים און גדרים ַ
נאנטקייט!
ברענגט די ריכטיגע ָ
מיטהאלטן
ַ נאנט צו דיינע עלטערן ,וועסטו ביזט צו ָ דאס זעלבע איז באזונדערע מצוות עשה פון 'מורא'ָ . ַ
בוי אויף ַא געזונטן קשר דארפסטאומבאקוועם .דו ַ
ַ צומאל
ָ וואס זענען
זאכן ָ ַ ביי ַא תלמיד כלּפי זיין רב ,מורא רבך כמורא שמים.
דאס זעלבע איז ביי עבודת ה' ,ווען ַא ָ טאמער דו האבן ַאן 'איש אמו ואביו תיראו'ָ . ָ וויאזוי מ'איז
אין מסכת קידושין שטייען די הלכות ַ
האבן ַא שייכות מיט'ן רבוש"ע מענטשעלע וויל ָ נאנט ,וועסטו נישט קענען ריכטיג וועסט זיין צו ָ מקיים די מצוה פון יראה.
דארף מען בויען דעם קשר -טיף ,געזונט כביכולַ , האבן ַא קלות ראש .עס מקבל זיין ,ווייל דו וועסט ָ
דאס איז זיכער ַאז די שייכות צווישן ַא קינד ָ
באגלייטן אין ַאלע און יסודות'דיג ,כדי ָ
ס'זאל אונז ַ יא
זאלסט ָדארף בלייבן ַא געוויסער מרחק ַאז דו ָ ַ
טאטן ָאדער די שייכות צווישן ַא תלמיד מיט זיין ַ
סארט אומשטענדן.
ָ קענען מקבל זיין.
דאס איז נאנטקייטָ . מיט זיין רב ,איז ַא שייכות פון ָ
דאך מצבים פון אור ,און האט ָדער מענטש ָ ַא ריכטיגער מקבל נאר דורך יראה זאכןנאנטסטע ַ נישט קיין ריחוק ,נאר ס'איז פון די ָ
דארף דא טעג ווען ער ַ מצבים פון חושך .ס'זענען ָ וואס איז דער רהאן .אויב ַאזויָ , פא ַ וואס ס'זענען ַ ָ
דער זעלבער יסוד שטייט אין ּפרקי אבות לגבי
דא צייטן ווען האבן מער חיזוק ,און ס'זענען ָ ָ פאר'ן מענטש זאגט מען ַ רוואס ָ
פא ָ ּפשט דערפון? ַ
מ'דארף זיך מתאבק זיין בעפר
ַ ַא תלמיד צו זיין רב.
האלטן סאך יראת שמים צו קענען זיך ַ מ'דארף ַא ַ
ַ נאנט האלטן ַא מרחק און נישט זיין ַאזוי ָ זאל ַַאז ער ָ
רגליהם און זיך מתחמם זיין לאורם פון תלמידי
האט דער רבוש"ע מיט גדרים וסייגים .דעריבער ָ טאטע איז דאך ַא ירא שמים, טאטן? זיין ַ מיט זיין ַ
זאל מען ַאכטונג געבן חכמיםָ ,אבער גלייכצייטיג ָ
יאר ,בוי פאר'ן איד :ווען ס'קומט ָאנהויב ָ געזאגט ַָ רוואס ביזטופא ָ פאר'ן אויבערשטןַ , קאך ַזא ָ מיט ַא ַ
נישט צו ווערן געשעדיגט :הוי זהיר בגחלתן שלא
וויאזוי מ'בויעט אויף ַא געזונטן קשר .דער וועג ַ פאר'ן קינד ַאז זאג ַ טאטן? ָמרחק דעם קינד פון זיין ַ
ראּפַא ריכטיגן קשר איז :צוערשט שטעלט מען ַא ָ תכוה ,שעקיצתן עקיצת עקרב וכו' .אויב דו גייסט
פארברענען. נאנט ,קענסטו זיך ַצו ָ פאטער ,ער באדינען זיין ָ זאל מכבד זיין און ַ ער ָ
נאכדעם ס'דארף צו זיין ,און ָ
ַ ַא פעסטע יראה ווי מאכן צו הערן יעדן שיחת חולין פון זאל זיכער ַ ָ
שטאק פון אהבה. ָ נאך ַאבויעט מען דערויף ָ דער רמב"ם אין ּפירוש המשניות פרעגט שוין,
זאל קענען יונק זיין פון טאטע ,כדי ַאז ער ָ זיין ַ
וואס וועט דיר ַאזוי בויעט זיך ַא ריכטיגער קשר ָ וויאזוי קען מען מעסטן וויפיל איז דער שיעור? ַ
רוואס
פא ָ דעם יראת שמים פונעם פריערדיגן דורַ .
וואס
ווארעמער איד ָ באגלייטן צו זיין ַא געזונטערַ , ַ זאגט דער וואס הייסט ווייט? ָ
נאנט און ָוואס הייסט ָ
ָ האבן?זאל מורא ָ זאגסטו אים ַאז ער ָ ָ
האט וואס ָ האט מורא פון ַא נדנוד חטא; ַא איד ָ ָ זאלסט זיך נישט דערנענטערן מער ווי רמב"ם ַאז דו ָ
דאס ַא טיפן געפיל פון קרבת אלקים .דו קענסט ָ ווילאנג ער איז דיר מקרבַ דער רבי איז דיר מקרב. יראה ברענגט נענטער
צוביסלעך אויפבויען דורכאויס אלול און תשרי! און ער לערנט מיט דיר ,איז זייער גוטָ .אבער אויב וואס דער
די תשובה איז זייער ּפשוט :די יראה ָ
ב
שמאלו תחת לראשו וימינו תחבקינו; די שמחה פון סוכות איז געבויעט
אויף די ימים נוראים
האט ליידערער נויטיגט זיך אין רחמי שמים ,ער ָ שטארקע ַ קענען דעם מענטשַ ,אנטוויקלט זיך ַא באקענען נענטער
נאכ'ן זיך ַ
אהבה – ָ
האט גורם געווען צער פאר דער געזינדיגט ,ער ָ אהבה .ווי רש"י ָ
זאגט אויפ'ן ּפסוק (בראשית יח ,יט): דוגמא לדברַ :א מענטש הערט אויף ַא צווייטן
שכינה הק' ,ער בעט איבער דעם אויבערשטן. 'כי ידעתיו למען אשר יצוה'ַ ,אז אויב דו האסט אידַ ,אז יענער איז ַא גרויסער תלמיד חכם ,ער קען
טאנצן מיט'ן רבוש"ע סוכות,
וויאזוי קען ער שוין ַ
ַ דאס גייט אויף ביידע ליב ַא מענטש ,קענסטו איםָ . האטשטאּפלָ .
ַ אים ָאבער נישט אויף ַא ּפערזענליכן
דאס
האט זיך נישט קודם אויסגערעדט ָ אויב ער ָ מ'באקענט זיך מיט איינעם ,עפנט זיך ַ וועגן .ווען ער ַא געוויסע יראת הכבוד כלּפי יענעם" :פשש...
הארץ" :איך שעם זיך פון מיינע עבירות ,איך בעט ַ ַא ּפנימיות'דיגער קשר .מ'קען אים נישט נאר דער איד איז דורכגעווייקט מיט תורה" .שּפעטער
כ'האב נישט
ָ ראטעווע מיר! געב מיר לעבן, זיךַ , מ'באקומט ַאן אינערליכע ַ מצד זיין שטעלע ,נאר באקענט ער זיך מיט דעם ת"ח ,און ער הייבט ָאן צו ַ
קיין לעבן ָאן דיר". שייכות מיט יענעם. באקומען ַאן אהבה צו אים .וויפיל מ'קען ַא מענטש ַ
וואס ַא מענטש ווייסט זיין אין דער מינוט ָ ּפלאץ
קודם ַאנערקען דיין ַ שטארקער די אהבה. ַ נאנטער ,ווערטטיפער און ָ
כאּפט ַאביסל ווי ווייט ער איז ,ווי
ּפלאץ ,און ער ַ
ַ דאס זעלבע איז כלּפי דעם רבוש"ע .ווען ָ יעדע געזונטער קשר הייבט זיך ַאזוי ,אן ַאז אין
נגעהאנגען אין
ָ קליין ער איז ,און וויפיל ער איז ָא דארףדער נברא קומט ָאן צו די ימים נוראיםַ , דעמאלט
ָ נאכנישט ַאזוי גוט,ָאנהויב קען מען זיך ָ
נאכדעם ָאנקומען דעמאלט קען ער ָ
ָ דעם רבוש"ע, ּפלאץ .ער ווייסט ַאז
פארשטיין זיין ַ
ער צוערשט ַ נאר 'יראה' .שּפעטער ווען מ'הייבט אן דא ָ
איז ָ
|| 2גליון הבינני
שוואגער .ער שּפירט ַאז ס'איז ַא סתירה. ָ נאנטן
ָ ּפלאץ .מ'גייט
ַ דארף ער קודם וויסן זיין
רבוש"עַ , צו ַא מורא'דיגע אהבה ,ווייל ס'איז געזונט געבויט.
דא וויינט
מאשיןָ .
דאך נישט קיין ַ ַא מענטש איז ָ בויען צוביסלעך ַא קשר מיט יראה און אהבה. טאנצט גלייך ַאריין צו
ָאבער אויב דער מענטש ַ
טאנצט ער ,און דער נפש איז נישט רואיג, דא ַ
ערָ , יראה איז אמת ,און אהבה איז אמתָ ,אבער צוערשט דער אהבה ,איז עס נישט געזונט און ס'איז נישט
טראכט צו זיך ַאליין" :ווען בין איך געווען
ווייל ער ַ פארשטיין וואו דו ביזט אינעם בילדַ .א
דארפסטו ַ ַ רמאלער קשר.
נא ַקיין ָ
האב מיטגעוויינט ָאדער ווען אמת'דיג? ווען איך ָ וואס מ'פריידט זיך
גרויסער חלק פון דער שמחה ָ
ביי שמחת בית השואבה איז די שמחה פון 'מחילת
רמאלע וועג פון איבערבעטן
נא ַ
ַא ָ
טאנץ?"...
איך ַ
האט בכלל דאס מיינט ַאז דער מענטש ָ עוונות'ָ . ּפראקטיש מיט ַא משל:פארשטיין ַ דאס ַ מ'קען ָ
אויב ַא מענטש לעבט חיצוניות'דיג און ער
פארגעסן! ער געדענקט ַאז ער איז שולדיג נישט ַ שטארק בא'עול'ט ַא צווייטן איד אין ַ האט
איינער ָ
וואס ער טוט .שּפירט ער אן פארשטייט נישט ָ ַ
פאר'ן רבוש"ע. ַ געוואלט ,ס'איז
ָ האט אפשר נישט בית המדרש .ער ָ
ענליכן געפיל ווען ס'קומט חודש תשרי .ס'איז אים
האט ער געווען בשוגג ָאדער באונסָ ,אבער למעשה ָ
"דא בין איך ַא גלח,
טראכטָ :אומבאקוועם ,ווייל ער ַ
ַ וואס קוקן עס אן דא ַאזעלכע ָ צומאל זענען ָָ
סאך געלט און אים גורם געמאכט ָ
גאר ַא ַ ַ שאדן אים ָ
דא בין איך ַא מלאך ...פריער בין איך געווען ביי ָ כאילו ס'איז געווען ראש השנה מיט יום כיּפור,
וואס
געוואלדיגן עגמת נפשָ .אבער דער איד ָ
ַ געווען ַא
האב
נאכט .איך ָ גאנצע ַַא שמחת בית השואבה ַא ַ האטָאבער דער אויבערשטער איז דאך ַא גוטערָ ,
סאך אמונה ובטחון ,ער האט ַא ַ
געווארן בא'עול'ט ָ
ָ איז
טאקע נישט געווען זיך מתיר געווען ַאביסל ,ס'איז ַ וועקגעּפאקט די ימים נוראים מיט צוויי
ַ ער ַא
ַארבעט אויף זיך ,און ער איז מסכים צו מוחל זיין.
ממש הוללות ,ס'איז ַאלעס ַא מצוהָ ,אבער איך "אקעי,זאגט דער רבוש"עָ : שלעסער ,און ַאצינד ָ
כ'האב זיך
ָ ווייס גוט ווי מיין נפש איז געווען בשעת יא,
קלארָ ,
ָ זאג דירטאנצן ...איך ָ
יעצט מעג מען ַ סיטואציע ַאז דערַ לאמיר זיך פארשטעלן ַא ָ
דא וויין איך הושענאגעלאזט וואוילגיין ,און ָ
ָ ַאביסל מען מעג ,ס'איז אפילו ַא מצוה"... וואס איז געשעדיגט מזיק קומט צו דעם איד ָ
רבא ...ס'איז דער זעלבער יום טוב ,וויפיל שעה איז כאּפט בכלל נישט ַאז דער זא מענטש ַ ַא ַ שטארק.
ַ זאגט" :איך שעם זיך ַאזוי געווארן ,און ער ָ
ָ
ריבערגעגאנגען?".
ַ ַא ערליכער איד פריידט זיך מיט'ן ראש השנה און זאג דיר דעם אמת ,איך בין ממש אויסער זיך. איך ָ
זאך ליגט אים יעצט גאנצע ַ דעם יום כיּפור! די ַ האב נישט געמיינט און ַאזוי ָאּפצוטון ַא איד? איך ָ
וואס? אויב זאגן" :ווייסטו ַָאנדערע מענטשן ָ
פארגעסן .אדרבה, גארנישט ַ האט ָאויפ'ן מח .ער ָ געוואלטָ ,אבער למעשה 'מגלגלין ָ כ'האב נישט ָ
ַאזוי וויין איך נישט הושענא רבא" ...ניין ,ניין.
ער פריידט זיך ַאז דער רבוש"ע נעמט אים אן! ער כ'וואלט געווען ַאביסלָ חובה על ידי חייב' .ווען
ּפראבלעם איז בלויז ַאז
ביידע חלקים שטימען! דיין ָ
האט אמונה אין אונז, פריידט זיך ַאז דער רבוש"ע ָ וואלט עס נישט געשען .איך קען פארזיכטיג ָמער ָ
פאר .ס'איזדא גייט ָ
וואס ָ געכאּפט ָ
ַ דו האסט נישט
רבה אמונתך ,ער גלייבט ַאז מיר וועלן זיך מקשר בארואיגן .איך קום צו דיר אין שטוב און זיך נישט ַ
וואס מ'קען זינגען שנעל סארט ניגונים ָדא ַאזעלכע ָ
ָ
טאנצט די זיין צו אים .אין דעם יום טוב סוכות ַ וואס קען איך טון דיר צו מפייס זיין?!". כ'בעט דירָ ,
דאס זעלבע איז ווארעםָ .און מ'קען עס אויך זינגען ַ
ווארט פונעם מחזור אין די הייליגע טעג :מיט יעדן ָ ּפנימיות פון ַא איד" :רבוש"ע ,איך פריי זיך ַאזוי נאריש?מאכסטו זיך ַ
"וואס ַ
זאגט אים יענערָ :ָ
טאנצן ביי שמחת בית השואבה ,און מיט קען מען ַ וועקגעווארפן.
ָ שטארק ַאז דו האסט מיר נישט ַא ַ גאנצעבאשערט די ַ חס ושלום! ס'איז געווען ַ
ּפראווען
מ'טאנצט קען מען אויך ַ ַ וואס
יעדן ניגון ָ רלאז מיר נישט ,איך וויל בלייבן הייליג".
פא ַָ לאמיר טרינקןלאמיר ַאלעס אויסמעקןָ ,מעשהָ .
יום כיּפור! – ָ האב דירַא לחיים .דער רבוש"ע ווייסט ַאז איך ָ
דאס איז דער וועג און ַאזוי ווערט טאנצן...
האלטן דעם מחזור ָאפן בשעת'ן ַ
ַ
געבויעט דער קשר פון ַא איד מיט'ן רבוש"ע. ליב אהבת נפש".
לזא דער קומענדיגער
די שמחה פון סוכות איז ַא ָ
האט ריכטיגוואס דער מענטש ָ נאכדעם ָ שטאּפלָ .
ַ דערנאך ַאהיים און ער ָ דער ערשטער קומט
גארנישט
אהבה ָאן קיין יראה איז ָ דא אידן אויף דער זאגט מיט התּפעלות" :ס'איז ָ ָ
געזאגט" :יראה
ָ דער הייליגער בית אהרן ָ
האט ַאריינגענומען אין זיך דעם ראש השנה און יום
וואס איז
טאנצט ער יעצט מיט דער הבנה ָ כיּפורַ , האט מיר ַארויסגענומען פון וועלט! דער מענטש ָ
אן אהבה איז ניט קיין שלימות .אהבה אן יראה זא אמונהַ ,אזוי
האבן ַא ַזאל קענען ָ
די כליםַ ,א איד ָ
ריינגעגאנגען אין אים .ער וויל בלייבן דערמיט.
ַ ַא
האטדאס הייסט ַאז ווען ַא איד ָ איז גארנישטָ ". האבמוותר צו זיין! איך ווייס דאך דעם אמתַ ,אז איך ָ
האלטן דעם מחזור ָאפן בשעת ער קען ווייטער ַ
נאכנישט קיין אהבת ה', האט ָיראת שמים און ער ָ אויסגעארבעטע
ַ דא
נאך ָאים מזיק געווען .ס'איז ָ
טאנצט שמחת בית השואבה .ער זינגט 'דרכך ער ַ
מ'האט
ָ פעלט אים פון זיין עבודת ה'ָ ,אבער ווען גוטע אידן!".
ווארט פון די
אלקינו להאריך אפך' ,און יעדעס ָ
גארנישט .ס'איז דאס ָאהבה ָאן קיין יראה – איז ָ
וואס
שטארק מיט'ן מצב ָ ַ סליחות שטימט זייער ַאן אומגעזונטע מהלך פון איבערבעטן
מאל ַאן אהבה ,ס'איז בכלל נישט קיין קשר ,ווי
ניטא ָ
ַ
ער איז יעצט ביי שמחת בית השואבה ,מיט מוזיק, וויאזוי קוקט עס ָאבער אויס ווען די מעשה ַ
סארט קשר בויעט זיך דערמאנטַ ,אז יעדע ָ
ַ מ'האטָ
צוזאמען מיט אידן.ַ האט געשעדיגט וואס ָאיז ַאביסל ַאנדערש .דער ָ
צוביסלעך ,צוערשט ַ
דארף זיין ַא געפיל פון יראה,
נאכדעם קען מען ָאנקומען צו אהבה. און ָ מאל קומטדער אויבערשטער זאל ָאּפהיטןַ ,א ָ טראכט צו זיך" :סוף כל סוף איז פאר דעם צווייטןַ ,
ַא מענטש פון ַא טרויעריגע ניחום אבלים ,און לאמיר זיך באשערט די עגמת נפשָ . יענעם געווען ַ
נאך ַא משל :דילאמיר עס ַארויסברענגען מיט ָ ָ דארף ער גיין צו ַא חתונה פון ַא
נאכדעם ַגלייך ָ ס'וואלט
ָ נארן ,איך לערן חובת הלבבות ,ווען נישט ַ
זאגט אין ּפרקי אבות :איזהו מכובד המכבד משנה ָ
גארנישט וואלט ָבאשערט פאר יענעםָ , נישט געווען ַ
דאס מיינט ַאז ווען דו קומסט ַאריין את הבריותָ .
געשען" .שּפעטער טרעפט ער יענעם אין בית
גראסערי ,ביזטו זיך מתייחס צו ַאלע ַארומיגע
אין ַא ָ
מיט רעסּפעקט .דו קענסט נישט יעדן ּפערזענליך,
ָאבער דו ביזט נישט מזלזל אין קיין שום מענטש.
רבוש"ע ,איך וואס טוט זיך?
צוזאמען
ַ
"וואס הערט זיך? ָזאגטָ : המדרש און ָ
מאכן מיר ַא שמחת בית השואבה, אפשר ַ
האט אים רוואס? ווייל דער אויבערשטער ָ
דאס ַאליין
שאפן .ער איז ַא נברא פון השי"תָ .
פא ָ ַ
בא ַַ
פריי זיך ַאזוי דאך סתם נאריש ,ס'איז ָ
גארנישט ,מ'נעמט נישט מיט
מאך זיך ַ
טאנצן? ַ ַאביסל ַ
שטותים .געלט איז ָ
שטארק ַאז
ַ
זאכן אויף יענער וועלט"... די ַאלע ַ
כ'זאל זיך מתייחס זיין צו אים
איז גענוג ַא סיבה ַאז ָ
בדרך כבוד ַאלס ַא מענטש. אויסגעארבעט צו
ַ שטארק
ַ גארמ'דארף זיין ַָ
דו האסט
דא
זא מענטש ...אפשר זענען ָ קענען סובל זיין ַא ַ
אויב הערסטו שּפעטער ַאז ַא געוויסער איד אין
וואס זענען אויף דער מדריגהָ ,אבער ס'איז אידן ָ
גראסערי איז ַא גרויסער תלמיד חכם און ירא שמים,
ָ
רמאלער קשר!
נא ַזיכער נישט קיין געזונטער ָ
זאגסטנאנטקייט .דו ָ
בויעט זיך ַא שטיקל געפיל פון ָ
זאל גיין פריער אין דער ליניע.
פאר יענעם ַאז ער ָ מיר נישט מען פריידט זיך מיט'ן ראש השנה און
יו"כ
דו גיבסט אים ַאביסל מער כבוד ,דו ּפרובירסט אים
צוהעלפן" :איר זוכט אפשר עּפעס?" .דו ּפרובירסט וועקגעווארפן
ָ ַא האט ַא ריכטיגן קשר מיט'ן
ווען ַא מענטש ָ
גליון הבינני || 3
שּפירן אהבה מיט שמחהַ .אזוי בלייבט דער קשר יעצט צו בויען ַא געהעריגן קשר ,ווייל עס פעלט דאס
ָאנצוקניּפן ַא שטיקל שייכות מיט דעם אידָ -
אויפ'ן בעסטן אופן. דאס זעלבע דער ערשטער חלק פונעם בניןָ . וואס בויעט זיך געזונט.
איז ַא קשר ָ
האט גלייך ליב ַא
פארקערט ,אויב איינער ָ איז ַ
דא געוועןָאבער אויב דער מענטש איז נישט ָ רמאלן
נא ַ
נאנטקייט מוז קומען מיט ַא ָ
די ָ
דא
באקענט ,איז ָ
האבן זיך ַ
נאך איידער זיי ָ
צווייטן ָ
נאך יום כיּפור ,ער איז געווען ַאביסלפון אלול ביז ָ מהלך
וואס איז
מאדנע ...ס'איז נישט קיין קשר ָ עּפעס ָ
מיטגעהאלטן דעם
ַ האט נישט ַאזויפארנומען ,ער ָ ַ
רמאל געבויעט.
נא ַָ וויאזוי איז ָאבער ווען איינער ווייסט נישט ַ
חלק ...הערשט סוכות ,ביי שמחת בית השואבה,
טאנצט ַאריין,קומט ער ָאן מיט ַא פעסטקייט; ער ַ האבן ַא קשר מיט'ן ווען ַא מענטש וויל ָ וואס מיינט צו מכבד זיין ַא צווייטן .ער שרייט און
ָ
דעמאלט
ָ מאכט זיכער ַאז די סּפיקערס ַארבעטן.ער ַ רבוש"ע כביכול ,בויעט זיך דער קשר מיט ַא מהלך. דא געווען ערשט" ...ווען ער קריגט זיך" :איך בין ָ
זאך ,ווייל ס'איז נישט קייןגאנצע ַ פעלט אים די ַ פארבלייבטדארף זיין יראה ,און די יראה ַ
צוערשט ַ נאכדעם ַאז יענער איז ַא תלמיד חכם ,איז הערט ָ
געבויעטער קשר. לעמאל ,אויך שּפעטער ווען ער גייט ָ דארט ַא
ָ עס מורא'דיג אומבא'טעמ'ט ...ס'איז זייער שווער
ג
שמחתי מתוך יראתי; די אהבה פון סוכות איז דורכגעווייקט מיט יראה
תשובה טון ,וועט מען אים נישט געבן די סייעתא ַאריינקומען ביים חלק פונעם ניגון ווען מ'זינגט ריינפאלן אין ַא סוכות?
ַ מעג מען ַא
דשמיא צו קענען תשובה טון. השבת נועם הנשמות? ַאצינד פרעגט זיך ַא שאלה :אויב אהבה איז
האבן ָ ָאבער צדיקים בעלי רוח הקודש ווארימער ניגון אויפ'ן
לעצטנס זינגט מען ַא ַ נאך יראה,
וואס קומט בלויז ָשטאּפל ָ
ַ ַא העכערע
געטייטשט ַאז 'מספיקין' איז ַא לשון פון 'ספק'. לעצטן שטיקל 'השבת נועם הנשמות' ,אפשר ּפראווען אהבה אויב ער איז
וויאזוי קען ַא מענטש ַ
ַ
אפילו אויב ַא מענטש איז ליידער געווען 'אחטא דאס נישט זינגען מ'טאר ָ
ָ דארף מען מודיע זיין ַאזַ נאכנישט ָאנגעקומען צו קיין שלימות'דיגע יראה?ָ
ואשוב' ,איז עס נישט קיין שום ספק ַאז ער קען מ'דארף ָאנהויבן פון ָאנהויב 'קה אכסוף' ,וואו
ַ ווייל פאר'ן מענטש" :דו האסט זאגט מען ַ געווענליך ָ
נישטא
ָ לעמאל תשובה טון' .אין מספיקין' -ס'איז
ָ ַא ס'דארף
ַ מ'רעדט אויך פון 'משוך נועם יראתך'... כאטש קריאת שמע! נישט געלערנט היינט? ליין ָ
וואס? ַאז 'בידו לעשות תשובה'! דא קיין ספקַ ,אז ָ
ָ נאכדעם אהבהַ .
וויאזוי מעג דאך קודם זיין יראה און ָ כאטש מנחה. דאוון ָ
געדאוונט שחרית? ַ
ַ האסט נישט
ווען ַא מתחיל הערט ַאזעלכע חסידי'שע ריינשּפאצירן בלויז ביים שטיקל פון אהבה?
ַ מען ַא וואס
'מי שאכל שום יחזור ויאכל שום' -טו יעצט ָ
ווערטער ,ווערט מען נתלהב" :יעדער איד קען פאלט מען
וויאזוי ַ
שוואכע וואךַ ,
ַ נאך ַא
ָ געדארפט אויך
ַ יא" .לכאורה ָ
וואלט מען דו קענסט ָ
תשובה טון ,אין לך דבר העומד בפני התשובה", ַאריין אין שבת? דא געווען ראש זאגן" :אויב דו ביזט נישט געהעריג ָ ָ
פארשטיין.דאס בעסער ַ דארף מען ָ ָאבער באמת ַ דאס איז ַאן אמת'ע שאלה ,ס'איז בכלל נישט ָ השנה און יום כיּפור ,דו ביזט געווען אין ַא היסח
קלארע משנה ַאז 'אין מספיקין בידוָ ס'איז דאך ַא דורכגעגאנגען די
ַ קיין ווערטלַ .א מענטש איז כאטש ַאריין יעצט .יעצט איז סוכות, הדעת ,קום ָ
לעשות תשובה' .מ'קען זיך דען ַאזוי ווערטלען? וויאזוי ַארבעט וואכנטעג נישט אויפ'ן בעסטן אופןַ , ָ טאנץ און פריי זיך".
ַ
סארטן פון 'אחטא ואשוב'
צוויי ָ עסַ ,אז שבת איז געאייגנט פאר יעדן איד?! דער מ'זאגט ַאז ביי אהבה גייט עס נישטָאבער אויב ָ
געזאגט ַאזָ דאךהאט ָ רבי ר' בונם מּפרשיסחא זי"ע ָ גארנישט ווערד אויב מ'הייבט אן ַאזוי ,און ס'איז ָ
וואס
געזאגט ַא יסוד ָ -
ָ טאלנער רבי האט דער ָ ָ
ווער ס'איז נכלל אין 'מחלליה מות יומת' איז אויך בלויז פון אהבה ,ווייל אהבה איז ַא העכערע דרגה,
דער יסוד שטייט בעצם אין ַאלע חסידי'שע ספרים
נכלל אין 'ישמחו במלכותך' .אויב דו הייסט ַא איד וואס קומט ס'איז ַא טיפער אינערליכער קשר ָ
ַ -אז ביידע ּפשטים זענען אודאי אמת ,נאר ס'איז
דעמאלט
ָ באקומען אן עונש אויף חילול שבת, צו ַ שטאּפל פון יראה .אויב ַאזוי,
ַ נאכ'ן ערשטן נאר ָ
וואס
סארטן פון 'אחטא ואשוב' ָ רהאן צוויי ָ
פא ַ ַ
באלאנגסטו אויך צו דעם לעכטיגקייט פון שבת. דארף ַא מענטש טון?! ער קען אויפהענגען וואס ַ ָ
פארקערט פונעם ַאנדערן. איינער איז ּפונקט ַ
נאך יראה ,ווייל ָאבער אויב אהבה בויעט זיך בלויז ָ יאר גייט נישט "דאס ָ
ַא גרויסן צעטל אינדערהייםָ :
באגריפן פון 'ליצנות' און
דא צוויי ַ ַאזויווי ס'איז ָ
שטאּפל,
ַ אהבה איז ַא טיפערע קשר און ַא העכערע פאר מער געּפראוועט ווערן דער יום טוב סוכותַ , ַ
וואס זענען זייער ענליךָ ,אבער ס'איז ממש
'שמחה' ָ
יא צו ניין? ריינשּפאצירן? ָ
ַ דעמאלט ַא
ָ קען מען "אה,וואס איז געשען? – ָרמאציע רופטָ - "...אינפא ַָ
סארטדא צוויי ָ
דאס זעלבע איז ָפארקערטעָ . דאס ַ ָ
ס'איז ַאזוי וויכטיג צו ַאדרעסירן די שאלה אין גאנצע מעשה, זאגן דעם אמת ,ס'איז ַא ַ כ'וועל דיר ָ
וואס קוקן אויס ענליך ָאבער זענען
'אחטא ואשוב'ס ָ
ַאזעלכע הייליגע טעג פון סוכות .ווייל ַא מענטש געהאט קיין געהעריגן ראש השנה ַ האב נישט איך ָ
פארקערט.ּפונקט ַ
געווארן
ָ דא איז עראיז דאך נאר ַא מענטש; ָ און יום כיּפור .איך קען נישט יעצט ָאנהייבן סוכות
איין מהלך פון 'אחטא ואשוב' איז ווען דער מיט אהבה"...
דא איז ער
פארגעסןָ , האט ער זיך ַ דא ָ בכעסָ ,
מענטש נוצט די תשובה ַאלס ַא תירוץ צו קענען
רשלאפן .און שּפעטער פרעגט ער: ָ פאגעווען ַ
טראכט ער" :איך גיי נישט ַ זינדיגן .צוערשט מעג מען זינגען 'קה אכסוף' ָאן קיין
נאר
פאר'ן אויבערשטןַ ,טאנץ ַ
"אויב ַאזוי ,ווען איך ַ הכנה?
צאלן דידארפן ָ האלט נישט ביים ַ זינדיגן ,ווייל איך ַ
איך זיך ָאּפ?".
האב קאנסעקווענצן און די עונשים דערפון .איך ָ ָ באמת איז די שאלה נישט נאר ַאקטועל לגבי
איינהאלטן".
ַ לאמיר זיך
קאּפָ .ליידער גענוג אויפ'ן ָ נישטא קיין ספק ַאז מ'קען תשובה טון...
ָ מאל ווען
דאס איז ּפונקט ַאזוי נוגע יעדעס ָ סוכותָ ,
דא
"אה ,ס'איז ָ דערמאנט ער זיךָ : ַ נאכדעם
ָאבער ָ קלארע תשובה,ָ דא ַא
אויף ָאט די שאלה איז ָ ַא מענטש קומט ָאן אינמיטן ַא געהויבענעם זמן פון
ַא שטיקל געלעגנהייט ,ס'קומט דאך יום כיּפור... וואס דער פריערדיגערבאזירט אויף ַא יסוד ָ
וואס איז ַ
ָ אהבה .ער ווייסט דאך דעם אמת ,לב יודע מרת
לאמיר אויב ַאזויַ ,אז ס'ווערט סייווי אויסגעמעקטָ , געזאגט לגבי די סוגיא פון
ָ האט טאלנער רבי זצ"ל ָָ האבן
דארף כדי צו ָנפשו ,וויפיל סייעתא דשמיא ער ַ
דאךדארט ,ס'ווערט ָ דא ָכאּפ ַאריין ָ
שוין געבן ַא ַ 'אחטא ואשוב'. יראת שמים ,ער ווייסט ַאז אין ַאזויפיל ענינים פון
אויסגעמעקט מיט דער תשובה"... וואס עס שטייט פון צדיקים ,תלמידי
ס'איז ידוע ָ עבודת ה' איז ער בכלל נישט מושלם.
דאס מיינט ַאז די תשובה העלפט אים ַארויס ָ המגיד זי"ע ,אויף דער משנה אין מסכת יומא (פ"ח, לזא ַא שאלה :ס'קומט
דער מענטש פרעגט ַא ָ
פאל שטייט אין דערזא ַצו קענען זינדיגן .אויף ַא ַ ט) :האומר אחטא ואשוב אין מספיקין בידו לעשות צונאכטס,
ַ פרייטאג
ָ באטעדא ַא ַָא שבת ,און ס'איז ָ
משנה דעם ּפשוט'ן ּפשט ַאז 'אין מספיקין בידו תשובה .דער ּפשוט'ער ּפשט איזַ ,אז ווען איינער מ'גייט זינגען 'קה ריבון' ,מ'גייט זינגען 'קה אכסוף
האט
לעשות תשובה' ,ווייל דער אויבערשטער ָ נאכדעםזאגט ַאז ער וועט זינדיגן ווייל ער קען ָ
ָ נועם שבת' .איך וויל פרעגן ַא שאלה :איך מעג
|| 4גליון הבינני
יראת שמים אפילו ווען קיינער קוקט נישט ,אפילו נישטא קיין שום ספק ַאז אודאי 'בידו
ָ ַאזוי ,איז זאלסט עס 'אביוזן',שאפן תשובה ַאז דו ָ בא ַ
נישט ַ
טאקעווען כ'הייב ָאן זיך געבן היתרים ַאז אפשר ַ לעשות תשובה'! מאכן זינדיגן חלילה.
זאל דיר ַ
דאס ָ
און ַאז ָ
יא ,וויל איך ָאבער נישט רואינירן מיין
מעג מען ָ ָאבער אויב איינער לעבט מיט ַא קלות ראש און סארט 'אחטא דא אן ַאנדערע ָ דאן איז ָ ָאבער ַ
קשר מיט'ן רבוש"ע". האב ַא מורא'דיגער מהלך ,כ'וועל זאגט" :איך ָ ער ָ דאס איזפארקערטָ .וואס איז ממש ּפונקט ַ ואשוב' ָ
דורכגעפלאכטן מיט יראה
ָ די אהבה איז זינדיגן און נוצן דעם 'אשוב' ַאלס ַא מיטל זיך צו האט ליידער שלעכטע הרגלים ווען דער מענטש ָ
דעמאלט איז זיין ּפנימיות 'אחטא' ,און
ָ בארואיגן",
ַ דורכגעפאלן,
ַ באדויערן איז ער און נטיות ,און צום ַ
מ'האט
ָ וואס
דער תירוץ אויף דער שאלה ָ
טאקע ַא שרעק.דאס איז ַ זיין חיצוניות איז 'אשוב'ָ . טראכט ער צו זיך:
ַ ָאבער אפילו אינמיטן זינדיגן
לזא :זיכער קען מען פריער געפרעגט איז ַא ָ
מ'דארף נאר
ַ ַאריינקומען ביים חלק פון אהבה, טאנץ ַאריין!
אויב דער ציל איז גוטַ , "דאס איז נישט איך .איך וויל בעצם תשובה טון"... ָ
וויאזוי מ'טוט עס ריכטיג .יעדער מענטש קעןוויסן ַ דער זעלבער יסוד איז גילטיג אויף די קומט אויס ַאז אין דער זעלבער מינוט טוט ער
לעמאל אנהויבן ,אויב די אהבה איז אויף ַאן אופן
ָ ַא אויבנדערמאנטע שאלה לגבי יראה מיט אהבה :ווען
ַ ביידע ,סיי דעם 'אחטא' און סיי דעם 'אשוב' .ער
פון 'וגילו ברעדה'. דאך ַא
ס'קומט דער הייליגער יום טוב סוכות ,קען ָ זאגטזינדיגט ָאבער ס'טוט אים ַאזוי וויי און ער ָ
וואס מ'קען זיך
איד ָאנקומען ַאזוי הויך .דער קשר ָ "איך גיי תשובה טון".
זאגט מורא'דיגע דיבורים פון אהבת ווען ַא איד ָ
דאסדא ַא חשש ַאז ָה' אין ספר תהלים ,איז דען ָ וואס קיין שום
בויען מיט'ן רבוש"ע גיבט אים עּפעס ָ
זאך קען אים נישט געבן. ַאנדערע ַ וואס וויל ער באמת?!
ָ
געזאגט דעם
ָ האט נישט
איז קלות ראש ,ווייל ער ָ
ָאט די הייליגע ,טיפע הרגשים קען יעדער סארטן 'אחטאדער עיקר חילוק צווישן די צוויי ָ
קאּפיטל? יעדע אות אין תהלים איז דאך פריערדיגן ַ
מענטש שּפירןַּ ,ב ֲא ֶׁשר הּוא ָׁשם! נישט קיין חילוק ואשוב' איז ווען מ'קוקט אויפ'ן ציל :וואו וויל ער
יא ,אויך דער ּפסוק פון דורכגעווייקט מיט יראהָ .
'כאיל תערוג על אפיקי מים' ,און אויך ַאלע דיבורים אין וועלכן מצב דו ביזט! אפילו אויב ראש השנה און וואס טוט ער נאר בדרך ארעי'דיג? ָאנקומען ,און ָ
פאר'ן
פון כיסופים וואו דוד המלך גייט אויס ַ עשרת ימי תשובה זענען געווען ווי ס'איז געווען, ווייטאגט אים" :איך
ָ הארץדאס ַ וואס ָ
איינער ָ
וואס דעררבוש"ע .יעדע אות און יעדער ּפסוק ָ לב יודע מרת נפשו ,קענסטו ַאריינקומען יעדע נאנט מיט'ן רבוש"ע ,איך וויל זיין ערליך וויל זיין ָ
טייטש דערפון איז אהבה איז אויך דורכגעווייקט סעקונדע פונעם יום טוב סוכות און יעצט ָאנהויבן דעמאלט אפילו אויב ער זינדיגט,
ָ און ָאּפגעהיטן",
מיט יראה .ווען ַא מענטש זעצט זיך ַאוועק און פלאם!
דינען דעם אויבערשטן מיט ַא ַ וואס
האט ער אן אינערליכן צער ַאז ס'איז געשען ָ ָ
קאּפיטל תהלים פון אהבה ,און ער זאגט איין ַ ער ָ דארף זאגט ַאזוי :איך ווייס ַאז איך ַ
דער מענטש ָ זאגט ער נאך אינמיטן זינדיגן ָ ס'איז געשען ,און ָ
וואס טוט ער איז זיך מתבונן אין די ווערטערָ , טאנץדאס וויל איך .ווען איך ַ האבן יראה .און ָ
אויך ָ וואס איז זיין
וואס איז זיין עיקר און ָ 'ואשוב'ָ .
וואס קומט יעצט? ער נעמט ַאריין ביי זיך אהבה ָ באגלייט מיט ַא שטילע תפלה: סוכות ,איז עס ַ טפל? וואו געפינט ער זיך באמת? זיין חיצוניות
צוזאמען מיט יראה!ַ האבן
"רבוש"ע ,איך בין משתוקק צו דיר! איך וויל ָ איז 'אחטא' ָאבער זיין ּפנימיות איז 'ואשוב' .אויב
ד
הושענא חבוקה ודבוקה בך; זיך טרעפן מיט'ן אויבערשטן בשעת די ריקודים
פון סוכות
כ'האב
ָ כלאזן .איך וויל יעצט שּפרינגען....
נא ָ
זיך ָ כלי פון אהבה כדי 'צו מסיח דעת זיין' פון ַאלע מ'טאנצט כדי צו ַאנטלויפן פון
ַ ווען
זאכן...
שוין נישט קיין כח צו די ַאלע ּפרעשור'דיגע ַ זיינע אחריות'ן. סטרעס...
האט נישט געטון קיין עבירה! דער מענטש ָ טאנצט און זינגט,געווענליך ווען ַא מענטש ַ
שמחת בית השואבה ַאלס ַא מיטל פון
געווארן
ָ וואס איז מ'רעדט נישט פון איינער ָ 'היסח הדעת' פארקערטע ריכטונגען. דאס קומען פון צוויי ַ קען ָ
האט ָאבער מסיח ווילד מיט ַא קלות ראש ,ער ָ טאנצן כדי 'צו מסיחַא מענטש קען זינגען ָאדער ַ
דא
ווען ס'קומט דער יום טוב סוכות זענען ָ
פארלוירן ַא
האט ער ַ דעת געווען ,און למעשה ָ דעת פונעם מצב' ,און ַא מענטש קען זינגען ָאדער
וואס שּפירן ַאן ענליכן געפיל :ס'איז געווען
מענטשן ָ
פארשטייט געוואלדיגע געלעגנהייט! ווייל ער ַ ַ טאנצן כדי ַ'אריינצוגיין אין דעם מצב'.
ַ
מ'האט
ָ סאך ּפרעשור אין די הייליגע טעג. זייער ַא ַ
נאנט מיט'ן רבוש"ע אויף ַא וויאזוי מ'איז ָ
נישט ַ געהאט .יעצט איז 'לך אכול
ַ מ'האט מורא
ָ געוויינט, סיטואציעס
ַ ס'מאכט זיך געוויסע
ַ צום ביישּפיל:
דאס ַארבעט. וויאזוי ָ
כאּפט נישט ַגעזונטן אופן .ער ַ לאמיר יעצט ַאביסל לאזָ ...
בשמחה את לחמך'ָ ... ּפראבלעמען
ָ האט ַאלערלייווען דער מענטש ָ
האט ּפשוט נישט קיין כח צו זיין אין לעבן ,ער ָ
האט ער ווען ס'איז געווען די ימי יראה ָ
צומאל ווייל ער ווייסט נישט
ָ פארנומען דערמיט. ַ
ס'האט אים וויי געטון צו זיין
ָ געשּפירט ַא ריחוק,
האט נישט ער ָ
צומאל ווייל ער ווייסט ּפונקטליך
ָ וואס צו טון ,אוןָ
האט געשּפירט ווי דער אויבערשטער ווייט .ער ָ
האט נישט דידארף צו טוןָ ,אבער ער ָ וואס ער ַָ
שטייט מיט ַא שטעקן און מ'גייט אים מעניש זיין ָאן
רשטאנען ַאז די
נאנטקייט,
ַ פא
האט נישט ַ קיין מעשיות ...ער ָ
גאנצע תכלית פון יראה איז צו ברענגען ָ ַ
רשטאנען
ַ פאַ "לאמיר
טראכט ער צו זיךָ :
כוחות דערצו.
אויב איז ער יונגערַ ,
צו רעדן ָאפן מיט'ן אויבערשטן ,זיך צו מתוודה זיין
האבן.
און חרטה ָ
גאנצע ַאז די ַ טאנצן"...
דארט ַָאּפ ,איך וועל גיין צו ַא חתונה און ָ
אויב איז ער שוין עלטער ,טוט ער די זעלבע
פארגעסן...
ָאנצינדן מוזיק ,כדי צו ַ תכלית פון פארט אין זאך נאר אויף ַאן ַאנדערע נוסח ...ער ָ
קאר און ער הערט אויפ'ן וועג הויכע מוזיק .ס'איז ַ
ַ
שוואגער,
ָ האט ַא סכסוך מיט ַאווען איינער ָ
ָאדער ַא ּפרשה מיט ַא שכןָ ,אדער ַא געלט
יראה איז וואס טוט ער יעצט? ער היימישע ניגוניםָ ,אבער ָ
צו ברענגען
איז מסיח דעת! "איך האב נישט קיין כח פאר
ס'קאסט אים כוחות
ָ קאנפליקט מיט ַא מחותן ,און
ָ טראכטןגארנישט .יעצט וויל איך ַאז מיין מח זאל ַ ָ
דארףטראכטן דערפון ,אפילו ער ַַ הנפש נאר צו
גארנישט טון ,וויל דער מענטש יעצט איין יעצט ָ נאנטקייט ָ 'גארנישט'" ...ער טוט נישט קיין עוולה ,ס'איזפון ָ
ַאלעס פיינע ערליכע ניגוניםָ ,אבער ער נוצט די
גליון הבינני || 5
נאנטע שייכות מיט תלמידים ,ער קניּפט אן ַא ָ תהלים און רעדן צום רבוש"ע ,און אפילו אויב עס וואס טוט ער? ער צינדט
פארגעסן דערפוןָ .זאךַ : ַ
ּפריוואט" :האסט זייער גוט
ַ זיי ,ער רעדט מיט זיי קאּפיטל פון ּפסוקי אהבה ,איז
עפנט זיך אויף ַא ַ דארף
וואס ַ
'גארנישט'ָ . אן ַא ניגוןָ .
לאמיר יעצט טון ָ
האב מורא'דיג הנאה" .קען עס אפילו געקענט ,איך ָ עס נישט ח"ו קיין קלות ראש ,ווייל די אהבה איז פארנומען מיט דער ּפרשה?
איך זיין ַ
זיין ַאכט-יעריגע קינדערָ ,אבער ער בויעט זיי אויף. ָאנגעפולט מיט יראה ,דו ווערסט יעצט נענטער! רויסצוזאגן פון מויל,
ָ ס'איז ַאביסל שווער ַא
דא ַא
נאכדעם שרייען ,ווייל ס'איז ָדארף נישט ָער ַ באדויערן שּפירט דער מענטש דעם ָאבער צום ַ
אויסגעהאלטענע אהבה
ַ דער סימן אויף
געשמאקן מצב
ַ קשר! זיי ווילן נישט שטערן דעם סארט אופן. זא ָ ראש השנה מיט'ן יוה"כ אויף ַא ַ
געזאגט ַאז "אהבה אן יראה
ָ האבן ווען צדיקים ָ
קלאס.
וואס הערשט אין ַ ָ וויאזוי צו זיין ָאפן רשטאנען ַ ַ פא
האט נישט ַ ער ָ
האבן זיי גערעדט פון ַא מצב ווען גארנישט" ָאיז ָ
לעמאל בלייבן מיט יראה ָאן
ָ אויב ַא איד וועט ַא פאן...
האבן ָדא צו ָ דער מענטש איז געקומען ָ קאנט איזבא ַ זאגן 'אשמנו' .ווי ַ מיט'ן רבוש"ע און ָ
דעמאלט ווען ס'גייט אים אונטערקומעןָ קיין אהבה, נאך די שמחת בית וויאזוי קוקט אויס זיין שחרית ָ ַ געזאגט אשמנו ָ מ'האט
ָ סאך מקומות ווי
געווען ַא ַ
האט ער נישט קיין ריכטיגן קשר: אן עת נסיוןָ , דאס אינטערעסירט אים שוין נישט... השואבה? ָ מ'האט
ָ מיט ַא ניגון ,ווייל 'אשמנו' איז טייטש ַאז
שלאגט .ביזט זיכער ַאז ער ָ "דער אויבערשטער דא צו טרעפן ַא מקום וואו ער איז בעצם געקומען ָ אן ָאפענעם קשר מיט'ן רבוש"ע" :איך בין שולדיג,
יאַ ,אזוי שטייט אין ַאלע ספרים"ָ .אבער שלאגט? ָָ לאזן וואוילגיין מיט פליישמ'קען זיך מגשם זיין ,זיך ָ אבל אנחנו ואבותינו חטאנוָ .אבער איך וויל
זאגט" :איך
וואס דער מענטש ָ ס'קומט צו ַא ּפונקט ָ נאך זיין ָאפיציעל מיט ַא שטיקל ס'זאל ָ
און וויין ,און ָ פאררעכטן .איך זוך דעם רבוש"ע ,איך וויל זיין ַ
באלד זען"ָ ...אבערהאב נישט קיין כח ,מ'וועט ַ ָ האט נישט געזוכט גדר ַאז יום טוב מעג מען ...ער ָ אמת'דיג און ערליך .איך זוך נישט ַאוועקצולויפן".
אויב דו האסט ַאן אינערליכן קשר מיט'ן רבוש"ע, האט געזוכט צו שּפרינגען און דעם קשר ,ער ָ ער וויל נישט ַאוועקלויפן פונעם יום
ווילסטו ּפשוט נישט מצער זיין די שכינה. צעלאזן...
ָ טאנצן ,זיך מסיח דעת זיין און סתם זיך ַ כיּפור
אויסנוצן די ימי אהבה פון סוכות פארשטייט" :איך וויל
ָאבער אויב דער מענטש ַ דא ַא געזונטער קשר ,קען ַא איד ווען ס'איז ָ
האט אונז געגעבן ַא דער אויבערשטער ָ מיט ַאלע מיינע חושים רעדן און זיך משתוקק זיין זיין ָאפן און וויינען צום אויבערשטן" :ברענג מיר
דאס איזלעכטיגן יום טוב פון 'וימינו תחבקינו'ָ , צום רבוש"ע .איך ווייס ּפונקטליך צו וועמען איך נענטער ,איך וויל נישט זינדיגן" .ווי מ'זעט אין
רוואס מ'גייט ַאריין
פא ָגאנצער ענין ַ דאך דער ַ ָ דעמאלט איז די
ָ טאנץ".
דאנק און צו וועמען איך ַ ַ דער גמרא (ברכות יז ,א) די ַאלע לשונות ָ
וואס די
וואס מ'טוט אין דעם זאך ָ אין דער סוכה .יעדע ַ דאסטאנצן ַאזוי הייליג און דערהויבןָ .
צען מינוט ַ האבן זיך ַארויסגעברענגט" :גלוי וידוע אמוראים ָ
יום טוב צו בויען דעם קשר מיט'ן רבוש"ע ,ווייל טאנצןראּפ בשעת'ן ַ וואס רינט ַא ָביסל שווייס ָ לפניך שרצונינו לעשות רצונך ושאור שבעיסה
מאטיש יראת אויטא ַ
ָ נאנט ,ברענגטמ'וויל זיין ָ זא
באקומט ַא ַ וואשט אים אויס פון עבירות .ער ַ ַ נאנט צו דירָ ,אבער העלף מעכב -איך וויל זיין ָ
זאג שיר השירים מיט טייטשָ ,אבער קיינער שמים! ָ שייכות מיט'ן רבוש"ע! מיר ,העלף מיר!".
זאל נישט זיין נעבן דיר .לערן עס מיט רש"י .מען ָ צוזאמען מיט
עול מלכות שמים קומט ַ דארף דער מענטש צוגאנגַ ,ַ זאמ'האט ַא ַ
ָ ווען
באקומט דאך ַאזויפיל יראת שמים פון די רש"י'ס ַ שמחה נישט ַאוועקלויפן פון דער יראה! ווייל ס'איז געווען
אין שיר השירים! דאסדאס איז נישט אהבה ָאן קיין יראה! נייןָ , ָ געקאסט
ָ ס'האט אים נישט ָ ַא יראה מיט ַא קירבה,
האט 'אהבה ָאן קיין יראה' ווען ַא מענטש ָ איז אהבה מיט יראה! ווייל בשעת די שמחה שּפירט דארף נישט שּפירן מוצאי יום כיּפור קיין ּפרייז .ער ַ
וואס
דאס ַאביסל גלייך צו צוויי מענטשן ָ איז ָ דאס
זאך" :לעשות רצונך אלקי חפצתי"ָ . ער איין ַ האט גערעדט ַאז "איך קען שוין נישט" ...ניין ,ער ָ
נאכט,פארברענגען ביז די טיפע שעות פון די ַ ַ טראכט ,און
וואס ער ַ דאס איז ָ טאנצטָ ,
וואס ער ַאיז ָ האט
מיט'ן אויבערשטן ,ער איז געווען ָאפן .ער ָ
פאר'ן צווייטן,
און איינער הייבט זיך אן עפענען ַ האבן די שמחה ַאלס ַא חלק פון די יראה .די מ'מוז ָ זיך איינגעבעטן "ה' ה' קל רחום וחנון ,נעם מיר
זאכן .און דער ער דערציילט אים ּפערזענליכע ַ מצוה פון קריאת שמע ווערט ָאנגערופן 'עול מלכות האבן די סייעתא דשמיא צוריק צו דיר ,העלף מיר ָ
דאס איז סחורה... "אהָ , טראכט צו זיךָ :ַ צווייטער שמים' ,ביי קריאת שמע איז מען מקבל צו דינען דארף ער נישט צו מצליח זיין ברוחניות" .אויב ַאזויַ ,
דא באמבעדיגע האב ָ רעקארדירן ...איך ָ
ָ לאמיר אים ָ וויאזוי איז מען
דעם רבוש"ע בכל לבבו ובכל נפשוַ , נאכדעם מסיח דעת זיין. ָ
פארציילטוואס קומען ַארויס" .בשעת יענער ַ סודות ָ זאגן אהבה רבה פאר קרי"ש און דאס מקבל? מיט'ן ָ ָ יעדער איינער קען זיך ַאליין בודק זיין :אויב
גאנצן צייט:טראכט ער ַא ַ ַ זאכן
זיינע ּפערזענליכע ַ מיט'ן ּפסוק פון 'ואהבת'! דאס ַא
דארפסט מסיח דעת פונעם יראה ,איז ָ דו ַ
"וואס קען איך טון מיט דעם? כ'מיין ַאז מ'קען ָ נאר ַא חיצוניות'דיגן
האט ָווילאנג דער מענטש ַָ דארפסט עס איבערבויען ריכטיג .בוי סימן ַאז דו ַ
באדייט ַאזדאס ַ מאכן געלט דערפון"ָ ... אפילו ַ דאס נישט קיין עול מלכות עול ,פון אינדרויסן ,איז ָ עס איבער געזונט!
דו האסט אויסגענוצט דעם מצב פון אהבה ,כדי נאר גלייך צו ַאן עול. שמים .ס'איז עּפעס ָ
וואס איז ָ טאנצן כדי ַ'אריינצוגיין אין דעם מצב'
ַ
גאנצע אינערליכע ַארויסצושלעּפן פון יענעם .דיין ַ האט נישט באמת קיין שייכות מיט'ן רבוש"ע, ער ָ
טאנצן
דא ַא ריכטיגער וועג פון ַס'איז ָאבער ָ
כוונה איז ַאלעס געווען ווייל דו ווילסט ּפורק עול זאך ,דעריבער מ'טאר נישט טון יענע ַָ נאר היות
שטארקן
ַ און זינגען ,ווען דער איד וויל דורכדעם
דאס איז ַא
נאנט! ָ דערפאר ביזטו געווען ַָ זיין ,און דאס איז אויך גוטָ ,אבער
מאכט ער זיך ַא גדר וסייגָ . ַ
זיין קשר מיט'ן רבוש"ע .ער קוקט זיך נישט ַארום,
שרעקליכע נידריגקייט ,ה' ירחם. ס'איז 'אינו דומה' צו ַאן אמת'ן עול מלכות שמים
טאנצט יעצט מיט'ן רבוש"ע ,און ער נאר ער ַ
ַאביסל ענליך דערצו איז ווען ַא מענטש וויל הארץ.ּפלאץ אין ַ
וואס קומט פון ַאן אינערליכע ַ ָ
וואס ער זינגט .ער
האט אינזין די ּפירוש המילות ָ ָ
לאזט זיך יעצט האבן שמחה ָאן קיין יראה :ער ָ ָ דא ַא קשר קען מען עומד זיין
ווען ס'איז ָ דאנקן .ער רעדט צום נוצט ַאלע זיינע חושים צו ַ
וואוילגיין ווייל מען מעג דאך עסן פלייש ...נישט בנסיון אויבערשטן" :טוב להודות לה' ,עד הנה עזרונו
נאר מען מעג ,ס'איז ַא מצוה ...ער וויל זיך בלויז רחמיך" ,און ער וויל יעצט ארייננעמען ַאלע חושים
ווען ַא נייער מלמד זוכט ַא מהלך ַאז די קינדער
נאכט ,כדי זיך
גאנצע ַפארברענגען ַא ַ
אויפרייסן און ַ זאלןזאלן נישט ַארומרודערן ביי אים אין כתה; זיי ָ ָ פארקערט צו זיין דבוק אין רבוש"ע .ער איז ּפונקט ַ
דאס איז נישט צו בויען זיין כבוד ָאדער תאוהָ . זיך נישט צולאכן אינמיטן לערנען; יעדער איינער פאקוסירט!פון 'היסח הדעת' ,אדרבה ,ער איז זייער ָ
דאסבלויז 'שלא לשמה' ,נאר ס'ברענגט ליידער ָ ס'זאל זיין ַא יראת הכבוד ווען ָ זאל איינזיצן; האפטן מיט זיין נפש ,ער איז יעצט בא ָ
ער איז ַ
פארקערטע ח"ו.ַ האט ער צוויי וועגן .איין מהלך איז פארָ ,מ'לערנט ָ מיט'ן אויבערשטן!
געוואלדיגע
ַ טאנצן מיט געפילן איז ַא
ַ שטארק מעניש זיין,ַ צו שטיין מיט ַא שטעקן און סארט אהבה בויעט דעם קשר ווייל ס'איז זא ָ ַא ַ
עבודת ה' גארנישט געבויעט. האט ער ָָאבער מיט דעם מהלך ָ מאטיש דורכגעווייקט מיט יראה .דער ריקוד אויטא ַ
ָ
זאך ריכטיג ,מיט'ן תכלית ָאבער מ'קען טון די ַ לאכט יעדער אויב ער דרייט זיך אויף ַא סעקונדעַ , רמאכטע אויגן פון פינף מינוט איז ַא ּפסוקפא ַ מיט ַ
נאנט מיט'ן רבוש"עָ .אּפגעזען אין וועלכע
צו בלייבן ָ איינער אונטער זיין רוקן... פארשטייסט ַאז אין ספר תהלים! ּפונקט ַאזויווי דו ַ
כאטש דו ווייסט ּפונקטליך מצב דו געפינסט זיךָ , האט באמת ליב זיינע
ָאבער ווען ַא מלמד ָ ראּפזעצן מיט ַאאין יעדן מצב קען ַא איד זיך ַא ָ
|| 6גליון הבינני
האט אונז געגעבן טראכט" :דער אויבערשטער ָ ער ַ נאכדעם אויבערשטן טרוקענערהייט ,ווייל ָ דיינע יצר הרע'סָ ,אבער יעצט שטייסטו מיט
ַא תורה ,אשר נתן לנו תורת אמת וחיי עולם נטע האטפארלירט מען זיך בשעת נסיון .דוד המלך ָ ַ טאנצט פאר צוויי מינוט: רמאכטע אויגן און דו ַפא ַַ
וויאזוי ווייס איך
בתוכינו ,איך ווייס דעם אמת!"ַ . סארט תנועות פאר געמאכט ַאלע ָ
ַ געטאנצן און
ַ "רבוש"ע ,איך פריי זיך מיט דיר ,איך שעם זיך פון
דעם אמת? ווייל ליידער קען איך עס פון ביידע דער תורה ,ודוד מכרכר ומפזז בכל עוז ,און ווען מיינע מעשיםָ ,אבער איך פריי זיך ַאז איך בין ַא איד,
זאגט 'ראה אנכי נותן לפניכם היום זייטן .דער ּפסוק ָ דאס איזהאט מזלזל געווען אין אים ַאז ָ מיכל ָ דאס
דאס איז אהבה מיט יראה! ָ אני לדודי ודודי לי"ָ ,
האב שוין געזען די ברכה און דיברכה וקללה' ,איך ָ דאס געווען ַא גרויסער נישט לפי כבודו ,איז ָ וואס וועט ַאריינגיין ביי דיר איז ַא הייליגע אהבה ָ
שטארק ַאז
ַ דערפאר געדענק איך
ַ טאקע
קללה ,און ַ וואס
וואס הייסט דו ביזט מזלזל אין דעם ָ חטאָ : אין נפש ,ס'וועט דיר ברענגען ַאזויפיל יראת שמים!
טאנצן ,ערלאזט זיך ַ'וחיי עולם נטע בתוכינו' .ער ָ טאנצט פאר דער תורה?! דוד המלך ַ געמאכט ַאז אונזער
ַ האט
דער אויבערשטער ָ
דאס איז
ראמעןָ . לאזט זיך ַאביסל ַארויסגיין פון די ַ
ָ ַא מענטש קען ביי שמחת בית השואבהָ ,אדער זאל זיין ָאנגעפולט מיט הרגשים אוןנפש ָ
ַא שמחה געווייקט אין יראת שמים! ביי די הקפותַ ,אביסל ַארויסגיין פון די כלים ,ווייל לעבעדיגע געפילן .מ'קען נישט דינען דעם
ה
כי בו ישמח לבינו; זיך טרעפן און זיך פרייען מיט'ן אויבערשטן ַאליין
טאנצן מיט'ן
ברענגט ַאריין יראת שמים ,קען אויך ַ וואס אין דעם יום דא עלטערן ָ ַאזויווי ס'זענען ָ כאטש אויף עטליכע מינוט...
'דאהי' ָ
זיי ָ
אויבערשטן ברענגען יראת שמים! מאכן חתונה ַא קינד ,לייגן זיי ַאוועק
החוּפה ווען זיי ַ וואס ווערט ערגער באגריףָ ,
דא היינט ַא ַ ס'איז ָ
טעלעפאן" :יעצט וויל איך זיין ַאביסל מיט'ן
ָ דעם קיינמאל נישט
ָ יארַ ,אז דער מענטש איז יאר צו ָפון ָ
רּפאטשקענען ַא געלעגנהייט!
פא ַנישט ַ אויבערשטן ַאליין" .איי ,ס'איז דאך יום החוּפה ,און טעלעפאן
ָ האט שטענדיג זיין מיט זיך ,ווייל ער ָ
גאנץ פארנומען ַא ַ מאל זיין ַ ַא מענטש קען ַא ָ נאנטער כאּפן? בסדר ,איין ָ מ'דארף אים קענען ַ ַ כאּפן .ער איז אייביג לעמאל ַ
ָ און מ'קען אים ַא
זאכן .ער איז יום טוב און חול המועד מיט זייטיגע ַ טעלעפאןָ ,אבער "איך
ָ האלטן זיין
מענטש קען ַ 'אוועלעבל' פאר דעם חבר און פאר יענעם חבר,
באבע, באזוכן די ַ געגאנגען ַ
ַ דא ,ער איזגעפארן ָ
ָ זאל מיר קענען גאנצע וועלט ָ דארף נישט ַאז די ַ ַ קיינמאל נישט מיט זיך ַאליין ...דיָ און ער איז
זאכן, א.א.וו .אפילו אויב ס'איז זייער וויכטיגע ַ יעצט רופן"... שטארקַ וואס טוען אין שלום בית רעדן זיך מומחים ָ
מ'דארףַ נשטאט דעם יום טוב! ָ ָאבער ס'איז נישט ַא
פאר'ן אויבערשטן ,און טאנצט ַ ווען ַא מענטש ַ ּפראבלעם ,דער מענטש דאס איז ַא גרויסער ָ ָאּפ ַאז ָ
זא
דא ביי מענטשן ַא ַ קאּפ ,ווייל ס'איז ָ האלטן ָגוט ַ
אינמיטן ווינקט ער זיך מיט חברים ,ווייסטו שוין צי דארףפארשטייט נישט ַאז ווען ער קומט ַאהיים ַ ַ
וואס מ'קען סארט יום טוב ָ געפיל ַאז סוכות איז ַא ָ
דאס איז אהבה מיט יראה צי אהבה ָאן קיין יראה. ָ 'דא'...
ער זיין ָ
כלאזן ,ס'איז פרייליך און ס'איז ַאזעלכע נא ָזיך ָ
גארנישט לאנגע נעכט ...באמת זענען די נעכט ָ ַ ס'הערט זיך ווי ַא קלייניגקייטָ ,אבער אויב ער איז דא לגבי ּפראבלעם איז ָ
ָ ממש דער זעלבער
ַאנדערש ,נאר דער מענטש איז מסכים צו זען דעמאלט
ָ פארנומען מיט ַאלעם חוץ מיט'ן רבוש"ע, ַ אונזער קשר מיט'ן רבוש"ע .מ'איז ּפשוט נישט
דעם זייגער מיט ַאנדערע נומערן .ווייל "ס'איז דאס מער ַא היסח הדעת ווי ַאריינגיין אין ַא איז ָ צוגעוואוינט צו זיין ַאליין מיט'ן רבוש"ע אפילו אויף
דאך סוכות" ...מ'גיט ַא שטיקל דריי דעם זייגער, קשר .אודאי איז אהבת חברים אויך ַא חלק פון דער זאגסט הייליגע דיבורים פוןעטליכע מינוט .ווען דו ָ
מ'דאוונט ַ רטאגס ,און
פא ָמ'לייגט זיך פיר ַאזייגער ַ צוזאמען מיט
ַ שמחה .ס'איז זייער הייליג ווען מ'איז רוואס
פא ָּפסוקי דזמרה ,הללָ ,אדער הושענותַ ,
זאגן ווען...
כ'וויל נישט ָ זאך קען גענוצט ווערן ריכטיג אידןָ ,אבער יעדע ַ דארפסטו יעצט נוצן דיינע אויגן זיך ַארומצוקוקן? ַ
פארקערט.ָאדער ח"ו ַ דעק זיך איבער מיט'ן טלית! זיי יעצט בלויז מיט'ן
פון דער ַאנדערער זייט קען מען זען אידן
וואס סוכות איז ַאזוי פרייליךַ ,אזוי הייליג ,און ַאזוי
ָ אויבערשטן .רעד מיט אים ,זיי מיט אים.
לעמאל ָאנהייבן דעם קשר
ָ מ'קען ַא
סאך צייט מיט די פארברענגען אויך ַא ַ דערהויבן .זיי ַ די טעג פון סוכות זענען ימי אהבה – .אהבה
ריקודים און שמחת בית השואבהָ ,אבער דער עיקר קלאר ַאז דערָ דאס איז
מאכן ַא סך הכלָ : צו ַ מיינט ַאז קיינער הערט נישט און קיינער זעט
וואס איז דיין כוונה און דיין תכלית? איזָ : נאכדעם אהבה. געווענליכער סדר איז יראה און ָ דא ,נאר איך מיט'ן נישטא ָ
ָ נישט; קיינער איז
דא ַאזויפילהחכם עיניו בראשו ,ווייל ס'איז ָ טאקע דער מהלך פון די הייליגע טעג, ַאזוי גייט ַ דאס ברענגט רבוש"ע; איך רעד זיך דורך מיט איםָ .
טרדות און שיעבודים ,מיט די קינדער א.א.וו. ווייל יעדער קשר הייבט זיך ָאן מיט יראה און מ'זאל ָאנהויבן
מאכט ַאז ָזא יראה ואהבה ,און עס ַ ַא ַ
קאּפ אויסנוצן דעם זמן ,אויב האלטן ָמ'דארף ַ
ַ ָאבער דערמאנט דעם
ַ מ'האט
ָ דערנאך מיט אהבה .ווי
ָ שּפירן דעם קשר.
כאטש וויפיל ס'איז שייך .אויב אינגאנצןָ ,
ַ נישט משל פון דעם קשר מיט ַא תלמיד חכם :מ'הייבט
מאכט דעמאלט ַ
ָ וואס ער וויל,דער מענטש ווייסט ָ נאכנישט,ָאן מיט ַא יראת הכבוד ,ווייל מ'קען אים ָ טעלעפאן נומער אויף
ָ געטוישט
טאג חול המועד ער זיכער ַאז די שחרית פון יעדן ָ ָאבער מ'ווייסט ַאז ער איז ַא דערהויבענער סוכות...
זאל זיין הייליג און מיט ַא גוטע הכנה .מען מעג ָ וואס איז שוין ַא
נאכדעם קומט די אהבהָ , אידָ . לאנגט נאר בא ַ
וואס ַ
דער געפיל איז נישט עּפעס ָ
דאך חול המועד, דאווענען ַאביסל לענגער ...ס'איז ָ ַ מ'באקומט ַא ּפנימיות'דיגן
ַ העכערע דרגה ,ווען פארצייטישן איד ...יענער איד פאר יענעם עלטערן ַ
לאז ַאביסלַ ..א מ'גייט נישט ַאריין אין דער ַארבעטָ . קשר של אהבה. קיינמאל נישט
ָ האט עסטאקע ווייל ער ָהאט עס ַ ָ
זאל זיין
זאל זיין ַא שחריתַ ,א ּפסוקי דזמרה ָ שחרית ָ האב נישטוואס טוט מען אויב איך ָ אויב ַאזויָ , יאר ַארום וועסטו זייןפארלוירןָ ,אבער אין ַאכציג ָ
ַ
זאל זיין ַא הלל.
ַא ּפסוקי דזמרהַ ,א הלל ָ ס'האט
ָ געהאט די יראה? דער תירוץ דערויף איזַ ,אז
ַ האבן ַאלס
פארצייטישער איד ...דו מוזט עס ָ דער ַ
ַאזוי בויעט זיך ַא קשר פון אהבה מיט יראה, געּפראוועט
ַ האט
וויאזוי דער מענטש ָ
נישט צוטון ַ ַא חלק פון דיין אידישקייט!
זאגן 'לא ראינו שינה בעינינו' ,ביי שמחת ווי חז"ל ָ ס'האט בעיקר צוטון ָ די ימי אלול ותשרי ביז יעצט, מיטגעהאלטן ווי ַא איד איז
ַ האב היינט
איך ָ
האט מען געקענט ָאנגיין ַאזויפיל בית השואבה ָ אויב די יעצטיגע אהבה איז דורכגעווייקט מיט איינצוהאנדלן ַא נייעם
ַ פארנומען זיך געווען ַ
פאר'ן רבוש"ע. קאך ַ
שלאף ,פון גרויס ָ
ָ טעג ָאן קיין דאס וויסן איז יראה .און דער סימן ַ
וויאזוי מ'קען ָ דארף אןטעלעפאן נאר אויף חול המועד .ער ַ ָ
סארט
דא בלויז ַא היסח הדעת'דיגע ָ טאמער ס'איז ָ ָ טראכט זיך ַאליין :די שמחה
בא ַ וואס מען ַ
דורכדעם ָ וואס קיינער קען נישט ,ווייל ַאנדערע נומער ָ
שלאפט מען איין צום סוףָ ,אבער אויב די ָ שמחה מאכט מיר 'היסח הדעת' פונעם אויבערשטןָ ,אדער ַ האלט נישט דערביי ַאז ס'קומט סוכות ,און ער ַ
שמחה איז מיט ַא חיות פון קרבת ה' ווערט מען נאר נאנטער צום די שמחה ברענגט מיר טיפער און ָ כאּפן און רעדן מיט אים...
זאל אים קענען ַ יעדער ָ
נאנטער און פרייליכער. ָ אויבערשטן? ּפונקט ווי שיר השירים מיט רש"י איך וויל יעצט זיין מיט'ן רבוש"ע!
גליון הבינני || 7
שימנו כחותם על לבך;
שמיני עצרת ברענגט ַארויס די גרעסטע אהבה צווישן אידן מיט'ן אויבערשטן
חול המועד סוכות כ' תשרי תשפ"ו
ש+מיני +ע+צרת
א
מאטיש
אויטא ַ
ָ נאנטקייט ברענגט
אני לדודי ועלי תשוקתו; די טיפע ָ
קבלת התפלות
געלאדנט דעם מלך אויף ַא סעודה
ַ האט
ווען אסתר ָ פארשטייט שוין ַאביסל ָאבער ווען ַא איד ַ טאג פון דביקות
ַא ָ
נאנטע קרבה ַאז דער מלך זא ָ
איז ַארויסגעקומען ַא ַ טאג ווערט בעסער ,דערהערט ערַ ,אז אין דעם ָ טאג פון שמיני עצרת, ָאט קומט דער גרויסער ָ
געזאגט" :מה בקשתך ,עד חצי המלכות וינתן ָ האט
ָ נתגלה דער קשר צווישן דיר מיט'ן רבוש"ע אויף דער שּפיץ פון חודש תשרי ,ווי דער זוהר הק' ָ
זאגט
דעמאלט גע'פועל'ט די
ָ טאקע
האט ַ לך" ,און אסתר ָ ַא פיל טיפערן אופן; עס קומט ַארויס ַא מורא'דיגע דא די
טאג פון 'יחודא שלים' ,ווען ס'איז ָ
ַאז ס'איז ַא ָ
גרויסע ישועה פאר ַאלע אידן. האט צו אידישע וואס דער אויבערשטער ָ אהבה ָ שטארקסטע דביקות צווישן אידן מיט'ן רבוש"ע. ַ
געּפלאנטע טעכנישע ַ דאס איז נישט געווען קיין ָ קינדער .און אויב דער איד לעבט מיט'ן קדושת גאנצעהאבן זיך אויסגעדרוקט ַאז די ַ צדיקים ָ
נאך פינף ,קענסטו מיר קומען "א פערטל ָ בקשהַ : נאנטקייט צום רבוש"ע, היום ,ער שּפירט זיין ָ ַארבעט פון ַאלע הייליגע טעג איז ַאלץ געווען כדי
פארקערט: געארבעט ַ ס'האט ַָ בעטן ַא בקשה" .נאר סארט תפלה ,זיין דעמאלט בעט ער אן ַאנדערע ָ ָ טאג פון שמיני עצרת ווען אידן
ָאנצוקומען צו דעם ָ
געווארן ַא
ָ געמאכט ַא סעודה ,ס'איז ַ האט
אסתר ָ גאר ַאן ַאנדערןבקשה אום שמיני עצרת קומט פון ָ נאנט מיט'ן רבוש"ע. זענען ַאזוי ָ
נאטירליך האט דער מלך ַ נאנטקייט ,און דורכדעם ָ ָ הארץ ,און זיין תפלה ווערט ּפלאץ אין זיין מח און ַ
ַ טאג איז אן עבודה פון דביקות. די עבודה פונעם ָ
דארפסט ,איך געב דיר וואס דו ַ"זאג מיר ָ געבעטןָ : נאנט!
טאקע ָאנגענומען ווייל ער איז דאך ַאזוי ָ ַ נישטא קיין שום סּפעציעלע ָ שמיני עצרת איז
דא ַא ּפנימיות'דיגע קרבה ,מיט ַאלעס" .ווען ס'איז ָ ווען מ'בעט ַא טעכנישע טובה מצוות ַאזויווי ַאלע ַאנדערע ימים טובים ,ווייל ס'איז
מאטיש ַארויס אויטא ַ
ָ נאנטקייט ,קומט ַאן איידעלע ָ וואס דער רבוש"ע בעט פון ַא איד" :זיי מיט טאג ָ ַא ָ
דא ַא מענטשמשל למה הדבר דומה :ס'איז ָ
וואס מען בעט .ווען ַא ַאז מ'קען פועל'ן ַאלעס ָ מאך מיר ַא סעודה קטנה" .און ַאזוי טוט מען מירַ ,
מאל געטון ַא געוויסע טובה פאר האט ַא ָ
וואס ָ ָ
נטשאפטַ נא
מענטש שּפירט ַא טיפע התרגשות פון ָ ּפראקטישן אופן ,מען נעמט ַארום עס אויך אויפ'ן ַ
האט איםַא געוויסן עסקן ,און יענער עסקן ָ
דארפסט, וואס דו ַ "זאג מיר ָ זאגט ערָ : צו יענעםָ , דאס איזמ'טאנצט דערמיטָ . ַ דעם ספר תורה און
דארפן,
געזאגט" :ווען דו וועסט עּפעס ַ ָ דעמאלט
ָ
שטארק
ַ איך וויל דיר העלפן ,ווייל איך שּפיר ַאזוי וואס מ'קען פיזיש טון אויסצודריקן מאקסימום ָ די ַ
וועל איך דיר ּפרובירן צו העלפן" .דער מענטש
אונזער אהבה". אונזער אהבה .מען איז מיט'ן אויבערשטן .ס'איז ַא
האט נישט קיין סּפעציעלע שייכות מיט יענעם ָ
טאג פון יחודא שלים. מורא'דיגער ָ
נאך די הקפות...
'אחת שאלתי' ביי מנחה ָ נאר בסך הכל איז אים דער עסקן שולדיג עסקןָ ,
דארף ַא אידטאגַ ,
זא הייליגער ָווען ס'קומט ַא ַ צאלט עּפעס ַא הכרת הטובַ .אזויווי ווען איינער ַ
בא ָ נאנטקייט
קבלת תפלות דורך די ָ
זיך צוגרייטן דורך אויפבויען זיין געפיל פון קרבה וואס
אין געשעפט און ער בלייבט איבער רעשט ָ דא דער ַאנדערער חלק פונעם אויסערדעם איז ָ
נאטירליךדעמאלט קומט ַָ צום אויבערשטן ,און מ'דארף צוריקגעבן. ַ קאנטע לשון פונעם זוהר הק' 'כל בא ַ
דאס ַטאג ,ווי ָ
ָ
ַארויס ַא טיפע בקשה פון 'אחת שאלתי מאת ה' טאקע דער מענטש אן ַא צייט שּפעטער רופט ַ שטארק
ַ מאי דבעי שאיל ויהיב ליה'ַ ,אז ס'איז זייער
אותה אבקש ,שבתי בבית ה' כל ימי חיי' .זיינע זאגט אים זיין"יא ,ווער ביסטו?" ,ער ָ
יענעם עסקןָ : מסוגל אויף קבלת תפלות ,ווען דער רבוש"ע נעמט
תפלות און בקשות קומען ַארויס מתוך ַא מצב כאּפן
נאמען ,און דער עסקן ּפרובירט שנעל צו ַ ָ וואס מען בעט זיך אויס. אן ַאלעס ָ
נאנטקייט.
פון ָ דערמאנט זיך:
ַ ווער ס'איז דער מענטש ,ביז ער מ'זאל נישט
ָ מ'דארף ָאבער ַאכטונג געבן ַאז ַ
מ'זאגט דעם ּפסוק ָ וואס
מאל ָ דאס לעצטע ָ ָ וואס קען איך אייך העלפן"" – .דו יאָ , יא ָ
"אהָ ,
ָ שטאּפל פון הבנה, ַ בלייבן אויף דעם קינדערישן
קאּפיטל 'לדוד ה' אורי' ,איז ביי די תפלות אינעם ַ געזאגט ַאז
ָ האסטו מיראיינמאל ָ
ָ געדענקסט ַאז דא איין עבודה זיך צו פרייען מיט'ן כאילו ס'איז ָ
נאך די דאוונט ָ וואס מען ַ פון מוסף און מנחה ָ כ'קען דיר רופן? ָאקעי ,יעצט איז די צייט .מיין נאך ַא נושא ַאז מ'קען דא ָרבוש"ע ,און ס'איז ָ
נאנטַ ,אזוי פרייליך, הקפות ,ווען ַא איד איז ַאזוי ָ מ'דארף מסדר זיין מיט
ַ וואס
האט ַא בחור ָ שוואגער ָ
ָ ריינכאּפן ישועות ...ווען מ'לערנטַ אויס'פועל'ן און ַא
און ַאזוי אויסגעטון פון גשמיות .דער איד איז ַא ישיבה ,אפשר קענט איר עּפעס טון דערצו". פארשטייטַאביסל די הייליגע ספרים אינעווייניגַ ,
ַאזוי דערהויבן ַאז ער צעוויינט זיך מיט ַא בקשה: סארט בקשה קומט נישט פון קיין גרויס זא ַָא ַ זאכן.
באזונדערע ַ מען ַאז ס'איז נישט קיין צוויי ַ
נאנטקייט צווישן זא ָ דא ַא ַ"רבוש"ע ,יעצט איז ָ דאס רעכט צו טאקע ָ
האסטו ַ ליבשאפט .טעכניש ָ
ַ פארבונדן איינס מיט'ן ַאנדערן: ס'איז בעצם ַ
רלאז מיר נישט! איך פא ָ אונזָ ,אבער איך בעט דירַ , ס'האט בכלל נישט צו טוןָ בעטן די בקשהָ ,אבער דערפאר ווערט
ַ נאנט,
וויבאלד דו ביזט ַאזוי ָ ַ
קאלטער ווינטער .איך ווייס ַאז ווייס ַאז ס'קומט ַא ַ פארקערט ,ס'איז ווי ַא חוב נאנטקייטַ .מיט קיין ָ וואס דו מתּפלל.ָאנגענומען ַאלעס אויף ָ
ס'גייען זיין נסיונות .כ'רעד זיך נישט איין אויף ַא באקומעןהאב ַ צאלן .איך ָבא ָ
וואס יענער דארף מיר ַ ָ
סארט בקשה
ַא שמיני עצרת'דיגע ָ
ס'זאל
ָ מינוט ַאז נישט .איך בין ָאבער מתּפלל ַאז וואס איך ּפרוביר יעצט קארטל ָ ַא קרעדיט ַ
האב דערהערט בלייבן דער קשר .רבוש"ע ,איך ָ סארט בקשה. דאס איז זייער ַא ווייטע ָאויסנוצןָ ... ווילאנג דער מענטש בלייבט מיט דער ַ
האב געשּפירט אונזער קשר און ווער איך בין! איך ָ האט ער ַא בקשה ,ערזעלבער הבנה פון כתה א'ָ ,
באקומט מתוך אהבה
וואס מען ַ
ַא בקשה ָ האלט ַאז ס'קומט זיך אים
רווייטאגט ,ער ַ
ָ פא
איז ַ
אונזער דביקות!"
וואס קומט מתוך רהאן ַא בקשה ָ
פא ַָאבער ס'איז ַ כאּפט ער
עּפעס ,און ווען ס'קומט שמיני עצרתַ ,
נאנטקייט
מ'קען פועל'ן מתוך ָ וואס די ספרים הק' ָ
זאגן ַאז יעדעס קרבה .ס'איז ידוע ָ האט געהערט ַאז מ'קעןזיך צו דערצו ,ווייל ער ָ
דא ַא מציאות ווען דער מענטש מאל איז ָ ַא ָ מאל ווען ס'שטייט 'מלך' אין מגילת אסתר ,איז עס ָ סאך אויס'פועל'ן .ער בעט מער און ער דעמאלט ַא ַָ
ווייסט ַאז אין ַא שּפעטערדיגן זמן וועט דער קירוב מרמז אויפ'ן רבוש"ע .אין דער מגילה שטייט ַאז מאל.
כא ָ נא ַדאוונט ַָ
|| 8גליון הבינני
שטארקער ,דעריבער שטוּפט ער ָאּפ זיין תפלה ַ זיין
טאקע בעטן יעצט, דעמאלט" :איך קען שוין ַ ָ אויף
דער ציל פון ַאלע ימים טובים איז לאמיר
ווארטןָ . ָאבער איך מיין ַאז ס'איז כדאי צו ַ
ליבערשט בעטן די בקשה ווען ס'וועט זיין 'כטוב
ָאנצוקומען צו דעם יחודא שלים לב המלך ביין'".
האט מיט'ן רבוש"ע.
וואס ַא איד ָ
ָ דא קהלות ווי מנחה פון יום כיּפור
דאווענט מען ַאביסל שנעלער ,ווייל מ'וויל
גאנצע כוונה פאר נעילה .אין
ס'איז ָ
איבערלאזן די ַ
ָ
דאס מיינט מען! די כוונה איז, פועל'ןָ ,אבער נישט ָ דא רעדט מען פון ַא טיפערע נקודה: ָאבער ָ דא פינף זמנים ספרים הק' שטייט דאך ַאז ס'איז ָ
נאנט! דער איד ַאז מ'קען פועל'ן ווייל מ'איז ַאזוי ָ מ'ווארט אויף שמיני עצרת
ַ ס'איז נישט ּפשט ַאז דא די זמנים פון אלול ,ראש פון עת רצון .ס'זענען ָ
שּפירט זיך ַאזוי דערהויבן ,זיין נשמה מיט די שכינה ווייל ס'איז ַאן עת רצון .נאר שמיני עצרת ווערט השנה ,עשרת ימי תשובה ,יום כיפורים ,און ס'איז
געטראפן אינעווייניג ,און ער
ָ האבן זיך כביכולהק' ָ נאנט און דערהויבןַ ,אז זיין בקשהדער איד ַאזוי ָ באזונדערע עת רצון פון נעילה .ביי נעילה דא ַא ַ
ָ
פאר'ן רבוש"ע ווען הארץ ַ דאס ַ רעדט זיך אויס ָ ווילאנג מ'בלייבט מיט די
ַ גאר עּפעס ַאנדערש. איז ָ עפנט זיך ַא נייע טיר פון קבלת תפלות ,דעריבער
זא דערהויבענעם מצב .דאס ער געפינט זיך אין ַא ַ ריינכאּפן צו
ַ קינדערישע הבנה ,וויל דער מענטש ַא שּפירט דער איד ַאז ער וויל ַאוועקלייגן זיין עיקר
איז דער ּפשוט'ער טייטש פונעם זוהר הק'' :ומאן מאכט שנעלע הקפות ,ווייל ערבעטן בקשות ...ער ַ נאך עטליכע מינוט גייט תפלה אויף נעילה .ווייל ָ
דיתיב עם מלכא ונטל ליה בלחודיה -כל מה דבעי, וואס מ'קעןטאג ָפארנומען צו אויסנוצן דעם ָ איז ַ ַארויסקומען ַא נייע ּפושקע פון לולבים .ס'לוינט
שאיל ויהיב ליה'. פועל'ן ...ס'איז אוודאי אמת ַאז מ'קען ַאלעס ווארטן...
זיך צו ַ
ב
יחודא ליחדך; שמיני עצרת פריידט מען זיך בלויז מיט אונזער ּפנימיות'דיגער קשר
דאס זעלבע מיט ּפורים, ַאנדערע מוטשן זיך ָ תכלית פון ַאלעס איז ַארויסצוברענגען אונזער פאר'ן
נישטא קיין כלים ַ
ָ שמיני עצרת איז
טאג ,און אויב מ'איזוואס איז אויך זייער ַא הויכע ָ
ָ טיפן קשר און שייכות מיט'ן רבוש"ע ,דער ציל אור
נישט אין ַא דערהויבענעם מצב קען עס זיין שווער. פון ַאלע ימים טובים איז ָאנצוקומען צו דעם יחודא ביי ַאלע ַאנדערע ימים טובים איז דער מהלך,
מ'דארף טון;
ַ וואס
דא מצוות ָכאטש ָ דארט איז ָהגם ָ האט מיט'ן רבוש"ע.וואס ַא איד ָ
שלים ָ ַאז אויב מ'וויל ָאנקומען צו די ליכטיגקייט פונעם
ער גייט הערן די מגילה ,ער איז מקיים מתנות ָאט דער יחוד ווערט נתגלה אום שמיני עצרת! דא ַאוועקגעשטעלט ַא סדר פון מצוות יום טוב ,איז ָ
דארףטראפיק ווייל ער ַַ לאביונים ,ער זיצט אין שמיני עצרת איז דער יום טוב ַאליין .מען איז וואס געבן די כלים צו
און תפלות און מנהגי ישראל ָ
יא
באבע שיקן משלוח מנות ,ער איז ָ פארן צו ַא ַ ָ ָאנגעקומען צום שּפיץ ּפינטל! ווייל ַאלעס דרייט טאג .למשל איןבאקומען דעם אור פונעם ָ קענען ַ
כאטש מקיים האט ָָאדער נישט שיכורָ ,אבער ער ָ וואס
מ'זאל דערהערן ָָ דאך ַארום די נקודהַ ,אז
זיך ָ ראּפ ַא מורא'דיגער אור,
דעם יום טוב ּפסח קומט ַא ָ
געווען די מצוות היום. כאּפן ווי טיף איז
מ'זאל ַ
ָ הייסט זיין ַא איד ,און דארף מען מקיים באקומען דעם אור ַ ָאבער כדי צו ַ
נאךשמחת תורה איז אין ַא געוויסן זין ָ אונזער קרבה מיט'ן רבוש"ע. זיין די מצוות היום פון אכילת מצה ,סיּפור יציאת
פאלטוואס עס ַ שווערער ,בפרט פאר מענטשן ָ דאס זענען די כלים ַ
וויאזוי מצרים ,איסור חמץָ .
ּפלאץ,
זא הויכע ַ דעריבער ,ווען מ'קומט ָאן צו ַא ַ
האבן נישט קיין אויף זיי זייער שווער אויב זיי ָ נכאּפן אין דער גרויסער ליכטיגקייט.מ'קען זיך ָא ַ
מאכן כלים דערצו. ּפאסיג צו ַאיז שוין נישט ַאזוי ַ
פאר'ן מענטש" :יעצט פריי זיך סטרוקטורָ .
מ'זאגט ַ דאס זעלבע איז מיט ַאלע ימים טובים. און ָ
זאגן
נאך פון אינדרויסן ,קען מען ָ ווילאנג מ'שטייט ַָ
דאך נישט הערן קיין מיט'ן רבוש"ע"ָ ,אבער מ'קען ָ פאר'ן מענטש" :טו ָאן ַאן ַאנצוג ,יעצט שמייכל, ַ ָאבער ווען ס'קומט צו שמיני עצרת איז עס אין
זאל איך זיך פרייעןוויאזוי ָ
מוזיק ,ס'איז יום טובַ , זאך ַאליין,
דאס"ָ ...אבער ווען ס'קומט די ַ יעצט טו ָ האטַא געוויסן זין ַאביסל שווערער ,ווייל די תורה ָ
מיט'ן רבוש"ע? אינעם קליינעם ביהמ"ד בין איך האף ַאז דו שּפירסט עּפעס זאגט מען אים" :איך ָ ָ נישט געגעבן קיין כלים פאר דעם אור .ס'איז דער
באקוועם ,איך קען נישט די מענטשן נישט ַאזוי ַ ָאן קיין דרויסנדיגע כלים ,ווייל אויב דו שּפירסט נאר דעם אור האט ָ וואס ָ
איינציגסטער יום טוב ָ
האב איך נישט קייןדארט .ביי די גרויסע הקפות ָ ָ זאגן? הייב אן זאל איך דיר ָ וואס ָ גארנישטָ , ָ ַאלייןָ ,אן קיין שום סּפעציעלע מצוה.
ּפארענטשעס... חשק צו שטיין אויף די ַ ּפראווע ַא שבועותמאל ,הייב אן עסן מצותַ , כא ָ
נא ַ ָ די שּפיץ נקודה פון ַאלע ימים טובים
אפילו ַא מינוט לעכטיגקייט מיט ַא סוכות ,גיי צוריק ַארויס פונעם טיר און קום וואס דער רמ"ע מפאנו ָ
זאגטַ ,אז ביי ס'איז ידוע ָ
מאל וועט עס דאס ָ האף ַאז ָמאל ,איך ָ כא ָנא ַ
צוריק ָ זאגט מען אין שמונה ַאלע ַאנדערע ימים טובים ָ
פארשטייט זייער גוט דיין שוועריגקייט, מען ַ
יא ַארבעטן"... ָ עשרה' :חג המצות הזה'' ,חג השבועות הזה'' ,חג
פארלירןדארפסט ַ דאס מיינט נישט ַאז דו ַָאבער ָ
פארשטיין ַאז ווען ַא לאמיר ַגאנצן יום טוב! ָ
דעם ַ ַא יום טוב ָאן קיין געהעריגע זאגט מען' :יום הסוכות הזה'ָ ,אבער שמיני עצרת ָ
איד איז צוגעקומען צו ַא געוויסע געפיל ,צו ַא סטרוקטור... שמיני עצרת החג הזה' .ווייל 'חג' איז ַא לשון פון
נאנטקייט ,אפילו אויף עטליכע מינוט, נקודה פון ָ דא מענטשן דערפאר זענען ָ ַ טאקעָאבער ַ וואס דרייען זיך ַארום אויף
'מחוגים' – די ווייזערס ָ
האט ער זוכה געווען צו שּפירן דעם יום טוב! ָ סארט יום טוב ווי שמיני זא ָוואס מוטשן זיך מיט ַא ַ
ָ ַא זייגערַ .אלע ימים טובים דרייען זיך ַארום עּפעס,
די גדר פון 'מצליח געווען' און אויסגענוצט עצרת און שמחת תורה .איינס פון די סיבות זאך ַאליין! שמיני עצרת איזאון שמיני עצרת איז די ַ
דעם יום טוב ,מיינט נישט ַאז יעדן מינוט פונעם האט ווייניגער ַאן
טאג ָ דערצו איז ,ווייל וויפיל דער ָ וואס ַאלעס דרייט זיך ַארום די נקודה!
דער ּפינטל ָ
וואס דו גייסט האסטו געוואוסט ּפונקטליך ָ טאג ָָ דארף ַאוועקגעשטעלטע סטרוקטורַ ,אזויפיל מער ַ האט אונז געגעבן ַא יום טוב
דער אויבערשטער ָ
האט דיר נישט געשטערט; דו טון; קיינער ָ דער מענטש זיין אין ַא ּפנימיות'דיגן דערהויבענעם האט אונז אויסגעוועלט ּפסח צו געדענקן ַאז ער ָ
גאנצן צייט; און ביזט געווען אין די 'מוחין' ַא ַ מיטהאלטן דעם יום טוב. ַ מצב כדי צו קענען און ַארויסגענומען פון מצרים; ַא יום טוב שבועות
וואס טוט זיך דו האסט ממש נישט געוואוסט ָ האט האט ער נישט די געהויבענע הרגשהָ , אויב ָ האט אונז געגעבן די תורה; און
צו געדענקן ַאז ער ָ
מיט דיר פון גרויס דביקות .אוודאי ביי צדיקים נישטא קיין
ָ גארנישט ,ווייל ס'איז דאך ער ממש ָ האט אונז
ַא יום טוב סוכות צו געדענקן ַאז ער ָ
דאס ַאזוי געוועןָ ,אבער אונז ּפשוט'ע אידן איז ָ למעשה'דיגע מצוות צו מקיים זיין. באגלייט אין מדבר מיט ענני הכבודָ ,אבער דער ַ
גליון הבינני || 9
באהעפטן .מען בינדטתפילין איז ַא לשון פון זיך ַ כמיטאג און לערנט אור החיים הק' ָ נא ַאזייגער ָ זא
קענען זיך אויך פרייען מיט'ן רבוש"ע אין ַא ַ
זיך צו ,נישט בלויז דורכדעם ָ
וואס מ'רעדט וועגן אויף ּפרשת בראשית ...ער איז פרייליךָ ...אבער טאג.
הייליגן ָ
וואס מ'ברענגט ַארויס
די מעלות ,נאר דורכדעם ָ האט מצליח געווען צו משיג ס'מיינט נישט ַאז ער ָ פאר שיעורים שמח"ת
ער לערנט ָ
מ'האט הנאה פון דעם קשר ,כביכול.
ָ שטארק
ַ ווי זיין דעם שמחת תורה. אינדערפרי...
דא דיאין די תפילין פונעם רבוש"ע זענען ָ וואסדא ַא איד ָ פון דער ַאנדערער זייט איז ָ וואס ער איז זייער ַא
דא ַא מענטש ָ מאל איז ָ
ַא ָ
ּפסוקים פון ּפרשת כי תבא' :את ה' האמרת ,וה' האבן ַאן אמת'ע שמחת תורהָ ,אבער ער יא ָ וויל ָ ראקטער. כא ַ
סארט ַ
טעכנישער און מסודר'דיגער ָ
האמירך ,להיות לו לשם ולתפארת ולתהלה' .דער באווייזן.דאס צו ַ וויאזוי ָ קלארקייט ַ האט נישט קיין ָ ָ
די ַאלע געפילישע הרגשים זענען נישט ממש זיין
רבוש"ע ברענגט ַארויס כביכול מן ההעלם אל נישטא קיין שום ָ נישטא קיין זייגער און ס'איז ָ ס'איז
זאך ...ס'איז נישט בלויז ער ,נאר ס'גייט שוין מיטַ
וואס איז העכער פון אונזער החוץ – אויף ַא דרגא ָ מ'דארף מעביר סדרה זיין ַ כאטש ַאז "זאג מיר ָ סדרָ .
טאטע מיט זיין זיידעדריי דורות אויף צוריק ,זיין ַ
נאנטהאט צו זיין ָוואס ער ָ רשטאנד – די הנאה ָ
ַ פא
ַ נאך פיר שעה צוריקצווועגס תשר"קַ .אזוי וועל איך ָ
זענען שוין ַאזוי געווען .זיין משּפחה זענען נישט
דאָ ,אבער
כאטש די אהבה איז דאך סייווי ָ מיט אידןָ . דאס איז כ'האב עּפעס אויפגעטון"ָ ... ָ שּפירן ַאז
קיין גרויסע בעלי רגש .עס ַארבעט נישט ביי זיי...
ס'זאל זיין 'וראו כל
ָ ער וויל עס ַארויסברענגען ַאז מאכן קידוש רוואס מענטשן ַ פא ָ איינס פון די סיבות ַ
האבן וואס זיי ָ נאכדעם ָ זא אויפגעלייגטקייט ָ מיט ַא ַ זאגטהאט ַא קביעות ַאז ער ָ דער מענטש ָ
עמי הארץ כי שם ה' נקרא עליך' ,און ַאזוי טוען מיר
זאךדא איין ַ געהאט אן עליה ,ווייל סוף כל סוף איז ָ ַ טאג .ער גייט פון איין עטליכע שיעורים יעדן ָ
אויך פון אונזער זייט מיט אונזערע תפילין.
מ'דארף עולה ַ יא טון שמחת תורה; מ'דארף ָ ַ וואס ָ זאגט שיעורים .דער שול צום ַאנדערן שול און ער ָ
דאס זעלבע שטייט ַא איד יום כיּפור און ער ָ דאן
רטאגסַ ,
פא ָערשטער שיעור איז פינף ַאזייגער ַ
האלט שוין האב איך געטון! "איך ַ דאס ָ זיין ,און ָ
דאס איזזאגט 'האדרת והאמונה לחיי העולמים' – ָ ָ האלב ַאכט ביי אן ַאנדערן נאך ַא שיעור ַ
זאגט ער ָ
ָ
האב ַא שטיקל סטרוקטור .איך נאכדעם ,איך ָ ָ
בעצם ַא שבח פון מלאכיםָ ,אבער יום הקדוש איז געוואלדיגע
ַ האט ַא
מנין ,א.א.וו .דער מענטש ָ
געהאט מיין עליה" .ער עסט שוין ...ווען ַא ַ האב ָ
דער איד ַאזוי הויעךַ ,אז ער לויבט דעם אויבערשטן טאג איז ּפונקטליך מסודר .ער סטרוקטור .זיין ָ
האט צוטון ,און ער טוט וואס ער ָ מענטש ווייסט ָ
מיט'ן שבח המלאכים .און כביכול דער רבוש"ע וואס ער
ווייסט גענוי יעדע שעה וואו ער איז און ָ
באפרידיגט. עס ,שּפירט ער זיך ַ
זאגט דעם שבח פון 'על ישראל גאוותו ,על ישראל ָ קלאר.
טוט .ס'איז ַאלעס זייער ָ
דער אמת איז ָאבערַ ,אז שמיני עצרת איז
זאגט צוריק כביכול" :דו אמונתו' .דער רבוש"ע ָ
וואס יעדער איד קען זא אור פון קרבת ה' ָ דא ַא ַ ָ ַאצינד קומט אן שמחת תורה ,און 'דף הקהלה'
וואס הייסט ַא איד ,איך וועל דיר ווייסט נישט ָ
ָאנקומען דערצו .ס'איז 'קרוב אליך הדבר מאוד, איז דאך 'דף הקהלה' .שמחת תורה איז ביי אים
האב איך דערפאר ָ
ַ וואס ַא איד איז ,און פארציילן ָ ַ
נישטא קיין צורה ָ בפיך ובלבבך לעשותו'! ס'איז זאל ער טון?וואס דען ָ טאגָ .
די זעלבע ווי יעדן ָ
דיר אויסגעקליבן .דיינע רצונות פון אינעווייניג
פארקערט, ס'דארף דוקא געטון ווערןַ . ַ וויאזוי
ַ יעצט לערנט מען מעילה דף ח' .ס'איז ּפונקט גוט
געטריישאפט צו מיר
ַ זענען ַאזוי הייליג ,דיין
שמיני עצרת איז מער פון די געווענליכע כלים. בלאט אויף שמחת תורה .ער אויסגעקומען ַא קליין ַ
שטארק ,דיין קדושה איז ַאזוי הויך ,און ַ איז ַאזוי
ּפראווען די הבנה ווי ַ יעדער איינער קען ַאליין גייט ַארום פון איין מנין צום צווייטן און ער לערנט
טראכט פון דיר ַ האב איך דיר ליב .איך דערפאר ָ
ַ
כאטש ַאביסל צייט נאנט ער איז מיט'ן רבוש"עָ . ָ טאג שמחת תורה בלאטַ .אזוי ענדיגט ער דעם ָ
זיין ַ
טראץ ַאלעס ַארום .ס'איז נישט קיין ָ שטענדיג,
האט וואס ער ָ קען ער זיין פרייליך מיט'ן שייכות ָ און ער איז מורא'דיג צופרידן.
חילוק ַאלע ַארומיגע מעשים ,די ּפנימיות'דיגע
מיט'ן אויבערשטן.
גאנצן צייט".ליבשאפט בלייבט ַא ַ ַ ַא 'געסעטלטע' יום טוב...
נאנטקייט בויעט
ַארויסברענגען די ָ וועקמאכן ַאז ַא איד
ַ אוודאי קען מען נישט ַא
שמחת תורה איז 'עוז וחדוה במקומו' שטארקער דעם קשרַ
האט מזכה געווען ַאנדערע האט געלערנט ,ער ָ ָ
דאס שּפילט זיך ָאּפ יעדן שמיני עצרת! ָאט ָ שאפן אין דער בא ַ
האט ַ דער אויבערשטער ָ נישטא קיין שענערע ָ מענטשן צו לערנען .ס'איז
חז"ל ָ
זאגן (חגיגה ה ,ב) ַאז דער אויבערשטער וויינט בריאה ַא מציאותַ ,אז ווען איינער ברענגט רוואס
פא ָ וואס איז די סיבה ַ זאך ווי דעםָ ,אבער ָ ַ
כביכול במסתרים אויפ'ן חורבן בית המקדש, שטארק ער פריידט זיךַ ַארויס פאר ַא צווייטן ווי געהאט ַא
ַ האטער איז צופרידן? ווייל ברוך ה' ,ער ָ
פרעגט די גמרא ַאז ס'שטייט דאך 'עוז וחדוה שטארקערן קשרַ דאס ַא
מיט יענעם ,ברענגט ָ געּפראוועט שמחת תורה ַאלס ַ האטמסגרת .צי ער ָ
במקומו'? ענטפערט די גמרא' :לא קשיא הא בבתי צווישן זיי ביידע. 'שמחת התורה? נישט זיכערָ .אבער בעיקר איז ער
גואי הא בבתי בראי' .רש"י לערנט ַאז ָ
דאס געוויין זאגט עס ּפאסירט סיי אויב דער מענטש ָ דאס ַָ זאגט: צופרידן ַאז ער איז נישט צערודערט .ער ָ
איז אין די בתי גואי – אינעווייניג ,און דער 'עוז ַארויס ,סיי אויב ער ווייזט עס ארויס מיט ַא שמייכל פארנומען מיט מיינע קינדער. "איך קען נישט זיין ַ
וחדוה במקומו' איז אין די בתי בראי – אינדרויסן. סארט וועגָאדער מיט ַא מתנה ,און סיי דורך יעדע ָ שוואגער זאל נעמען ָ איר קענט מיר שוין ...מיין
ּפראוועט
געזאגט ַאז שמחת תורה ַָ האבן צדיקים ָ האבן ַא
האב הנאה צו ָ וואס ברענגט ַארויס ַאז "איך ָָ טאנצן מיט די ספרי תורות ,איך מיינע קינדער ַ
מען די שמחה פון 'עוז וחדוה במקומו' ווי מ'זעט ַאז האב הנאה פון אונזער קשר" שייכות מיט דיר ,איך ָ קען נישט .דער דף איז מיין שיעבוד החיים ...ער
גאנץ סוכות ביי די הושענות איז די ספר תורה ַא ַ שטארק אויף די אהבה. ַ דאס ַאליין בויעט זייער – ָ שלאפן
ָ עסט זיך ָאּפ פרי די סעודה .ער לייגט זיך
אינעווייניג ביי דער בימה און מיר גייען ַארום דעם מ'זאל בעסער שּפירן דעם קשר ,און מאכט ַאז ָ עס ַ ביינאכט ,ווייל ער טוישט ַ שמחת תורה צען ַאזייגער
טאנצט בימהָ ,אבער שמחת תורה ביי די הקפות ַ נאכמער ַארויסברענגען ווי פרייליך מ'איז מ'זאל ָ
ַאז ָ האט שוין אויסגע'חשבונ'ט נישט זיין סדר היום ,ער ָ
צוזאמען מיט'ן ספר תורה אינדרויסןַ ,ארום דיַ מען מיט די אהבה ,און ַאזוי גייט טיפער און טיפער. דאוונט גלייך וואס ַ וואו ס'איז דער פריעסטער מנין ָ
ּפראוועט דעם עוזבימה ,ווייל ס'איז ַא זמן ווען מען ַ דארט הקפות אין פיר מאכט ָ ביים שקיעה און מען ַ
קעגנזייטיגע אויסדרוקן פון אהבה
וחדוה במקומו'דיגן שייכות מיט'ן רבוש"ע! יעצט באוויזן... האט עס ַ מינוט ,און ער ָ
דא ַאלע דא די שמחה פון בתי בראי! ס'איז ָ איז ָ טאקע אין די הייליגע ּפסוקים פון
ַאזוי זעט מען ַ
שיר השירים ,וואו כנסת ישראל מיט'ן אויבערשטן דאס זעלבע איז שמחת תורה אינדערפרי .ער ָ
יאר ,און שמחת תורה סארט זמנים דורכאויס דעם ָ ָ
זענען כביכול משבח איינער דעם צווייטן .דער זאג ָאּפ ַאלעס און האט זיך זיין מנין ,מ'גיבט ַא ָ ָ
מיטהאלטן נאר דעם חלק פון 'עוז
ַ איז דער זמן פון
רבוש"ע לויבט אויס די מעלות פון אידישע קינדער, מ'האט געענדיגט .ער איז ַאזוי פרייליך ַאז ער ָ
וחדוה במקומו'.
און אידן לויבן דעם אויבערשטןַ .אזוי איז אויך ביי האט ַאזוי הנאה צו זען דערנאך ...ער ָ
ָ האלט שוין ַ
שמחת תורה דרוקט מען אויס אונזער די תפילין :אונזערע ּפרשיות פון תפילין זענען פול וואס שטייען מיט'ן רּפלאנטערטע מענטשן ָ ָ פאדי ַ
שמחה מיט שבחים אויפ'ן רבוש"ע ,און די תפילין פונעם זא
טלית עלף ַאזייגער .ער קוקט זיי ָאן מיט ַא ַ
טאג פון 'יחודא שלים' ,ווען
שמחת תורה איז ַא ָ רבוש"ע זענען די שבחים פון אידישע קינדער ,ווי זאגט פאר יעדן וועמען ער טרעפט" :איך ביטול און ָ
אונזער שייכות מיט'ן אויבערשטן איז ַאזוי ָאפן און זאגט (ברכות ו ,ב) ‘הני תפילין דמרי עלמא מה
די גמרא ָ געכאּפט
ַ האב שויןנאך די סעודה ,איך ָ האלט שוין ָ ַ
קלאר ,אויף די העכסטע דרגא .דעריבער פייערן ָ כתיב בהו ,ומי כעמך ישראל גוי אחד בארץ ,וכו". ַא דרימל" ...ער זיצט זיך רואיג אין ביהמ"ד פינף
|| 10גליון הבינני
געהאט ַא צעשטערטן סוכותָ ,אבער ווען זיין נשמה
ַ טאנצט דערמיט:ַארויס דעם ספר תורה און ער ַ האבן
וואס מיר ָ
נאנטקייט ָטאג ָאט די ָ
מיר אין דעם ָ
נטאּפן דעם אמת'ן
וואלט געהערט און געקענט ָא ַ ָ "איך בין פרייליך ַאז איך בין ַא איד! איך בין גאר ַא טיפן אופן,
וואס איז אויף ָמיט'ן רבוש"עָ ,
טראכט וועגן אים ,דערַ מציאות ַאז דער רבוש"ע וואס
פרייליך ַאז דער גרויסער בורא כל עולמיםָ , דא בכללוואס איז ָ
סארט שייכות ָ טיפער ווי יעדע ָ
וואלט
פאר איםָ ,
האט אים ליב און דאגה'ט ַרבוש"ע ָ האבן!"
גאנצע וועלט ,ער וויל מיר ָ
פירט די ַ אויף דער וועלט.
דאך
דאס איז ָדער מענטש געווען ַאזוי פרייליך! ָ דאס גיט דאך ַאזויפיל נחמה פאר יעדן איד. ָ וואס
שמחת תורה טוט מען ַאזעלכע ּפעולות ָ
געזאגט:
ָ האט אונז דער אמת! דער אויבערשטער ָ פארלוירן ַאלעס,
האט חלילה ַ וואס ָ
אפילו איינער ָ געוואלדיגע הנאה און שמחה ַאז
ַ ברענגען ַארויס די
וואס
זאלסטו טון ָ טאג פון שמיני עצרת ָ
"אין דעם ָ נאנטסטע ,ער איז זיין שטוב ,זיינע חברים ,זיינע ָ שטארקסטער וועגַ האב דעם רבוש"ע" .דער "איך ָ
ּפראווען דעם אמת".
דו קענסט צו ַ האטצעבראכן ,זייענדיג עלנד ַאליין ,און ער ָ
ָ דאס טון איז ווען ער נעמטוויאזוי דער איד קען ָ
ַ
ג
שאטן ַאלע
וואס גיסט זיך שמחת תורה שטעלט אין ָ
נגילה ונשמחה בך; די אהבה ָ
ּפראבלעמען
זייטיגע ָ
האלט דעם טאטע ַ צונאכטס ביי קידושַ ,אז דער ַ
ַ דארף עס צוריקגיין נעמען ...ס'איז בכלל און ער ַ לאזן נישט זיין פרייליך
די חסרונות ָ
גאנצע משּפחה שטייט האנט ,די ַבעכער אין דער ַ צומאל הערט מען קינדער ָ ּפארציע!
ּפרא ָ
נישט אין ָ לאזט נישט ַא איד
וואס ָ
ּפהאלט ָ
דער גרעסטער ָא ַ
שוין ַארום דעם טיש שטילערהייט ,און ַא קליין דאס מערסטע האבן ָ שמועסן וועלכע יום טוב זיי ָ וויבאלד
ַ ּפראווענען ַא פרייליכן שמחת תורה ,איזַ
איבערגעלאזט
ָ האב
קינד רופט זיך אן" :אוי ,איך ָ זאגן קינדערישע סיבות" ,חנוכה איז ליב ,און זיי ָ הארץ מיט זיינע געפילן זענען צוגעבינדן צו זיין ַ
מיין שּפילצייג ביי יענעם"ַ ,אלע צעלאכן זיך, מיין בעסטער יום טוב" צוליב עּפעס ַא שטות... האט אין לעבן .ער וויל זיך וואס ער ָ די חסרונות ָ
רוואס? ווייל יעצט אינמיטן קידוש קומט נישט
פא ָ ַ די ַאלע חסרונות זענען ַאזוי קליין און נישטיג ,אין פרייעןָ ,אבער ער איז ממש ווי צוגעבינדן מיט ַא
ַאריין די קינדערישקייטן. וואס גיסט
פארגלייך צו די גרויסקייט פון די אהבה ָ ַ שטריק .דעם מענטש'נס הארץ איז צוגעבינדן צו
שמחת תורה קומט נישט ַאריין די קטנות'ן. טאג ווי שמיני עצרת .דער חסרון קומט זא ָ
זיך אין ַא ַ לאזט
דאס ָווייטאגן ,און ָ
ָ זיינע חסרונות און צו זיינע
זאכן! ווי טיף
ס'קומט נישט ַאריין היינט די ַאלע ַ דא ַאריין בכלל ,אדרבה ,מיט דיין אהבה נישט ָ אים נישט גיין צו שמחה.
ווייטאגליך דיין חסרון זאל נאר זיין ,איז
ָ און ווי ס'זאל שוין נישט
ָ קען מען זיך אויך אויסבעטן ַאז ער וויל זיך פרייען ַאז ער איז ַא אידָ ,אבער
וואס
עס ָאבער 'קטנות שבקטנות' כלּפי די הבנה ָ זיין קיין חסרון. דאס איז "יאָ ,אבער ָ גלייך קומט ַארויף דער געפילָ :
דאס מיינט ַאז "דו ביזט ַא איד" ,און כלּפי ווי ָ דעטאלן
ַ מסיח דעת זיין פון ַאלע וויאזוי קוקט אויס ּפראבלעםַ . דאך ַא חלק פונעם ָ ָ
פאר דיר און איז
זארגט זיך ַ שטארק דער רבוש"ע ַָ שאד ווען ַא איד קען נישט ס'איז ַא גרויסער ָ דורכגעגאנגען
ַ וויאזוי איז
מיין אייגענע 'איד'?ַ ...
מטּפל מיט דיר .נוץ עס אויס! ס'איז ַא מורא'דיגע שּפירן די אהבה אום שמחת תורה ,ווייל ער איז לאמיר בעסער נישט רעדן. מיין סוכות? בקיצורָ ,
געלעגנהייט ,ווייל אין דעם ָ
טאג גייט ַארויס די פארנומען מיט זיינע תשוקות ,צי אויף גשמיות'דיגע
ַ זאלץ אויף די וואונדן ...כ'בין לייג נישט קיין ַ
אהבה 'מן ההעלם אל הגילוי'. זאכן.
זאכן ,צי אפילו אויף רוחניות'דיגע ַַ אויפגעשטאנען שּפעט און כ'בין נישט געווען ַ
דא ַאן אתערותא דלעילא ַאז דו ס'איז יעצט ָ געהאט ַ האב איך סתם ַאזוי נישט היי-יאר ָ
ָ בשמחה.
דעטאלן
ַ מאל קענען זיין קליינע טעכנישע ַא ָ
זאלסט קענען שּפירן! אויב דו טוסט געוויסע ָ כ'האב
ָ קיין געהעריגע שמחת בית השואבה ,און
האלטן צוריק דעם מענטש פון שּפירן די וואס ַ ָ
האלטמיטהאלטן .אויב ַאזויַ ,
ַ ּפעולות קענסטו עס געהאט עטליכע נסיונות מיט ּפרשה'לעך"... ַ נאך ָ
האט נישט וואו צו שטיין אין ביהמ"ד;אהבה .ער ָ
לאך זיך אויס פון
פארנומען מיט די ּפעולות ,און ַזיך ַ גאנצע צייט צוגעבינדן צו זיינע הארץ איז די ַ זיין ַ
נאכנישט מחליט געווען ּפונקטליך האט ָ ער ָ
זאכן!
ַאלע ַארומיגע ַ דאס קלאּפן נישטָ . ַ וואס
זאכן ָחסרונות און צו די ַ
מאכן די סעודה; ער איז נישטוויפיל ַאזייגער צו ַ
לאזט אים נישט זיין בשמחה. ָ
גארנישט ָאן...
ס'גייט מיר ָ מסודר מיט דער משּפחה ,און די עטליכע ּפרטים
האטוואס ָמאל גערעדט מיט ַא איד ָ כ'האב ַא ָ
ָ פארדרייען אים דעם מח. ַ דא ַאריין קיין חסרונות...
ס'קומט נישט ָ
געבויעט און זיך ַאריבערגעצויגן צו ַא נייע דירה. ס'האט נישטָ ַא איד דארף מחליט זיין ביי זיך ַאז וואס איז ָאבער דער אמת? דער אמת איז, ָ
דא
ווען מ'ציעט זיך ַאריבער צו ַא נייע דירה ,זענען ָ זאלן אים יעצט קיין שום ּפשט ַאז די קליינע ּפרטים ָ זא
ַאז שמיני עצרת געפינט זיך דער איד אויף ַא ַ
פארנומעןמ'דארף ווערן ַ
ַ וואס
הונדערטער ּפרטים ָ שטערן .די עבודה פונעם יום טוב איז צו מסיח דעת ּפלאץ
ס'פארנעמט בכלל נישט קיין ַ
ַ הויכן ָארט וואו
נאכנישט ָאנגעקומען; די זאך איז ָ דערמיט .איין ַ ס'זאל נאר
ָ זאכן ,ווי וויכטיגפון די ַאלע ַארומיגע ַ דא אויף דער וואס זענען נאר ָ
די ַאלע חסרונות ָ
זאך איז ָאנגעקומעןָ ,אבער ס'איז געווען די צווייטע ַ זיין .מען איז זיך נאר מתבונן אין די אהבת ה' און וועלט ,סיי חסרונות פון גשמיות און סיי חסרונות
זאך איז אויסגעקומען אומריכטיגע; און ַא דריטע ַ זאגן ַא
מ'ברענגט ַארויס אונזער שמחה .מ'קען ָ פון רוחניות.
געוואלט.
ָ מ'האט
ָ קאליר וויאן ַאנדערע ָ וואס רעדט וועגן דעם שבח פון קאּפיטל תהלים ָ ַ ּפלאץ וואו ס'איז
ַ שמיני עצרת איז מען אין ַא
דאס ַארבעט ווי נארַ ,אז ָּפראבלעם איז ָ ָ דער האבן די ווערטער טאנצן און אינזין ָ תורה; מ'קען ַ דא נאר דער איד מיט'ן רבוש"ע כביכול .דער איד ָ
נטאג דארף ָאנקומען ַא מא ָקייט-רעאקציעָ .
ַ ַא 'אתה בחרתנו מכל העמים ,אהבת אותנו ורצית בנו, איז אויף ַא מקום פון די גרעסטע דביקות און יחודא
זאל קענען קומען מיטוואך ָ
ָ באשטעלונג ,כדי ַאזַ ורוממתנו מכל הלשונות ,וקדשתנו במצותיך ,ושמך האט אים ליב מיט ַא
שלים ,וואו דער אויבערשטער ָ
הגדול והקדוש עלינו קראת’; מ’קען זיך פרייען מיט ּפלאץ איז
געוואלדיגע אהבה און שמחהָ .אט דער ַ ַ
לאנגע קייט דער בעל מלאכה ,א.א.וו .ס'איז ַא ַ
די ווערטער‘ :תורת ה’ תמימה משיבת נפש’ .שמחת ַאזויפיל העכער פון סיי וועלכן ענין פון חסרון .דער
פארבונדן איינע וואס זענען ַ זאכן ָ פון צענדליגער ַ
תורה איז ַא צייט ווען דער איד פריידט זיך מיט נאריש כלּפיחסרון איז ּפשוט מינדערוויכטיג און ַ
באשטעלונג מיט דער ַאנדערער .ווייל אויב דער ַ
יא ,און ער לייגט אין דער זייט ַאלע האט ָ
וואס ער ָ
ָ די גרויסע אהבה.
דארף מען נטאג איז נישט ָאנגעקומעןַ , מא ָ
פון ָ
האט נישט .די ַאלע חסרונות זענען וואס ער ָ
זאכן ָ ַ
מיטוואך ...און
ָ ָאּפשטוּפן דעם בעל מלאכה פון האט געוואונעןוואס ָ
דאס איז ַאזויווי איינער ָָ
היינט בכלל נישט נוגע.
למעשה מוז ער שוין ַארויסגיין פון זיין יעצטיגע דאלערָ ,אבער ער איז זייער מיליאן ָ
ָ עטליכע
דירהַ ...אזוי טוט זיך ַא ים פון טרדות. יעצט איז נישט די צייט! געגאנגען
ַ צעבראכן און צעשאסן ,ווייל ער איז
ָ
פאר'ן זיך
געזאגטַ ,אז ַ
ָ האט מיר דער איד
ָ פרייטאג
ָ ס'מאכט זיך ָאפט אין ַא אידישע שטוב
ַ פארגעסן זיין טלית ותפילין,
האט ַ
ערגעץ און ער ָ
גליון הבינני || 11
האט אונזזאכן ".דער אויבערשטער ָ ַאלע ַארומיגע ַ וואס פירן זיך נישט ַאזוי?" ,קעןַאנדערע מענטשן ָ געמאכט
ַ האט ער ַאריבערציען צו דער נייער דירה ָ
טאג ,ווייל
נישט געגעבן קיין שום מצוות אין דעם ָ פארשידענע הסברים: פארשטיין ַ מען אים געבן צו ַ גארנישט ָאן! איין פעסטע החלטה" :עס גייט מיר ָ
דער עיקר איז זיך צו פרייען מיט'ן רבוש"ע ,אויף יא מקּפיד געווען אויף דעם ענין; האט מען ָ
ביי אונז ָ האבן זיך זאכן ָ ס'איז מיר נישט קיין חילוק אויב ַ
וואס דו קענסט זיין פרייליך!
סיי וועלכן אופן ָ מ'דארף זיך פירן 'לפנים
ַ ס'שטייט אין ּפסוק ַאז אויסגעארבעט ,איך נעם ַאלעס ַ יא ָאדער נישטָ
משורת הדין'; חומרות און הידורים ברענגען ַארויס גארנישט לייכטַ ,אלעס איז גוט און פיין .עס מוז ָ
דער עיקר איז :זיין דערהויבן
מ'מאכט
ַ מ'האט צום רבוש"ע; אויב ָ וואס
די אהבה ָ יא ָאנגעקומען ,ס'איז זיין 'דוקא ַאזוי' ...ס'איז ָ
דא מענטשן זאגן ַאז ס'איז ָ בדרך צחות קען מען ָ פאלט מען שּפעטער דורך נישט די גדרים וסייגיםַ , מארגן, קאלירָ , קאליר ,יענע ָ נישט ָאנגעקומען ,די ָ
וואס זייער 'זמן שמחתינו' איז ווען זיי זענען ברוגז ָ מיט דער הלכה ַאליין .א.א.וו. דארף אויך נישט גארנישט! איך ַ דארף ָנעכטן .איך ַ
גאנצער וועלט .אפשר בלאזן אויף דער ַ ָ און זיי
דא ַא יוצא מן הכללַ ,א צומאל איז ָאבער ָ ָ דאס הויז ַאריינגיין אויף ּפסח ,מ'וועט מופן ווען ָ
האבן זיי ַא היתר דערצוָ ...אבער דער אמת איז, ָ
האט ליידער נישט קיין לייכטער נפש. וואס ָ קינד ָ געהאלטן רואיג ַ האט אים
וועט זיין גרייט" ...דאס ָ
"וואס וויל איך היינט ָ ַאז ַא מענטש דארף וויסן
ס'דארף
ַ האט ַא סּפעציעלע מהלך ַאז זיין נשמה ָ גאנצע תקופה! דורכאויס די ַ
וואס איז
טון" .שמחת תורה טוט מען נישט עּפעס ָ
'ּפלאץ'ָ ,אדער עּפעס ַ פארבינדן מיט ַא געוויסע ַ באזונדערע נסיונות ,און יעצט שטייט דורכגיין ַ אהבה מקלקלת את השורה
פארבינדן צו ַא געוויסע 'צייט' ,מען טוט וואס איז ַ ָ סיטואציע ַאז אויב די עלטערן גייען זיך ַ מען ביי ַא
ס'איז זייער גוט צו געדענקן דעם כלל ווען
האט צוטון מיט אונזער 'נפש' .מען וואס ָ עּפעס ָ דאסשטארק שטעלן אויף געוויסע חומרות ,גייט ָ ַ
ס'קומט שמחת תורה" :היינט איז ַאלעס גוטַ ,אלעס
פריידט זיך מיט'ן אויבערשטן! ערוועקן ביים קינד ַא טיפע געפיל פון ַ'אנטי' ַאז ער
גארנישטגעוואלדיג .עס גייט מיר ָ ַ איז פיין און
זאל חלילה שטויסן אויך די הלכה .ס'איז הונדערט ָ
דאס ,איז ער מחליט: פארשטייט ָ ווען א איד ַ ּפראקטישע
דאס נישט סתם ַא ַ אן" .אייגנטליך איז ָ
קלאר אויב דו גייסט זיך יעצט בייזערן ָ ּפראצענט ָ
זאכן.
"עס גייט מיר נישט אן יעצט די ַארומיגע ַ טאג! ָ
דאס דאס איז דער מהות פונעם ָ עצה ,נאר ָ
געזאגט, ָ האב דיר און ַאמּפערן מיט'ן קינד" :איך ָ
זאך :איך וויל זיך פרייען ס'גייט מיר נאר אן איין ַ איז דאך די ּפשוט'ע טייטש פון 'אהבה מקלקלת
דעמאלטָ ביי מיר אין שטוב טוט מען ַאזוי און ַאזוי"
וויאזוי ס'קומט אים טאנצט ַ מיט'ן רבוש"ע" .ער ַ דא אהבה קומט נישט את השורה'ַ ,אז ווען ס'איז ָ
זאגט ַא אויסַ ,אליין ָאדער מיט ַא צווייטן; ער ָ רעאקציע.פארקערטע ַ גייט עס ברענגען ַא ַ
טאקעהאב ַ ַאריין די געווענליכע 'שורת הדין'" .איך ָ
קאּפיטל תהלים פון הודאה; ָאדער לערנט ער ,און ַ מאכן דעם ּפשוט'ן דארף מען ַ פאל ַ זא ַ אין ַא ַ ס'זאל זיין ַאזוי ,און למעשה איז געווען
געוואלט ַאז ָ
ָ
מ'האט פריער
ָ ַאזוי פריידט ער זיך מיט דער תורה( ,ווי דאך נאר חשבון :די גדרים וסייגים זענען ָ ַאנדערשָ ,אבער ס'גייט מיר נישט אן ,ווייל איך בין
דאס לערנען דערמאנט דעם איד מיט'ן דף היומי שיעור) אויב ָ ַ נצוהאלטן און ָאּפהיטן די
ַ געווארן כדי ָא
ָ באשטימט ַ איבערגענומען פון אהבה!"
וואס איז דאס טוןָ . זאל ער ָ מאכט אים פרייליךָ , ַ גאנצע תכלית פון די חומרות והידורים הלכה .די ַ
פאר ַאלע זיינע נגעזאגט ַ
ָ האט ָא דער מענטש ָ
די ַאנדערע ָאּפציע? צו זיין ברוגז און נערוועז? זאל בלייבן .איז דאך זיכער נאר ַאז די הלכה ָ איז ָ
מאכן די רהייראטע קינדער ַאז "מען גייט ַ ַ פא
ַ
האט שייכות מיט'ן דאס איז זיין אויסדרוק ַאז ער ָ ָ אויסגעהאלטן צו נוצן בידים די הידורים און ַ נישט
שטארקע ַ האט ַאסעודה ַאזויפיל ַאזייגער" ,און ער ָ
זאל זיין נזהר פון לערנען שלא נאר ער ָ אויבערשטןָ , חומרות ַאלס ַא מיטל ַאז די הלכה זאל חלילה אויך
סיבה דערצו ,ווייל ער קען זיך נישט ערלויבן
האבן ַאז "איך לשמה .אויב מען לערנט ָאן צו אינזין ָ "יאָ ,אבער ער איז ּפורץ גדר"... נישט בלייבן! ָ
וואס
זאל קומען ַאנדערע צייטן .און ָ ַאז יעדער ָ
נאנטקייט מיט השי"ת" ,איז האב ַא ָ
לערן ווייל איך ָ טאקע רעדן דערוועגן מיט די ַאנדערע דארף מען ַ ַ
האט רוואס ער ָ פא ָ מיינסטו? ס'איז געווען ַא סיבה ַ
נארישקייט. דאס סתם ַא ַ ָ זאלן זיך נישט ָאּפלערנעןָ .אבער קינדערַ ,אז זיי ָ
טאקע געווען. נגעזאגטַ ...אזוי איז ַ
ָ שטארק ָאַ ַאזוי
טראכט ַאריין" :איך ווען דו זיצסט און לערנסט ַ זא מצב ַאז זיך שטעלן אויף מ'האלט שוין ביי ַא ַ ַ אויב
קיינער איז נישט ָאנגעקומען אין צייט ...יעצט איז
האב ַא רבוש"ע ,איך קען לערנען זיין תורה" .זיי ָ דעמאלט איז עסָ מאכט ַ'אנטי דת', גדרים וסייגים ַ
דאס עסן קאלטָ , דאס עסן איז ַ דא ַא צעמישענישָ . ָ
פרייליך מיט'ן אויבערשטן! ברענג ַארויס – אויף וואס דו שטעלסט זיך פארקערט ,דורכדעם ָ דאך ַ
געווארן.
ָ פארדרייט אינגאנצן ַ
ַ טאג איז
איז הייס ,זיין ָ
וועלכע וועג דו ווילסט -דיין הנאה איבער דעם מאכסטו די בעסטע גדרים וסייגים נישט דערויףַ ,
וואס דו האסט מיט'ן רבוש"ע. שייכות ָ זאל בלייבן היטן די הלכה בעז"ה. דאס קינד ָ ַאז ָ נגעזאגט זיין יונגל צו שטיין
ָ האט ָאער ָ
ּפלאץ ביי די הקפות ,למעשה איז ַ אויפ'ן זעלבן
טרעפן די אייגענע התרגשות די מנהגים קענען נישט זיין ַא סתירה צו טאטע איזוועקגעגאנגען און דער ַ
ַ דאס קינד ַאָ
דא די הייליגע פיוטים און
שמחת תורה זענען ָ שמחה פארנומען ַא שעה צייט אים אויפצוזוכן געווען ַ
וואס מ'זעט ממש ווי די מחברים גייען ניגוניםָ , געדאנק איז אמת לגבי שמחת ַ דער זעלבער אינמיטן די הקפות...
ַארויס פון די כלים' :מּפי קל יבורך ישראל'' ,אין וואס עס תורה .די איינציגע מצוות היום איז ָ
פאר יום טוב ַאז "עס נאך ַמ'קען מחליט זיין ָ
ווארימעסגולה כתורה' ,ס'איז דאך ַאזעלכע ַ שטייט אין ּפסוק" :עצרת תהיה לכם כל מלאכת
וואס
טאג ָ גארנישט אן!" ווייל ס'איז ַא ָ גייט מיר ָ
זאג עס ַאליין .ווארט נישט אין ביהמ"דווערטער! ָ עבודה לא תעשו" .אויב דו האסט נישט געטון קיין
טאג פון 'אהבה איז העכער ווי ַאלעס ,ס'איז ַא ָ
זאל עס זינגען .זינג עס שטילערהייט ביז איינער ָ האסטו מקיים געווען דעם יום טובַ .
דאן מלאכה ָ
וויאזוי איך
וואס איז ַא חילוק ַ מקלקלת את השורה'ָ .
האסטו דען ַא השגה ווי
טאנץ עס אויסָ .פאר דירַ , וואס
סאך הייליגע מנהגים און ענינים ָ דא ַא ַאיז ָ
סארט אופן און איך זוך טאנץ? איך זוך נישט די ָ ַ
זאגסט ַאזעלכע נתרגש דו קענסט ווערן ווען דו ָ געווארן כדי ַארויסצוברענגען די
ָ געמאכט
ַ זענען
סארט אופן .די ַאלע ענינים פון שמחת נישט יענע ָ
סארט דיבורים?
ָ וויאזוי
טאגָ .אט די ַאלע ּפרטיםַ ,שמחה פונעם ָ
געמאכט
ַ וואס זענעןדאך מנהגיםָ , תורה זענען ָ
מ'קען לערנען די ּפרשה פון וזאת הברכה: טאנצן די הקפות ,וויפיל ַאזייגער ,ווען מ'זאל ַ
ָ
געווארן בלויז כדי אויסצודרוקן אהבה און שמחה ָ
דא
'אשריך ישראל מי כמוך עם נושע בה' .ס'איז ָ דאסמיטל-נאכט ,וכדו'ָ ,
ַ מאכן די סעודה מ'זאל ַ
ָ
צווישן דעם רבוש"ע מיט'ן איד ,אויב ַאזוי ,זע ַאז
זאכן.
ַאזויפיל ווארימקייט אין די ּפשטות'דיגע ַ האבן איין תכלית: וואס ָ
זענען ַאלעס מנהגיםָ ,
ּפראווען די
די מנהגים זאלן דיר נישט שטערן פון ַ
מ'דארף זיך נאר ַאליין טרעפן און דערהערן ַ צו קענען דורכדעם שּפירן די דביקות און שמחה
טאג!
שמחה פונעם ָ
זאכן קענען דיר ברענגען דעם רגש פון וועלכע ַ פונעם יום טוב.
שמחה און דביקות .מ'קען אויך לערנען דעם אור אויב דו טרעפסט זיך אינמיטן שמחת תורה ַאז ווען ַא חומרא איז ַא סתירה צו הלכה
החיים פון קבלת התורה ָאדער ַאנדערע ספרים הק' שמאטע ,אויב דו ביזט
ַ אויסגעדראשענע
ָ דו ביזט ַאן מאל געהערט פון ַא גרויסן מחנך כ'האב ַא ָ
ָ
וואס רעדן וועגן די גרויסקייט פון ַא איד און וועגןָ ס'ארבעטברוגז און גערעגט אויפ'ן יום טוב ווייל ַ געדאנק,
ַ האט מסביר געווען ַא ריכטיגעוועלכער ָ
האט צו ַא איד .ברענגוואס דער רבוש"ע ָ די אהבה ָ דעמאלט מיינט עס ַאז עּפעס
ָ נישט מיט דיין נפש, דארף מען מחנך זיין די קינדער ַאז געווענליך ַ
נאכדעם וועט שוין ַארויס די אהבה מכח אל הּפועל! ָ טוסטו נישט ריכטיג .זיי מחליט ַאז "ס'איז גוט דא גדרים
דא די הלכות ,און ס'איז אויך ָ ַאז ס'איז ָ
וואס
מאטיש ַארויסקומען די טיפע בקשה ָ אויטא ַ
ָ טאג שטעלט זיך אויס.וויאזוי דער ָאון ס'איז פיין ַ וואס זענען ּפונקט ַאזויוסייגים און הידורים ָ
טאג.
מ'קען פועל'ן אין דעם ָ וואס איז העכער ווי די
טאג ָ זא הייליגע ָ ס'איז ַא ַ דא
"אבער ס'איז ָ
דאס קינדָ :מאל פרעגט ָוויכטיגַ .א ָ
|| 12גליון הבינני
ד
נאכ'ן שּפירן די גרעסטע
בענקשאפט ָ
ַ כי זה כמה נכסוף נכספתי לראות; די זיסע
נאנטקייט
ָ
האב נישטבענקשאפט" :איך ָ
ַ האט ַא
ווען ַא איד ָ צוזאמען מיט
וואס גייט נישט ַ
ַא תשוקה ָ סארטן תשוקות
צוויי ָ
גארנישט אין גלות,
האב ָ קיין בית המקדש ,איך ָ שמחה לעמאל ווען ַא מענטש בענקט צו ַא געוויסע ָ ַא
זאל עס שוין ווערן אויפגעבויעט" .ברענגט הלוואי ָ סארט תשוקה איז ַא שטיקל סתירה די ערשטע ָ דא ַאסארט תשוקות .ס'איז ָ דא צוויי ָ זאך ,זענען ָ ַ
עס ַארויס ַא הייליגע השתוקקותָ ,אבער למעשה מיט שמחה ,ווייל אויב תשוקה מיינט ַאז "איך וואסוואס ברענגט ַארויס דעם חלק ָ בענקשאפט ָ
ַ
ווייטאג.
ָ באגלייט מיט ַא
איז עס ַ דארשטיג ,הלוואי קען איךהאב נישט ,איך בין ָ ָ נאך די מ'זאגט אום יוה"כ ָ ָ פעלט .למשל ווען
האב יעצטדאס ַאז "איך ָ
זאך" .מיינט ָ
האבן יענע ַ ָ עבודה די פיוטים פון 'ומרוב עונינו אין לנו לא
וואס קומט פון דער גרעסטער
תשוקה ָ ווייטאג".
ָ ַא
שמחה שטארקע ַ אישים ולא אשם' ,ברענגט מען ַארויס ַא
עס שטייט אין ספר העיקרים ַאז די הגדרה פון דאסמ'האט נישטָ . ָ וואס
תשוקה צום ביהמ"ק ָ
וואס קומט פון ַאדא תשוקה ָ דאן איז ָָאבער ַ
געהאט ַא רצון
ַ האטשמחה איז :ווען ַא מענטש ָ וואסבאוויינט ָ זעלבע אום תשעה באב ווען מען ַ
שמחה" :ס'איז דאך ַאזוי גוט! היינט איז 'עוז וחדוה
געוואלט.
ָ האט וואס ער ָ ּפאסירט ָ
טאקע ַ ס'האט ַ
ָ און פארלוירן .און אויך יום טוב ווען מ'האט ליידער ַ ָ
בענקשאפט צו
ַ האב איך ַא
במקומו'! אויב ַאזוי ָ
ווען דער מענטש'נס רצון ווערט ערפילט ,ווערט מ'זאגט 'ומפני חטאינו גלינו מארצינו וכו' ואין ָ
ס'זאל גיין
ָ בלייבן מיט דער לעכטיגקייט ,הלואי
וואס איך
באקומען ָ האב ַ ער זייער פרייליך" .איך ָ אנחנו יכולים לעלות וליראות' .די תשוקה ווערט
ווייטער און ווייטער".
געוואלט ענדיגן
ָ האב
געוואלט .איך ָ
ָ לעמאל
ָ האב ַא
ָ וואס מ'רעדט וועגן דעם ַארויסגעברענגט דורכדעם ָ
מאל געהערט ווי קינדער האט שוין ַא ָ יעדער ָ מ'האט נישט.
ָ וואס
חלק ָ
געמאכט ַא סיום הש"ס. ַ כ'האב ב"ה
ָ ש"ס ,און
נאך ַא מעשה".
בעטן פון ַא בעל מספר" :דערצייל ָ
ס'איז געשען!" בענקשאפט,
ַ נאך אן אופן פון דא ָ ָאבער ס'איז ָ
דא ליגט ַא געבעט:
וואס ליגט אונטער די בקשה? ָ ָ
ווידעראום אויב דער מענטש זעט ַאז זיין רצון וואס ווערט ַארויסגעברענגט ווען מ'רעדט וועגן ָ
האב מורא'דיג
געשמאק ,איך ָ
ַ "עס איז געווען ַאזוי
קיינמאל
ָ ווערט נישט אויסגעפירט און ס'גייט שוין מ'האט יא .יעדן שבת און יום טוב ָ וואס
דעם חלק ָ
געגאנגען
ַ רוואס איז עס נישט
פא ָ געהאטַ .
ַ הנאה
האפענונגפארלירט ער זיין ָדעמאלט ַ
ָ ּפאסירן,
נישט ַ בעט מען זיך ביים אויבערשטן' :קדשינו במצוותיך,
זא
שבענו מטובך' ,ווייל יום טוב ברענגט מיט זיך ַא ַ
ווארימקייט ,דער איד שּפירט ממש דעם 'והשיאינו
מ'דארף זיך נאר ַאליין טרעפן און
ַ
ה' אלקינו את ברכת מועדיך' .צוליב דעם איז ער
פארלירן דעם קיינמאל נישט ַָ זאל משתוקק ַאז ער ָ
זאכן קענעןדערהערן וועלכע ַ דאך ַאז
דאוונט
האט שוין יעצט .ער ווייסט ָ וואס ער ָ
שּפעטער קען געשען ַא חסרון ,דעריבער ַ
רגש ָ
דיר ברענגען דעם רגש פון זאלער מיט ַא געפיל פון השתוקקות ַאז "הלוואי ָ
פארלירן די דערהויבענקייט, קיינמאל נישט ַ ָ איך
שמחה און דביקות לעמאל געדענקן" .דער איד
"וויאזוי
ַ טראכט
ָ דאס ַא זאל איך ָ
האט ַאזעלכע גוטע מינוטן און ער ַ
הלוואי ָ
ָ
וואסדאס איז ַא תשוקה ָ נהאלטן?" ָ דאס ָא ַ קען מען ָ
נאך ַא מעשה" .ס'איז
ווייטער? דערצייל מיר ָ און ער ווערט טרויעריג" .איך ַארבעט שוין צען רמאגט און מ'וויל עס פא ָוואס מען ַ קומט פון עּפעס ָ
וואס
טאקע ַא תשוקהָ ,אבער ס'איז ַא תשוקה ָ
ַ האבן געלטָ ,אדער חבריםָ ,אדער כ'זאל ָ
ָ יאר ַאז ָ פארלירן.נישט ַ
סטאטוס ,און יעצט זע איך ַא סתימת הגולל"... ַ
קומט מתוך שמחה. בענקשאפט פון
ַ שמיני עצרת איז ַא
דאס ברענגט ַא טיפע עצבות .מענטשן גייען ַאריין ָ לעכטיגקייט
האבן אידישע קינדער ַא טיפע שמחת תורה ָ
האט זיך דערזען דערפון אין דעּפרעסיע .ווייל ער ָ
דא ,איך וויל נישט תשוקה" :איך וויל בלייבן ָ סארט תשוקות. האבן מיר ביידע ָ
יום טוב סוכות ָ
וואס
נאך עּפעס ָ יארן ַאז ער לויפט ָ
נאך ַאזויפיל ָ ָ
ַאוועקגיין" .ווען ס'קומט שמחת תורה שּפעט דערמאנט
ַ ביי די הושענות במשך די סוכות-טעג
גייט נישט געשען.
כמיטאג ,לעת ינטו צללי ערב ,און מ'גייט ַאהיים
ָ נא
ָ האבן
וואס מיר ָ זאכן ָ
בענקשאפט צו די ַ
ַ מען ַא
פון ביהמ"ד מיט די טליתים ,וויל דער איד ַאזוי ווייטאג ווען דער רצון איז נישט
ָ ַא ליידער נישט; מען בעט אויף די שכינה און אויפ'ן
דא .צו וואו גייט מען ַאוועק? ער שטארק בלייבן ָ
ַ געווארן
ָ ערפילט דאס צום אויסדרוק אין בית המקדש .בעיקר קומט ָ
הארץ בענקט: נאנטקייט ,זיין ַוויל בלייבן מיט דעם ָ האט חלילה ַא דאס זעלבע איז ווען איינער ָ ָ טאג פון הושענא רבה ווען מ'איז זייער
דעם גרויסן ָ
"אחת שאלתי מאת ה' אותה אבקש שבתי בבית ה', וואס ער טוט ַאלעס אויף דער וועלט אים חולה ָ האבן
וואס מיר ָשטארק משתוקק אויף דעם חלק ָ ַ
האטפארלירן די געהויבנקייט" .ער ָ איך וויל נישט ַ דאקטוירים און גיבט פארט צו ָ
ראטעווען ,ער ָ צו ַ ליידער נישט.
האט נישט, וואס ער ַָא תשוקה נישט צוליב עּפעס ָ ווייטאג
ָ סאך געלט .שּפעטער איז דער אויס ַא ַ דערנאך קומט שמיני עצרת ווען דער איד ָ
האט יא .מ'איז ָ
דאך ַאזוי וואס ער ָנאר צוליב עּפעס ָ פארלוירןהאט ַזייער גרויס ,נישט בלויז ווייל ער ָ יא" .רבוש"ע,
האב ָ
וואס איך ָשּפירט ַא תשוקה אויף ָ
דאס איז ַא תשוקה מיט נאנט און ַאזוי אהבה'דיגָ . ָ דא ַא טיפער צער ַאזנאנטן ח"ו ,נאר ס'איז אויך ָ ַא ָ דיין תורה איז ַאזוי ליכטיג .ס'איז נישט נוגע יעצט
צוזאמען.
ַ ַא שמחה דאס שטארקע תשוקה "נאר ָ ַ זא
געהאט ַא ַ
ַ האט
ער ָ האב נישט ,איך וויל בלייבן צוגעבינדן וואס איך ָ ָ
טאג פון שמיני עצרת פריידט מען זיך אין דעם ָ יא געשען. ּפאסירן" ,און ליידער איז עס ָזאל נישט ַ ָ זאגט עס נישט מיט ַא צו דיין תורה" .דער איד ָ
וואס איז
דאך ַא איד ָ יא! דו ביזט ָ
מ'האט ָ
ָ וואס
מיט ָ געווארן ערפילט .ער שּפירט
ָ זיין תשוקה איז נישט ווייטאג ,נאר מיט ַא געפיל פון "ס'איז
ָ געפיל פון
זאגן ַאז דו ביזט ממש לאמיר ָ
מקיים מצוות! אפילו ָ ממש ַא הרגשה פון 'למה לי חיים'. האבן מערדאך ַאזוי גוט ,און אויב ַאזוי ,וויל איך ָ
דורכפאל ,דיין גשמיות מיט דייןַ דער גרעסטער סארט תשוקה איז ַא סתירה קומט אויסַ ,אז די ָ סארטדערפון .איך וויל נישט לעבן ַא ליידיגע ָ
רוחניות זענען ממש ָאנגעזעצטָ ,אבער דו האסט מיט שמחה .ווייל די תשוקה מיינט ַאז "איך ָ
האף און פאר'ן מענטש סארט תשוקה ברענגט ַ זא ָלעבן"ַ .א ַ
נאנט צווואס איז ַאזוי ָ
לעמאל דעם רבוש"ע ָ
ָ דאך ַא באקומען".
כ'האב נישט ַ ָ וואס
ווארט אויף עּפעס ָ
ַ ַא מורא'דיגע שמחה.
גליון הבינני || 13
די תפלה ביים זיך געזעגענען סארט ּפעולות פרישן מיר אויף?" ס'איז דאך ַא ָ מ'דארף זיך צוגרייטן צום שמחת תורה דורך
ַ דיר.
ווען מ'געזעגנט זיך פון די הייליגע טעג איז טאג.
זא גרויסן ָ
רּפאטשקענען ַא ַ
פא ַשאד סתם צו ַ
ָ יא ב"ה.
האט ָ
ריינטראכטן וויפיל מתנות מען ָ
ַ ַא
זא אהבה ,און ַאזעלכע נאנטקייטַ ,א ַ זא ָ
דא ַא ַדאך ָ
ָ שמחה אין יעדן מצב – ָאּפגעזען פון די זאכן
מאכן ַא ליסטע פון עטליכע ַ
זיך ַ
טראכטן
ַ מ'האט נישט קיין צייט צו ָ געגועיםַ ,אז אומשטענדן סאך מענטשן מוטשען זיך היינט מיט גאר ַא ַָ
פון די חסרונות .מען גייט ַארויס פון דעם ָ
טאג מ'דארף זיין פרייליך מיט'ן רבוש"ע אין יעדן ַ פאר'ן מענטש מ'זאגט ַָ נצענטראציע .און ווען
ַ קא
ָ
ס'זאל
ָ זא קרבה .דער איד בעט זיך ַאז מיט ַא ַ טראגן און
ָ פארנומען צו מצב .אפילו אויב מ'איז ַ זאך ברציפות פאר עטליכע זאל טון איין ַ ַאז ער ָ
לעמאל געדענקן די ָ זיך נישט ענדיגן ,ער וויל ַא ווארטן אויף די משּפחה. ברענגען די קינדער און ַ קאנצענטרירט. שעה ,איז אים שווער צו בלייבן ָ
זאלדערהויבנקייט" .רבוש"ע העלף מירַ ,אז איך ָ דאנק אויף דעם ַאליין דעם רבוש"עַ ,אז נו ברוך ה'! ַ מאכן
מ'זאל ַאליין ַ
ָ דעריבער איז ַא גוטע עצה ַאז
ראּפגעשלעּפט דורכ'ן יצר מיט נישט ווערן ַא ָ פארנומען. דו האסט קינדער מיט וועמען צו זיין ַ דאס טאגָ ,
וואס ָ מערערע שינויים דורכאויס דעם ָ
זאל געדענקן ַאז יאוש איז שטותים פון יאוש .איך ָ זאגט נאכנישט קיין קינדערָ , און אויב דו האסט ָ מאל אויפפרישן כא ָנא ַ מ'זאל זיך קענען ָ
ָ העלפט ַאז
זאך ,ס'איז סתם ַא שקר". נישט קיין אמת'ע ַ דעמאלטָ דער חובת הלבבות אין שער הבטחון ַאז פאקוסירט.
צו בלייבן ָ
האט ,פון זייןוואס ער ָ טראּפעלע הנאה ָָ דאס
ָ גאנצן צייט ,ווייל דו טאנצן ַא ַ
קענסטו דאך זיכער ַ סאך קהלות איז דער טאקע ַאז אין ַא ַמ'זעט ַ
טאנצן דאס ברענגט אים צו ַ שייכות מיט'ן רבוש"עָ , ס'זאל דיר שטערן.האסט נישט ווער ָ דאווענען איזדאס ַמנהג אין די הייליגע טעגַ ,אז ָ
און זיך פרייען מיט'ן 'יחודא שלים' .שּפעטער וואס מ'קען דא עּפעס מיט ָ לעמאל ָ
ָ ס'איז ַא ווארעמע ניגון;איינגעטיילט :יעצט זינגט מען ַא ַ
זאל קענען בעטן זיינע בקשות. ברענגט עס ַאז ער ָ זיך פרייען .אפילו ווען איין קינד וויינט ווייל זיין יעצט שטעלט מען זיך אויף; יעצט עפנט מען דעם
גאנצער מושג ַאז מ'בעט אויף גשם אום שמיני דער ַ האטּפגעפאלן און ָ
ַ רא
שּפילצייג ספר תורה איז ַא ָ דאסארון הקדוש; יעצט זינגט מען ַא שנעלן ניגוןָ .
זא
עצרת ,איז דאך אויך פאר דער סיבה ,ווייל אין ַא ַ דאס צווייטע קינד וויינט ַאז ער זיך צעריסן ,און ָ נצענטראציע פונעם מח.
ַ קא
האלט ָאן די ָ
ַ
זאל נישט טאג קען מען אויס'פועל'ן ַאז די ּפרנסה ָ
ָ האטוואס יעדער ָ נאשעריי ָבאקומען ַא ַהאט נישט ַ ָ טאקעטאג פון שמיני עצרת איז ַ אין דעם ָ
שטערן פון עבודת ה' .מ'איז מתּפלל אויף הרחבת באקומען ...פריי זיך מיט'ן רבוש"ע ,נישט קיין ַ נישטא קיין כליםָ ,אבער יעדער קען זיך ַאליין
ָ
הדעת כדי צו קענען לערנען און דינען השי"ת. חילוק אין די אומשטענדן .מודה אני לפניך אשר וואס ברענגען איםזאכן ָמאכן ַא רשימה פון צען ַ
ַ
מ'זאל עס
ָ דער אויבערשטער זאל העלפן ַאז שמת חלקי מיושבי בית המדרש! יעצט איז נישט זאכן ַא שמחה של מצוהַ .
טראכט ַאריין" :וועלכע ַ
טאנצן און זיך
טאקע קענען ַמ'זאל ַ
ָ קענען שּפירן, טראכטן פון קיין שום חסרון.קיין צייט צו ַ מאכן מיר פרייליך במחשבה און במעשה .וועלכע ַ
אמת'דיג פרייען מיט'ן רבוש"ע.
אויסלאנד
ַ רפאלק ַאז זיי ָ
זאלן גיין וואוינען אין ּפא ָ
ַאוועקשיקן דעם יונגען ָ נאכצולויפן עולם הזה
דערמאנונג נישט ָ
ַ ַא
מאמע. דא וואוינען נעבן די ַלאזן ָ
פאר ַא שטיק צייט .כידוע .מ'קען זיי נישט ָ וואס ערראטעוועט ָאבער דעם מענטש ,דורכדעם ָ דער רבוש"ע ַ
מ'דארף זיי ַאוועקשיקן ַאז זיי
ַ דא ,וועט נישט טויגן,
ווילאנג זיי וועלן זיין ָ
ַ זאל נישט זאל נישט ַאזוי ליגן אין גשמיות און ער ָ דערמאנט אים ַאז ער ָ
ַ
זאלן זיך קענען ַאליין בויען.
ָ דארף טוןָ ,אבער
וואס ער ַ
זאל ווייטער טון ָנאכלויפן קנאה תאוה וכבוד .ער ָ ָ
זאל ער לויפן צום רבוש"ע.נאכלויפן .ווען ער לויפטָ ,
דאס נישט ַאזוי ָ
זאל ָ
ער ָ
מ'דארף אים אויפהייבן און ַאריינלייגן אין ַא
ַ האנדלונג דערצו איז ,ווען מ'הייבט אויף דעם מענטש און בא ַ
די בעסטע ַ
דירת עראי... דאס העלפט נאר פארשטייט זיך ַאז ָמ'לייגט אים ַאריין אין ַא דירת ארעי! ַ
האט ַאנטוויקלט אן אומגעזונטן קשר דער נמשל איז ,ווען ַא מענטש ָ ווען דער מענטש געדענקט ַארויסצונעמען דעם אור פון דער מצוה ,ווי דער
נאטירליךָ ,אבער רמאל און ַ
נא ַ ס'האט זיך ָאנגעהויבן זייער ָָ מיט גשמיות. גאנץ ָיאר קומט פון סוכות! שפת אמת ברענגט (תרל"ד) ַאז דער דעת פון ַא ַ
געווארן ממש ָאּפהענגיג אויף זיין עולם הזהַ .אזויווי איינער
ָ שּפעטער איז ער וואס דער מענטש איז מחובר דערצו .דער מהות דעת מיינט :די ידיעות ָ
וואס
וואס יענער טוטָ , ווערט ָאנגעוויזן אויף זיין חבר ,ער מוז שטענדיג וויסן ָ פונעם מענטש קומט פון סוכות .די מצוה פון סוכה הייבט אויף דעם מענטש,
וואס זענען
דא מענטשן ָ האלטַ .אזוי זענען ָ וואס יענער ַ
טראכט ,און ָ יענער ַ ס'לאזט אים נישט זיין ַאריינגעטונקן און צופיל צוגעבינדן צו זיין גשמיות.
ָ
קאונט ...ער מוז נאכמאל געבן ַא בליק באנק ַא ַ
ממש ָאּפהענגיג אויף זייער ַ
האסטו שוין געקוקט? ָאבער דארט .איי ,פאר צוויי שעה צוריק ָ וואס טוט זיך ָָ מ'דארף ָא ּפטיילן אן אומגעזונטן קשר
ַ ווען
וואס
מאל די נומערן ָ כא ָ
נא ַמיטהאלטן ָ
ַ מאל זען ,ער ווילכא ָ
נא ַער וויל עס ָ וואס ער איז צוגעבינדן ,און ַא חלק
זאכן צו ָהאט געוויסע ַ
יעדער מענטש ָ
דארט. שטייען ָ ּפראבלעם
זאכן זענען בעצם ריכטיג ,ס'איז נישט ָאּפגעפרעגט ,דער ָ פון די ַ
האט שוין אפילו געהערט ַא שבת שובה דרשהַ ,א יום דער מענטש ָ שטארק צוגעבינדן דערצו.
ַ געווארן צו
ָ נאר ווען מ'איז
איז ָ
האבן גערעדט מיט איםָ ...אבער דער אומגעזונטער קשר כיּפור ,די עסקנים ָ שטארקן קשר מיט ַא ַ גאר ַאהאט ָמאמע ָמאכן ַאז ַא ַ
למשל ,ס'קען זיך ַ
מ'דארף אים געבן ַא הייב
ַ איז צו טיף ,ס'איז נישט גענוג בלויז צו רעדן. טאכטערָ ,אבער ס'ווערט דערפון ממש אן אומגעזונטער קשר ,עד כדי כך ַאז ָ
אויף און אים ַאריינלייגן אין דער סוכה .תשבו כעין תדורו! ָ
לאז ַאביסל ָאּפ מאמע צי ס'איז ַא שמחה ָאדער האט חתונה ווייסט נישט די ַ טאכטער ָווען די ָ
וואס לויפט צו נעמען חיות פון גשמיות'דיגע לאז ָאּפ דיין מח ָדיין שטובָ , טאקע האט ַדאס איז נישט געזונט ,ווייל דער רבוש"ע ָ ס'איז אן אבילותָ ...
זאכן.
ַ נאנטן קשר האבן ַא ָרמאלן סדר הבריאהַ ,אז קינדער ָ נא ַ אויסגעשטעלט ַא ָ
נאר איינס פון די ביישּפילן.
גשמיות מיינט נישט בלויז געלט ,געלט איז ָ דאס ַאנטוויקלט זיך צו ַאן אומגעזונטער קשר ,איז מיט עלטערןָ ,אבער אויב ָ
וואס יענערזאגט און ָ וואס דער ָ
פארנומען ָ
גשמיות מיינט אויך ווען מ'איז ַ לעמאל בלייבן אונטער ָ דאס קינד קען נישט ַאדאס נישט גוט פאר ביידעָ . ָ
זא איינער וויל נעמען זיין חיות נישט פון קרבת אלקים ,נישט פון טראכטַ .א ַ
ַ פארטוך.מאמע'ס ַ
די ַ
זאכן .גשמיות מיינט אויך ַאלע ערליי אמת ,נאר פון זייטיגע חיצוניות'דיגע ַ דארף מען ַאריינמישן הילף ,צו ָאּפטיילן ַאביסל צווישן
פאל ַ זא ַ
אין ַא ַ
אופנים פון קנאה ,תאוה ,כבוד ,א.ד.ג .און מ'דארף טרעפן דעם מהלך ַ
וויאזוי זיי און מקיים זיין דעם 'על כן יעזוב איש את אביו ואמו' .מען ּפרובירט צו
זיך ָאּפצוטשעּפענען דערפון .נישט צו נעמען חיות דערפון. צומאל
ָ דארף מען
דאס העלפט אויך נישטַ , רעדן און משכנע זייןָ ,אבער אויב ָ
|| 14גליון הבינני
"וואס ווייסן מיר
זאגןָ :
למען תהיה תורת ה' בפיך! אויב דער מענטש וועט ָ וואס דער רבוש"ע וויל פונעם מענטש .ווען דו וועסט דאס איז די עבודה ָ ָ
דאס נישט דאך נישט קיין שום השגה אין תפילין" איז ָ האבן ָדען? מיר ָ ַאזוי טון ,וועסטו ָאנהויבן לעבן .ווען דער דעת גייט ַאריין אינעם מענטש,
זאגטפארשטיין ,ער ָדאס איז ּפונקט ווי איינער לערנט גמרא ָאן צו ַ
ריכטיגָ . האבן די ַאלע גשמיות'דיגע
דארף נישט ָ וועט ער שּפירן ַאז ס'איז אים גוט ,ער ַ
האב דען ַא השגה בכלל זאגט די ווערטער און ער איז זיך מסביר" :איך ָ און ָ דערנאך קען ער שוין צוריק ַאריינגיין אין זיין דירת קבע ,ווייל ער
ָ זאכן.ַ
וואס איז דיר נוגע,
זאך ָאין דעם אויבערשטנס תורה?" ...ווען ס'קומט צו ַא ַ איז שוין געזונט! ער איז ַאריינגעטון ראשו ורובו אין תורה ,עבודה ,גמילת
טו ַא טובה און לערן עס גוט דורך ,חשבון גוט אויס די סוגיא ,און ַ
מאך דארף זיין
וואס ַא מענטש ַ
זאכן ָחסדים ,תשובה ,בטחון ,און אין ַאלע גוטע ַ
האב איך דיר דאס וויסן .וועגן דעם ָ
דארפסט דאך ָ נאכדעם ַא סיכום .דו ַ ָ געווארן ַא געזונטער מענטש!
ָ פארנומען דערמיט .ער איז ַ
געגעבן די מצוה!
האבן דעם טעם המצוה איז מעכב
אינזין ָ
זיך צוגעוואוינען צו ַא דירת עראי מ'דארף
ַ וואס די קדמונים ברענגען ַאז
דאס איז די כוונת מצוות סוכהָ ,
ָ
האט דיר געגעבן ַא מצוה פון סוכה: זאגן ַאזוי :דער רבוש"ע ָ די קדמונים ָ האבן.
אינזין ָ
"גיי ַארויס פון דעם דירת קבע ,און גיי ַאריין אין ַא דירת עראי" .געוואוין זיך דאס צו געדענקן במשך דעם יום טוב ,אויך טאקע זייער וויכטיג ָ ס'איז ַ
איין צו זיצן אין ַא דירת עראי .ס'איז בסדר ,ס'איז גוט ַאזוי ...אפילו ַאלעס וואס מ'איז
מאל ָפארלוירן די התּפעלות פון די ערשטע ָ מ'האט שוין ַ
ָ ווען
האלבע דפנות. דא ַאזעלכע ַ קלאּפט נישט ַאזוי ּפונקטליך ,אפילו אויב ס'איז ָ
ַ טאג חול המועד, ַאריין אין דער סוכה .ס'איז שוין די דריטע ָאדער פערטע ָ
האט עס ַא דין פון דופן? נו,
וואס איז דען ַא חילוק? לויט די הלכה פון לבוד ָ ָ דארף מען זיך
וואס צו טוןַ .
האבן נישט ָקאּפ ַאז זיי ָ
טאנצן אויפ'ן ָ
די קינדער ַ
האב וואו צו זיין...
דאך גוט .איך ָ
איז עס ָ דא אין דער סוכה?
רוואס בין איך ָ
פא ָ דערמאנעןַ :
ַ מאלכא ָ
נא ַ
ָ
ווייטאג ,ווייל ס'לויפט אים דורך מחשבות:ָ האט דער מענטש צומאל ָָ דאס לשון 'למען' דער ב"ח ּפסק'נט ַאז ביי יעדע מצוה וואו די תורה ָ
זאגט ָ
האבן געקויפט אייגענע הייזער ,און איך זיץ אין ַא געדינגענע "מיינע חברים ָ ַ -אזויווי ביי סוכה וואו ס'שטייט 'למען ידעו' און אויך ביי ציצית און ביי
האבן מיין אייגענעדארף ָזאך .איך ַ רמאלע ַ
נא ַ
דאך נישט קיין ָ דירה .ס'איז ָ מ'האט
ָ האבן דעם טעם פון דער מצוה און אויב דארף מען אינזין ָ תפילין ַ -
מאל זיין גענוג גרויסָ ,אבער ב"ה דירה .אויסערדעם .מיין דירה פלעגט ַא ָ מ'האט נישט יוצא געווען.
ָ דאס מעכב אוןגעטראכט דעם טעם ,איז ַָ נישט
מאל ווען דיגעמאכט עטליכע קינדער ,און יעדעס ָ ַ כ'האב שוין חתונה
ָ
דארף מען טוישן ַאלע צימערן ,די רהייראטע קינדער קומען אויף שבת ַ ַ פא
ַ וויאזוי קען מען מצמצם זיין די מצוה?
ַ
וואס טוט זיך...
דארט .דו ווייסט נישט ָ דא און די מיידלעך ָ
דארפן גיין ָיונגלעך ַ דאס ַא גרויסער חידוש ,ווייל אין ַאלע ספרים הק' זעט מען לכאורה איז ָ
ס'האט נישט קיין ּפשט"...
ָ רמאל,
נא ַ ס'איז נישט ָ פארקערט, האבן נישט קיין שום השגה אין די טעמי המצוותַ . ווי ווייט מיר ָ
דער אמת איז ָאבערַ ,אז ַאלעס איז זייער פיין .מ'קוקט נאראויף ַאנדערע קאנט
בא ַאיינס פון די גרעסטע יסודות איז צו מקיים זיין די מצוה ווי ַא חק .ווי ַ
האלטן ַאלעבא ַהאט אין די לעצטע מינוט ַ די מעשה פונעם בעש"ט הק' ָ
וואס ָ
באקומט גשמיות'דיגע שאיפות .אויב דער רבוש"ע וויל ,קען ער דיר און מען ַ
האט זיך ָאּפגעשריבן פאר תקיעות שופר ,ווייל דער וואס זיין תלמיד ָ
כוונות ָ
רמאל .ס'איז ַ
טאקע ַא דירת נא ַַאלעס געבןָ ,אבער דערווייל איז ַאלעס זייער ָ
דארף זיין 'רחמנא אמר תקעו' .אפילו ווען ַא מענטש ווייסט און עיקר כוונה ַ
ארעי'דיגער מצבָ ,אבער אויף יעצט איז עס זייער גוט.
לערנט ַאלע טעמים און עניניםָ ,אבער ווען ס'קומט למעשה ,טוט ער נישט
רא ּפ ָ
ערווארטונגען לאזן די פארשטייט .ער איז זיך מבטל און ער איז וואס ער ַ
די מצוה צוליב די טעמים ָ
ַ ַא ָ
מקיים די מצוה כדי צו מקיים זיין דעם רצון ה'.
קלאס אויפ'ן פליגער,
ווען איינער קויפט זיך ַא טיקעט אין דעם ביזנעס ַ
האט מען ביי חסידים ַאזויפיל גע'חזר'ט דעם יסוד? ווייל רוואס ָ
פא ַָ
וואס איז בערך ַא פערטל פון ַא געווענליכע דארט ַא בעט ָ באקומט ָ און ער ַ
דערמאנען דעם מענטש :דיין מח איז ַאזוי קליין ,דו האסט נישט
ַ מ'דארף
ַ
באקוועמעבעט ,מיט ַא דופן עקומה מיט לבוד ...איז ער זייער צופרידן פון זיין ַ
קיין שום השגה אין די מצוות .דעריבער ,זיי נישט מצמצם די מצוה לויט דיין
ערווארטעט נישט
ַ דאס גוט! ער
רוואס? ווייל אין ַא דירת ארעי איז ָפא ָ בעטַ .
קליינעם שכל .ס'איז דאך ַאזויפיל העכער ווי דעם!
זא בעט ַאן עצה געבן. עּפעס מער .מ'קען זיך מיט ַא ַ
זאגט ַאז ביי מצות סוכה איז מעכב אויב אויב ַאזוי ,ווען דער ב"ח ָ
פאר ַא איד ַאז מ'קען לעבן אין ַא דירתדי מצוה פון סוכה לערנט אויס ַ
געמאכט דעם
ַ האט אונזמ'טראכט נישט דעם טעם המצוה ַאז דער רבוש"ע ָ
ַ
עראי ,תשבו כעין תדורו .אויב ַאזוי קען ער זיין צופרידן פון זיין דירה .איך
טאקע זייערדאס איז ַנס פון די ענני הכבוד .שטעלט זיך לכאורה די שאלהָ :
האב איך
דאס ָ ּפלאץ וואו צו פירן די שבת'דיגע סעודה ,און ָדארף בסך הכל ַא ַ ַ
דאס
טראכטן ,איז ָ
דאס ַ מ'זאגט מיר ַאז איך מוז ָ
ַא גוטער טעםָ ,אבער ווען ָ
וואלסט געדינגען די דירה אויף ַא שבת" :איינער ב"ה .שטעל זיך פאר ַאז דו ָ נישט מצמצם די מצוה?
דאס מורא'דיג גוט ,ס'איזרשאפט די דירה .אויף איין שבת איז ָ פא ַ האט מיר ַ
ָ
געוואלדיג ,ממש ַא מחיה"...
ַ דא פיינע שכינים ,ס'איזָ דארפסטו גוט געדענקן
וואס איז דיר נוגעַ ,
זאך ָ
ַא ַ
ערווארטונגען פונעם מענטש.
ַ ראּפ דיָאט דער מהלך המחשבה נעמט ַא ָ זאך
איינער פון די ּפשוט'ע תירוצים דערויף איזַ ,אז ווען ס'קומט צו ַא ַ
ראטעוועט אים פון עצבות און פון זיין איינגעטונקן אין גשמיות .דער עס ַ דאס הייסט האבןָ . דאס אינזין ָ וואס איז נוגע פאר דיין אידישקייט ,מוזטו ָ ָ
פאר'ן מענטשָ ,אבער נאר ווען דער מענטש רבוש"ע קען שיקן ישוב הדעת ַ גאנצער טעם פון דער מצוהָ ,אבער ס'איז דאס נישט דער ַ ַאזוי :אוודאי איז ָ
איז מקיים אין זיין מח דעם 'ויסעו מרעמסס' ,ווי דער אגרא דכלה ָ
זאגט, לעמאל .ווען
ָ וואס זענען ממש קריטיש צו געדענקן ַא דא געוויסע מחשבות ָ ָ
דעמאלט איז ער זוכה צו דער ברכה פון 'ויחנו בסוכות' ,ער קען זיין רואיג ָ האט דיר געהייסן לייגן תפילין מיט די ּפרשיות פון 'שמע, דער רבוש"ע ָ
האב ב"ה ַאלעס".
און שּפירן ַאז "איך ָ קלאר" :איך זאגט דיר זייער ָ והיה אם שמוע ,קדש ,והיה כי יביאך' ,און ער ָ
מ'דארף ַארויסנעמען פון מצוות סוכה .דער חג האסיף איז ַ וואס
דאס איז ָָ לעמאל
ָ זאלסט עס ַא זאלסט לעבן דערמיט ,דו ָ האב דיר עס געגעבן כדי דו ָ ָ
זאמלט איין ַאלע זיינע רווחים ,אויב ער נעמט ַאריין די צייט ווען דער מענטש ַ דעמאלט וויל ער ָ הארץ און דיין מח",
זאלסט עס צובינדן קעגן דיין ַ געדענקןָ ,
זאל בלייבן מיטקאּפ וועט אים דער רבוש"ע העלפן ַאז ער ָ די ידיעה אין זיין ָ זאלסט וואס עס שטייט אין די ּפרשיות און דו ָ זאלסט לערנען ָ אוודאי ַאז דו ָ
באגלייטן און העלפן ,ס'וועט אים גאנץ ָיאר .עס וועט אים ַ דעם דעת אויף ַא ַ טראכטן דערוועגן.ַ
גאנצן ָיאר.
ַאריינברענגען ַא שמחה אויפ'ן ַ זאלסט עס שטענדיג חזר'ן,
געוואלטַ ,אז דו ָ
ָ דאס
האט ָ
דער רבוש"ע ָ
גליון הבינני || 15
תשבו כעין תדורו; מ'קען לעבן רואיג אין ַא דירת עראי...
ליל שישי ערב סוכות תשפ"ד
מ'באקומט חיות פון גשמיות
ַ דער ּפ ָ
ראבלעם ווען ּ
שלעפט אונז ַארויס פון גשמיות'דיגע הצלחות סוכה
גאנצע ענערגיע צו מצליח זיין אין צומאל לייגט דער מענטש ַאריין זיין ַ ָ עס שטייט אין די קדמונים ַאז איינס פון די טעמים פון מצות סוכה איז,
גאנצעדאס נעמט אים צו זיין ַ דארט זיין נפש און ָ ּפרנסה ,ער איז משקיע ָ ווייל ס'איז יעצט ַא זמן האסיף ,ווען מ'נעמט ַאריין די תבואה פון פעלד.
רוואס
פא ָ חיות .ער ווערט ממש צוגעבינדן צום עולם הזה .ווען מ'פרעגט אים ַ געהארעוועט אויפ'ן
ָ געארבעט און
האט ַאזויפיל ַוואס דער מענטש ָנאכדעם ָ ָ
האבן ּפרנסה!" ...און ער
מ'דארף דאך ָ ַ "וואס הייסט? זאגט ערָ :דאסָ ,ער טוט ָ פעלד ,זעט ער סוף כל סוף ַאז ס'קומט ַאריין די רווחים ,ס'קומט ַאריין די
פארשידענע צרכיםָ .אבער ַאז מ'קוקט האבן ַ טאקע ָ איז גערעכט ,ער דארף ַ מזומנים ,און דער מענטש איז עלול צו ווערן איינגעטונקן אין גשמיות ,ווייל
טאקעהאט ַ ס'האט זיך ָאנגעהויבן ווען ער ָ
ָ ַאביסל צוריק ,וועט מען זען ַאז פארנומען מיט דער ַארבעט ,נאר אויך באיכות ,זייןנישט נאר בכמות איז ער ַ
רמאלער סדר העולםָ ,אבער נא ַ געדארפט עוסק זיין אין ּפרנסה ווי ס'איז דער ָ
ַ געוואלדיגע התּפעלות
ַ באקומען ַא
מח איז איינגעטונקן דערין ,און ער קען ַ
האט זיך ַאריינגעמישט.ּפאסירט ַאז די קליּפת נוגה ָהאט ַ נאכדעם ָָ פארדינט געלט און ער זעט הצלחות מיט רווחים פון גשמיות. ווען ער ַ
וואס איז
זאך ָ קליּפת נוגה קומט ַאריין דוקא ווען ַא מענטש טוט ַא ַ זאל דער מענטש נישט זא זמן ָגעוואלט ַאז אין ַא ַ
ָ האט
דער רבוש"ע ָ
אויסגעהאלטןָ ,אבער ער ווערט צוגעבינדן דערצו,
ַ נישט ָאּפגעפרעגט ,ס'איז פארלירןזאל ַ שאד ַאז ער ָ נאך גשמיות ,ס'איז דאך ַא ָ נאכגעשלעּפט ָ ווערן ָ
זאך מיט ַא
דאך טון די זעלבע ַּפראבלעם .מ'קען ָ דאס איז שוין ָיא ַא ָ
און ָ זיין אידישקייט ,ווייל זיין מח ַארבעט נישט ריכטיג און ער ווערט מגושם'דיג.
מ'דארף ,און מ'גייט ווייטער.
ַ וואס
קאלטקייט .מ'טוט ַָ געזאגט :דוקא אין דעם זמן ,גיי ַארויס פון דיין הויז.ָ האט דער אויבערשטער ָ
טראכטן :וואו איז מיין נפש? וואו איז
בא ַַא מענטש קען זיך ַאליין ַ זאלסט ווייניגער נתגשם ווערן. מאך זיך ַא 'דירת ארעי'ַ ,אז דו ָ
ַ
דארט ליגט דער גרויסער בירור וואו מ'קען זען אויב מ'איז מיין חיות? ָ
האט איבערגענומען זיין השתוקקות, רגאנגען .אויב די גשמיות ָ פא ַנישט ַ ס'איז גענוג ַא דירת ארעי!
דעמאלט קענסטו זען וואו
ָ גאנצע וועזן ,און זיין שיג ושיח,
זיין רצון ,זיין ַ דער הייליגער בני יששכר אין אגרא דכלה ּפרשת מסעי ברענגט אויפ'ן
דער מענטש ליגט. זאגן (סוטה יא ,א) ַאז דער
וואס חז"ל ָ
ּפסוק 'ויסעו מרעמסס ויחנו בסוכות'ָ ,
ּפגעפאלן,
ַ רא
נאמען רעמסס מיינט ַאז מ'פלעגט בויען און ס'איז גלייך ַא ָ ָ
וואס איז מיין אינערליכע ּפינטעלע?
ָ האט נישטהאבן געבויעטָ , וואס אידן ָ
'ראשון ראשון היה מתרוסס' ַ -אלעס ָ
רוואס 'שיחת חולין של תלמידי חכמים צריכה לימוד' איז: פא ָדי סיבה ַ געהאט קיין קיום.
ַ
לאמיר דאס איז נישט קיין חידושָ .
דאךָ .
ווייל ווען דער ת"ח לערנט ,לערנט ער ָ האבן
וואס ָזאכן ָ
קומט אויסַ ,אז רעמסס איז מרמז אויף די גשמיות'דיגע ַ
אינטערעסאנט!
ַ דאס איז מירוואס ער רעדט ,ווען ער לערנט נישטָ ...
הערן ָ נישט באמת קיין קיום .דער מענטש ַארבעט ,ער איז משקיע ,ער רעדט זיך איין
סארט מענטש ער איז און וועלכע ַ
זאכן רא ָ
פא ַ
וואס ַ
דעמאלט קען מען זען ָ
ָ ַאז ער בויעט עּפעסָ ,אבער למעשה בלייבט נישט דערפון קיין אמת'ער קיום.
זאכן
'וואס' ער רעדט ,ס'איז אויך וועלכע ַאינטערעסירן אים .ס'איז נישט נאר ָ דארף זיין ַא
וואס ַ האט מען אונז געגעבן די מצוה פון סוכה ָ דערפאר ַָ
ברענגען אים התּפעלות. האבן אויך ַא דירתפאר'ן מענטש ַאז ס'איז אים גענוג צו ָ'דירת ארעי' ,צו ווייזן ַ
ביי יעדן מענטש ווערט אויפגעוועקט ַא התּפעלות ווען מ'רירט ָאן זיין האט וואו צו זיצן ,ערדארט ַא מטה כסא שלחן ,ער ָ האט ער ָ עראי! בסך הכל ָ
צומאל רעדט מען מיט ַא מענטש 'על דא ועל הא' ,און אינמיטן זעט ָ ּפינטעלע. גאנץ מצומצם, האט וואו זיך ָאּפצוריעןָ ,אבער ס'איז ַ
האט וואו צו לערנען ,ער ָ ָ
געווארן מלא התלהבותָ ,אה ,ער ווערט ּפלוצלינג לעבעדיג.
ָ מען ַאז יענער איז ממש מינימום ,מיט ַא קליינע דעכעלע פאר דעם 'צל סוכה' .ער קען זיך נישט
דא ...דו האסט ּפשוט ָאנגערירט ַא געוויסעוואס איז געשען ָ מ'כאּפט נישט ָ ַ באקוועמליכקייטן. נאך איבריגע ַנזאמלען ָ דארט ָא ַָ
מ'דארף ַאביסל קענען דעם מענטש, ַ האט אים אויפגעלעבט. וואס ָ
נקודה ָ זאלסטו וויסן ַאז וויפיל מערזאגט דער בני יששכר :ויסעו מרעמסס ָ - ָ
רוואס ער איז יעצט נתּפעל פא ָ
פארשטיין ַראקטער ,צו ַ כא ַ
זיין עבר און זיין ַ זאל נישט ליגן דערין.
זאכןַ ,אז ער ָ
דער מענטש גייט ַארויס פון גשמיות'דיגע ַ
זאך,
דאס איז זיין ַ
פארשטיין ַאז ָ
געווארן .ווען דו וועסט אים קענען ,וועסטו ַ ָ באקומען ַא מורא'דיגע מנוחת הנפש .ער ויחנו בסוכות – ַאלץ מער קען ער ַ
געוואנדן דערין.
ָ גאנצע חיות איז זיין ַ מאכן קיין
האבן ַא ישוב הדעת פאר תורה ותפלה ,און ער וועט נישט ַ וועט ָ
זאמלען מותרות. השתדלות צו ַ
פטרון חג הסוכות פטרון חודש תשרי
718. 686. 8300
קול הבינני
ארה"ב
072. 257. 7726 א"י לעילוי נשמתו הטהורה לע"נ איש יקר הרוח ועדין הנפש ,מרביץ תורה לעדרים
של הרה"ק ר' שמואל זאב ב"ר נח זצוק"ל הרה"ח ר' יוסף צבי ב"ר מרדכי שמואל
0333. 070. 6585 בריטניה
אבדק"ק כונת הלב רדזמינסקי זצ"ל
0480. 20. 16. 18 בלגיה זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל יעמוד לו ולב"ב להתברך
נלב"ע בדמי ימיו כ"ב סיון תשפ"ב
בבני חיי מזוני רויחי מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן.
ת.נ.צ.ב.ה.
לקבל הגליון בקביעות ע"י אימייל info machonhavineini. com -
ביהמ"ד אהל פיגא משה ביהמ"ד ויואל משה ביהמ"ד נצח ישראל
ביהמ"ד סאטמאר 26לאקער 42 סאטמאר לאקער 40פארשעי ביהמ"ד סאטמאר–בנין בראך–לאקער #213 ביהמ"ד סאטמאר 53לאקער #62
ביהמ"ד בית אלעזר ביהמ"ד אבני צדק
ביהמ"ד וויזשניץ לונדון לאקאר 25
לאנדאן :ביהמ"ד ביאלא 45לאקער 33 ביהמ"ד רב טוב
ביהמ"ד בית דוב
קרית יואל :ביהמ"ד בית
מנחם זאב
ביהמ"ד סאטמאר 13ביהמ"ד סטאלין
ביהמ"ד ראדאשיץ לאקער 25 מאנסי:
ביהמ"ד בראשוב–לאקער 58Central Market
ביהמ"ד וויען–שמש שטיבעל וויליאמסבורג:
ביהמ"ד קראסנא לאקער #166
ביהמ"ד ראחמיסטריווקא–ליד המקוה בארא פארק: ניתן להשיג הגליון
ביהמ"ד בּית התלמוד ליד הביהמ״ד
ביהמ"ד חברה ש"ס בביהמ" ביהמ"ד ישמח
ביהמ"ד הגדול וויזניץ עירמאנט
ביהמ"ד סאטמאר לאקער 219
ביהמ"ד ווילעדניק בנין שיף
ביהמ״ד קראלי–שמש שטיבעל ביהמ"ד טאהש–ליד המקוה
The Winery 18 Ave
במקומות הבאים:
|| 16גליון הבינני
