הילולא דצדיקיא - אידיש · Hilileh detzidkei - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

גליון מיוחד ל'חג הסוכות'
ברוך השם מיר האבן שוין ארויס געגעבן עטליכע גליונות אויף יום טוב סוכה,
מיר וועלן דא שרייבן מעשיות וואס מיר האבן נאכנישט באשריבן.
איז דא וואס לייגן צו אז דער צאנזער האט געזאגט 'נער לבייט האלב עולם הבא אדער לאנג לעבן
נער און געשעפט בלייבט געשעפט'. דער צדיק ר' ארי' לייבוש פון טארינגארד (טאטע פון דער
דברי חיים פון צאנז) איז אמאל סוכות געווען אין שטאט בראד,
נישט גערעגנט ווען די ערשטע נאכט סוכות האט געבלאזן זייער א שטארקע ווינט
איין יאר פאר סוכות האט דער ר' יחזקאל פון שינאווא אז עס איז ממש געווען אוממעגליך צו שלאפן אין די סוכה .ר'
געבעט זיין אייניקל ר' חנה פןו קאלאשיץ אז ער דאווענען אז דאס ארי' לייבוש האט איבער בשום אופן נישט געוואלט אויפגעבען
יאר סוכות זאל נישט רעגענן און ער האט אזוי געטוהן .יענעם יאר אויף די מצוה פון שלאפן אין די סוכה ,אבער דאך האט ער נישט
סוכות האט טאקע נישט גערעגנט אין די גאנצע לאנד ,כאטש וואס געוואלט שלאפן אליינס ,האט ער געבעטן עפעס א פשוטע יוד א
אין די לאנד פולין גערעגענט כמעט א גאנץ סוכות. שניידער אז ער זאל שלאפן מיט איהם אין די סוכה .אינמיטן נאכט
ווען די ווינטן זענען געווארן גאר שטארק און עס
ציהט ארויס א שיינע אתרוג צדיקים שרייבן אן אינטרעסאנטע האט זיך אראפ געלאזט א שטארקע רעגן ,האט
הרב הקדוש ר' זאב נחום בורנשטיין טעם אויף די מצוה פון סוכה. די שניידער געוואלט ארויס גיין פון סוכה ,האט
מיר האלטן יעצט נאך די הייליגע
זי"ע פון ביאלא דער טאטע פון דער באקאנטע ר' ארי' לייבוש זיך געבעטן ביי איהם און
טעג וואס מיר האבן תשובה געטוהן.
גאון דער אבני נזר זי"ע האט זיך געפירט א אזוי ווי מיר ווייסען נישט וואס מען צוגעזאגט אז אויב ער בלייט דארט געבט ער
יעדעס יאר מוצאי כיפור נאך הבדלה ,צוגיין האט פאר אונז געפסקנט אין הימל, איהם אוועק האלב פון זיין עולם הבא ,און דער
צום אתרוג סוחר ווי ער האט בכלל נישט דערפאר גייען מיר ארויס פון שטוב ,וואס שניידער האט צו דעם מסכים געווען און
דאס איז אזוי ווי מען גייט אין גלות ,און
געקוקט וואס ער נעמט ,נאר איז צוגעגאנגן געבליבן מיט איהם אין די סוכה.
גלות טוט אוועק נעמען אלע צרות וואס
צום פושקע פון אתרוגים ער לייגט אריין זיין דארף קומען אויף די מענטש. עס זענען אריבער עטליכע יאר און
האנט ,ער נעמט ארויס א אתרוג אהן צו קוקען דער שניידער איז געווארן שטארק קראנק אז ער
וואס קומט ארויס ,ער גייט אהיים לייגט עס אוועק. האט אויסגעזען אז ער גייט שוין שטארבן חלילה וחס .מיט אמאל
יום טוב סוכות צופרי נעמט ער ארויס זיין אתרוג ווי צו זעהט ער ווי ר' ארי' לייבוש קומט צו איהם און דערמאנט די
אלעמענ'ס וואונדער שטעלט זיך אויס צו זיין די שענסטע אתרוג מעשה ווי ער זאגט איהם צו אז ער באקומט האלב פון זיין עולם
אין שטאט ,אינגאנצן ריין פון א יעדער פלעק ,שיין גלייך הבא ,צום ערשט האט דער שניידער בכלל נישט געדענקט די
געוואקסן ,מיט אלע מעלות וואס קען נאר זיין .עס איז געווען נאך מעשה אבער נאך אביסל צייט האט ער זיך דערמאנט .זאגט איהם
שענער ווי דער אתרוג פון דער עושר פון שטאט וואס האט ר' לייבוש אז יעצט איז געקומען די צייט וואס ער זאל דאס
געצאלט גאר אסאך געלט פאר זיין אתרוג. באקומען ,דערפאר גייט ער יעצט אוועק גיין פון די וועלט ווי ער
אזוי האט ער זיך געפירט יאר נאך יאר ווי אלעמאל וועט ארויף קומען אין זיין לעבן איהם אין גן עדן.
שטעלט זיך ארויס די זעלבע זאך אז ער האט גאר א שיינע אתרוג זאגט ווייטער ר' ארי' לייבוש אז אויב ער וויל אויפגעבען
אהן צו קוקען בכלל וואס ער נעמט .אין זיינע לעצטערע יארן האט אויף די מתנה פון זיין מיט איהם אין גן עדן ,וועט ער געזונט ווערן
ער אבער געטוישט זיין מנהג נאר ער האט זיך אויסגעוועלט א און נאך לעבן אסאך יארן געזונטערהייט ,און ער קען זיך אויסוועלן
שיינע אתרוג פונקט ווי א יעדער איינער. וואס ער וויל .דער שניידער וואס איז געווען א פשוטע יוד ,האט
איינער פון זיינע אייניקלעך האבן געפרעגט דעם זיידע געזאגט אז ער איז מוותר אויף די גן עדן נאר ער וויל ווערן
פארוואס ער האט געטוישט פון זיין מנהג אז ער זוכט זיך יא א בעסער און נאך לעבן אסאך יארן.
שיינעם אתרוג? נאכמער וויל ער וויסען פארוואס ביז יעצט האט דער שניידער וועקט זיך אויף ווי ער שפירט אז באקומט
ער נישט געקוקט וואס ער נעמט ,אפשר וועט ער באקומען א צוריק די כוחות ,ער ווערט בעסער אין בעסער ביז ער איז געווארן
פסולע אתרוג? אינגאנצן געזונט ברוך השם.
זאגט דער זיידע אזוי 'דער באשעפער האט באשאפען א עס גייט אריבער א שטיק צייט און דער שניידער טראכט
מענטש הייליג און ריין ,באמת וואלט געדארפט זיין אז א מענשט איבער די גאנצע מעשה און ער האט חרטה פארוואס ער האט
זאל בכלל נישט קענען טוהן שלעכט'ס ,ווען עס קומט פאר איינער געטוהן אזא נארישקייט פון אויפגעבן צו זיין לעבן דער צדיק אין
צו טוהן א נישט גוטע זאך און א גוטע זאך ,וואלטן זיינע הענט פון גן עדן.
זיך אליינס געדארפט נעמען די גוטע זאך ,ווייל א מענטש איז דאך דער שניידער האט געהערט אר ר' ארי' לייבוש האט א
באשאפן הייליג און ריין ,נאר וואס דען ,צוליב דעם וואס א זוהן א צדיק דער דברי חיים פון צאנז איז ער געפארן צו איהם און
מענשט טוט עבירות דערפאר ציהט דאס די מענטש צו טוהן פארציילט די גאנצע מעשה און ער האט חרטה .דער צאנזער רב
ליידער אויך נישט גוטע זאכן. הערט די מעשה ווען א שמייכל באווייזט זיך אויף זיין פנים .עס
נאך ארום גיין צו עטליכע שטובער האבן איהם גוטע יודען געגעבן אנדערש איז מוצאי יום כיפור ווען מיר אלע יודען זענען
ברעטער וואס אזוי האט ער געקענט בויען זיין סוכה. הייליג און ריין ווייל דער באשעפער האט דאך מוחל געווען די
עס קומט די יום סוכות אליינס וואס די יום טוב איז דאך עברות ,איז עס א צייט וואס די גוף פון דער מענטש ציהט בכלל
'זמן שמחתינו' איז דער ארימאן אויסער זיין פרייליכקייט פון די נישט צו קיין שלעכט'ס ,דערפאר איז עס א גוטע צייט צו אריין
גאנצע יאר ,איז ער דאך אין יום טוב סוכות געווען אסאך מער לייגן די הענט און ארויס נעמען סיי וועלכע אתרוג ווייל די הענט
גליקליך אז ער האט זוכה געווען צו בויען א סוכה און ער קען וועט איהם ממילא נאר ציעהן צו גוט'ס ,דערפאר בין איך געווען
מקיים זיין די מצוה פון עסן אין די סוכה און זיין א טייל פון דעם זיכער אז איך וויל באקומען די שענסטע אתרוג'.
יודישן פאלק. דער צדיק זאגט ווייטער 'דאס איז אלעס געווען ביז
צוריק גייענדיג צום רייכער יוד ,וואס נישט גענוג אז ער היינט ,אבער יעצט אז ער איז שוין אין די עלטערע יארן ,וואס ער
איז שטענדיג ארום געגאנגן טרויעריג ,האט ער נישט געקענט ווייסט נישט ווען ער גייט אוועק גיין פון די וועלט ,ממילא דאס
פארגינען דעם ארימאן אז ער איז שטענדיג פרייליך און צופרידן. וואס דער באשעפער איז מוחל די עבירות איז נישט אינגאנצן,
דער עושר וואס האט נישט געקענט אויסהאלטן די צופרידנקייט ווייל אויב יא קען ער דאך נישט אוועק גיין פון די וועלט ,נאר עס
פון ארימאן האט ער באשלאסן צו אוועק נעמען די פרייד פון דעם בלייבט איבער אביסל פון די עבירות אז עס זאל זיין א סיבה צו
ארימאן ,וואס האט ער געטוהן? אזוי ווי די מערסטע איינוואוינער אוועק גיין פון די וועלט .דערפאר ווייל ער איז שוין עלטער ,קען
פון שטאט האבן געארבעט פאר'ן עושר ווי ער האט זיי געגעבן זיין אז דאס יאר גייט ער אוועק גיין פון די וועלט ,און דער
פרנסה ,האט ער עושר זיי אנגעזאגט אז קומעדיגע יאר סוכות, באשעפער האט איבער געלאזט אביסל פון זיינע עבירות ,ממילא
טאר קיינער איהם נישט געבן קיין ברעטער צו בויען א סוכה ,און קען ער מער נישט סתם אריין לייגן זיין האנט אין די פושקע
ווער עס וועט איהם יא געבן ,וועט פארלירן זיין פרנסה .עס קומט אתרוגים זייענדיג זיכער אז זיין האנט וועט ציעהן נאר צו גוטס,
פאר סוכות ,דער ארימאן גייט ארום די שטובער צו בעטן פאר ווייל מיט די ביסל עבירות וואס ער האט אפשר וועט ער ארויס
ברעטער ,אבער וויפיל מען האט איהם געוואלט העלפן ,האט דאך נעמען נישט אזא שיינע אתרוג .נישט נאר דאס אויב וועל איך
קיינעם נישט געוואלט פארלירן זיין פרנסה סתם ארויס נעמען א אתרוג און זעהן אז
האבן זיין געמוזט פאלגן דעם רייכער יוד עס איז איינגעפירט און חשוב עס איז נישט אזוי שיין ,וועל איך פארשטיין
און קיינער האט איהם נישט געגעבן קיין ביי יודען צו צאלען אסאך געלט פאר די אז דאס יאר וועט ער אוועק גיין פון די
ברעטע פאר די סוכה. ד' מינים צו ווייזען א ליבשאפט צו דער וועלט ,וועל איך ווערן צובראכן און נישט
עס איז שוין ערב סוכות און דער מצוה. קענען דינען דעם באשעפער מיט א
עס ווערט געברענגט א שיינע טעם
ארימאן האט נאך נישט קיין סוכה ,וואס רואיגקייט ,דערפאר האב איך מיר
דערצו :יום כיפור קומט די שטן זאגען אז די
האט ער געטוהן? ער איז צוגעגאנגן צו יודען טוען עבירות ,טוהט מען איהם
אנגעהויבן צו פירען צו אליינס אויפזוכען א
שטאטישע בית הקברות ווי ער האט געזען ענטפערן אז די יודען טוען עס בטעות ווייל שיינע אתרוג.
צוגעגרייט עטליכע העלצער וואס זענען זיי ווייסען נישט וואס זיי טוהן און מען רעט די מעשה האט פארציילט זיין זוהן
געווען צוגעגרייט פאר מצבות ,ווי פון זיי נאר איין ,טוט דער שטן צוריק זאגן אז דער הייליגע אבני נזר ווי ער האט
אויבן שטייט 'פה נטמן' (דא ליגט מען קען נישט איינרעדן די יודען מיט אויסגעפירט 'די חשבון הנפש פאסט זיך
באהאלטן) און עס שטייט גרייט אז ווען אזעלכע וויכטיגע זאכען זיי ווייסן זייער גוט פאר'ן הייליגן בעל שם טוב' (כ"ק אדמו"ר
וואס זיי טוען .ווען עס קומט די יום טוב
איינער גייט אוועק פון די וועלט פילט מען מבעלזא שליט"א).
סוכות און ער זעהט אז די יודען צאלן אסאך
אויס די נאמען פון מיט פארשידענע זאכן.
געלט פאר די די מינים וואס זענען נישט
דער ארימאן טראכט אז ער וועט מער ווי פשוטע פרוכט און בלעטער זעהט זיין פרייליך
נעמען די העלצר פאר זיין סוכה ,און נאך ער אז מען קען יא אויסנארען די יודען ,און האבן קארלין שטאט אין
סוכות וועט ער עס צוריק לייגן אין בית (פרדס יוסף) דאס מאכט שטיל די שטן. געוואוינט צוויי יודען איינער א גרויסע
הקברות ,אזוי בויט זיך דער ארימאן זיין ארימאן און אן אנדערע א גרויסע עושר,
סוכה ,ווי ארום די סוכה זעהט מען פון אלע זייט די ווערטער 'פה אויסער דעם האבן די צוויי געהאט נאך א גרויסע חילוק ,אז דער
נטמן'. ארימאן טראץ וואס ער האט גארנישט פארמאגט ער האט קוים
עס קומט סוכות ווי דער עושר זעהט אז דער ארימאן געהאט אין שטוב עפעס צו געבן עסן פאר די קינדער ,דאך איז ער
האט מצליח געווען זיך צו בויען א סוכה און ער גייט ארום שטענדיג געווען פרייליך און צופרידן ,ער האט זיך ארום געדרייט
פרייליך און צפרידן ,ער גייט צו צום ארימאן און פרעגט ווי אזוי גליקליך ,עס וואלט זיך בכלל נישט געגלייבט אז זיין שטוב איז
האסטו געבויעט א סוכה? זאגט דער יוד 'איך וועל אייך פארציילן ליידיג .פון דער אנדערע זייט דער עושר וואס האט געהאט אלעס
וואס האט פאסירט ,אזוי ווי א יעדעס יאר בין איך דעם יאר ארום אין די וועלט וואס האט זיך איהם געגליסט ,א שיינע הויז ,די
געגאנגן זיך בעטן ביי יודען מיר צו געבן ברעטער פאר די סוכה, בעסטע עסן ,פיינע קינדער ,דאך איז ער שטענדיג ארום געגאנגן
אבער אזוי ווי איהר האט געהייסן האט מיר קיינער נישט געגעבן, צובראכן און טרויעריג ,ער האט קיינמאל נישט געהאט קיין
אזוי גייענדיג טרעף איך דעם מלאך המות ,פרעג איך איהם ווי ער שמייכל אויף זיין פנים ,און וויפיל ער האט נאר געהאט האט איהם
גייט? זאגט ער מיר אז ער קומט אוועק נעמען די נשמה פון דעם נישט געמאכט צופרידן.
רייכער יוד ,האב איך איהם געזאגט אז עס פעלט נישט אויס וויל עס קומט די יום טוב סוכות און דער ארימאן האט דאך
דער יוד איז שוין צען מאל געשטארבן ,ער דרייט זיך ארום נישט קיין געלט צו קויפן ברעטער צו בויען א סוכה ,דערפאר א
צובראכן און טרויעריג ממש ווי א טויטע ,ממילא פעלט נישט יעדעס יאר פאר סוכות פלעגט ער ארום גיין צווישן די שטובער
און זיך בעטן אז מען זאל איהם געבן א ברעט פאר זיין סוכה ,ווי
איז אריין געלאפן אין שטאט צו א יודישן הויז ווי ער האט זוכה אויס צו אוועק נעמען זיין נשמה ווייל ער איז שוין ממילא א
געווען צו מקיים זיין די מצוה פון עסן א כזית חלה אין א כשרע טויטע.
סוכה. דער מלאך המות האט מסכים צו מיר ,ער האט מיר
הערעדנדיג דאס זאגט דער צדיק ,אז עס איז טאקע א באדאנקט און אלס באלוינונג האט ער מיר געגעבן עטליכע
חשובע זאך אבער צוליב דעם אליינס וואלט זיין פנים נאכנישט ברעטער צו בויען דערמיט א סוכה.
אזוי געשיינט מיט א ספעציעלע הייליגע שיין ,און דער צדיק בעט דער רייכער יוד האט געהערט וואס דער ארימאן האט
איהם אז ער זאל דערציילן וואס נאך ער האט געטוהן. פארציילט ,ער האט גוט פארשטאנן וואס דער ארימאן וויל איהם
זאגט דער זעלנער ,נאך דעם וואס דער אייבישטער האט זאגן ,אז מיט זיין טרויעריגקייט איז ער ממש ווי א טויטע .ער
איהם געהאלפן אז ער האט זוכה געווען צו מקיים זיין די מצוה פון האט זיך גענומען וויינען אז ער ווייסט נישט וואס צו טוהן ווי אזוי
סוכה סוכות ביינאכט ,האט ער זיך אזוי שטארק געפרייט אז ער ער קריכט ארויס פון זיין טרועריגקייט .דער ארימאן האט איהם
האט זיך ארויס געלאזט אין א טאנץ אז ער האט זוכה געווען צו גענומען צו ר' אהרן קארלינער וואס איהם געגעבן א וועג צו
טוהן די מצוה. קומען צו די ריכטיגע שמחה ווי אזוי דארף זיין.
פירט אויס דעם צדיק 'יא ,צוליב די שמחה פון די מצוה
צוליב דעם שיינט דיין פנים מיט אזא הייליגע שיין'. די הייליגקייט פון הושענא רבא
איין יאר הושענא רבא ביינאכט איז הרה"ק ר' אברהם
כבוד התורה אלימלך מקארלין זי"ה אריין אין בית המדרש ווי ער זעהט ווי
איין יאר שמחת תורה נאך די הקפות ביי דער גאון ר' צוויי יונגעלייט שמועסן צווישן זיך .דער צדיק גייט צו זיי און
יהושע לייב דיסקין דער בריסקער רב האט ער באפוילן אז מען זאגט זיי 'מסתמא רעדן ענק גאר וויכטיגע זאכן אז מען קען עס
זאל נאכאמאל איבער מאכן די הקפות .די נישט אפשטופן צו רעדן דערפון אן אנדערע
עולם האט נישט פארשטאנן פארוואס האט רבי חנה האלבערשטאם פון קולשיץ זצ"ל צייט ווייל עס איז גאר וויכטיג ,דאך וויל
ער געהייסן איבער מאכן די גאנצע זאך א האט זיך אמאל געטראפן מיט די גאון ר' מאיר איך ענק זאגן אז עס וואלט געווען בעסער
צווייטע מאל .שפעטער האט ער געזאגט אריק פון טארנא .אינמיטן שמועס זאגט ר' חנה פון ווען ענק רעדן די וויכטיגע זאך יום כיפור
זיין זיידע די הייליגע שינאווע רב 'די מצוה פון
פאר זיין זוהן ,אז דארט אין בית המדרש סוכה איז אזוי גרויס ,גרעסער פון אלע מצוות ,ווייל
ביינאכט ביי כל נדרי בעסער ווי רעדן
האט זיך געפונען א תלמיד חכם וואס האט דאס איז די איינציגסטע מצוה וואס מען גייט אריין היינט ביינאכט וואס איז גאר שטארק
נישט באקומען א ספר תורה ביי די הקפות שיך די מיט אפילו גוף גאנצע די מיט אינגאצן, הייליג ,ווייל דאווענען היינט איז מער
לויט ווי עס פאסט זיך פאר זיין כבוד, אינעווייניג'. וויכטיג ווי יום כיפור'.
זאגט ר' מאיר 'אבער עס איז דאך דא די מצוה
האט דער בריסקער רב געהאלטן אז מען פון עולה רגל זיין דריי מאהל א יאר ,וואס דאן
האט פארשמעט די כבוד התורה ,דערפאר גייט אריין אויך די גאנצע מענטש אין די בית די פנים שיינט פון שמחה
האט ער געוואלט דאס פארעכטן וואס המקדש? איין יאר דער ערשטע טאג סוכות
ענטפערט ר' חנה מיט א שמייכל" ,עס איז
דער תלמיד חכם זאל נישט כאפן אז מען צופרי האט דער יסוד העבודה פון סלונים
נישט גלייך ,ווייל מיין זיידע האט געזאגט 'אפילו
מיינט איהם ,ווייל דאס וואלט איהם מיט די שיך' ממילא איז סוכה גרעסער פון גיין צו רוסישן געזען א יודישן זעלנער פון דעם
שטארק פארשעמט ,דערפאר האט ער בית המקדש ,ווייל דארט האט מען נישט געמעגט נעבעך האבן זיי (וואס ארמיי
געהייסן איבער מאכן די גאנצע הקפות שיך. מיט יןגי געצוואונגענערהייט געמוזט דינען אין
וואס אזוי וועט מען קענען געהעריג מכבד רוסישן מיליטער) ווי זיין פנים שיינט גאר
זיין די תלמיד חכם לויט ווי עס קומט זיך איהם אויף א שיינע שטארק מיט א דערהויבענער הייליגע לעכטיגקייט (וואס נאר
וועג. צדיקים קענען זעהן אין פארשטיין) ,דער צדיק האט זיך
געוואונדערט ווי קומט צו א פשוטן זעלנער אז זיין פנים זאל אזוי
גארנישט געשפירט שיינען ,האט ער געפרעגט דעם זעלנער אז ער זאל איהם פארציילן
איין יאר שמחת תורה בשעת דער צדיק ר' צבי אלימלך איבער די גוטע זאכן וואס ער האט געטוהן?
פון בלאזוב (בן ר' דוד מדינוב בן ר' צבי אלימלך דער בני יששכר) דעם זעלנער פארציילט אז אין די פלאץ ווי די סאלדאטן
איז געווען פארטיפט מיט טאנצן און זיך פרייען לכבוד די תורה, געפונען זיך ,טאר מען בשום אופן נישט ארויס גיין ביינאכט ,אויב
האט אויסגעבראכן א פייער אין בית המדרש רח"ל .דער גאנצע מען כאפט איינעם ארויס גיין איז עס סכנת נפשות מען קען איהם
עולם איז פון גרויס שרעק ארויס געלאפן פון בית המדרש זיך צו חלילה שיסען אויפן פלאץ .נישט נאר דאס נאר די גאנצע פלאץ
ראטעווען די לעבן ,אבער דער רבי וואס האט געהאלטן אינמיטן איז ארום גענומען מיט דראדן אז מען זאל נישט קענען ארויס גיין
טאנצן האט גארנישט געשפירט אדער געהערט ,ממילא איז ער און אויב מען רירט עס בטעות אהן קען מען שטארבן אויפן פלאץ.
ווייטער געטאנצן מיט גרויס ברען. עס קומט די ערשטע נאכט סוכות און פאר דעם זעלנער
נאך א שטיק צייט ווען מען האט בארואיגט די מצב איז האט אנגעכאפט א חשק אז ער מוז מקיים זיין די מצוה פון עסן א
א יעדער צוריק אין שול אריין ,ווי מען האט געזען אז דער צדיק כזית חלה אין א כשרע סוכה ,וואס דארט אין די רוסישע מיליטער
שטייט נאך אויף דער זעלבע פלאץ ווי ער איז פריער געווען אהן איז נישט געווען אזא מעגליכקייט ,צו טוהן מצוות און זיכער נישט
צו וויסען אז עפעס שרעקעדיג האט דא פאסירט. צו עסן אין די סוכה.
וואס האט ער געטוהן? מיט מסירות נפש האט ער זיך
א קינד בזכות התורה פון דארט ארויס געכאפט טראץ די סכנה וואס ער לייגט זיך אריין
און בחסדי השם איז איבער געקראכן די שטעכעדיגע דראטן ווי ער
יודען וואס לערנן יא' .דער תולדות האט הנאה געהאט פון די איין יאר שמחת תורה האט דער צדיק ווי א גאר פשוטע
תשובה און איהם געגעבן רעכט. יוד פרייט זיך גאר שטארק און ער האט געטוהן פארשידענע
גלייך האט ער זיך דערמאנט וואס זיין רבי האט איהם אינטרעסאנטע און מאדנע זאכן בשעתן טאנצן אלעס לכבוד די
געזאגט אז ווען איינער וועט איהם עפעס ענטפערן און ער וועט תורה .זעהנדיג דאס האט דער צדיק געזאגט אז מיר געפונען ווען
נישט האבן וואס צו זאגן ,איז א סימן אז עס איז זיין צייט צו דוד המלך איז געטאנצן לכבוד די ארון איז ער געטאנצן און
אוועק גיין פון די וועלט. געטוהן פארשידענע אינטרעסאנטע זאכן און זיך געלאזט
עס איז דא וואס לייגען צו אז ווען דער תולדות האט פארשעמען לכבוד די ארון וואס דארטן ליגען די לוחות וואס דאס
געזאגט פאר יענער יוד (דער ראש הקהל) אז ער איז גערעכט, איז דאך די תורה ,ווען די ווייב פון דוד המלך די צדיקת מיכל
האט ער געזאגט פאר דער תולדות 'אויב בין איך טאקע גערעכט האט דאס געזען האט זי עס אוועק געמאכט און פארשעמט און
זאג איך דיר אפ פון דיין רבנות' .הערענדיג דאס האט ער זיך אלס א שטראף האט זי נישט זוכה געווען צו קיין קינדער .האט
דערמאנט פון די רייד פון זיין רבי דער בעש"ט אז ווען מען וועט דער צדיק געזאגט פונקט אזוי ווי ווען מען מאכט אוועק די וואס
איהם אפזאגן פון זיין רבנות איז א סימן אז ער דארף אוועק גיין פרייען זיך לכבוד די תורה ווערט מען באשטראפט מיט קינדער,
פון די וועלט. איז דאך זיכער אז די וואס זענען מכבד די תורה זאלען געהאלפן
דער תולדות איז אהיים געגאנגן ,ער האט זיך געזעגנט ווערען מיט קינדער ,און אזוי ווי דער יוד ווארט שוין זייער לאנג
פון משפחה און זיך צוגעגרייט ,און טאקע א טאג שפעטער 'אסרו פאר קינדער ,וועט ער בזכות דעם וואס ער פרייט זיך לכבוד
חג סוכות' אז דער צדיק אוועק פון דער וועלט. התורה זוכה זיין צו געבוירן א בן זכר .אזוי איז טאקע געווען אז
נאך אין יענעם יאר איז דער יוד געהאלפן געווארן מיט א קינד.
זארגן פאר יודען מער ווי תורה
איין יאר שמחת תורה בשעת דער צדיק ר' שלמה פון א יעדער קען זיך פרייען מיט תורה
זוויעהל (באקאנט אלס ר' שלומקה זוויעהלער) איז געווען רב אין דער בעש"ט האט געהאט א תלמיד דער תולדות יעקב
זוויעהל ,האט ער געהערט אז היינט דארף די רוסישע מיליטער יוסף ,וואס איז געווען עלטער פון דער בעש"ט און געלעבט
אריבער גיין די שטאט זוויעהל ,וואס לענגער פון די בעש"ט .דער תולדות איז
אינצווישן זיי זענען אויך דא יודישע אוועק א טאג נאך שמחת תורה ווי עס
מען נאך זאגט א ווארט אין נאמען פון דער
סאלדאטן וואס זענען געצווינגען געווען ווערט פארציילט איבער זיין פטירה אן
בעש"ט הק' אז מען האט איהם אמאל געפרעגט
צו דינען אין די רוסישע מיליטער. פארוואס פירט מען זיך שמחת תורה צו נעמען אינטרעסאנטע מעשה.
ר' שלמה האט דאן צוגערופען א ספר תורה וואס איז פארמאכט ווי מען פאר דער בעש"ט איז אוועק
א חסיד זיינע ר' יוסף קוזליק ווי ער האט טאנצט און מען פרייט זיך מיט איהר ,עס וואלט האט ער געזאגט פאר זיין תלמיד דער
איהם געגעבן א גרויסע זאק אין האנט געווען מער ריכטיג צו עפענען די ספר תורה תולדות יעקב יוסף ,אז ער וועט איהם
אריין ,און ער האט איהם באפוילן אז ער זוכה האט מען אז איהר מיט פרייען זיך אזוי און געבן א סימן צו וויסען ווען ער גייט
זאל שוין ארום גיין די יודישע שטובער געווען צו לערנן אין איהר? אוועק פון די וועלט.
האט דער בעש"ט געזאגט 'שמחת תורה
צו צוזאם נעמען אסאך עסן אז מען זאל עס זענען פארהאן פארשידענע
פרייען מיר זיך נישט נאר אז מיר זענען זוכה צו
עס קענען איבער געבן פאר די יודישע לערנן די תורה ,נאר מיר פרייען זיך אז מיר
נסחאות אין פרטים פון די מעשה ,אבער
סאלדאטן וואס דארפן באלד דא אריבער זענען די יודישע פאלק וואס זענען אין א יעדער די עיקר מעשה איז די זעלבע.
גיין. צייט באהאפטן צו די תורה ,מיר זענען איינס מיט דער בעש"ט האט אמאל געזאגט
ר' יוסף האט גענומען די זאק, די תורה ,מיר ווערן געהייליגט דורך די תורה. פאר זיין תלמיד דער 'תולדות' ,אז ווען
אבער ער האט צום ערשט געוואלט עס וועט פאסירן אז איינער וועט איהם
ארום גיין די בימה איינמאל אזוי ווי די מנהג איז אויף שמחת באזיגן מיט אן ענטפער אויף זיין שאלה ,און ער וועט איהם נישט
תורה .ר' שלמה האט איהם אבער נישט געלאזט נאר ער האט האבן וואס צו זאגן דערויף איז א סימן אז ער גייט שוין אוועק גיין
איהם צוגעיאגט אז ער זאל ארום גיין נעמען די עסן ,זאגנדיג 'די פון די וועלט .לויט אן אנדערע נוסח האט דער בעש"ט געזאגט
תורה קען זיך פרייען אהן דיר אויך'. 'ווען מען וועט איהם אפזאגן פון זיין רבנות איז א סימן אז ער
ר' יוסף איז טאקע ארום געגאנגן נעמען עסן און איז דארף אוועק גיין פון די וועלט'.
צוריק אין בית המדרש מיט א זאק פיל מיט עסן .יעצט האט ר' איין יאר שמחת תורה האט דער תולדות באמערקט ווי
שלמה איהם גענומען און גענטאנצן לעבעדיג ארום די בימה. עפעס א פשוטע יוד (עס איז דא וואס זאגן אז דאס איז גאר געווען
די ראש הקהל) וואס האט נישט געקענט צופיל לערנן ,און האט
ווי נעמט מען אזעלכע לוסטיגע טעג זיך נישט צופיל אפגעגעבן מיט תורה ,אבער ער האט זיך גאר
איין יאר שמחת תורה ביי דער צדיק ר' שמעלקא פון שטארק געפרייט און געטאנצן לכבוד התורה .דער תולדות איז
ניקלושבורג ,בשעת די חסידים האבן געטאנצן די הקפות און זיך צוגעגאנגן צו איהם און געפרעגט 'זאג נאר וואס טוסטו זיך אזוי
געפרייט מיט די תורה ,האט מען געזען ווי זייער רבי דער ר' ר' פרייען מיט די תורה ,האסטו דען אזויפיל געלערנט?' ,האט יענער
שמעלקא קרעכצט ,ער האט דאן געזאגט 'צוליב דעם וויל איך יוד איהם געזאגט 'ווען מיין ברידער מאכט חתונה זיין קינד טוה
נישט שטארבן ,ווייל אויף יענער וועלט ווי וועט מען נעמען איך מיך מיט פרייען מיט איהם ,כאטש וואס עס איז נישט מיין
אזעלכע גייסטיגע טעג ווי די הייליגע טעג ,ראש השנה און יום קינד ,טוה איך מיך מיט פרייען מיט יענעמ'ס פרייד .דא אויך
כיפור ,אזעלכע הארציגע זיסע טעג ווי פסח שבועות און סוכות, כאטש וואס איך לערן נישט ,טוה איך מיך מיט פרייען מיט די
און בעיקר אזעלכע לעבעדיגע און לוסטויג טעג ווי שמחת תורה'.
