מחמדינו · Machmideini — סוכות (2026-09-21)

שיחות יקרות לחג הסוכות -מספר אמרות טהורות סיפורי קודש חלק ב‘ העומד לראות אור בקרוב
יעלה זכרונינו -סיפורים ועובדות מכ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל
הקפות בצל הקודש -רשימת זכרונות מעריכת הקפות של כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל
אושפיזין עילאין -פניני קודש על סדר האושפיזין קדישין עילאין
דברות קודש מכ"ק מרן אדמו"ר שליט"א -סוכות תשפ"ב לפ"ק
מהנעשה והנשמע בקרב מוסדותינו הקדושים
הנהלת המוסדות מאחל לכל ידידינו ואנשי שלומינו
ויקירי הורי מוסדותינו הק' ברכת א פרייליכען יום טוב
וגמר חתימה טובה לנו ולכל ישראל אמן
סיפורי קודש ושיחות יקרות לחג הסוכות
נלקטו מתוך ספר אמרות טהורות -סיפורי קודש חלק שני הנמצא בשלבי עריכה אחרונים שיחות יקרות
מפ"ק כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל
ובעזהשי"ת יצא לאור עולם בקרוב לשמחת אנ"ש ודורשי ומבקשי ה'
ביום המילה כסא לאליהו הנביא זכור לטוב.
בארץ ישראל לפני המלחמה .במהלך ביקור זה שהה בארץ הקודש
וכתוב בזוהר הקדוש (ח"א צג ).דאי לא מתקנין
בסוכות תשבו
יותר מחצי שנה ,מי"ג אלול תרצ"ה עד לאחר חג הפסח תרצ"ו).
ליה כסא לא אתי ,זאת היתה להחרדים לדבר ה'
עם הגעתו שלח הרה"ק ה'אמרי אמת' זי"ע כל האזרח בישראל
להזמין כסא לז' אושפיזין עילאין קדישין'.
את אחד ממלויו להודיע שהוא כאן ,ועוד לפני זקיני הרה"ק רבי דוד מראחמיסטריווקא זי"ע
שהספיק לעלות התחיל הרה"ק רבי נחום'טשע ושמך הגדול והקדוש עלינו סיפר ,שהרה"ק הרבי ר' זושא זי"ע הגיע פעם
זי"ע לרדת לקבל את פניו ,ונפגשו באמצע קראת לאיזה כפר ,ונכנס להתאכסן בבית אחד הכפריים,
המדריגות ,ואז עלו יחד למעלה ,ושוחחו ביניהם בחג הסוכות אמר הרה"ק רבי איציק'ל מבאיאן וכשרצה להתפלל שלחו אותו בני הבית לאיזה
זמן מה בידידות והערצה ,ובירכו זה את זה זי"ע על מה שאנו אומרים 'ושמך הגדול והקדוש חדר קטן ,ושם התפלל .לאחר התפילה אמר
ונפרדו לשלום. עלינו קראת' ,שהוא רמז לסוכה ,כי ידוע ש'סוכה' שהרגיש קדושה יתירה באותו חדר" ,ער האט
לאחר שיצא אמר הרה"ק ה'אמרי אמת' זי"ע בגימטריא שמות הוי"ה אדנ"י (תיקו"ז נו ,).ועל זה געפיהלט דארט עפעס א הייליגקייט" ,ושאל את
לבנו שיכנס להזכיר את עצמו אצל הרה"ק רבי אומרים 'ושמך הגדול' הוא שם אדנ"י' ,והקדוש' בני הבית "וואס איז דאס" ? אמרה לו בעלת הבית
נחום'טשע זי"ע להיוושע בבנים[ ,כי מאז נפטרה הוא שם הוי"ה' ,עלינו קראת' ,מלשון סיכוך שאביה ,שהיה איש כפרי פשוט" ,א דארפ'ס יוד,
עליו בתו הראשונה עברו שנים רבות ועדיין וקירוי ,כלומר סככת עלינו בב' השמות הקדושים א עם הארץ" ,התגורר בבית זה ,ולחג הסוכות לא
לא נפקד] .מיד חזר ה'לב שמחה' ועלה ,ונתן שהם הסוכה הקדושה. היה לו סוכה רגילה ,על כן עשה חור באמצע הגג
להרה"ק רבי נחום'טשע זי"ע פדיון גדול בלי של אותו חדר ,והניח על זה כמה קרשים ,וזה היה
"קוויטל" ,וביקש ברכה לבן זכר .אמר לו הרה"ק ולקחתם לכם סוכתו ,וככל הנראה לכן מרגיש שם קדושה.
רבי נחום'טשע זי"ע" :מיר נעמען נישט געלט ואמר הרה"ק הרבי ר' זושא זי"ע :אף שלא היתה
אהן א קוויטל" ,ולא רצה לקבל הכסף סתם כך, אתרוג מוכן ומזומן זו סוכה כשרה כלל ,שהרי לא ידע הלכות סוכה,
רק האציל לו ברכת קדשו ,וה'לב שמחה' נפרד פעם בחמשה עשר בשבט ערך הרה"ק מקאצק עם כל זה מכיון שהוא בתמימותו חשב שמקיים
ממנו והלך. זי"ע סעודה לכבוד היום" ,וואס איז שוין געוועהן בזה מצות סוכה ,הרגיש שם קדושה יתירה!
כשחזר לביתו שאלו אביו הקדוש ה'אמרי אמת' די גאנצע סעודה? א שטיקל חלה מיט הערינג עד כדי כך מגיע כח תמימותו של יהודי.
זי"ע" :האסט איהם געגעבן א קוויטל" ,והשיב פיש" ,והיה אז נוכח שם חסיד אחד ,עשיר גדול.
בשלילה ,וסיפר שרצה לתת פדיון בלי "קוויטל" לקח הרה"ק מקאצק זי"ע חתיכת "הערינג" ,הוציא
אושפיזין
אך לא הסכים לקבלו .אמר לו ה'אמרי אמת'" :אזוי ראיתי בספר בארת המים על ספר טעמי המצוות
את ה"רויגין" [=ביצי הדג] מתוכו ,ונתנו לאותו נגיד
פועל'ט מען נישט .מיט הכנעה ,מיט א קוויטל, להריקאנטי (מצוה קכב ,באר מרים אות א) שפעם הגיע
באמרו" :עס רויגן"" ,עס רויגן" ,והיה הדבר לפלא
וועסטו פועל'ן" ,והוסיף" :אין ראחמיסטריווקא אל הרה"ק רבי מענדל מרימנוב זי"ע איש אחד,
בעיני כל הנוכחים .אמנם לשנה הבאה ,לפני חג
קענסטו געבן א קוויטל אויך" ,וכך עשה ,חזר חסיד וירא שמים ,וסיפר לו שהכיר את החיד"א
הסוכות ,כאשר עקב מלחמה שפרצה בפולין
והזכיר עצמו בפתקא ופדיון ,ובירכו בבן זכר. זי"ע וזכה להיות אצלו פעם בחג הסוכות .ביקש
לא היה בנמצא אתרוגים ,ורק אותו נגיד עלה
אמי הרבנית ע"ה סיפרה שלאחר מכן בהושענא ממנו הרה"ק הרבי ר' מענדל'ע זי"ע שיאמר לו
בידו להשיג אתרוג יפה מאוד ,והביאו להרה"ק איזה דבר חידוש שראה אצלו ,ואמר שראה שבכל
רבה שלח לו הרה"ק רבי נחום'טשע זי"ע את מקאצק זי"ע ,אז דיברו החסידים ביניהם שבודאי
האתרוג שלו ,שזוגתו הרבנית ע"ה "זאל אפבייסן לילה מלילות החג הכין החיד"א זי"ע בסוכה כסא
על זה נתכוין הרבי בחמשה עשר בשבט ' -את- מיוחד עבור האושפיזין .נתלהב הרה"ק הרבי ר'
דעם פיטום" ,כסגולה ללידה קלה.
רויגן' ,שיזדמן לפניו אתרוג נאה ומהודר. מענדל'ע זי"ע ואמר בהתפעלות :אילו לא באתי
לימים כשנולדה לו בת -לאחר שהרה"ק רבי
נטלה פטמתו... לעולם אלא לשמוע דבר זה היה הכל כדאי!
נחום'טשע זי"ע כבר לא היה בעלמא הדין -ובא
כאשר הגיע הרה"ק ה'אמרי אמת' מגור זי"ע ראה שם שהעיר המחבר וכתב' ,עתה זכינו
לבשר על כך לדודי הרה"ק רבי אברהם דוב זי"ע
לאורו של הרב חיד"א ז"ל בספר עבודת הקודש
[או לזקיני הרה"ק רבי דוד זי"ע] ,אמר לו :הברכה לארץ הקודש ,בחודש אלול שנת תרצ"ה,
אשר נדפס אחר זה ,שם מבואר באר היטב סוד
היתה לבן זכר ,בעזר ה' עוד יהיה לך בן זכר ! עלה לבקר את הרה"ק רבי נחום'טשע הדבר (אות רפט) ,אור החג הקדוש ילך לסוכה.
ולאחר זמן נולד לו בנו יחידו ,כ"ק אדמו"ר מגור מראחמיסטריווקא זי"ע ,בלוית בנו כ"ק אדמו"ר ויצוה להביא כסא ומעיל מפואר על גבו לזכר ז'
שליט"א. ה'לב שמחה' זצוק"ל( .זה היה ביקורו החמישי והאחרון אושפיזין עילאין קדישין ,מעין דוגמא שעושין
ב
קבוצת אורחים מארץ ישראל להסתופף בצל טאנצן זיי מיט אזא התלהבות .דאס איז א ריינע "מ'פלעגט רעדן דערפון אין ירושלים ,אז ער איז
כ"ק אדמו"ר מבאיאן זצוק"ל בימים הנוראים שמחת יום טוב" ! געהאלפן געווארן ביים זיידן".
וחג הסוכות ,ביניהם הרה"ח ר' ישראל ברזל ז"ל, "ער האט פשוט געהאט א תענוג צו זעהן וויאזוי
ויבלח"ט הרה"ח רבי נחום כהן שליט"א. יודן טאנצן נאר לכבוד יום טוב". ושמחת בחגך
בחול המועד סוכות הגיעו שני אלה לשיכון "בכלל צו ירושלימ'ע יודן האט ער געהאט א
סקווירא ,לקבל את פני כ"ק מו"ח זצוק"ל. שטארקע געפיהל".
מי שלא ראה שמחה זו...
בתחילה נכנסו לבקר אצלי ,שכן הכירו אותי שמעתי מזקיני הק' זי"ע כמה פעמים,
מירושלים ,ואח"כ הלכו לכ"ק מו"ח זצוק"ל.
אין שמחה אלא בבשר שבירושלים נהגו להתאסף בחול המועד סוכות
בתולדות יצחק (ליקוטים) מובא מה שאמר אחרי תפילת מעריב לומר את הט"ו 'שיר
כ"ק מו"ח זצוק"ל קיבל אותם בחמימות כדרכו
פעם הרה"ק רבי יצחק מנעשכיז זי"ע לפרש המעלות' פסוק בפסוק ,והיו מכבדים אנשים
בקודש ,וכשסיפרו שבאו מארץ ישראל להיות
מאמרם ז"ל (פסחים קט ).אין שמחה אלא בבשר, לומר פסוק או קאפיטל ,ואז זימרו ורקדו זכר
אצל הרבי מבאיאן הביע קורת רוחו ואמר
הרמז שאף שיש להקב"ה אלפי רבבות מלאכים לשמחת בית השואבה.
בהנאה" :אַה ,ברוך ה' ,מ'האט שכל צו קומען
ושרפים ואופני הקודש שעובדים אותו תמיד
צופאהרן צום באיאנ'ער רבי'ן"! ,ונתן לכל אחד בשנה הראשונה לבואם לארץ ישראל ,ביום
במדריגתם הנשגבה ,ועושים רצונו בלי הפסק,
מהם עשרים וחמש דאלער ,אולם הם לא רצו ראשון של חול המועד אחרי מעריב ,נכנסו
עם כל זה 'אין שמחה' לפניו יתברך ואין לו כל
לקחת זאת ,ואמרו שלא לשם כך באו" ,מיר זענען אליו כמה אנשים מכובדים לחדרו ,וכיבדו אותו
כך נחת רוח מעבודתם' ,אלא בבשר' ,ר"ל עיקר
נישט געקומען פאר געלט" ,עד שדחק בהם כ"ק לומר את ה'שיר המעלות' האחרון ,ואז יצא לבית
השמחה והתענוג אצלו ית' הוא דוקא מעבודת
מו"ח זצוק"ל ואמר" :איך בעהט אייך נעמט'ס המדרש ואמר את ה'שיר המעלות' ,ולאחר מכן
בשר ודם העובד אותו ,כי בשר ודם יש לו יצר
דאס געלט ,איך וויל האבן א חלק אין א נסיעה התיישב על כסאו ,וה'עולם' התחיל לרקוד בעוז
הרע ,ועבודתו עולה לו בעמל וביגיעה רבה ,לכן
צום באיאנ'ער רבי" ! ובתעצומות ובשמחה נפלאה( .כ"ק מרן אדמו"ר
גורם בזה שמחה יתירה לפניו ית' ,מה שאין כן
זצוק"ל ציין כי מאז והלאה הונהג כן בחצר הקודש ,שהיה יוצא
שמחת תורה המלאכים שאינם חומריים ואין להם יצר הרע,
לשמחת בית השואבה ואומר את ה'שיר המעלות' האחרון ,ולאחר
אין רבותא במה שעובדים אותו.
הסתלקותו היו בניו הקדושים אומרים את שני ה'שיר המעלות'
"במשך כל ההקפות עמד עם לוי אחוי קידה האחרונים ,הרה"ק רבי דוד זי"ע אמר את הראשון [קאפיטל קל"ג]
תהלים"... שמעתי פעם מכ"ק מו"ח זצוק"ל ,ביומא
והרה"ק רבי אברהם דוב זי"ע את השני [קאפיטל קל"ד]).
ימים אחדים לפני ראש השנה תשכ"ח עבר כ"ק דהילולא של הרה"ק מסאווראן זי"ע ,ביאור בשמו
אדמו"ר מבאיאן זצוק"ל "הארץ-אטאקע" [=התקף כעבור זמן ,כאשר נמשכו הריקודים" ,דער עולם
על מה דאיתא בגמרא (סוכה נג .תענית כה ,).לוי אחוי
לב] ל"ע ,והובהל לבית החולים ,בו שהה כמעט כל קידה קמיה דרבי ואיטלע [=נעשה חיגר] ,ומקשה האט געהאלטן אין איין טאנצן" ,ניגש אליו דודי
ירח האיתנים. הגמרא ,והא גרמא ליה ,והאמר רבי אלעזר לעולם הרה"ק רבי אברהם דוב זי"ע ואמר לו שכבר יכול
ביום הושענא רבה ,לאחר שבס"ד חלה הטבה אל יטיח אדם דברים כלפי מעלה שהרי אדם להיכנס לחדרו -כי כבר היה אז חלוש" ,אין די
במצבו ,והרופאים קבעו שיצא מכלל סכנה, גדול הטיח דברים כלפי מעלה ואיטלע ומנו לוי, עלטערע יארן" ,ולא רצה שיאמץ כוחותיו -אולם
שוחרר מבית החולים וחזר לביתו ,בתקוה ששם ומתרצת הגמרא הא והא גרמא ליה .ויש בזה כמה הרה"ק רבי נחום'טשע זי"ע סירב ,רק נשאר
ילך מצבו וישתפר ,אולם למחרת בבוקר ,ביום דקדוקים ,ואמר לבאר ,כי יש צדיק שהוא בטבעו לשבת ולהסתכל על הרוקדים ,וגם לאחר שעה
שמיני עצרת ,שוב לא חש בטוב ,והרופא שהוזעק איש חזק ותקיף ,כמו שאומרים "א שארפער ארוכה לא רצה לשוב לחדרו ,עד שרמזו להפסיק
אל מיטתו רשם לו כמה תרופות ,והורה לעמוד מענטש" ,וצדיק כזה אף אם לפעמים מטיח את הריקודים ,ואז יצא ונכנס לפנים.
על המשמר ולהשגיח על כל שינוי. דברים כלפי מעלה אין בכך כלום ,כיון שמטבעו לאחר מכן נענה ואמר" :איר האט נישט א השגה
בערב ,עם התקדש ליל שמחת תורה ,הוחמר הוא תקיף ,וכך היא מדתו ,אבל לוי שהראה קידה וואס פאר א הנאה און תענוג איך האב ווען איך
מצבו ,ועל פי הוראת הרופא הושב בבהילות לבית לפני רבי ,הראה בזה שמצד טבעו ומדתו הוא יכול זעה די ירושלימ'ע יודן טאנצן מיט א אמת'ע
החולים ,שם עמלו הרופאים לייצב את מצבו, להתנהג גם בהכנעה ושפלות ,לכן כאשר כלפי שמחת יום טוב" .והוסיף ואמר" :אין דער היים
והיה נתון בסכנת חיים. שמיא הראה "שטארקייט" והטיח דברים כלפי האט מען אויך געטאנצן ,יודן האבן אבער געהאט
בתוך זמן קצר התפשטה לה הידיעה הקשה, מעלה ,נחשב לו לעון ,ואיטלע ,וזהו שאמרו 'הא פרנסה ,מ'האט געגעסן א סעודה מיט פלייש,
והועברה באמצעות ה"פאליציי" גם לשיכון והא גרמא ליה' ,כלומר שני הדברים יחד ,שכלפי געטרינקען וויין ,שפעטער האט מען געטאנצן,
סקווירא ,שהרבי מבאיאן זקוק לרחמים שמים רבי הראה קידה והכנעה וכלפי שמיא הראה איז געוועהן א שמחה .דא אבער ,די יודן האבן
מרובים. תקיפות וגבורה ,גרמו לו שנענש ונצלע ,ודפח"ח.
קוים געהאט אויף יום טוב צו מאכן ,זיי האבן
כשהגיעה הידיעה אל כ"ק מו"ח זצוק"ל ,עוד יהי חלקי עמכם געדארפט בארגן געלט צו קויפן ארבעה מינים,
לפני ההקפות ,נהיה כולו נרעש ונסער מזה" ,ער לקראת ירח האיתנים של שנת תשכ"ד ,הגיעה וויין האבן זיי קוים אויף קידוש ,און פונדעסטוועגן
ג ב
פארט שמחה
ָ בספרו לדוד אמת (סוף סי' כו) מזכירו בענין 'הקפות איז געווארן אויס מענטש" ,ולא רצה להיכנס
פעם כשהלכתי עם הרה"ח ר' חיים הערש שניות' ,שנהגו בארץ ישראל -על פי מנהג האר"י לערוך את ההקפות עד שיבררו על ידי גוי
אייזנבאך ז"ל ,עברנו ליד "שענק" [=בית מרזח], הקדוש (שער הכוונות דרושי חג הסוכות) -לערוך הקפות שיתקשר לבית החולים אם כבר חל שיפור כלשהו
ונשמעו ממנו קולות של שחוק והוללות. גם במוצאי שמחת תורה ,כשכבר חול ,לכבוד במצב בריאותו ,ובינתיים אמר כל הזמן תהלים.
בני חוץ לארץ שחוגגים בליל זה שמחת תורה. רק לאחר שכבר נתאחרה השעה ,כשנכנס אליו
סיפר לי ר' חיים הערש שהרה"ק מסאווראן זי"ע
וכתב החיד"א שכן ראה בעצמו אצל הרש"ש הרה"ח ר' דניאל גאלדשטיין ז"ל ואמר שקיבל
עבר פעם ליד "טיאטער" או "קרעטשמע" ושמע
זי"ע שנהג לעשות הקפות ארבע פעמים ,א) ליל ידיעה מבית החולים שהמצב השתפר במקצת,
קולות של שחוק והוללות עולים ממנו" ,ער האט
שמיני עצרת אחרי מעריב ,ב) יום שמיני עצרת אז יצא להקפות ,אולם במשך כל ההקפות עמד
געהערט אז מ'הוליעט אוועק" ,הביע קורת רוח
אחרי שחרית ,ג) אחרי מנחה ,ד) מוצאי יו"ט אחרי עם תהלים והעתיר בתפילה לרפואתו של אותו
ואמר" :אַה שמחה .אַה שמחה" ! ותיכף הוסיף:
מעריב ,ואמר שיש בזה סודות נפלאים. צדיק.
"איי אזוי ? אבער פאָרט שמחה"!
זה לשון קדשו :ראיתי להרב החסיד המקובל למחרת כשעלה כ"ק מו"ח זצוק"ל לעליית 'חתן
"ס'איז נישט אזוי פשוט די ווערטער ,מ'דארף
המופלא מהר"ש שרעבי זלה"ה שהיה מקיף תורה' ,ציוה לעשות עבורו 'מי שברך' -כמדומה
עס קענען פארשטיין" ,אבל כך סיפר.
הספר תורה בקהל שלו אחר ערבית שמחת שזה היה הפעם היחידה שכ"ק מו"ח זצוק"ל עשה
"א מורא'דיג ווארט". תורה ,וקודם מוסף ,ובמנחה ,ובליל מוצאי יום 'מי שברך' לחולה -ובמשך כל היום לא הפסיק
בהזדמנות אחת הסמיך לזה כ"ק מרן אדמו"ר טוב ,והיה אומר שיש רזין עילאין בזה. להרעיש אודותיו" ,באיאנ'ער רבי"! "באיאנ'ער
זצוק"ל את דברי הרה"ק רבי אהרן הגדול
בארץ ישראל אנחנו רבי" !
מקארלין זי"ע במכתבו הידוע שהשמחה
השפלה ביותר יש לה שורש בקדושה, אולם אצלינו לא נהגו לערוך הקפות שניות בחסדי ה' עשו התפילות רושם ,ואט אט חלה
והעצבות הטובה ביותר היא מצד ההיפך - במוצאי שמחת תורה בארץ ישראל ,שכן בבואו הטבה במצבו ,עד שאחרי כמה שבועות חזר
"די איידעלסטע מרירות האט פארט א נגיעה לארץ הקודש לא הסכים הרה"ק רבי נחום'טשע לביתו נאוה קודש ,ובחסדי ה' האריך ימים עוד
מיט עצבות רח"ל ,און די געמיינסטע שמחה למעלה משלש שנים -בעוד שכ"ק מו"ח זצוק"ל
זי"ע לעשות שם שום מנהג שהוא לכבוד בני חוץ
וואקסט פון קדושה" .ראה ילקוט דברי אהרן נסתלק באותה שנה -אולם חולשתו לא סרה,
(עמ' ב) .וראה עוד שם (עמ' לג) כעין זה מפי לארץ ,ואמר :אנו בארץ ישראל ,ובארץ ישראל
חול הוא ! וכוחותיו לא שבו אליו עוד כבראשונה .
הרה"ק ה'בית אהרן' זי"ע שאמר בקדשו" :פ ֶע
עצבות ומרה שחורה צו אלע שווארץ יאר, תפילות החיד"א
עס פארלייגט דאס הארץ מיטן מוח .ס'אסאך אסרו חג כמו כן התפילות והבקשות שחיבר החיד"א
גלייכער שמחה אפילו סתם ,איידער א מצוה
כמו כן היו חסידים מאנשי ירושלים שנהגו זי"ע לומר בעת קיום מצוות שונים ועיתות רצון,
מיט מרה שחורה ח"ו .ס'בעסער פרייליכקייט
ללבוש באסרו חג בגדי שבת ,מפני שבחוץ לארץ זה חידוש שנתקבלו כל כך בקרב ישראל בכל
פון א פראסטאק ,איידער חסידות בעצבות" !
מקומות מושבותיהם שנוהגים לאומרם כאילו
הוא יום טוב( ,ראה דרכי חיים ושלום סי' תקכד שהזכיר מנהג
תמיד בשמחה היו תפילות קדומים ,יותר מתפילות הנמצאים
זה) ,אמנם הרה"ק רבי נחום'טשע זי"ע לא היה
הרה"ק רבי משה לייב זי"ע היה אומר שהוא בספרי קודש שנתחברו על ידי אחרים.
ניחא דעתיה מזה ,ואמר" :ס'איז אסרו חג היינט,
למד שלשה דברים מתינוק .א) שהוא תמיד בסקווירא גם כן נהוג לומר תפילות החיד"א,
נישט יום טוב" !
עסוק ואינו הולך בטל .ב) כשרוצה איזה דבר הוא ב'תשליך' או בין ה'הקפות' וכדומה ,והיו
בוכה ומתחנן שיתנו לו זאת .ג) הוא תמיד שרוי
והיית אך שמח משתמשים בליקוטי צבי שמעתיק תפילות אלו,
בשמחה. אמנם זה התחיל אצל הרה"ק רבי דוד מסקווירא
פניני קודש בענין מדת השמחה
שלא עשני גוי זי"ע ,שהוא חיבב מאוד את תפילות החיד"א -
שמעתי מהרה"ח ר' דוד ווערנער ז"ל שהרה"ק מבטל כל הדינים וגם עסק הרבה בספריו הקדושים שלא ירדו מעל
רבי משה לייב מסאסוב זי"ע בעת שבירך כל יום הרה"ק מווילעדניק זי"ע אמר פעם (שער ההתקשרות שולחנו -והתחיל לומר את תפילותיו ,הגם שלא
ברכות השחר היה מתלהב במיוחד בברכת 'שלא ליקוטים) לפרש הכתוב (תהלים סה ,יד) יתרועעו אף נהגו כן אבותיו הק' ,שלא היו אומרים תפילות
עשני גוי' ומברך אותה בקול רם ובשמחה עצומה ישירו' ,יתרועעו אף' ,יתרועעו מלשון שבירה [על
שלא נתייסדו מקדמונים.
אין לשער. דרך הכתוב (תהלים ב ,ט) תרועם בשבט ברזל]" ,אז מ'וויל הקפות שניות
פעם כשראה זאת הרה"ק רבי מנחם מענדל צוברעכן דער חרון אף" ,היינו לבטל את מדת החיד"א בספריו הקדושים מזכיר הרה"ק
מרימנוב זי"ע -שניהם היו תלמידים יחד אצל הדין ,אז 'ישירו'" ,זאל מען זינגען" ,כי על ידי הרש"ש זי"ע הרבה פעמים ,כאשר בדרך כלל
הרה"ק הרבי ר' אלימלך זי"ע -שאל אותו מדוע שירה ושמחה יכולים לשבר ולבטל כל הדינים, מכנה אותו 'החסיד המקובל המופלא' ,ומביא
מרעיש ומתלהב כל כך בברכתו" ,וואס איז די כמו שנאמר (ישעיה נה ,יב) כי בשמחה תצאו ,על ידי הרבה ענינים והוראות שראה אצלו או שמע מפה
גרויסע שמחה ,די גרויסע התלהבות? איך האב שמחה יכולים לצאת מכל הרעות והדינים. קדשו.
ד
אויך א שמחה ,אבער אזא שמחה ,אזא התלהבות"
?!
השיב לו הרה"ק רבי משה לייב זי"ע בדרך הלצה:
כיצד הנך יכול להשוות בינך לביני? -כידוע
הרה"ק רבי משה לייב היה בעל בשר וגבה קומה,
"הויך און ברייט" ,והרה"ק רבי מענדל'ע היה
נמוך קומה ודל בשר" ,קליין און דאַר" -אמר לו:
"ממילא דו ,אז דו וואלסט חלילה געוועהן א גוי,
וואלסטו געוועהן א קליינטשיגע אויסגעדארטע
גוי'עלע ...אבער איך ,שטעל זיך פאָר ווען איך
וואלט געוועהן א גוי ,וואלט איך דאך געוועהן
א גרויסע ברייטע געזונטער גוי ,נו ,זאל איך זיך
נישט אזוי פרייען שלא עשני גוי" ?!
כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל הזכיר בקשר לזה את
דברי הרה"ק רבי אהרן הגדול מקארלין זי"ע
באגרתו הידועה" ,א יוד וואס גייט ניט ארום
מיט שמחה מיט דעם וואס ער איז א יוד ,איז
ער א כפוי טובה לשמים ,ס'איז א סימן אז ער
האט קיינמאל ניט דערהערט די ברכה שלא
עשני גוי" !
והיית אך שמח
בספר מאורן של ישראל ראיתי "א
אינטרעסאנטע ווארט" בשם הרה"ק הרבי הזקן
מאלכסנדר זי"ע ,ו'היית א'ך ש'מח (דברים טז ,טו)
ראשי תיבות 'שוא' ,להורות שאפילו שמחת שוא
טובה יותר מעצבות ומרה שחורה ,ואמר בלשון
קדשו" :ס'איז בעסער א פאלשע שמחה ווי א
אמת'ע עצבות ,א אמת'ע מרה שחורה" ! היינו אף
אם אינה שמחה אמיתית" ,ס'איז שוא" ,עם כל זה
"אך שמח דארף זיין"" .דאס העלפט צו צו אלע
זאכן".
קודם כל צריך להתחזק" ,נישט זיין אראפ
געקלאפט" ,אחר כך יכולים לעבוד על שמחה
אמיתית שהיא כבר מדריגה.
מלחמת היצר
בישמח ישראל (פר' נשא אות ד) איתא שזהו רמז "מ'דארף זיך אלעמאל מחזק זיין ...דאס איז די הרה"ק רבי מרדכי מלעכאוויטש זי"ע אמר
הכתוב (שמות יט ,ט) הנה אנכי בא אליך בעב הענן, מלחמת היצר". שהיצר הרע כשמפתה את האדם לעבירה ,אין
ר"ל אף 'בעב הענן' ,היינו בעת החשכות ,כשאינך בעב הענן רצונו כל כך בעבירה עצמה ,כמו העצבות שנגרר
מרגיש טעם וחיות בעבודת ה' ,ועשיית המצוות בספרים הקדושים מבואר כי לכל אדם יש אחריה " -דער יצר הרע וויל נישט אזוי ווייט די
הם אצלך בכבידות ובעייפות" ,עס גייט נישט לפעמים זמנים שהיצר הרע משפיל אותו בעיני עבירה ,ווי דער עצבות נאך די עבירה" ! זה הוא
די עבודה" ,גם אז 'אנכי בא אליך' ,הקב"ה יורד עצמו על מנת להעציבו ולייאשו" ,דער בעל דבר עיקר חשקו והנאתו ,שעל ידי העבירה נופל
ומצמצם עצמו כביכול להיות עמך " .אז מ'טוט ווארפט איהם אראפ ,ער זאגט איהם דו ביסט רוחו בקרבו" ,ער ווערט געפאלן ביי זיך" ,ובא
העלפט דער אייבערשטער ,אויף וועלכע מצב נישט ,דו ביסט נישט" ,אמנם באמת צריך לידע לידי עצבות ומרה שחורה ,ועל ידי זה מתבטל
מ'איז ,איז דא סייעתא דשמיא" . ולהאמין שגם בשפל מצבו הקב"ה עמו. מעבודת ה'.
ה
המנהג הזה. בעזה"י
בעת השולחן [ליל ראש השנה] לא שרו כלום ,בראש השנה בשני מוצאי יום-טוב של ראש השנה שנת תשט"ו לפ"ק ,צו"ג ,פה ברוקלין
הימים התפללו שעה ,9:30ותיכף ומיד אחרי מוסף מתפללין מנחה יע"א.
בטלית ,ואחר מנחה הי' שעה ,5ואז כבר הזדרזו לעשות קידוש ולאכול גמר חתימה טובה ושנה טובה מעוטרת בכל מילי דמיטב לכ"ק עט"ר
סעודת יו"ט לפני השקיעה ,שהי' רק זמן של שלשת רבעי שעה. הורי ומורי היקרים הרה"צ שליט"א וכל אשר לו שלום ,ולב"ב ולכל
ביום א' דר"ה לא הי' שולחן ,רק היום ביום ב' הי' שולחן ,ואמש כבר הנלוים אליהם ה' עליהם יחיו.
רקדו אחרי השולחן ,והיום שרו בעת השולחן "שפרו מעשיכם" "שבטי אחדשה"ט באה"ר וגעגועים רבים כמשפט.
מקוראך" "שבותנו ממרחק" ג"פ ,ואשרי איש שלא ישכחך .כתבתי כל בריש כל אמרי אתנה ואביע את תאוותי לדעת ולשמוע את אשר
זה אודות המנהג. אתכם לטובה ,והאיך חגתם את היו"ט הקדוש והנורא ,ומן הסתם
ושינוי מנהגים משלנו הי' כזה :אנעים זמירות אמרו אחרי התפלה. התפלל כ"ק אאמו"ר הרה"צ שליט"א לפני התיבה כדרכו בקודש ,וכן
הפיוט של יוצר אור לא אמרו ,וחוץ מזה אמרו כל הפיוטים :וכן מקרא מן הסתם המחותן ר' סנדר אורי נ"י כדרכו ,ומי היו עוד הבעלי שחריתים,
מו"ח שליט"א בתשר"ת שברים -ואח"כ תרועה ,לא כמו שאנו אומרים ור' לייבילע לוי נ"י הי' מן הסתם כדרכו מתחיל [פסוקי דזמרה]:
ביחד 'שברים תרועה' ,וכן בתפילה של לחש לא מקרא ,וכשספרתי והאיך מרגישים הנכם אחר החג ,והאיך מרגיש כ"ק אאמו"ר הרה"צ
אשר אצלינו כן מקרים בתפילה של לחש ,ואומרים 'שברים תרועה' שליט"א אחרי ההתאמצות והעבודה בימים הק' האלו ,והאיך מרגישה
ביחד ,התפלא מאד מו"ח ,ונסתפק באם גם בראחמיסטריווקע נהגו כבוד אמי מורתי הה"צ תחי' בעצם ימי העול והטרדות המרובות .תקותי
כך ,אמרתי שאצלי אין שום צל של ספק שגם בראחמיסטריווקע נהגו אתי כי החוה"ש אתכם וכי מרגישים כולכם בטוב ,כה יתן השי"ת תמיד
כך ,ואמר כי דבר זה דבר חידוש מאד אצלו ,וביקשני שאכתוב לכ"ק בחסדים טובים.
אאמו"ר הרה"צ שליט"א ולברר באם זה המנהג הוא בראחמיסטריווקע, אתפלא כי בשבוע זאת עדיין לא קיבלתי שום מכתב ,אכן אקו' כי
כי כמה פעמים היה לי עם כ"ק מו"ח שליט"א על אודות מנהגים שונים, מחר יהיה האות הזה ויתן ה' שנשמע ונתבשר תמיד בשו"ט בשובע
כי הוא חושש שהכל שינו בארץ ישראל. שמחות בתוכי"א.
וכן אגב רצוני לשאול עוד פעם על אודות מנהג ראחמיסטריווקע ובזה אכתוב את אשר אתנו בימים הק' והנוראים האחרונים ,סליחות
בלבישת הטו"ת לפני ברכות וקרבנות ,וכן כמדומה לי שבארה"ק של זכור ברית אמרו שעה 5לפנות בוקר ,ולפי שעון החורפי שכבר
נוהגים כהמחבר שבתקיעות דמיושב תוקעים שברים תרועה של זזו שעה אחורנית ,זמן התפלה כרגיל שעה .9שעה 2אחה"צ נכנס
תשר"ת בנשימה אחת ושל מעומד בב' נשימות ,כי פה נוהגים כהרמ"א. כ"ק מו"ח הרה"צ שליט"א מוכתר בטלית ותפילין דר"ת לעשות סדר
והנה הארכתי בכ"ז והי' רצוני לכתוב בדרך כלל על הרגשותי בדרך התרת נדרים ,וכבר חיכו בביהמ"ד עולם גדול ,ואז כבר נכנס מו"ח
כלל בימים אלו שההשגחה העליונה עשתה שהשנה הזאת לא אזכה נורא ומאויים ,והסדר הוא כך ,שמקודם אומרים כל העולם "שמעו נא
לשמוע המוסף של כ"ק אאמו"ר הרה"צ שליט"א :ואכן קצר הגליון רבותי" ומו"ח מתיר את כל העולם ,וכן אומרים התרת קללות ,ואח"כ
מהכיל ומוכרחני לקצר ,ואי"ה במכתב השני אי"ה לא יאוחר לבוא מתחיל כ"ק מו"ח שליט"א באמירת ההתרת נדרים ואז יש התעוררות
האריך יותר. גדול עד מאוד ,כי אומרה בבכיות עצומות ונוראות ,ובפרט בעת מסירת
מודעה שכל מחשבה וכו' ,וכל העולם געו כולם בבכיות עצומות ,ואחר
ואני מוכרח להפסיק הכתיבה ולהזדרז להכין לסליחות ,שהולכים פה
התרת נדרים כבר מתחיל בכל הפינות רושם של ראש השנה ,ומו"ח
מקודם למקוה ,ואומרים הסליחות שעה 12
שליט"א כבר לובש אז בגדי שבת ומקבל אז שעתיים פתקאות ,ואח"כ
דברי בנכם התאב וצמא לשמוע משלומכם הטוב נסגר עד תפילת מנחה ,וכן אחות קטנה נאמרה בהתעוררות רב ע"י
כו"ח באהבה וגעגועים חי יצחק מו"ח שליט"א לבדו .הארכתי בכל זה מפני שהי' אצלי לחידוש לגמרי
ו
טאטן ,איך טוה ּפשוט א
פאר מיין ַגעזאגט ַ
ָ האט
ער ָ זאג איך יא.
פרעגט מיך "גייסט שוין ַאהיים?" ָ
מ'זאל
שליחות .איך קען נישט דעם אידָ ,אבער ער וויל ָ דא איבער ַאליינס?" ...ווי צו
"לאזט מיך ָ
פרעגט ער מיך ָ
טראג איך עס אן.
רעדן דעם שידוךָ , דא
זאגן ,ביזט דאך געקומען כאילו ווייל איך קען נישט ָ יעלה זכרונינו
זכרונות מכ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל
זאל נישט
נגעזאגט ַאז מען ָ
האט ָא ָ ָאבער דער רבי ָ רשטאנען זיך צו ווערטלען.
ַ פא
האט אויך ַ
זיין ַאליינס ...ער ָ
נגעטראגן.
ָ האט עס ָא
שפרונגען אויף דעם שידוך ווייל ער ָ
ּ אלס מיט א געוואלדיגע פשטות און ענוות חן.
מ'האט אים געבעטן טוט
נאר ַאז ָ ס'האט נישט מיט איםָ .
ָ
ער זיין שליחות.
שוטטו בחוצות ירושלים המשך זכרונות וסיפורים פון ידידינו
גארנישט מיט האט ָ זאל זיין געזונט ָ מיין שווער ָ הרה"ח ר' משה יאנקאלאוויטש הי"ו
ולדבקה בו וללכת בדרכיו האט ַאן איידעם וואס ער ָראחמיסטריווקא ,חוץ פון דעם ָ ַ מיקירי אנ"ש בעיר סיגעיט
האמיר געקויפט א הויז אין עס איז געווען ווען אונז ָ נאך זיין
יארצייט ָהאט ָראחמיסטריווקא ...מיין שווער ָ אין ַ מוצש"ק לפני ההילולא בהיכל ביהמ"ד הגדול
נאכ'ן זיך דורכרעדן פארשטייט זיך ,ס'איז געווען ָ
סיגעיטַ . מאמע י"ט כסלו .זי ליגט אין ארץ ישראל ,און דער רבי ַ
געזאגט ,האסטדעמאלט ָ ָ האט מירמיטן רבי'ן .דער רבי ָ טאטן כ"ק מרן נאכ'ן ַיארצייט ָדאך געהאט ָ האט ָ זצוק"ל ָ ומדבר כלשון עמו
רא ּפצולייגן ,און
א דאון ּפעימענט ,האסט גענוג געלט ַא ָ מאל זיך
סאך ָ
אדמו"ר מהר"י זצוק"ל -כ' כסלו .פלעגן זיי ַא ַ זא ּפשטות ,יעדן
האט גערעדט מיט יעדן מיט ַא ַ דער רבי ָ
דאס איבעריגע וועט דער אויבערשטער שוין העלפן אויף ָ געפארן לכבוד'ן
ָ וואס ביידע זענען
טרעפן אויפ'ן פליגערָ , האב עס נישט ָאנגעקוקט ראךָ ,אבער איך ָ שפ ַ
מיט זיין ּ
ווייטער. יארצייט.ָ רוואס.
פא ָ ַאלס ַאן עניוות ,און איך וועל מסביר זיין ַ
יאר במשך די הייליגע טעג ,איז געווען א שווערע יענעם ָ שפעטער.געפארן ָּ יאר איז געווען ַאז דער רבי איזאיין ָ איך זעה היינטַ ,אז מען שרייבט אויפ'ן רבי'ן "אבינו
ספינקער רבי כ"ק אדמו"ר דאכט זיך ַאז דער ּראווענעןַ . ּפ ַ געפארן קיין ארץ
ָ מאל
כא ָ
נא ַ
יאר ָ
מיין שווער איז יענעם ָ דאס .מילא רועינו"ָ .
האב איך געקלערט צו מיר ,ווי קומט ָ
יאר ַאוועק ,און דער רבירבי הערשלע זצוק"ל איז יענעם ָ טאטעשפעטער אום חודש טבת ,ווייל זיין ַ ישראל ַאביסל ּ האט נישטנאכ'ן קריג זענען ָאנגעקומען אידן ,קיינער ָ ָ
סאך מער מענטשן ווי פריער .עכ"פ די געהאט ַא ַ
ַ האט
ָ האט ערשטארק נישט געזונט ,און ווייטער ָ איז געווען ַ טע-מאמע .און די צדיקים ,די רבי'ס זענען
ַ טא
געהאט קיין ַ
ַ
נאך די הייליגע טעג, געמאכט ָ
האבן ָא ּפ ַ
שטוב מענטשן ָ געפארן
ָ וואס איזגעטראפן אויפ'ן פליגער דעם רבי'ן ָ ָ טאטע פאר יעדןָ .אבער אונזער רבי איז דאךגעווען ווי א ַ
מ'האט
וועקפארן אויף ַא ּפ ָאר טעג ,און ָ
ָ ַאז דער רבי מוז ַא שפעטער ווי געווענליך.ּ שפעטער.געווען ּ
לאץוואלט "סי-גיעט" געווען א גוט ּפ ַ
געטראכט ַאז אפשר ַָ דארט ַאוועק ,און
טאקע ָ טאטע ַ שפעטער איז זיין ַ ּ וויאזוי עס גייט ביי זיך .ב"ה די
ָאבער יעדער ווייסט ַ
מ'האט מיך געפרעגט אויב דער פאר'ן רבי'ן זיך ָא ּפצורועןָ .
ַ דארט אין
דער רבי איז אים געקומען מנחם אבל זיין ָ טאטע רעדט צו יעדן קינדהאבן קינדער ,און א ַ אינגעלייט ָ
האב שוין געוואוסט ַאז אין רבי קען קומען צו מיר .איך ָ ראך,
שפ ַ
יאר רעדט מען איין ּ ראך .ביי די צוויי ָ
שפ ַ
לויט זיין ּ
האט
טערסדארף .פרעגט אים מיין שווער וואו ער ָָ מא
ַ
יא אוודאי.
געזאגטָ ,
האב ָ שטוב איז מען מסכים ,און איך ָ נאך
יאר ָ
ראך ,ביי די פינף ָ
שפ ַ
יאר אן ַאנדערע ּ ביי די פיר ָ
האט ער געענטפערט טאטע איז ַאוועקָ .געהערט ַאז זיין ַ
געלאדענט דעם רבי'ן צו קומען צו אונז. ַ האמיר
אונז ָ האט געזען צעטלעך אויף די גאס,מיט א ּפשטותַ ,אז ער ָ טאטןּ .פשוט ,ער
ַאנדערש .ס'איז נישט קיין עניוות פונעם ַ
האט עס ָאנגענומען און ער איז טאקע געקומען. דער רבי ָ איז ער אים געקומען מנחם אבל זיין. ראך פונעם קינד ,און ַאזוי רעדט ער צו אים. שפ ַ
קען דעם ּ
שטאק ,ס'איזָ דעמאלט איז געווען אונזער הויז איין
ָ טאטעדאס זעלבע ,ווען א קינד וויינט ,פרשטייט דער ַ ָ
געווען נישט קיין גרויסע דירה .אונז זעמיר ַאריין צו מיין אני איני מצוה וואס עס ליגט אונטער דעם. ּפונקטליך ָ
שווער אויף א וואך ,און דער רבי איז געווען אין אונזער נאך געווען א בחור איז געווען א איד ,איך ווען איך בין ָ
האטגעהאט א חושַ ,אז צו יעדן איינעם ָ
ַ האטדער רבי ָ
נערשטאג,
ָ דא
זונטאג ביז ָ
ָ וואך ,פון
גאנצע ָ
דירה .במשך די ַ האט
ווייס נישט ּפונקטליך וואס ס'איז געוועןָ ,אבער ער ָ
"טאטע" צו יעדן.
ראך .ער איז געווען א ַ
שפ ַער גערעדט זיין ּ
שפ ַאצירן מיטן רבי'ן.
געגאנגען ּ
נאכט ַ בין איך יעדן ַ ס'האט
רמעישאן אויף מיר ,זעט אויס ַאז ָ
ָ אינפא
ָ געהערט
געכא ּפט
מ'האט נישט ַמ'האט עס אפילו נישט געוואוסטָ , ָ
נאנד איז דער רבי כא ַ
נא ַ
יאר ָדאס געווען ,צוויי ָ
ַאזוי איז ָ זאל מיר אויסהערן געוואלט אונז ָ
האט ָ אים געפעלן ,און ער ָ
דאס איז נישט דער רבי .דער רבי איז נישט געווען אויף
ַאז ָ
האט דעריאר ָדאס דריטע ָ געקומען צו אונז אויף ָא ּפרוהָ . געוואלט טון דעם
האט ָ טאכטער .ער ָ דעם שידוך מיט זיין ָ
ראך.
שפ ַ
געהאט זיין ּ
האט ָאבער צו יעדן ַ אונזער דרגה .ער ָ
נאר געקומען יעדע רבי שוין נישט געקענט קומען ,איז ער ָ מ'האט
ָ האט עס נישט געצויגן ,און שידוךָ .אבער אונז ָ
שפ ַאצירן ַאביסל.
געגאנגען ּ
נאכט קיין סיגעיט ,און מ'איז ַ ַ געוואלט.
נישט ָ ויותר לבדו
ראחמיסטריווקא, האט געהערט ַאז איך גיי קיין ַ ער ָ אויסגעלאכט פון די
ַ לעמאל
דאך ַא ָ האט זיך ָ דער רבי ָ
סיפורי
סאך ּהאט דער רבי דערציילט ַא ַ שפ ַאצירן ָ
ביי די ּ
האט געבעטן ַאז דער רביאיז ער ַאריין צום רבי'ן ,און ער ָ איינמאל איז דער רבי געפארן קיין
ָ ַאלע ענינים פון כבוד.
האב איך געהערט פון רבי'ן דישפ ַאצירן ָצדיקים .ביי די ּ
האט דער רבי זאל טון דעם שידוךָ . זאל הייסן ַאז מען ָ מיטגעפארן .אפשר
ָ נדאן אויף א שבת ,און אונז זעמיר
לא ָ
ָ
וואס מען קען היינט שוין זען אין סיפורי צדיקים ַָאלע ּ
געענטפערט "איך הייס נישט טון קיין שידוכים ,אויב איר מיטגעפארן אויף שבת.
ָ דרייסיג אינגעלייט זעמיר
אינטערעסאנט
ַ די ספרים פונעם רבי'ן .ס'איז געווען
האט דערציילט איז וואס דער רבי ָ
מיטצוהאלטן ,אז ַאלעס ָ
ַ נטראגןָ .אבער איך הייס נישט טון
דאס ָא ָ ווילט קען איך ָ דינסטאג ,און אונז
ָ דאכט זיך ,ביזדער רבי איז געבליבן ַ
וואס.
נישט געווען סתם א מעשה פון א צדיק ,א מופת צו ָ זאל דער רביגעזאגט ,גוטָ ,
האט יענער ָ קיין שידוכים"ָ . זונטאג
ָ זונטאג אינדערפרי.
ָ זעמיר ַאהיימגעקומען שוין
האט גענומעןוואס דער רבי ָ
ַאלעס איז געווען מעשיות פון ָ נטראגן.
דאס ָא ָ ָ וויזניץ-מאנסי
ָ געדאווענט אין ביהמ"ד
האמיר ַ אינדערפרי ָ
געשפיגלט אינעםס'האט ַאלעס ָא ּפ ּ
ָ א מוסר פון דעם. האט הרה"ח ר' יושע חיים שליט"א גערופן מיין ָ האמיר שוין מיטגענומען דימיט'ן ערשטן מנין ,און אונז ָ
טראכטן.
רבי'נס התנהגות ,אין רבי'נס לעבן ,אין רבי'נס ַ זאגט אים ,דער רבי רופט אייך .ווען ער איז
טאטן ,ער ָ
ַ ּפעקלעך אין ביהמ"ד.
עפעס פון די מעשיות .ס'איז נישט האט קונה געווען ּער ָ גאנצע
האט דער רבי אים דערציילט די ַ ַאריינגעקומעןָ , געשטאנען ביי די טיר ווען דער רבי איז
ַ ּפונקט בין איך
געווען אבי דערציילט. נגעטראגן דעם שידוךָ .אבער
ָ טאקע ָא
האט ַזאך ,און ער ָ
ַ ַאריינגעקומען .דער רבי זעט מיך מיטן רענצל ,און ער
ז
ברכת מזל טוב ברכת מזל טוב ברכת מזל טוב
לכבוד ידידינו היקר והנכבד ,המהולל בתשבחות ,ה"ה לכבוד ידידינו היקר והנכבד ,המהולל בתשבחות ,ה"ה לכבוד ידידינו היקר והנכבד ,המהולל בתשבחות ,ה"ה
הרב אברהם משה לאנדא שליט"א הרב ישראל הלוי ראטטענבערג שליט"א הרב חיים הלוי זילבערמאן שליט"א
מלמד מומחה בתלמוד תורה מלמד מומחה בתלמוד תורה מלמד מומחה בתלמוד תורה
לרגל השמחה השרויה במעונו לרגל השמחה השרויה במעונו לרגל השמחה השרויה במעונו
באירוסי בתו שתחי' למזל טוב בלידת בנו שיחי' למזל טוב באירוסי בתו שתחי' למזל טוב
ויה"ר שיזכה לרוות רב נחת דקדושה מכיוצ"ח שיחיו, ויה"ר שיזכה לרוות רב נחת דקדושה מכיוצ"ח שיחיו, ויה"ר שיזכה לרוות רב נחת דקדושה מכיוצ"ח שיחיו,
ואך קול ששון ושמחה ישמע לעד במעונו ,אכיה"ר ואך קול ששון ושמחה ישמע לעד במעונו ,אכיה"ר ואך קול ששון ושמחה ישמע לעד במעונו ,אכיה"ר
רא ּפלייגן" .ממש די זעלבע
זאל ער זיך ַא ָ
שוואך ָ
ער איז ַ גאר א גרויסער
עפעס ָמיינט אויף א מענטש ַאז ער איז ּ יותר ויותר
ווערטער. עפעס א פעלער. נאכדעם זעט ער אויף אים ּ מענטשָ . געטראפן
ָ האב איך
איינמאל איז געווען אום חודש אלול ָ
ָ
נאכדעם זעט ער אויף אים א אינגאנצן ַאזויָ .
ַ ס'איז נישט "אה
רא ּפ ַארק ,און ער פרעגט מיך ַאזויָ ,
בא ָ
א איד אין ָ
מיצר בצרתן של ישראל צווייטן פעלער .הא .ווען ער זעט שוין א דריטן פעלער ,איז ראחמיסטריווקא?" נאך אויף ַ
מאכסטו ,גייסט ָוואס ַ
משה ָ
האמיר א דיין אין סיגעיט ,הרה"ג רבי ּפנחס מרדכי אונז ָ
ער שוין ָא ּפגעפרעגט"... וואס הייסט ,און
זאגט מיר יענערָ ,
וואס איזָ .
יאָ ,
זאג איךָ ,
ָ
מייזליש שליט"א .ער לערנט אין א כולל להוראה אין
האט געענפערט ...ויהי
געטראכט ,און דער רבי ָ
ַ האב
איך ָ זאכן וואס ער איזעפעס ַער הייבט אן אויסצורעכענען ּ
דארט גראסערי") .עס קומען ַאריין ָפלעטבוש (פון די "כולל ָ
לפלא!
ּ נאכדעם פרעגט ער מיך "ביים בעלנישט צופרידן געוועןָ .
איינמאל
ָ ראבלעמען.פארשידענע שאלות און ּפ ָ אידן מיט ַ
דאס געווען?".
שם איז ָ
האבן געהאט וואס ָ
רפאלק ָ דארט ַאריינגעקומען א ּפ ָא ָ
איז ָ שניהם לדבר אחד נתכוונו
וואס ,ווייס
ראבלעמעןּ .פונקטליך ָ פארשידענע ערנסטע ּפ ַָ זאג איך אים" ,הייסט ַאז דו האסט געמיינט ַאז דער ָ
כיפור
יאר ווען איך בין געפארן אויף יום ּס'איז געווען איין ָ
רא
בא ָהאט איינער זיי מייעץ געווען ,אז אין ָ איך נישטָ . "וואס הייסט ,אויב
זאגט ער מיר ָ רבי איז דער בעל שם?" ָ
קיין ירושלים צו כ"ק מרן אדמו"ר דער ירושלימ'ער רבי'ן
ראחמיסטריווקער רבי ,גייסט ַאריין, דא דער ַּפ ַארק איז ָ רוואס דען גייט מען צו אים?"
פא ָ נישטַ ,
יאר ַאלט.
דעמאלט געווען צוועלף ָָ זצוק"ל .מיין זון איז
דארט אויס.
בעטס ָ האב מוראס'שטייט ַאז מען פירט זיך ַאז מען פאסט .איך ָ זאכן .ס'איז מיר געבליבן
פארשטיי נישט צו די ַ
שוין ,איך ַ
זיי קומען צום רבי'ן ,זיי גייען ַאריין ,און די פרוי הייבט געדאווענט
דעמאלט ַ ָ מ'האט
פאסטןָ . זאל ַ געהאט ַאז ער ָ
ַ קא ּפ.
אין ָ
ָאן זיך אויסצורעדןָ .אבער אינמיטן הערט זי אויף צו רעדן. יאנער תלמוד תורה .איך ווייס נישט ווי הייס עס איז בא ַ
אין ָ נאך סוכות ,און דער רבי איז געקומען אויף עס קומט ָ
האטרוואס זי ָ
פא ָמאן קוקט איר ָאן ,ווי צו פרעגןַ , דער ַ האבלאץָ .
דארט ,ווי קיל עס איז ,ס'איז אויף א פרעמד ּפ ַ ָ שפ ַאצירן .דער
סי-געיט און כ'האב איך באגלייט ביים ּ
זיך ָא ּפגעשטעלט .ווייזט זי אויפ'ן רבי'ן ,זי קען נישט גיין האט דער רביפאסטןָ .זאל ַאיך געפרעגט דעם רבי'ן צו ער ָ קאר וואו מען גייט ַארויס ,און ּפונקט
רבי קומט ָאן מיט די ַ
ווייטער .ס'איז געווען ממש זלגו עיניו דמעות ,ער וויינט שוואך,
פאסטן ,און אויב ער וועט זיין ַ זאל ַ געזאגט ַאז ער ָָ וואס
דעמאלט איז מיר דורכגעלאפן אין מחשבה פון דעם ָ ָ
ראבלעמען ,ווי קען איך אים ַאזוי מיט מיט אונזערע ּפ ָ רא ּפלייגן.
זאל ער זיך ַא ָָ האב געקלערט צו מיר, געזאגט .איך ָהאט מיר ָ יענער ָ
האט נישט געקענט גיין ווייטער. מצער זיין? זי ָ איך קום ָאן אויף ירושלים ,איך גיי ַאריין צום רבי'ן וואס איך
יאר ָזאך .ס'איז דורך די פאר ָ זא ַווי קען זיין ַא ַ
זאל זיין ווייטער ,אף שם
דאס איז געווען דער רבי ,און ער ָ
ָ האב איך עקסטער ּפרובירט .איך דארט ,און ביי אים ָ ָ וואס איך קעןיאר ָ נאנט צום רבי'ן .יעדעס ָ געווארן ָ
ָ בין
האט
עומד ומשמש .דער אויבערשטער זאל העלפן ,ער ָ האב אנגעהויבןהאב ָאנגעהויבן צו רעדן צו אים ,און איך ָ
ָ דאס איז נישט סתם א דעם רבי'ן בעסער ,זעה איך ַאז ָ
זאל אונז ווייטער קענען אויבן ,עראונז גוט געקענט ,ער ָ זאלהאט געהייסן ַאז ער ָ
זאגן ַאז דער רבי אין ַאמעריקע ָ וואס איז געווייקט אין תורה און חסידות.געהויבענער איד ָ
דארף ,און
וואס ער ַ
פאר יעדן איינעם ָ זאל ווייטער בעטן ַ ָ געלאזט
ָ האט מיך שוין נישטפאסטן .דער ירושלימ'ער ָ ַ ס'וואקסט אויף מיר יעדעס ַ דאס איז א רבי ,און נאר ָ ָ
דארף מיט ַאלע ישועות.
וואס מען ַ מיט ָ נאר גלייך צוגעענדיגט "און אויב
האט ָרעדן ווייטער .ער ָ וואס איז געווען א
דא א איד ָ דא איז ָיאר זיין גדלות .און ָ ָ
געטראכט
ַ האב איךגארנישטַ .אזוי ָשטארקער חסיד ,און ָ ַ
צו מיר.
יזכור אהבתם
און ּפלוצים ,דער רבי שטייט נעבן מיר ,דער רבי הייבט
מאל
דאס ,אז ַא ָ
"וויאזוי איז ָ
זאגט מירַ , ָאן צו רעדן ,און ער ָ
ויחיה זרעם האלט פון אים עולם ומלואו,
וויאזוי מ'הייבט
וואס איינער ַ
דא א איד ָ
גארנישט".
איז ָ
און איינער ָ
זאגט דער רבי ווייטער" ,ס'ווענדט זיך ַ ָ
וואס ער זעט אויף איינעם ַאז
דא איינער ָ מאל איז ָאןַ .א ָ
רופט אריין אין עפעסהאט ּיענער איז א וואוילער איד ,און מ'זעט ָאה ,ער ָ
אפיס איבערצוגעבען האטנאכדעם זעט מעןָ ,אה ,ער ָעפעסָ . א מעלה .ער איז ּ
אייער יזכור געלט נאך א מעלה .ווען מען זעט שוין די דריטע מעלה ,זעט מען ָ
718-431-2991 107 X
עפעס".
שוין ָאה ,דער איז ּ
פארקערט .ער
וואס ס'איז ַ
דא א מענטש ָ
"נאכדעם איז ָ
ָ
ח
הקפות בצל הקודש
לקראת יו"ט שמחת תורה הבא עלינו לטובה
מוגש בזה מכתב רשימת זכרונות שנכתב ע"י ידידינו הרב יוחנן קאסטען שליט"א מלמד מומחה בתלמוד תורה,
מלא וגדוש עם זכרונות הוד והדר על עבודת הקודש של אבינו רועינו כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל בעת עריכת ההקפות
וועט צו גיין די הקפות ,און דער שווער זצוק"ל האט געהערט די שמועס האט עס לכבוד המערכת גליון מחמדינו הע"י
אים שטארק וויי געטוען ,און האט זיך אויסגעדריקט' ,וואס דארף מען רעדן? עס לקראת די יו"ט סוכות הממשמש ובא ,און דערנאך די צווייטע טעג יום טוב,
וועט זיין ווי אזוי עס וועט זיין '...אזוי אויך האט דער רבי זצוק"ל געזאגט בנוגע זיין שמיני עצרת און שמחת תורה ,וויל איך דא משתף זיין מיט'ן ציבור רשימות פון
הקפות וואס דארף מען רעדן און פלאנירן. די געהויבענע צווייטע טעג בצל הקודש ,ביי די עבודת פון הקפות ביי אבינו רועינו
איז וויבאלד אז מ'האט נישט געוואוסט פון פאראויס די גענויע סדר ,אבער דאס כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל.
האט מען געוואוסט אז דער רבי וויל אז די עולם זאל טאנצן ,איז באלד ווען מ'האט די מטרה פון די רשימות איז נישט ארויסצוברענגן גענוי ווי אזוי עס האט אויס
אנגעהויבן די ערשטע הקפה ,האט די עולם אנגעהויבן טאנצן אינדערמיט ,און דער געזעהן די הקפות ביים רבי'ן זצוק"ל אין די פריעדיגע יארן ,בפרט פאר די יונגע
רבי איז כדרכו ארומגעגאנגען די בימה (זעה שפעטער) ,און פלוצלינג איז דער רבי דור וואס האט נישט זוכה געווען דאס מיטצוהאלטן ,און בכלל הרגשים איז נישט
ארויס אינדערמיט און זיך גענומען טאנצן ,און די עולם האט זיך גערוקט צו די שייך ארויס צו שרייבן .איך וועל נאר פרובירן אביסל צו פארצייכענען לויט מיינע
זייטן ,און פון דעמאלס איז אזוי געווארן די סדר. זכרונות פון די פריעדיגע צייטן ווי אזוי עס האט אויס געקוקט די הקפות ,און ווי
ריקוד עם הבנים אויך געוויסע זאכן וואס איך האב געהערט פון אבי מורי [הרה"ח רבי יהושע חיים
-משב"ק] שליט"א ,ווי אזוי דער רבי זצוק"ל האט אוועק געשטעלט די הקפות
דער ערשטע יאר האט דער רבי זצוק"ל געטאנצן ביי יעדע הקפה מיט איינער
אין די ערשטע יארן ,כדי עס זאל בלייבן אין זכרון און נישט פארגעסן ווערן למען
פון די קינדער .איך האב געהערט פון אאמו"ר שליט"א אז דער רבי זצוק"ל האט
ידעו דור אחרון.
דערציילט אז הרה"ק ר' דוד'ל סקווירער זי"ע פלעגט טאנצען יעדע הקפה מיט
אן אנדערע קינד ,און ביי זעקסטע הקפה האט ער געטאנצען מיט אלע קינדער די גאנצע עולם זאל טאנצן
צוזאמען (זעה אמ"ט סיפורי קודש ח"א עמ' תס"ז) .עס קען זיין אז דאס איז געווען דעם און ראחמיסטריווקא איז געווען די סדר ביי רבותינו הקדושים אז די עולם האט
פשט אין דעם רבי'נס טאנצען דעם ערשטע יאר מיט די קינדער[ .שפעטער האט אויך געטאנצן אינדערמיט ביי די הקפות .אין סקווירא איז דער מנהג אז דער
דער רבי מער נישט געטאנצן יעדע הקפה מיט א קינד ,און ער האט געזאגט אז עולם טאנצט נישט ארום בשעת די הקפות ,נאר דער רבי אליינס טאנצט ,און
וויבאלד ער טראגט א טלית איז שווער צו טאנצן מיט א קינד]. דער עולם טאנצט אויפ'ן פלאץ .ווען דער רבי זצוק"ל איז געקומען קיין בארא
פארק ,האט ער דוקא געוואלט אז דער עולם זאל אויך טאנצן ,אזוי ווי די מנהג אין
טלית
ראחמיסטריווקא.
דער ערשטע יאר האט דער רבי זצוק"ל געטאנצען די הקפות אהן א טלית אזוי
שפעטער ווען מ'איז געווען אין די זאל "ארמון-טערעס" ,און ס'איז שוין נישט
ווי דער מנהג איז אין סקווירא .דעם צווייטע יאר האט כ"ק אדמו"ר דער רבי פון
געווען קיין פלאץ אין זאל פאר יעדעם צו טאנצן אינטן ,האט מען געבעטן דעם
ירושלים שליט"א גערעדט מיטן רבי'ן איבער דעם אז די מנהג ראחמיסטריווקא
רבי'ן רשות אז די בחורים זאלן בלייבן אויף די פארענטשעס ווען דער עולם טאנצט
איז געווען אז די רבי'ס האבן געטאנצען די הקפות אנגעטון מיט א טלית( .די
אינטן ,האט דער רבי קוים מסכים געווען נאר מיט איין תנאי אז די בחורים וועלן
ערשטע פאר יאר ,איז דער רבי פון ירושלים שליט"א געווען פאר א תקופה אין
טאנצן אויפן פלאץ בשעת דער עולם טאנצט אינטן.
אמעריקע ,און ער איז געקומען גאר אסאך צום פעטער דער רבי זצוק"ל)
וואס דארף מען רעדן?...
איך האב געהערט אז דער רבי האט געהאט געזאגט אז דאס וואס דער זיידע
דעם ערשטן יאר תשמ"ג האט מען נאך נישט געוואוסט ווי אזוי עס וועט זיך
הרה"ק ר' דוד זי"ע איז געגאנגען מיט א טלית ,איז געווען וויבאלד ער איז געווען
אויסשטעלן דעם אופן און די סדר ווי אזוי דער רבי וועט טאנצן די הקפות.
דער בעל תפילה ביי מעריב וואס מען גייט מיט א טלית האט ער ווייטער ממשיך
געווען ביז נאך די הקפות. איך האב געהערט פון אאמו"ר שליט"א ,אז איינער א קרוב איז געקומען רעדן
צו הרבנית הצדיקת ע"ה און געפרעגט ווי אזוי דער רבי וועט טאנצן .דער רבי איז
למעשה האט דער רבי איינגעשטימט און אנגעטון א טלית ,און במשך אלע יארן
פונקט אדורך געגאנגען ,און ער האט געהערט די שמועס .ווען דער רבי איז אריין
האט דער רבי אפגעראכטן די הקפות מיט א טלית.
אין זיין צומער איז מיין טאטע דארט געווען ,האט אים דער רבי דערציילט אז,
פרק בשיר "די לעצטע יאר שמחת תורה פון זיין שווער הרה"ק מסקווירא זצוק"ל ,איז ער
בענין וועלכע ניגונים מען זאל זינגען ביי הקפות ,האט דער רבי זצוק"ל געזאגט שוין זייער שוואך געווען ,און מען האט געשמועסט דארט אין שטוב ווי אזוי עס
ט
הראת לדעת" קומען ארויף אזעלכע הרגשים וואס מען קען עס נישט מסביר זיין. פאר מיין טאטן שליט"א אויף אפאר ניגונים אז ער וואלט נישט געוואלט מ'זאל
דער רבי האט אנגעהויבן מיט אזא קאך מיט אזא הויעכע טאן ,און עס איז אלץ זיי זינגען ,און מסביר געווען אז ער וויל מ'זאל זינגן אזעלכע ניגונים וואס מען קען
געווארן העכער און שטערקער ,ביז ווען דער עולם האט זיך שוין געמוטשעט נאך טאנצן מיט דעם ,וואס האט געמיינט צו זאגן וואס דער עולם קען טאנצן מיט דעם.
צו זאגן .די ווערטער האבן זיך געטייטשט פון זיך אליין" ,אין עוד מלבדו" " - - -אין אאמו"ר שליט"א האט מציע געווען פארן רבי'ן וועלכע ניגונים מ'זאל זינגען,
כמוך באלקים ה' " ," - - -ואמרו הושיעינו אלקי ישענו " ," - - -ויהיו נא אמרינו פארשטייט זיך פארצייטישע חסיד'ישע ניגונים ,און מען האט דן געווען ארויף און
לרצון " - - -וגו'" ,ואמר ביום ההוא הנה וגו' זה ה' קוינו לו " - - -וגו' ,מיט אזא אראפ ,ביז עס איז געבליבן וועלכע ניגונים צו זינגען .ס'האט גענומען עטליכע יאר
פלאם פייער .דאס האט מען ב"ה זוכה געווען צו הערן ממש ביז די לעצטע צייטן ביז ס'איז אוועקגעשטעלט געווארן אינגאנצן ,ווייל אין אנהייב זענען געווען ניגונים
און עס קלינגט נאך אין די אויערן .הלא למשמע אוזן תאבה נפשינו!!! וואס מ'האט געטוישט ווייל ס'האט זיך נישט אזוי גוט געטאנצט מיט זיי.
ספר תורה אשרי העם
הרה"ח ר' יעקב שמשון ראוויצקי הי"ו האט געעפענט דעם ארון קודש פאר דער ניגון "אשרי העם" איז געווארן דורך דעם וואס איינער האט אנגעהויבן דעם
דער רבי האט געזאגט ויהי בנסוע הארון וגו' .נאכן ענדיגן האט ר' יעקב שמשון ניגון ביי שמחת בית השואבה איינע פון די ערשטער יארן[ ,די ערשטע תקופה איז
ארויסגענומען דעם קליינעם ספר תורה .די ערשטע יארן האט דער רבי געניצט א געווען איינגעפירט אז דער לעצטער וואס האט געזאגט די שיר המעלות פאר די
קליינע ספר תורה פון הר"ר משה יהושע קליין הי"ו .נאך די פטירה פון זיין מוטער, טאנץ האט אנגעהויבן די ניגון] ,און פאר מיין טאטן האט דער ניגון געפאלן ,האט
די אלטע רביצין הרבנית הצ' אסתר רבקה ע"ה ,האט דער רבי זצוק"ל באקומען ער יענעם יאר אנגעהויבן זינגען דעם ניגון ,אבער אן די ווערטער כנהוג.
בירושה דעם ספר תורה פון הרה"ק ר' נחומ'טשע זי"ע ,האט דער רבי דאס גענוצט
ביי די הקפות במשך אלע יארן.
ניגון בלי צמצום
איינע פון די זאכן וואס דער רבי האט שטארק פארלאנגט וועגן די ניגונים ,איז
"תן כבוד לתורה"
געווען אז מ'זאל זינגען ניגונים אהן ווערטער .ס'איז כדאי צוצולייגן די מעשה וואס
דער גבאי האט אויס גערופן דעם רבי'נס נאמען ,און צו געלייגט "תן כבוד ס'איז געווען אמאל ווערן כ"ק אדמו"ר בעל נועם אליער מסקולען זצוק"ל איז
לתורה" ,און אזוי אויך אלע וואס האבן באקומען די ערשטע הקפה זייער נעמען געווען ביי כ"ק אדמו"ר מסקווירא זצוק"ל ,און דער סקווירער רבי האט אים מכבד
און "תן כבוד לתורה". געווען צו זינגען א ניגון ,האט ער געזינגען איינע פון זיינע ניגונים מיט ווערטער.
די ערשטע יארן האט מען אזוי אויסגערופען ביי אלע הקפות ,בהמשך השנים דערנאך האט אים דער סקווירער רבי געבעטן צו זינגען א ניגון אן ווערטער.
האט ר' יעקב שמשון געזעהן אז עס נעמט צו לאנג ,און פאר'ן רבי'ן זצוק"ל איז שפעטער האט דער סקולענער רבי מסביר געווען ,אז א ניגון מיט ווערטער איז א
זייער נישט ניחא געווען אז מען שמועסט צווישען די הקפות ,און דער רבי האט ניגון מיט צמצום ,אבער א ניגון אן ווערטער איז א ניגון אן צמצום.
אפאר מאל געקלאפט אויפן שטענדער אז עס זאל זיין שטיל ,האט דער גבאי בכלל די אמאליגע ניגונים זענען אלס געווען אהן קיין ווערטער ,דער רבי פלעגט
אנגעהויבן א נייע סדר צו מכבד זיין אלע כיבודים פאר די קומענדיגע הקפה בשעת דאס שטארק פארלאנגען .אזוי אויך ביי די טישן .און טאקע עד היום הזה הייבט
מען טאנצט נאך ,אזוי אז תיכף נאך די הקפה וועלן שוין די מענטשן קומען איבער אאמו"ר שליט"א אהן דעם ניגון אשרי העם אהן די ווערטער ,הגם וואס שפעטער
נעמען די ספרי תורה אזוי וועט נישט זיין קיין לאנגע הפסק פון איין הקפה צום האט דער רבי אליינ'ס מיט געזינגן די ווערטער.
צווייטן.
זעלבע ניגון
נאך אפאר יאר וואס ער האט אזוי געטון ,האט אים דער רבי זצוק"ל אריינגערופן
איך האב געהערט פון הרה"ח ר' יעקב שמשון ראוויצקי שליט"א גבאי נאמן
פאר די הקפות ,און ער זאגט אים אז א איד האט מעורר געווען אז עס איז א מנהג
ביהמ"ד הגדול ,אז דער ערשטע יאר ווען דער רבי זצוק"ל האט מסדר געווען ווי
ישראל אויס צו רופען "אלוף תורני תן כבוד לתורה" ,און דא האט מען עס מבטל
אזוי די הקפות זאלן צוגיין ,האט ער מער ווייניגער געוואלט אז עס זאל גיין לויט
געווען .האט ר' יעקב שמשון געזאגט פארן רבי'ן אז ביי די ערשטע הקפה זאגט ער
דעם סדר ווי אזוי מען פירט זיך אין סקווירא ,אז יעדע הקפה האט די זעלבע ניגון
יא די תן כבוד לתורה ,נאר וויבאלד ער וויל נישט אז מען זאל שמועסן צווישען די
וואס מען זינגט נאר דעם ניגון ביי די גאנצע הקפה.
הקפות וויל ער מקצר זיין .האט דער רבי געזאגט" ,איר זאלט ווייטער אזוי טון ,די
מנהג איז מען מקיים ביי דער ערשטע הקפה ,און כדי מען זאל נישט שמועסן איז וקרב פזורינו
עס בעסער אזוי". ביי די זעקסטע הקפה האט דער רבי זיך געטראכט וואס צו טון וויבאלד דער
נישט שמועסן טאטע כ"ק מרן אדמו"ר מהר"י זי"ע האט איינגעפירט צו זינגען דעם ניגון
"וקרב פזורינו" ,ממילא וואלט ער אויך געוואלט אז מען זאל זיך אזוי פירן ,אזוי
ווי געזאגט ,פאר דער רבי זצוק"ל האט עס זייער געשטערט אז מען שמועסט
טראכטענדיג געבט דער רבי זיך א ריף אהן" ,דער טאטע האט עס איינגעפירט
בשעת די הקפות .די ערשטע יאר איז הרה"צ ר' שמואל גאלדמאן שליט"א
צו זינגען ביי די זעקסטע הקפה וועט מען צוזאמען נעמען אלע אייניקלעך פונעם
מזוועהיל פון שיכון סקווירא געקומען צום רבי'ן אויף די צווייטע טעג ,און דער רבי
טאטן ,און מען וועט טאנצען צוזאמען וקרב פזורינו".
האט אים מכבד געווען צו זינגען "אין אדיר" צווישן די הקפות ,און כ"ק אדמו"ר
דער רבי פון ירושלים שליט"א האט ער מכבד געווען צו זינגען "על ישראל אתה הראת -בלבת אש קודש
אמונתו"[ ,די ירושלימ'ע ניגונים]. ווען עס קומט ארויף אויף די געדאנק ווי דער רבי זצוק"ל האט געזאגט דעם "אתה
י
געבליבען שטיין ארום די בימה .איינמאל מען איז אריין אין דעם גרויסע ביהמ"ד שפעטער ווען דער רבי פון ירושלים שליט"א איז שוין נישט דא געווען ,האט
האט מען קובע געווען אז די ספרי תורה זאלן ארויף גיין אויף די טרעפ פון די ארון מען געפרעגט פונעם רבי'ן ווער זאל פארזינגן די ניגונים ,האט דער רבי געזאגט אז
הקודש .אזוי איז דער רבי זצוק"ל געלאפן בכל כוחו ארום און ארום דעם ביהמ"ד. מען זאל עס נישט זינגען ווייל דער עולם נעמט עס נישט ערנסט ,מען שמועסט
עד קרנות המזבח בשעת מעשה.
די סדר פון די לויפן איז געגאנגן אזוי ,דער רבי איז געלאפן פון איין עק ביזן צווייטן, עומד על משמרתו
אינמיטן לויפן האט דער רבי זיך צוריק געריקט צוריק צו וועגס אזוי לויפנדיג ,און דער עלטערע עולם געדענקט עס נאך גוט ווי דער רבי זצוק"ל פלעגט זיך נישט
דערנאך ווייטער ממשיך געווען ביז ער איז אגעקומען צו די ווינקל ,ביי יעדע ווינקל אוועק זעצן במשך די גאנצע הקפות וועגן די כבוד פון די ספרי תורות ,כל זמן די
האט זיך דער רבי אפגעשטעלט און געגאנגן אזוי צוריק צו וועגס אריין אין די ספרי תורה זענען געשטאנען האט זיך דער רבי נישט אוועק געזעצט.
ווינקל ,און נאכדעם ווייטער ממשיך געווען צום אנדערן עק. אנא ה' הושיעא נא
[כמבואר בספר יסוד יוסף (פרק ע"ט) וזה לשון קדשו :והנה ככה תהיה גם כן הכוונה נאכדעם וואס אלע האבן שוין באקומען די ספרי תורה האט מען מודיע געווען
בהקפת הבימה ,שהוא דוגמת המזבח שקרבין עליו כל הקרבנות ,שבשבילם נברא פאר דעם רבי'ן אז מ'איז שוין גרייט ,איז דער רבי ארויס פון דעם עמוד האלטענדיג
העולם ,ובשביל כן דמיון הבימה למזבח .וכן בעבור התורה שקורין שם ,נברא אין די רעכטע האנט דעם ספר תורה ,און אין דעם לינקע האנט די סידור ליקוטי
האדם .ועל כן הוא בא לשמירת העולם ,והאדם שהוא גם כן עולם הקטן .ומקיפין צבי ,און אנגעהויבן בקול רעש גדול ואדיר "אנא ה' הושיעה נא וכו' אלקי הרוחות
אותו בחדוות התורה הנהוגה ביום שמחת התורה בספרים סביב ,לכוון לסגור הושיעה נא" וכו' ,און אזוי ארום שפאצירט ארום די בימה ,און אלע ספרי תורות פון
גם סדקי הקרנות בשמירת התורה ,לבלתי תת משחית ורוחות הטומאה לדחוק אונטער אים ,און צוריק געגאנגען צום עמוד.
עצמם בסדקי הקרנות אל העולם חס ושלום ,ולבלתי יהיה לה אחיזה על ידי סדקי אאמו"ר שליט"א האט אנגעהויבן די ניגון פון די הקפה ,און מען האט אנגעהויבן
הקרנות בשמירת האדם סביב -להביאו לידי חטא חס ושלום]. צו מאכן ליידיג אינמיטן די ביהמ"ד .עס איז נישט שייך צו באשרייבן ווי אזוי דער
ווען דער רבי האט זיך אריין געריקט אין די ווינקלען האט זיך די גאנצע עולם וואס ביהמ"ד האט אויסגעקוקט [דעם אלטן ביהמ"ד] ,ס'איז געווען אנגעפאקט מקצה
זענען געשטאנען ביים ווינקל זיך געדארפט אריין ציען ,ווייל דער רבי איז געווען אל הקצה ,און מ'האט געדארפט מאכן ליידיג אינמיטן ,מ'האט געשטיפט אהין,
מיט פארמאכטע אויגן און נישט געקוקט ווי טיף עס שטייען די מענטשן ,און גלייך מ'האט געשטיפט אהער ,אבער איינמאל דער רבי איז ארויסגעקומען פון דעם
ווען דער רבי איז געלאפן ווייטער האט זיך די ווינקל צוריק ארויס געפלויגן פון זיך עמוד זענען די ענינים מסודר געווארן ,און עס איז געווארן ליידיג אינמיטן.
אליין צוליב דעם געדרענג. ריקודי קודש סביב הבימה
אזוי האט דער רבי ארומגעלאפן ארום און ארום דעם גאנצן ביהמ"ד .אין די אלטע קודם איז דער רבי זצוק"ל צו געגאנגן צו די בימה ווען אלע וואס האלטן די ספרי
ביהמ"ד איז דער רבי ארום געלאפן אסאך מאל ,און שפעטער אין די זאלן פון בית תורות זענען נאך דארט געבליבן ,מיט איין האנט האט דער רבי אנגעכאפט די בימה
יעקב און ארמון טערעס עטליכע מאל[ ,דארט איז שוין די חלל אינדערמיט געווען און געטאנצן מיט אזא השתפכות הנפש ארום די בימה ,בשעת ווען די אנדערע
גרעסער] .ביז ער איז צוריק אנגעקומען צום עמוד און זיך אפגעשטעלט. ספרי תורות זענען אויך מיטגעגאנגן ארום די בימה אבער אביסל אפגעריקט ווייל
אצל העמוד דער רבי האט דאך אנגעכאפט די בימה .אויב ס'איז געווען אן עלטערע איד האט
יענער אויך אנגעכאפט די בימה ,און דער רבי איז געגאנגען עקסטער שטייט נישט
ביים עמוד האט דער רבי געקענט אסאך מאל ממשיך זיין און טאנצען אויפן
צו שטערן דעם עלטערע איד.
פלאץ מיט א געוואלדיגע קאך .עס ליגט מיר אין קאפ פון אלס קינד ווי הרה"ח
ר' הערשל גוטוויין ע"ה פלעגט שטיין פארנט פון די ארון הקודש סמוך ונראה אזוי איז דער רבי ארום געגאנגן די בימה עטליכע מאל ,אמאל דריי מאל ,אמאל
צום רבי'ן ,און ער פלעגט אזוי מיט שפרינגן מיטן רבי'ן ,זיין פנים איז געווען רויט פיר מאל ,ער האט זיך אזוי געבויגן אויף ארויף און אראפ מיט אן אויסטערלישן
און פארשוויצט .אויך איז להבחל"ח הרה"ח ר' שלום עקיבא קארניטצער הי"ו דערהויבנקייט .דאס אליינס איז געווען א מחזה הוד צו צוזעהן .בפרט דעם ניגון
געשטאנען דארט נעבן אים .דער רבי האט זיך פון צייט צו צייט אנגעלענט אויף "אשרי העם" מיט אזא קאך ,נישט שייך צו באשרייבן .איך האב געהערט פון
דעם עמוד ,און איבערגעגעבן דעם ספר תורה צו הרה"ח ר' משה סירקוס הי"ו. אאמו"ר שליט"א ,אז אזוי האט דער פריעדיגע רבי כ"ק אדמו"ר מהר"י זצוק"ל
אזוי אויך פאר יעדע הקפה ווען ער האט זיך געמאכט גרייט צו גיין צום הקפה געטאנצן די הקפות.
און מסדר געווען די גארטל מיט די טלית האט אויך הרה"ח ר' משה סירקוס הי"ו בכל כוחו
איבערגענומען דעם ספר תורה. מיט אמאל ,פלוצלינג האט דער רבי געגעבן א לויף ארויס ,אמאל פון די זייט ,און
די עולם טאנצט אמאל פון די אנדערע זייט ,קיינער האט נישט געוואוסט פון פריער צו וועלכע זייט
ווען דער רבי איז צוריק געגאנגן צו זיין פלאץ איז די גאנצע עולם פון ארום און דער רבי וועט לויפן צום ערשט ,און בשעת דער רבי איז ארויסגעלאפן זענען די
ארום אריין געפלויגן צו אינמיטן ,עס האט אזוי געגעבן א פלאץ אויף ,און דער אלע וואס האבן געהאלטן די ספרי תורה זיך צולאפן ווי מען האט נאר געקענט.
עולם איז געפלויגן ביז צום בימה צוליב די שטיפעניש און געדרענג .דער עולם איז עס איז געווען א תקופה וואס דער סטאניסלאווער רבי שליט"א האט מעורר
געגאנגן טאנצן פאר נאך א לענגערע צייט ביז די הקפה האט זיך געענדיגט. געווען אז עס איז נישט קיין כבוד התורה אז די ספרי תורה זאלן זיך צולויפן איז מען
יא
געוואלט אז דער רבי זאל זיך איינדרייען ,האט דער רבי געוויזן אז א קינד קניעט, הקפה שישית ושביעית
און ער האט נישט געוואלט גיין ווייטער און זיכער געמאכט אז ער זאל נישט קניען. ביי די זעקסטע הקפה אינמיטן די הקפה האט מען אנגעהויבן די באקאנטע ניגון
אזוי אויך האט זיך דער רבי געקענט אפשטעלן ביי די זייט פון די קינדער ,און ווייזן "וקרב פזורינו מבין הגוים" ,דער רבי האט דעמאלס געטאנצן מיט די קינדער און
מיט הענט און מחזק זיין די זינגען. אייניקלעך פון דעם טאטן זי"ע ארום אין א רינג .דאס איז געווען א מחזה איום
מעודד ומחזק ונורא .דער רבי האט אנגעכאפט די ביידע זייטן אויף א גאר אינטערעסאנטע אופן,
מיט ביידע הענט אויף ארויף און געטאנצען מיט א באזונדערע קאך ממש א פלאם
אסאך געדענקן אין די לעצטע יארן ווען דער רבי זצוק"ל האט באמערקט הבחור
פייער .איך געדענק עטליכע מאל וואס האט זיך געגאסן טרערן פון זיינע אויגן ,און
החשוב מרדכי [מאטי] כץ ע"ה זיצן אין די וויל-טשעיר [כסא גלגלים] ,האט ער
די גאנצע ביהמ"ד האט מיט געשפרינגן אין די לופטן.
אים מעודד געווען מיט די הענט.
ווען דער רבי איז ארויסגעגאנגן פון די רינג ,איז די גאנצע עולם אריין אינעם רינג
על הכל
און מען האט ממשיך געווען צו טאנצען א לאנגע צייט .די זעלבע איז געווען ביי די
אין די פריעדיגע יארן נאך די הקפות ווען מען האט געלייגט דעם ספר תורה
זיבעטע הקפה ,ווען מען האט געטאנצן "לשנה הבאה בירושלים" ,האט דער רבי
אויף די בימה פלעגט זיך דער רבי זצוק"ל אוועק שטעלן ביים זייט פון די בימה
געטאנצען מיט די קינדער און אייניקלעך ,און נכדי אביו הק' זי"ע .נאכדעם ווען
און אנגעהויבן זינגען על הכל .דאס פלעגט זיין מיט א גאר באזונדערע קאך ,מען
דער רבי איז ארויס פון די רינג ,האט די גאנצע עולם ממשיך געווען און ווייטער
האט עס געזינגן מיטן ניגון פון קה קלי .עס פלעגט זיין א אויסער געווענטליכע
געטאנצען פאר א לענגערע צייט.
שטיפעריי ארום די בימה ,יעדער האט געוואלט מיט האלטן דעם מעמד.
אריין אין זויל...
שפעטערע יארן האט זיך דער רבי אוועק געזעצט נאך די הקפות מיטן פנים צום
עולם ,און אאמו"ר שליט"א האט אנגעהויבן צו זינגן "על הכל". איינע פון די ערשטע יארן שמחת תורה בשעת די הקפות נאך אין די אלטע
ביהמ"ד האט דער רבי זצוק"ל געטאנצן מיט גאר גרויס דביקות אז ער האט נישט
איך וויל נישט הייסן...
באמערקט ווי ער טאנצט און ער האט זיך אריין געזעצט אין א זויל [עמוד] .פון
איין יאר אויפן וועג צום הקפות האט דער רבי זצוק"ל זיך אונטער געזינגען דער דעמאלטס אהן ווילאנג מען איז נאך געווען אינעם אלטן ביהמ"ד פלעגט אאמו"ר
ניגון וואס הרה"ח ר' חיים הערש אייזנבאך ז"ל פלעגט זינגן אין ראחמיסטריווקא שליט"א שטיין ביי די זויל און אכטונג געבן אז דער רבי זאל נישט אריין קלאפן.
אין ארץ ישראל ביי "על הכל" ,א קארלינער ניגון .דערביי האט דער רבי דערציילט
אז מען פלעגט זינגען דעם ניגון .האט מען אים געפרעגט צו מען זאל טוישן צו אינזין געהאט ביי די הקפות
דעם ניגון ,האט דער רבי געזאגט "איך וויל נישט הייסן מען זאל טוישן" ,האט מען עס שטייט פון צדיקים אז די זמן פון הקפות איז א גרויסע עת רצון צו פועל'ן
אים געפרעגט אויב ער וועט הנאה האבן אז מען זינגט יענע ניגון האט ער געזאגט ישועות .איך געדענק אמאל אז נאך שמחת תורה איז עפעס איד וואס איז געווען
אז יא ,האט מען עס טאקע געטוישט ,און דאס איז דעם ניגון וואס מען זינגט ביז'ן שטארק קראנק נעבעך נפטר געווארן ,האט זיך דער רבי זצוק"ל ארויס געכאפט,
היינטיגן טאג. "אזוי יענער איז אוועק? איך האב דאך אים אינזינען געהאט ביי די הקפות."...
נאכגעבן... על כנפי בגדיהם
בדרך אגב ,דער רבי זצוק"ל פלעגט זינגן דעם ניגון אסאך מאל אויך אויף די זמירות אזוי ווי מ'האט שטענדיג געזעהן ביים רבי'ן ,איז די זעלבע געווען ביי הקפות ,אז
פון שבת צופרי ביי "חי ה' וברוך צורי" ,און די וועג ווי אזוי דער רבי פלעגט זעצן די ס'איז געווען "סולם מוצב ארצה" ,אפילו ס'איז געווען "וראשו מגיע השמימה".
ווערטער אויף די זמירות איז געווען מיט אן אנדערע סדר פון די ניגון .בשעת מען איך געדענק אמאל [איך מיין אז דאס שוין געווען אין דעם נייעם ביהמ"ד] אינמיטן
האט דאס געזינגן אין ביהמ"ד דעם ערשטע מאל ,האט אאמו"ר שליט"א צאם די הקפות פון בייטאג ,ווען דער רבי האט געהאלטן אינמיטן טאנצן אינמיטן ,האט
געשטעלט א פאר יונגעלייט וואס קענען דעם ניגון [וגם אני בתוכם] ,און מ'האט דער באמערקט ביי מיין ברודער [הרב יעקב יוסף] אז זיין ציצית איז ארויסגעפאלן
זיך געשטעלט ארום די בימה דאס צו זינגען ,און נעבן דעם רבי'ן איז געשטאנען אן פון זיין גארטל ,האט דער רבי אים געוויזן אז ער זאל דאס פארעכטן.
אייניקל וואס האט הויך געזינגן לויט ווי דער רבי זינגט עס אינדערהיים אנדערש
חבוקה ודבוקה בך
ווי די איבריגע עולם ,און האט פרובירט איבערשרייען די יונגעלייט וואס האבן
איך געדענק א דבר פלא פון איין יאר ווען דער רבי האט געהאלטן אינמיטן
פארגעזינגען ,האט אים דער רבי געוויזען ער זאל נאכגעבן ,און זינגען אזוי ווי די
טאנצן ,און זעהט אויס אז ער האט זיך נישט געקענט איינהאלטן און מיט אזא
אנדערע זינגען.
חביבות האט ער געגעבן א קיש פארן ספר תורה אזוי אינמיטן לויפן ,דאס האט זיך
*
דעמאלס אזוי איבער גע'חזר'ט דריי מאל.
איך וועל מסיים זיין מעין הפתיחה ,דאס אלעס זענען בלויז עטליכע נקודות פון
די גאר געהויבענע זכרוונת וואס מיר האבן זוכה געווען מיטצולעבן אין די גרויסע צאן קדשים
הייליגע ימים טובים ,אוודאי זענען דא אידן וואס געדענקען נאך זאכן ,און ס'וועט אין די שפעטערדיגע יארן וואס אסאך געדענקן נאך א זאך וואס האט זיך געקענט
זיכער זיין א דבר חשוב אז זיי זאלן אויך אריינשוקן פון זייערע זכרונות ,און די אסאך מאל טרעפן ,אז אינמיטן הקפות ווען דער רבי איז שוין אנגעקומען צום סוף
אייבערשטער זאל העלפן מ'זאל קענען זיך מדבק זיין אין די הייליגע וועגן ,און פון די זייט וואס איז אקעגן די קינדער האט זיך דער רבי נישט געוואלט איינדרייען
זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל אמן. און גיין ווייטער ,כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א האט אונטער געהאלטן דעם רבי'ן און
יב
ישין ע ּול ּו ֲא ָב ָהן ִע ָּל ִאין ַק ִ ּד ׁ ִ
ישין ע ּול ּו ֻא ׁ ְש ּ ִפיזִ ין ִע ָּל ִאין ַק ִ ּד ׁ ִ
פניני קודש ושיחות יקרות מלוקט מדברי כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל
על סדר האושפיזין עילאין קדישין
דמו ,ודקדק ,הלא ברכה זו היא לאבי הילד ואמו ,א"כ אאמו"ר זצוק"ל היה רגיל לומר שזה הוא ירושה ימא
ַא ְב ָר ָהם ְר ִח ָ
מה שייך לומר בזה 'מיום השמיני והלאה ירצה דמו', מאברהם אבינו" ,די פינטעלע אידישקייט האט
מען געירשנט פון אברהם אבינו".
שזה ברכה לילד הנימול ,ולא לאביו ואמו. והאמין בה'
וביאר המכוון ,כי כל מצוה שהאדם מקיים עושה הכנה למצוה בספר ליקוטי שושנים מביא בשם הרה"ק מסאווראן
אותה מדעתו ורצונו ,אבל מצות ברית מילה, הרה"ק מקאזמיר זי"ע היה מאריך מאוד בהכנותיו זי"ע שאמר לבאר מאמר חז"ל (תנא דבי אליהו פרק כה)
כשהאדם נימול הרי אין לו דעת ,ואיך יודעים שנעשה הקדושות לעבודת התפילה ,ועקב כך היה מתפלל כל אחד ואחד מישראל חייב לומר מתי יגיעו מעשי
מרצונו ,רק כשזוכה ללדת בן ומכניס אותו לבריתו באיחור רב .פעם שאל אותו אחד ,מדוע אינו מתחיל למעשי אבותי אברהם יצחק ויעקב ,ולכאורה יפלא,
של אברהם אבינו ע"ה כמצות הבורא ,זה הוא גילוי את ההכנות בעוד לילה ,קודם אור היום ,שיהיה מוכן כיצד אפשר לדרוש מכל אדם שיהיה במדריגת
דעת ,שרוצה ונוח לו מה שמלו אותו ,ונחשב לו בזה בזמן ,ולא יצטרך לאחר תפילתו כל כך. האבות הקדושים אברהם יצחק ויעקב.
כאילו קיים אז בעצמו מצות מילה ,וזהו שאומרים השיב לו הרה"ק רבי יחזקאל זי"ע :אצל אברהם וביאר הענין ,כי באמת כל איש ישראל יש לו בקרבו
'הרחמן הוא יברך אבי הילד ואמו ,מיום השמיני אבינו ע"ה בעקידת יצחק כתוב (בראשית כב ,ג) וישכם נקודה של אמונה המושרשת בקרבו מאברהם אבינו
והלאה ירצה דמו' ,היינו דמו של האב מרוצה עתה אברהם בבוקר ויחבוש את חמורו וגו' ויבקע עצי ושאר האבות ,אשר על כן רואים שאפילו אנשים
למפרע ,אחרי שנתגלה ונתברר שהמצוה שנעשתה עולה ,ופירש רש"י ז"ל וישכם אברהם בבוקר -נזדרז פשוטים ביותר ,קלי דעת ,אם רוצים לכפות אותם
בו ביום השמיני היא לרצונו. למצוה ,והוא מדברי חז"ל (פסחים ד ).שהוכיחו מכאן להמיר דתם ח"ו ,הינם מוכנים למסור נפשם ליהרג
ובזה ביאר גם את הפסוק (בראשית יז ,ב) ויאמר אלקים שזריזין מקדימין למצוות ,ולכאורה קשה ,אם נזדרז ולא לעבור ,ולכאורה זה פלא ,מהיכן יש להם כח גדול
אל אברהם ואתה את בריתי תשמור אתה וזרעך למצוה ,למה התחיל להכין את עצמו רק בהשכמת כזה ,אלא זה נובע מכח נקודה זו המושרשת בתוכם
אחריך ,היינו כיצד תשמור אתה את בריתי ,על ידי הבוקר ,למה לא התחיל ההכנות מקודם ,לחבוש מהאבות הקדושים ,מחמת זה הם מוכנים למסירות
שאתה וזרעך תעשו כן שניכם ,בזה תקיים המצוה את חמורו ולבקוע העצים בעוד לילה ,כדי שתיכף נפש.
כראוי ,כי מילת הבן היא הראיה שמילת האב היתה כשיאיר היום יוכל לרוץ אל העקידה? ברם אעפי"כ יש הבדל בין האנשים הפשוטים
לרצונו ,ובזה נשלמת מצוותו. רק התירוץ הוא ,כי אצל הצדיקים וכשרי ישראל להצדיקים ,כי הצדיקים מלהיבים ומבעירים בקרבם
הוא יקראני אבי אתה ההכנה למצוה היא לא רק אמצעי לקיים המצוה נקודה זו ,עד שכל מעשיהם בכל עת ובכל שעה הם
אצלינו בירושלים היה חסיד זקן" ,א עלטערע כראוי ,אלא ההכנה היא חלק מעבודת עשיית המצוה באמונה שלימה ובמסירות נפש ,מה שאין כן פשוטי
יוד" ,הרה"ח ר' אלתר קרוק ז"ל ,מחסידי טריסק, ממש ,אם כן צריכה גם ההכנה להיעשות בזמן עם שוכחים מזה בכל עת וזמן ,רק כשרוצים לעקור
שה"עלטער באבע" שלו נתגדלה בבית הרה"ק הרבי המצוה דוקא ,כמו המצוה עצמה ,לכן לא התחיל מהם נקודה זו לגמרי" ,ווען ס'קומט צו די נקודה פון
ר' אלימלך זי"ע .היא נתייתמה בילדותה ,והרבי ר' אברהם אבינו להכין עצמו קודם עלות השחר ,רק אמונה ממש" ,אז היא מתעוררת אצלם והם מוכנים
אלימלך דאג לה הרבה" ,ער האט איר שטארק מקרב בבוקר ,משעה שהיה יכול לקיים המצוה עצמה, למסור נפשם.
געוועהן" ,והיתה אצלה בת-בית. וכמו כן בתפילה ,משעה שהצדיקים מתחילים להכין וזהו הפירוש 'חייב כל אדם לומר מתי יגיעו מעשי
לימים זכתה לאריכות ימים מופלגת ,וחיתה יותר עצמם לתפילה בקדושה ובטהרה ,כדי שיכוונו לבם למעשי אבותי אברהם יצחק ויעקב' ,כלומר מתי
ממאה שנה ,והיתה מספרת הרבה ממה שראו עיניה לאביהם שבשמים ,הם כמו עומדים ומתפללים אזכה למדריגת הצדיקים ,שכל המעשים שהנני
בבית הרבי ר' אלימלך זי"ע ,והרבה "גוטע יודן" היו ממש ,לכן עושים גם את ההכנה בבוקר ,כשמגיע עושה תמיד ,לא רק בעת גזירת שמד חלילה ,אלא
באים אליה לשמוע ממנה מעשיות וסיפורים מכלי זמן התפילה ,ולא בלילה שעדיין אי אפשר להתפלל, בכל עת וזמן ,יגיעו לנקודת האמונה שהשרישו
ראשון. אבל אין הכי נמי ,מי שאינו במדריגה זו יכול לעשות בנו האבות הקדושים ,היינו שיהיו באמונה שלימה
ההכנה מקודם. ומסירות נפש.
הרה"ח ר' אלתר עוד הכיר אותה ,והיה מספר
כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל הוסיף בזה :כדברים
הרבה דברים ששמע ממנה ,ותמיד כשאחרים סיפרו מיום ההוא והלאה ירצה האלה איתא גם בתניא (ליקוטי אמרים פרק יח)
סיפורים שלא הכיר היה אומר" :איך האב עס נישט ידוע ה"ווארט" מהרה"ק רבי יהושע מבעלזא זי"ע שעל פי רוב אפילו קל שבקלים ופושעי
געהערט פון מיין באבע" ! על נוסח ה'הרחמן' שאומרים בסעודת ברית מילה ישראל מוסרים נפשם על קידוש ה' ,וסובלים
פעם שמעתי ממנו שזקינתו סיפרה לו ,שהיא (סוף ברכת המזון) ,הרחמן הוא יברך אבי הילד ואמו ,ויזכו עינוים קשים שלא לכפור בה' אחד ,אף אם הם
היתה רגילה להכין ולהכניס כל בוקר לפני התפילה לגדלו ולחנכו ולחכמו ,מיום השמיני והלאה ירצה בורים ועמי הארץ ואין יודעים גדולת ה' ,וכ"ק
יג
יצחק היה כבר רץ ומיהר את עצמו יחד עם אביו חלילה ,אמנם הצדיקים בשולחנם הטהור ממשיכים כוס חמין להרה"ק הרבי ר' אלימלך זי"ע" ,זי פלעגט
אברהם ,ודפח"ח ,ודו"ק. רפואה ושמירה גם לאחר זמן ,להינצל מכל רע. שטענדיג אנגרייטן און אריינטראגן די גלאז קאווע
וזו המימרא שמע מו"ח מחותנו הרה"צ והק' רבי ובזה מבאר שם מה שאמר אברהם אבינו ע"ה אדער טיי" ,ואם ראתה שיש עוד אדם בחדרו היתה
פינחס מאוסטילא הי"ד ,ששמע מיהודי שהיה בשעת להמלאכים (בראשית יח ,ה) וסעדו לבכם אחר תעבורו, מכניסה שני כוסות .כך היה לה חזקה זמן רב.
מעשה ,זי"ע( .ע"כ ממכתב קודש מכ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל אל ולכאורה יפלא ,שנראה מלשונו שתיכף אחר שיאכלו ברבות הימים נתקנא בה 'רבי קלמיש'ל' -כך כינתה
אביו הרה"ק זצוק"ל) מצפה שילכו מביתו ,וכי זה הוא דרכו של אברהם את הרה"ק ה'מאור ושמש' זי"ע -ורצה גם כן לזכות
כ"ק מו"ח זצוק"ל היה רגיל לחזור הרבה על אבינו ע"ה. ב'שימוש' זה ,וביקש ממנה שתוותר לו ,והסכימה.
דברי הרה"ק מראדוויל אלו ,והיה אומרו בחיות אלא נתכוין לרמז להם ענין זה ,שעל ידי שיאכלו אחר כך נכנס לשאול רשות מהרה"ק הרבי ר' אלימלך
מיוחדת ,והיה מדגיש ומטעים כיצד דבריו הקדושים אצלו יושפע עליהם קדושה יתירה ,עד שגם אחר זי"ע בעצמו ,אם יכול להכניס החמין במקום הנערה
מתיישבים היטב בלשון הפסוק. שיעברו וילכו ממנו ,עדיין יהיה להם סיוע ותועלת היתומה .אמר לו הרבי ר' אלימלך" :עה ,דו ביסט א
מזה בגשמיות וברוחניות. בטלן ,דו וועסט נישט קענען" ! אבל הוא לא הרפה,
וכשיצא לאור הספה"ק אור יצחק אחרי המלחמה
והפציר שוב ושוב ,עד שלבסוף נעתר לו הרבי ר'
בפעם הראשונה ,כי לא נדפס עדיין לפני המלחמה, ומסיים שם אריכות דבריו הקדושים ,שכן היה דרך
אלימלך והסכים לבקשתו .אז בא אליה ובירר אצלה
כשראה כ"ק מו"ח זצוק"ל את הספר לראשונה ,בדק הבעש"ט הקדוש ותלמידיו ותלמידי תלמידיו ,וגם
בדיוק כיצד להכין את החמין" ,וואס און וויפיהל
האם נמצא בהספר הדיבור הזה ומצאו שם (בד"ה אחיי עכשיו בזמנינו ,כאשר אנו הולכים בחושך ,בגלות
מ'דארף אריינלייגן" ,ולמחרת בבוקר עשה הכל על
ידידיי הטו אזניכם ושמעו) ,ונהנה מזה עד מאד ,ואמר הדומה ללילה ,בזה לבד שאנו יושבים ומדברים
צד היותר טוב ,ונכנס עם המשקה אל הקודש פנימה.
שהספר אור יצחק "איז א פארלעסליכע ספר" ,ומאז מהצדיקים שהיו לפנינו ומזכירים אותם ,הננו
היה רגיל הרבה לומר מדבה"ק. אולם כאשר רק עבר את מפתן החדר ,ראה לפתע
מעוררים אותם הזכותים וההשפעות כמו בחיים
איש זקן הדור פנים יושב אצל הרה"ק הרבי ר'
חיותם.
ברכות יצחק אלימלך זי"ע ומשוחח עמו ,ותיכף נתמלא חיל ורעדה
בבארת המים (פר' תולדות) מובא שאמר פעם הרה"ק
יִ ְצ ָחק ֲע ֵק ְיד ָּתא והתעלף" ,ער איז געפאלן חלשות" ,וכל הכלים נפלו
רבי הערש מרימנוב זי"ע :טעות הוא בידי האנשים מידו ונשברו ,והכל נשפך לארץ.
החושבים כי מה שיצחק אבינו ע"ה נתן הברכות וילכו שנים יחדיו כשנתעורר מעלפונו אמר לו הרבי ר' אלימלך זי"ע:
ליעקב אבינו ע"ה היה בטעות ,כי נתכוין לברך את אזכיר פה מזה מה ששמעתי תמול מרגניתא טבא "איך האב דיר געזאגט אז דו ביסט א בטלן ,דו וועסט
עשו ,ודימה על יעקב שהוא עשו ,ובירך אותו בטעות, מכ"ק מו"ח הרה"צ שליט"א ואגב חביבותא של נישט קענען" ! וגילה לו כי זה האיש שישב אצלו היה
אמנם מי שיודע האמת מבין שלא היה כאן טעות מאמר זו שנוגע לזקיננו הרה"ק רבי אברהם יהושע אברהם אבינו ע"ה ,לכן נפל עליו פחד בראותו פני
כלל ,רק כך היה מוכרח להיות ,שיברך את יעקב העשיל [מסקווירא] זי"ע. מלאך אלקים ,אמנם סיים הרבי ר' אלימלך" :וויי איז
באופן זה שיחשוב שהוא עשו .וסיים ואמר :מדוע זה צו קינדער וואס קענען נישט קוקן דעם טאט'ן אין
וכה סיפר מו"ח שליט"א ,שקדוש זקיננו הרה"ק
היה מוכרח להיות כן ,אי אפשר לפרט בפה מלא ,רק פנים אריין" !
רבי יצחק מסקווירא זי"ע היה בעת חתונתו בן י"ב
לחכם אפשר לומר ברמז ,ודי לחכימא ברמיזא ,ומי כך היה הרה"ח ר' אלתר ז"ל מספר( .ראה חקל יצחק
וחצי ,ובעת שנולד לו זקיננו הנ"ל היה בן י"ד ,ועל
שהוא שוטה ואינו חכם אי אפשר ואסור לומר לו. (פר' במדבר) שהביא כן מפי אביו הרה"ק ה'אמרי יוסף' מספינקא
הוואך-נאכט של זקיננו הנ"ל (זה היה בשנת תקפ"ו)
נוכח פני ה' אמר הרה"ק רבי יצחק ראדווילער זי"ע (שהיה חו"ז של זי"ע .ובשער יששכר מהרה"ק ממונקאטש זי"ע (תשרי מאמר תקע
בזרע קודש (ד"ה ועוי"ל ויעתר ,אופן ו') עה"פ ויעתר יצחק הרה"ק רבי יצחק מסקווירא זי"ע ,כי הרה"ק מהר"י מסקווירא זי"ע בשופר אות כד) בשם "הרה"צ רבי ארון זצ"ל מקראקא").
לה' לנוכח אשתו (כה ,כא) ,מביא בשם אביו זצוק"ל היה [בזיוו"ר] חתנו של הרה"ק רבי דן מראדוויל זי"ע בן הרה"ק השפעת קדושה מאכילת
לפרש הפסוק שהתפלל דוד המלך להשי"ת ה' רועי רבי יצחק מראדוויל זי"ע) לדייק בפרשת העקידה ויאמר הצדיק
לא אחסר (תהלים כג ,א) ,שביקש דוד דהאמונה שיש יצחק אל אברהם אביו ויאמר אבי ויאמר הנני בני כמו כן יש "פלא'דיגע תפארת שלמה" בפרשת יתרו
לי בהשי"ת שהוא רועי ומנהיג אותי ,אמונה זו לא ויאמר הנה האש והעצים ואיה השה לעולה וגו' השה (ד"ה ויקח יתרו)" ,ער שמועסט דארט ארום א גאנצע
יחסר ממני לעולם ותמיד יהא חקוק על לבי [עכ"ד לעולה בני וילכו שניהם יחדיו (כב ,ז-ח) ,והדיוקים רבו. אריכות" בגודל קדושת האכילה של הצדיקים,
אביו זצוק"ל]. ואמר הרה"ק הנ"ל דהנה אברהם אבינו ע"ה שממשיכים בזה השפעות טובות ורפואות וישועות
ובזה פי' הזרע קודש הכתוב כאן ויעתר יצחק לה' שהלך לעשות מצות השי"ת ,ומרוב חביבות המצוה ברוחניות ובגשמיות לכל אוכלי שולחנם ,וזה מועיל
לנוכח אשתו ,אשתו רומז על כנסת ישראל (זוה"ק ח"א היה רץ מאד ומקדים הרבה לפני יצחק בנו ,ויצחק להם לא רק בשעה שנמצאים אצל הצדיק ,אלא גם
קצו ,ב .ועוד) ,וזה היה תפלת יצחק שיאמינו בני ישראל אבינו כשעדיין לא ידע כוונת ההליכה היה מתמיה לאחר מכן ,כשכבר הולכים מהם ושבים הביתה ,עדיין
תמיד שהשי"ת הוא העושה להם הכל .וזהו ויעתר מאד ויאמר אל וגו' ויאמר "אבי" ,זאת אומרת אבי נשארת ההשפעה ומועילה ברוחניות ובגשמיות,
יצחק ,יצחק התפלל על הדבר הזה .לה' לנוכח אשתו, מדוע ולמה אתה רץ כל כך עד שאיני יכול להשיגך, ובזה יפה כח הצדיקים מכח הרופאים הגשמיים ,כי
שכנסת ישראל יפנו פניהם תמיד נוכח השי"ת ,לדעת וכשאמר לו אביו השה לעולה בני והבין יצחק ברפואה גשמית ,גם לאחר שהאדם נתרפא מחליו
שהכל בא להם מאת הקב"ה. שהמכוון הוא "אליו" ,אז וילכו שניהם יחדיו ,שגם עדיין צריך שמירה לאחר זמן שלא ישוב ויחלה
יד
והותי"ר ממדריגתו עד ביאת הגואל שעל זמן ההוא לגלות ,גולה אחר גולה ,ונצטער מאוד ,אולם אז המתעורר לתשובה בחודש
נאמר (ישעיה ב ,יא-יז) ונשגב ה' לבד"ו ביום ההוא (עי' התחזק בעצמו בתתו אל לבו כי בכל צרתם לו צר תשרי -זכות יצחק עומדת לו
בראשית רבה פע"ז ,א). (ישעיה סג ,ט) ,ובכל מקום שיגלו שכינה עמהם (מגילה איתא בבת עין (פ' עקב) רמז במה שאמרו חז"ל (ר"ה
כט ,).ועל כן התפלל' ,ויפגע במקום' -שבכל מקום י ):בתשרי נולדו האבות ובתשרי מתו האבות ,וקשה
ימנָ א
מ ֶשׁה ַר ְעיָ א ְמ ֵה ְ
ֹ ובכל מצב שיהיו ,יוכלו תמיד להתחזק ולהתפלל ,על הרי יצחק נולד בפסח (שם) ,ומסתמא גם מת בפסח
דרך שאמר הבעש"ט הקדוש זי"ע על הפסוק (דברים ד, (כדאיתא שם בגמ' (יא ).מאן דאמר בניסן נולדו בניסן מתו מאן דאמר
אמונה בכח תפילתו כט) ובקשתם משם את ה' אלקיך ומצאת' ,משם' ר"ל בתשרי נולדו בתשרי מתו שנאמר (דברים לא ,ב) ויאמר אליהם בן
האורח לחיים בדברי קדשו בכמה מקומות מבאר מכל מקום וכל מדריגה שבו תהיה ,תבקש משם את מאה ועשרים שנה אנכי היום וכו' ,ללמדך שהקב"ה יושב וממלא
שהאדם צריך להכיר בכח תפילתו ופעולותיו ה' אלקיך ,ותמצאנו (עי' מאור עינים ליקוטים). שנותיהם של צדיקים מיום ליום) ,וכיצד יתיישבו שניהם.
הטובים ,ולהאמין שהוא פועל בהם למעלה ,כי אם
אינו מאמין שיכול לפעול ,באמת אינו פועל חלילה. איש תם אכן כבר כתב רש"י (שם יא .ד"ה נולדו) שמה שאמרו
ברמתיים צופים (סי' א' אות ס"ח) הביא משמו של בתשרי נולדו האבות קאי על אברהם ויעקב ולא על
בפרשת שמות (ד"ה ויאמר משה) מביא יסוד זה בשם
הרה"ק הרבי מלובלין זי"ע עה"פ ויעקב איש תם (כה, יצחק ,א"כ גם מה שאמרו בתשרי מתו קאי רק על
הרה"ק המגיד הגדול זי"ע ,שיש צדיקים גמורים אשר
כז) ,שיעקב היה אי"ש ובעלים המושל על התמימות אברהם ויעקב.
בכוחם לפעול ישועות לכלל ישראל ,אבל בפועל
שלו ,וידע אימתי יש להתנהג בתמימות ואימתי והרמז בזה ,כי מת"ו אותיות תמ"ו ,על דרך אמרם
אינם פועלים כלום ,מפני שהם כל כך שפלים בעיני
צריכים להתנהג להיפוך בערמימות. ז"ל (שבת נה ).תמה זכות אבות ,ובתשרי מת"ו האבות
עצמם עד שאינם מאמינים שהקב"ה שומע תפילתם,
היינו שבתשרי תמ"ו זכות מדות האבות אברהם
ולכן באמת אינם נענים" .דער צדיק דארף האבן באמת ואמונה
ויעקב ,מדות חסד ורחמים ,אבל מדת יצחק לא תמה
אמונה אין זיך אז ער קען פועל'ן". בדגל מחנה אפרים (ד"ה עוד י"ל כי במקלי) עה"פ כי
בתשרי ,כי עדיין זכותו של יצחק שהוא בחי' גבורה
בזה מפרש מה שמצינו ,שכאשר משה רבינו ע"ה במקלי עברתי את הירדן הזה (לב ,יא) ,מביא מה ששמע
ויראה קיימת אף בתשרי ,שמי שמתעורר אף רק
אמר (שמות ג ,יא) מי אנכי כי אלך אל פרעה וכי אוציא מהבעש"ט הק' זי"ע ,שפעם אחת עבר את נהר
בימים אלו ביראת שמים ושב בתשובה שלימה ,יכול
את בני ישראל ממצרים ,הפציר בו הקב"ה שיסכים הנעסטער בלי שום שם ,רק הניח עליו חגורו ועבר
להמתיק כל הדינים ,עד שע"י זה שוב מתעוררת גם
ללכת ,ואמר לו (שם ,יב) כי אהיה עמך וזה לך האות כי עליו ,ואמר שבאמונה גדולה הוא שעבר.
זכות אברהם ויעקב.
אנכי שלחתיך ,היינו כי משה רבינו בגודל ענוותנותו וכתב הדגל דזה י"ל שרמז יעקב אבינו ע"ה ,במקלי
לא ראה עצמו כדאי וראוי שעל ידו תהיה הגאולה, גימטריא יעק"ב ,כלומר בשמו שהוא יעקב מדת אמת כרחם אב על בנים
וכיון שראה הקב"ה שאינו מאמין שישועת ישראל דהיינו ע"י גודל האמונה שלו ,בזה עברתי את הירדן. ויאהב יצחק את עשו וגו' ורבקה אוהבת את יעקב
תוכל לבוא על ידו ,אם כן באמת לא יוכל לגאלם ,כי (כה ,כח) .הנה האמת הוא שגם יצחק ידע מי הוא עשו,
כאמור אפילו צדיק שיכול לפעול ישועות מוכרח
סוד של תפלין וידע שאין עשו נוהג כמו שראוי להיות ,אך בחינת
איתא בזוהר הק' (עי' דף קס"ב ע"א בסתרי תורה) שפרשת יצחק היה להראות לכל הדורות העתידין שצריכין
להאמין בכוחו ,ובלי זה אינו יכול לפעול ,לכן דיבר
יעקב עם צאן לבן שהי' שם עקודים נקודים וברודים, לקרב הבנים בכל אופן אפילו אם אינו מתנהג כראוי,
הקב"ה על לבו וחיזק אותו שיהיה עמו ,ונתן לו אות
זה מרמז על הסוד של תפילין. "פארט א קינד" ,ורצה להמשיך עי"ז על כל הדורות
שיצליח בשליחותו ,כדי שיאמין שהוא יכול להביא
את ישועתן של ישראל" .א שטארקע ווארט". וכן מתאמרא בשם צדיקים בלשון זה ,דמי שיודע לבני ישראל ,שאפילו אז זיי זענען נישט ווי עס
הסוד של ענין המקלות והצאן ,הוא יודע הסוד של דארף צו זיין ,בכל זאת הלא הם בנים למקום ואב
אמונת צדיקים תפילין. אינו מרחק את בנו ,וירחם עליהם ה' ,וכמו שאומרים
התפארת שלמה במאמרי שבועות (דיבור א) מבאר (במוסף דר"ה) אם כבנים רחמנו כרחם אב על בנים ,כמו
ושמעתי פעם מהרה"ח ר' מרדכי הערש שמערלער
הענין שלפני קבלת התורה הוסיף משה יום אחד שהאב מרחם על בנו אע"פ שאינו מתנהג כראוי,
ז"ל ,שהרה"ק מאפטא זי"ע אמר שהוא זוכר כל
מדעתו (שבת פז ,).שזה לכאורה תמוה ,שכל הבריאה דבכל זאת הרי הוא בנו ,כן ירחם השי"ת על בניו זרע
גלגוליו הקודמים אימתי היה בזה העולם ,ואמר
כולה ,עליונים ותחתונים ,המתינו והשתוקקו ליום ישראל.
שהיה בימי זכריה הנביא ,והיה מספר ממה שזכר
המקווה ,יום קבלת התורה ,ומדוע איפוא הוסיף משה
מכל הזמנים שהיה מגולגל בעולם.
מעצמו יום אחד ,ודחה בזה את קבלת התורה.
וסיפר שהיה בין צאן לבן ,וזוכר איך שיעקב אבינו
ימ ָּתא
יַ ֲעקֹב ְׁש ֵל ְ
אך הענין הוא כי רצה להראות בכך שהצדיקים
היה רועה אותם ,ער געדענקט דער זיידע בשעת'ן
יש להם כח לגזור ולצוות כרצונם ,והקב"ה מסכים
פאשען די שאף ,און ער איז געגאנגען מיט גאר
תפילה בכל מקום וכל מצב
עמהם ועושה כרצונם ,כמאמר חז"ל (מו"ק טז ):הקב"ה בפרשת ויצא (ד"ה ויפגע) ביאר הרה"ק רבי יצחק
גרויסע תפילין ,והוא הענין האמור מזוהר הקדוש
גוזר וצדיק מבטלה ,צדיק גוזר והקב"ה מקיים, מנעשכיז זי"ע את הפסוק (בראשית כח ,יא) ויפגע
ובשם צדיקים שבפרשה זו מונח הסוד של תפילין.
"דאס האט משה רבינו געוואלט ווייזן ,אז צדיקים במקום ,שלא נאמר באיזה מקום זה היה ,אמנם
האבן דעם כח" -ומאריך שם בדברים וכותב בלשון עד ביאת הגואל הביאור הוא ,כי כשבא יעקב אבינו ע"ה להר המוריה,
קדשו ש'זהו אחת מהאמונות החזקות שבידינו ,ואם הרה"ק הרבי רבי ברוך ממעזיבוז זי"ע פירש הפסוק מקום המקדש ,ראה ברוח קדשו את חורבן בית
אחד אינו מאמין בזה אינו בכלל יהודי' -ולכן תיכף ויותר יעקב לבדו (לב ,כה) ,שיעקב אבינו ע"ה הנחיל המקדש ,וצפה את כל הגלויות שעתידים ישראל
טו
זו" ,משפיע צו זיין פאר אידן" ,עוד יותר מכל עבודתם העבדות והאלקות של האבות הק' קיים לעד ,ועל במתן תורה הוסיף יום אחד מדעתו ,וביטל את דבר
אשר הם עובדים בדביקותם בהקב"ה. זה אומרים אלקי אברהם ,על העבדות והאלקות ה' שאמר לתת את התורה בו' סיון ,ודחה זאת לז' סיון,
וזהו שאמר הכתוב וירד מעשות החטאת וגו', שהמשיך אברהם אבינו לעולם ,וכן אלקי יצחק והסכים הקב"ה על ידו ,להוכיח שהצדיקים יכולים
היינו שירד מגודל מדריגתו ,שהיה דבוק בעולמות ואלקי יעקב ,על האלקות שהמשיכו לעולם שזה לבטל גזירת המקום ולעשות כרצונם ,והקב"ה
העליונים ,ויצאו ויברכו את העם ,כי היה חפצו ורצונו נצחיות. מסכים על ידם.
לברך את העם ,זה היה חשוב בעיניו יותר מכל עבודת וביאור הענין ,כי אברהם אבינו היה מדתו חסד גואל העתיד
החטאת ,היינו מעבודת היחודים שעשה בעולמות (זוה"ק ח"ג שב ,).לזאת בכל עת שישנו אדם המדבק באור החיים הק' עה"פ ואתה תצוה את בני ישראל
העליונים ,שהיה בוחר ומחשיב עבודה זו להמשיך עצמו אל מדת החסד ,הנה הוא מקשר נפשו עם (ד"ה ובדרך רמז) ,כתב עפ"י מה דאיתא בזוהר חדש
לישראל כל מיני השפעות טובות ,ישועות ורפואות, נשמת אברהם אבינו המתעוררת להופיע ולסייע (בראשית דף ט"ו ע"א) שהגאולה העתידה תהיה ע"י משה
יותר משאר העבודות. לו בכל עניניו ,וכן מי שמדבק עצמו במדת היראה, רבינו ע"ה ,וזהו טעם אריכות הגלות כל כך ,כי "אין
מעורר את נשמת יצחק אבינו אשר מדתו יראה (שם)
משה חפץ לגאול עם בטלנים מן התורה".
יוֹ ֵסף ַצ ִ ּד ָ
יקא שיופיע ויסייע לו בעבודתו ,ומי שמדבק עצמו במדת
וזהו שרמז הכתוב ואתה תצו"ה את בני ישראל,
האמת ,מעורר את נשמת יעקב אבינו שמדתו אמת
ואמרו ז"ל אין צו אלא מלכות ,כי משה רבינו יהיה
עבודת ה' בדברים גשמיים (עי' מיכה ז ,כ) שיסייע לו בעבודתו.
מלך המשיח לעתיד ,ואמר הכתוב העצה לקרב
בדגל מחנה אפרים (ד"ה עוד י"ל שרימז התרגום) עה"פ ובזה כתב לפרש המשנה (אבות א ,יב) הוי מתלמידיו ביאתו ,ויקחו אליך שמן זית זך ,היינו שיעסקו בתורה
וישראל אהב את יוסף מכל בניו כי בן זקונים הוא לו של אהרן ,היינו כי אהרן הכהן ע"ה היה אוהב שלום שנמשלה לשמן (דברים רבה פ"ז ,ג .ועי' ברכות נז ,א) ,ועי"ז
(לז ,ג) ,ותירגם אונקלוס ארי בר חכים הוא ליה .מבאר ורודף שלום (שם) ,פי' שהיה תמיד מביא שלום בין יוכלו לקרב ביאת משיח צדקנו.
עפ"י מה שראה אצל הבעש"ט הקדוש זי"ע שהיה אדם לחבירו ובין ישראל לאביהם שבשמים ,וכן
מספר מעשיות שנראה כדברים פשוטים ,אך באמת היתה מדתו מדת החסד ,כי כהן הוא בחינת חסד ַא ֲהרֹן ַּכ ֲהנָ א ַק ִד ָׁ
ישא
היה מלובש בו עבודתו הזכה אל השי"ת. (זוה"ק ח"א רנו ):כמו שנאמר (דברים לג ,ח) איש חסידך ,על
וכן היה ביוסף הצדיק ,דאף בעת שעסק בדברים כן תמיד בכל הדורות כאשר איש ישראל נוהג במדת ממשיך להשפיע על בנ"י
חיצונים ,הלביש בהן חכמתו לעבודת השי"ת ,ועל כן השלום והחסד ,הנה הוא מעורר בכך את נשמת אהרן בתפארת שלמה פרשת חוקת (ד"ה יאסף) מבאר מה
אהב ישראל את יוסף ,ארי 'בר' ,דהיינו אף בהדברים הכהן שיבוא ויסייע לו בעבודתו ,ועל ידי כן נעשה שפטירת הצדיק מכונה בתורה בלשון אסיפה אל
שנראים שהם מבחוץ ,חכים הוא ליה ,כלומר שעשה תלמידו של אהרן הכהן. עמיו ,כמו שמצינו אצל האבות הקדושים אברהם
אותם בחכמה. והנה נגעים באים על עון לשון הרע (ערכין טו ,):לזה יצחק ויעקב (בראשית כה ח ,לה כט ,מט לג) ,וכן אצל
ויהי איש מצליח -ע"י שמחה אמר הכתוב אדם כי יהיה בעור בשרו וגו' לנגע צרעת, אהרן הכהן ע"ה (במדבר כ ,כד) ,ומבאר ,כי הצדיקים אף
במאור ושמש (ד"ה ויהי ה' את יוסף [הא']) עה"פ ויוסף היינו כאשר יהיה לו נגע ,יתבונן בעצמו סיבת הנגע, אחרי שמסתלקים מהעולם הזה ,פטירתם היא רק
הורד מצרימה וגו' ויהי ה' את יוסף ויהי איש מצליח שהוא מפאת שדיבר לשה"ר וצריך לשוב בתשובה לעיני בשר ,שנראה כאילו אינם ,אבל באמת גם אז
ויהי בבית אדוניו המצרי (לט ,א-ב) ,דקדק למה נאמר ולתקן את עצמו ,ויקבל על עצמו לשנות את מעשיו, הם נשארים עם כלל ישראל ,וממשיכים בעבודתם,
"ויהי" שלש פעמים. להיות מעתה אוהב שלום ורודף שלום ,שלום בין להשגיח ולדאוג על כל צרכיהם ,ולבקש רחמים
אדם לחבירו ושלום בין ישראל לאביהם שבשמים, עבורם ,להמשיך להם כל מיני השפעות טובות ,כמו
והביא שבמדרש (בראשית רבה פפ"ו ,ד) איתא על איש
ועל ידי זה והובא אל אהרן הכהן ,כלומר ע"י שיקבל בחיים חיותם ,ולכן מכנה התורה את הסתלקות
מצליח -גבר קפוז ,ופירש במתנות כהונה דהוא לשון
על עצמו להתנהג במדת החסד והשלום ,יעורר את הצדיק בלשון 'אסיפה אל עמיו' ,כי בפטירתו הוא
שמחה" ,איש מקפיץ כלומר צהל ושמח וטוב לב",
נשמת אהרן הכהן בגבהי מרומים ,שיבוא ויסייע לו נאסף אל עמו ,הם האנשים שיהיה משפיע להם
"יוסף האט געטאנצט" ,ויש להבין הכוונה בזה.
לקיים את קבלתו הטובה ,להתנהג בחסד ובשלום. בחיים חיותו ,להיות עמהם גם עתה ,להעתיר
ומבאר המאור ושמש דהנה יוסף הצדיק נולד
ולהשפיע להם כל טוב.
ונתגדל בבית יעקב אבינו מיט די ברידער אינאיינעם... משפיע זיין פאר אידן
א קדושה ...אזא גרויסע קדושה ,די גרעסטע עלי' אין כ"ק מו"ח זצוק"ל היה רגיל לומר מה דאיתא באוהב הוי מתלמידיו של אהרן
קדושה ,בבית הכי מעולה בקדושה ,ומשם הוצרך ישראל (ד"ה או י"ל דבאמת) כתב לבאר הכתוב (ט ,כב-כג) בתפארת שלמה (ד"ה והובא) איתא על הכתוב והובא
לירד למצרים ...א טומאה ,...נמצא שבא מהמקום וירד מעשות החטאת והעולה והשלמים ,ויבוא משה אל אהרן הכהן וגו' ,לכאורה ,הרי התורה כולה נצחית
הקדוש ביותר אל ארץ מצרים שהוא המקום השפל ואהרן אל אהל מועד ויצאו ויברכו את העם ,כי הנה עומדת לעד ,וכל הכתוב בה צריך להיות נוהג לדורות
ביותר ,אזא מצב ...הלא ודאי היה בצער גדול ונשבר דרך הצדיקים האמיתיים הוא ,אף שהם דבוקים בכל עת ,א"כ יש להבין כיצד שייך עתה בזמן הזה
רוחו בקרבו עד מאד ,וכתיב בכל צרתם לו צר (ישעיה תמיד במחשבתם בעולמות עליונים ,אעפי"כ יורדים הצווי האמור בתורה ,והובא אל אהרן הכהן.
סג ,ט) ,וא"כ גם להקב"ה היה צער גדול על צרת יוסף, מרום מדריגתם ומתקרבים לישראל ,אף לאנשים וכתב לבאר כי הנה אנו אומרים בתפילת שמנה
והרגיש יוסף בצער השכינה ונצטער גם משום צרת הפשוטים ביותר ,להשפיע להם כל מיני השפעות עשרה אלקי אברהם אלקי יצחק ואלקי יעקב ,ובודאי
השכינה. טובות בכל הצטרכויותיהם ,והמה מחשיבים עבודה אין זה סיפור דברים בעלמא מה שכבר היה ,אלא כי
טז
העוסק באמירת תהלים יהיה נחשב אצלו כאילו היה היו נחלקין בדעותיהם בענייני הלבוש ,שיעקב סבור וזהו שאמר הכתוב ויוסף הורד מצרימה ויהי ה' את
עוסק בנגעים ואהלות ,אך מעיר כי מאן יימר שאכן דיש לילך לבוש כבגדי החסידים שאין מקפידים כל יוסף ,ויהי הוא לשון צער (בראשית רבה פמ"ב ,ג .תיקו"ז
הסכים הקב"ה על ידו ,אולי ביקש זאת ולא הסכים כך שיהיה באופן הנאה ,אבל יוסף הצדיק היה דרכו תיקון ל עד ,א) ,שגם הקב"ה ירד עמו ונצטער עמו
הקב"ה על ידו. בעבודת השי"ת לסלסל בשערו וכו' כדי שיהא נראה בצרתו ,ומזה עצמו ניתוסף צער ליוסף על גלות
נענה הרה"ק מסאווראן זי"ע ואמר :הדבר פשוט יפה (רש"י לז ,ב ד"ה והוא נער). השכינה שנמצא עמו ,ונמצא שהי' לו שני מיני צער,
שכל מה שדוד המלך ע"ה ביקש פעל ונתקבלה אבל כאן לאחר שנעשה ליוסף כל הענין עם פוטיפר, הן על עצמו שהוא בבית אדוניו המצרי ,והן על ויהי
תפילתו ,והוא גמרא מפורשת במסכת ערכין (טו,): אז הבין שאילו היה הולך לבוש כדמות אביו לא היה ה' את יוסף ,שהשכינה היא עמו בגלות ובצער.
רבי אחא ברבי חנינא אומר סיפר לשון הרע אין בא לכל הנסיון ,וראה כי טוב דרכו של אביו מדרכו. אמנם בזמן שהאדם בצער הרי הוא עלול ליפול
לו תקנה ,שכבר כרתו דוד ברוח הקודש ,שנאמר וזהו שכתב רש"י שנראה לו דמות דיוקנו של אביו, לעצבות ,ועצבות איז א געפערליכע זאך! עצבות
(תהלים יב ,ד) יכרת ה' כל שפתי חלקות לשון מדברת כלומר שראה כי טוב להיות לבוש כדיוקנו של אביו, שאדט צו עבודת השם ,אז מען האט עצבות איז
גדולות ,ולכאורה יש להקשות ,הגם שדוד המלך ומעתה נראה בעיניו יותר דרך זה ,כי ע"י זה ינצל מן נישט גוט! על כן עשה יוסף כל מיני פעולות להיות
התפלל וביקש יכרת ה' כל שפתי חלקות ,מאן יימר הנסיון .והוא דבר נפלא. בשמחה ,וקפץ ורקד כדי שיהיה בשמחה ,וזהו שאמר
שנתקבלה תפילתו ,אלא על כרחך שאם דוד המלך שׂמֵחַ ורקד
המדרש שהיה גבר קפוז ,שהיה שש ו ְ ָ
התפלל ,בודאי פעל ,אם כן גם במה שהתפלל שכל התחדשות בכל יום בשמחה ,ער האט געטאנצט און געשפרינגען כדי
האומר תהלים יהיה נחשב כעוסק בנגעים ואהלות בבית אהרן בפרשת וישב (ד"ה והוא) הביא בשם להיות בשמחה ובהתחזקות.
ודאי פעל וכן הוא( .בענין זה ראה גם ביסוד העבודה חלק ב הרה"ק רבי אשר מסטאלין זי"ע ,שהאדם צריך
ומביא המאור ושמש ששמע לפרש במה שאמרו
פרק ו). להתחדש תמיד בעבודת השי"ת ,להתחיל בכל יום
בגמרא (תענית כו ,ב) משנכנס אב ממעטין בשמחה,
מחדש ,כאילו עד עכשיו לא עשה כלום ,ורק עתה
סעודתא דדוד מלכא משיחא דבעת שנכנס ובא על האדם השראת הדינים ח"ו
מתחיל לעבדו בחיות ובשמחה .ואמר שזהו שנאמר
כ"ק אדמו"ר רבי איציק'ל מפשעווארסק זצוק"ל שהוא בחינת חודש אב ,יכולים למעט הדינים ע"י
אצל יוסף הצדיק ע"ה (בראשית לז ,ב) והוא נער ,שהיה
סיפר לכ"ק מו"ח זצוק"ל ,שהרה"ק הרבי ר' אלימלך שמחה ,כי גדול כח השמחה למעט ולהמתיק כל
תמיד כמו נער המתחיל עתה לעבוד את ה'.
זי"ע לא היה דרכו ליטול ידיו לסעודה במוצאי שבת, הדינים ,ועל כן היה יוסף בשמחה שעי"ז ימתיק כל
הדינים מעליו ,וע"י שהיה בשמחה זכה להשראת
רק נהג לשתות כוס "טיי מיט צוקער" לכבוד מלוה יחא
ָ ּד ִוד ַמ ְל ָּכא ְמ ִׁש ָ
מלכה ,ואחר כך היה רגיל לראות את דוד המלך ע"ה השכינה ויהי ה' את יוסף.
שבא אליו לברכו בברכת "א גוטע וואך" כשהוא לראות נגעי עצמו וזהו המשך הכתוב ויהי איש מצליח ,דהגם שהיה
מעוטר בכתר מלכות על ראשו. שמעתי מהרה"ח ר' בנציון קרינפיס ז"ל ששמע בצער וצרה חיזק עצמו להיות בשמחה כדברי
פעם אחת לא מצא הרה"ק הרבי ר' אלימלך זי"ע בעצמו מפה קדשו של הרה"ק רבי דוד מזלאטיפאלי המדרש ,ועי"ז ויהי בבית אדוניו המצרי ,שהמשיך
חתיכת "צוקער" בביתו ,ושתה ה"טיי" לבד ,בלי זי"ע שהפליג פעם במעלת וסגולת אמירת תהלים הצער על בית אדוניו המצרי.
"צוקער" ,ואז ,כשבא אליו דוד המלך ע"ה ,ראה אותו ואמר :במדרש איתא (שוחר טוב תהלים א) שדוד המלך וז"ל כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל במכתב קדשו:
בלי הכתר על ראשו .שאל אותו הרבי ר' אלימלך: ...העיקר הכל של כל יהודי הוא התחזקות בכל
ע"ה התפלל שכל האומר תהלים יהיה נחשב כאילו
"קייזער ווי איז דער קרוין" ?! ענה לו דוד המלך ע"ה: עת ורגע ,גם בעת נפילה לא צריכים להיות נפול
עוסק בנגעים ואהלות ,והכוונה בזה ,כי אמרו חז"ל
"מֵלך ווי איז דער צוקער" ?! היינו בגלל שחיסר קצת עוד יותר ,רק צריכים לחפש להתחזק ,וכל אדם
(נגעים ב ,ה) כל הנגעים אדם רואה חוץ מנגעי עצמו, הוא כן ואין ניצול מן נפילות ,אלא צריך להיות
ממלוה מלכה ,סעודתא דדוד מלכא משיחא ,לא זכה היינו שאדם אינו מסוגל לראות חסרונות בעצמו חזק ואמיץ לא לנפול נפילות חזקות ,וזה ע"י
הפעם לראותו עם הכתר. (כן פירש בתולדות יעקב יוסף פר' בא ,פר' חוקת ,ועוד) ,אמנם התחזקות .ועיקר הכל להיות בשמחה תמיד,
הרה"ק הרבי ר' אלימלך זי"ע אמר ,שהבין מדוד דוד המלך ביקש ופעל שהאומר תהלים יהיה נחשב שמח בחלקו הן בגשמי הן ברוחני ובבטחון
המלך ע"ה כי רצונו שיטול ידיו לסעודה דוקא ,אך כאילו עוסק בנגעים ,היינו שעל ידי אמירת תהלים תמיד .ומענין נפילות מבואר במאור עינים פ'
אמר לו שעכשיו לעת זקנותו כבר אין לו כח לזה, יוכל לראות ולתקן גם נגעי עצמו. יתרו (דיבור א') שזה ענין נעשה ונשמע ,והרבה
אבל את בניו ואת ביתו אחריו יצוה שיקפידו לסעוד עניני חסידות מיוסד על זה הענין ,וזה גם עיקר
"דורך תהלים זאגן קען מען אביסל זעהן די אייגענע
סעודת מלוה מלכה .ואכן כל הצדיקים נכדי הרבי ר' של נסיון ,והעיקר לא לעשות עסק מזה ,עיין
חסרונות".
אלימלך הקפידו על כך ,וסעודת מלוה מלכה היתה מאור ושמש פרשת וישב על הפסוק ויהי ה' את
אצלם דבר חמור מאוד. כנגעים ואהלות יוסף ויהי איש מצליח ויהי בבית אדוניו המצרי,
מסופר שפעם כאשר עיין הרה"ק מסאווראן זי"ע עיין שם ותמצא נחת דברים נחמדים.
אגב ,זכורני שאחרי שסיפר כ"ק אדמו"ר רבי
איציק'ל זצוק"ל סיפור זה -או אולי סיפור אחר - בספר נפש החיים (שער ד פרק ב) ,ראה דברים שנראים נראה לו דמות דיוקנו של אביו
מהרבי ר' אלימלך ,הפטיר ואמר" :יא יא ,מ'פארציילט, כזלזול קצת כלפי חסידים המבלים זמנם בריבוי שמעתי שאמר הגה"ק מהר"י ט"ב מסאטמאר
מ'פארציילט" ...כלומר "וואס האט מען דערפון". אמירת תהלים ,ולא הוטבו בעיניו. זצוק"ל בשם חותנו [בזיוו"ר] הרה"ק מפלאנטש זי"ע,
נענה כ"ק מו"ח זצוק"ל" :יא יא ,מ'דארף געדענקען די ה'נפש החיים' מביא שם את מאמר חז"ל (שוחר על מה שכתב רש"י (לט ,יא ד"ה לעשות מלאכתו) שנראה
אלטע ,דאס איז אונזער חיות"! טוב תהלים א) שדוד המלך ע"ה ביקש מהקב"ה שכל לו דמות דיוקנו של אביו ,דיעקב אבינו ויוסף הצדיק
יז
דברות קודש לחג הסוכות זמן שמחתינו
מאת כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
שמחת בית השואבה לבחורי חמד חוה"מ סוכות שנת תשפ"ב לפ"ק
להעלות השמחה דא א ליקוט פון די תורה'ס פון כ"ק דער זיידע זצוק"ל פון ירושלים [ספר אמרי
ס'איז ָ
אין ַאלע חסיד'ישע ספרים שטייט דאךַ ,אז ביי א יעדע מדה איז דא מדות נפולות כגעזאגט ווערטער פון ַאנדערעָ ,אבער ביי רוב
ָ נא
האט ער ָ
קודש] ,וואס רוב תורה'ס ָ
דאס מעלה זיין .איז איצט ַאז ס'איז א זמן שמחהַ ,אז
ביי א מענטש ,אבער מען קען ָ כגעזאגט ,איז כ'גיי דא
ָ נא
דאס ָהאט ָ
מאמרים שטייט נישט די נעמען פון וועמען ער ָ
זאכן מ'קען זיך דערהייבן
הארץ איז פרייליך ,קען מען זיך פרייען מיט העכערע ַ
דאס ַ
ָ דאס געזעןָ ,אבערזאגן זאכן ,אבער כ'געדענקט נישט ַאלץ אין וועלכן ספר כ'האב ָ
מיט די שמחה ,מיט שמחה קען מען מעלה זיין. ס'איז נישט קיין אייגנסַ ,אלעס שטייט ערגעץ.
דאסַ ,אז
נאך ספרים שטייט ָ עס שטייט אין בני יששכר (ראה מאמר ט אות ג) און אין ָ זמן שמחתינו
יאר ביז
גאנץ ָ
איצט אום זמן שמחתינו איז דער זמן מעלה צו זיין די שמחה פון ַא ַ
דא לכבוד יום טוב צו א שמחת בית השואבה .ס'איז א צוזאמגעקומען ָמ'איז זיך ַ
עפעס א שמחה טאמער איז געווען ּ
איצט וואס איז נישט געווען ווי עס דארף צו זייןָ .
זא געהויבנקייט .ס'איז אן
געטאנצן מיט ַא ַ
ַ מ'האט
ָ מ'האט געזען אז
ָ גרויסע שמחה,
דאס מעלה זיין.דארף צו זיין ,קען מען ָ וואס איז נישט געווען ַאזוי ווי עס ַ
ָ
השפעה אויף ווייטער.
דאס גיט ַאריין אן ּ
ערנסטע שמחה .ס'איז זיכער ַאז ָ
"זמן" שמחתינו
דאך "זמן שמחתינו" ,ס'איז דער זמן פון שמחה ,מען זאגט מען ָ אין יו"ט סוכות ָ
דאקעגן שטייט דאך (ליקוטי תורה סוכות 'להבין מה שאנו אומרים' ,מגן אברהם שבת חוה"מ סוכות
ַ
דערמאנט דאס אפאר מאל א טאג ביים דאווענען "חג הסוכות הזה זמן שמחתינו".
טשערנאבילער מגיד זי"עַ ,אז "זמן שמחתינו" איז א לשון
ָ ד"ה וישת) פון הרה"ק דער
אין די תורה שטייט (דברים טז ,טו) "ושמחת בחגך והיית אך שמח" .דער רמב"ם
יאר .זמן איז א לשון פון זימן,
פון ָאנגרייטן .מ'גרייט אן שמחה אויפ'ן קומענדיגן ָ
ּפסק'נט ַאזוי (פ"ח מהל' לולב הי"ב) ,און ַאלע ספרים רעדן פון דעםַ ,אז סוכות איז דער
זאגן (ביצה י" ):זימן שחורים ומצא לבנים" .זעט מען ַאז זמן איז א לשון פון
ווי חז"ל ָ
נאר זיין ,מוז מען אום סוכות
וואס עס זאל ָ
זמן פון שמחה ,שמחה מוז זיכער זיין ,אז ָ
יאר.
גאנץ ָ
ָאנגרייטן ,אז אום זמן שמחתינו גרייט מען צו שמחה אויף ַא ַ
זיין בשמחה.
וואס ער ברענגט פון די משנה "זימן שחורים
האב געזען ברענגען אויף די ראי' ָ איך ָ
ספעציעל ,און מ'קען
דא א מצוה פון שמחהָ ,אבער סוכות איז ּיעדן יו"ט איז אויך ָ
מאל אפילו עס איז געווען א מצב פון שחורים ,ס'איז געוועןומצא לבנים" .ווייל ַא ָ
טאמער מען איז זיך משמח ווערט עס איבערגעדרייט אויף נישט ַאזוי גוטָ ,אבער ָ זאנס .דער יו"ט איז די מצוה פון
דא ַא ָ
זיך נישט ַארויסדרייען פון דעם .ס'איז נישט ָ
גוט ,עס ווערט לבנים ,דאס הייסט דורך שמחה ווערט עס גוט. שמחה.
וויאזוי מ'גייט צו צו דעם ווי אזוי ווערט מען בשמחה.
די שאלה איז ַ
אך שמח
דערמאנט דעם ענין פון
ַ מאל
האב געזען ברענגען ,אז ביי סוכות שטייט דריי ָאיך ָ באספך מגרנך ומיקבך
שמחה ,עס שטייט ושמח"ת בחגך והיית אך שמ"ח ,און ביי די ד' מינים שטייט, אין ּפסוק שטייט ַאז ס'איז א זמן שמחה ,ווי עס שטייט (דברים טז ,יג) "באספך מגרנך
ושמחת"ם לפני ה' אלקיכם ,דער חינוך (מצוה שכ"ד) ברענגטַ ,אז די ד' מינים זענען צוזאם דעם גורן ויקב ,איז עס א זמן שמחה,
וואס מ'נעמט ַ ומיקבך" .ס'איז דער זמן ָ
א
מעורר שמחה. מ'דארף זיך משמח
זאל מען זיך פרייען מיט דעם .און די הלכה איז טאקע ַאזוי ,אז ַ ָ
און מען ברענגט אויף די מצוה פון "והיית אך שמח"ַ ,אז ס'איז ַאזוי ווי חמץ אום דארף קויפן נייע קליידער,זיין ,און די גמרא (פסחים קט ).פרעגט במה משמחה מען ַ
דאס זעלבע איז מיט עצבות אום וואס ס'איז אן איסור פון בל יראה ובל ימצאָ ,
ּפסח ָ זאכן ַאריינצוברענגען א שמחה. מ'דארף טון ַ
ַ
דארף
וואס איז בבל יראה ובל ימצא ,אזוי ווי עס שטייט והיית 'אך' שמח ,עס ַ סוכות ָ זאגט
כ'האב געזעהן ברענגען אין איינע פון די ספרים ַאז דאס וואס דער ּפסוק ָ
טאר נישט זיין קיין שום עצבות ומרה שחורה. נאר שמחה ,עס ָ זיין ָ זאגט ַאז די
זאגט ער ַאז עס קען נישט זיין ַאז די תורה ָבאספך מגרנך ומיקבךָ ,
ומאושפיזין עילאין וואס
מ'זאל זיך פרייען מיט דעם ָ
וואס באספך מגרנך ומיקבךָ . שמחה איז מיט דעם ָ
וואס איז געווען ביי הרה"ק רבי
מען ברענגט (אמרי חיים ליקוטים לפ' ויגש) א מעשה ָ צוזאמגענומען די ּפירות.
מ'האט ַ
ָ
קאברינער זי"עַ .אז עס איז געווען א איד ָ
וואס איז געקומען צו אים אויף משה ָ וויבאלד ס'איז א זמן שמחה ,און א מענטש איז דעמאלסַ נאר ּפשט איזַ ,אז
ָ
דארט אויף
חודש תשרי ,וואס ער איז נישט געווען קיין חסיד ,און ער איז געווען ָ וויבאלד ס'איז
ַ דעמאלט.
ָ געמאכט דעם יו"ט
ַ האט דער אויבערשטער בשמחהָ ,
געוואלט
ָ האט ער
געהאטָ ,
ַ האט זייער הנאהכיפור ,און ער ָ
ראש השנה און יום ּ האט דערבאספך מגרנך ומיקבך ,און דער מענטש איז אין א מצב פון שמחהָ ,
בלייבן אויף סוכות אויך. מ'זאל זיך
דעמאלטַ ,אז ָ
ָ זאל זיין
געמאכט ַאז דער זמן שמחתינו ָ
ַ אויבערשטער
האט אים
קאברינער זי"ע זיך געזעגענט מיט אים ,ער ָ
האט דער ָ
כיפור ָ
מוצאי יום ּ דארף זיך באמת פרייען מיט א שמחה של מצוה.
וואס מען ַ
קענען פרייען מיט ָ
א .זה לשון ספר החינוך :לפי שימי החג הם ימי שמחה גדולה לישראל ,כי הוא עת אסיפת התבואות ופירות האילן לבית ,ואז ישמחו בני אדם שמחה רבה ,ומפני כן נקרא חג האסיף .וצוה
הקל לעמו לעשות לפניו חג באותה העת לזכותם להיות עיקר השמחה לשמו יתברך ,ובהיות השמחה מושכת החומר הרבה ומשכחת ממנו יראת אלקים ,בעת ההיא צונו השם לקחת בין
ידינו דברים המזכירים אותנו כי כל שמחת לבנו לשמו ולכבודו ,והיה מרצונו להיות המזכיר מין המשמח כמו שהעת עת שמחה ,כי צדק כל-אמרי פיו ,וידוע מצד הטבע כי ארבעת המינין
כלם משמחי לב רואיהם ,עיי"ש עוד באריכות.
טו יח
גאנצע תורה איז דאך א רמז"קודשא בריך הוא ואורייתא וישראל חד הוא" .די ַ האטגעוואלט בלייבןָ ,
ָ דאך
האט ָהיימפארן ,אבער דער איד ָ
ָ זאל ַא
געזאגט ַאז ער ָ
ָ
האמיר היינט שמחה פון די תורה .אז מ'איז זיך מתייחד אויפ'ן אויבערשטן ,אונז ָ האט ער אים האט אים געזעןָ ,קאברינער ָ טאג ,ווען דער ָ נאך א ָ אויסגעווארט ָ
ַ ער
מיט'ן אייבערשטן קען מען זיך פרייען מיט די תורה. האט אים ַאזויהיימפארן ,ער ָ
ָ זאלסט ַאגעזאגט ַאז דו ָ
ָ כ'האב דיר דאך
ָ געזאגט,
ָ
על שם העתיד רוואס ער שיקטפא ָגעוואגט צו פרעגן ַ
ַ האט דער איד זיך היימצופארןָ ,
ָ געשטופט ַא
ּ
געזאגט ,ביי מיר קומען
האט ער ָ דאָ . וואס עס ארט אים ַאז ער בלייבט ָ אים ַאהייםָ ,
מ'זאל זיך פרייען ,ווען עס קומט שמחת תורה ,אבער ס'וועט עס שטייט טאקע אז ָ
אושפיזין ,און זיי קענען נישט פארנעמען קיין שמץ פון מרה שחורה. ּ די
זאך [כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל שהי' אז מוטל על ערש דוי] ָאבער ס'איז זמן
דא א גרויסע ַ
פעלן ָ
שמחתינו ,די שמחה איז ַאלעס. ס'איז ַאזוי ווי עס שטייט ביי שבת .דער אור החיים הק' ָ
זאגט (ויחי מז ,כח) אז ביי
וואס איז מען מענג שבת שטייט "וינפש" ַאז מען ַ
דארף מענג זיין דעם שבת ,מיט ָ
מ'ווייסט ס'איז געווען די מעשה ביי כ"ק דער סקווערער זיידן זצוק"ל ,ער ָ
האט
פארנעמט זאך ,און ווי העכער מען איזַ ,
זאגט ער ַאז שבת איז א העכערע ַ
דעם שבתָ ,
פארלוירן די
האט ער ַטאכטער ממש פאר ראש השנה ,כ"ז אלול ָ פארלוירן די ָ
ַ
עס נישט קיין שום עצבות ,ס'איז א העכערע זמן.
באבע
האט די ַגעטאנצןָ ,
ַ שטארק
ַ האט ער זייער טאכטער ,יענעם שמחת תורה ָָ
וואס איז די גרויסע שמחה איצט.
געטאנצןָ ,
ַ האט ַאזוי
רוואס ער ָ
פא ָ אים געפרעגטַ , נאמען ישראל ,ס'איז
באקומען דעם ָ
האט ַ
ער זאגט אויך אז מ'זעט ביי יעקבַ ,אז ער ָ
נאמען ישראלגעהאט א צרה איז דער ָ
ַ האט
נאמעןָ ,אבער ווען ער ָ א העכערער ָ
יאר .עס שטייט
פאר'ן קומענדיגן ָ
טאנצט ַ
זאכן .ערשטנס ער ַ געזאגט צוויי ַ
האט ער ָ ָ
ב
יאר ,און
גאנצן ָ
דאך ַאזוי ,ס'איז זמן שמחתינו ,מ'גרייט זיך צו מיט שמחה אויפ'ן ַ דאס נישט געקענט פארנעמען.
האט ָ
נאמען ָ
וועקגעגאנגען ,דער ָ
ַ ַא
צווייטנס ,ווער זאגט אפשר אז מ'וואלט פאריאר מער געטאנצט וואלט דאס נישט אושפיזין קומען ,האט הרה"ק רבי משה
ּ זא יו"ט ,און דיאיז ַאז עס קומט ַא ַ
געשעהן. דארף מען זיין
פארנעמען קיין עצבותַ ,
געזאגט ַאז זיי קענען נישט ַ
קאברינער זי"ע ָ
ָ
וואס עס וועט זיין ,עס
טאנצט אויף ָ
טאקע פעלןָ ,אבער מען ַ
איז אפילו עס וועט ַ בשמחה.
דארף מען ָאבער זען זיך
טאקע זיין א גרויסער חללַ ,
קומט שמחת תורה ,עס וועט ַ עשה לי סעודה קטנה
מ'זאל זיך קענען פרייען און עס זאל
מחזק צו זיין ,זיך צו קענען פרייען מיט די תורהָ , פון ַאנדערע שטייט ,ס'שטייט פון מאור עינים (פ' האזינו)ַ ,אז די ַ
גאנצע עבודה
מ'זאל קענען זיך פרייען
גאנצע רפואה ,און ָ
זאל זיין א ַ
משפיע זיין אויף ווייטער ,עס ָ
ּ פון די הייליגע טעג איז צוצוקומען צום "אתה הראת לדעת" אום שמיני
מיט דעם ,מ'קען איצט בעטן אויף דעם. וואס רש"י ָ
זאגט עצרת ג .אפילו מ'גייט נישט מיט קיין העכערקייט ,מ'זעט ָ
נאר ָ
משמחי לב (במדבר כט ,לה)ַ ,אז שמיני עצרת איז א בחינה פון "עשה לי סעודה קטנה" ד ,מ'קען זיך
רוואס איז
פא ָעס שטייט (רש"י במדבר כט ,יח) ,אז סוכות איז מען מקריב צ"ח קרבנותַ , מאך א יום טובזאגט ,איך ַ מייחד זיין מיטן אויבערשטן ַאליינס .דער אויבערשטער ָ
עפעס ּפונקט וואס ּ
מען מקריב צ"ח קרבנות ,שטייט ַאז ס'איז קעגן די צ"ח קללותָ , וואס
זאך ָמ'זאגט איך האב הנאה מיט דיר ַאליינס .ס'איז ַא ַ
נאר מיט דיר ַאליינס ,ווי ָָ
זאך ,שטייט אויך ביי די תוכחהַ ,אז די קללות קומען ווייל "תחת אשר לא עבדת די ַ זא יו"ט ,און אויף דעםמאכט ַא ַפארשטייט אפילו נישט .דער אויבערשטער ַ מען ַ
את ה' אלקיך בשמחה" (דברים כח ,מז) ,איצט אום זמן שמחתינו איז דער צייט מתקן שטייט ַאז ַאלעס פון ביז איצט איז ַאן הכנה אויף דעם יו"ט.
צו זיין ,איז עס קעגן דעם ,עס וועט ַאוועקגיין( .כ"ה בשם משמואל לסוכות שנת תרע"ג ד"ה דארף עס זיכער ברענגען א איז ַאז עס קומט במיוחד פונעם אויבערשטןַ ,
ברש"י ובפייט בשם אביו הרה"ק האבנזי נזר זי"ע). מורא'דיגע שמחהַ .אז דער אויבערשטער ַאליינס איז זיך מייחד מיט אידן .איז
זאךַ ,אז מען וועט זיך פרייען ,מ'וועט זיך מחזק זיין ,וועט קומען שמחה
די זעלבע ַ זיכער ַאז עס קומט נישט ַאריין קיין שום עצבות ,קיין שום יגון ואנחה.
זאל זיין שמחות בשלימות.זאל זיך קענען פרייען ,עס ָיארַ ,אז מען ָ
גאנצן ָ
אויפ'ן ַ איז די זיבן טעג פון סוכות איז ַאן הכנה אויף דעם .מען פריידט זיך און עס ברענגט
"פקודי ה' ישרים משמח
זאך ווי דער ּ
זא ַדא ַא ַ
דא נישט ָ אבער מען זאל וויסן ס'איז ָ זאל זיך קענען מייחד
ַאריין א שמחה ,איז עס ַאן הכנה אויף שמיני עצרת ַאז מען ָ
לב" לימוד התורה איז משמח א מענטש ,און ַאז דער מענטש איז בשמחה איז ָ
דאס זיין מיטן אויבערשטן.
הארץ ָאפן ,און מען קען מקבל זיין ,מ'קען טון ,יעדער ווייסט עס.
ַ רוואס איז
פא ָ אויף שמחת תורה שטייט אויךַ ,אז מען פריידט זיך מיט די תורהַ .
וואס
השפעות ָ
ּ מ'זאל קענען מקבל זיין ַאלע
דער אויבערשטער זאל העלפן ַאז ָ געזאגט
האט ָ ּפונקט איצט שמחת תורה? איז אויך ,ווייל למעשה דער אויבערשטער ָ
מ'זאל זוכה זיין צו א שמחה בשלימות.
רא ּפ ,און ָ
עס קומט ַא ָ טאג זענען אידן זיך מייחד מיטן אויבערשטן .מ'קען זיך מייחד זיין ,און
ַאז אין דעם ָ
ב .זה לשו"ק :אכן להיות שענף המושכל אשר נתעצם יעקב להשיגו שבאמצעותו בשם ישראל יתכנה היא בחינת קדושה עליונה ,ותמצא כי המין המאושר ההיא ימאס לבחינת הדאגה
והעצבון והשפלות כי ממקום השמחה והמנוחה והגדולה באה ,והיה לאות בין עיניך יום שבת למנוחה אשר צוה ה' את בני ישראל ,והוא לטעם נשמה יתירה ,ולצד שממקום עליון באה יצו
ה' להרחיק היגון והכעס ולקרא לשבת עונג ,והן הדברים עצמם נאמרים ביעקב ,בהשגתו שם עליון השם יגיד כי צוה ה' אתו את הנשמה העליונה ,בעלת שם זה של ישראל ,ומשכנה בו הוא
כל זמן שאין שם עצבון ,וענף הנגדי קצת לשמחה ולשלמות הקדושה והטהרה ,ובהעדר כן וינפש ,יוצאה ממנו כיציאת נשמה יתירה של יום שבת ,ובאותו זמן לא יקרא לו ישראל כי בעלת
השם הלכה לה ואינה ,אז ויקרא שמו יעקב ,ותשוב עוד הנשמה ההיא באמצעות הכנת והצעת המוכן כהשבת נשמה יתירה בכל שבת ושבת ,באמצעות הכנת יום המקודש ,ובזה תלך לבטח
להשכיל טעם בכל מקום אשר בשם "יעקב" יתכנה הוא לסיבה אשר יארע שם דבר מבחינת העצב והיגון:
ג .זה לשון קדשו :והנה כל העובדות שאנו עושים בחודש זה ,ראש השנה ויום הכיפורים שופר סוכה ולולב תכלית הכל הוא בשביל שמיני עצרת ,שאנו מתייחדים עם הבורא ב"ה באחדות
הגמור .והנה אמרו רז"ל על פסוק 'צדיק מושל ביראת אלהים' ,הקב"ה גוזר והצדיק מבטל ,והקושיא כתוב בזוהר 'וכי צדיקייא קטרוגא דמאריה אינהו' ,אבל הענין כתוב בפסוק גופיה 'במה
מושל הצדיק' דהיינו 'ביראת אלהים' ,שהוא במדת מלכות של הש"י כמאמר (תהלים ק"ג ,י"ט) 'ומלכותו בכל משלה' ,וכשצדיק מתדבק ומתייחד עם הש"י יש בכוחו למשול בכל העולמות
במדת מלכותו יתברך אשר בכל משלה .וזהו 'ביום השמיני עצרת תהיה לכם' ,לשון ממשלה כמו 'כי הוא יעצור בעם' ,שבשמיני עצרת ניתן לנו זה להיות בכחנו למשול ולצוות בכל העולמות
בהיותנו מתייחדים עם הבורא ב"ה באחדות הגמור.
ד .עה"פ עצרת תהיה לכם "ומדרשו באגדה לפי שכל ימות הרגל הקריבו כנגד ע' אומות וכשבאין ללכת אמר להם המקום בבקשה מכם עשו לי סעודה קטנה כדי שאהנה מכם".
יט
דברות קודש מאת כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
טמאר בקרית יואל
דסא ַ
לתלמידי ישיבה גדולה ַ
ג' ּפרשת כי תבא – אצל מסיבת שבע ברכות לנכדו החתן הרב ישכר בעריש שליט"א
בן הרה"צ ר' פינחס אלימלך שטיין שליט"א חדב"ן
צאנז-קרית יואל שליט"א -מנהל הישיבה
עב"ג הכלה בת הגה"צ אבדק"ק ַ
דא חסד ,גבורה וכו' ,און יעדע מדה איז כלול פון
דא די ַאלע מדות .עס איז ָ
אז ס'זענען ָ הכרת פניהם ענתה בהם
דא חסד-שבגבורה ,גבורה שבחסד.
ַאלע מדות .ס'איז ָ דארף
זאגן ַא ּפ ָאר ווערטער .עס שטייט דאך אין די גמרא ַאז ביי שמחת חתן ַ
מ'וועט ָ
האט "חסד שבגבורה" ָ
האט מען איצט געזעןַ ,אז דאס אבלות ביים מחותן שליט"א ָ זאגן דיבורים.
מען ָ
נאך די חתונה.
אויסגעווארט ביז ָ
ַ האט מען געהערט
מ'האט געטון דעם שידוך ָ
צוזאם צו א שמחה .ווען ָ ב"ה מ'קומט זיך ַ
זאך נעמט ער יעדע עפעס א ַ אין אמת'ן ווייסט מעןַ ,אז דער אויבערשטער טוט ּ טמארער
סא ַאויפ'ן מחותן שליט"א ַאז ער פירט א ישיבה ,איינס פון די סניפים פון די ַ
וואס
זאך ַאריין אין חשבון .יעדע קלייניגקייט ,נעמט ער ַאריין אין חשבון ,און יעדער ָ
ַ עפעס ַא
מאל ווען מען שטעלט זיך פאר ּ סאך ָישיבה איז ער דער מנהל רוחניָ .אבער ַא ַ
דאס ַאז דער
עפעס א צד אין דעם ,נעמט ער ַאריין אין חשבון .מילא אפילו ָ האט ָּ גאר אן ַאנדערער מציאות.שפעטער ווען מען זעט עס ,איז עס ָ זאךּ ,
ַ
מיטהאלטן די שבע ברכות ,און ַאז די בחורים קענען נישט
ַ מחותן שליט"א קען נישט האב געזען ביי די חתונה ,מ'זעט אויף די פנימ'ער פון די בחורים ַאז ס'איז זרע ברך
איך ָ
באשערט. צוזאמען מיט'ן מחותן ,איז אויך ַאזוי ַ
מיטהאלטן ַ
ַ זא
פארגעשטעלט ַאז ס'איז ַא ַ האב מיך נישט ָ ה' .בלעה"ר ס'איז א גרויסער עולם .איך ָ
מיטהאלטן ,איז אויך געווען אין
ַ יא געקענט
האט ער ב"ה ָדאס ַאז די חתונה ָ
בכללָ , האלב
דא ַאזויפיל בחוריםַ ,
מ'זאגט ,ס'איז שוין סוף זמן איז שוין נישט ָ
גרויסער ציבורָ .
דא א שיינער מספר בחורים. נאך ַאלץ איז ב"ה ָ
געהאטָ .אבער ָ
ַ האבן שוין חתונה
ָ
האט ַאזוי געפירט איז זיכער צום גוטן.
חשבון פון דעם .מילא ַאז דער אויבערשטער ָ
מיטהאלטן .דער
ַ האט ער געקענט ַאזוי ַאז עס איז "חסד שבגבורה" ַאז די חתונה ָ בטוב צדיקים תעלוץ קרי'
זאל זיין שמחות בשלימות.
אויבערשטער זאל העלפן ַאז עס ָ דא דער תפארת שלמה אויפ'ן ּפסוק "ושמחת בכל הטוב" ָ
זאגט ער, איז קודם .ס'איז ָ
סגולת חזרת הלימודים דא צדיקים.
דארף זיך פרייען ַאז עס זענען ָ
ַאז מען ַ
מ'האלט איצט אינמיטן
ַ כ'האב געהערט ַאז
זאגן קיין מוסרָ .אבער ָ דא ָ
איך קום נישט ָ זאל זיין געזונט
דא אין די ישיבה ַאז עס שטייט בנשיאות פונעם רבי'ן ָ
דאנקן ָ
דארף מען ַ ַ
געמאכט
ַ צוזאם די לימודים .ס'איז דאך חודש אלול ,אלול איז דאך
די חזרה ,מ'נעמט ַ וואס איך ווייס נישט אויב מ'ווייסט עס (כ"ק אדמו"ר מהר"א מסטאמאר שליט"א)ָ .
יאר
גאנצן ָ
צוזאם דעם ַ
דא נעמט אויך ַ וואס ס'איז געוועןָ .
יאר ָ גאנצן ָ
דורכצוקוקן דעם ַ זאכן,
וואס פירט יעדן איינעם אין ַאלע ַ
מ'האט א רבי'ן ,א מנהיג ָ
גענוג צו שעצןָ ,אבער ַאז ָ
דא וועמען צו פרעגן דאנקן דעם אויבערשטןַ ,אז ס'איז ָ דארף מען אויף דעם ַאליינס ַ ַ
וואס מ'חזר'ט.
מיט די חזרות ָ
מ'זאל גיין
דארף ,און ַאז ָ וואקסן ווי עס ַ
האט אינזינעןַ ,אז ַאלעס זאל ַ
זאך ,און ער ָ
יעדע ַ
כזאגן פון הרה"ק דער בעלזער רב זי"עָ ,
וואס דער נא ָטאטע זצוק"ל פלעגט ָ כ"ק דער ַ
אויסגעטראטענעם וועג.
ָ אויפ'ן
כגעזאגט פון הרה"ק דער לובלינער זי"עַ ,אז חזרה איז אָ נא
דאס ָ האט ָ בעלזער רב ָ
זאג ,איך
און ַאז מ'קען זיך מבטל זיין דעם דעת פאר א רבי'ן איז דאך זיכער גוט .איך ָ
נאר ס'איז א סגולהַ .אז מען חזר'ט איז
נאר ַאז ווען מען חזר'ט קען מעןָ ,
"סגולה" .נישט ָ
לאץ וואו פאר א רבי'ן איז מען זיך מבטל דעם דעת .איך ווייס זא ּפ ַ
געוואקסן אויף ַא ַ
ַ בין
זאל קענען.
דאס א סגולה ַאז מען ָ
ָ
זאךַ ,אז מ'קען מקיים זיין
וויאזוי עס איזָ .אבער ס'איז א גרויסע ַ
נישט ּפונקטליך ביי יעדן ַ
וואקסן בתורה ויראת שמים.
זאל קענען ַ
דא איז זיכער איינגעשטעלט ַאז מען ָ
ָ דעם "ושמחת בכל הטוב" ַאז מען קען זיך מבטל זיין.
רעווא דרעווין וואס גיט ַאכטונג אויף יעדן איינעם ,און מ'איז צוגעבינדן צו אים,
מ'האט א רבי'ן ָ
ב"הָ ,
האט געקענט אין טאטע זצוק"ל פלעגט דערציילן .ער ָ וואס כ"ק דער ַ דא מעשה ָ ס'איז ָ מ'דארף
ַ זאגן ושמחת בכל הטוב ,און דאס א גרויסע שמחה .אויף דעם קען מען ָ איז ָ
טאטע איז געווען א האט געהייסן הרה"ח ר' אלתר קרוק ז"ל .זיין ַ וואס ָ
ירושלים א איד ָ דאנקען דעם אויבערשטן.
ַ
טאטעצאנזער רב זי"ע .זיין ַ
נאך אין די צייטן פון הרה"ק דער ַ
צאנזָ ,
דיין אין די גלילות פון ַ וחסד ה' מעולם
געדארפט דורכרעדן ,איזַ דאס
האט ָעפעס א שאלה איבער א מקוה .ער ָ געהאט ּ
ַ האט
ָ
דא שטייט אונטערן מחותן שליט"א .איך קען אים שוין פון לאנג ,ווען דער ישיבה ָ
דאס דורכצורעדן.צאנזער רב ָגעפארן צום ַ
ָ ער
סאך געטוןהאט ער ַא ַרא ּפ ַארקָ ,
בא ָ
ספינקער כולל אין ָ
נאך געלערנט אין ּ האט ָ
ער ָ
טאטע
גאר א קליין קינד ,און זיין ַ
נאך א קליין אינגלָ ,
דעמאלט געווען ָ
ָ ר' אלתר איז האט
פארשטייט זיך ַאז ער ָ געשלאפן פאר זיךַ .
ָ קיינמאל נישט
ָ אין עסקנות .ער איז
האט אים מיטגענומען.
ָ דארף
וואס מען ַזאכן ָפאר ַ
האט ער געטון צו העלפן ַגעלערנטָ ,אבער אויסער דעםַ ,אלץ ָ
צאנזערצאנזער רב ,און דער ַ
האט ער דערציילטַ ,אז ווען זיי זענען ָאנגעקומען צום ַ
ָ האט ער זיך אומגעקוקט, פארשידענע ּפירצות ָ שטאט .אויף ַ
ָ פאר'ן ציבור און פאר די
ַ
צאנזער רב
געווארט ַאביסל ,דער ַ
ַ האבן זיי
רב איז ּפונקט ַארויסגעקומען פון ביה"כָ . זאכן אויפגעטון.
סאך ַ
האט ַא ַ
און ער ָ
זאגן
טאטע ָאנגעהויבן צו ָ
האט זיין ַ
נאכדעם ָ געמאכט די ברכה "אשר יצר" ,און ַָ האט
ָ מ'האט געזען ער איז אן ערענסטער איד ָאן קיין
ס'איז אויסגעקומען צו רעדן מיט איםָ .
דא ביי
וואס איז ָ
פארגעלייגט ַאלע צדדים ָהאט ָ
האט גערעדט ַאזוי ,ער ָ די שאלה .ער ָ וואקסן.
דארף צו ַוואקסן ווי מען ַ
טאקע ַ
מ'זאל ַ
חכמות ,ער וויל ָ
די שאלה. דעמאלט ,לייגט ער היינט
ָ כ'האב אים געקענט פון
וואס ָ זאכן ָאיך גלייב ַאז די ַאלע ַ
צאנזער רב פירטהאט ער געהערט ווי דער ַשפעטערָ ,האלבע שעה ּ ס'איז געווען א ַ מ'זאל קענען שטייגן
אינגאנצן פאר די בחוריםַ ,אז ָ
ַ ַאריין אין די ישיבה .ער גיט זיך איבער
געמאכט די ברכה ,און
ַ גאנצע צייט אויס "רופא כל בשר ומפליא לעשות" .ער ָ
האט די ַ וואקסן ערליכע חסיד'ישע בחורים.
מ'זאל קענען ַ
וואקסןָ , און ַ
האט אפילו נישט געהערט ַאז איינער רעדט צו אים.
ער ָ דא (בישבו באבלו אחר ס'האט זיך ַאזוי געפירט ַאז דער מחותן שליט"א איז נישט ָ
ָ
ס'האט זיך געלוינט צו
ָ געזאגטַ ,אז
האט ָבאוואוסטַ ,אז איינער פון די צדיקים ָ
ס'איז ַ נז-ב"פ זצ"ל שנפטר לב"ע למחרת יום החתונה) .מ'ווייסט
ּ מצא
ּפטירת אחיו כ"ק הגה"צ ַ
כ
פארלירן דעם
מאכן ַ
געוואלט ַ
ָ האט
ערַ ,אז ארמי ,לבן הארמי איז געווען "אובד אבי" ער ָ נאר צו זען ַאז "אשר יצר" איז אויך א ברכה.
צאנזער רבָ ,
קומען צום ַ
געוואלט ַאוועקנעמען דעם רצון.
ָ האבן
"אבי" .אבי איז א לשון פון "אבה" וועלן .זיי ָ פארגעלייגט
האט ער ָ
וואס ער ווילָ .
צאנזער רב אים געפרעגט ָ האט דער ַ נאכדעם ָ
שויןָ ,
האט גוזר
דאס זעלבע איז געווען ביי די מצריים .ביי מצרים שטייט דאךַ ,אז ווען ּפרעה ָָ האבן דן געווען צווישן זיך.
גאנצע שאלה ,און זיי ָ
די ַ
פאר די אידן קיין קש ,אידן זאלן ַאליינס
געווען די גזירה ַאז מען וועט מער נישט געבן ַ צאנזער רב.האט ר' אלתר אויך געבעטן א ברכה פונעם ַ היימפארן ָ
ָ שפעטער ביים ַאּ
וואס איז געווען די
געזאגט "למה הרעותה"ָ . האט משה רבינו ָ ַארומגיין לקושש קשָ , "אז דו וועסט וועלן
געזאגט ַ
צאנזער רב אים ָ האט דער ַ ער איז געווען א קליין אינגלָ .
ענין אין דעם. צאנזער רב וועסטו קענען לערנען!"ָ .
דאס קינד איז נישט געווען צופרידן פון דעם .דער ַ
מ'האט זיך
ָ דאווענען,
צוזאמקומען צום ַ זאגט ערַ ,אז ַאזוי פלעגט מען אינדערפרי זיך ַָ צאנזער רבהאט דער ַטאטןָ ,
האט געזען ַאז ער איז נישט צופרידן ,ער מוטשעט דעם ַ ָ
געהאט
ַ מ'האט
דאווענען ,און ָ מ'האט געקענט ַ עפעסָ , געהאט ּ
ַ נאך
מ'האט ָ
מחזק געוועןָ . זאגןָ ,אבער
געוואלט ָ
ָ האט קודם נישט טאטע ָוואס ער וויל .דער ַ
טאטן ָגעפרעגט דעם ַ
האט ַארויסגעגעבן די גזירה ַאז אידן זאלן ַאליינס ַארומגיין
עפעס .איצט ַאז ער ָ
א רצון צו ּ זאגן.
יא ָ
זאל אים ָ
האט געהייסן ַאז מען ָצאנזער רב ָדער ַ
מ'האט נישט געקענט זיך ָ דאס ַאוועקגענומען די צייט פון אידן,האט ָלקושש קשָ , געדארפט קומען צום רבי'ן
ַ האט ער
זאגט ,פאר דעם ָדאס קינד ָ געזאגט ַאז ָ
האט ער ָ ָ
פארלוירן.
דאס אויך ַ מ'האט ָ
דאווענען ,און ָצוזאמקומען צום ַ
ַ דאס ווייסט
זאגן ַאז אויב ער וועט וועלן וועט ער קענען לערנען? ָ
זאל אים ָ
ַאז דער רבי ָ
האט אים געהייסן דאס איז אויך געווען ביי לבן הארמי .ביי יעקב שטייט ַאז ער ָ ָ דארף ער נישט הערן פון רבי'ן ,אויף דעם
דאס ַער ַאליינסַ ...אז מען לערנט קען מעןָ .
דארף ער נישט קומען צום רבי'ן.ַ
געזאגט "הייתי ביום אכלני חורב וקרח בלילההאט ָ ביינאכט אויך .יעקב אבינו ָ
ַארבעטן ַ
האט ּפרובירטגעארבעט .לבן הארמי ָ האט ער ַ ביינאכט ָ
בייטאג און ַ
ָ ותידד שנתי מעיני". צאנזער רב אים געגעבן א קניפ אין די בעקעלע ,און ער האט געזאגט "ערהאט דער ַָ
האבן קיין צייט צו וועלןזאל אפילו נישט קענען ָ
ַאוועקצונעמען פון אים דעם רצון ַאז ער ָ זאגט דאך וואר ,ער זאגט דאך וואר" ,און ער האט אים געגעבן א ברכה.
ביינאכט
ַ בייטאג און
ָ פארנומען
מאכן ַ
האט ּפרובירט אים צו ַ דאווענען .ער ָלערנען און ַ דארף וועלן
מ'זעט אבער פון די מעשהַ ,אז די זאך פון וועלן איז א גרויסע זאךַ .אז מען ַ
טראכטן אפילו.
האבן קיין צייט צו ַ
זאל נישט ָ זאכןַ ,אז ער ָ
מיט ַאלע ַ לערנען ,און ַאז מען וויל קען מען לערנען.
געלאזט .ביי מצרים שטייט "ונצעק אל ה' אלקי אבותינו",
ָ האבן זיך נישט
ָאבער אידן ָ מראשית פרי האדמה
אנגעגאנגען.
ַ געלאזט ,זענען זיי ווייטער
ָ האבן נישט
אפילו אויב די מצריים ָ קאזניצער זי"ע .היינט
עס שטייט דאך די וואך אין דעת משה פון הרה"ק רבי משה'לע ָ
דאס איז א לימוד פאר יעדן איד ,זיך צו קענען מחזק זייןַ .אז מ'וועט וועלן ,וועט דער
ָ זאגט ער אויפ'ן ּפסוק "ולקחת מראשית פרי האדמה"ַ ,אז א איד
יארצייטָ .
טאקע די ָ
איז ַ
ס'זאל זיין
וואקסןָ ,טאקע קענען זיצן און לערנען און ַ זאל ַאויבערשטער העלפן ַאז מען ָ כאטש די התחלה .עס שטייט דאך ַאזוי אין חז"ל "פתחו לי פתח זאך ָ
דארף טון יעדע ַ
ַ
מ'זאל וועלן דעם "שבתי בבית ה'".
ַאז ָ דאס הייסט ַאז א מענטש כחודו של מחט ואני אפתח לכם פתח כפתחו של אולם"ָ .
דארף ער טון ,און ַאז מען טוט דעם ראשית ,דערדארף טון ַאביסל ,דעם "ראשית" ַ
"שבתי בבית ה'" מיינט נישט דוקא די ישיבה .יעדע אידישע שטוב איז דאך א בית ה'.
זאל קענען ַאלעס טון.
נאר אן ,העלפט שוין דער אויבערשטער ַאז מען ָ
מענטש הייבט ָ
באקומט מען די יסודות אויף ווייטער ,און ַאז מען גייטדא אין די ישיבהַ ,
ַאז מען זיצט ָ
דאס וועט אויך זיין אין כלל
מיט די הדרכה וועט יעדע אידישע שטוב זיין א בית ה' ,און ָ זאגט ער ַאז אפילו
זאגט אויף ולקחת מראשית "ולא כל ראשית"ָ .
זאגט ערַ ,אז רש"י ָ
ָ
פון "שבתי בבית ה'". האבן סייעתא דשמיא,דארף מען אויך ָ
וואס א מענטש טוט ,אויף דעם ַדעם ראשית ָ
מ'דארף צוקומען צום אויבערשטן.
ַ
ברוך אתה בעיר דארף מען אויך
דארף א ברכה אויף דעם אויך .אויף צו "וועלן לערנען" ַ
זעט מען ַאז מען ַ
מ'זאל זוכה זיין צום שבתי בבית ה' ,און
טאקע העלפן ַאז ָזאל דער אויבערשטער ַ ָ געזאגט ַאז מען וויל לערנען לערנט מען .זעט אויס ַאז
האט ָ צאנזער רב ָ
א ברכהַ .אז דער ַ
מאכן די ריכטיגע הכנה.
מ'זאל קענען ַ
ָ דארף מען אויך א ברכה.
אויף דעם ַ
טאקע אויך פון דעת משה אויפ'ן ּפסוק "ברוך עס קומט דאך ראש השנה .עס שטייט ַ אותה אבקש שבתי בבית ה'
זאגט ערַ ,אז "עיר" איז א לשון פון התעוררות ,אז אידן אתה בעיר וברוך אתה בשדה" ָ
דא איצט געזינגען "אחת
מ'האט עס ָ
ָ מ'זאגט,
וואס ָ
ווארט אויף דעם ָ
כ'האב געזען א ָ
ָ
דאווענען ,און ווען עס
זאלן געבענטשט ווערן צו האבן אן התעוררות און א רצון צו קענען ַ
שאלתי מאת ה' אותה אבקש שבתי בבית ה'"ּ .פשוט ּפשט איז "אחת שאלתי מאת ה'
דאווענען מיט אן התלהבות ,מיט אן התרוממות, זאל מען קענען ַ דאווענעןָ ,
קומט צום ַ
זאל קענען זיין "שבתי בבית
דאס פונעם אויבערשטן ַאז מען ָ
אותה אבקש" ,איך בעט ָ
און דורכדעם וועלן קומען ַאלע ברכות" ,ברוך אתה בשדה" איז מרמז אויף אלע ברכות
ה'".
השפעות און ברכות" .ברוך אתה בבואך" דאס איז מרמז זאלן קומען ַאלע ּ בגשמיות ,עס ָ
מ'זאגט "אחת
דא ּפלט לשוןָ .ָאבער ַאז מען קלערט ַאריין זעט מען ַאז ס'איז ַאביסל א ָ
יאר "וברוך אתה בצאתך" זאל קומען א גוט ָ יארָ ,
אויף ראש השנה ,עס קומט דאך א נייע ָ
וואס איז
מאל "אותה אבקש" .און בכללָ , כא ָ
נא ַ
זאגט מען ָ
רוואס ָפא ָ
שאלתי מאת ה'" ַ
זאל זיין געבענטשט.יאר ביזן ַארויסגיין ָ
גאנצע ָ
דאס ַ
ַאז ָ
גאנצע בקשה. נאכנישט די ַ
ּפשט פון די בקשה שבתי בבית ה' .שבתי בבית ה' איז דאך ָ
ברכת הקודש וואס זענען געצוואונגען צו לערנען .א בחור גייט אין די ישיבה,
דא ַאזעלכע ָעס זענען ָ
מ'זאל קענען לערנען מיט הרחבת הדעת ,און די זאל דער אויבערשטער העלפןָ , ָ קען זיין ַאז ס'איז ווייל ַאזוי איז דער סיסטעםָ ,אבער ס'איז נישט קיין ראי' ַאז דער
זאלן נישט קיין רחמנותזאלן קענען מרביץ תורה זיין .און די תלמידים ָ מרביצי תורה ָ וואס ער וויל ָאנקומען.
זאך צו ָ
טאקע די ַ "שבתי בבית ה'" איז ַ
נאר ווי מער ַארויסנעמען ,ווי מער מוטשענען ַארויסצונעמען פון זיי .עס
האבן אויף זייָ ,ָ וואס
האב איך געזען א טייטש "אחת שאלתי מאת ה'" איך בעט פונעם אויבערשטןָ , ָ
שטייט דאך "ומתלמידי יותר מכולם" ָאבער עס ַ
דארף דאך זיין די מקבליםַ .אז עס וועלן בעט איך? טאקע דאס ַאז "אותה אבקש -שבתי בבית ה' כל ימי חיי" .איך בעט ַאז ָ
דאס
משפיעים.
ּ זיין גוטע מקבלים וועלן זיין גוטע דאס
זאל זיין מיין רצוןָ ,
דאס ָ
זאל וועלן זיין שבתי בבית ה'ָ .
זאל זיין מיין בקשהַ ,אז איך ָ
ָ
זאל דער אויבערשטער העלפןַ ,אלע זאלן געבענטשט ווערן מיט הרחבת הדעת ,צו ָ טאקע וועלן זיצן און לערנען.
זאל ַ
זאל איך וועלן .מען בעט ַאז איך ָָ
קא ּפ צו קענען מרביץ תורה זיין און זיצן און לערנען געזונטערהייט ,עס
האבן א רואיגן ָָ ארמי אובד אב"י
יאר און א כתיבה וחתימה טובה. זאל קומען בני חיי ומזוני ,א גוט געבענטשט ָ ָ זאגט זאגט די וואך אויף "ארמי אובד אבי" .ער איז מאריך ָ
דארטָ . דער מאור ושמש ָ
כא
וואס די תלמידים שטעלן זיך מיטן
חזרה ,עבודת התפלה א .א .וו .צו ָ
יאר.
גאנצן ָ
וואס מער במשך דעם ַ
גאנצן חשק ,זוכנדיג צו קענען שטייגן ָ
ַ
זמן הלימודים אין כתה מכינה לישיבה
האט מען ָאנגעהויבן צו לערנען ּפרק "האישיארן ָ
ווי אין די פריערדיגע ָ געוואלדיגע הצלחה
ַ ָאנגעהויבן מיט
מקדש" אין מסכת קידושין אויף "שיעור עיון" ָ
וואס איז כשמו כן הוא, האט זיך ב"ה ָאנגעהויבן דער זמן הלימודים צווישן מיטן רעכטן פיס ָ
גאנצן עיון .די חשוב'ע מרביצי
ווען דער לימוד ווערט געלערנט מיטן ַ די תלמידים היקרים פון די עלטסטע כתה אין די תלמוד תורה ,תלמידי
תורה ומגידי שיעור שליט"א לייגן ַאריין די בעסטע כחות מדריך צו זיין "כתה מכינה לישיבה" ביי וועמען עס הערט זיך דער קול תורה אדיר און
די תלמידים מיטן ריכטיגן דרך הלימוד ,צו לערנען מיט הבנה און עמקות, קסימאלסטע
ַ מא
די חשוב'ע כלי קודש שליט"א לייגן ווייטער ַאריין די ַ
וואס
וואס פרעגט די גמראָ ,
קלארקייטָ ,
פארשטיין יעדעס ענין מיט א ָ צו ַ כחות ,צוצוגרייטן די תלמידים ,צו קענען בעזהשי"ת הצלחה'דיג דורכגיין
פארענטפערט מיטן תירוץוויאזוי ווערט עס ַ
איז שווער פאר תוספות ,און ַ קינדער-יארן צו די שנות הבחרות ,ווייטער צו
ָ ריבערגאנג פון די
ַ דעם ַא
פון תוספות. קענען שטייגן מיט הצלחה און סייעתא דשמיא.
הבנת דברי התוספות שנת העלי'
טאקעספעציעלע כחות ַ פארלייגט מען ּ
יארןַ ,
ווי דער שטייגער פון ַאלע ָ האט מען גלייך געזען אויף די תלמידים ָאנהייבנדיג דעם זמן הלימודים ָ
ווארט פון תוספות,
פארשטיין גרונטליך יעדעס ָאויף לימוד התוספות ,צו ַ וואס זענען געקומען מיט א פרישן חשק און ברען ,מיט די ריכטיגע ידיעה,
ָ
און די שיעורים ווערן באגלייט מיט ביאורים מדברי גדולי המפרשים ,א ַאז "כתה מכינה לישיבה" איז א נייער דערהער .מ'הייבט אן אויסצוטון די
נאך.
שטייגער ווי מהרש"אּ ,פני יהושע ,חתם סופר און ָ קינדערישע שיכלעך ...און מען טרעט ַאריין אין די ימי הבחרות ,ווען עס
דערביי זענען די תלמידים מקיים דעם "וקנה לך חבר" איז דער קנה, וואס זייענדיג
ערוואקסנקייטָ ,
ַ פאדערט זיך שוין מער ערענסטקייט און ָ
פאר זיך
האט ַזאל זיין דיין חבר ,ווען יעדער תלמיד ָ
דער שרייב-פעדער ָ יארן מיטן ריכטיגן חינוך און הדרכה, באגלייט במשך ַאלע פריערדיגע ָ ַ
מ'פארשרייבט זיך דעם תמצית פון יעדן תוספות
ַ א העפט אויף וועלכן דאס ווייטער די תלמידים צו קענען ָאנהייבן די נייע תקופה איןבאגלייט ָ
ַ
זאל
שטארק צו ַאז מען ָ
ַ וואס העלפט ַאזוי
מיט די דברי המפורשיםָ , שטארקקייט און פעסטקייט.
ַ גאנצן
לעבן מיטן ַ
קאנצענטרירן איבערצוגיין אין מח יעדן תוספות מיט מאל ָ
כא ָ נא ַזיך ָ האבן די תלמידים געהערט די טאג פונעם זמן ָ
גלייך דעם ערשטן ָ
וואס
רא ּפשרייבן דעם תמצית העולהָ ,
קלארקייטַ ,אזוי צו קענען ַא ָָ א דרשת ּפתיחת הזמן פונעם מנהל רוחני הרה"ג ר' שלום הכהן קאטצבורג
ווארט פון
שטארק צו צו קענען קובע זיין אין מח יעדעס ָ ַ העלפט ַאזוי פארגעשטעלט פאר די האט בטוב טעם ודעת ָ שליט"א ,וועלכער ָ
די דברי התוספות. וואס שטעלט יאר ָ יאר ,א ָ
דאס וויכטיגקייט פונעם קומענדיגן ָתלמידים ָ
האט מען שוין ב"הוואכן ַאריין אינעם זמןָ , ַאצינד שוין עטליכע ָ יארן,
ַאוועק די הצלחה פון יעדן תלמיד אויף במשך פון זיינע בחור'ישע ָ
געוואלדיגן
ַ בלאט פון דעם ּפרק ,און מ'זעט דעם
גאנצן ַדורכגעלערנט א ַ יאר איז
גאנצן לעבן בעזהשי"ת .און די הצלחה פונעם ָ און ַאזוי אויפ'ן ַ
געשמאק און חיות,
ַ גאנצן
ערענסטקייט ביי די תלמידים ,צו לערנען מיטן ַ וויאזוי מען גייט צו דערצו.
באזונדערַ ,געוואנדן אין יעדן תלמיד ַ
ָ שטארק
ַ
מיט אן הבנה יתירה ,כי הם חיינו ואורך ימינו .גאר שטארק האט זיך דאס גאנצן ערענסטקייט ,מיט א קבלת עול זיך אויב מ'גייט צו דערצו מיטן ַ
ארויסגעוויזן ביי די בחינות בכתב ,ווי די מגידי שיעור געבן איבער מיט פאדערט זיך ,און בעיקר צו קוקן אויףוואס עס ָ צוצושטעלן צו ַאלעם ָ
התפעלות אויף די קלארע און גרונטליכע הבנה פון די תלמידים קע"ה. ערוואקסענעם בליק ,קען מען בעזהשי"ת שטייגן אוןַ זאך מיט אן
יעדע ַ
האט מען ָאנגעהויבן צו לערנען מסכת ווידעראום אויף שיעור ּפשוט ָ יארןַ ,אז
בליען ,ווי דער מציאות איבערגעצייגט במשך די ַאלע פריערדיגע ָ
גאנצע מסכת.מ'האפט אי"ה דורכצולערנען במשך השנה די ַ ָ וואס
סוכהָ , מ'האט
ָ יאר,
שטארק געהויבן דורכאויס דעם ָ
ַ האבן זיך ַאזוי
די תלמידים ָ
האט מען מסדר געווען ָאנצוהייבן בייםפאר די הצלחה פון די תלמידים ָ קונה געווען פעסטע קנינים בתורה ,ביראת שמים ,בהנהגה טובה וישרה
מ'האט שוין דורכגעלערנטָ "פרק החליל" ביי וועלכן סיום ,לערנענדיג ּ ווי עס ּפ ַאסט זיך פאר א חסיד'ישן בחור ,מיט וועלכע כחות מ'איז ווייטער
בלאט .די תלמידים לערנען און חזר'ן ,און ביי די עטליכע בחינות דריי ַ שפעטער.
יארן ַּאזוי שיין געשטיגן ַאלע ָ
געווארן ,זעט מען דעם הבנה און
ָ געהאלטן
ַ וואס זענען שוין ָא ּפ
בכתב ָ קול התורה נשמע
פארנעם.
געוואלדיגן ַ
ַ התעלות פון די תלמידים אויף א טאן ביי די
האט אוועקגעשטעלט דעם ריכטיגן ָ די דברי ּפתיחה ָ
הכנה דרבה לימים הנוראים האבן מיט אן אוזן קשבת אויפגענומען די דברים תלמידים ,וועלכע ָ
האבן די תלמידים געהערט עטליכע לקראת די ימים הנוראים העעל"טָ , ריינגעווארפן בעסק התורה והתעלות רוחני
ָ טאקע ַא
האבן זיך ַ
נכוחים און ָ
דרשות פון חשוב'ע מגידים ובעלי דרשנים שליט"א ,מיט דברי הכנה דרבה וואס זיי וועלן בעזהשי"ת
גאנצן חשק ,במסילה העולה בית קל מיט ָ
מיטן ַ
דאס ערנסטקייט און געהויבנקייט פון די קומענדיגע טעג.
רויסצוהאבן ָ
ָ ַא יאר.
גאנצן ָ
ווייטער שטייגן דורכאויס דעם ַ
האט מען געהערט די דרשה נלהבה פון הרה"צ רבי פאר ראש השנה ָ דער סדר היום פון די כתה איז ווי א פרישער דערהער פאר די תלמידים,
האט ַארומגערעדטּפנחס אלימלך שטיין שליט"א חדב"ן ,וועלכער ָ טאג געפונט מען זיך
טאג ווערט לענגער ,און רוב שעות פונעם ָווען דער ָ
האט
וואס ָ
דברי התעוררות איבער דעם הייליגן זמן ותוקף קדושת היוםָ , פארלערנען,
וואס איז מוקדש בלויז אויף לימוד התורהָ ,
בין כותלי הישיבה ָ
כב
הלכות צום הייליגן יו"ט. נגעווארעמט די הערצער פון די תלמידים אויסצוניצן די גרויסע
ַ שטארק ָא
ַ
גרייטנדיג זיך צו די ימי חג הסוכות וימי חול המועד הבעל"ט ,גרייטן זיך זמנים ווי ס'דארף צו זיין.
באשטימטע זמנים אויף יעדןדי תלמידים ווייטער עוסק צו זיין בתורהַ , געווארן א שיינעם
ָ געהאלטן
ַ נערשטאג-עשי"ת ,יום י"ג מדות איז ָא ּפ
ָ דא
ָ
טאג גייט נישט דורך
מאכן בעזהשי"ת ַאז קיין איין ָ
טאגַ ,אזוי זיכער צו ַָ צוזאמען מיט די מרביצי תורה ורמ"י ַ "פארברענג" צווישן די תלמידים
ַ
לריק ָאן קיין לימוד התורה. האט מען געזינגען ווארימע ניגוני הישיבה שליט"א .א לענגערע צייט ָ
ספעציעלע סדרי האבן אויסגעשטעלט ּ די חשוב'ע כלי קודש שליט"א ָ ווארעמע דרשה פון מגיד מ'האט געהערט די ַ ָ התעוררות ודביקות ,און
וואס צו חזר'ן במשך די ימי חג הסוכות ,מיט א שיינע מתן שכרה לימוד ָ וואס מישרים הרה"ג רבי שלמה קנאבליך שליט"א ר"מ בישיבת ָ
באבובָ ,
בצידה און טייערע גורלות פאר אלע וואס פלייסן זיך מיטצוהאלטן דעם שטארק עושה רושם געווען אויף די תלמידים. ַ האטָ
שעפן דעם נחת אוןּ פראגראם ,און בעזהשי"ת וועלן די עלטערן ווייטער גרייטנדיג זיך צום זמן שמחתינו פונעם יו"ט סוכות הבעל"ט ,וועלן די
וואס די מען געפונט זיך איןמיטהאלטנדיג ווי אויך ָאן דעם ָ
ַ שמחת יו"ט, תלמידים בעזהשי"ת ווייטער אויסנוצן די געהויבענע טעג ,מקיים צו זיין
חדר ,נוצן די תלמידים אויס די צייט אויף עוסק צו זיין בתורה. גאנצן שלימות ,און בעיקר אויסצונוצן פון זיך ַאליינס
די מצוות החג מיטן ַ
פארגינען דעם נחת ,מיטן מזרז זיין און עלטערן קענען זיך ַאליינס ַ די געהויבענע טעג ,ווייטער צו שטייגן ,עוסק צו זיין בתורה ,ואין שמחה
נצוהאלטן
ַ מיטצוהאלטן די סדרי הלימודַ ,אזוי ָא
ַ דערמאנען די תלמידים
ַ כשמחת התורה.
דעם רציפות פון לימוד התורה מדי יום ביומו ָאן קיין איבעררייס. געוואלדיגע הצלחה ,און וועלן
ַ ַאזוי שטייגן די תלמידים ב"ה מיט א
בעזהשי"ת אויסשטייגן לשם ולתפארת הוריהם ומוריהם.
פארטיילט ַאלס
ספעציעלער "לוח השנה" ַ
ּ
געשאנק פאר חשוב'ע "אדירי החינוך"
ַ דרשות און אויפטריטן געהערט ַאלס
תומכי ומחזיקי מוסדותינו הק' הכנה לימים טובה צווישן די תלמידים פון
האבן די חשוב'ע תומכים ומחזיקים לקראת השנה החדשה שנת תשפ"זָ , עלטערע כתות אין די תלמוד תורה
געשאנק ,א "לוח
ַ ספעציעלן
ערהאלטן דעם ַּ פון די הייליגע מוסדות האבן די תלמידים פון די עלטערעשטייענדיג אין די ימי חודש תשריָ ,
השנה" מיט די ּפונקטליכע סדרי הזמנים אויף מדי יום ביומו פונעם ַ
גאנצן כתות געהערט די באלערנדע דרשות פון די חשוב'ע רבנים ומגידים
וואס די תומכים זענען געוויס נהנה
וואס פיגורירט אין די הייזער ,פון ָ
יארָ ,ָ האבן צוגעגרייט די תלמידים מיט די ריכטיגע הכנה צו די
וואס ָ
שליט"אָ ,
טאג-טעגליך.
ָ ימים הנוראים וימים טובים המשמשים ובאים לטובה.
דער מנחה קטנה
האבן די תלמידים כתות ז' ,ח' און כתה
נטאג ב' דסליחות העעל"ט ָמא ָ
ָ
איז ארויסגעשוקט
בארימטן מלהיב לבבן של ישראל הגה"צ רבי מכינה אויפגענומען דעם ַ
די די געווארן
האט משמיע אברהם שארר שליט"א רב דביהמ"ד נזר גדלי' ,וועלכער ָ
המוסדות, הנהלת
האט
וואס ָ
געווען מאמרותיו מיט ּפ ַאסיגע דברי הכנה לימים נוראים ָ
די אויסצודרוקן
שטארקן רושם.
ַ איבערגעלאזט אויף די תלמידים א
ָ
געפילן פון הכרת
וואס די חבריהטוב ָ האבן די תלמידים פון כתות ה' און ו' געהערט די דינסטאג סליחות ָ
ָ
שפירן צו יעדן
הנהלה ּ דרשת הכנה לימים נוראים דורכ'ן באקאנטן פה מפיק מרגליות הרה"ג
וואס
פון די תומכים ָ רבי מאיר ברוך שטיין שליט"א ר"מ בישיבת אמרי חיים וויזניץ ומח"ס
שטרענגן זיך ָאן צו פארגעשטעלט פאר די האט בנועם שפתיו ָ וואס ָקוואל פון חיזוק" ָ
ַ "א
שטיצן די מוסדות ביד דאס גרויסקייט פון די קומענדיגע טעג.
תלמידים ָ
רחבה ורוח נדיבה. האבן די תלמידים פון כיתות ז' און ח' געהערט מיטוואך ָ
ָ די וואך
וואס
געשאנק ַָ דער וואס איז
דעם שיעור בהלכות סוכה וד' מינים ,יום טוב וחול המועד ָ
איז ּפ ַאסיג ָאנגעקומען געווארן דורך דומ"ץ דקהלתינו הק' הרה"צ רבי מאיר יוסף ָ איבערגעגעבן
צו די תומכים בעת געווארן בדרך שאלות
ָ געהאלטן
ַ רובין שליט"א חדב"ן .דער שיעור איז ָא ּפ
התחלת השנה ,איז ותשובות ,ווי די תלמידים האבן געהאט די געלעגענהייט אריינצוגעבן
ערהאלטן
ַ גלייכצייטיג זייער שאלות וואס טרעפן זיך דורכאויס די ימי החג ,און דער חשוב'ער
געווארן בעת ווען עס
ָ דיין שליט"א האט בטוב טעם ודעת געענטפערט אויף אלע שאלות ,און
האט זיך ָאנגעהויבן ָ האט ַאריינגעברענגט ביי די תלמידים די וויכטיגע ידיעות און די שיעור ָ
כג
דער פרישער שנת הלימודים אין ַאלע
אלו יעמדו על הברכה ָא ּפטיילונגען פון די מוסדות ,אין די תלמוד
ידידינו היקרים והנעלים שקנו זכות "פרנס כתה לשבוע" לטובת מוסדותינו הקדושים תורה "אהל יוחנן" און אין די מיידל שולע "בית
ידידינו היקר והנעלה ,רודף צדקה וחסד ידידינו היקר והנעלה ,רודף צדקה וחסד שפרה" וואו די תלמידים ותלמידות פון ַאלע
הר"ר לוי יצחק יאקאב הי"ו הר"ר אלי' קויפמאן הי"ו קלאסן
ָא ּפטיילונגעןַ ,אריינגערעכנט די פרישע ַ
"פרנס אדירי החינוך" במוסדותינו הקדושים "פרנס עמודי היסוד" במוסדותינו הקדושים
לע"נ זקינו הר"ר משה חיים ב"ר יהושע ע"ה לע"נ אביו הר"ר אפרים ב"ר אליהו ע"ה
נאכצוקומעןגעווארן ָ
ָ וואס זענען געעפענט ָ
ולע"נ זקינתו מרת חנצא ב"ר מנחם יהודא ע"ה נלב"ע ביום שמיני עצרת האבן ָאנגעהויבן
דעם ריבוי מספר בליעה"רָ ,
תהא נשמתם צרורה בצרור החיים תהא נשמתו צרורה בצרור החיים
גאנצן פעסטקייט ,און שוין יאר מיטן ַ דאס ָ
ָ
ידידינו היקר והנעלה ,רודף צדקה וחסד הערט מען ב"ה צוריק די גוטע גריסן פון די
הר"ר חיים ראובן קויפמאן הי"ו באוואונדערן די
חשוב'ע עלטערן ,וועלכע ַ
"פרנס אדירי החינוך" במוסדותינו הקדושים
לע"נ זקינו הר"ר אפרים ב"ר אליהו ע"ה
ַארבעט פון די חשוב'ע מחנכים און מחנכות
נלב"ע ביום שמיני עצרת שטארקע כחות פארַ וואס לייגן ַאריין ַאזעלכע
ָ
תהא נשמתו צרורה בצרור החיים
די הצלחה פון יעדן תלמיד און תלמידה ,סיי
בכלליות און בפרטיות צוצוגרייטן די תלמידים
ברכת מזל טוב
לכבוד ידידינו היקרים והנעלים שקנו זכות "פרנס כתה לשבוע" לטובת מוסדותינו הקדושים צו די ימים נוראים וימים טובים מיט די ריכטיגע
הכנה ,מיט יראת שמים און ערליכקייט פון
ידידינו היקר והנעלה ,רודף צדקה וחסד ידידינו היקר והנעלה ,רודף צדקה וחסד
הר"ר יחזקאל שרגא הערשלאג הי"ו הר"ר יחיאל ברוך הכהן כ"ץ הי"ו
שעפן זיך ָאן מיט הויפנס פון
ּ וואס עלטערן
ָ
"פרנס אדירי החינוך" במוסדותינו הקדושים "פרנס כתה לשבוע" במוסדותינו הקדושים נחת און קורת רוח.
לרגל השמחה השרויה במעונו לרגל שמחת הבר מצוה של בנו היקר
בלידת בנו שיחי' למזל טוב כמר יוסף ני"ו למזל טוב טראגן די געטרייע חברי
אין די זעלבע צייט ָ
הנהלה דעם גרויסן עול ,צו דעקן די גרויסע
יה"ר שתתברכו כולכם בכל מילי דמיטב בני חיי ומזוני רויחי עד עולם!
לנדב "כתה לשבוע" ,וכן לבחור לקבוע "שבוע" לזכותכם ,וכן להודיע ביום תת ה' שמחות במעונכם ,ולכל עניני הוצאות ,סיי די לויפענדע הוצאות מדי יום
"פרנסי הכתה" נא להתקשר אל העסקן הנמרץ הר"ר אליעזר פעלדבערגער הי"ו718-431-2991#107 : ביומו ,און סיי די כסדר-צוגעקומענע הוצאות
וואס ציט ַאריין
פארברייטערןָ ,פון בויען און ַ
וואס מען איז כסדראין ריזיגע סכומים ,צו ָ
לאות הכרת הטוב פאר די חשוב'ע "אדירי האט ב"ה געקענט ָאנהייבן געטריישאפט ,מען ָ
ַ ווארעמסטע שטיצע פון ָאנגעוויזן אויף די ַ
האט די הנהלה צוגעשיקט דעם החינוך"ָ , געוואלדיגע
ַ זא
יאר ביתר שאת ועוז מיט ַא ַ
דאס ָ
ָ שפירן פאר א זכי'
וואס ּ
די נדיבים בעם ,אידן ָ
וואס ווי
געשאנק ,דער "לוח השנה" ָ ַ ּפ ַאסיגן הצלחה און סייעתא דשמיא. צו זיין א ּפערזענליכער שותף אין די הייליגע
מ'הערט צוריק פון די נדיבים בעם ,דינט עס האבן נישט גענוג ווערטערדי חברי הנהלה ָ מוסדות ,וועלן שטעלן דעם רוקן-ביין פארן
נאר ַאלס אנישט בלויז אויף צו זען די זמניםָ , ַארויסצוברענגען דעם הכרת הטוב פאר די עקזיסטענץ פון די הייליגע מוסדות.
דערמאנונגַ ,אז ביי די חברי הנהלה איז
ַ ּפ ַאסיגער נגעשלאסן
ָ האבן זיך ָא
וואס ָ
חשוב'ע נדיבים ָ דער עול איז ווייט נישט קיין לייכטער,
דער לוח איבערגעפולט מיט טעגליכע ַארבעט, "פרנס כתה לשבוע" מיטן סכום אינעם מפעל ּ פארט גייט מען ָאן מיט דעם עבודת ָאבער ָ
טאג מיט אן עקסטערן עול צו דעקן די יעדן ָ וואס מיטן כח הציבור פון
יארָ ,
פון $1,200א ָ נאר נויטיג ,ובפרט
וואס ָהקודש מיט ַאלעם ָ
וואס עס קומט ַאזויטאג ,צו ָהוצאות פון דעם ָ האט מען מצליח געווען צו ַאזויפיל נדיבים ָ צאלן פאר די כלי קודש בעתו ובזמנו ,מיט צו ָ
שאפן א סכום אדיר לטובת החזקת המוסדות.
ַ צוגאב
ָ א הפלא'דיג מסודר און ּפונקטליך ,אין
ווארעמע שטיצע ,דורך שטארק צונוץ זייער ַ ַ
מ'האט די מעגליכקייט ממשיך צו זיין ָ וועלכן האבן
וואס ָוביתר שאת פאר די חשוב'ע נדיבים ָ פארזיכערןצו די כסדר'דיגע העכערונגען ,צו ַ
בעבודת הקודש ָאן קיין איבעררייס. נגעשלאסן ַאלס "אדירי החינוך" און ָ
האבן ָ זיך ָא בעזהשי"ת ַאז די כלי קודש ,מחנכים און
מוסיף געווען נדבה על נדבתם ,מיטן סכום פון מחנכות קענען ָאנגיין מיט דער עבודת
עס איז זיכער ביי די תפלות במשך די ימים הקודש מיטן נויטיגן הרחבת הדעת ,ובפרט
טאקע פאר לאר ועוד יותר ,ובפרט ַ
דא ַ ח"י אלף ָ
נוראים ,איז פאר יעדן איינעם פון די נדיבים יאר
האבן דורכאויסן ָ די "עמודי היסוד" ָ
וואס ָ פאר די ימים טובים וימי שמחה ,צו שענקן די
בייגעשטאנען דער זכות החזקת התורה דרבים
ַ גאר גרויסע נדבות ,דורכ'ן וועלכן דיגעשאנקן ָ וואס
ספעציעלע הוספות פאר די כלי קודשָ , ּ
בהבל פיהם של תשב"ר שאין בהם חטא ,צו געהאט די מעגליכקייט ָאנצוגיין
ַ האט הנהלה ָ וואס
קאסט ַאלעס ָא ּפ ריזיגע סכומיםָ ,בס"ה ָ
פארשריבן ווערן מיט א שנה טובה ומבורכת ַ מיטן שוואונג פון דער עבודת הקודש ָאן קיין ווערט ערמעגליכט דורך די חשוב'ע נדיבים
מיט כל הברכות האמורות בתורה. שטער. זא
בעם ,דורך וועמענס נדיבת הלב מיט ַא ַ
