gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מחמדינו · Machmideini — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: מחמדינו · Machmideini

שבוע: סוכות (2026-09-21)

מחמדינו · Machmideini — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫‬ ‫שיחות יקרות לחג הסוכות ‪ -‬מספר אמרות טהורות סיפורי קודש חלק ב‘ העומד לראות אור בקרוב‬ ‫יעלה זכרונינו ‪ -‬סיפורים ועובדות מכ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל‬ ‫הקפות בצל הקודש ‪ -‬רשימת זכרונות מעריכת הקפות של כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל‬ ‫אושפיזין עילאין ‪ -‬פניני קודש על סדר האושפיזין קדישין עילאין‬ ‫דברות קודש מכ"ק מרן אדמו"ר שליט"א ‪ -‬סוכות תשפ"ב לפ"ק‬ ‫מהנעשה והנשמע בקרב מוסדותינו הקדושים‬ ‫הנהלת המוסדות מאחל לכל ידידינו ואנשי שלומינו‬ ‫ויקירי הורי מוסדותינו הק' ברכת א פרייליכען יום טוב‬ ‫וגמר חתימה טובה לנו ולכל ישראל אמן‬ ‫סיפורי קודש ושיחות יקרות לחג הסוכות‬ ‫נלקטו מתוך ספר אמרות טהורות ‪ -‬סיפורי קודש חלק שני הנמצא בשלבי עריכה אחרונים‬ ‫שיחות יקרות‬ ‫מפ"ק כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל‬ ‫ובעזהשי"ת יצא לאור עולם בקרוב לשמחת אנ"ש ודורשי ומבקשי ה'‬ ‫ביום המילה כסא לאליהו הנביא זכור לטוב‪.‬‬ ‫בארץ ישראל לפני המלחמה‪ .‬במהלך ביקור זה שהה בארץ הקודש‬ ‫וכתוב בזוהר הקדוש (ח"א צג‪ ).‬דאי לא מתקנין‬ ‫בסוכות תשבו‬ ‫יותר מחצי שנה‪ ,‬מי"ג אלול תרצ"ה עד לאחר חג הפסח תרצ"ו)‪.‬‬ ‫ליה כסא לא אתי‪ ,‬זאת היתה להחרדים לדבר ה'‬ ‫עם הגעתו שלח הרה"ק ה'אמרי אמת' זי"ע‬ ‫כל האזרח בישראל‬ ‫להזמין כסא לז' אושפיזין עילאין קדישין'‪.‬‬ ‫את אחד ממלויו להודיע שהוא כאן‪ ,‬ועוד לפני‬ ‫זקיני הרה"ק רבי דוד מראחמיסטריווקא זי"ע‬ ‫שהספיק לעלות התחיל הרה"ק רבי נחום'טשע‬ ‫ושמך הגדול והקדוש עלינו‬ ‫סיפר‪ ,‬שהרה"ק הרבי ר' זושא זי"ע הגיע פעם‬ ‫זי"ע לרדת לקבל את פניו‪ ,‬ונפגשו באמצע‬ ‫קראת‬ ‫לאיזה כפר‪ ,‬ונכנס להתאכסן בבית אחד הכפריים‪,‬‬ ‫המדריגות‪ ,‬ואז עלו יחד למעלה‪ ,‬ושוחחו ביניהם‬ ‫בחג הסוכות אמר הרה"ק רבי איציק'ל מבאיאן‬ ‫וכשרצה להתפלל שלחו אותו בני הבית לאיזה‬ ‫זמן מה בידידות והערצה‪ ,‬ובירכו זה את זה‬ ‫זי"ע על מה שאנו אומרים 'ושמך הגדול והקדוש‬ ‫חדר קטן‪ ,‬ושם התפלל‪ .‬לאחר התפילה אמר‬ ‫ונפרדו לשלום‪.‬‬ ‫עלינו קראת'‪ ,‬שהוא רמז לסוכה‪ ,‬כי ידוע ש'סוכה'‬ ‫שהרגיש קדושה יתירה באותו חדר‪" ,‬ער האט‬ ‫לאחר שיצא אמר הרה"ק ה'אמרי אמת' זי"ע‬ ‫בגימטריא שמות הוי"ה אדנ"י (תיקו"ז נו‪ ,).‬ועל זה‬ ‫געפיהלט דארט עפעס א הייליגקייט"‪ ,‬ושאל את‬ ‫לבנו שיכנס להזכיר את עצמו אצל הרה"ק רבי‬ ‫אומרים 'ושמך הגדול' הוא שם אדנ"י‪' ,‬והקדוש'‬ ‫בני הבית "וואס איז דאס" ? אמרה לו בעלת הבית‬ ‫נחום'טשע זי"ע להיוושע בבנים‪[ ,‬כי מאז נפטרה‬ ‫הוא שם הוי"ה‪' ,‬עלינו קראת'‪ ,‬מלשון סיכוך‬ ‫שאביה‪ ,‬שהיה איש כפרי פשוט‪" ,‬א דארפ'ס יוד‪,‬‬ ‫עליו בתו הראשונה עברו שנים רבות ועדיין‬ ‫וקירוי‪ ,‬כלומר סככת עלינו בב' השמות הקדושים‬ ‫א עם הארץ"‪ ,‬התגורר בבית זה‪ ,‬ולחג הסוכות לא‬ ‫לא נפקד]‪ .‬מיד חזר ה'לב שמחה' ועלה‪ ,‬ונתן‬ ‫שהם הסוכה הקדושה‪.‬‬ ‫היה לו סוכה רגילה‪ ,‬על כן עשה חור באמצע הגג‬ ‫להרה"ק רבי נחום'טשע זי"ע פדיון גדול בלי‬ ‫של אותו חדר‪ ,‬והניח על זה כמה קרשים‪ ,‬וזה היה‬ ‫"קוויטל"‪ ,‬וביקש ברכה לבן זכר‪ .‬אמר לו הרה"ק‬ ‫ולקחתם לכם‬ ‫סוכתו‪ ,‬וככל הנראה לכן מרגיש שם קדושה‪.‬‬ ‫רבי נחום'טשע זי"ע‪" :‬מיר נעמען נישט געלט‬ ‫ואמר הרה"ק הרבי ר' זושא זי"ע‪ :‬אף שלא היתה‬ ‫אהן א קוויטל"‪ ,‬ולא רצה לקבל הכסף סתם כך‪,‬‬ ‫אתרוג מוכן ומזומן‬ ‫זו סוכה כשרה כלל‪ ,‬שהרי לא ידע הלכות סוכה‪,‬‬ ‫רק האציל לו ברכת קדשו‪ ,‬וה'לב שמחה' נפרד‬ ‫פעם בחמשה עשר בשבט ערך הרה"ק מקאצק‬ ‫עם כל זה מכיון שהוא בתמימותו חשב שמקיים‬ ‫ממנו והלך‪.‬‬ ‫זי"ע סעודה לכבוד היום‪" ,‬וואס איז שוין געוועהן‬ ‫בזה מצות סוכה‪ ,‬הרגיש שם קדושה יתירה!‬ ‫כשחזר לביתו שאלו אביו הקדוש ה'אמרי אמת'‬ ‫די גאנצע סעודה? א שטיקל חלה מיט הערינג‬ ‫עד כדי כך מגיע כח תמימותו של יהודי‪.‬‬ ‫זי"ע‪" :‬האסט איהם געגעבן א קוויטל"‪ ,‬והשיב‬ ‫פיש"‪ ,‬והיה אז נוכח שם חסיד אחד‪ ,‬עשיר גדול‪.‬‬ ‫בשלילה‪ ,‬וסיפר שרצה לתת פדיון בלי "קוויטל"‬ ‫לקח הרה"ק מקאצק זי"ע חתיכת "הערינג"‪ ,‬הוציא‬ ‫אושפיזין‬ ‫אך לא הסכים לקבלו‪ .‬אמר לו ה'אמרי אמת'‪" :‬אזוי‬ ‫ראיתי בספר בארת המים על ספר טעמי המצוות‬ ‫את ה"רויגין" [=ביצי הדג] מתוכו‪ ,‬ונתנו לאותו נגיד‬ ‫פועל'ט מען נישט‪ .‬מיט הכנעה‪ ,‬מיט א קוויטל‪,‬‬ ‫להריקאנטי (מצוה קכב‪ ,‬באר מרים אות א) שפעם הגיע‬ ‫באמרו‪" :‬עס רויגן"‪" ,‬עס רויגן"‪ ,‬והיה הדבר לפלא‬ ‫וועסטו פועל'ן"‪ ,‬והוסיף‪" :‬אין ראחמיסטריווקא‬ ‫אל הרה"ק רבי מענדל מרימנוב זי"ע איש אחד‪,‬‬ ‫בעיני כל הנוכחים‪ .‬אמנם לשנה הבאה‪ ,‬לפני חג‬ ‫קענסטו געבן א קוויטל אויך"‪ ,‬וכך עשה‪ ,‬חזר‬ ‫חסיד וירא שמים‪ ,‬וסיפר לו שהכיר את החיד"א‬ ‫הסוכות‪ ,‬כאשר עקב מלחמה שפרצה בפולין‬ ‫והזכיר עצמו בפתקא ופדיון‪ ,‬ובירכו בבן זכר‪.‬‬ ‫זי"ע וזכה להיות אצלו פעם בחג הסוכות‪ .‬ביקש‬ ‫לא היה בנמצא אתרוגים‪ ,‬ורק אותו נגיד עלה‬ ‫אמי הרבנית ע"ה סיפרה שלאחר מכן בהושענא‬ ‫ממנו הרה"ק הרבי ר' מענדל'ע זי"ע שיאמר לו‬ ‫בידו להשיג אתרוג יפה מאוד‪ ,‬והביאו להרה"ק‬ ‫איזה דבר חידוש שראה אצלו‪ ,‬ואמר שראה שבכל‬ ‫רבה שלח לו הרה"ק רבי נחום'טשע זי"ע את‬ ‫מקאצק זי"ע‪ ,‬אז דיברו החסידים ביניהם שבודאי‬ ‫האתרוג שלו‪ ,‬שזוגתו הרבנית ע"ה "זאל אפבייסן‬ ‫לילה מלילות החג הכין החיד"א זי"ע בסוכה כסא‬ ‫על זה נתכוין הרבי בחמשה עשר בשבט ‪' -‬את‪-‬‬ ‫מיוחד עבור האושפיזין‪ .‬נתלהב הרה"ק הרבי ר'‬ ‫דעם פיטום"‪ ,‬כסגולה ללידה קלה‪.‬‬ ‫רויגן'‪ ,‬שיזדמן לפניו אתרוג נאה ומהודר‪.‬‬ ‫מענדל'ע זי"ע ואמר בהתפעלות‪ :‬אילו לא באתי‬ ‫לימים כשנולדה לו בת ‪ -‬לאחר שהרה"ק רבי‬ ‫נטלה פטמתו‪...‬‬ ‫לעולם אלא לשמוע דבר זה היה הכל כדאי!‬ ‫נחום'טשע זי"ע כבר לא היה בעלמא הדין ‪ -‬ובא‬ ‫כאשר הגיע הרה"ק ה'אמרי אמת' מגור זי"ע‬ ‫ראה שם שהעיר המחבר וכתב‪' ,‬עתה זכינו‬ ‫לבשר על כך לדודי הרה"ק רבי אברהם דוב זי"ע‬ ‫לאורו של הרב חיד"א ז"ל בספר עבודת הקודש‬ ‫[או לזקיני הרה"ק רבי דוד זי"ע]‪ ,‬אמר לו‪ :‬הברכה‬ ‫לארץ הקודש‪ ,‬בחודש אלול שנת תרצ"ה‪,‬‬ ‫אשר נדפס אחר זה‪ ,‬שם מבואר באר היטב סוד‬ ‫היתה לבן זכר‪ ,‬בעזר ה' עוד יהיה לך בן זכר !‬ ‫עלה לבקר את הרה"ק רבי נחום'טשע‬ ‫הדבר (אות רפט)‪ ,‬אור החג הקדוש ילך לסוכה‪.‬‬ ‫ולאחר זמן נולד לו בנו יחידו‪ ,‬כ"ק אדמו"ר מגור‬ ‫מראחמיסטריווקא זי"ע‪ ,‬בלוית בנו כ"ק אדמו"ר‬ ‫ויצוה להביא כסא ומעיל מפואר על גבו לזכר ז'‬ ‫שליט"א‪.‬‬ ‫ה'לב שמחה' זצוק"ל‪( .‬זה היה ביקורו החמישי והאחרון‬ ‫אושפיזין עילאין קדישין‪ ,‬מעין דוגמא שעושין‬ ‫ב‬ ‫קבוצת אורחים מארץ ישראל להסתופף בצל‬ ‫טאנצן זיי מיט אזא התלהבות‪ .‬דאס איז א ריינע‬ ‫"מ'פלעגט רעדן דערפון אין ירושלים‪ ,‬אז ער איז‬ ‫כ"ק אדמו"ר מבאיאן זצוק"ל בימים הנוראים‬ ‫שמחת יום טוב" !‬ ‫געהאלפן געווארן ביים זיידן"‪.‬‬ ‫וחג הסוכות‪ ,‬ביניהם הרה"ח ר' ישראל ברזל ז"ל‪,‬‬ ‫"ער האט פשוט געהאט א תענוג צו זעהן וויאזוי‬ ‫ויבלח"ט הרה"ח רבי נחום כהן שליט"א‪.‬‬ ‫יודן טאנצן נאר לכבוד יום טוב"‪.‬‬ ‫ושמחת בחגך‬ ‫בחול המועד סוכות הגיעו שני אלה לשיכון‬ ‫"בכלל צו ירושלימ'ע יודן האט ער געהאט א‬ ‫סקווירא‪ ,‬לקבל את פני כ"ק מו"ח זצוק"ל‪.‬‬ ‫שטארקע געפיהל"‪.‬‬ ‫מי שלא ראה שמחה זו‪...‬‬ ‫בתחילה נכנסו לבקר אצלי‪ ,‬שכן הכירו אותי‬ ‫שמעתי מזקיני הק' זי"ע כמה פעמים‪,‬‬ ‫מירושלים‪ ,‬ואח"כ הלכו לכ"ק מו"ח זצוק"ל‪.‬‬ ‫אין שמחה אלא בבשר‬ ‫שבירושלים נהגו להתאסף בחול המועד סוכות‬ ‫בתולדות יצחק (ליקוטים) מובא מה שאמר‬ ‫אחרי תפילת מעריב לומר את הט"ו 'שיר‬ ‫כ"ק מו"ח זצוק"ל קיבל אותם בחמימות כדרכו‬ ‫פעם הרה"ק רבי יצחק מנעשכיז זי"ע לפרש‬ ‫המעלות' פסוק בפסוק‪ ,‬והיו מכבדים אנשים‬ ‫בקודש‪ ,‬וכשסיפרו שבאו מארץ ישראל להיות‬ ‫מאמרם ז"ל (פסחים קט‪ ).‬אין שמחה אלא בבשר‪,‬‬ ‫לומר פסוק או קאפיטל‪ ,‬ואז זימרו ורקדו זכר‬ ‫אצל הרבי מבאיאן הביע קורת רוחו ואמר‬ ‫הרמז שאף שיש להקב"ה אלפי רבבות מלאכים‬ ‫לשמחת בית השואבה‪.‬‬ ‫בהנאה‪" :‬אַה‪ ,‬ברוך ה'‪ ,‬מ'האט שכל צו קומען‬ ‫ושרפים ואופני הקודש שעובדים אותו תמיד‬ ‫צופאהרן צום באיאנ'ער רבי'ן"!‪ ,‬ונתן לכל אחד‬ ‫בשנה הראשונה לבואם לארץ ישראל‪ ,‬ביום‬ ‫במדריגתם הנשגבה‪ ,‬ועושים רצונו בלי הפסק‪,‬‬ ‫מהם עשרים וחמש דאלער‪ ,‬אולם הם לא רצו‬ ‫ראשון של חול המועד אחרי מעריב‪ ,‬נכנסו‬ ‫עם כל זה 'אין שמחה' לפניו יתברך ואין לו כל‬ ‫לקחת זאת‪ ,‬ואמרו שלא לשם כך באו‪" ,‬מיר זענען‬ ‫אליו כמה אנשים מכובדים לחדרו‪ ,‬וכיבדו אותו‬ ‫כך נחת רוח מעבודתם‪' ,‬אלא בבשר'‪ ,‬ר"ל עיקר‬ ‫נישט געקומען פאר געלט"‪ ,‬עד שדחק בהם כ"ק‬ ‫לומר את ה'שיר המעלות' האחרון‪ ,‬ואז יצא לבית‬ ‫השמחה והתענוג אצלו ית' הוא דוקא מעבודת‬ ‫מו"ח זצוק"ל ואמר‪" :‬איך בעהט אייך נעמט'ס‬ ‫המדרש ואמר את ה'שיר המעלות'‪ ,‬ולאחר מכן‬ ‫בשר ודם העובד אותו‪ ,‬כי בשר ודם יש לו יצר‬ ‫דאס געלט‪ ,‬איך וויל האבן א חלק אין א נסיעה‬ ‫התיישב על כסאו‪ ,‬וה'עולם' התחיל לרקוד בעוז‬ ‫הרע‪ ,‬ועבודתו עולה לו בעמל וביגיעה רבה‪ ,‬לכן‬ ‫צום באיאנ'ער רבי" !‬ ‫ובתעצומות ובשמחה נפלאה‪( .‬כ"ק מרן אדמו"ר‬ ‫גורם בזה שמחה יתירה לפניו ית'‪ ,‬מה שאין כן‬ ‫זצוק"ל ציין כי מאז והלאה הונהג כן בחצר הקודש‪ ,‬שהיה יוצא‬ ‫שמחת תורה‬ ‫המלאכים שאינם חומריים ואין להם יצר הרע‪,‬‬ ‫לשמחת בית השואבה ואומר את ה'שיר המעלות' האחרון‪ ,‬ולאחר‬ ‫אין רבותא במה שעובדים אותו‪.‬‬ ‫הסתלקותו היו בניו הקדושים אומרים את שני ה'שיר המעלות'‬ ‫"במשך כל ההקפות עמד עם‬ ‫לוי אחוי קידה‬ ‫האחרונים‪ ,‬הרה"ק רבי דוד זי"ע אמר את הראשון [קאפיטל קל"ג]‬ ‫תהלים‪"...‬‬ ‫שמעתי פעם מכ"ק מו"ח זצוק"ל‪ ,‬ביומא‬ ‫והרה"ק רבי אברהם דוב זי"ע את השני [קאפיטל קל"ד]‪).‬‬ ‫ימים אחדים לפני ראש השנה תשכ"ח עבר כ"ק‬ ‫דהילולא של הרה"ק מסאווראן זי"ע‪ ,‬ביאור בשמו‬ ‫אדמו"ר מבאיאן זצוק"ל "הארץ‪-‬אטאקע" [=התקף‬ ‫כעבור זמן‪ ,‬כאשר נמשכו הריקודים‪" ,‬דער עולם‬ ‫על מה דאיתא בגמרא (סוכה נג‪ .‬תענית כה‪ ,).‬לוי אחוי‬ ‫לב] ל"ע‪ ,‬והובהל לבית החולים‪ ,‬בו שהה כמעט כל‬ ‫קידה קמיה דרבי ואיטלע [=נעשה חיגר]‪ ,‬ומקשה‬ ‫האט געהאלטן אין איין טאנצן"‪ ,‬ניגש אליו דודי‬ ‫ירח האיתנים‪.‬‬ ‫הגמרא‪ ,‬והא גרמא ליה‪ ,‬והאמר רבי אלעזר לעולם‬ ‫הרה"ק רבי אברהם דוב זי"ע ואמר לו שכבר יכול‬ ‫ביום הושענא רבה‪ ,‬לאחר שבס"ד חלה הטבה‬ ‫אל יטיח אדם דברים כלפי מעלה שהרי אדם‬ ‫להיכנס לחדרו ‪ -‬כי כבר היה אז חלוש‪" ,‬אין די‬ ‫במצבו‪ ,‬והרופאים קבעו שיצא מכלל סכנה‪,‬‬ ‫גדול הטיח דברים כלפי מעלה ואיטלע ומנו לוי‪,‬‬ ‫עלטערע יארן"‪ ,‬ולא רצה שיאמץ כוחותיו ‪ -‬אולם‬ ‫שוחרר מבית החולים וחזר לביתו‪ ,‬בתקוה ששם‬ ‫ומתרצת הגמרא הא והא גרמא ליה‪ .‬ויש בזה כמה‬ ‫הרה"ק רבי נחום'טשע זי"ע סירב‪ ,‬רק נשאר‬ ‫ילך מצבו וישתפר‪ ,‬אולם למחרת בבוקר‪ ,‬ביום‬ ‫דקדוקים‪ ,‬ואמר לבאר‪ ,‬כי יש צדיק שהוא בטבעו‬ ‫לשבת ולהסתכל על הרוקדים‪ ,‬וגם לאחר שעה‬ ‫שמיני עצרת‪ ,‬שוב לא חש בטוב‪ ,‬והרופא שהוזעק‬ ‫איש חזק ותקיף‪ ,‬כמו שאומרים "א שארפער‬ ‫ארוכה לא רצה לשוב לחדרו‪ ,‬עד שרמזו להפסיק‬ ‫אל מיטתו רשם לו כמה תרופות‪ ,‬והורה לעמוד‬ ‫מענטש"‪ ,‬וצדיק כזה אף אם לפעמים מטיח‬ ‫את הריקודים‪ ,‬ואז יצא ונכנס לפנים‪.‬‬ ‫על המשמר ולהשגיח על כל שינוי‪.‬‬ ‫דברים כלפי מעלה אין בכך כלום‪ ,‬כיון שמטבעו‬ ‫לאחר מכן נענה ואמר‪" :‬איר האט נישט א השגה‬ ‫בערב‪ ,‬עם התקדש ליל שמחת תורה‪ ,‬הוחמר‬ ‫הוא תקיף‪ ,‬וכך היא מדתו‪ ,‬אבל לוי שהראה קידה‬ ‫וואס פאר א הנאה און תענוג איך האב ווען איך‬ ‫מצבו‪ ,‬ועל פי הוראת הרופא הושב בבהילות לבית‬ ‫לפני רבי‪ ,‬הראה בזה שמצד טבעו ומדתו הוא יכול‬ ‫זעה די ירושלימ'ע יודן טאנצן מיט א אמת'ע‬ ‫החולים‪ ,‬שם עמלו הרופאים לייצב את מצבו‪,‬‬ ‫להתנהג גם בהכנעה ושפלות‪ ,‬לכן כאשר כלפי‬ ‫שמחת יום טוב"‪ .‬והוסיף ואמר‪" :‬אין דער היים‬ ‫והיה נתון בסכנת חיים‪.‬‬ ‫שמיא הראה "שטארקייט" והטיח דברים כלפי‬ ‫האט מען אויך געטאנצן‪ ,‬יודן האבן אבער געהאט‬ ‫בתוך זמן קצר התפשטה לה הידיעה הקשה‪,‬‬ ‫מעלה‪ ,‬נחשב לו לעון‪ ,‬ואיטלע‪ ,‬וזהו שאמרו 'הא‬ ‫פרנסה‪ ,‬מ'האט געגעסן א סעודה מיט פלייש‪,‬‬ ‫והועברה באמצעות ה"פאליציי" גם לשיכון‬ ‫והא גרמא ליה'‪ ,‬כלומר שני הדברים יחד‪ ,‬שכלפי‬ ‫געטרינקען וויין‪ ,‬שפעטער האט מען געטאנצן‪,‬‬ ‫סקווירא‪ ,‬שהרבי מבאיאן זקוק לרחמים שמים‬ ‫רבי הראה קידה והכנעה וכלפי שמיא הראה‬ ‫איז געוועהן א שמחה‪ .‬דא אבער‪ ,‬די יודן האבן‬ ‫מרובים‪.‬‬ ‫תקיפות וגבורה‪ ,‬גרמו לו שנענש ונצלע‪ ,‬ודפח"ח‪.‬‬ ‫קוים געהאט אויף יום טוב צו מאכן‪ ,‬זיי האבן‬ ‫כשהגיעה הידיעה אל כ"ק מו"ח זצוק"ל‪ ,‬עוד‬ ‫יהי חלקי עמכם‬ ‫געדארפט בארגן געלט צו קויפן ארבעה מינים‪,‬‬ ‫לפני ההקפות‪ ,‬נהיה כולו נרעש ונסער מזה‪" ,‬ער‬ ‫לקראת ירח האיתנים של שנת תשכ"ד‪ ,‬הגיעה‬ ‫וויין האבן זיי קוים אויף קידוש‪ ,‬און פונדעסטוועגן‬ ‫ג‬ ‫ב‬ ‫פארט שמחה‬ ‫ָ‬ ‫בספרו לדוד אמת (סוף סי' כו) מזכירו בענין 'הקפות‬ ‫איז געווארן אויס מענטש"‪ ,‬ולא רצה להיכנס‬ ‫פעם כשהלכתי עם הרה"ח ר' חיים הערש‬ ‫שניות'‪ ,‬שנהגו בארץ ישראל ‪ -‬על פי מנהג האר"י‬ ‫לערוך את ההקפות עד שיבררו על ידי גוי‬ ‫אייזנבאך ז"ל‪ ,‬עברנו ליד "שענק" [=בית מרזח]‪,‬‬ ‫הקדוש (שער הכוונות דרושי חג הסוכות) ‪ -‬לערוך הקפות‬ ‫שיתקשר לבית החולים אם כבר חל שיפור כלשהו‬ ‫ונשמעו ממנו קולות של שחוק והוללות‪.‬‬ ‫גם במוצאי שמחת תורה‪ ,‬כשכבר חול‪ ,‬לכבוד‬ ‫במצב בריאותו‪ ,‬ובינתיים אמר כל הזמן תהלים‪.‬‬ ‫בני חוץ לארץ שחוגגים בליל זה שמחת תורה‪.‬‬ ‫רק לאחר שכבר נתאחרה השעה‪ ,‬כשנכנס אליו‬ ‫סיפר לי ר' חיים הערש שהרה"ק מסאווראן זי"ע‬ ‫וכתב החיד"א שכן ראה בעצמו אצל הרש"ש‬ ‫הרה"ח ר' דניאל גאלדשטיין ז"ל ואמר שקיבל‬ ‫עבר פעם ליד "טיאטער" או "קרעטשמע" ושמע‬ ‫זי"ע שנהג לעשות הקפות ארבע פעמים‪ ,‬א) ליל‬ ‫ידיעה מבית החולים שהמצב השתפר במקצת‪,‬‬ ‫קולות של שחוק והוללות עולים ממנו‪" ,‬ער האט‬ ‫שמיני עצרת אחרי מעריב‪ ,‬ב) יום שמיני עצרת‬ ‫אז יצא להקפות‪ ,‬אולם במשך כל ההקפות עמד‬ ‫געהערט אז מ'הוליעט אוועק"‪ ,‬הביע קורת רוח‬ ‫אחרי שחרית‪ ,‬ג) אחרי מנחה‪ ,‬ד) מוצאי יו"ט אחרי‬ ‫עם תהלים והעתיר בתפילה לרפואתו של אותו‬ ‫ואמר‪" :‬אַה שמחה‪ .‬אַה שמחה" ! ותיכף הוסיף‪:‬‬ ‫מעריב‪ ,‬ואמר שיש בזה סודות נפלאים‪.‬‬ ‫צדיק‪.‬‬ ‫"איי אזוי ? אבער פאָרט שמחה"!‬ ‫זה לשון קדשו‪ :‬ראיתי להרב החסיד המקובל‬ ‫למחרת כשעלה כ"ק מו"ח זצוק"ל לעליית 'חתן‬ ‫"ס'איז נישט אזוי פשוט די ווערטער‪ ,‬מ'דארף‬ ‫המופלא מהר"ש שרעבי זלה"ה שהיה מקיף‬ ‫תורה'‪ ,‬ציוה לעשות עבורו 'מי שברך' ‪ -‬כמדומה‬ ‫עס קענען פארשטיין"‪ ,‬אבל כך סיפר‪.‬‬ ‫הספר תורה בקהל שלו אחר ערבית שמחת‬ ‫שזה היה הפעם היחידה שכ"ק מו"ח זצוק"ל עשה‬ ‫"א מורא'דיג ווארט"‪.‬‬ ‫תורה‪ ,‬וקודם מוסף‪ ,‬ובמנחה‪ ,‬ובליל מוצאי יום‬ ‫'מי שברך' לחולה ‪ -‬ובמשך כל היום לא הפסיק‬ ‫בהזדמנות אחת הסמיך לזה כ"ק מרן אדמו"ר‬ ‫טוב‪ ,‬והיה אומר שיש רזין עילאין בזה‪.‬‬ ‫להרעיש אודותיו‪" ,‬באיאנ'ער רבי"! "באיאנ'ער‬ ‫זצוק"ל את דברי הרה"ק רבי אהרן הגדול‬ ‫בארץ ישראל אנחנו‬ ‫רבי" !‬ ‫מקארלין זי"ע במכתבו הידוע שהשמחה‬ ‫השפלה ביותר יש לה שורש בקדושה‪,‬‬ ‫אולם אצלינו לא נהגו לערוך הקפות שניות‬ ‫בחסדי ה' עשו התפילות רושם‪ ,‬ואט אט חלה‬ ‫והעצבות הטובה ביותר היא מצד ההיפך ‪-‬‬ ‫במוצאי שמחת תורה בארץ ישראל‪ ,‬שכן בבואו‬ ‫הטבה במצבו‪ ,‬עד שאחרי כמה שבועות חזר‬ ‫"די איידעלסטע מרירות האט פארט א נגיעה‬ ‫לארץ הקודש לא הסכים הרה"ק רבי נחום'טשע‬ ‫לביתו נאוה קודש‪ ,‬ובחסדי ה' האריך ימים עוד‬ ‫מיט עצבות רח"ל‪ ,‬און די געמיינסטע שמחה‬ ‫למעלה משלש שנים ‪ -‬בעוד שכ"ק מו"ח זצוק"ל‬ ‫זי"ע לעשות שם שום מנהג שהוא לכבוד בני חוץ‬ ‫וואקסט פון קדושה"‪ .‬ראה ילקוט דברי אהרן‬ ‫נסתלק באותה שנה ‪ -‬אולם חולשתו לא סרה‪,‬‬ ‫(עמ' ב)‪ .‬וראה עוד שם (עמ' לג) כעין זה מפי‬ ‫לארץ‪ ,‬ואמר‪ :‬אנו בארץ ישראל‪ ,‬ובארץ ישראל‬ ‫חול הוא !‬ ‫וכוחותיו לא שבו אליו עוד כבראשונה ‪.‬‬ ‫הרה"ק ה'בית אהרן' זי"ע שאמר בקדשו‪" :‬פ ֶע‬ ‫עצבות ומרה שחורה צו אלע שווארץ יאר‪,‬‬ ‫תפילות החיד"א‬ ‫עס פארלייגט דאס הארץ מיטן מוח‪ .‬ס'אסאך‬ ‫אסרו חג‬ ‫כמו כן התפילות והבקשות שחיבר החיד"א‬ ‫גלייכער שמחה אפילו סתם‪ ,‬איידער א מצוה‬ ‫כמו כן היו חסידים מאנשי ירושלים שנהגו‬ ‫זי"ע לומר בעת קיום מצוות שונים ועיתות רצון‪,‬‬ ‫מיט מרה שחורה ח"ו‪ .‬ס'בעסער פרייליכקייט‬ ‫ללבוש באסרו חג בגדי שבת‪ ,‬מפני שבחוץ לארץ‬ ‫זה חידוש שנתקבלו כל כך בקרב ישראל בכל‬ ‫פון א פראסטאק‪ ,‬איידער חסידות בעצבות" !‬ ‫מקומות מושבותיהם שנוהגים לאומרם כאילו‬ ‫הוא יום טוב‪( ,‬ראה דרכי חיים ושלום סי' תקכד שהזכיר מנהג‬ ‫תמיד בשמחה‬ ‫היו תפילות קדומים‪ ,‬יותר מתפילות הנמצאים‬ ‫זה)‪ ,‬אמנם הרה"ק רבי נחום'טשע זי"ע לא היה‬ ‫הרה"ק רבי משה לייב זי"ע היה אומר שהוא‬ ‫בספרי קודש שנתחברו על ידי אחרים‪.‬‬ ‫ניחא דעתיה מזה‪ ,‬ואמר‪" :‬ס'איז אסרו חג היינט‪,‬‬ ‫למד שלשה דברים מתינוק‪ .‬א) שהוא תמיד‬ ‫בסקווירא גם כן נהוג לומר תפילות החיד"א‪,‬‬ ‫נישט יום טוב" !‬ ‫עסוק ואינו הולך בטל‪ .‬ב) כשרוצה איזה דבר הוא‬ ‫ב'תשליך' או בין ה'הקפות' וכדומה‪ ,‬והיו‬ ‫בוכה ומתחנן שיתנו לו זאת‪ .‬ג) הוא תמיד שרוי‬ ‫והיית אך שמח‬ ‫משתמשים בליקוטי צבי שמעתיק תפילות אלו‪,‬‬ ‫בשמחה‪.‬‬ ‫אמנם זה התחיל אצל הרה"ק רבי דוד מסקווירא‬ ‫פניני קודש בענין מדת השמחה‬ ‫שלא עשני גוי‬ ‫זי"ע‪ ,‬שהוא חיבב מאוד את תפילות החיד"א ‪-‬‬ ‫שמעתי מהרה"ח ר' דוד ווערנער ז"ל שהרה"ק‬ ‫מבטל כל הדינים‬ ‫וגם עסק הרבה בספריו הקדושים שלא ירדו מעל‬ ‫רבי משה לייב מסאסוב זי"ע בעת שבירך כל יום‬ ‫הרה"ק מווילעדניק זי"ע אמר פעם (שער ההתקשרות‬ ‫שולחנו ‪ -‬והתחיל לומר את תפילותיו‪ ,‬הגם שלא‬ ‫ברכות השחר היה מתלהב במיוחד בברכת 'שלא‬ ‫ליקוטים) לפרש הכתוב (תהלים סה‪ ,‬יד) יתרועעו אף‬ ‫נהגו כן אבותיו הק'‪ ,‬שלא היו אומרים תפילות‬ ‫עשני גוי' ומברך אותה בקול רם ובשמחה עצומה‬ ‫ישירו‪' ,‬יתרועעו אף'‪ ,‬יתרועעו מלשון שבירה [על‬ ‫שלא נתייסדו מקדמונים‪.‬‬ ‫אין לשער‪.‬‬ ‫דרך הכתוב (תהלים ב‪ ,‬ט) תרועם בשבט ברזל]‪" ,‬אז מ'וויל‬ ‫הקפות שניות‬ ‫פעם כשראה זאת הרה"ק רבי מנחם מענדל‬ ‫צוברעכן דער חרון אף"‪ ,‬היינו לבטל את מדת‬ ‫החיד"א בספריו הקדושים מזכיר הרה"ק‬ ‫מרימנוב זי"ע ‪ -‬שניהם היו תלמידים יחד אצל‬ ‫הדין‪ ,‬אז 'ישירו'‪" ,‬זאל מען זינגען"‪ ,‬כי על ידי‬ ‫הרש"ש זי"ע הרבה פעמים‪ ,‬כאשר בדרך כלל‬ ‫הרה"ק הרבי ר' אלימלך זי"ע ‪ -‬שאל אותו מדוע‬ ‫שירה ושמחה יכולים לשבר ולבטל כל הדינים‪,‬‬ ‫מכנה אותו 'החסיד המקובל המופלא'‪ ,‬ומביא‬ ‫מרעיש ומתלהב כל כך בברכתו‪" ,‬וואס איז די‬ ‫כמו שנאמר (ישעיה נה‪ ,‬יב) כי בשמחה תצאו‪ ,‬על ידי‬ ‫הרבה ענינים והוראות שראה אצלו או שמע מפה‬ ‫גרויסע שמחה‪ ,‬די גרויסע התלהבות? איך האב‬ ‫שמחה יכולים לצאת מכל הרעות והדינים‪.‬‬ ‫קדשו‪.‬‬ ‫ד‬ ‫אויך א שמחה‪ ,‬אבער אזא שמחה‪ ,‬אזא התלהבות"‬ ‫?!‬ ‫השיב לו הרה"ק רבי משה לייב זי"ע בדרך הלצה‪:‬‬ ‫כיצד הנך יכול להשוות בינך לביני? ‪ -‬כידוע‬ ‫הרה"ק רבי משה לייב היה בעל בשר וגבה קומה‪,‬‬ ‫"הויך און ברייט"‪ ,‬והרה"ק רבי מענדל'ע היה‬ ‫נמוך קומה ודל בשר‪" ,‬קליין און דאַר" ‪ -‬אמר לו‪:‬‬ ‫"ממילא דו‪ ,‬אז דו וואלסט חלילה געוועהן א גוי‪,‬‬ ‫וואלסטו געוועהן א קליינטשיגע אויסגעדארטע‬ ‫גוי'עלע‪ ...‬אבער איך‪ ,‬שטעל זיך פאָר ווען איך‬ ‫וואלט געוועהן א גוי‪ ,‬וואלט איך דאך געוועהן‬ ‫א גרויסע ברייטע געזונטער גוי‪ ,‬נו‪ ,‬זאל איך זיך‬ ‫נישט אזוי פרייען שלא עשני גוי" ?!‬ ‫כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל הזכיר בקשר לזה את‬ ‫דברי הרה"ק רבי אהרן הגדול מקארלין זי"ע‬ ‫באגרתו הידועה‪" ,‬א יוד וואס גייט ניט ארום‬ ‫מיט שמחה מיט דעם וואס ער איז א יוד‪ ,‬איז‬ ‫ער א כפוי טובה לשמים‪ ,‬ס'איז א סימן אז ער‬ ‫האט קיינמאל ניט דערהערט די ברכה שלא‬ ‫עשני גוי" !‬ ‫והיית אך שמח‬ ‫בספר מאורן של ישראל ראיתי "א‬ ‫אינטרעסאנטע ווארט" בשם הרה"ק הרבי הזקן‬ ‫מאלכסנדר זי"ע‪ ,‬ו'היית א'ך ש'מח (דברים טז‪ ,‬טו)‬ ‫ראשי תיבות 'שוא'‪ ,‬להורות שאפילו שמחת שוא‬ ‫טובה יותר מעצבות ומרה שחורה‪ ,‬ואמר בלשון‬ ‫קדשו‪" :‬ס'איז בעסער א פאלשע שמחה ווי א‬ ‫אמת'ע עצבות‪ ,‬א אמת'ע מרה שחורה" ! היינו אף‬ ‫אם אינה שמחה אמיתית‪" ,‬ס'איז שוא"‪ ,‬עם כל זה‬ ‫"אך שמח דארף זיין"‪" .‬דאס העלפט צו צו אלע‬ ‫זאכן"‪.‬‬ ‫קודם כל צריך להתחזק‪" ,‬נישט זיין אראפ‬ ‫געקלאפט"‪ ,‬אחר כך יכולים לעבוד על שמחה‬ ‫אמיתית שהיא כבר מדריגה‪.‬‬ ‫מלחמת היצר‬ ‫בישמח ישראל (פר' נשא אות ד) איתא שזהו רמז‬ ‫"מ'דארף זיך אלעמאל מחזק זיין‪ ...‬דאס איז די‬ ‫הרה"ק רבי מרדכי מלעכאוויטש זי"ע אמר‬ ‫הכתוב (שמות יט‪ ,‬ט) הנה אנכי בא אליך בעב הענן‪,‬‬ ‫מלחמת היצר"‪.‬‬ ‫שהיצר הרע כשמפתה את האדם לעבירה‪ ,‬אין‬ ‫ר"ל אף 'בעב הענן'‪ ,‬היינו בעת החשכות‪ ,‬כשאינך‬ ‫בעב הענן‬ ‫רצונו כל כך בעבירה עצמה‪ ,‬כמו העצבות שנגרר‬ ‫מרגיש טעם וחיות בעבודת ה'‪ ,‬ועשיית המצוות‬ ‫בספרים הקדושים מבואר כי לכל אדם יש‬ ‫אחריה ‪" -‬דער יצר הרע וויל נישט אזוי ווייט די‬ ‫הם אצלך בכבידות ובעייפות‪" ,‬עס גייט נישט‬ ‫לפעמים זמנים שהיצר הרע משפיל אותו בעיני‬ ‫עבירה‪ ,‬ווי דער עצבות נאך די עבירה" ! זה הוא‬ ‫די עבודה"‪ ,‬גם אז 'אנכי בא אליך'‪ ,‬הקב"ה יורד‬ ‫עצמו על מנת להעציבו ולייאשו‪" ,‬דער בעל דבר‬ ‫עיקר חשקו והנאתו‪ ,‬שעל ידי העבירה נופל‬ ‫ומצמצם עצמו כביכול להיות עמך ‪" .‬אז מ'טוט‬ ‫ווארפט איהם אראפ‪ ,‬ער זאגט איהם דו ביסט‬ ‫רוחו בקרבו‪" ,‬ער ווערט געפאלן ביי זיך"‪ ,‬ובא‬ ‫העלפט דער אייבערשטער‪ ,‬אויף וועלכע מצב‬ ‫נישט‪ ,‬דו ביסט נישט" ‪ ,‬אמנם באמת צריך לידע‬ ‫לידי עצבות ומרה שחורה‪ ,‬ועל ידי זה מתבטל‬ ‫מ'איז‪ ,‬איז דא סייעתא דשמיא" ‪.‬‬ ‫ולהאמין שגם בשפל מצבו הקב"ה עמו‪.‬‬ ‫מעבודת ה'‪.‬‬ ‫ה‬ ‫המנהג הזה‪.‬‬ ‫בעזה"י‬ ‫בעת השולחן [ליל ראש השנה] לא שרו כלום‪ ,‬בראש השנה בשני‬ ‫מוצאי יום‪-‬טוב של ראש השנה שנת תשט"ו לפ"ק‪ ,‬צו"ג‪ ,‬פה ברוקלין‬ ‫הימים התפללו שעה ‪ ,9:30‬ותיכף ומיד אחרי מוסף מתפללין מנחה‬ ‫יע"א‪.‬‬ ‫בטלית‪ ,‬ואחר מנחה הי' שעה ‪ ,5‬ואז כבר הזדרזו לעשות קידוש ולאכול‬ ‫גמר חתימה טובה ושנה טובה מעוטרת בכל מילי דמיטב לכ"ק עט"ר‬ ‫סעודת יו"ט לפני השקיעה‪ ,‬שהי' רק זמן של שלשת רבעי שעה‪.‬‬ ‫הורי ומורי היקרים הרה"צ שליט"א וכל אשר לו שלום‪ ,‬ולב"ב ולכל‬ ‫ביום א' דר"ה לא הי' שולחן‪ ,‬רק היום ביום ב' הי' שולחן‪ ,‬ואמש כבר‬ ‫הנלוים אליהם ה' עליהם יחיו‪.‬‬ ‫רקדו אחרי השולחן‪ ,‬והיום שרו בעת השולחן "שפרו מעשיכם" "שבטי‬ ‫אחדשה"ט באה"ר וגעגועים רבים כמשפט‪.‬‬ ‫מקוראך" "שבותנו ממרחק" ג"פ‪ ,‬ואשרי איש שלא ישכחך‪ .‬כתבתי כל‬ ‫בריש כל אמרי אתנה ואביע את תאוותי לדעת ולשמוע את אשר‬ ‫זה אודות המנהג‪.‬‬ ‫אתכם לטובה‪ ,‬והאיך חגתם את היו"ט הקדוש והנורא‪ ,‬ומן הסתם‬ ‫ושינוי מנהגים משלנו הי' כזה‪ :‬אנעים זמירות אמרו אחרי התפלה‪.‬‬ ‫התפלל כ"ק אאמו"ר הרה"צ שליט"א לפני התיבה כדרכו בקודש‪ ,‬וכן‬ ‫הפיוט של יוצר אור לא אמרו‪ ,‬וחוץ מזה אמרו כל הפיוטים‪ :‬וכן מקרא‬ ‫מן הסתם המחותן ר' סנדר אורי נ"י כדרכו‪ ,‬ומי היו עוד הבעלי שחריתים‪,‬‬ ‫מו"ח שליט"א בתשר"ת שברים ‪ -‬ואח"כ תרועה‪ ,‬לא כמו שאנו אומרים‬ ‫ור' לייבילע לוי נ"י הי' מן הסתם כדרכו מתחיל [פסוקי דזמרה]‪:‬‬ ‫ביחד 'שברים תרועה'‪ ,‬וכן בתפילה של לחש לא מקרא‪ ,‬וכשספרתי‬ ‫והאיך מרגישים הנכם אחר החג‪ ,‬והאיך מרגיש כ"ק אאמו"ר הרה"צ‬ ‫אשר אצלינו כן מקרים בתפילה של לחש‪ ,‬ואומרים 'שברים תרועה'‬ ‫שליט"א אחרי ההתאמצות והעבודה בימים הק' האלו‪ ,‬והאיך מרגישה‬ ‫ביחד‪ ,‬התפלא מאד מו"ח‪ ,‬ונסתפק באם גם בראחמיסטריווקע נהגו‬ ‫כבוד אמי מורתי הה"צ תחי' בעצם ימי העול והטרדות המרובות‪ .‬תקותי‬ ‫כך‪ ,‬אמרתי שאצלי אין שום צל של ספק שגם בראחמיסטריווקע נהגו‬ ‫אתי כי החוה"ש אתכם וכי מרגישים כולכם בטוב‪ ,‬כה יתן השי"ת תמיד‬ ‫כך‪ ,‬ואמר כי דבר זה דבר חידוש מאד אצלו‪ ,‬וביקשני שאכתוב לכ"ק‬ ‫בחסדים טובים‪.‬‬ ‫אאמו"ר הרה"צ שליט"א ולברר באם זה המנהג הוא בראחמיסטריווקע‪,‬‬ ‫אתפלא כי בשבוע זאת עדיין לא קיבלתי שום מכתב‪ ,‬אכן אקו' כי‬ ‫כי כמה פעמים היה לי עם כ"ק מו"ח שליט"א על אודות מנהגים שונים‪,‬‬ ‫מחר יהיה האות הזה ויתן ה' שנשמע ונתבשר תמיד בשו"ט בשובע‬ ‫כי הוא חושש שהכל שינו בארץ ישראל‪.‬‬ ‫שמחות בתוכי"א‪.‬‬ ‫וכן אגב רצוני לשאול עוד פעם על אודות מנהג ראחמיסטריווקע‬ ‫ובזה אכתוב את אשר אתנו בימים הק' והנוראים האחרונים‪ ,‬סליחות‬ ‫בלבישת הטו"ת לפני ברכות וקרבנות‪ ,‬וכן כמדומה לי שבארה"ק‬ ‫של זכור ברית אמרו שעה ‪ 5‬לפנות בוקר‪ ,‬ולפי שעון החורפי שכבר‬ ‫נוהגים כהמחבר שבתקיעות דמיושב תוקעים שברים תרועה של‬ ‫זזו שעה אחורנית‪ ,‬זמן התפלה כרגיל שעה ‪ .9‬שעה ‪ 2‬אחה"צ נכנס‬ ‫תשר"ת בנשימה אחת ושל מעומד בב' נשימות‪ ,‬כי פה נוהגים כהרמ"א‪.‬‬ ‫כ"ק מו"ח הרה"צ שליט"א מוכתר בטלית ותפילין דר"ת לעשות סדר‬ ‫והנה הארכתי בכ"ז והי' רצוני לכתוב בדרך כלל על הרגשותי בדרך‬ ‫התרת נדרים‪ ,‬וכבר חיכו בביהמ"ד עולם גדול‪ ,‬ואז כבר נכנס מו"ח‬ ‫כלל בימים אלו שההשגחה העליונה עשתה שהשנה הזאת לא אזכה‬ ‫נורא ומאויים‪ ,‬והסדר הוא כך‪ ,‬שמקודם אומרים כל העולם "שמעו נא‬ ‫לשמוע המוסף של כ"ק אאמו"ר הרה"צ שליט"א‪ :‬ואכן קצר הגליון‬ ‫רבותי" ומו"ח מתיר את כל העולם‪ ,‬וכן אומרים התרת קללות‪ ,‬ואח"כ‬ ‫מהכיל ומוכרחני לקצר‪ ,‬ואי"ה במכתב השני אי"ה לא יאוחר לבוא‬ ‫מתחיל כ"ק מו"ח שליט"א באמירת ההתרת נדרים ואז יש התעוררות‬ ‫האריך יותר‪.‬‬ ‫גדול עד מאוד‪ ,‬כי אומרה בבכיות עצומות ונוראות‪ ,‬ובפרט בעת מסירת‬ ‫מודעה שכל מחשבה וכו'‪ ,‬וכל העולם געו כולם בבכיות עצומות‪ ,‬ואחר‬ ‫ואני מוכרח להפסיק הכתיבה ולהזדרז להכין לסליחות‪ ,‬שהולכים פה‬ ‫התרת נדרים כבר מתחיל בכל הפינות רושם של ראש השנה‪ ,‬ומו"ח‬ ‫מקודם למקוה‪ ,‬ואומרים הסליחות שעה ‪12‬‬ ‫שליט"א כבר לובש אז בגדי שבת ומקבל אז שעתיים פתקאות‪ ,‬ואח"כ‬ ‫דברי בנכם התאב וצמא לשמוע משלומכם הטוב‬ ‫נסגר עד תפילת מנחה‪ ,‬וכן אחות קטנה נאמרה בהתעוררות רב ע"י‬ ‫כו"ח באהבה וגעגועים חי יצחק‬ ‫מו"ח שליט"א לבדו‪ .‬הארכתי בכל זה מפני שהי' אצלי לחידוש לגמרי‬ ‫ו‬ ‫טאטן‪ ,‬איך טוה ּפשוט א‬ ‫פאר מיין ַ‬‫געזאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ער ָ‬ ‫זאג איך יא‪.‬‬ ‫פרעגט מיך "גייסט שוין ַאהיים?" ָ‬ ‫מ'זאל‬ ‫שליחות‪ .‬איך קען נישט דעם איד‪ָ ,‬אבער ער וויל ָ‬ ‫דא איבער ַאליינס?"‪ ...‬ווי צו‬ ‫"לאזט מיך ָ‬ ‫פרעגט ער מיך ָ‬ ‫טראג איך עס אן‪.‬‬ ‫רעדן דעם שידוך‪ָ ,‬‬ ‫דא‬ ‫זאגן‪ ,‬ביזט דאך געקומען כאילו ווייל איך קען נישט ָ‬ ‫יעלה זכרונינו‬ ‫זכרונות מכ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל‬ ‫זאל נישט‬ ‫נגעזאגט ַאז מען ָ‬ ‫האט ָא ָ‬ ‫ָאבער דער רבי ָ‬ ‫רשטאנען זיך צו ווערטלען‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫פא‬ ‫האט אויך ַ‬ ‫זיין ַאליינס‪ ...‬ער ָ‬ ‫נגעטראגן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט עס ָא‬ ‫שפרונגען אויף דעם שידוך ווייל ער ָ‬ ‫ּ‬ ‫אלס מיט א געוואלדיגע פשטות און ענוות חן‪.‬‬ ‫מ'האט אים געבעטן טוט‬ ‫נאר ַאז ָ‬ ‫ס'האט נישט מיט אים‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫ער זיין שליחות‪.‬‬ ‫שוטטו בחוצות ירושלים‬ ‫המשך זכרונות וסיפורים פון ידידינו‬ ‫גארנישט מיט‬ ‫האט ָ‬ ‫זאל זיין געזונט ָ‬ ‫מיין שווער ָ‬ ‫הרה"ח ר' משה יאנקאלאוויטש הי"ו‬ ‫ולדבקה בו וללכת בדרכיו‬ ‫האט ַאן איידעם‬ ‫וואס ער ָ‬‫ראחמיסטריווקא‪ ,‬חוץ פון דעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫מיקירי אנ"ש בעיר סיגעיט‬ ‫האמיר געקויפט א הויז אין‬ ‫עס איז געווען ווען אונז ָ‬ ‫נאך זיין‬ ‫יארצייט ָ‬‫האט ָ‬‫ראחמיסטריווקא‪ ...‬מיין שווער ָ‬ ‫אין ַ‬ ‫מוצש"ק לפני ההילולא בהיכל ביהמ"ד הגדול‬ ‫נאכ'ן זיך דורכרעדן‬ ‫פארשטייט זיך‪ ,‬ס'איז געווען ָ‬ ‫סיגעיט‪ַ .‬‬ ‫מאמע י"ט כסלו‪ .‬זי ליגט אין ארץ ישראל‪ ,‬און דער רבי‬ ‫ַ‬ ‫געזאגט‪ ,‬האסט‬‫דעמאלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט מיר‬‫מיטן רבי'ן‪ .‬דער רבי ָ‬ ‫טאטן כ"ק מרן‬ ‫נאכ'ן ַ‬‫יארצייט ָ‬‫דאך געהאט ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫זצוק"ל ָ‬ ‫ומדבר כלשון עמו‬ ‫רא ּפצולייגן‪ ,‬און‬ ‫א דאון ּפעימענט‪ ,‬האסט גענוג געלט ַא ָ‬ ‫מאל זיך‬ ‫סאך ָ‬ ‫אדמו"ר מהר"י זצוק"ל ‪ -‬כ' כסלו‪ .‬פלעגן זיי ַא ַ‬ ‫זא ּפשטות‪ ,‬יעדן‬ ‫האט גערעדט מיט יעדן מיט ַא ַ‬ ‫דער רבי ָ‬ ‫דאס איבעריגע וועט דער אויבערשטער שוין העלפן‬ ‫אויף ָ‬ ‫געפארן לכבוד'ן‬ ‫ָ‬ ‫וואס ביידע זענען‬ ‫טרעפן אויפ'ן פליגער‪ָ ,‬‬ ‫האב עס נישט ָאנגעקוקט‬ ‫ראך‪ָ ,‬אבער איך ָ‬ ‫שפ ַ‬ ‫מיט זיין ּ‬ ‫ווייטער‪.‬‬ ‫יארצייט‪.‬‬‫ָ‬ ‫רוואס‪.‬‬ ‫פא ָ‬ ‫ַאלס ַאן עניוות‪ ,‬און איך וועל מסביר זיין ַ‬ ‫יאר במשך די הייליגע טעג‪ ,‬איז געווען א שווערע‬ ‫יענעם ָ‬ ‫שפעטער‪.‬‬‫געפארן ּ‬‫ָ‬ ‫יאר איז געווען ַאז דער רבי איז‬‫איין ָ‬ ‫איך זעה היינט‪ַ ,‬אז מען שרייבט אויפ'ן רבי'ן "אבינו‬ ‫ספינקער רבי כ"ק אדמו"ר‬ ‫דאכט זיך ַאז דער ּ‬‫ראווענען‪ַ .‬‬ ‫ּפ ַ‬ ‫געפארן קיין ארץ‬ ‫ָ‬ ‫מאל‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫יאר ָ‬ ‫מיין שווער איז יענעם ָ‬ ‫דאס‪ .‬מילא‬ ‫רועינו"‪ָ .‬‬ ‫האב איך געקלערט צו מיר‪ ,‬ווי קומט ָ‬ ‫יאר ַאוועק‪ ,‬און דער רבי‬‫רבי הערשלע זצוק"ל איז יענעם ָ‬ ‫טאטע‬‫שפעטער אום חודש טבת‪ ,‬ווייל זיין ַ‬ ‫ישראל ַאביסל ּ‬ ‫האט נישט‬‫נאכ'ן קריג זענען ָאנגעקומען אידן‪ ,‬קיינער ָ‬ ‫ָ‬ ‫סאך מער מענטשן ווי פריער‪ .‬עכ"פ די‬ ‫געהאט ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬‫שטארק נישט געזונט‪ ,‬און ווייטער ָ‬ ‫איז געווען ַ‬ ‫טע‪-‬מאמע‪ .‬און די צדיקים‪ ,‬די רבי'ס זענען‬ ‫ַ‬ ‫טא‬ ‫געהאט קיין ַ‬ ‫ַ‬ ‫נאך די הייליגע טעג‪,‬‬ ‫געמאכט ָ‬ ‫האבן ָא ּפ ַ‬ ‫שטוב מענטשן ָ‬ ‫געפארן‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז‬‫געטראפן אויפ'ן פליגער דעם רבי'ן ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאטע פאר יעדן‪ָ .‬אבער אונזער רבי איז דאך‬‫געווען ווי א ַ‬ ‫מ'האט‬ ‫וועקפארן אויף ַא ּפ ָאר טעג‪ ,‬און ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַאז דער רבי מוז ַא‬ ‫שפעטער ווי געווענליך‪.‬‬‫ּ‬ ‫שפעטער‪.‬‬‫געווען ּ‬ ‫לאץ‬‫וואלט "סי‪-‬גיעט" געווען א גוט ּפ ַ‬ ‫געטראכט ַאז אפשר ָ‬‫ַ‬ ‫דארט ַאוועק‪ ,‬און‬ ‫טאקע ָ‬ ‫טאטע ַ‬ ‫שפעטער איז זיין ַ‬ ‫ּ‬ ‫וויאזוי עס גייט ביי זיך‪ .‬ב"ה די‬ ‫ָאבער יעדער ווייסט ַ‬ ‫מ'האט מיך געפרעגט אויב דער‬ ‫פאר'ן רבי'ן זיך ָא ּפצורוען‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫דארט אין‬ ‫דער רבי איז אים געקומען מנחם אבל זיין ָ‬ ‫טאטע רעדט צו יעדן קינד‬‫האבן קינדער‪ ,‬און א ַ‬ ‫אינגעלייט ָ‬ ‫האב שוין געוואוסט ַאז אין‬ ‫רבי קען קומען צו מיר‪ .‬איך ָ‬ ‫ראך‪,‬‬ ‫שפ ַ‬ ‫יאר רעדט מען איין ּ‬ ‫ראך‪ .‬ביי די צוויי ָ‬ ‫שפ ַ‬ ‫לויט זיין ּ‬ ‫האט‬ ‫טערסדארף‪ .‬פרעגט אים מיין שווער וואו ער ָ‬‫ָ‬ ‫מא‬ ‫ַ‬ ‫יא אוודאי‪.‬‬ ‫געזאגט‪ָ ,‬‬ ‫האב ָ‬ ‫שטוב איז מען מסכים‪ ,‬און איך ָ‬ ‫נאך‬ ‫יאר ָ‬ ‫ראך‪ ,‬ביי די פינף ָ‬ ‫שפ ַ‬ ‫יאר אן ַאנדערע ּ‬ ‫ביי די פיר ָ‬ ‫האט ער געענטפערט‬ ‫טאטע איז ַאוועק‪ָ .‬‬‫געהערט ַאז זיין ַ‬ ‫געלאדענט דעם רבי'ן צו קומען צו אונז‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האמיר‬ ‫אונז ָ‬ ‫האט געזען צעטלעך אויף די גאס‪,‬‬‫מיט א ּפשטות‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫טאטן‪ּ .‬פשוט‪ ,‬ער‬ ‫ַאנדערש‪ .‬ס'איז נישט קיין עניוות פונעם ַ‬ ‫האט עס ָאנגענומען און ער איז טאקע געקומען‪.‬‬ ‫דער רבי ָ‬ ‫איז ער אים געקומען מנחם אבל זיין‪.‬‬ ‫ראך פונעם קינד‪ ,‬און ַאזוי רעדט ער צו אים‪.‬‬ ‫שפ ַ‬ ‫קען דעם ּ‬ ‫שטאק‪ ,‬ס'איז‬‫ָ‬ ‫דעמאלט איז געווען אונזער הויז איין‬ ‫ָ‬ ‫טאטע‬‫דאס זעלבע‪ ,‬ווען א קינד וויינט‪ ,‬פרשטייט דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫געווען נישט קיין גרויסע דירה‪ .‬אונז זעמיר ַאריין צו מיין‬ ‫אני איני מצוה‬ ‫וואס עס ליגט אונטער דעם‪.‬‬ ‫ּפונקטליך ָ‬ ‫שווער אויף א וואך‪ ,‬און דער רבי איז געווען אין אונזער‬ ‫נאך געווען א בחור איז געווען א איד‪ ,‬איך‬ ‫ווען איך בין ָ‬ ‫האט‬‫געהאט א חוש‪ַ ,‬אז צו יעדן איינעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫דער רבי ָ‬ ‫נערשטאג‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫דא‬ ‫זונטאג ביז ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואך‪ ,‬פון‬ ‫גאנצע ָ‬ ‫דירה‪ .‬במשך די ַ‬ ‫האט‬ ‫ווייס נישט ּפונקטליך וואס ס'איז געווען‪ָ ,‬אבער ער ָ‬ ‫"טאטע" צו יעדן‪.‬‬ ‫ראך‪ .‬ער איז געווען א ַ‬ ‫שפ ַ‬‫ער גערעדט זיין ּ‬ ‫שפ ַאצירן מיטן רבי'ן‪.‬‬ ‫געגאנגען ּ‬ ‫נאכט ַ‬ ‫בין איך יעדן ַ‬ ‫ס'האט‬ ‫רמעישאן אויף מיר‪ ,‬זעט אויס ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫אינפא‬ ‫ָ‬ ‫געהערט‬ ‫געכא ּפט‬ ‫מ'האט נישט ַ‬‫מ'האט עס אפילו נישט געוואוסט‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫נאנד איז דער רבי‬ ‫כא ַ‬ ‫נא ַ‬ ‫יאר ָ‬‫דאס געווען‪ ,‬צוויי ָ‬ ‫ַאזוי איז ָ‬ ‫זאל מיר אויסהערן‬ ‫געוואלט אונז ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫אים געפעלן‪ ,‬און ער ָ‬ ‫דאס איז נישט דער רבי‪ .‬דער רבי איז נישט געווען אויף‬ ‫ַאז ָ‬ ‫האט דער‬‫יאר ָ‬‫דאס דריטע ָ‬ ‫געקומען צו אונז אויף ָא ּפרוה‪ָ .‬‬ ‫געוואלט טון דעם‬ ‫האט ָ‬ ‫טאכטער‪ .‬ער ָ‬ ‫דעם שידוך מיט זיין ָ‬ ‫ראך‪.‬‬ ‫שפ ַ‬ ‫געהאט זיין ּ‬ ‫האט ָאבער צו יעדן ַ‬ ‫אונזער דרגה‪ .‬ער ָ‬ ‫נאר געקומען יעדע‬ ‫רבי שוין נישט געקענט קומען‪ ,‬איז ער ָ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫האט עס נישט געצויגן‪ ,‬און‬ ‫שידוך‪ָ .‬אבער אונז ָ‬ ‫שפ ַאצירן ַאביסל‪.‬‬ ‫געגאנגען ּ‬ ‫נאכט קיין סיגעיט‪ ,‬און מ'איז ַ‬ ‫ַ‬ ‫געוואלט‪.‬‬ ‫נישט ָ‬ ‫ויותר לבדו‬ ‫ראחמיסטריווקא‪,‬‬ ‫האט געהערט ַאז איך גיי קיין ַ‬ ‫ער ָ‬ ‫אויסגעלאכט פון די‬ ‫ַ‬ ‫לעמאל‬ ‫דאך ַא ָ‬ ‫האט זיך ָ‬ ‫דער רבי ָ‬ ‫סיפורי‬ ‫סאך ּ‬‫האט דער רבי דערציילט ַא ַ‬ ‫שפ ַאצירן ָ‬ ‫ביי די ּ‬ ‫האט געבעטן ַאז דער רבי‬‫איז ער ַאריין צום רבי'ן‪ ,‬און ער ָ‬ ‫איינמאל איז דער רבי געפארן קיין‬ ‫ָ‬ ‫ַאלע ענינים פון כבוד‪.‬‬ ‫האב איך געהערט פון רבי'ן די‬‫שפ ַאצירן ָ‬‫צדיקים‪ .‬ביי די ּ‬ ‫האט דער רבי‬ ‫זאל טון דעם שידוך‪ָ .‬‬ ‫זאל הייסן ַאז מען ָ‬ ‫מיטגעפארן‪ .‬אפשר‬ ‫ָ‬ ‫נדאן אויף א שבת‪ ,‬און אונז זעמיר‬ ‫לא ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס מען קען היינט שוין זען אין‬ ‫סיפורי צדיקים ָ‬‫ַאלע ּ‬ ‫געענטפערט "איך הייס נישט טון קיין שידוכים‪ ,‬אויב איר‬ ‫מיטגעפארן אויף שבת‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫דרייסיג אינגעלייט זעמיר‬ ‫אינטערעסאנט‬ ‫ַ‬ ‫די ספרים פונעם רבי'ן‪ .‬ס'איז געווען‬ ‫האט דערציילט איז‬ ‫וואס דער רבי ָ‬ ‫מיטצוהאלטן‪ ,‬אז ַאלעס ָ‬ ‫ַ‬ ‫נטראגן‪ָ .‬אבער איך הייס נישט טון‬ ‫דאס ָא ָ‬ ‫ווילט קען איך ָ‬ ‫דינסטאג‪ ,‬און אונז‬ ‫ָ‬ ‫דאכט זיך‪ ,‬ביז‬‫דער רבי איז געבליבן ַ‬ ‫וואס‪.‬‬ ‫נישט געווען סתם א מעשה פון א צדיק‪ ,‬א מופת צו ָ‬ ‫זאל דער רבי‬‫געזאגט‪ ,‬גוט‪ָ ,‬‬ ‫האט יענער ָ‬ ‫קיין שידוכים"‪ָ .‬‬ ‫זונטאג‬ ‫ָ‬ ‫זונטאג אינדערפרי‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫זעמיר ַאהיימגעקומען שוין‬ ‫האט גענומען‬‫וואס דער רבי ָ‬ ‫ַאלעס איז געווען מעשיות פון ָ‬ ‫נטראגן‪.‬‬ ‫דאס ָא ָ‬ ‫ָ‬ ‫וויזניץ‪-‬מאנסי‬ ‫ָ‬ ‫געדאווענט אין ביהמ"ד‬ ‫האמיר ַ‬ ‫אינדערפרי ָ‬ ‫געשפיגלט אינעם‬‫ס'האט ַאלעס ָא ּפ ּ‬ ‫ָ‬ ‫א מוסר פון דעם‪.‬‬ ‫האט הרה"ח ר' יושע חיים שליט"א גערופן מיין‬ ‫ָ‬ ‫האמיר שוין מיטגענומען די‬‫מיט'ן ערשטן מנין‪ ,‬און אונז ָ‬ ‫טראכטן‪.‬‬ ‫רבי'נס התנהגות‪ ,‬אין רבי'נס לעבן‪ ,‬אין רבי'נס ַ‬ ‫זאגט אים‪ ,‬דער רבי רופט אייך‪ .‬ווען ער איז‬ ‫טאטן‪ ,‬ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫ּפעקלעך אין ביהמ"ד‪.‬‬ ‫עפעס פון די מעשיות‪ .‬ס'איז נישט‬ ‫האט קונה געווען ּ‬‫ער ָ‬ ‫גאנצע‬ ‫האט דער רבי אים דערציילט די ַ‬ ‫ַאריינגעקומען‪ָ ,‬‬ ‫געשטאנען ביי די טיר ווען דער רבי איז‬ ‫ַ‬ ‫ּפונקט בין איך‬ ‫געווען אבי דערציילט‪.‬‬ ‫נגעטראגן דעם שידוך‪ָ .‬אבער‬ ‫ָ‬ ‫טאקע ָא‬ ‫האט ַ‬‫זאך‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַאריינגעקומען‪ .‬דער רבי זעט מיך מיטן רענצל‪ ,‬און ער‬ ‫ז‬ ‫ברכת מזל טוב‬ ‫ברכת מזל טוב‬ ‫ברכת מזל טוב‬ ‫לכבוד ידידינו היקר והנכבד‪ ,‬המהולל בתשבחות‪ ,‬ה"ה‬ ‫לכבוד ידידינו היקר והנכבד‪ ,‬המהולל בתשבחות‪ ,‬ה"ה‬ ‫לכבוד ידידינו היקר והנכבד‪ ,‬המהולל בתשבחות‪ ,‬ה"ה‬ ‫הרב אברהם משה לאנדא שליט"א‬ ‫הרב ישראל הלוי ראטטענבערג שליט"א‬ ‫הרב חיים הלוי זילבערמאן שליט"א‬ ‫מלמד מומחה בתלמוד תורה‬ ‫מלמד מומחה בתלמוד תורה‬ ‫מלמד מומחה בתלמוד תורה‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעונו‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעונו‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעונו‬ ‫באירוסי בתו שתחי' למזל טוב‬ ‫בלידת בנו שיחי' למזל טוב‬ ‫באירוסי בתו שתחי' למזל טוב‬ ‫ויה"ר שיזכה לרוות רב נחת דקדושה מכיוצ"ח שיחיו‪,‬‬ ‫ויה"ר שיזכה לרוות רב נחת דקדושה מכיוצ"ח שיחיו‪,‬‬ ‫ויה"ר שיזכה לרוות רב נחת דקדושה מכיוצ"ח שיחיו‪,‬‬ ‫ואך קול ששון ושמחה ישמע לעד במעונו‪ ,‬אכיה"ר‬ ‫ואך קול ששון ושמחה ישמע לעד במעונו‪ ,‬אכיה"ר‬ ‫ואך קול ששון ושמחה ישמע לעד במעונו‪ ,‬אכיה"ר‬ ‫רא ּפלייגן"‪ .‬ממש די זעלבע‬ ‫זאל ער זיך ַא ָ‬ ‫שוואך ָ‬ ‫ער איז ַ‬ ‫גאר א גרויסער‬ ‫עפעס ָ‬‫מיינט אויף א מענטש ַאז ער איז ּ‬ ‫יותר ויותר‬ ‫ווערטער‪.‬‬ ‫עפעס א פעלער‪.‬‬ ‫נאכדעם זעט ער אויף אים ּ‬ ‫מענטש‪ָ .‬‬ ‫געטראפן‬ ‫ָ‬ ‫האב איך‬ ‫איינמאל איז געווען אום חודש אלול ָ‬ ‫ָ‬ ‫נאכדעם זעט ער אויף אים א‬ ‫אינגאנצן ַאזוי‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫ס'איז נישט‬ ‫"אה‬ ‫רא ּפ ַארק‪ ,‬און ער פרעגט מיך ַאזוי‪ָ ,‬‬ ‫בא ָ‬ ‫א איד אין ָ‬ ‫מיצר בצרתן של ישראל‬ ‫צווייטן פעלער‪ .‬הא‪ .‬ווען ער זעט שוין א דריטן פעלער‪ ,‬איז‬ ‫ראחמיסטריווקא?"‬ ‫נאך אויף ַ‬ ‫מאכסטו‪ ,‬גייסט ָ‬‫וואס ַ‬ ‫משה ָ‬ ‫האמיר א דיין אין סיגעיט‪ ,‬הרה"ג רבי ּפנחס מרדכי‬ ‫אונז ָ‬ ‫ער שוין ָא ּפגעפרעגט‪"...‬‬ ‫וואס הייסט‪ ,‬און‬ ‫זאגט מיר יענער‪ָ ,‬‬ ‫וואס איז‪ָ .‬‬ ‫יא‪ָ ,‬‬ ‫זאג איך‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫מייזליש שליט"א‪ .‬ער לערנט אין א כולל להוראה אין‬ ‫האט געענפערט‪ ...‬ויהי‬ ‫געטראכט‪ ,‬און דער רבי ָ‬ ‫ַ‬ ‫האב‬ ‫איך ָ‬ ‫זאכן וואס ער איז‬‫עפעס ַ‬‫ער הייבט אן אויסצורעכענען ּ‬ ‫דארט‬ ‫גראסערי")‪ .‬עס קומען ַאריין ָ‬‫פלעטבוש (פון די "כולל ָ‬ ‫לפלא!‬ ‫ּ‬ ‫נאכדעם פרעגט ער מיך "ביים בעל‬‫נישט צופרידן געווען‪ָ .‬‬ ‫איינמאל‬ ‫ָ‬ ‫ראבלעמען‪.‬‬‫פארשידענע שאלות און ּפ ָ‬ ‫אידן מיט ַ‬ ‫דאס געווען?"‪.‬‬ ‫שם איז ָ‬ ‫האבן געהאט‬ ‫וואס ָ‬ ‫רפאלק ָ‬ ‫דארט ַאריינגעקומען א ּפ ָא ָ‬ ‫איז ָ‬ ‫שניהם לדבר אחד נתכוונו‬ ‫וואס‪ ,‬ווייס‬ ‫ראבלעמען‪ּ .‬פונקטליך ָ‬ ‫פארשידענע ערנסטע ּפ ָ‬‫ַ‬ ‫זאג איך אים‪" ,‬הייסט ַאז דו האסט געמיינט ַאז דער‬ ‫ָ‬ ‫כיפור‬ ‫יאר ווען איך בין געפארן אויף יום ּ‬‫ס'איז געווען איין ָ‬ ‫רא‬ ‫בא ָ‬‫האט איינער זיי מייעץ געווען‪ ,‬אז אין ָ‬ ‫איך נישט‪ָ .‬‬ ‫"וואס הייסט‪ ,‬אויב‬ ‫זאגט ער מיר ָ‬ ‫רבי איז דער בעל שם?" ָ‬ ‫קיין ירושלים צו כ"ק מרן אדמו"ר דער ירושלימ'ער רבי'ן‬ ‫ראחמיסטריווקער רבי‪ ,‬גייסט ַאריין‪,‬‬ ‫דא דער ַ‬‫ּפ ַארק איז ָ‬ ‫רוואס דען גייט מען צו אים?"‬ ‫פא ָ‬ ‫נישט‪ַ ,‬‬ ‫יאר ַאלט‪.‬‬ ‫דעמאלט געווען צוועלף ָ‬‫ָ‬ ‫זצוק"ל‪ .‬מיין זון איז‬ ‫דארט אויס‪.‬‬ ‫בעטס ָ‬ ‫האב מורא‬‫ס'שטייט ַאז מען פירט זיך ַאז מען פאסט‪ .‬איך ָ‬ ‫זאכן‪ .‬ס'איז מיר געבליבן‬ ‫פארשטיי נישט צו די ַ‬ ‫שוין‪ ,‬איך ַ‬ ‫זיי קומען צום רבי'ן‪ ,‬זיי גייען ַאריין‪ ,‬און די פרוי הייבט‬ ‫געדאווענט‬ ‫דעמאלט ַ‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט‬ ‫פאסטן‪ָ .‬‬ ‫זאל ַ‬ ‫געהאט ַאז ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫קא ּפ‪.‬‬ ‫אין ָ‬ ‫ָאן זיך אויסצורעדן‪ָ .‬אבער אינמיטן הערט זי אויף צו רעדן‪.‬‬ ‫יאנער תלמוד תורה‪ .‬איך ווייס נישט ווי הייס עס איז‬ ‫בא ַ‬ ‫אין ָ‬ ‫נאך סוכות‪ ,‬און דער רבי איז געקומען אויף‬ ‫עס קומט ָ‬ ‫האט‬‫רוואס זי ָ‬ ‫פא ָ‬‫מאן קוקט איר ָאן‪ ,‬ווי צו פרעגן‪ַ ,‬‬ ‫דער ַ‬ ‫האב‬‫לאץ‪ָ .‬‬ ‫דארט‪ ,‬ווי קיל עס איז‪ ,‬ס'איז אויף א פרעמד ּפ ַ‬ ‫ָ‬ ‫שפ ַאצירן‪ .‬דער‬ ‫סי‪-‬געיט און כ'האב איך באגלייט ביים ּ‬ ‫זיך ָא ּפגעשטעלט‪ .‬ווייזט זי אויפ'ן רבי'ן‪ ,‬זי קען נישט גיין‬ ‫האט דער רבי‬‫פאסטן‪ָ .‬‬‫זאל ַ‬‫איך געפרעגט דעם רבי'ן צו ער ָ‬ ‫קאר וואו מען גייט ַארויס‪ ,‬און ּפונקט‬ ‫רבי קומט ָאן מיט די ַ‬ ‫ווייטער‪ .‬ס'איז געווען ממש זלגו עיניו דמעות‪ ,‬ער וויינט‬ ‫שוואך‪,‬‬ ‫פאסטן‪ ,‬און אויב ער וועט זיין ַ‬ ‫זאל ַ‬ ‫געזאגט ַאז ער ָ‬‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫דעמאלט איז מיר דורכגעלאפן אין מחשבה פון דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫ראבלעמען‪ ,‬ווי קען איך אים ַאזוי‬ ‫מיט מיט אונזערע ּפ ָ‬ ‫רא ּפלייגן‪.‬‬ ‫זאל ער זיך ַא ָ‬‫ָ‬ ‫האב געקלערט צו מיר‪,‬‬ ‫געזאגט‪ .‬איך ָ‬‫האט מיר ָ‬ ‫יענער ָ‬ ‫האט נישט געקענט גיין ווייטער‪.‬‬ ‫מצער זיין? זי ָ‬ ‫איך קום ָאן אויף ירושלים‪ ,‬איך גיי ַאריין צום רבי'ן‬ ‫וואס איך‬ ‫יאר ָ‬‫זאך‪ .‬ס'איז דורך די פאר ָ‬ ‫זא ַ‬‫ווי קען זיין ַא ַ‬ ‫זאל זיין ווייטער‪ ,‬אף שם‬ ‫דאס איז געווען דער רבי‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האב איך עקסטער ּפרובירט‪ .‬איך‬ ‫דארט‪ ,‬און ביי אים ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס איך קען‬‫יאר ָ‬ ‫נאנט צום רבי'ן‪ .‬יעדעס ָ‬ ‫געווארן ָ‬ ‫ָ‬ ‫בין‬ ‫האט‬ ‫עומד ומשמש‪ .‬דער אויבערשטער זאל העלפן‪ ,‬ער ָ‬ ‫האב אנגעהויבן‬‫האב ָאנגעהויבן צו רעדן צו אים‪ ,‬און איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס איז נישט סתם א‬ ‫דעם רבי'ן בעסער‪ ,‬זעה איך ַאז ָ‬ ‫זאל אונז ווייטער קענען אויבן‪ ,‬ער‬‫אונז גוט געקענט‪ ,‬ער ָ‬ ‫זאל‬‫האט געהייסן ַאז ער ָ‬ ‫זאגן ַאז דער רבי אין ַאמעריקע ָ‬ ‫וואס איז געווייקט אין תורה און חסידות‪.‬‬‫געהויבענער איד ָ‬ ‫דארף‪ ,‬און‬ ‫וואס ער ַ‬ ‫פאר יעדן איינעם ָ‬ ‫זאל ווייטער בעטן ַ‬ ‫ָ‬ ‫געלאזט‬ ‫ָ‬ ‫האט מיך שוין נישט‬‫פאסטן‪ .‬דער ירושלימ'ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫ס'וואקסט אויף מיר יעדעס‬ ‫ַ‬ ‫דאס איז א רבי‪ ,‬און‬ ‫נאר ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארף מיט ַאלע ישועות‪.‬‬ ‫וואס מען ַ‬ ‫מיט ָ‬ ‫נאר גלייך צוגעענדיגט "און אויב‬ ‫האט ָ‬‫רעדן ווייטער‪ .‬ער ָ‬ ‫וואס איז געווען א‬ ‫דא א איד ָ‬ ‫דא איז ָ‬‫יאר זיין גדלות‪ .‬און ָ‬ ‫ָ‬ ‫געטראכט‬ ‫ַ‬ ‫האב איך‬‫גארנישט‪ַ .‬אזוי ָ‬‫שטארקער חסיד‪ ,‬און ָ‬ ‫ַ‬ ‫צו מיר‪.‬‬ ‫יזכור אהבתם‬ ‫און ּפלוצים‪ ,‬דער רבי שטייט נעבן מיר‪ ,‬דער רבי הייבט‬ ‫מאל‬ ‫דאס‪ ,‬אז ַא ָ‬ ‫"וויאזוי איז ָ‬ ‫זאגט מיר‪ַ ,‬‬ ‫ָאן צו רעדן‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ויחיה זרעם‬ ‫האלט פון אים עולם ומלואו‪,‬‬ ‫וויאזוי מ'הייבט‬ ‫וואס איינער ַ‬ ‫דא א איד ָ‬ ‫גארנישט"‪.‬‬ ‫איז ָ‬ ‫און איינער ָ‬ ‫זאגט דער רבי ווייטער‪" ,‬ס'ווענדט זיך ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס ער זעט אויף איינעם ַאז‬ ‫דא איינער ָ‬ ‫מאל איז ָ‬‫אן‪ַ .‬א ָ‬ ‫רופט אריין אין‬ ‫עפעס‬‫האט ּ‬‫יענער איז א וואוילער איד‪ ,‬און מ'זעט ָאה‪ ,‬ער ָ‬ ‫אפיס איבערצוגעבען‬ ‫האט‬‫נאכדעם זעט מען‪ָ ,‬אה‪ ,‬ער ָ‬‫עפעס‪ָ .‬‬ ‫א מעלה‪ .‬ער איז ּ‬ ‫אייער יזכור געלט‬ ‫נאך א מעלה‪ .‬ווען מען זעט שוין די דריטע מעלה‪ ,‬זעט מען‬ ‫ָ‬ ‫‪718-431-2991 107‬‬ ‫‪X‬‬ ‫עפעס"‪.‬‬ ‫שוין ָאה‪ ,‬דער איז ּ‬ ‫פארקערט‪ .‬ער‬ ‫וואס ס'איז ַ‬ ‫דא א מענטש ָ‬ ‫"נאכדעם איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫ח‬ ‫הקפות בצל הקודש‬ ‫לקראת יו"ט שמחת תורה הבא עלינו לטובה‬ ‫מוגש בזה מכתב רשימת זכרונות שנכתב ע"י ידידינו הרב יוחנן קאסטען שליט"א מלמד מומחה בתלמוד תורה‪,‬‬ ‫מלא וגדוש עם זכרונות הוד והדר על עבודת הקודש של אבינו רועינו כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל בעת עריכת ההקפות‬ ‫וועט צו גיין די הקפות‪ ,‬און דער שווער זצוק"ל האט געהערט די שמועס האט עס‬ ‫לכבוד המערכת גליון מחמדינו הע"י‬ ‫אים שטארק וויי געטוען‪ ,‬און האט זיך אויסגעדריקט‪' ,‬וואס דארף מען רעדן? עס‬ ‫לקראת די יו"ט סוכות הממשמש ובא‪ ,‬און דערנאך די צווייטע טעג יום טוב‪,‬‬ ‫וועט זיין ווי אזוי עס וועט זיין‪ '...‬אזוי אויך האט דער רבי זצוק"ל געזאגט בנוגע זיין‬ ‫שמיני עצרת און שמחת תורה‪ ,‬וויל איך דא משתף זיין מיט'ן ציבור רשימות פון‬ ‫הקפות וואס דארף מען רעדן און פלאנירן‪.‬‬ ‫די געהויבענע צווייטע טעג בצל הקודש‪ ,‬ביי די עבודת פון הקפות ביי אבינו רועינו‬ ‫איז וויבאלד אז מ'האט נישט געוואוסט פון פאראויס די גענויע סדר‪ ,‬אבער דאס‬ ‫כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל‪.‬‬ ‫האט מען געוואוסט אז דער רבי וויל אז די עולם זאל טאנצן‪ ,‬איז באלד ווען מ'האט‬ ‫די מטרה פון די רשימות איז נישט ארויסצוברענגן גענוי ווי אזוי עס האט אויס‬ ‫אנגעהויבן די ערשטע הקפה‪ ,‬האט די עולם אנגעהויבן טאנצן אינדערמיט‪ ,‬און דער‬ ‫געזעהן די הקפות ביים רבי'ן זצוק"ל אין די פריעדיגע יארן‪ ,‬בפרט פאר די יונגע‬ ‫רבי איז כדרכו ארומגעגאנגען די בימה (זעה שפעטער)‪ ,‬און פלוצלינג איז דער רבי‬ ‫דור וואס האט נישט זוכה געווען דאס מיטצוהאלטן‪ ,‬און בכלל הרגשים איז נישט‬ ‫ארויס אינדערמיט און זיך גענומען טאנצן‪ ,‬און די עולם האט זיך גערוקט צו די‬ ‫שייך ארויס צו שרייבן‪ .‬איך וועל נאר פרובירן אביסל צו פארצייכענען לויט מיינע‬ ‫זייטן‪ ,‬און פון דעמאלס איז אזוי געווארן די סדר‪.‬‬ ‫זכרונות פון די פריעדיגע צייטן ווי אזוי עס האט אויס געקוקט די הקפות‪ ,‬און ווי‬ ‫ריקוד עם הבנים‬ ‫אויך געוויסע זאכן וואס איך האב געהערט פון אבי מורי [הרה"ח רבי יהושע חיים‬ ‫‪ -‬משב"ק] שליט"א‪ ,‬ווי אזוי דער רבי זצוק"ל האט אוועק געשטעלט די הקפות‬ ‫דער ערשטע יאר האט דער רבי זצוק"ל געטאנצן ביי יעדע הקפה מיט איינער‬ ‫אין די ערשטע יארן‪ ,‬כדי עס זאל בלייבן אין זכרון און נישט פארגעסן ווערן למען‬ ‫פון די קינדער‪ .‬איך האב געהערט פון אאמו"ר שליט"א אז דער רבי זצוק"ל האט‬ ‫ידעו דור אחרון‪.‬‬ ‫דערציילט אז הרה"ק ר' דוד'ל סקווירער זי"ע פלעגט טאנצען יעדע הקפה מיט‬ ‫אן אנדערע קינד‪ ,‬און ביי זעקסטע הקפה האט ער געטאנצען מיט אלע קינדער‬ ‫די גאנצע עולם זאל טאנצן‬ ‫צוזאמען (זעה אמ"ט סיפורי קודש ח"א עמ' תס"ז)‪ .‬עס קען זיין אז דאס איז געווען דעם‬ ‫און ראחמיסטריווקא איז געווען די סדר ביי רבותינו הקדושים אז די עולם האט‬ ‫פשט אין דעם רבי'נס טאנצען דעם ערשטע יאר מיט די קינדער‪[ .‬שפעטער האט‬ ‫אויך געטאנצן אינדערמיט ביי די הקפות‪ .‬אין סקווירא איז דער מנהג אז דער‬ ‫דער רבי מער נישט געטאנצן יעדע הקפה מיט א קינד‪ ,‬און ער האט געזאגט אז‬ ‫עולם טאנצט נישט ארום בשעת די הקפות‪ ,‬נאר דער רבי אליינס טאנצט‪ ,‬און‬ ‫וויבאלד ער טראגט א טלית איז שווער צו טאנצן מיט א קינד]‪.‬‬ ‫דער עולם טאנצט אויפ'ן פלאץ‪ .‬ווען דער רבי זצוק"ל איז געקומען קיין בארא‬ ‫פארק‪ ,‬האט ער דוקא געוואלט אז דער עולם זאל אויך טאנצן‪ ,‬אזוי ווי די מנהג אין‬ ‫טלית‬ ‫ראחמיסטריווקא‪.‬‬ ‫דער ערשטע יאר האט דער רבי זצוק"ל געטאנצען די הקפות אהן א טלית אזוי‬ ‫שפעטער ווען מ'איז געווען אין די זאל "ארמון‪-‬טערעס"‪ ,‬און ס'איז שוין נישט‬ ‫ווי דער מנהג איז אין סקווירא‪ .‬דעם צווייטע יאר האט כ"ק אדמו"ר דער רבי פון‬ ‫געווען קיין פלאץ אין זאל פאר יעדעם צו טאנצן אינטן‪ ,‬האט מען געבעטן דעם‬ ‫ירושלים שליט"א גערעדט מיטן רבי'ן איבער דעם אז די מנהג ראחמיסטריווקא‬ ‫רבי'ן רשות אז די בחורים זאלן בלייבן אויף די פארענטשעס ווען דער עולם טאנצט‬ ‫איז געווען אז די רבי'ס האבן געטאנצען די הקפות אנגעטון מיט א טלית‪( .‬די‬ ‫אינטן‪ ,‬האט דער רבי קוים מסכים געווען נאר מיט איין תנאי אז די בחורים וועלן‬ ‫ערשטע פאר יאר‪ ,‬איז דער רבי פון ירושלים שליט"א געווען פאר א תקופה אין‬ ‫טאנצן אויפן פלאץ בשעת דער עולם טאנצט אינטן‪.‬‬ ‫אמעריקע‪ ,‬און ער איז געקומען גאר אסאך צום פעטער דער רבי זצוק"ל)‬ ‫וואס דארף מען רעדן‪?...‬‬ ‫איך האב געהערט אז דער רבי האט געהאט געזאגט אז דאס וואס דער זיידע‬ ‫דעם ערשטן יאר תשמ"ג האט מען נאך נישט געוואוסט ווי אזוי עס וועט זיך‬ ‫הרה"ק ר' דוד זי"ע איז געגאנגען מיט א טלית‪ ,‬איז געווען וויבאלד ער איז געווען‬ ‫אויסשטעלן דעם אופן און די סדר ווי אזוי דער רבי וועט טאנצן די הקפות‪.‬‬ ‫דער בעל תפילה ביי מעריב וואס מען גייט מיט א טלית האט ער ווייטער ממשיך‬ ‫געווען ביז נאך די הקפות‪.‬‬ ‫איך האב געהערט פון אאמו"ר שליט"א‪ ,‬אז איינער א קרוב איז געקומען רעדן‬ ‫צו הרבנית הצדיקת ע"ה און געפרעגט ווי אזוי דער רבי וועט טאנצן‪ .‬דער רבי איז‬ ‫למעשה האט דער רבי איינגעשטימט און אנגעטון א טלית‪ ,‬און במשך אלע יארן‬ ‫פונקט אדורך געגאנגען‪ ,‬און ער האט געהערט די שמועס‪ .‬ווען דער רבי איז אריין‬ ‫האט דער רבי אפגעראכטן די הקפות מיט א טלית‪.‬‬ ‫אין זיין צומער איז מיין טאטע דארט געווען‪ ,‬האט אים דער רבי דערציילט אז‪,‬‬ ‫פרק בשיר‬ ‫"די לעצטע יאר שמחת תורה פון זיין שווער הרה"ק מסקווירא זצוק"ל‪ ,‬איז ער‬ ‫בענין וועלכע ניגונים מען זאל זינגען ביי הקפות‪ ,‬האט דער רבי זצוק"ל געזאגט‬ ‫שוין זייער שוואך געווען‪ ,‬און מען האט געשמועסט דארט אין שטוב ווי אזוי עס‬ ‫ט‬ ‫הראת לדעת" קומען ארויף אזעלכע הרגשים וואס מען קען עס נישט מסביר זיין‪.‬‬ ‫פאר מיין טאטן שליט"א אויף אפאר ניגונים אז ער וואלט נישט געוואלט מ'זאל‬ ‫דער רבי האט אנגעהויבן מיט אזא קאך מיט אזא הויעכע טאן‪ ,‬און עס איז אלץ‬ ‫זיי זינגען‪ ,‬און מסביר געווען אז ער וויל מ'זאל זינגן אזעלכע ניגונים וואס מען קען‬ ‫געווארן העכער און שטערקער‪ ,‬ביז ווען דער עולם האט זיך שוין געמוטשעט נאך‬ ‫טאנצן מיט דעם‪ ,‬וואס האט געמיינט צו זאגן וואס דער עולם קען טאנצן מיט דעם‪.‬‬ ‫צו זאגן‪ .‬די ווערטער האבן זיך געטייטשט פון זיך אליין‪" ,‬אין עוד מלבדו" ‪" - - -‬אין‬ ‫אאמו"ר שליט"א האט מציע געווען פארן רבי'ן וועלכע ניגונים מ'זאל זינגען‪,‬‬ ‫כמוך באלקים ה' ‪" ," - - -‬ואמרו הושיעינו אלקי ישענו ‪" ," - - -‬ויהיו נא אמרינו‬ ‫פארשטייט זיך פארצייטישע חסיד'ישע ניגונים‪ ,‬און מען האט דן געווען ארויף און‬ ‫לרצון ‪ " - - -‬וגו'‪" ,‬ואמר ביום ההוא הנה וגו' זה ה' קוינו לו ‪ " - - -‬וגו'‪ ,‬מיט אזא‬ ‫אראפ‪ ,‬ביז עס איז געבליבן וועלכע ניגונים צו זינגען‪ .‬ס'האט גענומען עטליכע יאר‬ ‫פלאם פייער‪ .‬דאס האט מען ב"ה זוכה געווען צו הערן ממש ביז די לעצטע צייטן‬ ‫ביז ס'איז אוועקגעשטעלט געווארן אינגאנצן‪ ,‬ווייל אין אנהייב זענען געווען ניגונים‬ ‫און עס קלינגט נאך אין די אויערן‪ .‬הלא למשמע אוזן תאבה נפשינו!!!‬ ‫וואס מ'האט געטוישט ווייל ס'האט זיך נישט אזוי גוט געטאנצט מיט זיי‪.‬‬ ‫ספר תורה‬ ‫אשרי העם‬ ‫הרה"ח ר' יעקב שמשון ראוויצקי הי"ו האט געעפענט דעם ארון קודש פאר‬ ‫דער ניגון "אשרי העם" איז געווארן דורך דעם וואס איינער האט אנגעהויבן דעם‬ ‫דער רבי האט געזאגט ויהי בנסוע הארון וגו'‪ .‬נאכן ענדיגן האט ר' יעקב שמשון‬ ‫ניגון ביי שמחת בית השואבה איינע פון די ערשטער יארן‪[ ,‬די ערשטע תקופה איז‬ ‫ארויסגענומען דעם קליינעם ספר תורה‪ .‬די ערשטע יארן האט דער רבי געניצט א‬ ‫געווען איינגעפירט אז דער לעצטער וואס האט געזאגט די שיר המעלות פאר די‬ ‫קליינע ספר תורה פון הר"ר משה יהושע קליין הי"ו‪ .‬נאך די פטירה פון זיין מוטער‪,‬‬ ‫טאנץ האט אנגעהויבן די ניגון]‪ ,‬און פאר מיין טאטן האט דער ניגון געפאלן‪ ,‬האט‬ ‫די אלטע רביצין הרבנית הצ' אסתר רבקה ע"ה‪ ,‬האט דער רבי זצוק"ל באקומען‬ ‫ער יענעם יאר אנגעהויבן זינגען דעם ניגון‪ ,‬אבער אן די ווערטער כנהוג‪.‬‬ ‫בירושה דעם ספר תורה פון הרה"ק ר' נחומ'טשע זי"ע‪ ,‬האט דער רבי דאס גענוצט‬ ‫ביי די הקפות במשך אלע יארן‪.‬‬ ‫ניגון בלי צמצום‬ ‫איינע פון די זאכן וואס דער רבי האט שטארק פארלאנגט וועגן די ניגונים‪ ,‬איז‬ ‫"תן כבוד לתורה"‬ ‫געווען אז מ'זאל זינגען ניגונים אהן ווערטער‪ .‬ס'איז כדאי צוצולייגן די מעשה וואס‬ ‫דער גבאי האט אויס גערופן דעם רבי'נס נאמען‪ ,‬און צו געלייגט "תן כבוד‬ ‫ס'איז געווען אמאל ווערן כ"ק אדמו"ר בעל נועם אליער מסקולען זצוק"ל איז‬ ‫לתורה"‪ ,‬און אזוי אויך אלע וואס האבן באקומען די ערשטע הקפה זייער נעמען‬ ‫געווען ביי כ"ק אדמו"ר מסקווירא זצוק"ל‪ ,‬און דער סקווירער רבי האט אים מכבד‬ ‫און "תן כבוד לתורה"‪.‬‬ ‫געווען צו זינגען א ניגון‪ ,‬האט ער געזינגען איינע פון זיינע ניגונים מיט ווערטער‪.‬‬ ‫די ערשטע יארן האט מען אזוי אויסגערופען ביי אלע הקפות‪ ,‬בהמשך השנים‬ ‫דערנאך האט אים דער סקווירער רבי געבעטן צו זינגען א ניגון אן ווערטער‪.‬‬ ‫האט ר' יעקב שמשון געזעהן אז עס נעמט צו לאנג‪ ,‬און פאר'ן רבי'ן זצוק"ל איז‬ ‫שפעטער האט דער סקולענער רבי מסביר געווען‪ ,‬אז א ניגון מיט ווערטער איז א‬ ‫זייער נישט ניחא געווען אז מען שמועסט צווישען די הקפות‪ ,‬און דער רבי האט‬ ‫ניגון מיט צמצום‪ ,‬אבער א ניגון אן ווערטער איז א ניגון אן צמצום‪.‬‬ ‫אפאר מאל געקלאפט אויפן שטענדער אז עס זאל זיין שטיל‪ ,‬האט דער גבאי‬ ‫בכלל די אמאליגע ניגונים זענען אלס געווען אהן קיין ווערטער‪ ,‬דער רבי פלעגט‬ ‫אנגעהויבן א נייע סדר צו מכבד זיין אלע כיבודים פאר די קומענדיגע הקפה בשעת‬ ‫דאס שטארק פארלאנגען‪ .‬אזוי אויך ביי די טישן‪ .‬און טאקע עד היום הזה הייבט‬ ‫מען טאנצט נאך‪ ,‬אזוי אז תיכף נאך די הקפה וועלן שוין די מענטשן קומען איבער‬ ‫אאמו"ר שליט"א אהן דעם ניגון אשרי העם אהן די ווערטער‪ ,‬הגם וואס שפעטער‬ ‫נעמען די ספרי תורה אזוי וועט נישט זיין קיין לאנגע הפסק פון איין הקפה צום‬ ‫האט דער רבי אליינ'ס מיט געזינגן די ווערטער‪.‬‬ ‫צווייטן‪.‬‬ ‫זעלבע ניגון‬ ‫נאך אפאר יאר וואס ער האט אזוי געטון‪ ,‬האט אים דער רבי זצוק"ל אריינגערופן‬ ‫איך האב געהערט פון הרה"ח ר' יעקב שמשון ראוויצקי שליט"א גבאי נאמן‬ ‫פאר די הקפות‪ ,‬און ער זאגט אים אז א איד האט מעורר געווען אז עס איז א מנהג‬ ‫ביהמ"ד הגדול‪ ,‬אז דער ערשטע יאר ווען דער רבי זצוק"ל האט מסדר געווען ווי‬ ‫ישראל אויס צו רופען "אלוף תורני תן כבוד לתורה"‪ ,‬און דא האט מען עס מבטל‬ ‫אזוי די הקפות זאלן צוגיין‪ ,‬האט ער מער ווייניגער געוואלט אז עס זאל גיין לויט‬ ‫געווען‪ .‬האט ר' יעקב שמשון געזאגט פארן רבי'ן אז ביי די ערשטע הקפה זאגט ער‬ ‫דעם סדר ווי אזוי מען פירט זיך אין סקווירא‪ ,‬אז יעדע הקפה האט די זעלבע ניגון‬ ‫יא די תן כבוד לתורה‪ ,‬נאר וויבאלד ער וויל נישט אז מען זאל שמועסן צווישען די‬ ‫וואס מען זינגט נאר דעם ניגון ביי די גאנצע הקפה‪.‬‬ ‫הקפות וויל ער מקצר זיין‪ .‬האט דער רבי געזאגט‪" ,‬איר זאלט ווייטער אזוי טון‪ ,‬די‬ ‫מנהג איז מען מקיים ביי דער ערשטע הקפה‪ ,‬און כדי מען זאל נישט שמועסן איז‬ ‫וקרב פזורינו‬ ‫עס בעסער אזוי"‪.‬‬ ‫ביי די זעקסטע הקפה האט דער רבי זיך געטראכט וואס צו טון וויבאלד דער‬ ‫נישט שמועסן‬ ‫טאטע כ"ק מרן אדמו"ר מהר"י זי"ע האט איינגעפירט צו זינגען דעם ניגון‬ ‫"וקרב פזורינו"‪ ,‬ממילא וואלט ער אויך געוואלט אז מען זאל זיך אזוי פירן‪ ,‬אזוי‬ ‫ווי געזאגט‪ ,‬פאר דער רבי זצוק"ל האט עס זייער געשטערט אז מען שמועסט‬ ‫טראכטענדיג געבט דער רבי זיך א ריף אהן‪" ,‬דער טאטע האט עס איינגעפירט‬ ‫בשעת די הקפות‪ .‬די ערשטע יאר איז הרה"צ ר' שמואל גאלדמאן שליט"א‬ ‫צו זינגען ביי די זעקסטע הקפה וועט מען צוזאמען נעמען אלע אייניקלעך פונעם‬ ‫מזוועהיל פון שיכון סקווירא געקומען צום רבי'ן אויף די צווייטע טעג‪ ,‬און דער רבי‬ ‫טאטן‪ ,‬און מען וועט טאנצען צוזאמען וקרב פזורינו"‪.‬‬ ‫האט אים מכבד געווען צו זינגען "אין אדיר" צווישן די הקפות‪ ,‬און כ"ק אדמו"ר‬ ‫דער רבי פון ירושלים שליט"א האט ער מכבד געווען צו זינגען "על ישראל‬ ‫אתה הראת ‪ -‬בלבת אש קודש‬ ‫אמונתו"‪[ ,‬די ירושלימ'ע ניגונים]‪.‬‬ ‫ווען עס קומט ארויף אויף די געדאנק ווי דער רבי זצוק"ל האט געזאגט דעם "אתה‬ ‫י‬ ‫געבליבען שטיין ארום די בימה‪ .‬איינמאל מען איז אריין אין דעם גרויסע ביהמ"ד‬ ‫שפעטער ווען דער רבי פון ירושלים שליט"א איז שוין נישט דא געווען‪ ,‬האט‬ ‫האט מען קובע געווען אז די ספרי תורה זאלן ארויף גיין אויף די טרעפ פון די ארון‬ ‫מען געפרעגט פונעם רבי'ן ווער זאל פארזינגן די ניגונים‪ ,‬האט דער רבי געזאגט אז‬ ‫הקודש‪ .‬אזוי איז דער רבי זצוק"ל געלאפן בכל כוחו ארום און ארום דעם ביהמ"ד‪.‬‬ ‫מען זאל עס נישט זינגען ווייל דער עולם נעמט עס נישט ערנסט‪ ,‬מען שמועסט‬ ‫עד קרנות המזבח‬ ‫בשעת מעשה‪.‬‬ ‫די סדר פון די לויפן איז געגאנגן אזוי‪ ,‬דער רבי איז געלאפן פון איין עק ביזן צווייטן‪,‬‬ ‫עומד על משמרתו‬ ‫אינמיטן לויפן האט דער רבי זיך צוריק געריקט צוריק צו וועגס אזוי לויפנדיג‪ ,‬און‬ ‫דער עלטערע עולם געדענקט עס נאך גוט ווי דער רבי זצוק"ל פלעגט זיך נישט‬ ‫דערנאך ווייטער ממשיך געווען ביז ער איז אגעקומען צו די ווינקל‪ ,‬ביי יעדע ווינקל‬ ‫אוועק זעצן במשך די גאנצע הקפות וועגן די כבוד פון די ספרי תורות‪ ,‬כל זמן די‬ ‫האט זיך דער רבי אפגעשטעלט און געגאנגן אזוי צוריק צו וועגס אריין אין די‬ ‫ספרי תורה זענען געשטאנען האט זיך דער רבי נישט אוועק געזעצט‪.‬‬ ‫ווינקל‪ ,‬און נאכדעם ווייטער ממשיך געווען צום אנדערן עק‪.‬‬ ‫אנא ה' הושיעא נא‬ ‫[כמבואר בספר יסוד יוסף (פרק ע"ט) וזה לשון קדשו‪ :‬והנה ככה תהיה גם כן הכוונה‬ ‫נאכדעם וואס אלע האבן שוין באקומען די ספרי תורה האט מען מודיע געווען‬ ‫בהקפת הבימה‪ ,‬שהוא דוגמת המזבח שקרבין עליו כל הקרבנות‪ ,‬שבשבילם נברא‬ ‫פאר דעם רבי'ן אז מ'איז שוין גרייט‪ ,‬איז דער רבי ארויס פון דעם עמוד האלטענדיג‬ ‫העולם‪ ,‬ובשביל כן דמיון הבימה למזבח‪ .‬וכן בעבור התורה שקורין שם‪ ,‬נברא‬ ‫אין די רעכטע האנט דעם ספר תורה‪ ,‬און אין דעם לינקע האנט די סידור ליקוטי‬ ‫האדם‪ .‬ועל כן הוא בא לשמירת העולם‪ ,‬והאדם שהוא גם כן עולם הקטן‪ .‬ומקיפין‬ ‫צבי‪ ,‬און אנגעהויבן בקול רעש גדול ואדיר "אנא ה' הושיעה נא וכו' אלקי הרוחות‬ ‫אותו בחדוות התורה הנהוגה ביום שמחת התורה בספרים סביב‪ ,‬לכוון לסגור‬ ‫הושיעה נא" וכו'‪ ,‬און אזוי ארום שפאצירט ארום די בימה‪ ,‬און אלע ספרי תורות פון‬ ‫גם סדקי הקרנות בשמירת התורה‪ ,‬לבלתי תת משחית ורוחות הטומאה לדחוק‬ ‫אונטער אים‪ ,‬און צוריק געגאנגען צום עמוד‪.‬‬ ‫עצמם בסדקי הקרנות אל העולם חס ושלום‪ ,‬ולבלתי יהיה לה אחיזה על ידי סדקי‬ ‫אאמו"ר שליט"א האט אנגעהויבן די ניגון פון די הקפה‪ ,‬און מען האט אנגעהויבן‬ ‫הקרנות בשמירת האדם סביב ‪ -‬להביאו לידי חטא חס ושלום]‪.‬‬ ‫צו מאכן ליידיג אינמיטן די ביהמ"ד‪ .‬עס איז נישט שייך צו באשרייבן ווי אזוי דער‬ ‫ווען דער רבי האט זיך אריין געריקט אין די ווינקלען האט זיך די גאנצע עולם וואס‬ ‫ביהמ"ד האט אויסגעקוקט [דעם אלטן ביהמ"ד]‪ ,‬ס'איז געווען אנגעפאקט מקצה‬ ‫זענען געשטאנען ביים ווינקל זיך געדארפט אריין ציען‪ ,‬ווייל דער רבי איז געווען‬ ‫אל הקצה‪ ,‬און מ'האט געדארפט מאכן ליידיג אינמיטן‪ ,‬מ'האט געשטיפט אהין‪,‬‬ ‫מיט פארמאכטע אויגן און נישט געקוקט ווי טיף עס שטייען די מענטשן‪ ,‬און גלייך‬ ‫מ'האט געשטיפט אהער‪ ,‬אבער איינמאל דער רבי איז ארויסגעקומען פון דעם‬ ‫ווען דער רבי איז געלאפן ווייטער האט זיך די ווינקל צוריק ארויס געפלויגן פון זיך‬ ‫עמוד זענען די ענינים מסודר געווארן‪ ,‬און עס איז געווארן ליידיג אינמיטן‪.‬‬ ‫אליין צוליב דעם געדרענג‪.‬‬ ‫ריקודי קודש סביב הבימה‬ ‫אזוי האט דער רבי ארומגעלאפן ארום און ארום דעם גאנצן ביהמ"ד‪ .‬אין די אלטע‬ ‫קודם איז דער רבי זצוק"ל צו געגאנגן צו די בימה ווען אלע וואס האלטן די ספרי‬ ‫ביהמ"ד איז דער רבי ארום געלאפן אסאך מאל‪ ,‬און שפעטער אין די זאלן פון בית‬ ‫תורות זענען נאך דארט געבליבן‪ ,‬מיט איין האנט האט דער רבי אנגעכאפט די בימה‬ ‫יעקב און ארמון טערעס עטליכע מאל‪[ ,‬דארט איז שוין די חלל אינדערמיט געווען‬ ‫און געטאנצן מיט אזא השתפכות הנפש ארום די בימה‪ ,‬בשעת ווען די אנדערע‬ ‫גרעסער]‪ .‬ביז ער איז צוריק אנגעקומען צום עמוד און זיך אפגעשטעלט‪.‬‬ ‫ספרי תורות זענען אויך מיטגעגאנגן ארום די בימה אבער אביסל אפגעריקט ווייל‬ ‫אצל העמוד‬ ‫דער רבי האט דאך אנגעכאפט די בימה‪ .‬אויב ס'איז געווען אן עלטערע איד האט‬ ‫יענער אויך אנגעכאפט די בימה‪ ,‬און דער רבי איז געגאנגען עקסטער שטייט נישט‬ ‫ביים עמוד האט דער רבי געקענט אסאך מאל ממשיך זיין און טאנצען אויפן‬ ‫צו שטערן דעם עלטערע איד‪.‬‬ ‫פלאץ מיט א געוואלדיגע קאך‪ .‬עס ליגט מיר אין קאפ פון אלס קינד ווי הרה"ח‬ ‫ר' הערשל גוטוויין ע"ה פלעגט שטיין פארנט פון די ארון הקודש סמוך ונראה‬ ‫אזוי איז דער רבי ארום געגאנגן די בימה עטליכע מאל‪ ,‬אמאל דריי מאל‪ ,‬אמאל‬ ‫צום רבי'ן‪ ,‬און ער פלעגט אזוי מיט שפרינגן מיטן רבי'ן‪ ,‬זיין פנים איז געווען רויט‬ ‫פיר מאל‪ ,‬ער האט זיך אזוי געבויגן אויף ארויף און אראפ מיט אן אויסטערלישן‬ ‫און פארשוויצט‪ .‬אויך איז להבחל"ח הרה"ח ר' שלום עקיבא קארניטצער הי"ו‬ ‫דערהויבנקייט‪ .‬דאס אליינס איז געווען א מחזה הוד צו צוזעהן‪ .‬בפרט דעם ניגון‬ ‫געשטאנען דארט נעבן אים‪ .‬דער רבי האט זיך פון צייט צו צייט אנגעלענט אויף‬ ‫"אשרי העם" מיט אזא קאך‪ ,‬נישט שייך צו באשרייבן‪ .‬איך האב געהערט פון‬ ‫דעם עמוד‪ ,‬און איבערגעגעבן דעם ספר תורה צו הרה"ח ר' משה סירקוס הי"ו‪.‬‬ ‫אאמו"ר שליט"א‪ ,‬אז אזוי האט דער פריעדיגע רבי כ"ק אדמו"ר מהר"י זצוק"ל‬ ‫אזוי אויך פאר יעדע הקפה ווען ער האט זיך געמאכט גרייט צו גיין צום הקפה‬ ‫געטאנצן די הקפות‪.‬‬ ‫און מסדר געווען די גארטל מיט די טלית האט אויך הרה"ח ר' משה סירקוס הי"ו‬ ‫בכל כוחו‬ ‫איבערגענומען דעם ספר תורה‪.‬‬ ‫מיט אמאל‪ ,‬פלוצלינג האט דער רבי געגעבן א לויף ארויס‪ ,‬אמאל פון די זייט‪ ,‬און‬ ‫די עולם טאנצט‬ ‫אמאל פון די אנדערע זייט‪ ,‬קיינער האט נישט געוואוסט פון פריער צו וועלכע זייט‬ ‫ווען דער רבי איז צוריק געגאנגן צו זיין פלאץ איז די גאנצע עולם פון ארום און‬ ‫דער רבי וועט לויפן צום ערשט‪ ,‬און בשעת דער רבי איז ארויסגעלאפן זענען די‬ ‫ארום אריין געפלויגן צו אינמיטן‪ ,‬עס האט אזוי געגעבן א פלאץ אויף‪ ,‬און דער‬ ‫אלע וואס האבן געהאלטן די ספרי תורה זיך צולאפן ווי מען האט נאר געקענט‪.‬‬ ‫עולם איז געפלויגן ביז צום בימה צוליב די שטיפעניש און געדרענג‪ .‬דער עולם איז‬ ‫עס איז געווען א תקופה וואס דער סטאניסלאווער רבי שליט"א האט מעורר‬ ‫געגאנגן טאנצן פאר נאך א לענגערע צייט ביז די הקפה האט זיך געענדיגט‪.‬‬ ‫געווען אז עס איז נישט קיין כבוד התורה אז די ספרי תורה זאלן זיך צולויפן איז מען‬ ‫יא‬ ‫געוואלט אז דער רבי זאל זיך איינדרייען‪ ,‬האט דער רבי געוויזן אז א קינד קניעט‪,‬‬ ‫הקפה שישית ושביעית‬ ‫און ער האט נישט געוואלט גיין ווייטער און זיכער געמאכט אז ער זאל נישט קניען‪.‬‬ ‫ביי די זעקסטע הקפה אינמיטן די הקפה האט מען אנגעהויבן די באקאנטע ניגון‬ ‫אזוי אויך האט זיך דער רבי געקענט אפשטעלן ביי די זייט פון די קינדער‪ ,‬און ווייזן‬ ‫"וקרב פזורינו מבין הגוים"‪ ,‬דער רבי האט דעמאלס געטאנצן מיט די קינדער און‬ ‫מיט הענט און מחזק זיין די זינגען‪.‬‬ ‫אייניקלעך פון דעם טאטן זי"ע ארום אין א רינג‪ .‬דאס איז געווען א מחזה איום‬ ‫מעודד ומחזק‬ ‫ונורא‪ .‬דער רבי האט אנגעכאפט די ביידע זייטן אויף א גאר אינטערעסאנטע אופן‪,‬‬ ‫מיט ביידע הענט אויף ארויף און געטאנצען מיט א באזונדערע קאך ממש א פלאם‬ ‫אסאך געדענקן אין די לעצטע יארן ווען דער רבי זצוק"ל האט באמערקט הבחור‬ ‫פייער‪ .‬איך געדענק עטליכע מאל וואס האט זיך געגאסן טרערן פון זיינע אויגן‪ ,‬און‬ ‫החשוב מרדכי [מאטי] כץ ע"ה זיצן אין די וויל‪-‬טשעיר [כסא גלגלים]‪ ,‬האט ער‬ ‫די גאנצע ביהמ"ד האט מיט געשפרינגן אין די לופטן‪.‬‬ ‫אים מעודד געווען מיט די הענט‪.‬‬ ‫ווען דער רבי איז ארויסגעגאנגן פון די רינג‪ ,‬איז די גאנצע עולם אריין אינעם רינג‬ ‫על הכל‬ ‫און מען האט ממשיך געווען צו טאנצען א לאנגע צייט‪ .‬די זעלבע איז געווען ביי די‬ ‫אין די פריעדיגע יארן נאך די הקפות ווען מען האט געלייגט דעם ספר תורה‬ ‫זיבעטע הקפה‪ ,‬ווען מען האט געטאנצן "לשנה הבאה בירושלים"‪ ,‬האט דער רבי‬ ‫אויף די בימה פלעגט זיך דער רבי זצוק"ל אוועק שטעלן ביים זייט פון די בימה‬ ‫געטאנצען מיט די קינדער און אייניקלעך‪ ,‬און נכדי אביו הק' זי"ע‪ .‬נאכדעם ווען‬ ‫און אנגעהויבן זינגען על הכל‪ .‬דאס פלעגט זיין מיט א גאר באזונדערע קאך‪ ,‬מען‬ ‫דער רבי איז ארויס פון די רינג‪ ,‬האט די גאנצע עולם ממשיך געווען און ווייטער‬ ‫האט עס געזינגן מיטן ניגון פון קה קלי‪ .‬עס פלעגט זיין א אויסער געווענטליכע‬ ‫געטאנצען פאר א לענגערע צייט‪.‬‬ ‫שטיפעריי ארום די בימה‪ ,‬יעדער האט געוואלט מיט האלטן דעם מעמד‪.‬‬ ‫אריין אין זויל‪...‬‬ ‫שפעטערע יארן האט זיך דער רבי אוועק געזעצט נאך די הקפות מיטן פנים צום‬ ‫עולם‪ ,‬און אאמו"ר שליט"א האט אנגעהויבן צו זינגן "על הכל"‪.‬‬ ‫איינע פון די ערשטע יארן שמחת תורה בשעת די הקפות נאך אין די אלטע‬ ‫ביהמ"ד האט דער רבי זצוק"ל געטאנצן מיט גאר גרויס דביקות אז ער האט נישט‬ ‫איך וויל נישט הייסן‪...‬‬ ‫באמערקט ווי ער טאנצט און ער האט זיך אריין געזעצט אין א זויל [עמוד]‪ .‬פון‬ ‫איין יאר אויפן וועג צום הקפות האט דער רבי זצוק"ל זיך אונטער געזינגען דער‬ ‫דעמאלטס אהן ווילאנג מען איז נאך געווען אינעם אלטן ביהמ"ד פלעגט אאמו"ר‬ ‫ניגון וואס הרה"ח ר' חיים הערש אייזנבאך ז"ל פלעגט זינגן אין ראחמיסטריווקא‬ ‫שליט"א שטיין ביי די זויל און אכטונג געבן אז דער רבי זאל נישט אריין קלאפן‪.‬‬ ‫אין ארץ ישראל ביי "על הכל"‪ ,‬א קארלינער ניגון‪ .‬דערביי האט דער רבי דערציילט‬ ‫אז מען פלעגט זינגען דעם ניגון‪ .‬האט מען אים געפרעגט צו מען זאל טוישן צו‬ ‫אינזין געהאט ביי די הקפות‬ ‫דעם ניגון‪ ,‬האט דער רבי געזאגט "איך וויל נישט הייסן מען זאל טוישן"‪ ,‬האט מען‬ ‫עס שטייט פון צדיקים אז די זמן פון הקפות איז א גרויסע עת רצון צו פועל'ן‬ ‫אים געפרעגט אויב ער וועט הנאה האבן אז מען זינגט יענע ניגון האט ער געזאגט‬ ‫ישועות‪ .‬איך געדענק אמאל אז נאך שמחת תורה איז עפעס איד וואס איז געווען‬ ‫אז יא‪ ,‬האט מען עס טאקע געטוישט‪ ,‬און דאס איז דעם ניגון וואס מען זינגט ביז'ן‬ ‫שטארק קראנק נעבעך נפטר געווארן‪ ,‬האט זיך דער רבי זצוק"ל ארויס געכאפט‪,‬‬ ‫היינטיגן טאג‪.‬‬ ‫"אזוי יענער איז אוועק? איך האב דאך אים אינזינען געהאט ביי די הקפות‪."...‬‬ ‫נאכגעבן‪...‬‬ ‫על כנפי בגדיהם‬ ‫בדרך אגב‪ ,‬דער רבי זצוק"ל פלעגט זינגן דעם ניגון אסאך מאל אויך אויף די זמירות‬ ‫אזוי ווי מ'האט שטענדיג געזעהן ביים רבי'ן‪ ,‬איז די זעלבע געווען ביי הקפות‪ ,‬אז‬ ‫פון שבת צופרי ביי "חי ה' וברוך צורי"‪ ,‬און די וועג ווי אזוי דער רבי פלעגט זעצן די‬ ‫ס'איז געווען "סולם מוצב ארצה"‪ ,‬אפילו ס'איז געווען "וראשו מגיע השמימה"‪.‬‬ ‫ווערטער אויף די זמירות איז געווען מיט אן אנדערע סדר פון די ניגון‪ .‬בשעת מען‬ ‫איך געדענק אמאל [איך מיין אז דאס שוין געווען אין דעם נייעם ביהמ"ד] אינמיטן‬ ‫האט דאס געזינגן אין ביהמ"ד דעם ערשטע מאל‪ ,‬האט אאמו"ר שליט"א צאם‬ ‫די הקפות פון בייטאג‪ ,‬ווען דער רבי האט געהאלטן אינמיטן טאנצן אינמיטן‪ ,‬האט‬ ‫געשטעלט א פאר יונגעלייט וואס קענען דעם ניגון [וגם אני בתוכם]‪ ,‬און מ'האט‬ ‫דער באמערקט ביי מיין ברודער [הרב יעקב יוסף] אז זיין ציצית איז ארויסגעפאלן‬ ‫זיך געשטעלט ארום די בימה דאס צו זינגען‪ ,‬און נעבן דעם רבי'ן איז געשטאנען אן‬ ‫פון זיין גארטל‪ ,‬האט דער רבי אים געוויזן אז ער זאל דאס פארעכטן‪.‬‬ ‫אייניקל וואס האט הויך געזינגן לויט ווי דער רבי זינגט עס אינדערהיים אנדערש‬ ‫חבוקה ודבוקה בך‬ ‫ווי די איבריגע עולם‪ ,‬און האט פרובירט איבערשרייען די יונגעלייט וואס האבן‬ ‫איך געדענק א דבר פלא פון איין יאר ווען דער רבי האט געהאלטן אינמיטן‬ ‫פארגעזינגען‪ ,‬האט אים דער רבי געוויזען ער זאל נאכגעבן‪ ,‬און זינגען אזוי ווי די‬ ‫טאנצן‪ ,‬און זעהט אויס אז ער האט זיך נישט געקענט איינהאלטן און מיט אזא‬ ‫אנדערע זינגען‪.‬‬ ‫חביבות האט ער געגעבן א קיש פארן ספר תורה אזוי אינמיטן לויפן‪ ,‬דאס האט זיך‬ ‫*‬ ‫דעמאלס אזוי איבער גע'חזר'ט דריי מאל‪.‬‬ ‫איך וועל מסיים זיין מעין הפתיחה‪ ,‬דאס אלעס זענען בלויז עטליכע נקודות פון‬ ‫די גאר געהויבענע זכרוונת וואס מיר האבן זוכה געווען מיטצולעבן אין די גרויסע‬ ‫צאן קדשים‬ ‫הייליגע ימים טובים‪ ,‬אוודאי זענען דא אידן וואס געדענקען נאך זאכן‪ ,‬און ס'וועט‬ ‫אין די שפעטערדיגע יארן וואס אסאך געדענקן נאך א זאך וואס האט זיך געקענט‬ ‫זיכער זיין א דבר חשוב אז זיי זאלן אויך אריינשוקן פון זייערע זכרונות‪ ,‬און די‬ ‫אסאך מאל טרעפן‪ ,‬אז אינמיטן הקפות ווען דער רבי איז שוין אנגעקומען צום סוף‬ ‫אייבערשטער זאל העלפן מ'זאל קענען זיך מדבק זיין אין די הייליגע וועגן‪ ,‬און‬ ‫פון די זייט וואס איז אקעגן די קינדער האט זיך דער רבי נישט געוואלט איינדרייען‬ ‫זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל אמן‪.‬‬ ‫און גיין ווייטער‪ ,‬כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א האט אונטער געהאלטן דעם רבי'ן און‬ ‫יב‬ ‫ישין ע ּול ּו ֲא ָב ָהן ִע ָּל ִאין ַק ִ ּד ׁ ִ‬ ‫ישין‬ ‫ע ּול ּו ֻא ׁ ְש ּ ִפיזִ ין ִע ָּל ִאין ַק ִ ּד ׁ ִ‬ ‫פניני קודש ושיחות יקרות מלוקט מדברי כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל‬ ‫על סדר האושפיזין עילאין קדישין‬ ‫דמו‪ ,‬ודקדק‪ ,‬הלא ברכה זו היא לאבי הילד ואמו‪ ,‬א"כ‬ ‫אאמו"ר זצוק"ל היה רגיל לומר שזה הוא ירושה‬ ‫ימא‬ ‫ַא ְב ָר ָהם ְר ִח ָ‬ ‫מה שייך לומר בזה 'מיום השמיני והלאה ירצה דמו'‪,‬‬ ‫מאברהם אבינו‪" ,‬די פינטעלע אידישקייט האט‬ ‫מען געירשנט פון אברהם אבינו"‪.‬‬ ‫שזה ברכה לילד הנימול‪ ,‬ולא לאביו ואמו‪.‬‬ ‫והאמין בה'‬ ‫וביאר המכוון‪ ,‬כי כל מצוה שהאדם מקיים עושה‬ ‫הכנה למצוה‬ ‫בספר ליקוטי שושנים מביא בשם הרה"ק מסאווראן‬ ‫אותה מדעתו ורצונו‪ ,‬אבל מצות ברית מילה‪,‬‬ ‫הרה"ק מקאזמיר זי"ע היה מאריך מאוד בהכנותיו‬ ‫זי"ע שאמר לבאר מאמר חז"ל (תנא דבי אליהו פרק כה)‬ ‫כשהאדם נימול הרי אין לו דעת‪ ,‬ואיך יודעים שנעשה‬ ‫הקדושות לעבודת התפילה‪ ,‬ועקב כך היה מתפלל‬ ‫כל אחד ואחד מישראל חייב לומר מתי יגיעו מעשי‬ ‫מרצונו‪ ,‬רק כשזוכה ללדת בן ומכניס אותו לבריתו‬ ‫באיחור רב‪ .‬פעם שאל אותו אחד‪ ,‬מדוע אינו מתחיל‬ ‫למעשי אבותי אברהם יצחק ויעקב‪ ,‬ולכאורה יפלא‪,‬‬ ‫של אברהם אבינו ע"ה כמצות הבורא‪ ,‬זה הוא גילוי‬ ‫את ההכנות בעוד לילה‪ ,‬קודם אור היום‪ ,‬שיהיה מוכן‬ ‫כיצד אפשר לדרוש מכל אדם שיהיה במדריגת‬ ‫דעת‪ ,‬שרוצה ונוח לו מה שמלו אותו‪ ,‬ונחשב לו בזה‬ ‫בזמן‪ ,‬ולא יצטרך לאחר תפילתו כל כך‪.‬‬ ‫האבות הקדושים אברהם יצחק ויעקב‪.‬‬ ‫כאילו קיים אז בעצמו מצות מילה‪ ,‬וזהו שאומרים‬ ‫השיב לו הרה"ק רבי יחזקאל זי"ע‪ :‬אצל אברהם‬ ‫וביאר הענין‪ ,‬כי באמת כל איש ישראל יש לו בקרבו‬ ‫'הרחמן הוא יברך אבי הילד ואמו‪ ,‬מיום השמיני‬ ‫אבינו ע"ה בעקידת יצחק כתוב (בראשית כב‪ ,‬ג) וישכם‬ ‫נקודה של אמונה המושרשת בקרבו מאברהם אבינו‬ ‫והלאה ירצה דמו'‪ ,‬היינו דמו של האב מרוצה עתה‬ ‫אברהם בבוקר ויחבוש את חמורו וגו' ויבקע עצי‬ ‫ושאר האבות‪ ,‬אשר על כן רואים שאפילו אנשים‬ ‫למפרע‪ ,‬אחרי שנתגלה ונתברר שהמצוה שנעשתה‬ ‫עולה‪ ,‬ופירש רש"י ז"ל וישכם אברהם בבוקר ‪ -‬נזדרז‬ ‫פשוטים ביותר‪ ,‬קלי דעת‪ ,‬אם רוצים לכפות אותם‬ ‫בו ביום השמיני היא לרצונו‪.‬‬ ‫למצוה‪ ,‬והוא מדברי חז"ל (פסחים ד‪ ).‬שהוכיחו מכאן‬ ‫להמיר דתם ח"ו‪ ,‬הינם מוכנים למסור נפשם ליהרג‬ ‫ובזה ביאר גם את הפסוק (בראשית יז‪ ,‬ב) ויאמר אלקים‬ ‫שזריזין מקדימין למצוות‪ ,‬ולכאורה קשה‪ ,‬אם נזדרז‬ ‫ולא לעבור‪ ,‬ולכאורה זה פלא‪ ,‬מהיכן יש להם כח גדול‬ ‫אל אברהם ואתה את בריתי תשמור אתה וזרעך‬ ‫למצוה‪ ,‬למה התחיל להכין את עצמו רק בהשכמת‬ ‫כזה‪ ,‬אלא זה נובע מכח נקודה זו המושרשת בתוכם‬ ‫אחריך‪ ,‬היינו כיצד תשמור אתה את בריתי‪ ,‬על ידי‬ ‫הבוקר‪ ,‬למה לא התחיל ההכנות מקודם‪ ,‬לחבוש‬ ‫מהאבות הקדושים‪ ,‬מחמת זה הם מוכנים למסירות‬ ‫שאתה וזרעך תעשו כן שניכם‪ ,‬בזה תקיים המצוה‬ ‫את חמורו ולבקוע העצים בעוד לילה‪ ,‬כדי שתיכף‬ ‫נפש‪.‬‬ ‫כראוי‪ ,‬כי מילת הבן היא הראיה שמילת האב היתה‬ ‫כשיאיר היום יוכל לרוץ אל העקידה?‬ ‫ברם אעפי"כ יש הבדל בין האנשים הפשוטים‬ ‫לרצונו‪ ,‬ובזה נשלמת מצוותו‪.‬‬ ‫רק התירוץ הוא‪ ,‬כי אצל הצדיקים וכשרי ישראל‬ ‫להצדיקים‪ ,‬כי הצדיקים מלהיבים ומבעירים בקרבם‬ ‫הוא יקראני אבי אתה‬ ‫ההכנה למצוה היא לא רק אמצעי לקיים המצוה‬ ‫נקודה זו‪ ,‬עד שכל מעשיהם בכל עת ובכל שעה הם‬ ‫אצלינו בירושלים היה חסיד זקן‪" ,‬א עלטערע‬ ‫כראוי‪ ,‬אלא ההכנה היא חלק מעבודת עשיית המצוה‬ ‫באמונה שלימה ובמסירות נפש‪ ,‬מה שאין כן פשוטי‬ ‫יוד"‪ ,‬הרה"ח ר' אלתר קרוק ז"ל‪ ,‬מחסידי טריסק‪,‬‬ ‫ממש‪ ,‬אם כן צריכה גם ההכנה להיעשות בזמן‬ ‫עם שוכחים מזה בכל עת וזמן‪ ,‬רק כשרוצים לעקור‬ ‫שה"עלטער באבע" שלו נתגדלה בבית הרה"ק הרבי‬ ‫המצוה דוקא‪ ,‬כמו המצוה עצמה‪ ,‬לכן לא התחיל‬ ‫מהם נקודה זו לגמרי‪" ,‬ווען ס'קומט צו די נקודה פון‬ ‫ר' אלימלך זי"ע‪ .‬היא נתייתמה בילדותה‪ ,‬והרבי ר'‬ ‫אברהם אבינו להכין עצמו קודם עלות השחר‪ ,‬רק‬ ‫אמונה ממש"‪ ,‬אז היא מתעוררת אצלם והם מוכנים‬ ‫אלימלך דאג לה הרבה‪" ,‬ער האט איר שטארק מקרב‬ ‫בבוקר‪ ,‬משעה שהיה יכול לקיים המצוה עצמה‪,‬‬ ‫למסור נפשם‪.‬‬ ‫געוועהן"‪ ,‬והיתה אצלה בת‪-‬בית‪.‬‬ ‫וכמו כן בתפילה‪ ,‬משעה שהצדיקים מתחילים להכין‬ ‫וזהו הפירוש 'חייב כל אדם לומר מתי יגיעו מעשי‬ ‫לימים זכתה לאריכות ימים מופלגת‪ ,‬וחיתה יותר‬ ‫עצמם לתפילה בקדושה ובטהרה‪ ,‬כדי שיכוונו לבם‬ ‫למעשי אבותי אברהם יצחק ויעקב'‪ ,‬כלומר מתי‬ ‫ממאה שנה‪ ,‬והיתה מספרת הרבה ממה שראו עיניה‬ ‫לאביהם שבשמים‪ ,‬הם כמו עומדים ומתפללים‬ ‫אזכה למדריגת הצדיקים‪ ,‬שכל המעשים שהנני‬ ‫בבית הרבי ר' אלימלך זי"ע‪ ,‬והרבה "גוטע יודן" היו‬ ‫ממש‪ ,‬לכן עושים גם את ההכנה בבוקר‪ ,‬כשמגיע‬ ‫עושה תמיד‪ ,‬לא רק בעת גזירת שמד חלילה‪ ,‬אלא‬ ‫באים אליה לשמוע ממנה מעשיות וסיפורים מכלי‬ ‫זמן התפילה‪ ,‬ולא בלילה שעדיין אי אפשר להתפלל‪,‬‬ ‫בכל עת וזמן‪ ,‬יגיעו לנקודת האמונה שהשרישו‬ ‫ראשון‪.‬‬ ‫אבל אין הכי נמי‪ ,‬מי שאינו במדריגה זו יכול לעשות‬ ‫בנו האבות הקדושים‪ ,‬היינו שיהיו באמונה שלימה‬ ‫ההכנה מקודם‪.‬‬ ‫ומסירות נפש‪.‬‬ ‫הרה"ח ר' אלתר עוד הכיר אותה‪ ,‬והיה מספר‬ ‫כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל הוסיף בזה‪ :‬כדברים‬ ‫הרבה דברים ששמע ממנה‪ ,‬ותמיד כשאחרים סיפרו‬ ‫מיום ההוא והלאה ירצה‬ ‫האלה איתא גם בתניא (ליקוטי אמרים פרק יח)‬ ‫סיפורים שלא הכיר היה אומר‪" :‬איך האב עס נישט‬ ‫ידוע ה"ווארט" מהרה"ק רבי יהושע מבעלזא זי"ע‬ ‫שעל פי רוב אפילו קל שבקלים ופושעי‬ ‫געהערט פון מיין באבע" !‬ ‫על נוסח ה'הרחמן' שאומרים בסעודת ברית מילה‬ ‫ישראל מוסרים נפשם על קידוש ה'‪ ,‬וסובלים‬ ‫פעם שמעתי ממנו שזקינתו סיפרה לו‪ ,‬שהיא‬ ‫(סוף ברכת המזון)‪ ,‬הרחמן הוא יברך אבי הילד ואמו‪ ,‬ויזכו‬ ‫עינוים קשים שלא לכפור בה' אחד‪ ,‬אף אם הם‬ ‫היתה רגילה להכין ולהכניס כל בוקר לפני התפילה‬ ‫לגדלו ולחנכו ולחכמו‪ ,‬מיום השמיני והלאה ירצה‬ ‫בורים ועמי הארץ ואין יודעים גדולת ה'‪ ,‬וכ"ק‬ ‫יג‬ ‫יצחק היה כבר רץ ומיהר את עצמו יחד עם אביו‬ ‫חלילה‪ ,‬אמנם הצדיקים בשולחנם הטהור ממשיכים‬ ‫כוס חמין להרה"ק הרבי ר' אלימלך זי"ע‪" ,‬זי פלעגט‬ ‫אברהם‪ ,‬ודפח"ח‪ ,‬ודו"ק‪.‬‬ ‫רפואה ושמירה גם לאחר זמן‪ ,‬להינצל מכל רע‪.‬‬ ‫שטענדיג אנגרייטן און אריינטראגן די גלאז קאווע‬ ‫וזו המימרא שמע מו"ח מחותנו הרה"צ והק' רבי‬ ‫ובזה מבאר שם מה שאמר אברהם אבינו ע"ה‬ ‫אדער טיי"‪ ,‬ואם ראתה שיש עוד אדם בחדרו היתה‬ ‫פינחס מאוסטילא הי"ד‪ ,‬ששמע מיהודי שהיה בשעת‬ ‫להמלאכים (בראשית יח‪ ,‬ה) וסעדו לבכם אחר תעבורו‪,‬‬ ‫מכניסה שני כוסות‪ .‬כך היה לה חזקה זמן רב‪.‬‬ ‫מעשה‪ ,‬זי"ע‪( .‬ע"כ ממכתב קודש מכ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל אל‬ ‫ולכאורה יפלא‪ ,‬שנראה מלשונו שתיכף אחר שיאכלו‬ ‫ברבות הימים נתקנא בה 'רבי קלמיש'ל' ‪ -‬כך כינתה‬ ‫אביו הרה"ק זצוק"ל)‬ ‫מצפה שילכו מביתו‪ ,‬וכי זה הוא דרכו של אברהם‬ ‫את הרה"ק ה'מאור ושמש' זי"ע ‪ -‬ורצה גם כן לזכות‬ ‫כ"ק מו"ח זצוק"ל היה רגיל לחזור הרבה על‬ ‫אבינו ע"ה‪.‬‬ ‫ב'שימוש' זה‪ ,‬וביקש ממנה שתוותר לו‪ ,‬והסכימה‪.‬‬ ‫דברי הרה"ק מראדוויל אלו‪ ,‬והיה אומרו בחיות‬ ‫אלא נתכוין לרמז להם ענין זה‪ ,‬שעל ידי שיאכלו‬ ‫אחר כך נכנס לשאול רשות מהרה"ק הרבי ר' אלימלך‬ ‫מיוחדת‪ ,‬והיה מדגיש ומטעים כיצד דבריו הקדושים‬ ‫אצלו יושפע עליהם קדושה יתירה‪ ,‬עד שגם אחר‬ ‫זי"ע בעצמו‪ ,‬אם יכול להכניס החמין במקום הנערה‬ ‫מתיישבים היטב בלשון הפסוק‪.‬‬ ‫שיעברו וילכו ממנו‪ ,‬עדיין יהיה להם סיוע ותועלת‬ ‫היתומה‪ .‬אמר לו הרבי ר' אלימלך‪" :‬עה‪ ,‬דו ביסט א‬ ‫מזה בגשמיות וברוחניות‪.‬‬ ‫בטלן‪ ,‬דו וועסט נישט קענען" ! אבל הוא לא הרפה‪,‬‬ ‫וכשיצא לאור הספה"ק אור יצחק אחרי המלחמה‬ ‫והפציר שוב ושוב‪ ,‬עד שלבסוף נעתר לו הרבי ר'‬ ‫בפעם הראשונה‪ ,‬כי לא נדפס עדיין לפני המלחמה‪,‬‬ ‫ומסיים שם אריכות דבריו הקדושים‪ ,‬שכן היה דרך‬ ‫אלימלך והסכים לבקשתו‪ .‬אז בא אליה ובירר אצלה‬ ‫כשראה כ"ק מו"ח זצוק"ל את הספר לראשונה‪ ,‬בדק‬ ‫הבעש"ט הקדוש ותלמידיו ותלמידי תלמידיו‪ ,‬וגם‬ ‫בדיוק כיצד להכין את החמין‪" ,‬וואס און וויפיהל‬ ‫האם נמצא בהספר הדיבור הזה ומצאו שם (בד"ה אחיי‬ ‫עכשיו בזמנינו‪ ,‬כאשר אנו הולכים בחושך‪ ,‬בגלות‬ ‫מ'דארף אריינלייגן"‪ ,‬ולמחרת בבוקר עשה הכל על‬ ‫ידידיי הטו אזניכם ושמעו)‪ ,‬ונהנה מזה עד מאד‪ ,‬ואמר‬ ‫הדומה ללילה‪ ,‬בזה לבד שאנו יושבים ומדברים‬ ‫צד היותר טוב‪ ,‬ונכנס עם המשקה אל הקודש פנימה‪.‬‬ ‫שהספר אור יצחק "איז א פארלעסליכע ספר"‪ ,‬ומאז‬ ‫מהצדיקים שהיו לפנינו ומזכירים אותם‪ ,‬הננו‬ ‫היה רגיל הרבה לומר מדבה"ק‪.‬‬ ‫אולם כאשר רק עבר את מפתן החדר‪ ,‬ראה לפתע‬ ‫מעוררים אותם הזכותים וההשפעות כמו בחיים‬ ‫איש זקן הדור פנים יושב אצל הרה"ק הרבי ר'‬ ‫חיותם‪.‬‬ ‫ברכות יצחק‬ ‫אלימלך זי"ע ומשוחח עמו‪ ,‬ותיכף נתמלא חיל ורעדה‬ ‫בבארת המים (פר' תולדות) מובא שאמר פעם הרה"ק‬ ‫יִ ְצ ָחק ֲע ֵק ְיד ָּתא‬ ‫והתעלף‪" ,‬ער איז געפאלן חלשות"‪ ,‬וכל הכלים נפלו‬ ‫רבי הערש מרימנוב זי"ע‪ :‬טעות הוא בידי האנשים‬ ‫מידו ונשברו‪ ,‬והכל נשפך לארץ‪.‬‬ ‫החושבים כי מה שיצחק אבינו ע"ה נתן הברכות‬ ‫וילכו שנים יחדיו‬ ‫כשנתעורר מעלפונו אמר לו הרבי ר' אלימלך זי"ע‪:‬‬ ‫ליעקב אבינו ע"ה היה בטעות‪ ,‬כי נתכוין לברך את‬ ‫אזכיר פה מזה מה ששמעתי תמול מרגניתא טבא‬ ‫"איך האב דיר געזאגט אז דו ביסט א בטלן‪ ,‬דו וועסט‬ ‫עשו‪ ,‬ודימה על יעקב שהוא עשו‪ ,‬ובירך אותו בטעות‪,‬‬ ‫מכ"ק מו"ח הרה"צ שליט"א ואגב חביבותא של‬ ‫נישט קענען" ! וגילה לו כי זה האיש שישב אצלו היה‬ ‫אמנם מי שיודע האמת מבין שלא היה כאן טעות‬ ‫מאמר זו שנוגע לזקיננו הרה"ק רבי אברהם יהושע‬ ‫אברהם אבינו ע"ה‪ ,‬לכן נפל עליו פחד בראותו פני‬ ‫כלל‪ ,‬רק כך היה מוכרח להיות‪ ,‬שיברך את יעקב‬ ‫העשיל [מסקווירא] זי"ע‪.‬‬ ‫מלאך אלקים‪ ,‬אמנם סיים הרבי ר' אלימלך‪" :‬וויי איז‬ ‫באופן זה שיחשוב שהוא עשו‪ .‬וסיים ואמר‪ :‬מדוע זה‬ ‫צו קינדער וואס קענען נישט קוקן דעם טאט'ן אין‬ ‫וכה סיפר מו"ח שליט"א‪ ,‬שקדוש זקיננו הרה"ק‬ ‫היה מוכרח להיות כן‪ ,‬אי אפשר לפרט בפה מלא‪ ,‬רק‬ ‫פנים אריין" !‬ ‫רבי יצחק מסקווירא זי"ע היה בעת חתונתו בן י"ב‬ ‫לחכם אפשר לומר ברמז‪ ,‬ודי לחכימא ברמיזא‪ ,‬ומי‬ ‫כך היה הרה"ח ר' אלתר ז"ל מספר‪( .‬ראה חקל יצחק‬ ‫וחצי‪ ,‬ובעת שנולד לו זקיננו הנ"ל היה בן י"ד‪ ,‬ועל‬ ‫שהוא שוטה ואינו חכם אי אפשר ואסור לומר לו‪.‬‬ ‫(פר' במדבר) שהביא כן מפי אביו הרה"ק ה'אמרי יוסף' מספינקא‬ ‫הוואך‪-‬נאכט של זקיננו הנ"ל (זה היה בשנת תקפ"ו)‬ ‫נוכח פני ה'‬ ‫אמר הרה"ק רבי יצחק ראדווילער זי"ע (שהיה חו"ז של‬ ‫זי"ע‪ .‬ובשער יששכר מהרה"ק ממונקאטש זי"ע (תשרי מאמר תקע‬ ‫בזרע קודש (ד"ה ועוי"ל ויעתר‪ ,‬אופן ו') עה"פ ויעתר יצחק‬ ‫הרה"ק רבי יצחק מסקווירא זי"ע‪ ,‬כי הרה"ק מהר"י מסקווירא זי"ע‬ ‫בשופר אות כד) בשם "הרה"צ רבי ארון זצ"ל מקראקא")‪.‬‬ ‫לה' לנוכח אשתו (כה‪ ,‬כא)‪ ,‬מביא בשם אביו זצוק"ל‬ ‫היה [בזיוו"ר] חתנו של הרה"ק רבי דן מראדוויל זי"ע בן הרה"ק‬ ‫השפעת קדושה מאכילת‬ ‫לפרש הפסוק שהתפלל דוד המלך להשי"ת ה' רועי‬ ‫רבי יצחק מראדוויל זי"ע) לדייק בפרשת העקידה ויאמר‬ ‫הצדיק‬ ‫לא אחסר (תהלים כג‪ ,‬א)‪ ,‬שביקש דוד דהאמונה שיש‬ ‫יצחק אל אברהם אביו ויאמר אבי ויאמר הנני בני‬ ‫כמו כן יש "פלא'דיגע תפארת שלמה" בפרשת יתרו‬ ‫לי בהשי"ת שהוא רועי ומנהיג אותי‪ ,‬אמונה זו לא‬ ‫ויאמר הנה האש והעצים ואיה השה לעולה וגו' השה‬ ‫(ד"ה ויקח יתרו)‪" ,‬ער שמועסט דארט ארום א גאנצע‬ ‫יחסר ממני לעולם ותמיד יהא חקוק על לבי [עכ"ד‬ ‫לעולה בני וילכו שניהם יחדיו (כב‪ ,‬ז‪-‬ח)‪ ,‬והדיוקים רבו‪.‬‬ ‫אריכות" בגודל קדושת האכילה של הצדיקים‪,‬‬ ‫אביו זצוק"ל]‪.‬‬ ‫ואמר הרה"ק הנ"ל דהנה אברהם אבינו ע"ה‬ ‫שממשיכים בזה השפעות טובות ורפואות וישועות‬ ‫ובזה פי' הזרע קודש הכתוב כאן ויעתר יצחק לה'‬ ‫שהלך לעשות מצות השי"ת‪ ,‬ומרוב חביבות המצוה‬ ‫ברוחניות ובגשמיות לכל אוכלי שולחנם‪ ,‬וזה מועיל‬ ‫לנוכח אשתו‪ ,‬אשתו רומז על כנסת ישראל (זוה"ק ח"א‬ ‫היה רץ מאד ומקדים הרבה לפני יצחק בנו‪ ,‬ויצחק‬ ‫להם לא רק בשעה שנמצאים אצל הצדיק‪ ,‬אלא גם‬ ‫קצו‪ ,‬ב‪ .‬ועוד)‪ ,‬וזה היה תפלת יצחק שיאמינו בני ישראל‬ ‫אבינו כשעדיין לא ידע כוונת ההליכה היה מתמיה‬ ‫לאחר מכן‪ ,‬כשכבר הולכים מהם ושבים הביתה‪ ,‬עדיין‬ ‫תמיד שהשי"ת הוא העושה להם הכל‪ .‬וזהו ויעתר‬ ‫מאד ויאמר אל וגו' ויאמר "אבי"‪ ,‬זאת אומרת אבי‬ ‫נשארת ההשפעה ומועילה ברוחניות ובגשמיות‪,‬‬ ‫יצחק‪ ,‬יצחק התפלל על הדבר הזה‪ .‬לה' לנוכח אשתו‪,‬‬ ‫מדוע ולמה אתה רץ כל כך עד שאיני יכול להשיגך‪,‬‬ ‫ובזה יפה כח הצדיקים מכח הרופאים הגשמיים‪ ,‬כי‬ ‫שכנסת ישראל יפנו פניהם תמיד נוכח השי"ת‪ ,‬לדעת‬ ‫וכשאמר לו אביו השה לעולה בני והבין יצחק‬ ‫ברפואה גשמית‪ ,‬גם לאחר שהאדם נתרפא מחליו‬ ‫שהכל בא להם מאת הקב"ה‪.‬‬ ‫שהמכוון הוא "אליו"‪ ,‬אז וילכו שניהם יחדיו‪ ,‬שגם‬ ‫עדיין צריך שמירה לאחר זמן שלא ישוב ויחלה‬ ‫יד‬ ‫והותי"ר ממדריגתו עד ביאת הגואל שעל זמן ההוא‬ ‫לגלות‪ ,‬גולה אחר גולה‪ ,‬ונצטער מאוד‪ ,‬אולם אז‬ ‫המתעורר לתשובה בחודש‬ ‫נאמר (ישעיה ב‪ ,‬יא‪-‬יז) ונשגב ה' לבד"ו ביום ההוא (עי'‬ ‫התחזק בעצמו בתתו אל לבו כי בכל צרתם לו צר‬ ‫תשרי ‪ -‬זכות יצחק עומדת לו‬ ‫בראשית רבה פע"ז‪ ,‬א)‪.‬‬ ‫(ישעיה סג‪ ,‬ט)‪ ,‬ובכל מקום שיגלו שכינה עמהם (מגילה‬ ‫איתא בבת עין (פ' עקב) רמז במה שאמרו חז"ל (ר"ה‬ ‫כט‪ ,).‬ועל כן התפלל‪' ,‬ויפגע במקום' ‪ -‬שבכל מקום‬ ‫י‪ ):‬בתשרי נולדו האבות ובתשרי מתו האבות‪ ,‬וקשה‬ ‫ימנָ א‬ ‫מ ֶשׁה ַר ְעיָ א ְמ ֵה ְ‬ ‫ֹ‬ ‫ובכל מצב שיהיו‪ ,‬יוכלו תמיד להתחזק ולהתפלל‪ ,‬על‬ ‫הרי יצחק נולד בפסח (שם)‪ ,‬ומסתמא גם מת בפסח‬ ‫דרך שאמר הבעש"ט הקדוש זי"ע על הפסוק (דברים ד‪,‬‬ ‫(כדאיתא שם בגמ' (יא‪ ).‬מאן דאמר בניסן נולדו בניסן מתו מאן דאמר‬ ‫אמונה בכח תפילתו‬ ‫כט) ובקשתם משם את ה' אלקיך ומצאת‪' ,‬משם' ר"ל‬ ‫בתשרי נולדו בתשרי מתו שנאמר (דברים לא‪ ,‬ב) ויאמר אליהם בן‬ ‫האורח לחיים בדברי קדשו בכמה מקומות מבאר‬ ‫מכל מקום וכל מדריגה שבו תהיה‪ ,‬תבקש משם את‬ ‫מאה ועשרים שנה אנכי היום וכו'‪ ,‬ללמדך שהקב"ה יושב וממלא‬ ‫שהאדם צריך להכיר בכח תפילתו ופעולותיו‬ ‫ה' אלקיך‪ ,‬ותמצאנו (עי' מאור עינים ליקוטים)‪.‬‬ ‫שנותיהם של צדיקים מיום ליום)‪ ,‬וכיצד יתיישבו שניהם‪.‬‬ ‫הטובים‪ ,‬ולהאמין שהוא פועל בהם למעלה‪ ,‬כי אם‬ ‫אינו מאמין שיכול לפעול‪ ,‬באמת אינו פועל חלילה‪.‬‬ ‫איש תם‬ ‫אכן כבר כתב רש"י (שם יא‪ .‬ד"ה נולדו) שמה שאמרו‬ ‫ברמתיים צופים (סי' א' אות ס"ח) הביא משמו של‬ ‫בתשרי נולדו האבות קאי על אברהם ויעקב ולא על‬ ‫בפרשת שמות (ד"ה ויאמר משה) מביא יסוד זה בשם‬ ‫הרה"ק הרבי מלובלין זי"ע עה"פ ויעקב איש תם (כה‪,‬‬ ‫יצחק‪ ,‬א"כ גם מה שאמרו בתשרי מתו קאי רק על‬ ‫הרה"ק המגיד הגדול זי"ע‪ ,‬שיש צדיקים גמורים אשר‬ ‫כז)‪ ,‬שיעקב היה אי"ש ובעלים המושל על התמימות‬ ‫אברהם ויעקב‪.‬‬ ‫בכוחם לפעול ישועות לכלל ישראל‪ ,‬אבל בפועל‬ ‫שלו‪ ,‬וידע אימתי יש להתנהג בתמימות ואימתי‬ ‫והרמז בזה‪ ,‬כי מת"ו אותיות תמ"ו‪ ,‬על דרך אמרם‬ ‫אינם פועלים כלום‪ ,‬מפני שהם כל כך שפלים בעיני‬ ‫צריכים להתנהג להיפוך בערמימות‪.‬‬ ‫ז"ל (שבת נה‪ ).‬תמה זכות אבות‪ ,‬ובתשרי מת"ו האבות‬ ‫עצמם עד שאינם מאמינים שהקב"ה שומע תפילתם‪,‬‬ ‫היינו שבתשרי תמ"ו זכות מדות האבות אברהם‬ ‫ולכן באמת אינם נענים‪" .‬דער צדיק דארף האבן‬ ‫באמת ואמונה‬ ‫ויעקב‪ ,‬מדות חסד ורחמים‪ ,‬אבל מדת יצחק לא תמה‬ ‫אמונה אין זיך אז ער קען פועל'ן"‪.‬‬ ‫בדגל מחנה אפרים (ד"ה עוד י"ל כי במקלי) עה"פ כי‬ ‫בתשרי‪ ,‬כי עדיין זכותו של יצחק שהוא בחי' גבורה‬ ‫בזה מפרש מה שמצינו‪ ,‬שכאשר משה רבינו ע"ה‬ ‫במקלי עברתי את הירדן הזה (לב‪ ,‬יא)‪ ,‬מביא מה ששמע‬ ‫ויראה קיימת אף בתשרי‪ ,‬שמי שמתעורר אף רק‬ ‫אמר (שמות ג‪ ,‬יא) מי אנכי כי אלך אל פרעה וכי אוציא‬ ‫מהבעש"ט הק' זי"ע‪ ,‬שפעם אחת עבר את נהר‬ ‫בימים אלו ביראת שמים ושב בתשובה שלימה‪ ,‬יכול‬ ‫את בני ישראל ממצרים‪ ,‬הפציר בו הקב"ה שיסכים‬ ‫הנעסטער בלי שום שם‪ ,‬רק הניח עליו חגורו ועבר‬ ‫להמתיק כל הדינים‪ ,‬עד שע"י זה שוב מתעוררת גם‬ ‫ללכת‪ ,‬ואמר לו (שם‪ ,‬יב) כי אהיה עמך וזה לך האות כי‬ ‫עליו‪ ,‬ואמר שבאמונה גדולה הוא שעבר‪.‬‬ ‫זכות אברהם ויעקב‪.‬‬ ‫אנכי שלחתיך‪ ,‬היינו כי משה רבינו בגודל ענוותנותו‬ ‫וכתב הדגל דזה י"ל שרמז יעקב אבינו ע"ה‪ ,‬במקלי‬ ‫לא ראה עצמו כדאי וראוי שעל ידו תהיה הגאולה‪,‬‬ ‫גימטריא יעק"ב‪ ,‬כלומר בשמו שהוא יעקב מדת אמת‬ ‫כרחם אב על בנים‬ ‫וכיון שראה הקב"ה שאינו מאמין שישועת ישראל‬ ‫דהיינו ע"י גודל האמונה שלו‪ ,‬בזה עברתי את הירדן‪.‬‬ ‫ויאהב יצחק את עשו וגו' ורבקה אוהבת את יעקב‬ ‫תוכל לבוא על ידו‪ ,‬אם כן באמת לא יוכל לגאלם‪ ,‬כי‬ ‫(כה‪ ,‬כח)‪ .‬הנה האמת הוא שגם יצחק ידע מי הוא עשו‪,‬‬ ‫כאמור אפילו צדיק שיכול לפעול ישועות מוכרח‬ ‫סוד של תפלין‬ ‫וידע שאין עשו נוהג כמו שראוי להיות‪ ,‬אך בחינת‬ ‫איתא בזוהר הק' (עי' דף קס"ב ע"א בסתרי תורה) שפרשת‬ ‫יצחק היה להראות לכל הדורות העתידין שצריכין‬ ‫להאמין בכוחו‪ ,‬ובלי זה אינו יכול לפעול‪ ,‬לכן דיבר‬ ‫יעקב עם צאן לבן שהי' שם עקודים נקודים וברודים‪,‬‬ ‫לקרב הבנים בכל אופן אפילו אם אינו מתנהג כראוי‪,‬‬ ‫הקב"ה על לבו וחיזק אותו שיהיה עמו‪ ,‬ונתן לו אות‬ ‫זה מרמז על הסוד של תפילין‪.‬‬ ‫"פארט א קינד"‪ ,‬ורצה להמשיך עי"ז על כל הדורות‬ ‫שיצליח בשליחותו‪ ,‬כדי שיאמין שהוא יכול להביא‬ ‫את ישועתן של ישראל‪" .‬א שטארקע ווארט"‪.‬‬ ‫וכן מתאמרא בשם צדיקים בלשון זה‪ ,‬דמי שיודע‬ ‫לבני ישראל‪ ,‬שאפילו אז זיי זענען נישט ווי עס‬ ‫הסוד של ענין המקלות והצאן‪ ,‬הוא יודע הסוד של‬ ‫דארף צו זיין‪ ,‬בכל זאת הלא הם בנים למקום ואב‬ ‫אמונת צדיקים‬ ‫תפילין‪.‬‬ ‫אינו מרחק את בנו‪ ,‬וירחם עליהם ה'‪ ,‬וכמו שאומרים‬ ‫התפארת שלמה במאמרי שבועות (דיבור א) מבאר‬ ‫(במוסף דר"ה) אם כבנים רחמנו כרחם אב על בנים‪ ,‬כמו‬ ‫ושמעתי פעם מהרה"ח ר' מרדכי הערש שמערלער‬ ‫הענין שלפני קבלת התורה הוסיף משה יום אחד‬ ‫שהאב מרחם על בנו אע"פ שאינו מתנהג כראוי‪,‬‬ ‫ז"ל‪ ,‬שהרה"ק מאפטא זי"ע אמר שהוא זוכר כל‬ ‫מדעתו (שבת פז‪ ,).‬שזה לכאורה תמוה‪ ,‬שכל הבריאה‬ ‫דבכל זאת הרי הוא בנו‪ ,‬כן ירחם השי"ת על בניו זרע‬ ‫גלגוליו הקודמים אימתי היה בזה העולם‪ ,‬ואמר‬ ‫כולה‪ ,‬עליונים ותחתונים‪ ,‬המתינו והשתוקקו ליום‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫שהיה בימי זכריה הנביא‪ ,‬והיה מספר ממה שזכר‬ ‫המקווה‪ ,‬יום קבלת התורה‪ ,‬ומדוע איפוא הוסיף משה‬ ‫מכל הזמנים שהיה מגולגל בעולם‪.‬‬ ‫מעצמו יום אחד‪ ,‬ודחה בזה את קבלת התורה‪.‬‬ ‫וסיפר שהיה בין צאן לבן‪ ,‬וזוכר איך שיעקב אבינו‬ ‫ימ ָּתא‬ ‫יַ ֲעקֹב ְׁש ֵל ְ‬ ‫אך הענין הוא כי רצה להראות בכך שהצדיקים‬ ‫היה רועה אותם‪ ,‬ער געדענקט דער זיידע בשעת'ן‬ ‫יש להם כח לגזור ולצוות כרצונם‪ ,‬והקב"ה מסכים‬ ‫פאשען די שאף‪ ,‬און ער איז געגאנגען מיט גאר‬ ‫תפילה בכל מקום וכל מצב‬ ‫עמהם ועושה כרצונם‪ ,‬כמאמר חז"ל (מו"ק טז‪ ):‬הקב"ה‬ ‫בפרשת ויצא (ד"ה ויפגע) ביאר הרה"ק רבי יצחק‬ ‫גרויסע תפילין‪ ,‬והוא הענין האמור מזוהר הקדוש‬ ‫גוזר וצדיק מבטלה‪ ,‬צדיק גוזר והקב"ה מקיים‪,‬‬ ‫מנעשכיז זי"ע את הפסוק (בראשית כח‪ ,‬יא) ויפגע‬ ‫ובשם צדיקים שבפרשה זו מונח הסוד של תפילין‪.‬‬ ‫"דאס האט משה רבינו געוואלט ווייזן‪ ,‬אז צדיקים‬ ‫במקום‪ ,‬שלא נאמר באיזה מקום זה היה‪ ,‬אמנם‬ ‫האבן דעם כח" ‪ -‬ומאריך שם בדברים וכותב בלשון‬ ‫עד ביאת הגואל‬ ‫הביאור הוא‪ ,‬כי כשבא יעקב אבינו ע"ה להר המוריה‪,‬‬ ‫קדשו ש'זהו אחת מהאמונות החזקות שבידינו‪ ,‬ואם‬ ‫הרה"ק הרבי רבי ברוך ממעזיבוז זי"ע פירש הפסוק‬ ‫מקום המקדש‪ ,‬ראה ברוח קדשו את חורבן בית‬ ‫אחד אינו מאמין בזה אינו בכלל יהודי' ‪ -‬ולכן תיכף‬ ‫ויותר יעקב לבדו (לב‪ ,‬כה)‪ ,‬שיעקב אבינו ע"ה הנחיל‬ ‫המקדש‪ ,‬וצפה את כל הגלויות שעתידים ישראל‬ ‫טו‬ ‫זו‪" ,‬משפיע צו זיין פאר אידן"‪ ,‬עוד יותר מכל עבודתם‬ ‫העבדות והאלקות של האבות הק' קיים לעד‪ ,‬ועל‬ ‫במתן תורה הוסיף יום אחד מדעתו‪ ,‬וביטל את דבר‬ ‫אשר הם עובדים בדביקותם בהקב"ה‪.‬‬ ‫זה אומרים אלקי אברהם‪ ,‬על העבדות והאלקות‬ ‫ה' שאמר לתת את התורה בו' סיון‪ ,‬ודחה זאת לז' סיון‪,‬‬ ‫וזהו שאמר הכתוב וירד מעשות החטאת וגו'‪,‬‬ ‫שהמשיך אברהם אבינו לעולם‪ ,‬וכן אלקי יצחק‬ ‫והסכים הקב"ה על ידו‪ ,‬להוכיח שהצדיקים יכולים‬ ‫היינו שירד מגודל מדריגתו‪ ,‬שהיה דבוק בעולמות‬ ‫ואלקי יעקב‪ ,‬על האלקות שהמשיכו לעולם שזה‬ ‫לבטל גזירת המקום ולעשות כרצונם‪ ,‬והקב"ה‬ ‫העליונים‪ ,‬ויצאו ויברכו את העם‪ ,‬כי היה חפצו ורצונו‬ ‫נצחיות‪.‬‬ ‫מסכים על ידם‪.‬‬ ‫לברך את העם‪ ,‬זה היה חשוב בעיניו יותר מכל עבודת‬ ‫וביאור הענין‪ ,‬כי אברהם אבינו היה מדתו חסד‬ ‫גואל העתיד‬ ‫החטאת‪ ,‬היינו מעבודת היחודים שעשה בעולמות‬ ‫(זוה"ק ח"ג שב‪ ,).‬לזאת בכל עת שישנו אדם המדבק‬ ‫באור החיים הק' עה"פ ואתה תצוה את בני ישראל‬ ‫העליונים‪ ,‬שהיה בוחר ומחשיב עבודה זו להמשיך‬ ‫עצמו אל מדת החסד‪ ,‬הנה הוא מקשר נפשו עם‬ ‫(ד"ה ובדרך רמז)‪ ,‬כתב עפ"י מה דאיתא בזוהר חדש‬ ‫לישראל כל מיני השפעות טובות‪ ,‬ישועות ורפואות‪,‬‬ ‫נשמת אברהם אבינו המתעוררת להופיע ולסייע‬ ‫(בראשית דף ט"ו ע"א) שהגאולה העתידה תהיה ע"י משה‬ ‫יותר משאר העבודות‪.‬‬ ‫לו בכל עניניו‪ ,‬וכן מי שמדבק עצמו במדת היראה‪,‬‬ ‫רבינו ע"ה‪ ,‬וזהו טעם אריכות הגלות כל כך‪ ,‬כי "אין‬ ‫מעורר את נשמת יצחק אבינו אשר מדתו יראה (שם)‬ ‫משה חפץ לגאול עם בטלנים מן התורה"‪.‬‬ ‫יוֹ ֵסף ַצ ִ ּד ָ‬ ‫יקא‬ ‫שיופיע ויסייע לו בעבודתו‪ ,‬ומי שמדבק עצמו במדת‬ ‫וזהו שרמז הכתוב ואתה תצו"ה את בני ישראל‪,‬‬ ‫האמת‪ ,‬מעורר את נשמת יעקב אבינו שמדתו אמת‬ ‫ואמרו ז"ל אין צו אלא מלכות‪ ,‬כי משה רבינו יהיה‬ ‫עבודת ה' בדברים גשמיים‬ ‫(עי' מיכה ז‪ ,‬כ) שיסייע לו בעבודתו‪.‬‬ ‫מלך המשיח לעתיד‪ ,‬ואמר הכתוב העצה לקרב‬ ‫בדגל מחנה אפרים (ד"ה עוד י"ל שרימז התרגום) עה"פ‬ ‫ובזה כתב לפרש המשנה (אבות א‪ ,‬יב) הוי מתלמידיו‬ ‫ביאתו‪ ,‬ויקחו אליך שמן זית זך‪ ,‬היינו שיעסקו בתורה‬ ‫וישראל אהב את יוסף מכל בניו כי בן זקונים הוא לו‬ ‫של אהרן‪ ,‬היינו כי אהרן הכהן ע"ה היה אוהב שלום‬ ‫שנמשלה לשמן (דברים רבה פ"ז‪ ,‬ג‪ .‬ועי' ברכות נז‪ ,‬א)‪ ,‬ועי"ז‬ ‫(לז‪ ,‬ג)‪ ,‬ותירגם אונקלוס ארי בר חכים הוא ליה‪ .‬מבאר‬ ‫ורודף שלום (שם)‪ ,‬פי' שהיה תמיד מביא שלום בין‬ ‫יוכלו לקרב ביאת משיח צדקנו‪.‬‬ ‫עפ"י מה שראה אצל הבעש"ט הקדוש זי"ע שהיה‬ ‫אדם לחבירו ובין ישראל לאביהם שבשמים‪ ,‬וכן‬ ‫מספר מעשיות שנראה כדברים פשוטים‪ ,‬אך באמת‬ ‫היתה מדתו מדת החסד‪ ,‬כי כהן הוא בחינת חסד‬ ‫ַא ֲהרֹן ַּכ ֲהנָ א ַק ִד ָׁ‬ ‫ישא‬ ‫היה מלובש בו עבודתו הזכה אל השי"ת‪.‬‬ ‫(זוה"ק ח"א רנו‪ ):‬כמו שנאמר (דברים לג‪ ,‬ח) איש חסידך‪ ,‬על‬ ‫וכן היה ביוסף הצדיק‪ ,‬דאף בעת שעסק בדברים‬ ‫כן תמיד בכל הדורות כאשר איש ישראל נוהג במדת‬ ‫ממשיך להשפיע על בנ"י‬ ‫חיצונים‪ ,‬הלביש בהן חכמתו לעבודת השי"ת‪ ,‬ועל כן‬ ‫השלום והחסד‪ ,‬הנה הוא מעורר בכך את נשמת אהרן‬ ‫בתפארת שלמה פרשת חוקת (ד"ה יאסף) מבאר מה‬ ‫אהב ישראל את יוסף‪ ,‬ארי 'בר'‪ ,‬דהיינו אף בהדברים‬ ‫הכהן שיבוא ויסייע לו בעבודתו‪ ,‬ועל ידי כן נעשה‬ ‫שפטירת הצדיק מכונה בתורה בלשון אסיפה אל‬ ‫שנראים שהם מבחוץ‪ ,‬חכים הוא ליה‪ ,‬כלומר שעשה‬ ‫תלמידו של אהרן הכהן‪.‬‬ ‫עמיו‪ ,‬כמו שמצינו אצל האבות הקדושים אברהם‬ ‫אותם בחכמה‪.‬‬ ‫והנה נגעים באים על עון לשון הרע (ערכין טו‪ ,):‬לזה‬ ‫יצחק ויעקב (בראשית כה ח‪ ,‬לה כט‪ ,‬מט לג)‪ ,‬וכן אצל‬ ‫ויהי איש מצליח ‪ -‬ע"י שמחה‬ ‫אמר הכתוב אדם כי יהיה בעור בשרו וגו' לנגע צרעת‪,‬‬ ‫אהרן הכהן ע"ה (במדבר כ‪ ,‬כד)‪ ,‬ומבאר‪ ,‬כי הצדיקים אף‬ ‫במאור ושמש (ד"ה ויהי ה' את יוסף [הא']) עה"פ ויוסף‬ ‫היינו כאשר יהיה לו נגע‪ ,‬יתבונן בעצמו סיבת הנגע‪,‬‬ ‫אחרי שמסתלקים מהעולם הזה‪ ,‬פטירתם היא רק‬ ‫הורד מצרימה וגו' ויהי ה' את יוסף ויהי איש מצליח‬ ‫שהוא מפאת שדיבר לשה"ר וצריך לשוב בתשובה‬ ‫לעיני בשר‪ ,‬שנראה כאילו אינם‪ ,‬אבל באמת גם אז‬ ‫ויהי בבית אדוניו המצרי (לט‪ ,‬א‪-‬ב)‪ ,‬דקדק למה נאמר‬ ‫ולתקן את עצמו‪ ,‬ויקבל על עצמו לשנות את מעשיו‪,‬‬ ‫הם נשארים עם כלל ישראל‪ ,‬וממשיכים בעבודתם‪,‬‬ ‫"ויהי" שלש פעמים‪.‬‬ ‫להיות מעתה אוהב שלום ורודף שלום‪ ,‬שלום בין‬ ‫להשגיח ולדאוג על כל צרכיהם‪ ,‬ולבקש רחמים‬ ‫אדם לחבירו ושלום בין ישראל לאביהם שבשמים‪,‬‬ ‫עבורם‪ ,‬להמשיך להם כל מיני השפעות טובות‪ ,‬כמו‬ ‫והביא שבמדרש (בראשית רבה פפ"ו‪ ,‬ד) איתא על איש‬ ‫ועל ידי זה והובא אל אהרן הכהן‪ ,‬כלומר ע"י שיקבל‬ ‫בחיים חיותם‪ ,‬ולכן מכנה התורה את הסתלקות‬ ‫מצליח ‪ -‬גבר קפוז‪ ,‬ופירש במתנות כהונה דהוא לשון‬ ‫על עצמו להתנהג במדת החסד והשלום‪ ,‬יעורר את‬ ‫הצדיק בלשון 'אסיפה אל עמיו'‪ ,‬כי בפטירתו הוא‬ ‫שמחה‪" ,‬איש מקפיץ כלומר צהל ושמח וטוב לב"‪,‬‬ ‫נשמת אהרן הכהן בגבהי מרומים‪ ,‬שיבוא ויסייע לו‬ ‫נאסף אל עמו‪ ,‬הם האנשים שיהיה משפיע להם‬ ‫"יוסף האט געטאנצט"‪ ,‬ויש להבין הכוונה בזה‪.‬‬ ‫לקיים את קבלתו הטובה‪ ,‬להתנהג בחסד ובשלום‪.‬‬ ‫בחיים חיותו‪ ,‬להיות עמהם גם עתה‪ ,‬להעתיר‬ ‫ומבאר המאור ושמש דהנה יוסף הצדיק נולד‬ ‫ולהשפיע להם כל טוב‪.‬‬ ‫ונתגדל בבית יעקב אבינו מיט די ברידער אינאיינעם‪...‬‬ ‫משפיע זיין פאר אידן‬ ‫א קדושה‪ ...‬אזא גרויסע קדושה‪ ,‬די גרעסטע עלי' אין‬ ‫כ"ק מו"ח זצוק"ל היה רגיל לומר מה דאיתא באוהב‬ ‫הוי מתלמידיו של אהרן‬ ‫קדושה‪ ,‬בבית הכי מעולה בקדושה‪ ,‬ומשם הוצרך‬ ‫ישראל (ד"ה או י"ל דבאמת) כתב לבאר הכתוב (ט‪ ,‬כב‪-‬כג)‬ ‫בתפארת שלמה (ד"ה והובא) איתא על הכתוב והובא‬ ‫לירד למצרים‪ ...‬א טומאה‪ ,...‬נמצא שבא מהמקום‬ ‫וירד מעשות החטאת והעולה והשלמים‪ ,‬ויבוא משה‬ ‫אל אהרן הכהן וגו'‪ ,‬לכאורה‪ ,‬הרי התורה כולה נצחית‬ ‫הקדוש ביותר אל ארץ מצרים שהוא המקום השפל‬ ‫ואהרן אל אהל מועד ויצאו ויברכו את העם‪ ,‬כי הנה‬ ‫עומדת לעד‪ ,‬וכל הכתוב בה צריך להיות נוהג לדורות‬ ‫ביותר‪ ,‬אזא מצב‪ ...‬הלא ודאי היה בצער גדול ונשבר‬ ‫דרך הצדיקים האמיתיים הוא‪ ,‬אף שהם דבוקים‬ ‫בכל עת‪ ,‬א"כ יש להבין כיצד שייך עתה בזמן הזה‬ ‫רוחו בקרבו עד מאד‪ ,‬וכתיב בכל צרתם לו צר (ישעיה‬ ‫תמיד במחשבתם בעולמות עליונים‪ ,‬אעפי"כ יורדים‬ ‫הצווי האמור בתורה‪ ,‬והובא אל אהרן הכהן‪.‬‬ ‫סג‪ ,‬ט)‪ ,‬וא"כ גם להקב"ה היה צער גדול על צרת יוסף‪,‬‬ ‫מרום מדריגתם ומתקרבים לישראל‪ ,‬אף לאנשים‬ ‫וכתב לבאר כי הנה אנו אומרים בתפילת שמנה‬ ‫והרגיש יוסף בצער השכינה ונצטער גם משום צרת‬ ‫הפשוטים ביותר‪ ,‬להשפיע להם כל מיני השפעות‬ ‫עשרה אלקי אברהם אלקי יצחק ואלקי יעקב‪ ,‬ובודאי‬ ‫השכינה‪.‬‬ ‫טובות בכל הצטרכויותיהם‪ ,‬והמה מחשיבים עבודה‬ ‫אין זה סיפור דברים בעלמא מה שכבר היה‪ ,‬אלא כי‬ ‫טז‬ ‫העוסק באמירת תהלים יהיה נחשב אצלו כאילו היה‬ ‫היו נחלקין בדעותיהם בענייני הלבוש‪ ,‬שיעקב סבור‬ ‫וזהו שאמר הכתוב ויוסף הורד מצרימה ויהי ה' את‬ ‫עוסק בנגעים ואהלות‪ ,‬אך מעיר כי מאן יימר שאכן‬ ‫דיש לילך לבוש כבגדי החסידים שאין מקפידים כל‬ ‫יוסף‪ ,‬ויהי הוא לשון צער (בראשית רבה פמ"ב‪ ,‬ג‪ .‬תיקו"ז‬ ‫הסכים הקב"ה על ידו‪ ,‬אולי ביקש זאת ולא הסכים‬ ‫כך שיהיה באופן הנאה‪ ,‬אבל יוסף הצדיק היה דרכו‬ ‫תיקון ל עד‪ ,‬א)‪ ,‬שגם הקב"ה ירד עמו ונצטער עמו‬ ‫הקב"ה על ידו‪.‬‬ ‫בעבודת השי"ת לסלסל בשערו וכו' כדי שיהא נראה‬ ‫בצרתו‪ ,‬ומזה עצמו ניתוסף צער ליוסף על גלות‬ ‫נענה הרה"ק מסאווראן זי"ע ואמר‪ :‬הדבר פשוט‬ ‫יפה (רש"י לז‪ ,‬ב ד"ה והוא נער)‪.‬‬ ‫השכינה שנמצא עמו‪ ,‬ונמצא שהי' לו שני מיני צער‪,‬‬ ‫שכל מה שדוד המלך ע"ה ביקש פעל ונתקבלה‬ ‫אבל כאן לאחר שנעשה ליוסף כל הענין עם פוטיפר‪,‬‬ ‫הן על עצמו שהוא בבית אדוניו המצרי‪ ,‬והן על ויהי‬ ‫תפילתו‪ ,‬והוא גמרא מפורשת במסכת ערכין (טו‪,):‬‬ ‫אז הבין שאילו היה הולך לבוש כדמות אביו לא היה‬ ‫ה' את יוסף‪ ,‬שהשכינה היא עמו בגלות ובצער‪.‬‬ ‫רבי אחא ברבי חנינא אומר סיפר לשון הרע אין‬ ‫בא לכל הנסיון‪ ,‬וראה כי טוב דרכו של אביו מדרכו‪.‬‬ ‫אמנם בזמן שהאדם בצער הרי הוא עלול ליפול‬ ‫לו תקנה‪ ,‬שכבר כרתו דוד ברוח הקודש‪ ,‬שנאמר‬ ‫וזהו שכתב רש"י שנראה לו דמות דיוקנו של אביו‪,‬‬ ‫לעצבות‪ ,‬ועצבות איז א געפערליכע זאך! עצבות‬ ‫(תהלים יב‪ ,‬ד) יכרת ה' כל שפתי חלקות לשון מדברת‬ ‫כלומר שראה כי טוב להיות לבוש כדיוקנו של אביו‪,‬‬ ‫שאדט צו עבודת השם‪ ,‬אז מען האט עצבות איז‬ ‫גדולות‪ ,‬ולכאורה יש להקשות‪ ,‬הגם שדוד המלך‬ ‫ומעתה נראה בעיניו יותר דרך זה‪ ,‬כי ע"י זה ינצל מן‬ ‫נישט גוט! על כן עשה יוסף כל מיני פעולות להיות‬ ‫התפלל וביקש יכרת ה' כל שפתי חלקות‪ ,‬מאן יימר‬ ‫הנסיון‪ .‬והוא דבר נפלא‪.‬‬ ‫בשמחה‪ ,‬וקפץ ורקד כדי שיהיה בשמחה‪ ,‬וזהו שאמר‬ ‫שנתקבלה תפילתו‪ ,‬אלא על כרחך שאם דוד המלך‬ ‫שׂמֵחַ ורקד‬ ‫המדרש שהיה גבר קפוז‪ ,‬שהיה שש ו ְ ָ‬ ‫התפלל‪ ,‬בודאי פעל‪ ,‬אם כן גם במה שהתפלל שכל‬ ‫התחדשות בכל יום‬ ‫בשמחה‪ ,‬ער האט געטאנצט און געשפרינגען כדי‬ ‫האומר תהלים יהיה נחשב כעוסק בנגעים ואהלות‬ ‫בבית אהרן בפרשת וישב (ד"ה והוא) הביא בשם‬ ‫להיות בשמחה ובהתחזקות‪.‬‬ ‫ודאי פעל וכן הוא‪( .‬בענין זה ראה גם ביסוד העבודה חלק ב‬ ‫הרה"ק רבי אשר מסטאלין זי"ע‪ ,‬שהאדם צריך‬ ‫ומביא המאור ושמש ששמע לפרש במה שאמרו‬ ‫פרק ו)‪.‬‬ ‫להתחדש תמיד בעבודת השי"ת‪ ,‬להתחיל בכל יום‬ ‫בגמרא (תענית כו‪ ,‬ב) משנכנס אב ממעטין בשמחה‪,‬‬ ‫מחדש‪ ,‬כאילו עד עכשיו לא עשה כלום‪ ,‬ורק עתה‬ ‫סעודתא דדוד מלכא משיחא‬ ‫דבעת שנכנס ובא על האדם השראת הדינים ח"ו‬ ‫מתחיל לעבדו בחיות ובשמחה‪ .‬ואמר שזהו שנאמר‬ ‫כ"ק אדמו"ר רבי איציק'ל מפשעווארסק זצוק"ל‬ ‫שהוא בחינת חודש אב‪ ,‬יכולים למעט הדינים ע"י‬ ‫אצל יוסף הצדיק ע"ה (בראשית לז‪ ,‬ב) והוא נער‪ ,‬שהיה‬ ‫סיפר לכ"ק מו"ח זצוק"ל‪ ,‬שהרה"ק הרבי ר' אלימלך‬ ‫שמחה‪ ,‬כי גדול כח השמחה למעט ולהמתיק כל‬ ‫תמיד כמו נער המתחיל עתה לעבוד את ה'‪.‬‬ ‫זי"ע לא היה דרכו ליטול ידיו לסעודה במוצאי שבת‪,‬‬ ‫הדינים‪ ,‬ועל כן היה יוסף בשמחה שעי"ז ימתיק כל‬ ‫הדינים מעליו‪ ,‬וע"י שהיה בשמחה זכה להשראת‬ ‫רק נהג לשתות כוס "טיי מיט צוקער" לכבוד מלוה‬ ‫יחא‬ ‫ָ ּד ִוד ַמ ְל ָּכא ְמ ִׁש ָ‬ ‫מלכה‪ ,‬ואחר כך היה רגיל לראות את דוד המלך ע"ה‬ ‫השכינה ויהי ה' את יוסף‪.‬‬ ‫שבא אליו לברכו בברכת "א גוטע וואך" כשהוא‬ ‫לראות נגעי עצמו‬ ‫וזהו המשך הכתוב ויהי איש מצליח‪ ,‬דהגם שהיה‬ ‫מעוטר בכתר מלכות על ראשו‪.‬‬ ‫שמעתי מהרה"ח ר' בנציון קרינפיס ז"ל ששמע‬ ‫בצער וצרה חיזק עצמו להיות בשמחה כדברי‬ ‫פעם אחת לא מצא הרה"ק הרבי ר' אלימלך זי"ע‬ ‫בעצמו מפה קדשו של הרה"ק רבי דוד מזלאטיפאלי‬ ‫המדרש‪ ,‬ועי"ז ויהי בבית אדוניו המצרי‪ ,‬שהמשיך‬ ‫חתיכת "צוקער" בביתו‪ ,‬ושתה ה"טיי" לבד‪ ,‬בלי‬ ‫זי"ע שהפליג פעם במעלת וסגולת אמירת תהלים‬ ‫הצער על בית אדוניו המצרי‪.‬‬ ‫"צוקער"‪ ,‬ואז‪ ,‬כשבא אליו דוד המלך ע"ה‪ ,‬ראה אותו‬ ‫ואמר‪ :‬במדרש איתא (שוחר טוב תהלים א) שדוד המלך‬ ‫וז"ל כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל במכתב קדשו‪:‬‬ ‫בלי הכתר על ראשו‪ .‬שאל אותו הרבי ר' אלימלך‪:‬‬ ‫‪...‬העיקר הכל של כל יהודי הוא התחזקות בכל‬ ‫ע"ה התפלל שכל האומר תהלים יהיה נחשב כאילו‬ ‫"קייזער ווי איז דער קרוין" ?! ענה לו דוד המלך ע"ה‪:‬‬ ‫עת ורגע‪ ,‬גם בעת נפילה לא צריכים להיות נפול‬ ‫עוסק בנגעים ואהלות‪ ,‬והכוונה בזה‪ ,‬כי אמרו חז"ל‬ ‫"מֵלך ווי איז דער צוקער" ?! היינו בגלל שחיסר קצת‬ ‫עוד יותר‪ ,‬רק צריכים לחפש להתחזק‪ ,‬וכל אדם‬ ‫(נגעים ב‪ ,‬ה) כל הנגעים אדם רואה חוץ מנגעי עצמו‪,‬‬ ‫הוא כן ואין ניצול מן נפילות‪ ,‬אלא צריך להיות‬ ‫ממלוה מלכה‪ ,‬סעודתא דדוד מלכא משיחא‪ ,‬לא זכה‬ ‫היינו שאדם אינו מסוגל לראות חסרונות בעצמו‬ ‫חזק ואמיץ לא לנפול נפילות חזקות‪ ,‬וזה ע"י‬ ‫הפעם לראותו עם הכתר‪.‬‬ ‫(כן פירש בתולדות יעקב יוסף פר' בא‪ ,‬פר' חוקת‪ ,‬ועוד)‪ ,‬אמנם‬ ‫התחזקות‪ .‬ועיקר הכל להיות בשמחה תמיד‪,‬‬ ‫הרה"ק הרבי ר' אלימלך זי"ע אמר‪ ,‬שהבין מדוד‬ ‫דוד המלך ביקש ופעל שהאומר תהלים יהיה נחשב‬ ‫שמח בחלקו הן בגשמי הן ברוחני ובבטחון‬ ‫המלך ע"ה כי רצונו שיטול ידיו לסעודה דוקא‪ ,‬אך‬ ‫כאילו עוסק בנגעים‪ ,‬היינו שעל ידי אמירת תהלים‬ ‫תמיד‪ .‬ומענין נפילות מבואר במאור עינים פ'‬ ‫אמר לו שעכשיו לעת זקנותו כבר אין לו כח לזה‪,‬‬ ‫יוכל לראות ולתקן גם נגעי עצמו‪.‬‬ ‫יתרו (דיבור א') שזה ענין נעשה ונשמע‪ ,‬והרבה‬ ‫אבל את בניו ואת ביתו אחריו יצוה שיקפידו לסעוד‬ ‫עניני חסידות מיוסד על זה הענין‪ ,‬וזה גם עיקר‬ ‫"דורך תהלים זאגן קען מען אביסל זעהן די אייגענע‬ ‫סעודת מלוה מלכה‪ .‬ואכן כל הצדיקים נכדי הרבי ר'‬ ‫של נסיון‪ ,‬והעיקר לא לעשות עסק מזה‪ ,‬עיין‬ ‫חסרונות"‪.‬‬ ‫אלימלך הקפידו על כך‪ ,‬וסעודת מלוה מלכה היתה‬ ‫מאור ושמש פרשת וישב על הפסוק ויהי ה' את‬ ‫אצלם דבר חמור מאוד‪.‬‬ ‫כנגעים ואהלות‬ ‫יוסף ויהי איש מצליח ויהי בבית אדוניו המצרי‪,‬‬ ‫מסופר שפעם כאשר עיין הרה"ק מסאווראן זי"ע‬ ‫עיין שם ותמצא נחת דברים נחמדים‪.‬‬ ‫אגב‪ ,‬זכורני שאחרי שסיפר כ"ק אדמו"ר רבי‬ ‫איציק'ל זצוק"ל סיפור זה ‪ -‬או אולי סיפור אחר ‪-‬‬ ‫בספר נפש החיים (שער ד פרק ב)‪ ,‬ראה דברים שנראים‬ ‫נראה לו דמות דיוקנו של אביו‬ ‫מהרבי ר' אלימלך‪ ,‬הפטיר ואמר‪" :‬יא יא‪ ,‬מ'פארציילט‪,‬‬ ‫כזלזול קצת כלפי חסידים המבלים זמנם בריבוי‬ ‫שמעתי שאמר הגה"ק מהר"י ט"ב מסאטמאר‬ ‫מ'פארציילט"‪ ...‬כלומר "וואס האט מען דערפון"‪.‬‬ ‫אמירת תהלים‪ ,‬ולא הוטבו בעיניו‪.‬‬ ‫זצוק"ל בשם חותנו [בזיוו"ר] הרה"ק מפלאנטש זי"ע‪,‬‬ ‫נענה כ"ק מו"ח זצוק"ל‪" :‬יא יא‪ ,‬מ'דארף געדענקען די‬ ‫ה'נפש החיים' מביא שם את מאמר חז"ל (שוחר‬ ‫על מה שכתב רש"י (לט‪ ,‬יא ד"ה לעשות מלאכתו) שנראה‬ ‫אלטע‪ ,‬דאס איז אונזער חיות"!‬ ‫טוב תהלים א) שדוד המלך ע"ה ביקש מהקב"ה שכל‬ ‫לו דמות דיוקנו של אביו‪ ,‬דיעקב אבינו ויוסף הצדיק‬ ‫יז‬ ‫דברות קודש לחג הסוכות זמן שמחתינו‬ ‫מאת כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫שמחת בית השואבה לבחורי חמד חוה"מ סוכות שנת תשפ"ב לפ"ק‬ ‫להעלות השמחה‬ ‫דא א ליקוט פון די תורה'ס פון כ"ק דער זיידע זצוק"ל פון ירושלים [ספר אמרי‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫אין ַאלע חסיד'ישע ספרים שטייט דאך‪ַ ,‬אז ביי א יעדע מדה איז דא מדות נפולות‬ ‫כגעזאגט ווערטער פון ַאנדערע‪ָ ,‬אבער ביי רוב‬ ‫ָ‬ ‫נא‬ ‫האט ער ָ‬ ‫קודש]‪ ,‬וואס רוב תורה'ס ָ‬ ‫דאס מעלה זיין‪ .‬איז איצט ַאז ס'איז א זמן שמחה‪ַ ,‬אז‬ ‫ביי א מענטש‪ ,‬אבער מען קען ָ‬ ‫כגעזאגט‪ ,‬איז כ'גיי דא‬ ‫ָ‬ ‫נא‬ ‫דאס ָ‬‫האט ָ‬ ‫מאמרים שטייט נישט די נעמען פון וועמען ער ָ‬ ‫זאכן מ'קען זיך דערהייבן‬ ‫הארץ איז פרייליך‪ ,‬קען מען זיך פרייען מיט העכערע ַ‬ ‫דאס ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאס געזען‪ָ ,‬אבער‬‫זאגן זאכן‪ ,‬אבער כ'געדענקט נישט ַאלץ אין וועלכן ספר כ'האב ָ‬ ‫מיט די שמחה‪ ,‬מיט שמחה קען מען מעלה זיין‪.‬‬ ‫ס'איז נישט קיין אייגנס‪ַ ,‬אלעס שטייט ערגעץ‪.‬‬ ‫דאס‪ַ ,‬אז‬ ‫נאך ספרים שטייט ָ‬ ‫עס שטייט אין בני יששכר (ראה מאמר ט אות ג) און אין ָ‬ ‫זמן שמחתינו‬ ‫יאר ביז‬ ‫גאנץ ָ‬ ‫איצט אום זמן שמחתינו איז דער זמן מעלה צו זיין די שמחה פון ַא ַ‬ ‫דא לכבוד יום טוב צו א שמחת בית השואבה‪ .‬ס'איז א‬ ‫צוזאמגעקומען ָ‬‫מ'איז זיך ַ‬ ‫עפעס א שמחה‬ ‫טאמער איז געווען ּ‬ ‫איצט וואס איז נישט געווען ווי עס דארף צו זיין‪ָ .‬‬ ‫זא געהויבנקייט‪ .‬ס'איז אן‬ ‫געטאנצן מיט ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט געזען אז‬ ‫ָ‬ ‫גרויסע שמחה‪,‬‬ ‫דאס מעלה זיין‪.‬‬‫דארף צו זיין‪ ,‬קען מען ָ‬ ‫וואס איז נישט געווען ַאזוי ווי עס ַ‬ ‫ָ‬ ‫השפעה אויף ווייטער‪.‬‬ ‫דאס גיט ַאריין אן ּ‬ ‫ערנסטע שמחה‪ .‬ס'איז זיכער ַאז ָ‬ ‫"זמן" שמחתינו‬ ‫דאך "זמן שמחתינו"‪ ,‬ס'איז דער זמן פון שמחה‪ ,‬מען‬ ‫זאגט מען ָ‬ ‫אין יו"ט סוכות ָ‬ ‫דאקעגן שטייט דאך (ליקוטי תורה סוכות 'להבין מה שאנו אומרים'‪ ,‬מגן אברהם שבת חוה"מ סוכות‬ ‫ַ‬ ‫דערמאנט דאס אפאר מאל א טאג ביים דאווענען "חג הסוכות הזה זמן שמחתינו"‪.‬‬ ‫טשערנאבילער מגיד זי"ע‪ַ ,‬אז "זמן שמחתינו" איז א לשון‬ ‫ָ‬ ‫ד"ה וישת) פון הרה"ק דער‬ ‫אין די תורה שטייט (דברים טז‪ ,‬טו) "ושמחת בחגך והיית אך שמח"‪ .‬דער רמב"ם‬ ‫יאר‪ .‬זמן איז א לשון פון זימן‪,‬‬ ‫פון ָאנגרייטן‪ .‬מ'גרייט אן שמחה אויפ'ן קומענדיגן ָ‬ ‫ּפסק'נט ַאזוי (פ"ח מהל' לולב הי"ב)‪ ,‬און ַאלע ספרים רעדן פון דעם‪ַ ,‬אז סוכות איז דער‬ ‫זאגן (ביצה י‪" ):‬זימן שחורים ומצא לבנים"‪ .‬זעט מען ַאז זמן איז א לשון פון‬ ‫ווי חז"ל ָ‬ ‫נאר זיין‪ ,‬מוז מען אום סוכות‬ ‫וואס עס זאל ָ‬ ‫זמן פון שמחה‪ ,‬שמחה מוז זיכער זיין‪ ,‬אז ָ‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫גאנץ ָ‬ ‫ָאנגרייטן‪ ,‬אז אום זמן שמחתינו גרייט מען צו שמחה אויף ַא ַ‬ ‫זיין בשמחה‪.‬‬ ‫וואס ער ברענגט פון די משנה "זימן שחורים‬ ‫האב געזען ברענגען אויף די ראי' ָ‬ ‫איך ָ‬ ‫ספעציעל‪ ,‬און מ'קען‬ ‫דא א מצוה פון שמחה‪ָ ,‬אבער סוכות איז ּ‬‫יעדן יו"ט איז אויך ָ‬ ‫מאל אפילו עס איז געווען א מצב פון שחורים‪ ,‬ס'איז געווען‬‫ומצא לבנים"‪ .‬ווייל ַא ָ‬ ‫טאמער מען איז זיך משמח ווערט עס איבערגעדרייט אויף‬ ‫נישט ַאזוי גוט‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫זאנס‪ .‬דער יו"ט איז די מצוה פון‬ ‫דא ַא ָ‬ ‫זיך נישט ַארויסדרייען פון דעם‪ .‬ס'איז נישט ָ‬ ‫גוט‪ ,‬עס ווערט לבנים‪ ,‬דאס הייסט דורך שמחה ווערט עס גוט‪.‬‬ ‫שמחה‪.‬‬ ‫וויאזוי מ'גייט צו צו דעם ווי אזוי ווערט מען בשמחה‪.‬‬ ‫די שאלה איז ַ‬ ‫אך שמח‬ ‫דערמאנט דעם ענין פון‬ ‫ַ‬ ‫מאל‬ ‫האב געזען ברענגען‪ ,‬אז ביי סוכות שטייט דריי ָ‬‫איך ָ‬ ‫באספך מגרנך ומיקבך‬ ‫שמחה‪ ,‬עס שטייט ושמח"ת בחגך והיית אך שמ"ח‪ ,‬און ביי די ד' מינים שטייט‪,‬‬ ‫אין ּפסוק שטייט ַאז ס'איז א זמן שמחה‪ ,‬ווי עס שטייט (דברים טז‪ ,‬יג) "באספך מגרנך‬ ‫ושמחת"ם לפני ה' אלקיכם‪ ,‬דער חינוך (מצוה שכ"ד) ברענגט‪ַ ,‬אז די ד' מינים זענען‬ ‫צוזאם דעם גורן ויקב‪ ,‬איז עס א זמן שמחה‪,‬‬ ‫וואס מ'נעמט ַ‬ ‫ומיקבך"‪ .‬ס'איז דער זמן ָ‬ ‫א‬ ‫מעורר שמחה‪.‬‬ ‫מ'דארף זיך משמח‬ ‫זאל מען זיך פרייען מיט דעם‪ .‬און די הלכה איז טאקע ַאזוי‪ ,‬אז ַ‬ ‫ָ‬ ‫און מען ברענגט אויף די מצוה פון "והיית אך שמח"‪ַ ,‬אז ס'איז ַאזוי ווי חמץ אום‬ ‫דארף קויפן נייע קליידער‪,‬‬‫זיין‪ ,‬און די גמרא (פסחים קט‪ ).‬פרעגט במה משמחה מען ַ‬ ‫דאס זעלבע איז מיט עצבות אום‬ ‫וואס ס'איז אן איסור פון בל יראה ובל ימצא‪ָ ,‬‬ ‫ּפסח ָ‬ ‫זאכן ַאריינצוברענגען א שמחה‪.‬‬ ‫מ'דארף טון ַ‬ ‫ַ‬ ‫דארף‬ ‫וואס איז בבל יראה ובל ימצא‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט והיית 'אך' שמח‪ ,‬עס ַ‬ ‫סוכות ָ‬ ‫זאגט‬ ‫כ'האב געזעהן ברענגען אין איינע פון די ספרים ַאז דאס וואס דער ּפסוק ָ‬ ‫טאר נישט זיין קיין שום עצבות ומרה שחורה‪.‬‬ ‫נאר שמחה‪ ,‬עס ָ‬ ‫זיין ָ‬ ‫זאגט ַאז די‬ ‫זאגט ער ַאז עס קען נישט זיין ַאז די תורה ָ‬‫באספך מגרנך ומיקבך‪ָ ,‬‬ ‫ומאושפיזין עילאין‬ ‫וואס‬ ‫מ'זאל זיך פרייען מיט דעם ָ‬ ‫וואס באספך מגרנך ומיקבך‪ָ .‬‬ ‫שמחה איז מיט דעם ָ‬ ‫וואס איז געווען ביי הרה"ק רבי‬ ‫מען ברענגט (אמרי חיים ליקוטים לפ' ויגש) א מעשה ָ‬ ‫צוזאמגענומען די ּפירות‪.‬‬ ‫מ'האט ַ‬ ‫ָ‬ ‫קאברינער זי"ע‪ַ .‬אז עס איז געווען א איד ָ‬ ‫וואס איז געקומען צו אים אויף‬ ‫משה ָ‬ ‫וויבאלד ס'איז א זמן שמחה‪ ,‬און א מענטש איז דעמאלס‬‫ַ‬ ‫נאר ּפשט איז‪ַ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫דארט אויף‬ ‫חודש תשרי‪ ,‬וואס ער איז נישט געווען קיין חסיד‪ ,‬און ער איז געווען ָ‬ ‫וויבאלד ס'איז‬ ‫ַ‬ ‫דעמאלט‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫געמאכט דעם יו"ט‬ ‫ַ‬ ‫האט דער אויבערשטער‬ ‫בשמחה‪ָ ,‬‬ ‫געוואלט‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫געהאט‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט זייער הנאה‬‫כיפור‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ראש השנה און יום ּ‬ ‫האט דער‬‫באספך מגרנך ומיקבך‪ ,‬און דער מענטש איז אין א מצב פון שמחה‪ָ ,‬‬ ‫בלייבן אויף סוכות אויך‪.‬‬ ‫מ'זאל זיך‬ ‫דעמאלט‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאל זיין‬ ‫געמאכט ַאז דער זמן שמחתינו ָ‬ ‫ַ‬ ‫אויבערשטער‬ ‫האט אים‬ ‫קאברינער זי"ע זיך געזעגענט מיט אים‪ ,‬ער ָ‬ ‫האט דער ָ‬ ‫כיפור ָ‬ ‫מוצאי יום ּ‬ ‫דארף זיך באמת פרייען מיט א שמחה של מצוה‪.‬‬ ‫וואס מען ַ‬ ‫קענען פרייען מיט ָ‬ ‫א‪ .‬זה לשון ספר החינוך‪ :‬לפי שימי החג הם ימי שמחה גדולה לישראל‪ ,‬כי הוא עת אסיפת התבואות ופירות האילן לבית‪ ,‬ואז ישמחו בני אדם שמחה רבה‪ ,‬ומפני כן נקרא חג האסיף‪ .‬וצוה‬ ‫הקל לעמו לעשות לפניו חג באותה העת לזכותם להיות עיקר השמחה לשמו יתברך‪ ,‬ובהיות השמחה מושכת החומר הרבה ומשכחת ממנו יראת אלקים‪ ,‬בעת ההיא צונו השם לקחת בין‬ ‫ידינו דברים המזכירים אותנו כי כל שמחת לבנו לשמו ולכבודו‪ ,‬והיה מרצונו להיות המזכיר מין המשמח כמו שהעת עת שמחה‪ ,‬כי צדק כל‪-‬אמרי פיו‪ ,‬וידוע מצד הטבע כי ארבעת המינין‬ ‫כלם משמחי לב רואיהם‪ ,‬עיי"ש עוד באריכות‪.‬‬ ‫טו‬ ‫יח‬ ‫גאנצע תורה איז דאך א רמז‬‫"קודשא בריך הוא ואורייתא וישראל חד הוא"‪ .‬די ַ‬ ‫האט‬‫געוואלט בלייבן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫דאך‬ ‫האט ָ‬‫היימפארן‪ ,‬אבער דער איד ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאל ַא‬ ‫געזאגט ַאז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האמיר היינט שמחה פון די תורה‪ .‬אז מ'איז זיך מתייחד‬ ‫אויפ'ן אויבערשטן‪ ,‬אונז ָ‬ ‫האט ער אים‬ ‫האט אים געזען‪ָ ,‬‬‫קאברינער ָ‬ ‫טאג‪ ,‬ווען דער ָ‬ ‫נאך א ָ‬ ‫אויסגעווארט ָ‬ ‫ַ‬ ‫ער‬ ‫מיט'ן אייבערשטן קען מען זיך פרייען מיט די תורה‪.‬‬ ‫האט אים ַאזוי‬‫היימפארן‪ ,‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאלסט ַא‬‫געזאגט ַאז דו ָ‬ ‫ָ‬ ‫כ'האב דיר דאך‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫על שם העתיד‬ ‫רוואס ער שיקט‬‫פא ָ‬‫געוואגט צו פרעגן ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט דער איד זיך‬ ‫היימצופארן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫געשטופט ַא‬ ‫ּ‬ ‫געזאגט‪ ,‬ביי מיר קומען‬ ‫האט ער ָ‬ ‫דא‪ָ .‬‬ ‫וואס עס ארט אים ַאז ער בלייבט ָ‬ ‫אים ַאהיים‪ָ ,‬‬ ‫מ'זאל זיך פרייען‪ ,‬ווען עס קומט שמחת תורה‪ ,‬אבער ס'וועט‬ ‫עס שטייט טאקע אז ָ‬ ‫אושפיזין‪ ,‬און זיי קענען נישט פארנעמען קיין שמץ פון מרה שחורה‪.‬‬ ‫ּ‬ ‫די‬ ‫זאך [כ"ק מרן אדמו"ר זצוק"ל שהי' אז מוטל על ערש דוי] ָאבער ס'איז זמן‬ ‫דא א גרויסע ַ‬ ‫פעלן ָ‬ ‫שמחתינו‪ ,‬די שמחה איז ַאלעס‪.‬‬ ‫ס'איז ַאזוי ווי עס שטייט ביי שבת‪ .‬דער אור החיים הק' ָ‬ ‫זאגט (ויחי מז‪ ,‬כח) אז ביי‬ ‫וואס איז מען מענג‬ ‫שבת שטייט "וינפש" ַאז מען ַ‬ ‫דארף מענג זיין דעם שבת‪ ,‬מיט ָ‬ ‫מ'ווייסט ס'איז געווען די מעשה ביי כ"ק דער סקווערער זיידן זצוק"ל‪ ,‬ער ָ‬ ‫האט‬ ‫פארנעמט‬ ‫זאך‪ ,‬און ווי העכער מען איז‪ַ ,‬‬ ‫זאגט ער ַאז שבת איז א העכערע ַ‬ ‫דעם שבת‪ָ ,‬‬ ‫פארלוירן די‬ ‫האט ער ַ‬‫טאכטער ממש פאר ראש השנה‪ ,‬כ"ז אלול ָ‬ ‫פארלוירן די ָ‬ ‫ַ‬ ‫עס נישט קיין שום עצבות‪ ,‬ס'איז א העכערע זמן‪.‬‬ ‫באבע‬ ‫האט די ַ‬‫געטאנצן‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫האט ער זייער‬ ‫טאכטער‪ ,‬יענעם שמחת תורה ָ‬‫ָ‬ ‫וואס איז די גרויסע שמחה איצט‪.‬‬ ‫געטאנצן‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט ַאזוי‬ ‫רוואס ער ָ‬ ‫פא ָ‬ ‫אים געפרעגט‪ַ ,‬‬ ‫נאמען ישראל‪ ,‬ס'איז‬ ‫באקומען דעם ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫ער זאגט אויך אז מ'זעט ביי יעקב‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫נאמען ישראל‬‫געהאט א צרה איז דער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫נאמען‪ָ ,‬אבער ווען ער ָ‬ ‫א העכערער ָ‬ ‫יאר‪ .‬עס שטייט‬ ‫פאר'ן קומענדיגן ָ‬ ‫טאנצט ַ‬ ‫זאכן‪ .‬ערשטנס ער ַ‬ ‫געזאגט צוויי ַ‬ ‫האט ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫ב‬ ‫יאר‪ ,‬און‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫דאך ַאזוי‪ ,‬ס'איז זמן שמחתינו‪ ,‬מ'גרייט זיך צו מיט שמחה אויפ'ן ַ‬ ‫דאס נישט געקענט פארנעמען‪.‬‬ ‫האט ָ‬ ‫נאמען ָ‬ ‫וועקגעגאנגען‪ ,‬דער ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫צווייטנס‪ ,‬ווער זאגט אפשר אז מ'וואלט פאריאר מער געטאנצט וואלט דאס נישט‬ ‫אושפיזין קומען‪ ,‬האט הרה"ק רבי משה‬ ‫ּ‬ ‫זא יו"ט‪ ,‬און די‬‫איז ַאז עס קומט ַא ַ‬ ‫געשעהן‪.‬‬ ‫דארף מען זיין‬ ‫פארנעמען קיין עצבות‪ַ ,‬‬ ‫געזאגט ַאז זיי קענען נישט ַ‬ ‫קאברינער זי"ע ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס עס וועט זיין‪ ,‬עס‬ ‫טאנצט אויף ָ‬ ‫טאקע פעלן‪ָ ,‬אבער מען ַ‬ ‫איז אפילו עס וועט ַ‬ ‫בשמחה‪.‬‬ ‫דארף מען ָאבער זען זיך‬ ‫טאקע זיין א גרויסער חלל‪ַ ,‬‬ ‫קומט שמחת תורה‪ ,‬עס וועט ַ‬ ‫עשה לי סעודה קטנה‬ ‫מ'זאל זיך קענען פרייען און עס זאל‬ ‫מחזק צו זיין‪ ,‬זיך צו קענען פרייען מיט די תורה‪ָ ,‬‬ ‫פון ַאנדערע שטייט‪ ,‬ס'שטייט פון מאור עינים (פ' האזינו)‪ַ ,‬אז די ַ‬ ‫גאנצע עבודה‬ ‫מ'זאל קענען זיך פרייען‬ ‫גאנצע רפואה‪ ,‬און ָ‬ ‫זאל זיין א ַ‬ ‫משפיע זיין אויף ווייטער‪ ,‬עס ָ‬ ‫ּ‬ ‫פון די הייליגע טעג איז צוצוקומען צום "אתה הראת לדעת" אום שמיני‬ ‫מיט דעם‪ ,‬מ'קען איצט בעטן אויף דעם‪.‬‬ ‫וואס רש"י ָ‬ ‫זאגט‬ ‫עצרת ג‪ .‬אפילו מ'גייט נישט מיט קיין העכערקייט‪ ,‬מ'זעט ָ‬ ‫נאר ָ‬ ‫משמחי לב‬ ‫(במדבר כט‪ ,‬לה)‪ַ ,‬אז שמיני עצרת איז א בחינה פון "עשה לי סעודה קטנה" ד‪ ,‬מ'קען זיך‬ ‫רוואס איז‬ ‫פא ָ‬‫עס שטייט (רש"י במדבר כט‪ ,‬יח)‪ ,‬אז סוכות איז מען מקריב צ"ח קרבנות‪ַ ,‬‬ ‫מאך א יום טוב‬‫זאגט‪ ,‬איך ַ‬ ‫מייחד זיין מיטן אויבערשטן ַאליינס‪ .‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫עפעס ּפונקט‬ ‫וואס ּ‬ ‫מען מקריב צ"ח קרבנות‪ ,‬שטייט ַאז ס'איז קעגן די צ"ח קללות‪ָ ,‬‬ ‫וואס‬ ‫זאך ָ‬‫מ'זאגט איך האב הנאה מיט דיר ַאליינס‪ .‬ס'איז ַא ַ‬ ‫נאר מיט דיר ַאליינס‪ ,‬ווי ָ‬‫ָ‬ ‫זאך‪ ,‬שטייט אויך ביי די תוכחה‪ַ ,‬אז די קללות קומען ווייל "תחת אשר לא עבדת‬ ‫די ַ‬ ‫זא יו"ט‪ ,‬און אויף דעם‬‫מאכט ַא ַ‬‫פארשטייט אפילו נישט‪ .‬דער אויבערשטער ַ‬ ‫מען ַ‬ ‫את ה' אלקיך בשמחה" (דברים כח‪ ,‬מז)‪ ,‬איצט אום זמן שמחתינו איז דער צייט מתקן‬ ‫שטייט ַאז ַאלעס פון ביז איצט איז ַאן הכנה אויף דעם יו"ט‪.‬‬ ‫צו זיין‪ ,‬איז עס קעגן דעם‪ ,‬עס וועט ַאוועקגיין‪( .‬כ"ה בשם משמואל לסוכות שנת תרע"ג ד"ה‬ ‫דארף עס זיכער ברענגען א‬ ‫איז ַאז עס קומט במיוחד פונעם אויבערשטן‪ַ ,‬‬ ‫ברש"י ובפייט בשם אביו הרה"ק האבנזי נזר זי"ע)‪.‬‬ ‫מורא'דיגע שמחה‪ַ .‬אז דער אויבערשטער ַאליינס איז זיך מייחד מיט אידן‪ .‬איז‬ ‫זאך‪ַ ,‬אז מען וועט זיך פרייען‪ ,‬מ'וועט זיך מחזק זיין‪ ,‬וועט קומען שמחה‬ ‫די זעלבע ַ‬ ‫זיכער ַאז עס קומט נישט ַאריין קיין שום עצבות‪ ,‬קיין שום יגון ואנחה‪.‬‬ ‫זאל זיין שמחות בשלימות‪.‬‬‫זאל זיך קענען פרייען‪ ,‬עס ָ‬‫יאר‪ַ ,‬אז מען ָ‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫אויפ'ן ַ‬ ‫איז די זיבן טעג פון סוכות איז ַאן הכנה אויף דעם‪ .‬מען פריידט זיך און עס ברענגט‬ ‫"פקודי ה' ישרים משמח‬ ‫זאך ווי דער ּ‬ ‫זא ַ‬‫דא ַא ַ‬ ‫דא נישט ָ‬ ‫אבער מען זאל וויסן ס'איז ָ‬ ‫זאל זיך קענען מייחד‬ ‫ַאריין א שמחה‪ ,‬איז עס ַאן הכנה אויף שמיני עצרת ַאז מען ָ‬ ‫לב" לימוד התורה איז משמח א מענטש‪ ,‬און ַאז דער מענטש איז בשמחה איז ָ‬ ‫דאס‬ ‫זיין מיטן אויבערשטן‪.‬‬ ‫הארץ ָאפן‪ ,‬און מען קען מקבל זיין‪ ,‬מ'קען טון‪ ,‬יעדער ווייסט עס‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫רוואס איז‬ ‫פא ָ‬ ‫אויף שמחת תורה שטייט אויך‪ַ ,‬אז מען פריידט זיך מיט די תורה‪ַ .‬‬ ‫וואס‬ ‫השפעות ָ‬ ‫ּ‬ ‫מ'זאל קענען מקבל זיין ַאלע‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן ַאז ָ‬ ‫געזאגט‬ ‫האט ָ‬ ‫ּפונקט איצט שמחת תורה? איז אויך‪ ,‬ווייל למעשה דער אויבערשטער ָ‬ ‫מ'זאל זוכה זיין צו א שמחה בשלימות‪.‬‬ ‫רא ּפ‪ ,‬און ָ‬ ‫עס קומט ַא ָ‬ ‫טאג זענען אידן זיך מייחד מיטן אויבערשטן‪ .‬מ'קען זיך מייחד זיין‪ ,‬און‬ ‫ַאז אין דעם ָ‬ ‫ב‪ .‬זה לשו"ק‪ :‬אכן להיות שענף המושכל אשר נתעצם יעקב להשיגו שבאמצעותו בשם ישראל יתכנה היא בחינת קדושה עליונה‪ ,‬ותמצא כי המין המאושר ההיא ימאס לבחינת הדאגה‬ ‫והעצבון והשפלות כי ממקום השמחה והמנוחה והגדולה באה‪ ,‬והיה לאות בין עיניך יום שבת למנוחה אשר צוה ה' את בני ישראל‪ ,‬והוא לטעם נשמה יתירה‪ ,‬ולצד שממקום עליון באה יצו‬ ‫ה' להרחיק היגון והכעס ולקרא לשבת עונג‪ ,‬והן הדברים עצמם נאמרים ביעקב‪ ,‬בהשגתו שם עליון השם יגיד כי צוה ה' אתו את הנשמה העליונה‪ ,‬בעלת שם זה של ישראל‪ ,‬ומשכנה בו הוא‬ ‫כל זמן שאין שם עצבון‪ ,‬וענף הנגדי קצת לשמחה ולשלמות הקדושה והטהרה‪ ,‬ובהעדר כן וינפש‪ ,‬יוצאה ממנו כיציאת נשמה יתירה של יום שבת‪ ,‬ובאותו זמן לא יקרא לו ישראל כי בעלת‬ ‫השם הלכה לה ואינה‪ ,‬אז ויקרא שמו יעקב‪ ,‬ותשוב עוד הנשמה ההיא באמצעות הכנת והצעת המוכן כהשבת נשמה יתירה בכל שבת ושבת‪ ,‬באמצעות הכנת יום המקודש‪ ,‬ובזה תלך לבטח‬ ‫להשכיל טעם בכל מקום אשר בשם "יעקב" יתכנה הוא לסיבה אשר יארע שם דבר מבחינת העצב והיגון‪:‬‬ ‫ג‪ .‬זה לשון קדשו‪ :‬והנה כל העובדות שאנו עושים בחודש זה‪ ,‬ראש השנה ויום הכיפורים שופר סוכה ולולב תכלית הכל הוא בשביל שמיני עצרת‪ ,‬שאנו מתייחדים עם הבורא ב"ה באחדות‬ ‫הגמור‪ .‬והנה אמרו רז"ל על פסוק 'צדיק מושל ביראת אלהים'‪ ,‬הקב"ה גוזר והצדיק מבטל‪ ,‬והקושיא כתוב בזוהר 'וכי צדיקייא קטרוגא דמאריה אינהו'‪ ,‬אבל הענין כתוב בפסוק גופיה 'במה‬ ‫מושל הצדיק' דהיינו 'ביראת אלהים'‪ ,‬שהוא במדת מלכות של הש"י כמאמר (תהלים ק"ג‪ ,‬י"ט) 'ומלכותו בכל משלה'‪ ,‬וכשצדיק מתדבק ומתייחד עם הש"י יש בכוחו למשול בכל העולמות‬ ‫במדת מלכותו יתברך אשר בכל משלה‪ .‬וזהו 'ביום השמיני עצרת תהיה לכם'‪ ,‬לשון ממשלה כמו 'כי הוא יעצור בעם'‪ ,‬שבשמיני עצרת ניתן לנו זה להיות בכחנו למשול ולצוות בכל העולמות‬ ‫בהיותנו מתייחדים עם הבורא ב"ה באחדות הגמור‪.‬‬ ‫ד‪ .‬עה"פ עצרת תהיה לכם "ומדרשו באגדה לפי שכל ימות הרגל הקריבו כנגד ע' אומות וכשבאין ללכת אמר להם המקום בבקשה מכם עשו לי סעודה קטנה כדי שאהנה מכם"‪.‬‬ ‫יט‬ ‫דברות קודש מאת כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫טמאר בקרית יואל‬ ‫דסא ַ‬ ‫לתלמידי ישיבה גדולה ַ‬ ‫ג' ּפרשת כי תבא – אצל מסיבת שבע ברכות לנכדו החתן הרב ישכר בעריש שליט"א‬ ‫בן הרה"צ ר' פינחס אלימלך שטיין שליט"א חדב"ן‬ ‫צאנז‪-‬קרית יואל שליט"א ‪ -‬מנהל הישיבה‬ ‫עב"ג הכלה בת הגה"צ אבדק"ק ַ‬ ‫דא חסד‪ ,‬גבורה וכו'‪ ,‬און יעדע מדה איז כלול פון‬ ‫דא די ַאלע מדות‪ .‬עס איז ָ‬ ‫אז ס'זענען ָ‬ ‫הכרת פניהם ענתה בהם‬ ‫דא חסד‪-‬שבגבורה‪ ,‬גבורה שבחסד‪.‬‬ ‫ַאלע מדות‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫דארף‬ ‫זאגן ַא ּפ ָאר ווערטער‪ .‬עס שטייט דאך אין די גמרא ַאז ביי שמחת חתן ַ‬ ‫מ'וועט ָ‬ ‫האט‬ ‫"חסד שבגבורה" ָ‬ ‫האט מען איצט געזען‪ַ ,‬אז דאס אבלות ביים מחותן שליט"א ָ‬ ‫זאגן דיבורים‪.‬‬ ‫מען ָ‬ ‫נאך די חתונה‪.‬‬ ‫אויסגעווארט ביז ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט מען געהערט‬ ‫מ'האט געטון דעם שידוך ָ‬ ‫צוזאם צו א שמחה‪ .‬ווען ָ‬ ‫ב"ה מ'קומט זיך ַ‬ ‫זאך נעמט ער יעדע‬ ‫עפעס א ַ‬ ‫אין אמת'ן ווייסט מען‪ַ ,‬אז דער אויבערשטער טוט ּ‬ ‫טמארער‬ ‫סא ַ‬‫אויפ'ן מחותן שליט"א ַאז ער פירט א ישיבה‪ ,‬איינס פון די סניפים פון די ַ‬ ‫וואס‬ ‫זאך ַאריין אין חשבון‪ .‬יעדע קלייניגקייט‪ ,‬נעמט ער ַאריין אין חשבון‪ ,‬און יעדער ָ‬ ‫ַ‬ ‫עפעס ַא‬ ‫מאל ווען מען שטעלט זיך פאר ּ‬ ‫סאך ָ‬‫ישיבה איז ער דער מנהל רוחני‪ָ .‬אבער ַא ַ‬ ‫דאס ַאז דער‬ ‫עפעס א צד אין דעם‪ ,‬נעמט ער ַאריין אין חשבון‪ .‬מילא אפילו ָ‬ ‫האט ּ‬‫ָ‬ ‫גאר אן ַאנדערער מציאות‪.‬‬‫שפעטער ווען מען זעט עס‪ ,‬איז עס ָ‬ ‫זאך‪ּ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫מיטהאלטן די שבע ברכות‪ ,‬און ַאז די בחורים קענען נישט‬ ‫ַ‬ ‫מחותן שליט"א קען נישט‬ ‫האב געזען ביי די חתונה‪ ,‬מ'זעט אויף די פנימ'ער פון די בחורים ַאז ס'איז זרע ברך‬ ‫איך ָ‬ ‫באשערט‪.‬‬ ‫צוזאמען מיט'ן מחותן‪ ,‬איז אויך ַאזוי ַ‬ ‫מיטהאלטן ַ‬ ‫ַ‬ ‫זא‬ ‫פארגעשטעלט ַאז ס'איז ַא ַ‬ ‫האב מיך נישט ָ‬ ‫ה'‪ .‬בלעה"ר ס'איז א גרויסער עולם‪ .‬איך ָ‬ ‫מיטהאלטן‪ ,‬איז אויך געווען אין‬ ‫ַ‬ ‫יא געקענט‬ ‫האט ער ב"ה ָ‬‫דאס ַאז די חתונה ָ‬ ‫בכלל‪ָ ,‬‬ ‫האלב‬ ‫דא ַאזויפיל בחורים‪ַ ,‬‬ ‫מ'זאגט‪ ,‬ס'איז שוין סוף זמן איז שוין נישט ָ‬ ‫גרויסער ציבור‪ָ .‬‬ ‫דא א שיינער מספר בחורים‪.‬‬ ‫נאך ַאלץ איז ב"ה ָ‬ ‫געהאט‪ָ .‬אבער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האבן שוין חתונה‬ ‫ָ‬ ‫האט ַאזוי געפירט איז זיכער צום גוטן‪.‬‬ ‫חשבון פון דעם‪ .‬מילא ַאז דער אויבערשטער ָ‬ ‫מיטהאלטן‪ .‬דער‬ ‫ַ‬ ‫האט ער געקענט‬ ‫ַאזוי ַאז עס איז "חסד שבגבורה" ַאז די חתונה ָ‬ ‫בטוב צדיקים תעלוץ קרי'‬ ‫זאל זיין שמחות בשלימות‪.‬‬ ‫אויבערשטער זאל העלפן ַאז עס ָ‬ ‫דא דער תפארת שלמה אויפ'ן ּפסוק "ושמחת בכל הטוב" ָ‬ ‫זאגט ער‪,‬‬ ‫איז קודם‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫סגולת חזרת הלימודים‬ ‫דא צדיקים‪.‬‬ ‫דארף זיך פרייען ַאז עס זענען ָ‬ ‫ַאז מען ַ‬ ‫מ'האלט איצט אינמיטן‬ ‫ַ‬ ‫כ'האב געהערט ַאז‬ ‫זאגן קיין מוסר‪ָ .‬אבער ָ‬ ‫דא ָ‬ ‫איך קום נישט ָ‬ ‫זאל זיין געזונט‬ ‫דא אין די ישיבה ַאז עס שטייט בנשיאות פונעם רבי'ן ָ‬ ‫דאנקן ָ‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫ַ‬ ‫געמאכט‬ ‫ַ‬ ‫צוזאם די לימודים‪ .‬ס'איז דאך חודש אלול‪ ,‬אלול איז דאך‬ ‫די חזרה‪ ,‬מ'נעמט ַ‬ ‫וואס איך ווייס נישט אויב מ'ווייסט עס‬ ‫(כ"ק אדמו"ר מהר"א מסטאמאר שליט"א)‪ָ .‬‬ ‫יאר‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫צוזאם דעם ַ‬ ‫דא נעמט אויך ַ‬ ‫וואס ס'איז געווען‪ָ .‬‬ ‫יאר ָ‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫דורכצוקוקן דעם ַ‬ ‫זאכן‪,‬‬ ‫וואס פירט יעדן איינעם אין ַאלע ַ‬ ‫מ'האט א רבי'ן‪ ,‬א מנהיג ָ‬ ‫גענוג צו שעצן‪ָ ,‬אבער ַאז ָ‬ ‫דא וועמען צו פרעגן‬ ‫דאנקן דעם אויבערשטן‪ַ ,‬אז ס'איז ָ‬ ‫דארף מען אויף דעם ַאליינס ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואס מ'חזר'ט‪.‬‬ ‫מיט די חזרות ָ‬ ‫מ'זאל גיין‬ ‫דארף‪ ,‬און ַאז ָ‬ ‫וואקסן ווי עס ַ‬ ‫האט אינזינען‪ַ ,‬אז ַאלעס זאל ַ‬ ‫זאך‪ ,‬און ער ָ‬ ‫יעדע ַ‬ ‫כזאגן פון הרה"ק דער בעלזער רב זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫וואס דער‬ ‫נא ָ‬‫טאטע זצוק"ל פלעגט ָ‬ ‫כ"ק דער ַ‬ ‫אויסגעטראטענעם וועג‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫אויפ'ן‬ ‫כגעזאגט פון הרה"ק דער לובלינער זי"ע‪ַ ,‬אז חזרה איז א‬‫ָ‬ ‫נא‬ ‫דאס ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫בעלזער רב ָ‬ ‫זאג‪ ,‬איך‬ ‫און ַאז מ'קען זיך מבטל זיין דעם דעת פאר א רבי'ן איז דאך זיכער גוט‪ .‬איך ָ‬ ‫נאר ס'איז א סגולה‪ַ .‬אז מען חזר'ט איז‬ ‫נאר ַאז ווען מען חזר'ט קען מען‪ָ ,‬‬ ‫"סגולה"‪ .‬נישט ָ‬ ‫לאץ וואו פאר א רבי'ן איז מען זיך מבטל דעם דעת‪ .‬איך ווייס‬ ‫זא ּפ ַ‬ ‫געוואקסן אויף ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫בין‬ ‫זאל קענען‪.‬‬ ‫דאס א סגולה ַאז מען ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאך‪ַ ,‬אז מ'קען מקיים זיין‬ ‫וויאזוי עס איז‪ָ .‬אבער ס'איז א גרויסע ַ‬ ‫נישט ּפונקטליך ביי יעדן ַ‬ ‫וואקסן בתורה ויראת שמים‪.‬‬ ‫זאל קענען ַ‬ ‫דא איז זיכער איינגעשטעלט ַאז מען ָ‬ ‫ָ‬ ‫דעם "ושמחת בכל הטוב" ַאז מען קען זיך מבטל זיין‪.‬‬ ‫רעווא דרעווין‬ ‫וואס גיט ַאכטונג אויף יעדן איינעם‪ ,‬און מ'איז צוגעבינדן צו אים‪,‬‬ ‫מ'האט א רבי'ן ָ‬ ‫ב"ה‪ָ ,‬‬ ‫האט געקענט אין‬ ‫טאטע זצוק"ל פלעגט דערציילן‪ .‬ער ָ‬ ‫וואס כ"ק דער ַ‬ ‫דא מעשה ָ‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫מ'דארף‬ ‫ַ‬ ‫זאגן ושמחת בכל הטוב‪ ,‬און‬ ‫דאס א גרויסע שמחה‪ .‬אויף דעם קען מען ָ‬ ‫איז ָ‬ ‫טאטע איז געווען א‬ ‫האט געהייסן הרה"ח ר' אלתר קרוק ז"ל‪ .‬זיין ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ירושלים א איד ָ‬ ‫דאנקען דעם אויבערשטן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫טאטע‬‫צאנזער רב זי"ע‪ .‬זיין ַ‬ ‫נאך אין די צייטן פון הרה"ק דער ַ‬ ‫צאנז‪ָ ,‬‬ ‫דיין אין די גלילות פון ַ‬ ‫וחסד ה' מעולם‬ ‫געדארפט דורכרעדן‪ ,‬איז‬‫ַ‬ ‫דאס‬ ‫האט ָ‬‫עפעס א שאלה איבער א מקוה‪ .‬ער ָ‬ ‫געהאט ּ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫ָ‬ ‫דא שטייט אונטערן מחותן שליט"א‪ .‬איך קען אים שוין פון לאנג‪ ,‬ווען‬ ‫דער ישיבה ָ‬ ‫דאס דורכצורעדן‪.‬‬‫צאנזער רב ָ‬‫געפארן צום ַ‬ ‫ָ‬ ‫ער‬ ‫סאך געטון‬‫האט ער ַא ַ‬‫רא ּפ ַארק‪ָ ,‬‬ ‫בא ָ‬ ‫ספינקער כולל אין ָ‬ ‫נאך געלערנט אין ּ‬ ‫האט ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫טאטע‬ ‫גאר א קליין קינד‪ ,‬און זיין ַ‬ ‫נאך א קליין אינגל‪ָ ,‬‬ ‫דעמאלט געווען ָ‬ ‫ָ‬ ‫ר' אלתר איז‬ ‫האט‬ ‫פארשטייט זיך ַאז ער ָ‬ ‫געשלאפן פאר זיך‪ַ .‬‬ ‫ָ‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫אין עסקנות‪ .‬ער איז‬ ‫האט אים מיטגענומען‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫דארף‬ ‫וואס מען ַ‬‫זאכן ָ‬‫פאר ַ‬ ‫האט ער געטון צו העלפן ַ‬‫געלערנט‪ָ ,‬אבער אויסער דעם‪ַ ,‬אלץ ָ‬ ‫צאנזער‬‫צאנזער רב‪ ,‬און דער ַ‬ ‫האט ער דערציילט‪ַ ,‬אז ווען זיי זענען ָאנגעקומען צום ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער זיך אומגעקוקט‪,‬‬ ‫פארשידענע ּפירצות ָ‬ ‫שטאט‪ .‬אויף ַ‬ ‫ָ‬ ‫פאר'ן ציבור און פאר די‬ ‫ַ‬ ‫צאנזער רב‬ ‫געווארט ַאביסל‪ ,‬דער ַ‬ ‫ַ‬ ‫האבן זיי‬ ‫רב איז ּפונקט ַארויסגעקומען פון ביה"כ‪ָ .‬‬ ‫זאכן אויפגעטון‪.‬‬ ‫סאך ַ‬ ‫האט ַא ַ‬ ‫און ער ָ‬ ‫זאגן‬ ‫טאטע ָאנגעהויבן צו ָ‬ ‫האט זיין ַ‬ ‫נאכדעם ָ‬ ‫געמאכט די ברכה "אשר יצר"‪ ,‬און ָ‬‫ַ‬ ‫האט‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט געזען ער איז אן ערענסטער איד ָאן קיין‬ ‫ס'איז אויסגעקומען צו רעדן מיט אים‪ָ .‬‬ ‫דא ביי‬ ‫וואס איז ָ‬ ‫פארגעלייגט ַאלע צדדים ָ‬‫האט ָ‬ ‫האט גערעדט ַאזוי‪ ,‬ער ָ‬ ‫די שאלה‪ .‬ער ָ‬ ‫וואקסן‪.‬‬ ‫דארף צו ַ‬‫וואקסן ווי מען ַ‬ ‫טאקע ַ‬ ‫מ'זאל ַ‬ ‫חכמות‪ ,‬ער וויל ָ‬ ‫די שאלה‪.‬‬ ‫דעמאלט‪ ,‬לייגט ער היינט‬ ‫ָ‬ ‫כ'האב אים געקענט פון‬ ‫וואס ָ‬ ‫זאכן ָ‬‫איך גלייב ַאז די ַאלע ַ‬ ‫צאנזער רב פירט‬‫האט ער געהערט ווי דער ַ‬‫שפעטער‪ָ ,‬‬‫האלבע שעה ּ‬ ‫ס'איז געווען א ַ‬ ‫מ'זאל קענען שטייגן‬ ‫אינגאנצן פאר די בחורים‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַאריין אין די ישיבה‪ .‬ער גיט זיך איבער‬ ‫געמאכט די ברכה‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫גאנצע צייט‬ ‫אויס "רופא כל בשר ומפליא לעשות"‪ .‬ער ָ‬ ‫האט די ַ‬ ‫וואקסן ערליכע חסיד'ישע בחורים‪.‬‬ ‫מ'זאל קענען ַ‬ ‫וואקסן‪ָ ,‬‬ ‫און ַ‬ ‫האט אפילו נישט געהערט ַאז איינער רעדט צו אים‪.‬‬ ‫ער ָ‬ ‫דא (בישבו באבלו אחר‬ ‫ס'האט זיך ַאזוי געפירט ַאז דער מחותן שליט"א איז נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫ס'האט זיך געלוינט צו‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז‬ ‫האט ָ‬‫באוואוסט‪ַ ,‬אז איינער פון די צדיקים ָ‬ ‫ס'איז ַ‬ ‫נז‪-‬ב"פ זצ"ל שנפטר לב"ע למחרת יום החתונה)‪ .‬מ'ווייסט‬ ‫ּ‬ ‫מצא‬ ‫ּפטירת אחיו כ"ק הגה"צ ַ‬ ‫כ‬ ‫פארלירן דעם‬ ‫מאכן ַ‬ ‫געוואלט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ער‪ַ ,‬אז ארמי‪ ,‬לבן הארמי איז געווען "אובד אבי" ער ָ‬ ‫נאר צו זען ַאז "אשר יצר" איז אויך א ברכה‪.‬‬ ‫צאנזער רב‪ָ ,‬‬ ‫קומען צום ַ‬ ‫געוואלט ַאוועקנעמען דעם רצון‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬ ‫"אבי"‪ .‬אבי איז א לשון פון "אבה" וועלן‪ .‬זיי ָ‬ ‫פארגעלייגט‬ ‫האט ער ָ‬ ‫וואס ער וויל‪ָ .‬‬ ‫צאנזער רב אים געפרעגט ָ‬ ‫האט דער ַ‬ ‫נאכדעם ָ‬ ‫שוין‪ָ ,‬‬ ‫האט גוזר‬ ‫דאס זעלבע איז געווען ביי די מצריים‪ .‬ביי מצרים שטייט דאך‪ַ ,‬אז ווען ּפרעה ָ‬‫ָ‬ ‫האבן דן געווען צווישן זיך‪.‬‬ ‫גאנצע שאלה‪ ,‬און זיי ָ‬ ‫די ַ‬ ‫פאר די אידן קיין קש‪ ,‬אידן זאלן ַאליינס‬ ‫געווען די גזירה ַאז מען וועט מער נישט געבן ַ‬ ‫צאנזער רב‪.‬‬‫האט ר' אלתר אויך געבעטן א ברכה פונעם ַ‬ ‫היימפארן ָ‬ ‫ָ‬ ‫שפעטער ביים ַא‬‫ּ‬ ‫וואס איז געווען די‬ ‫געזאגט "למה הרעותה"‪ָ .‬‬ ‫האט משה רבינו ָ‬ ‫ַארומגיין לקושש קש‪ָ ,‬‬ ‫"אז דו וועסט וועלן‬ ‫געזאגט ַ‬ ‫צאנזער רב אים ָ‬ ‫האט דער ַ‬ ‫ער איז געווען א קליין אינגל‪ָ .‬‬ ‫ענין אין דעם‪.‬‬ ‫צאנזער רב‬ ‫וועסטו קענען לערנען!"‪ָ .‬‬ ‫דאס קינד איז נישט געווען צופרידן פון דעם‪ .‬דער ַ‬ ‫מ'האט זיך‬ ‫ָ‬ ‫דאווענען‪,‬‬ ‫צוזאמקומען צום ַ‬ ‫זאגט ער‪ַ ,‬אז ַאזוי פלעגט מען אינדערפרי זיך ַ‬‫ָ‬ ‫צאנזער רב‬‫האט דער ַ‬‫טאטן‪ָ ,‬‬ ‫האט געזען ַאז ער איז נישט צופרידן‪ ,‬ער מוטשעט דעם ַ‬ ‫ָ‬ ‫געהאט‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט‬ ‫דאווענען‪ ,‬און ָ‬ ‫מ'האט געקענט ַ‬ ‫עפעס‪ָ ,‬‬ ‫געהאט ּ‬ ‫ַ‬ ‫נאך‬ ‫מ'האט ָ‬ ‫מחזק געווען‪ָ .‬‬ ‫זאגן‪ָ ,‬אבער‬ ‫געוואלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט קודם נישט‬ ‫טאטע ָ‬‫וואס ער וויל‪ .‬דער ַ‬ ‫טאטן ָ‬‫געפרעגט דעם ַ‬ ‫האט ַארויסגעגעבן די גזירה ַאז אידן זאלן ַאליינס ַארומגיין‬ ‫עפעס‪ .‬איצט ַאז ער ָ‬ ‫א רצון צו ּ‬ ‫זאגן‪.‬‬ ‫יא ָ‬ ‫זאל אים ָ‬ ‫האט געהייסן ַאז מען ָ‬‫צאנזער רב ָ‬‫דער ַ‬ ‫מ'האט נישט געקענט זיך‬ ‫ָ‬ ‫דאס ַאוועקגענומען די צייט פון אידן‪,‬‬‫האט ָ‬‫לקושש קש‪ָ ,‬‬ ‫געדארפט קומען צום רבי'ן‬ ‫ַ‬ ‫האט ער‬ ‫זאגט‪ ,‬פאר דעם ָ‬‫דאס קינד ָ‬ ‫געזאגט ַאז ָ‬ ‫האט ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארלוירן‪.‬‬ ‫דאס אויך ַ‬ ‫מ'האט ָ‬ ‫דאווענען‪ ,‬און ָ‬‫צוזאמקומען צום ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאס ווייסט‬ ‫זאגן ַאז אויב ער וועט וועלן וועט ער קענען לערנען? ָ‬ ‫זאל אים ָ‬ ‫ַאז דער רבי ָ‬ ‫האט אים געהייסן‬ ‫דאס איז אויך געווען ביי לבן הארמי‪ .‬ביי יעקב שטייט ַאז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארף ער נישט הערן פון רבי'ן‪ ,‬אויף דעם‬ ‫דאס ַ‬‫ער ַאליינס‪ַ ...‬אז מען לערנט קען מען‪ָ .‬‬ ‫דארף ער נישט קומען צום רבי'ן‪.‬‬‫ַ‬ ‫געזאגט "הייתי ביום אכלני חורב וקרח בלילה‬‫האט ָ‬ ‫ביינאכט אויך‪ .‬יעקב אבינו ָ‬ ‫ַארבעטן ַ‬ ‫האט ּפרובירט‬‫געארבעט‪ .‬לבן הארמי ָ‬ ‫האט ער ַ‬ ‫ביינאכט ָ‬ ‫בייטאג און ַ‬ ‫ָ‬ ‫ותידד שנתי מעיני"‪.‬‬ ‫צאנזער רב אים געגעבן א קניפ אין די בעקעלע‪ ,‬און ער האט געזאגט "ער‬‫האט דער ַ‬‫ָ‬ ‫האבן קיין צייט צו וועלן‬‫זאל אפילו נישט קענען ָ‬ ‫ַאוועקצונעמען פון אים דעם רצון ַאז ער ָ‬ ‫זאגט דאך וואר‪ ,‬ער זאגט דאך וואר"‪ ,‬און ער האט אים געגעבן א ברכה‪.‬‬ ‫ביינאכט‬ ‫ַ‬ ‫בייטאג און‬ ‫ָ‬ ‫פארנומען‬ ‫מאכן ַ‬ ‫האט ּפרובירט אים צו ַ‬ ‫דאווענען‪ .‬ער ָ‬‫לערנען און ַ‬ ‫דארף וועלן‬ ‫מ'זעט אבער פון די מעשה‪ַ ,‬אז די זאך פון וועלן איז א גרויסע זאך‪ַ .‬אז מען ַ‬ ‫טראכטן אפילו‪.‬‬ ‫האבן קיין צייט צו ַ‬ ‫זאל נישט ָ‬ ‫זאכן‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫מיט ַאלע ַ‬ ‫לערנען‪ ,‬און ַאז מען וויל קען מען לערנען‪.‬‬ ‫געלאזט‪ .‬ביי מצרים שטייט "ונצעק אל ה' אלקי אבותינו"‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האבן זיך נישט‬ ‫ָאבער אידן ָ‬ ‫מראשית פרי האדמה‬ ‫אנגעגאנגען‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫געלאזט‪ ,‬זענען זיי ווייטער‬ ‫ָ‬ ‫האבן נישט‬ ‫אפילו אויב די מצריים ָ‬ ‫קאזניצער זי"ע‪ .‬היינט‬ ‫עס שטייט דאך די וואך אין דעת משה פון הרה"ק רבי משה'לע ָ‬ ‫דאס איז א לימוד פאר יעדן איד‪ ,‬זיך צו קענען מחזק זיין‪ַ .‬אז מ'וועט וועלן‪ ,‬וועט דער‬ ‫ָ‬ ‫זאגט ער אויפ'ן ּפסוק "ולקחת מראשית פרי האדמה"‪ַ ,‬אז א איד‬ ‫יארצייט‪ָ .‬‬ ‫טאקע די ָ‬ ‫איז ַ‬ ‫ס'זאל זיין‬ ‫וואקסן‪ָ ,‬‬‫טאקע קענען זיצן און לערנען און ַ‬ ‫זאל ַ‬‫אויבערשטער העלפן ַאז מען ָ‬ ‫כאטש די התחלה‪ .‬עס שטייט דאך ַאזוי אין חז"ל "פתחו לי פתח‬ ‫זאך ָ‬ ‫דארף טון יעדע ַ‬ ‫ַ‬ ‫מ'זאל וועלן דעם "שבתי בבית ה'"‪.‬‬ ‫ַאז ָ‬ ‫דאס הייסט ַאז א מענטש‬ ‫כחודו של מחט ואני אפתח לכם פתח כפתחו של אולם"‪ָ .‬‬ ‫דארף ער טון‪ ,‬און ַאז מען טוט דעם ראשית‪ ,‬דער‬‫דארף טון ַאביסל‪ ,‬דעם "ראשית" ַ‬ ‫"שבתי בבית ה'" מיינט נישט דוקא די ישיבה‪ .‬יעדע אידישע שטוב איז דאך א בית ה'‪.‬‬ ‫זאל קענען ַאלעס טון‪.‬‬ ‫נאר אן‪ ,‬העלפט שוין דער אויבערשטער ַאז מען ָ‬ ‫מענטש הייבט ָ‬ ‫באקומט מען די יסודות אויף ווייטער‪ ,‬און ַאז מען גייט‬‫דא אין די ישיבה‪ַ ,‬‬ ‫ַאז מען זיצט ָ‬ ‫דאס וועט אויך זיין אין כלל‬ ‫מיט די הדרכה וועט יעדע אידישע שטוב זיין א בית ה'‪ ,‬און ָ‬ ‫זאגט ער ַאז אפילו‬ ‫זאגט אויף ולקחת מראשית "ולא כל ראשית"‪ָ .‬‬ ‫זאגט ער‪ַ ,‬אז רש"י ָ‬ ‫ָ‬ ‫פון "שבתי בבית ה'"‪.‬‬ ‫האבן סייעתא דשמיא‪,‬‬‫דארף מען אויך ָ‬ ‫וואס א מענטש טוט‪ ,‬אויף דעם ַ‬‫דעם ראשית ָ‬ ‫מ'דארף צוקומען צום אויבערשטן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ברוך אתה בעיר‬ ‫דארף מען אויך‬ ‫דארף א ברכה אויף דעם אויך‪ .‬אויף צו "וועלן לערנען" ַ‬ ‫זעט מען ַאז מען ַ‬ ‫מ'זאל זוכה זיין צום שבתי בבית ה'‪ ,‬און‬ ‫טאקע העלפן ַאז ָ‬‫זאל דער אויבערשטער ַ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט ַאז מען וויל לערנען לערנט מען‪ .‬זעט אויס ַאז‬ ‫האט ָ‬ ‫צאנזער רב ָ‬ ‫א ברכה‪ַ .‬אז דער ַ‬ ‫מאכן די ריכטיגע הכנה‪.‬‬ ‫מ'זאל קענען ַ‬ ‫ָ‬ ‫דארף מען אויך א ברכה‪.‬‬ ‫אויף דעם ַ‬ ‫טאקע אויך פון דעת משה אויפ'ן ּפסוק "ברוך‬ ‫עס קומט דאך ראש השנה‪ .‬עס שטייט ַ‬ ‫אותה אבקש שבתי בבית ה'‬ ‫זאגט ער‪ַ ,‬אז "עיר" איז א לשון פון התעוררות‪ ,‬אז אידן‬ ‫אתה בעיר וברוך אתה בשדה" ָ‬ ‫דא איצט געזינגען "אחת‬ ‫מ'האט עס ָ‬ ‫ָ‬ ‫מ'זאגט‪,‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫ווארט אויף דעם ָ‬ ‫כ'האב געזען א ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאווענען‪ ,‬און ווען עס‬ ‫זאלן געבענטשט ווערן צו האבן אן התעוררות און א רצון צו קענען ַ‬ ‫שאלתי מאת ה' אותה אבקש שבתי בבית ה'"‪ּ .‬פשוט ּפשט איז "אחת שאלתי מאת ה'‬ ‫דאווענען מיט אן התלהבות‪ ,‬מיט אן התרוממות‪,‬‬ ‫זאל מען קענען ַ‬ ‫דאווענען‪ָ ,‬‬ ‫קומט צום ַ‬ ‫זאל קענען זיין "שבתי בבית‬ ‫דאס פונעם אויבערשטן ַאז מען ָ‬ ‫אותה אבקש"‪ ,‬איך בעט ָ‬ ‫און דורכדעם וועלן קומען ַאלע ברכות‪" ,‬ברוך אתה בשדה" איז מרמז אויף אלע ברכות‬ ‫ה'"‪.‬‬ ‫השפעות און ברכות‪" .‬ברוך אתה בבואך" דאס איז מרמז‬ ‫זאלן קומען ַאלע ּ‬ ‫בגשמיות‪ ,‬עס ָ‬ ‫מ'זאגט "אחת‬ ‫דא ּפלט לשון‪ָ .‬‬‫ָאבער ַאז מען קלערט ַאריין זעט מען ַאז ס'איז ַאביסל א ָ‬ ‫יאר "וברוך אתה בצאתך"‬ ‫זאל קומען א גוט ָ‬ ‫יאר‪ָ ,‬‬ ‫אויף ראש השנה‪ ,‬עס קומט דאך א נייע ָ‬ ‫וואס איז‬ ‫מאל "אותה אבקש"‪ .‬און בכלל‪ָ ,‬‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬ ‫זאגט מען ָ‬ ‫רוואס ָ‬‫פא ָ‬ ‫שאלתי מאת ה'" ַ‬ ‫זאל זיין געבענטשט‪.‬‬‫יאר ביזן ַארויסגיין ָ‬ ‫גאנצע ָ‬ ‫דאס ַ‬ ‫ַאז ָ‬ ‫גאנצע בקשה‪.‬‬ ‫נאכנישט די ַ‬ ‫ּפשט פון די בקשה שבתי בבית ה'‪ .‬שבתי בבית ה' איז דאך ָ‬ ‫ברכת הקודש‬ ‫וואס זענען געצוואונגען צו לערנען‪ .‬א בחור גייט אין די ישיבה‪,‬‬ ‫דא ַאזעלכע ָ‬‫עס זענען ָ‬ ‫מ'זאל קענען לערנען מיט הרחבת הדעת‪ ,‬און די‬ ‫זאל דער אויבערשטער העלפן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫קען זיין ַאז ס'איז ווייל ַאזוי איז דער סיסטעם‪ָ ,‬אבער ס'איז נישט קיין ראי' ַאז דער‬ ‫זאלן נישט קיין רחמנות‬‫זאלן קענען מרביץ תורה זיין‪ .‬און די תלמידים ָ‬ ‫מרביצי תורה ָ‬ ‫וואס ער וויל ָאנקומען‪.‬‬ ‫זאך צו ָ‬ ‫טאקע די ַ‬ ‫"שבתי בבית ה'" איז ַ‬ ‫נאר ווי מער ַארויסנעמען‪ ,‬ווי מער מוטשענען ַארויסצונעמען פון זיי‪ .‬עס‬ ‫האבן אויף זיי‪ָ ,‬‬‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫האב איך געזען א טייטש "אחת שאלתי מאת ה'" איך בעט פונעם אויבערשטן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫שטייט דאך "ומתלמידי יותר מכולם" ָאבער עס ַ‬ ‫דארף דאך זיין די מקבלים‪ַ .‬אז עס וועלן‬ ‫בעט איך? טאקע דאס ַאז "אותה אבקש ‪ -‬שבתי בבית ה' כל ימי חיי"‪ .‬איך בעט ַאז ָ‬ ‫דאס‬ ‫משפיעים‪.‬‬ ‫ּ‬ ‫זיין גוטע מקבלים וועלן זיין גוטע‬ ‫דאס‬ ‫זאל זיין מיין רצון‪ָ ,‬‬ ‫דאס ָ‬ ‫זאל וועלן זיין שבתי בבית ה'‪ָ .‬‬ ‫זאל זיין מיין בקשה‪ַ ,‬אז איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאל דער אויבערשטער העלפן‪ַ ,‬אלע זאלן געבענטשט ווערן מיט הרחבת הדעת‪ ,‬צו‬ ‫ָ‬ ‫טאקע וועלן זיצן און לערנען‪.‬‬ ‫זאל ַ‬ ‫זאל איך וועלן‪ .‬מען בעט ַאז איך ָ‬‫ָ‬ ‫קא ּפ צו קענען מרביץ תורה זיין און זיצן און לערנען געזונטערהייט‪ ,‬עס‬ ‫האבן א רואיגן ָ‬‫ָ‬ ‫ארמי אובד אב"י‬ ‫יאר און א כתיבה וחתימה טובה‪.‬‬ ‫זאל קומען בני חיי ומזוני‪ ,‬א גוט געבענטשט ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאגט‬ ‫זאגט די וואך אויף "ארמי אובד אבי"‪ .‬ער איז מאריך ָ‬ ‫דארט‪ָ .‬‬ ‫דער מאור ושמש ָ‬ ‫כא‬ ‫וואס די תלמידים שטעלן זיך מיטן‬ ‫חזרה‪ ,‬עבודת התפלה א‪ .‬א‪ .‬וו‪ .‬צו ָ‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫וואס מער במשך דעם ַ‬ ‫גאנצן חשק‪ ,‬זוכנדיג צו קענען שטייגן ָ‬ ‫ַ‬ ‫זמן הלימודים אין כתה מכינה לישיבה‬ ‫האט מען ָאנגעהויבן צו לערנען ּפרק "האיש‬‫יארן ָ‬ ‫ווי אין די פריערדיגע ָ‬ ‫געוואלדיגע הצלחה‬ ‫ַ‬ ‫ָאנגעהויבן מיט‬ ‫מקדש" אין מסכת קידושין אויף "שיעור עיון" ָ‬ ‫וואס איז כשמו כן הוא‪,‬‬ ‫האט זיך ב"ה ָאנגעהויבן דער זמן הלימודים צווישן‬ ‫מיטן רעכטן פיס ָ‬ ‫גאנצן עיון‪ .‬די חשוב'ע מרביצי‬ ‫ווען דער לימוד ווערט געלערנט מיטן ַ‬ ‫די תלמידים היקרים פון די עלטסטע כתה אין די תלמוד תורה‪ ,‬תלמידי‬ ‫תורה ומגידי שיעור שליט"א לייגן ַאריין די בעסטע כחות מדריך צו זיין‬ ‫"כתה מכינה לישיבה" ביי וועמען עס הערט זיך דער קול תורה אדיר און‬ ‫די תלמידים מיטן ריכטיגן דרך הלימוד‪ ,‬צו לערנען מיט הבנה און עמקות‪,‬‬ ‫קסימאלסטע‬ ‫ַ‬ ‫מא‬ ‫די חשוב'ע כלי קודש שליט"א לייגן ווייטער ַאריין די ַ‬ ‫וואס‬ ‫וואס פרעגט די גמרא‪ָ ,‬‬ ‫קלארקייט‪ָ ,‬‬ ‫פארשטיין יעדעס ענין מיט א ָ‬ ‫צו ַ‬ ‫כחות‪ ,‬צוצוגרייטן די תלמידים‪ ,‬צו קענען בעזהשי"ת הצלחה'דיג דורכגיין‬ ‫פארענטפערט מיטן תירוץ‬‫וויאזוי ווערט עס ַ‬ ‫איז שווער פאר תוספות‪ ,‬און ַ‬ ‫קינדער‪-‬יארן צו די שנות הבחרות‪ ,‬ווייטער צו‬ ‫ָ‬ ‫ריבערגאנג פון די‬ ‫ַ‬ ‫דעם ַא‬ ‫פון תוספות‪.‬‬ ‫קענען שטייגן מיט הצלחה און סייעתא דשמיא‪.‬‬ ‫הבנת דברי התוספות‬ ‫שנת העלי'‬ ‫טאקע‬‫ספעציעלע כחות ַ‬ ‫פארלייגט מען ּ‬ ‫יארן‪ַ ,‬‬ ‫ווי דער שטייגער פון ַאלע ָ‬ ‫האט מען גלייך געזען אויף די תלמידים‬ ‫ָאנהייבנדיג דעם זמן הלימודים ָ‬ ‫ווארט פון תוספות‪,‬‬ ‫פארשטיין גרונטליך יעדעס ָ‬‫אויף לימוד התוספות‪ ,‬צו ַ‬ ‫וואס זענען געקומען מיט א פרישן חשק און ברען‪ ,‬מיט די ריכטיגע ידיעה‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫און די שיעורים ווערן באגלייט מיט ביאורים מדברי גדולי המפרשים‪ ,‬א‬ ‫ַאז "כתה מכינה לישיבה" איז א נייער דערהער‪ .‬מ'הייבט אן אויסצוטון די‬ ‫נאך‪.‬‬ ‫שטייגער ווי מהרש"א‪ּ ,‬פני יהושע‪ ,‬חתם סופר און ָ‬ ‫קינדערישע שיכלעך‪ ...‬און מען טרעט ַאריין אין די ימי הבחרות‪ ,‬ווען עס‬ ‫דערביי זענען די תלמידים מקיים דעם "וקנה לך חבר" איז דער קנה‪,‬‬ ‫וואס זייענדיג‬ ‫ערוואקסנקייט‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫פאדערט זיך שוין מער ערענסטקייט און‬ ‫ָ‬ ‫פאר זיך‬ ‫האט ַ‬‫זאל זיין דיין חבר‪ ,‬ווען יעדער תלמיד ָ‬ ‫דער שרייב‪-‬פעדער ָ‬ ‫יארן מיטן ריכטיגן חינוך און הדרכה‪,‬‬ ‫באגלייט במשך ַאלע פריערדיגע ָ‬ ‫ַ‬ ‫מ'פארשרייבט זיך דעם תמצית פון יעדן תוספות‬ ‫ַ‬ ‫א העפט אויף וועלכן‬ ‫דאס ווייטער די תלמידים צו קענען ָאנהייבן די נייע תקופה אין‬‫באגלייט ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאל‬ ‫שטארק צו ַאז מען ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס העלפט ַאזוי‬ ‫מיט די דברי המפורשים‪ָ ,‬‬ ‫שטארקקייט און פעסטקייט‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫גאנצן‬ ‫לעבן מיטן ַ‬ ‫קאנצענטרירן איבערצוגיין אין מח יעדן תוספות מיט‬ ‫מאל ָ‬ ‫כא ָ‬ ‫נא ַ‬‫זיך ָ‬ ‫האבן די תלמידים געהערט די‬ ‫טאג פונעם זמן ָ‬ ‫גלייך דעם ערשטן ָ‬ ‫וואס‬ ‫רא ּפשרייבן דעם תמצית העולה‪ָ ,‬‬ ‫קלארקייט‪ַ ,‬אזוי צו קענען ַא ָ‬‫ָ‬ ‫א‬ ‫דרשת ּפתיחת הזמן פונעם מנהל רוחני הרה"ג ר' שלום הכהן קאטצבורג‬ ‫ווארט פון‬ ‫שטארק צו צו קענען קובע זיין אין מח יעדעס ָ‬ ‫ַ‬ ‫העלפט ַאזוי‬ ‫פארגעשטעלט פאר די‬ ‫האט בטוב טעם ודעת ָ‬ ‫שליט"א‪ ,‬וועלכער ָ‬ ‫די דברי התוספות‪.‬‬ ‫וואס שטעלט‬ ‫יאר ָ‬ ‫יאר‪ ,‬א ָ‬ ‫דאס וויכטיגקייט פונעם קומענדיגן ָ‬‫תלמידים ָ‬ ‫האט מען שוין ב"ה‬‫וואכן ַאריין אינעם זמן‪ָ ,‬‬ ‫ַאצינד שוין עטליכע ָ‬ ‫יארן‪,‬‬ ‫ַאוועק די הצלחה פון יעדן תלמיד אויף במשך פון זיינע בחור'ישע ָ‬ ‫געוואלדיגן‬ ‫ַ‬ ‫בלאט פון דעם ּפרק‪ ,‬און מ'זעט דעם‬ ‫גאנצן ַ‬‫דורכגעלערנט א ַ‬ ‫יאר איז‬ ‫גאנצן לעבן בעזהשי"ת‪ .‬און די הצלחה פונעם ָ‬ ‫און ַאזוי אויפ'ן ַ‬ ‫געשמאק און חיות‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫גאנצן‬ ‫ערענסטקייט ביי די תלמידים‪ ,‬צו לערנען מיטן ַ‬ ‫וויאזוי מען גייט צו דערצו‪.‬‬ ‫באזונדער‪ַ ,‬‬‫געוואנדן אין יעדן תלמיד ַ‬ ‫ָ‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫מיט אן הבנה יתירה‪ ,‬כי הם חיינו ואורך ימינו‪ .‬גאר שטארק האט זיך דאס‬ ‫גאנצן ערענסטקייט‪ ,‬מיט א קבלת עול זיך‬ ‫אויב מ'גייט צו דערצו מיטן ַ‬ ‫ארויסגעוויזן ביי די בחינות בכתב‪ ,‬ווי די מגידי שיעור געבן איבער מיט‬ ‫פאדערט זיך‪ ,‬און בעיקר צו קוקן אויף‬‫וואס עס ָ‬ ‫צוצושטעלן צו ַאלעם ָ‬ ‫התפעלות אויף די קלארע און גרונטליכע הבנה פון די תלמידים קע"ה‪.‬‬ ‫ערוואקסענעם בליק‪ ,‬קען מען בעזהשי"ת שטייגן און‬‫ַ‬ ‫זאך מיט אן‬ ‫יעדע ַ‬ ‫האט מען ָאנגעהויבן צו לערנען מסכת‬ ‫ווידעראום אויף שיעור ּפשוט ָ‬ ‫יארן‪ַ ,‬אז‬ ‫בליען‪ ,‬ווי דער מציאות איבערגעצייגט במשך די ַאלע פריערדיגע ָ‬ ‫גאנצע מסכת‪.‬‬‫מ'האפט אי"ה דורכצולערנען במשך השנה די ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫סוכה‪ָ ,‬‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫יאר‪,‬‬ ‫שטארק געהויבן דורכאויס דעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫האבן זיך ַאזוי‬ ‫די תלמידים ָ‬ ‫האט מען מסדר געווען ָאנצוהייבן ביים‬‫פאר די הצלחה פון די תלמידים ָ‬ ‫קונה געווען פעסטע קנינים בתורה‪ ,‬ביראת שמים‪ ,‬בהנהגה טובה וישרה‬ ‫מ'האט שוין דורכגעלערנט‬‫ָ‬ ‫"פרק החליל" ביי וועלכן‬ ‫סיום‪ ,‬לערנענדיג ּ‬ ‫ווי עס ּפ ַאסט זיך פאר א חסיד'ישן בחור‪ ,‬מיט וועלכע כחות מ'איז ווייטער‬ ‫בלאט‪ .‬די תלמידים לערנען און חזר'ן‪ ,‬און ביי די עטליכע בחינות‬ ‫דריי ַ‬ ‫שפעטער‪.‬‬ ‫יארן ּ‬‫ַאזוי שיין געשטיגן ַאלע ָ‬ ‫געווארן‪ ,‬זעט מען דעם הבנה און‬ ‫ָ‬ ‫געהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫וואס זענען שוין ָא ּפ‬ ‫בכתב ָ‬ ‫קול התורה נשמע‬ ‫פארנעם‪.‬‬ ‫געוואלדיגן ַ‬ ‫ַ‬ ‫התעלות פון די תלמידים אויף א‬ ‫טאן ביי די‬ ‫האט אוועקגעשטעלט דעם ריכטיגן ָ‬ ‫די דברי ּפתיחה ָ‬ ‫הכנה דרבה לימים הנוראים‬ ‫האבן מיט אן אוזן קשבת אויפגענומען די דברים‬ ‫תלמידים‪ ,‬וועלכע ָ‬ ‫האבן די תלמידים געהערט עטליכע‬ ‫לקראת די ימים הנוראים העעל"ט‪ָ ,‬‬ ‫ריינגעווארפן בעסק התורה והתעלות רוחני‬ ‫ָ‬ ‫טאקע ַא‬ ‫האבן זיך ַ‬ ‫נכוחים און ָ‬ ‫דרשות פון חשוב'ע מגידים ובעלי דרשנים שליט"א‪ ,‬מיט דברי הכנה דרבה‬ ‫וואס זיי וועלן בעזהשי"ת‬ ‫גאנצן חשק‪ ,‬במסילה העולה בית קל מיט ָ‬ ‫מיטן ַ‬ ‫דאס ערנסטקייט און געהויבנקייט פון די קומענדיגע טעג‪.‬‬ ‫רויסצוהאבן ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫גאנצן ָ‬ ‫ווייטער שטייגן דורכאויס דעם ַ‬ ‫האט מען געהערט די דרשה נלהבה פון הרה"צ רבי‬ ‫פאר ראש השנה ָ‬ ‫דער סדר היום פון די כתה איז ווי א פרישער דערהער פאר די תלמידים‪,‬‬ ‫האט ַארומגערעדט‬‫ּפנחס אלימלך שטיין שליט"א חדב"ן‪ ,‬וועלכער ָ‬ ‫טאג געפונט מען זיך‬ ‫טאג ווערט לענגער‪ ,‬און רוב שעות פונעם ָ‬‫ווען דער ָ‬ ‫האט‬ ‫וואס ָ‬ ‫דברי התעוררות איבער דעם הייליגן זמן ותוקף קדושת היום‪ָ ,‬‬ ‫פארלערנען‪,‬‬ ‫וואס איז מוקדש בלויז אויף לימוד התורה‪ָ ,‬‬ ‫בין כותלי הישיבה ָ‬ ‫כב‬ ‫הלכות צום הייליגן יו"ט‪.‬‬ ‫נגעווארעמט די הערצער פון די תלמידים אויסצוניצן די גרויסע‬ ‫ַ‬ ‫שטארק ָא‬ ‫ַ‬ ‫גרייטנדיג זיך צו די ימי חג הסוכות וימי חול המועד הבעל"ט‪ ,‬גרייטן זיך‬ ‫זמנים ווי ס'דארף צו זיין‪.‬‬ ‫באשטימטע זמנים אויף יעדן‬‫די תלמידים ווייטער עוסק צו זיין בתורה‪ַ ,‬‬ ‫געווארן א שיינעם‬ ‫ָ‬ ‫געהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫נערשטאג‪-‬עשי"ת‪ ,‬יום י"ג מדות איז ָא ּפ‬ ‫ָ‬ ‫דא‬ ‫ָ‬ ‫טאג גייט נישט דורך‬ ‫מאכן בעזהשי"ת ַאז קיין איין ָ‬ ‫טאג‪ַ ,‬אזוי זיכער צו ַ‬‫ָ‬ ‫צוזאמען מיט די מרביצי תורה ורמ"י‬ ‫ַ‬ ‫"פארברענג" צווישן די תלמידים‬ ‫ַ‬ ‫לריק ָאן קיין לימוד התורה‪.‬‬ ‫האט מען געזינגען ווארימע ניגוני‬ ‫הישיבה שליט"א‪ .‬א לענגערע צייט ָ‬ ‫ספעציעלע סדרי‬ ‫האבן אויסגעשטעלט ּ‬ ‫די חשוב'ע כלי קודש שליט"א ָ‬ ‫ווארעמע דרשה פון מגיד‬ ‫מ'האט געהערט די ַ‬ ‫ָ‬ ‫התעוררות ודביקות‪ ,‬און‬ ‫וואס צו חזר'ן במשך די ימי חג הסוכות‪ ,‬מיט א שיינע מתן שכרה‬ ‫לימוד ָ‬ ‫וואס‬ ‫מישרים הרה"ג רבי שלמה קנאבליך שליט"א ר"מ בישיבת ָ‬ ‫באבוב‪ָ ,‬‬ ‫בצידה און טייערע גורלות פאר אלע וואס פלייסן זיך מיטצוהאלטן דעם‬ ‫שטארק עושה רושם געווען אויף די תלמידים‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫ָ‬ ‫שעפן דעם נחת און‬‫ּ‬ ‫פראגראם‪ ,‬און בעזהשי"ת וועלן די עלטערן ווייטער‬ ‫גרייטנדיג זיך צום זמן שמחתינו פונעם יו"ט סוכות הבעל"ט‪ ,‬וועלן די‬ ‫וואס די מען געפונט זיך אין‬‫מיטהאלטנדיג ווי אויך ָאן דעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫שמחת יו"ט‪,‬‬ ‫תלמידים בעזהשי"ת ווייטער אויסנוצן די געהויבענע טעג‪ ,‬מקיים צו זיין‬ ‫חדר‪ ,‬נוצן די תלמידים אויס די צייט אויף עוסק צו זיין בתורה‪.‬‬ ‫גאנצן שלימות‪ ,‬און בעיקר אויסצונוצן פון זיך ַאליינס‬ ‫די מצוות החג מיטן ַ‬ ‫פארגינען דעם נחת‪ ,‬מיטן מזרז זיין און‬ ‫עלטערן קענען זיך ַאליינס ַ‬ ‫די געהויבענע טעג‪ ,‬ווייטער צו שטייגן‪ ,‬עוסק צו זיין בתורה‪ ,‬ואין שמחה‬ ‫נצוהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫מיטצוהאלטן די סדרי הלימוד‪ַ ,‬אזוי ָא‬ ‫ַ‬ ‫דערמאנען די תלמידים‬ ‫ַ‬ ‫כשמחת התורה‪.‬‬ ‫דעם רציפות פון לימוד התורה מדי יום ביומו ָאן קיין איבעררייס‪.‬‬ ‫געוואלדיגע הצלחה‪ ,‬און וועלן‬ ‫ַ‬ ‫ַאזוי שטייגן די תלמידים ב"ה מיט א‬ ‫בעזהשי"ת אויסשטייגן לשם ולתפארת הוריהם ומוריהם‪.‬‬ ‫פארטיילט ַאלס‬ ‫ספעציעלער "לוח השנה" ַ‬ ‫ּ‬ ‫געשאנק פאר חשוב'ע "אדירי החינוך"‬ ‫ַ‬ ‫דרשות און אויפטריטן געהערט ַאלס‬ ‫תומכי ומחזיקי מוסדותינו הק'‬ ‫הכנה לימים טובה צווישן די תלמידים פון‬ ‫האבן די חשוב'ע תומכים ומחזיקים‬ ‫לקראת השנה החדשה שנת תשפ"ז‪ָ ,‬‬ ‫עלטערע כתות אין די תלמוד תורה‬ ‫געשאנק‪ ,‬א "לוח‬ ‫ַ‬ ‫ספעציעלן‬ ‫ערהאלטן דעם ּ‬‫ַ‬ ‫פון די הייליגע מוסדות‬ ‫האבן די תלמידים פון די עלטערע‬‫שטייענדיג אין די ימי חודש תשרי‪ָ ,‬‬ ‫השנה" מיט די ּפונקטליכע סדרי הזמנים אויף מדי יום ביומו פונעם ַ‬ ‫גאנצן‬ ‫כתות געהערט די באלערנדע דרשות פון די חשוב'ע רבנים ומגידים‬ ‫וואס די תומכים זענען געוויס נהנה‬ ‫וואס פיגורירט אין די הייזער‪ ,‬פון ָ‬ ‫יאר‪ָ ,‬‬‫ָ‬ ‫האבן צוגעגרייט די תלמידים מיט די ריכטיגע הכנה צו די‬ ‫וואס ָ‬ ‫שליט"א‪ָ ,‬‬ ‫טאג‪-‬טעגליך‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫ימים הנוראים וימים טובים המשמשים ובאים לטובה‪.‬‬ ‫דער מנחה קטנה‬ ‫האבן די תלמידים כתות ז'‪ ,‬ח' און כתה‬ ‫נטאג ב' דסליחות העעל"ט ָ‬‫מא ָ‬ ‫ָ‬ ‫איז ארויסגעשוקט‬ ‫בארימטן מלהיב לבבן של ישראל הגה"צ רבי‬ ‫מכינה אויפגענומען דעם ַ‬ ‫די‬ ‫די‬ ‫געווארן‬ ‫האט משמיע‬ ‫אברהם שארר שליט"א רב דביהמ"ד נזר גדלי'‪ ,‬וועלכער ָ‬ ‫המוסדות‪,‬‬ ‫הנהלת‬ ‫האט‬ ‫וואס ָ‬ ‫געווען מאמרותיו מיט ּפ ַאסיגע דברי הכנה לימים נוראים ָ‬ ‫די‬ ‫אויסצודרוקן‬ ‫שטארקן רושם‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫איבערגעלאזט אויף די תלמידים א‬ ‫ָ‬ ‫געפילן פון הכרת‬ ‫וואס די חברי‬‫הטוב ָ‬ ‫האבן די תלמידים פון כתות ה' און ו' געהערט די‬ ‫דינסטאג סליחות ָ‬ ‫ָ‬ ‫שפירן צו יעדן‬ ‫הנהלה ּ‬ ‫דרשת הכנה לימים נוראים דורכ'ן באקאנטן פה מפיק מרגליות הרה"ג‬ ‫וואס‬ ‫פון די תומכים ָ‬ ‫רבי מאיר ברוך שטיין שליט"א ר"מ בישיבת אמרי חיים וויזניץ ומח"ס‬ ‫שטרענגן זיך ָאן צו‬ ‫פארגעשטעלט פאר די‬ ‫האט בנועם שפתיו ָ‬ ‫וואס ָ‬‫קוואל פון חיזוק" ָ‬ ‫ַ‬ ‫"א‬ ‫שטיצן די מוסדות ביד‬ ‫דאס גרויסקייט פון די קומענדיגע טעג‪.‬‬ ‫תלמידים ָ‬ ‫רחבה ורוח נדיבה‪.‬‬ ‫האבן די תלמידים פון כיתות ז' און ח' געהערט‬ ‫מיטוואך ָ‬ ‫ָ‬ ‫די וואך‬ ‫וואס‬ ‫געשאנק ָ‬‫ַ‬ ‫דער‬ ‫וואס איז‬ ‫דעם שיעור בהלכות סוכה וד' מינים‪ ,‬יום טוב וחול המועד ָ‬ ‫איז ּפ ַאסיג ָאנגעקומען‬ ‫געווארן דורך דומ"ץ דקהלתינו הק' הרה"צ רבי מאיר יוסף‬ ‫ָ‬ ‫איבערגעגעבן‬ ‫צו די תומכים בעת‬ ‫געווארן בדרך שאלות‬ ‫ָ‬ ‫געהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫רובין שליט"א חדב"ן‪ .‬דער שיעור איז ָא ּפ‬ ‫התחלת השנה‪ ,‬איז‬ ‫ותשובות‪ ,‬ווי די תלמידים האבן געהאט די געלעגענהייט אריינצוגעבן‬ ‫ערהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫גלייכצייטיג‬ ‫זייער שאלות וואס טרעפן זיך דורכאויס די ימי החג‪ ,‬און דער חשוב'ער‬ ‫געווארן בעת ווען עס‬ ‫ָ‬ ‫דיין שליט"א האט בטוב טעם ודעת געענטפערט אויף אלע שאלות‪ ,‬און‬ ‫האט זיך ָאנגעהויבן‬ ‫ָ‬ ‫האט ַאריינגעברענגט ביי די תלמידים די וויכטיגע ידיעות און‬ ‫די שיעור ָ‬ ‫כג‬ ‫דער פרישער שנת הלימודים אין ַאלע‬ ‫אלו יעמדו על הברכה‬ ‫ָא ּפטיילונגען פון די מוסדות‪ ,‬אין די תלמוד‬ ‫ידידינו היקרים והנעלים שקנו זכות "פרנס כתה לשבוע" לטובת מוסדותינו הקדושים‬ ‫תורה "אהל יוחנן" און אין די מיידל שולע "בית‬ ‫ידידינו היקר והנעלה‪ ,‬רודף צדקה וחסד‬ ‫ידידינו היקר והנעלה‪ ,‬רודף צדקה וחסד‬ ‫שפרה" וואו די תלמידים ותלמידות פון ַאלע‬ ‫הר"ר לוי יצחק יאקאב הי"ו‬ ‫הר"ר אלי' קויפמאן הי"ו‬ ‫קלאסן‬ ‫ָא ּפטיילונגען‪ַ ,‬אריינגערעכנט די פרישע ַ‬ ‫"פרנס אדירי החינוך" במוסדותינו הקדושים‬ ‫"פרנס עמודי היסוד" במוסדותינו הקדושים‬ ‫לע"נ זקינו הר"ר משה חיים ב"ר יהושע ע"ה‬ ‫לע"נ אביו הר"ר אפרים ב"ר אליהו ע"ה‬ ‫נאכצוקומען‬‫געווארן ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס זענען געעפענט‬ ‫ָ‬ ‫ולע"נ זקינתו מרת חנצא ב"ר מנחם יהודא ע"ה‬ ‫נלב"ע ביום שמיני עצרת‬ ‫האבן ָאנגעהויבן‬ ‫דעם ריבוי מספר בליעה"ר‪ָ ,‬‬ ‫תהא נשמתם צרורה בצרור החיים‬ ‫תהא נשמתו צרורה בצרור החיים‬ ‫גאנצן פעסטקייט‪ ,‬און שוין‬ ‫יאר מיטן ַ‬ ‫דאס ָ‬ ‫ָ‬ ‫ידידינו היקר והנעלה‪ ,‬רודף צדקה וחסד‬ ‫הערט מען ב"ה צוריק די גוטע גריסן פון די‬ ‫הר"ר חיים ראובן קויפמאן הי"ו‬ ‫באוואונדערן די‬ ‫חשוב'ע עלטערן‪ ,‬וועלכע ַ‬ ‫"פרנס אדירי החינוך" במוסדותינו הקדושים‬ ‫לע"נ זקינו הר"ר אפרים ב"ר אליהו ע"ה‬ ‫ַארבעט פון די חשוב'ע מחנכים און מחנכות‬ ‫נלב"ע ביום שמיני עצרת‬ ‫שטארקע כחות פאר‬‫ַ‬ ‫וואס לייגן ַאריין ַאזעלכע‬ ‫ָ‬ ‫תהא נשמתו צרורה בצרור החיים‬ ‫די הצלחה פון יעדן תלמיד און תלמידה‪ ,‬סיי‬ ‫בכלליות און בפרטיות צוצוגרייטן די תלמידים‬ ‫ברכת מזל טוב‬ ‫לכבוד ידידינו היקרים והנעלים שקנו זכות "פרנס כתה לשבוע" לטובת מוסדותינו הקדושים‬ ‫צו די ימים נוראים וימים טובים מיט די ריכטיגע‬ ‫הכנה‪ ,‬מיט יראת שמים און ערליכקייט פון‬ ‫ידידינו היקר והנעלה‪ ,‬רודף צדקה וחסד‬ ‫ידידינו היקר והנעלה‪ ,‬רודף צדקה וחסד‬ ‫הר"ר יחזקאל שרגא הערשלאג הי"ו‬ ‫הר"ר יחיאל ברוך הכהן כ"ץ הי"ו‬ ‫שעפן זיך ָאן מיט הויפנס פון‬ ‫ּ‬ ‫וואס עלטערן‬ ‫ָ‬ ‫"פרנס אדירי החינוך" במוסדותינו הקדושים‬ ‫"פרנס כתה לשבוע" במוסדותינו הקדושים‬ ‫נחת און קורת רוח‪.‬‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעונו‬ ‫לרגל שמחת הבר מצוה של בנו היקר‬ ‫בלידת בנו שיחי' למזל טוב‬ ‫כמר יוסף ני"ו למזל טוב‬ ‫טראגן די געטרייע חברי‬ ‫אין די זעלבע צייט ָ‬ ‫הנהלה דעם גרויסן עול‪ ,‬צו דעקן די גרויסע‬ ‫יה"ר שתתברכו כולכם בכל מילי דמיטב בני חיי ומזוני רויחי עד עולם!‬ ‫לנדב "כתה לשבוע"‪ ,‬וכן לבחור לקבוע "שבוע" לזכותכם‪ ,‬וכן להודיע ביום תת ה' שמחות במעונכם‪ ,‬ולכל עניני‬ ‫הוצאות‪ ,‬סיי די לויפענדע הוצאות מדי יום‬ ‫"פרנסי הכתה" נא להתקשר אל העסקן הנמרץ הר"ר אליעזר פעלדבערגער הי"ו‪718-431-2991#107 :‬‬ ‫ביומו‪ ,‬און סיי די כסדר‪-‬צוגעקומענע הוצאות‬ ‫וואס ציט ַאריין‬ ‫פארברייטערן‪ָ ,‬‬‫פון בויען און ַ‬ ‫וואס מען איז כסדר‬‫אין ריזיגע סכומים‪ ,‬צו ָ‬ ‫לאות הכרת הטוב פאר די חשוב'ע "אדירי‬ ‫האט ב"ה געקענט ָאנהייבן‬ ‫געטריישאפט‪ ,‬מען ָ‬ ‫ַ‬ ‫ווארעמסטע שטיצע פון‬ ‫ָאנגעוויזן אויף די ַ‬ ‫האט די הנהלה צוגעשיקט דעם‬ ‫החינוך"‪ָ ,‬‬ ‫געוואלדיגע‬ ‫ַ‬ ‫זא‬ ‫יאר ביתר שאת ועוז מיט ַא ַ‬ ‫דאס ָ‬ ‫ָ‬ ‫שפירן פאר א זכי'‬ ‫וואס ּ‬ ‫די נדיבים בעם‪ ,‬אידן ָ‬ ‫וואס ווי‬ ‫געשאנק‪ ,‬דער "לוח השנה" ָ‬ ‫ַ‬ ‫ּפ ַאסיגן‬ ‫הצלחה און סייעתא דשמיא‪.‬‬ ‫צו זיין א ּפערזענליכער שותף אין די הייליגע‬ ‫מ'הערט צוריק פון די נדיבים בעם‪ ,‬דינט עס‬ ‫האבן נישט גענוג ווערטער‬‫די חברי הנהלה ָ‬ ‫מוסדות‪ ,‬וועלן שטעלן דעם רוקן‪-‬ביין פארן‬ ‫נאר ַאלס א‬‫נישט בלויז אויף צו זען די זמנים‪ָ ,‬‬ ‫ַארויסצוברענגען דעם הכרת הטוב פאר די‬ ‫עקזיסטענץ פון די הייליגע מוסדות‪.‬‬ ‫דערמאנונג‪ַ ,‬אז ביי די חברי הנהלה איז‬ ‫ַ‬ ‫ּפ ַאסיגער‬ ‫נגעשלאסן‬ ‫ָ‬ ‫האבן זיך ָא‬ ‫וואס ָ‬ ‫חשוב'ע נדיבים ָ‬ ‫דער עול איז ווייט נישט קיין לייכטער‪,‬‬ ‫דער לוח איבערגעפולט מיט טעגליכע ַארבעט‪,‬‬ ‫"פרנס כתה לשבוע" מיטן סכום‬ ‫אינעם מפעל ּ‬ ‫פארט גייט מען ָאן מיט דעם עבודת‬ ‫ָאבער ָ‬ ‫טאג מיט אן עקסטערן עול צו דעקן די‬ ‫יעדן ָ‬ ‫וואס מיטן כח הציבור פון‬ ‫יאר‪ָ ,‬‬ ‫פון ‪ $1,200‬א ָ‬ ‫נאר נויטיג‪ ,‬ובפרט‬ ‫וואס ָ‬‫הקודש מיט ַאלעם ָ‬ ‫וואס עס קומט ַאזוי‬‫טאג‪ ,‬צו ָ‬‫הוצאות פון דעם ָ‬ ‫האט מען מצליח געווען צו‬ ‫ַאזויפיל נדיבים ָ‬ ‫צאלן פאר די כלי קודש בעתו ובזמנו‪ ,‬מיט‬ ‫צו ָ‬ ‫שאפן א סכום אדיר לטובת החזקת המוסדות‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫צוגאב‬ ‫ָ‬ ‫א הפלא'דיג מסודר און ּפונקטליך‪ ,‬אין‬ ‫ווארעמע שטיצע‪ ,‬דורך‬ ‫שטארק צונוץ זייער ַ‬ ‫ַ‬ ‫מ'האט די מעגליכקייט ממשיך צו זיין‬ ‫ָ‬ ‫וועלכן‬ ‫האבן‬ ‫וואס ָ‬‫וביתר שאת פאר די חשוב'ע נדיבים ָ‬ ‫פארזיכערן‬‫צו די כסדר'דיגע העכערונגען‪ ,‬צו ַ‬ ‫בעבודת הקודש ָאן קיין איבעררייס‪.‬‬ ‫נגעשלאסן ַאלס "אדירי החינוך" און ָ‬ ‫האבן‬ ‫ָ‬ ‫זיך ָא‬ ‫בעזהשי"ת ַאז די כלי קודש‪ ,‬מחנכים און‬ ‫מוסיף געווען נדבה על נדבתם‪ ,‬מיטן סכום פון‬ ‫מחנכות קענען ָאנגיין מיט דער עבודת‬ ‫עס איז זיכער ביי די תפלות במשך די ימים‬ ‫הקודש מיטן נויטיגן הרחבת הדעת‪ ,‬ובפרט‬ ‫טאקע פאר‬ ‫לאר ועוד יותר‪ ,‬ובפרט ַ‬ ‫דא ַ‬ ‫ח"י אלף ָ‬ ‫נוראים‪ ,‬איז פאר יעדן איינעם פון די נדיבים‬ ‫יאר‬ ‫האבן דורכאויסן ָ‬ ‫די "עמודי היסוד" ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫פאר די ימים טובים וימי שמחה‪ ,‬צו שענקן די‬ ‫בייגעשטאנען דער זכות החזקת התורה דרבים‬ ‫ַ‬ ‫גאר גרויסע נדבות‪ ,‬דורכ'ן וועלכן די‬‫געשאנקן ָ‬ ‫וואס‬ ‫ספעציעלע הוספות פאר די כלי קודש‪ָ ,‬‬ ‫ּ‬ ‫בהבל פיהם של תשב"ר שאין בהם חטא‪ ,‬צו‬ ‫געהאט די מעגליכקייט ָאנצוגיין‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫הנהלה ָ‬ ‫וואס‬ ‫קאסט ַאלעס ָא ּפ ריזיגע סכומים‪ָ ,‬‬‫בס"ה ָ‬ ‫פארשריבן ווערן מיט א שנה טובה ומבורכת‬ ‫ַ‬ ‫מיטן שוואונג פון דער עבודת הקודש ָאן קיין‬ ‫ווערט ערמעגליכט דורך די חשוב'ע נדיבים‬ ‫מיט כל הברכות האמורות בתורה‪.‬‬ ‫שטער‪.‬‬ ‫זא‬ ‫בעם‪ ,‬דורך וועמענס נדיבת הלב מיט ַא ַ‬