gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka

שבוע: סוכות (2026-09-21)

א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזהשי''ת‬ ‫א חסידישע מלוה מלכה‬ ‫מיט הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א‬ ‫סיפורי צדיקים מקוריים בטוב טעם ודעת‬ ‫גליון קמ"א ‪ /‬סיפורי צדיקים יארצייטן השבוע ‪ /‬חג הסוכות ‪ /‬תשרי תשפ''ז‬ ‫אבי מורי הגה"צ רבי שמואל אפרים זלמן אונגער זצ"ל‬ ‫דומ"ץ דקהילתינו שיכון סקווירא יע"א‬ ‫דעם ערשטן טאג סוכות געפאלט די יארצייט פון מיין גרויסן טאטן‪ ,‬הגאון הצדיק רבי שמואל אפרים זלמן בן רבי אברהם צבי זצ"ל‪ ,‬דער‬ ‫זון פונעם קאפו‪-‬ווארער רב‪ ,‬בעמח"ס מחנה אברהם‪ .‬ער איז געבוירן געווארן י"ג אדר ב' תרפ"ד‪ ,‬און איז נסתלק געווארן אין יאר תשס"ג‪.‬‬ ‫באמת האט מען שוין אסאך געשמועסט פונעם טאטן ז"ל די פארגאנגענע יארן‪ ,‬אבער צו רעדן פון אזא גרויסן איד איז פון די דברים שאין‬ ‫להם שיעור‪ ,‬פון זיין תורה‪ ,‬עבודה‪ ,‬און גמילות חסדים‪ .‬בפרט זיין התמדת התורה מיט זיין נועם המידות‪ ,‬זיין התקשרות און ביטול צו‬ ‫צדיקים‪ ,‬ועוד ועוד‪.‬‬ ‫דאס מאל האבן זיך צוזאמגעזעצט עטליכע פון די קינדער ביים 'חסיד'ישן מלוה מלכה'‪ ,‬צו שמועסן אביסל סיפורים מיט הנהגות וואס‬ ‫עס קומט אריין אין קאפ‪ ,‬למען ידעו דור אחרון‪ ,‬מען זאל זיך קענען אביסל אפלערנען פון אזא איד‪ ,‬און מקיים זיין דעם 'מתי יגיעו מעשי‬ ‫למעשי אבותי'‪.‬‬ ‫הרה”ח ר’ אברהם צבי אונגער שליט”א ‪ -‬המו"ל‪ ,‬הרה"ח ר’ שלמה יעקב יחזקי' אונגער שליט"א‪,‬‬ ‫הרה"ח ר’ שלום יוסף אונגער שליט"א‪ ,‬הרה”ח ר’ אנשיל פעדער שליט”א [חתן הרה"ח ר' משה אונגער ז"ל]‪,‬‬ ‫השי"ת זאל העלפן עס זאל נתרבה ווערן כבוד שמים פון דעם‪.‬‬ ‫בשבחו‪ ,‬און בתוך הדברים פארציילט אז דער טאטע ז"ל האט‬ ‫הערצה פון הגה"צ בעל שבט הלוי ז"ל‬ ‫כסדר אין שטוב באוואונדערט זיין לערנען‪" ,‬טאג און נאכט‪ ,‬טאג‬ ‫הרה"ח ר’ שלום יוסף‪ :‬הרב וואזנער ז"ל [וואס איז געווען א מחותן מיט‬ ‫און נאכט"‪ .‬דער רבי האט אפאר מאל איבערגעזאגט‪" :‬ער האט‬ ‫אים‪ .‬זיין זון הרה"ג ר' בנציון וואזנער שליט"א רב דקהל שבט הלוי‪-‬בית שמש‪ ,‬איז‬ ‫געלערנט טאג און נאכט"‪.‬‬ ‫אן איידעם ביים טאטן]‪ ,‬איז געווען זייער נאנט מיט אים‪ .‬ער האט אים‬ ‫אויך האט דער רבי שליט"א זיך אויסגעדרוקט‪" :‬ער האט ליב‬ ‫ליב געהאט אהבת נפש‪ .‬הרב וואזנער האט געזאגט‪" :‬איך האב‬ ‫געהאט יעדן איינעם‪ ,‬דאס גאנצע שטעטל‪ ,‬און איך וואוין אויך‬ ‫אסאך חשוב'ע מחותנים‪ ,‬אבער ר' זלמן'ס ידידות ‪" ...‬‬ ‫דא‪"...‬‬ ‫איינמאל מוצאי שבת‪ ,‬נאך א שבע ברכות ביי איינע פון די קינדער‬ ‫הרה"ח ר’ שלמה יעקב יחזקי’‪ :‬דער רבי שליט"א האט נאכדעם‬ ‫פון הרה''ג ר' בנציון‪ ,‬ביי ר' בנציון אינדערהיים‪ ,‬גיבט ער א גיי צו‪,‬‬ ‫אויסגעפירט‪" :‬דער אייבערשטער זאל העלפן ער זאל זיין א מליץ‬ ‫ער האט אנגעכאפט מיין טאטן‪ ,‬ער גיבט אים א קוש אויפן שטערן‪,‬‬ ‫יושר פאר די גאנצע משפחה‪ ,‬פארן גאנצן שטעטל‪ ,‬און פארן גאנצן‬ ‫און ער זאגט אים‪" :‬מחותן‪ ,‬איך בעט ביים אויבערשטן‪ ,‬אז מען זאל‬ ‫דור‪ .‬ער האט אסאך געטון פארן דור"‪.‬‬ ‫נישט מגרע זיין מיין חלק אין עולם הבא‪ ,‬צוליב דעם תענוג וואס‬ ‫הרה"ח ר’ אברהם צבי‪ :‬אונזער מאמע ע"ה פלעגט דערציילן‪ ,‬אז‬ ‫איך האב געהאט צו זיצן דעם שבת מיטן מחותן צוזאמען אונטער‬ ‫ווען דער רבי ז"ל איז געקומען קיין אנטווערפן [אויפן וועג צו‬ ‫איין דאך"‪.‬‬ ‫אמעריקע]‪ ,‬האט די אלטע רביצין הרבנית הצדיקת טראני ע"ה‪ ,‬איר‬ ‫זיין הגדרה נאכן פטירה‬ ‫געפרעגט צי ער לערנט נאכאלץ אזוי פלייסיג ווי אין בוקארעסט‪.‬‬ ‫זי האט געדענקט פון בוקארעסט ווי פלייסיג ער האט געלערנט‪.‬‬ ‫הרה"ח ר’ שלמה יעקב יחזקי’‪ :‬נאכן פטירה ווען ער האט גערופן‬ ‫מנחם אבל זיין‪ ,‬האט ער פאר יעדן באזונדער איבערגעזאגט‪' :‬ער‬ ‫זיך מחזק געווען נאך די וועלט‪-‬מלחמה‬ ‫איז געווען א גדול בתורה‪ ,‬גדול בעבודה‪ ,‬און גדול ביראה‪ .‬ער האט‬ ‫הרה"ח ר’ אנשיל‪ :‬די התמדת התורה וואס דער רבי ז"ל האט‬ ‫געלערנט תורה מתוך יסורים‪ ,‬און ער איז געווען א צדיק יסוד‬ ‫דערציילט איז דאך געווען אין בוקארעסט נאך די קריג‪ .‬ער האט‬ ‫עולם"‪.‬‬ ‫מיר אמאל אליינס דערציילט ווי שווער עס איז געווען נאכן‬ ‫איינער פון די אייניקלעך פון הרב וואזנער האט מיר‬ ‫מלחמה בגשמיות וברוחניות‪ .‬מען קען זיך נישט פארשטעלן‪ .‬ער‬ ‫איבערגעזאגט‪ ,‬אז אינדערהיים האט ער געזאגט די זעלבע‬ ‫איז געבליבן אליין‪ ,‬ער האט נישט געהאט קיין טאטן‪ .‬ער האט‬ ‫ווערטער‪ ,‬ער איז געווען א 'צדיק יסוד עולם'‪.‬‬ ‫געהאט שרעקליכע עגמת נפש פון די מצב הדור ברוחניות‪ .‬האט‬ ‫ער געזאגט‪" :‬איך האב געוואוסט עס איז נישט דא קיין אנדערע‬ ‫א מליץ יושר פארן דור‬ ‫עצה צו קענען מסיח דעת זיין פון דאס אלעס‪ ,‬נאר זיך אינגאנצן‬ ‫הרה"ח ר’ אברהם צבי‪ :‬ווען מען איז אריינגאנגען נאכן שבעה צום‬ ‫רבי'ן שליט"א‪ ,‬האט דער רבי שליט"א גאר שטארק גערעדט‬ ‫א‬ ‫הרה"ח ר’ שלמה יעקב יחזקי’‪ :‬איך געדענק איך בין געווען אמאל‬ ‫אריינלייגן אין תורה‪ ,‬האב איך מיך אריינגעלייגט אין תורה‪ ,‬זעכצן‬ ‫ביי אים אין שפיטאל‪ .‬איך האב אים געזען וויינען‪ .‬עס איז מיר‬ ‫שעה א מעת לעת"‪ .‬אבער ער האט עס געזאגט זייער נאטירליך‪,‬‬ ‫געווען אינטערעסאנט‪ .‬האב איך אים געפרעגט צי עפעס טוט אים‬ ‫נישט ווי ער דערציילט עפעס אויסטערליש‪.‬‬ ‫וויי‪ .‬זאגט ער‪" :‬איך קען נישט דאווענען‪ ,‬איך קען נישט לערנען"‪,‬‬ ‫הרה"ח ר’ שלום יוסף‪ :‬ער האט אמאל מסביר געווען וועגן יענע‬ ‫ער איז געווען ממש אויסער זיך‪ .‬ער איז געווען ממש ווי עס פעלט‬ ‫צייטן נאך די מלחמה‪ ,‬האט ער געזאגט די ווערטער‪" :‬מען האט‬ ‫אים ממש צום לעבן‪.‬‬ ‫געקענט דעמאלס גיין מיטן קאפ אראפ‪ ,‬און די פיס ארויף‪ ,‬און‬ ‫הרה"ח ר’ שלום יוסף‪ :‬ער פלעגט דאך אלץ זאגן‪" ,‬לולי תורתך‬ ‫קיינער זאל נישט זאגן קיין איין ווארט‪ .‬דער אויבערשטער האט‬ ‫שעשועי אז אבדתי בעניי‪"...‬‬ ‫געהאלפן‪ ,‬אז זכות אבות איז מיר בייגעשטאנען‪ ,‬איך האב מיך‬ ‫הרה"ח ר’ אברהם צבי‪ :‬די טייטש פון 'אז אבדתי בעניי' איז געווען‬ ‫אריינגעזעצט מיטן ברודער [הרה"ח ר' מיכל ז"ל] אין ביהמ"ד"‪.‬‬ ‫ביי אים 'פשוטו כמשמעו'‪ .‬ווייל עס איז דאך באוואוסט אז אין די‬ ‫כי אם בתורת ה' חפצו‬ ‫יארן פון תש"ט ‪ -‬תשי"ג איז ער געליגן קראנק אין שפיטאל מיט‬ ‫הרה"ח ר’ אנשיל‪ :‬איין מאל יום כיפור ביינאכט האב איך אים‬ ‫שטארקע יסורים‪ .‬איינע פון די שפיטעלער וואס ער איז געווען איז‬ ‫געבעטן א ברכה‪ .‬אינמיטן האט ער געזאגט‪" :‬די גרעסטע ברכה איז‬ ‫ער געווען אין שווייץ‪ .‬האט ער דערציילט שפעטער‪ ,‬אז דער מצב‬ ‫תורה"‪ .‬צום סוף האב איך אים אויך געבעטן א ברכה אויף פרנסה‪.‬‬ ‫פון די מענטשן דארט איז געווען געפערליך‪ ,‬עד כדי כך‪ ,‬אז עס‬ ‫האט ער מיר געזאגט‪" :‬תורה‪ ,‬תורה‪ ,‬און תורה‪ ,‬וועט דיר גארנישט‬ ‫זענען געווען מענטשן וואס האבן זיך ליידער גענומען דאס לעבן‬ ‫פעלן"‪.‬‬ ‫דארט‪.‬‬ ‫הרה"ח ר’ שלום יוסף‪ :‬דער אמת איז‪ ,‬אז ביי אים איז געווען 'הוא‬ ‫הרה"ח ר’ אנשיל‪ :‬איך פלעג כסדר קוקן‪ ,‬פורים ווען די גאנצע‬ ‫היה אומר'‪ ,‬ער האט גערעדט ביי די מדריגה וואס ער איז געווען‪.‬‬ ‫משפחה איז זיך צוזאמגעקומען און מ'האט געזינגען דעם ניגון 'חכו‬ ‫מען האט ביי אים שטארק געזען די נקודה‪ .‬ער איז אייביג געליגען‬ ‫ממתקים וכלו מחמדים'‪ ,‬עס רעדט זיך דאך פון תורה‪ ,‬איז ער‬ ‫אין תורה אן קיין חשבונות‪ ,‬און עס איז מקוים געווארן ביי אים כי‬ ‫געווארן אינגאנצן אן אנדערער מענטש‪ ,‬די פנים האט אים‬ ‫אין מחסור ליראיו‪.‬‬ ‫געברענט‪.‬‬ ‫הרה"ג ר' יחיאל טויבער ע''ה מייסד כולל מכון להוראה האט‬ ‫די ווענט זאלן הערן תורה‬ ‫פארציילט פאר מיין שוואגער הרה"ג ר' ישעי' ברים שליט"א‪ ,‬אז‬ ‫הרה"ח ר’ שלמה יעקב יחזקי’‪ :‬נאכדעם וואס ער איז געזיצן אין‬ ‫ווען ער האט געדארפט ברענגען פרנסה אין שטוב‪ ,‬האט ער‬ ‫ביהמ"ד שעות ע"ג שעות‪ ,‬האט ער אויך געלערנט אסאך‬ ‫אנגעהויבן צו ארבייטן מיט מילך‪ .‬איינמאל האט מיר דיין שווער ר'‬ ‫אינדערהיים‪ ,‬און געלערנט אויפן קול‪.‬‬ ‫זלמן געטראפן פארטאגס ווי איך דעליווער מילך‪ ,‬האט ער מיר‬ ‫הרה"ח ר’ אברהם צבי‪ :‬ער האט געזאגט פאר א חתן פאר זיין‬ ‫אפיר געהאלטן‪ ,‬און ער האט מיר געזאגט אזא איינער ווי דיר דארף‬ ‫חתונה‪ ,‬אז די ווענט אין שטוב זאלן הערן תורה‪.‬‬ ‫זיצן און לערנען‪ .‬האב איך אים געזאגט "איך דארף דאך ברענגען‬ ‫פרנסה"‪ ,‬האט ער מיר געענטפערט "איך האב אויך געדארפט‬ ‫הרה"ח ר’ שלום יוסף‪ :‬דאס האט ער מיר געזאגט‪" :‬איך וויל דיר‬ ‫ברענגן פרנסה‪ ,‬און איך בין געבליבן ביים לערנען‪ ,‬און דער‬ ‫זאגן א זאך‪ ,‬חינוך פאנגט זיך אן‪ ,‬פאר מען האט קינדער‪ ,‬די ווענט‬ ‫אייבערשטער האט געהאלפן"‪.‬‬ ‫זאלן הערן תורה‪ ,‬די ווענט זאלן ווערן אנגעזאפט מיט תורה‪ .‬אזוי‬ ‫פאנגט זיך אן דער חינוך"‪.‬‬ ‫האט ער געזאגט‪" :‬האב איך תיכף מחליט געווען איך זעץ מיר‬ ‫צוריק לערנען"‪ .‬און בזכות זה איז נתייסד געווארן די הערליכע‬ ‫דאנקען אייביג מיט א פרישקייט‬ ‫מבצר התורה מכון להוראה‪.‬‬ ‫הרה"ח ר’ אנשיל‪ :‬איך בין נתפעל געווארן פון זיין דאנקען כסדר‬ ‫לולי תורתך שעשועי‬ ‫דעם רבונו של עולם‪ .‬ער האט טאקע געהאט יסורים‪ ,‬אבער פון‬ ‫דעם האט ער נישט גערעדט [עס איז דאך אויסטערליש געווען זיין קבלת‬ ‫הרה"ח ר’ אנשיל‪ :‬איך בין אים געגאנגען 'מבקר חולה' זיין‪ ,‬ווען‬ ‫ער האט געהאט מורא'דיגע יסורים אויף די האנט [הרה"ח ר’ אברהם‬ ‫יסורים באהבה]‪ .‬אבער ווען עס איז געקומען ווען ער האט געדארפט‬ ‫דאנקען דעם אויבערשטן‪ ,‬איז ער געווען אינגאנצן דערין מיט די‬ ‫צבי‪ :‬עס איז געווען ווען ער איז געפאלן אין בית המדרש ביי די טרעפ]‪ .‬האב‬ ‫גאנצע געפיל‪ .‬ביי יעדע שמחה האט ער געדאנקט מיט א‬ ‫איך אים דעמאלס דערציילט א מורא'דיגע מעשה מיט דעם‬ ‫פרישקייט‪ .‬ביי יעדע שמחה האט ער נאכאמאל געזאגט אזעלכע‬ ‫ראגאטשובער ז"ל‪ .‬עס איז געווען א גאנצע השתלשלות‪ ,‬ווי‬ ‫לשונות‪ :‬אודה ה' מאוד בפי‪ ,‬דער באקאנטע ווארט פונעם ערוגת‬ ‫יונגערהייט איז ער געווען א ווילדער‪ ,‬און שפעטער האט ער זיך‬ ‫הבושם אויף די פרשה פון ביכורים וועגן הכרת הטוב‪ ,‬איך קען‬ ‫אריינגעלייגט אין לערנען‪ ,‬אז ער איז געווארן אזא מתמיד‪ ,‬אז ער‬ ‫נישט גענוג זאגן וכו'‪ ,‬דאס הארץ איז פול‪ ...‬איך האב נישט גענוג‬ ‫האט נישט מפסיק געווען קיין רגע פון לערנען‪ .‬פאר זיין פטירה‬ ‫ווערטער ארויסצוברענגען הכרת הטוב‪ ,‬אזויפיל 'מלמד שאיני כפוי‬ ‫האט ער געשיקט פרעגן א דיין‪ ,‬אז ער האט מורא'דיגע יסורים‪ ,‬און‬ ‫טובה'‪ .‬קבלת יסורים באהבה זעט מען אמאל‪ .‬אבער דאנקען מיט‬ ‫אויב ער וועט אויפהערן לערנען וועט אים אפשר גרינגער ווערן די‬ ‫יסורים [ווייל זיך מצמצם זיין צו לערנען האט גורם געווען מוסיף צו זיין אויף די‬ ‫אזא פרישקייט דאס איז שוין געווען א חידוש‪.‬‬ ‫יסורים]‪ ,‬האט ער געפרעגט צי ער מעג אויפהערן אדער נישט‪ ,‬ווייל‬ ‫ווען ער פלעגט קומען צו א שמחה‪ ,‬האט עס אויסגעזען ווי עס‬ ‫עס שטייט דאך 'זאת התורה אדם כי ימות באוהל'‪ ,‬אז מ'דארף זיך‬ ‫איז יעצט געווען די וועלט‪-‬מלחמה‪ ,‬ער האט געדאנקט מיט אזא‬ ‫ממית זיין אויף תורה‪ .‬למעשה‪ ,‬ביז די תשובה איז צוריקגעקומען‬ ‫פרישקייט‪ ,‬ער האט נישט גע'חלומ'ט אז ער גייט נאך אויפשטעלן‬ ‫איז שוין געווען דערנאך‪ ,‬ע"כ המעשה‪.‬‬ ‫אזא דור‪ ...‬ממש ווי עס איז יעצט פריש געווען‪ ,‬כאילו ער האט עס‬ ‫קיינמאל נישט געזאגט‪.‬‬ ‫ווען איך בין געווען ביי אים אין שפיטאל‪ ,‬דעמאלס ווען ער האט‬ ‫געהאט שטארקע יסורים אויף די האנט‪ ,‬האב איך אים עס‬ ‫דער דור וועט נישט זען אזא סארט התמדה!‬ ‫דערציילט‪ ,‬און איך האב געקוקט‪ ,‬איך האב געהערט ווי ער זאגט‪:‬‬ ‫הרה"ח ר’ שלמה יעקב יחזקי’‪ :‬איך האב געטראפן הגאון הצדיק‬ ‫"אין לנו שיור רק התורה הזאת"‪ ,‬און עס איז אים גערונען טרערן‪...‬‬ ‫רבי אלחנן יוסף הערצמאן ז"ל‪ ,‬ער איז געווען א געהויבענער איד‪,‬‬ ‫ב‬ ‫דעם פאפא רב האט מען נישט געקענט אייביג אזוי פרעגן די‬ ‫מגדולי בעלי המוסר‪ ,‬ער איז אויך געווען שואל ומשיב אין פאפא‬ ‫סארט זאכן‪ ,‬אבער דעמאלס ווען ער האט געזען אז דער פאפא רב‬ ‫ישיבה‪.‬‬ ‫איז געווען בדיחא דעתיה‪ ,‬האט ער געגעבן א פרעג צי ער מעג‬ ‫האט ער דערציילט‪ ,‬אז אין יאר תשי"א איז ער איז געווען אין‬ ‫פרעגן וועגן די מעשה אין די פוילישע בעקעריי יארן צוריק?‬ ‫'דענווער‪-‬קאלאראדא'‪ ,‬האט ער געהערט‪ ,‬אז אין שפיטאל איז דא‬ ‫אין יענע יארן פלעגן אלע דארט באקן מצות‪ ,‬און די רבנים זענען‬ ‫א איד א תלמיד חכם‪ ,‬איז ער אים געגאנגען מבקר חולה זיין‪ .‬דאס‬ ‫געקומען בודק זיין די בעקעריי‪ ,‬די מיל‪ ,‬וכו'‪ .‬און הרה"ק מ'סאטמאר‬ ‫איז געווען אונזער טאטע ז"ל‪ ,‬נאכדעם וואס מ'האט אים אפערירט‪,‬‬ ‫זצ''ל‪ ,‬און הגה"צ דער וואוידיסלאווער רב זצ"ל זענען שוין דארט‬ ‫ווען ער האט געהאט אן אפעראציע וואס מ'האט ארויסגענומען‬ ‫געווען‪ ,‬און נאך אנדערע‪ ,‬און עס האט אויסגעקוקט גוט‪.‬‬ ‫זעקס צלעות [ריפן ביינער]‪ ,‬און דעמאלס ווען ער איז געקומען צו‬ ‫דער פאפא רב איז אנגעקומען שפעטער‪ ,‬און ווען ער איז‬ ‫אים‪ ,‬איז געווען דריי טעג נאך די אפעראציע‪ ,‬האט ער געזען ווי ער‬ ‫אנגעקומען האט ער געפרעגט צי ער קען נאך בודק זיין? האט מען‬ ‫ליגט דארט אין בעט‪ ,‬איינגעבויגן איבער א גאנצע הויפן ספרים‪ ,‬און‬ ‫אים געזאגט‪ ,‬אז די רבנים זענען שוין געווען‪.‬‬ ‫ער האט געלערנט מיט א חיות‪ ,‬ממש אזויווי ער זיצט אין זיין חדר‬ ‫זאגט ער‪" :‬עס געדויערט א מינוט"‪ .‬ער גיבט א שפרינג אריין‪ ,‬גיבט‬ ‫הספרים‪ .‬ער האט נישט געקענט גלייבן וואס ער זעט‪.‬‬ ‫א גיי צו צום מיל‪ ,‬און נעמט ארויס א טייגל‪...‬‬ ‫דערציילט ער ווייטער‪ ,‬בין איך געגאנגען אין שטאט און‬ ‫האט זיך דער סאטמארער רב זצ''ל אנגערופן‪" :‬פאפא רב איר‬ ‫פארפירט‪ ,‬א איד א תלמיד חכם ליגט אין שפיטאל און מען גייט‬ ‫האט סייעתא דשמיא אין הוראה"‪.‬‬ ‫אים נישט באזוכן? האט מען מיר געענטפערט אז מען האט מורא‬ ‫צו גיין צו אים‪ ,‬ווייל ווען מען קומט אים באזוכן פלעגט ער גלייך‬ ‫האט דער זיידע געפרעגט פון פאפא רב‪ ,‬אז ער וויל וויסן וואס‬ ‫פרעגן 'וואס לערנסטו?' און ער האט אנגעהויבן שמועסן אין‬ ‫ליגט אונטער דעם‪.‬‬ ‫לערנען‪ ,‬ממילא גייט מען נישט צו אים ווייל מ'האט מורא‪.‬‬ ‫האט דער פאפא רב דערציילט‪ :‬אז ער איז געווען איינע פון די‬ ‫זאגט ער מיר‪ ,‬אז די פאר וואכן וואס ער איז דארט געווען‪ ,‬איז ער‬ ‫דיינים אין שטאט סאטמאר פארן קריג‪ ,‬ער איז געווען דער‬ ‫כסדר ארויפגעגאנגען צו אים‪ ,‬און מ'האט געשמועסט אין לערנען‪.‬‬ ‫יונגסטער דיין דארט‪ .‬זאגט ער‪" ,‬בייטאג ווען ער האט געהאט א‬ ‫זאגט ער מיר א לשון‪" :‬ער איז געווען א יודע עתים [ער האט גוט‬ ‫שווערע שאלה‪ ,‬האט ער כאטש געהאט מיט וועמען‬ ‫איבערצושמועסן‪ ,‬ער האט עס איבערגערעדט מיט די עלטערע‬ ‫אויסגענוצט די צייט]‪ .‬איך גלייב נישט אז דער דור וועט נאך זוכה זיין‬ ‫דיינים‪.‬‬ ‫צו זען אזא סארט התמדה"‪.‬‬ ‫ביינאכט‪ ,‬ווען מען האט שוין נישט געקענט פרעגן פון די רבנים‪,‬‬ ‫אינטערסאנט איז געווען‪ ,‬ווען איך האב נאכדעם געפרעגט מיין‬ ‫איז מען געקומען צו אים‪ .‬און אמאל ביי א שווערן ענין האב איך‬ ‫טאטן צו ער קען א יוד רבי אלחנן יוסף הערצמאן‪ ,‬האט ער‬ ‫געענטפערט‪" :‬איך האב געהערט פון אים‪[ "...‬ער האט גארנישט געוואלט‬ ‫נישט געהאט מיט וועמען איבער צו שמועסן‪ ,‬וואס האב איך געטון‪,‬‬ ‫פארציילן]‪.‬‬ ‫איך האב מיך אראפגעווארפן אויף דער ערד‪ ,‬און זיך אויסגעוויינט‬ ‫צום אויבערשטן‪ ,‬ער זאל מיך חונן דעת זיין"‪.‬‬ ‫הרה"ח ר’ שלום יוסף‪ :‬איך האב געזען די גאנצע מעשה ווי ער‬ ‫אליין שרייבט דאס‪ ,‬דארט שרייבט ער מיט אזא סארט בעל‬ ‫האט ער אים געזאגט‪ ,‬אז ער גיבט אים אויך די עצה‪ ,‬דער‬ ‫מוסר'דיגע מהלך‪' ,‬אזא מין מוסר השכל‪ ,‬וואס וועלן מיר ענטפערן‬ ‫בעסטער שימוש‪ ,‬איז תפילה‪.‬‬ ‫פארן יום הדין‪ ,‬אז מען וועט אונז פרעגן ביים בית דין של מעלה‪,‬‬ ‫הרה"ח ר’ שלמה יעקב יחזקי’‪ :‬ער פלעגט אסאך אריינפארן צום‬ ‫איר זענט געווען געזונט און פריש מיט אלע צלעות‪ ,‬לאמיר זיך‬ ‫פאפא רב‪ ,‬פלעגט ער אויך איבערשמועסן שווערע שאלות וואס‬ ‫מאכן א חשבון'‪.‬‬ ‫ער האט געהאט‪ .‬האט אים איינמאל פאפא רב געזאגט‪ :‬דו קענסט‬ ‫הרה"ח ר’ שלמה יעקב יחזקי’‪ :‬נאכן פטירה פון בעל 'ויחי יוסף'‬ ‫אליין פסק'ענען‪ ,‬פארוואס דארפסטו דאס קומען פרעגן‪ .‬ער האט‬ ‫זצ''ל‪ ,‬האט ער געוואלט באשרייבן דעם פאפא רב‪ ,‬האט ער‬ ‫אים דעמאלס אויך פארציילט די מעשה‪ ,‬און געגעבן די עצה‪.‬‬ ‫באשריבן א תלמיד [דעם טאטן ז"ל]‪ ,‬כדי מ'זאל פון דעם זען ווער דער‬ ‫געלעבט מיט דעם רבינ'ס תורות‬ ‫רבי איז געווען‪.‬‬ ‫הרה"ח ר’ אברהם צבי‪ :‬ער האט געלעבט מיט דעם רבינ'ס תורות‬ ‫וויאזוי האט מען סייעתא דשמיא?‬ ‫אבנארמאל‪ .‬איך געדענק אז ער איז געווען אמאל שבת אין בארא‬ ‫הרה"ח ר’ אנשיל‪ :‬די מעשה איז באקאנט‪ ,‬ער האט עס דערציילט‬ ‫פארק‪ ,‬עס איז נאר געווען צוועלף אזייגער פרייטאג צונאכטס‪ ,‬האט‬ ‫אסאך מאל‪ ,‬און איך האב עס געהערט פון אים‪ ,‬ער פלעגט‬ ‫ער געזאגט אז ער וויל זיך גיין אראפלייגן‪ ,‬ער האט שוין נישט קיין‬ ‫אריינפארן יעדע וואך צו פאפא רב ז"ל‪ ,‬געווענליך איז עס געווען‬ ‫כח‪ .‬האט מען אים געפרעגט‪ ,‬עס איז דאך פיל פריער ווי יעדע וואך‬ ‫זונטאג‪ .‬איינמאל ווען ער איז אריינגעפארן איז געווען פאר פסח‪,‬‬ ‫ביים טיש? וויאזוי דארט האט ער יא כח‪ ,‬האט ער געענטפערט‪:‬‬ ‫און דער פאפא רב איז פונקט דעמאלס געגאנגען געבן א הכשר‬ ‫"דאס איז מיין חיות"‪.‬‬ ‫אויפן פאפא‪-‬צעהלים מצה בעקעריי‪ .‬האט ער געפרעגט דעם‬ ‫הרה"ח ר' אהרן אברהם שווארץ‪ :‬איך געדענק‪ ,‬ער פלעגט‬ ‫פאפער רב צי ער קען מיטקומען‪ .‬זאגט ער יא‪ .‬האט ער געזען ווי‬ ‫אראפגיין אינמיטן טיש‪ ,‬פארן תורות‪ ,‬בשעת עפל טיילן‪ ,‬און ער‬ ‫דער פאפא רב גיבט שנעל א גיי דורך די גאנצע בעקעריי‪ ,‬ער‬ ‫האט זיך אפגעוואשן דאס פנים פאר די תורות‪.‬‬ ‫טרעפט ביי די וועלגער העלצער אז עפעס איז נישט גוט‪ ,‬האט ער‬ ‫הרה"ח ר’ שלום יוסף‪ :‬מיין מאמע פלעגט אלץ זאגן‪ ,‬פרייטאג‬ ‫גלייך מעורר געווען אויף דעם ענין און ארויסגעגאנגען‪.‬‬ ‫צונאכטס ווען ער האט זיך שוין געהאט געלייגט‪ ,‬האט מען געקענט‬ ‫האט ער געפרעגט פון זיין רבין פאפא רב צי ער מעג פרעגן א‬ ‫הערן ווי ער זאגט און זאגט‪ .‬ווען מיין מאמע האט אים געפרעגט‬ ‫שאלה‪ ,‬וויאזוי מען קען אזוי שנעל געבן א הכשר‪ ,‬און וויאזוי איז‬ ‫וואס ער זאגט‪ ,‬האט ער געזאגט אז 'ער חזר'ט איבער די תורות'‪.‬‬ ‫מעגליך אז פונקט ווען ער קומט האט ער פונקט געטראפן‪.‬‬ ‫איך געדענק טאקע ווען ער האט גערעדט אמאל א דרשת‬ ‫האט אים דער פאפא רב געענפערט‪ :‬אז וויבאלד ער האט נישט‬ ‫התעוררות אין בית המדרש פאר ראש השנה‪ ,‬האט ער אנגעפאנגען‪:‬‬ ‫קיין סאך צייט‪ ,‬בעט ער דעם אויבערשטן סייעתא דשמיא‪ ,‬אז‬ ‫"איך ווייס נישט וואס איך דארף דא רעדן‪ "...‬ער האט אנגעהויבן‬ ‫טאמער מען דארף עפעס מעורר זיין‪ ,‬זאל ער גלייך טרעפן‪.‬‬ ‫ג‬ ‫האלל‪ ,‬און געזוכט הגה"ח ר' שלום בראנדער ז"ל‪-‬ראש ישיבת‬ ‫מיט דעם‪ ,‬אז דער אור החיים הק' זאגט אויף 'ראה אנכי'‪ ,‬קוק מיך‬ ‫בעלזא‪ ,‬און ער האט מיר געפרעגט וואס איך לערן‪ .‬האב איך‬ ‫אליין אן וועסטו זען‪ ,‬זאגט ער‪" :‬וואס דארף איך רעדן‪ ,‬מען קומט‬ ‫געזאגט אז איך לערן מסכת פסחים‪ .‬און דארט אויפן פלאץ אזוי‬ ‫פרייטאג צונאכטס‪ ,‬מען זעט ווי דער רבי רעדט‪ ,‬וויאזוי ער פירט‬ ‫שטייענדיג אין האלל‪ ,‬האט ער מיר פארהערט מסכת פסחים‪ .‬עס‬ ‫זיך אויף‪ ,‬און דעם גאנצן 'הוא היה אומר'‪ ,‬וואס האב איך נאך‬ ‫איז געווען א חידוש‪.‬‬ ‫צוצולייגן דא‪ .‬נאר‪ ,‬עס איז א מנהג העולם אז מען רעדט פאר ראש‬ ‫הרה’’ח ר’ אנשיל‪ :‬אז דו רעדסט שוין פון הרה"ג ר' וואלף בער‬ ‫השנה"‪.‬‬ ‫שליט"א וויל איך דערציילן וואס איך האב געהערט פון אים אליין‪,‬‬ ‫הרה"ח ר’ שלמה יעקב יחזקי’‪ :‬הרה"ג רבי שלום פאללאק‬ ‫אז שוין אין די שבע ברכות האט דער זיידע געלערנט מיט אים‪ .‬ער‬ ‫שליט"א חבר הבד''ץ‪ ,‬האט מיר פארציילט‪ ,‬אז ער איז געווען אמאל‬ ‫זאגט אז עס איז געווען אנדערש ווי היינט‪ .‬ער האט געלערנט זייער‬ ‫סוכות‪ ,‬פרייטאג צונאכטס ווען דער רבי האט געזאגט תורה‪ .‬די‬ ‫לאנג מיט אים אין די שבע ברכות‪ .‬אינמיטן האט רבי וואלף בער‬ ‫טישן זענען געווען דעמאלס אין די אלטע סוכה‪ ,‬אין 'כולל'‪ ,‬און עס‬ ‫געקוקט אויפן זייגער‪ ,‬האט דער זיידע געגעבן א דריי אוועק דעם‬ ‫זענען געווען די שמאלע טישן‪ ,‬און די שורה פון די רבנים איז‬ ‫זייגער‪...‬‬ ‫אויסגעקומען אז זיי זענען ממש איינער קעגן דעם צווייטן‪ .‬איז‬ ‫הרה’’ח ר’ שלמה יעקב יחזקי’‪ :‬ער פלעגט זאגן‪" :‬ווען מען לערנט‬ ‫אויסגעקומען אז ער איז געזעסן אנטקעגן אונזער טאטע‪.‬‬ ‫קוקט מען נישט אויפ'ן זייגער"‪.‬‬ ‫זאגט ער‪ ,‬אז ער האט געזען ביי די תורות‪ ,‬ווי ער איז געזעסן אזוי‪,‬‬ ‫הרה’’ח ר’ שלום יוסף‪ :‬איך געדענק ווען איך האב געלערנט מיט‬ ‫און זיך ארויסגעבויגן‪ .‬זאגט מיר רבי שלום‪" :‬עס איז געווען‬ ‫אים‪ ,‬אז בשעת'ן לערנען האב איך נישט געטארט קוקן אויפן‬ ‫מורא'דיג צו זען‪ ,‬ווי דיין טאטע האט געדארשט יעדע ווארט פון די‬ ‫זייגער‪.‬‬ ‫רבינ'ס תורות"‪ .‬ער זאגט מיר‪" :‬אז עס האט זיך געלוינט צו קומען‬ ‫נאר פארדעם אליין‪ ,‬צו זען וויאזוי א איד שלינגט יעדעס ווארט"‪.‬‬ ‫תורה בטהרה‬ ‫הרה"ח ר' אהרן אברהם שווארץ‪ :‬דער באבע האט מיר געזאגט‬ ‫הרה’’ח ר’ שלום יוסף‪ :‬עס איז דאך באקאנט דעם זיידנס [בעל‬ ‫אפאר מאל‪ ,‬אז דער זיידע האט געלעבט מיט די תורות פון דעם‬ ‫מחנה אברהם] מסירות נפש פאר מקוה‪ ,‬ווי דער רבי ז''ל האט זיך‬ ‫רבי'ן‪ ,‬זי האט מיר געזאגט‪ ,‬אז 'ער האט געזאגט אז דאס איז געווען‬ ‫אויסגעדריקט אויפן ספר מחנה אברהם אויף מקואות וואס איז‬ ‫זיין חיות א גאנצע וואך'‪.‬‬ ‫איבערגעבליבן נאכן קריג בדרך נס‪ :‬חז''ל זאגן דאך "מסרו נפשייהו‬ ‫ונתקיימה בידן"‪ .‬און דער טאטע ז"ל איז אויך געגאנגען אין די פיס‬ ‫ארויסצונעמען פון דאס לערנען א נקודה‬ ‫טריט‪ ,‬ווי דער פעטער הרה"ח ר' מיכל ז"ל האט פארציילט‪ ,‬אז אין‬ ‫הרה’’ח ר’ אנשיל‪ :‬איך געדענק אז ער האט מיר אמאל‬ ‫די ווינטער האט די מקוה געקענט אסאך מאל זיין אייזיג‪ ,‬און זיי‬ ‫נאכגעזאגט‪ ,‬איך מיין אז ער האט עס נאכגעזאגט פונעם ויגד יעקב‪,‬‬ ‫האבן געבראכן די אייז און געגאנגען אין מקוה‪.‬‬ ‫אז כדי צו מצליח זיין אין לערנען‪ ,‬זאל מען יעדעס מאל ווען מען‬ ‫און ווען מען האט דא אין סקווירא געבויעט די מקוה טהרה‪ ,‬האט‬ ‫לערנט‪ ,‬ארויסנעמען‪ ,‬א דבר מוסר‪ ,‬אגדה‪ ,‬אדער עפעס א זאך‪ .‬ער‬ ‫ער אריינגעלייגט כוחות ביז מסירות נפש‪ .‬ער איז ארויפגעקראכן‬ ‫האט געזאגט אז עס איז מסוגל אויף געדענקען דאס לערנען‪.‬‬ ‫אויפן דאך צו יעדע ווינקל מיט זיין אקסענדזשן טאנק‪...‬‬ ‫הרה’’ח ר’ שלום יוסף‪ :‬דער רמב"ן זאגט דאך אין דער אגרת‪' :‬בכל‬ ‫איך דערמאן מיר‪ ,‬אז ער האט דעמאלס נאכגעזאגט פארן רבי'ן‬ ‫עת שאתה תקום מן הספר תחפש באשר למדת אם יש בו דבר‬ ‫שליט''א [איך מיין בשם איינער פון די ראשונים] ביים כשר'ן דער מקוה‪:‬‬ ‫אשר תוכל לקיימו'‪.‬‬ ‫"פאר טהרתן של ישראל דארף מען חייש זיין אפילו צו א שיטה‬ ‫ווען מען לערנט קוקט מען נישט אויפן זייגער‬ ‫יחידאה"‪.‬‬ ‫הרה’’ח ר’ שלמה יעקב יחזקי’‪ :‬עס האט מיר דערציילט א איד פון‬ ‫עס איז נאך דא אסאך צו פארציילן‪ ,‬ועוד חזון למועד‪.‬‬ ‫מאנטריאל‪ ,‬אז ער געדענקט ביי די שידוך פון אונזער שוואגער‬ ‫הרה"ג ר' וואלף בער לערנער שליט"א‪-‬בעלזער דיין אין מאנטריאל‪,‬‬ ‫ווי דער טאטע איז געקומען אין בעלזא ישיבה זעהן דעם בחור‪.‬‬ ‫זאגט מיר דער איד‪ ,‬ער געדענקט ווען ער איז אריינגעקומען אין‬ ‫זכותם יגן עלינו ועל כל ישראל‬ ‫הפצת ועריכת הגליון סיפורי צדיקים וחסידים‬ ‫נתנדב ע"י‬ ‫משפחת הגה"צ ר' יחיאל מיכל שטיינמעץ שליט"א‬ ‫דומ''ץ קהילתינו בב''פ‬ ‫חתן הדומ"ץ זצ"ל‬ ‫זכות הצדיקים יגן עליהם להתברך בבני חיי ומזוני רויחי וכל מילי דמיטב‬ ‫ד‬ ‫להערות והארות יפנו להמספר הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א ‪ 845-274-1658‬עריכה והגהה ע''י הרב יששכר יואל אונגער הי''ו ‪845-596-8865‬‬