לב שומע - אידיש · Lev Shomea - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

ישב ַ ּב ֻּס ָּכה'
ִה ְלכוֹ ת ִ ּב ְר ַּכת ֵ'ל ֵׁ
אידיש
ניתן לשמוע השיעורים ב'קול הלשון'
020 81917000
[]ex3,1.11.1
'שגיאות מי יבין' -אי אפשר לבר בלא תבן
בבקשה ,המוצא שגיאה כלשהוא יואיל להודיע
למו''ל למען יתוקן אי''ה
להערות והארות ולקבלת הגליון יש לשלוח לאימעל
levshomeya@gmail.com
סדר ועימוד:
א .י .גרינוואלד )972( 054-8494370
ניקוד :ישראל פויגל )972( 054-8435096
תוכן הענינים
ויהי
סלב
ד'ק
ד. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 'ידה חינה פ
א איז הס
די
ל תס
ה. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . עלינ רסה
יחמד
ה. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . יבוי צ
סתר
ו. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . אהל רנייס
ז. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . מיט השי"ת
א
הס
ח. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . לייר
צילא
ח. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . תאמהימנ
ענאה
הר
ענא'ה
ט. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 'הר חרדת
פיה די
טא ג
ט. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . קוויטל
ב'לי
יא. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 'ה תר
תהלכ
חג הסכות לב שומע ד
הסת
ַחג ַ ֻ
בל ס
ויהי ְ ָ ֵ
ְַ ִ
חמדי עלינִ ְ
צִ ְ ַ ָ סת ָלֵ ָ הדיֵ ַ '
הרס ֻ ַ 'קדִ ָ ֳ ַ
חינה פֶ ִ די ָ
סה ִאיז ַא ְ ִ ָ
ירליָ ִ ְ
צילא ִ מיט השי"ת ָ
סה ִ ָ ַ ִ אהלַ א ֻ ָ סתר ָ ֳ ויבי ִ ֵ ִ ְ ַ
יסרני ְ ֵ ֶ ְָ ַ ְ ִ
מהימנתא
ְִֵ ָ ָ
éדי ִאיü
äŁôבה טäןֵ ְ ,
זאלן ְ ָקינדער ָ ְ
מיינע ִ ְ ֶ
ֵ ֶ חינה
סה ִאיז ַא ְ ִ ָ
ִדי ָ
אõיפõàיען ֵמיין
ְ ֶ צäריק
ִ קענען
ָזאל õŁין ֶ ֶ הדים'
'קדִ ָ ֳ ַ
פן ֶ
Łט ."àäאְ ôהêים )קאפטיל עו ג(
מדרִ ִ ְ Ł ֶעס ְ ֵ
Łטייט ִאין ִ ְ ָ
אמרבצõçןַ ָ : äמעõנתִ ְ õ בŁלם סָ ְ õéä ויהי ְ ָ ֵ ְַ ִ
Łïט ִאין לערנט ְ ַ
אלŁיַ üהק' )איכה ב ו( ֶ ְ ְ ֶדער ַ ְ ֵ
עłה עõלם ָ ָ àרçתŁֶ õל ָ מתחילת ְ ִ ָàרכיה ַ ְ ִ ַ ר' ְ ַ ְ ָ
ïלאץ וואֶ äדער מדרַ ,Łאז ֶדער ְ ַ ִדי ִ ְ ָ
Łהיה
éביכõל ֶ ָ ָ סéäהָ ְ ִ , ָ àירŁäלים
הקב"ה ִ ָ ַ ִ
סéäה
ָ געמאכט ֵזייןאõיàערŁטער ָהאט ֶ ַ ְ ֶ ְ ְ ֶ
àני
עłõין ָ ֵ ִ çŁהיä
יהי ָרצõן ֶ ִ ְ àתõכִ ְ :ã מתêïל ְ ָ ִ ְֵַ
ארט זעלàן ָ ְ
אõיפן ֶ ְ ְְ העõלםִ ,איז
àריאת ָ ָ Łàעת ְ ִ ַ
ִ ְ ַ
äמקŁâי.
àיתי ִ ְ ָ ִ אחריב ֶאת ֵ ִ êŁא ַ ֲ ִ éדי ֶ ֹ ְרצõניֵ ְ ,
ִ
הñדŁים ִאיז קõדִ ָ ֳ ַ Ł ֶ דארט וואֶ äדער ָ ְ
àאŁאפן
אõיàערŁטער ָהאט ַ ַ ְ ֶ ְ ְ ֶ Łàעת ֶדער ִ ְ ַ
הëקַ .Łâאזõי ִווי געŁטאנען ִאין ֶדער ֵàית ַ ִ ְ ָ ֶ ְ ַ ֶ
ירŁäלים
àאŁאפן ִאין ְ ָ ַ ִ וועלטָ ,האט ֶער ַ ַ ְ ֶדער ֶ ְ
הïרâס – ָוואס ִהיט ָא ïאõיף ֵזיין õŁמר ַ ַ ְ ֵַא ֵ
דעריןגעדאווענט ֶ ִ
סéäהָ ,וואס ֶער ָהאט ֶ ַ ֶ ְ ַא ָ
קענען ֶזען
äàדקע צֶ ֶ ä õàיעט ֶער ִזיַ üא ְ ֶ Łטחֶ , ֶַ
זאלן טäן ֶדעם ָרצõן יłראל ַאז ֵזיי ָ ְ éלל ִ ְ ָ ֵ ַפאר ְ ַ
Łכינה
פעלדערַ ,אזõי אõיָ üהאט ִדי ְ ִ ָ זיינע ֶ ְ ֵֶ ֶ
מאכן
דארפן ָחרäב ַ ְ ניŁט ַ ְ ְ éדי ֶער ָזאל ִ ְ הםֵ ְ , ֵַ
ïלאץ צִ äזיü אוועקגעŁטעלט ִאיר ְ ַ
דארטן ַ ֶ ְ ֶ ְ ֶ ְ ָ ְ ְ
Łחרב, וכיון ֶ ָ ַ
הëקָ ֵ ְ .Łâ ֵזיין הõיז – ִדי ֵàית ַ ִ ְ ָ
וועלט.
אäמקäקן אõיף ֶדער ֶ ְ ְ ְ
àני
çŁעֵ ָ äł מêפני ֶ ַ ֲ יהי ָרצõן ִ ְ ָ ַ מתêïלִ ְ :
הäא ִ ְ ַ ֵ
הëזõן ִאין סõéäת, àרéת ַ ָ ֶווען ֶמען ֶ ְ ְ ְ
àענטŁט ִ ְ ַ äמקŁâי ,אäן ֶווען àיתי ִ ְ ָ ִ àנין ֵ ִ Łאקרב ִ ְ ַäŁôבה ֶ ֲ ָ ֵ ְ ָ
'הרחמן הäא ָ ִיקים
ôפילהָ ֲ ַ ָ :
ֶàעט ֶמען ַא ְ ִ ָ געווארןִ ,איז
הëקִ Łâאיז ָחרäב ֶ ָ ְ ֶדער ֵàית ַ ִ ְ ָ
דערפäןהõìפלת'ֶ .מען ֶזעט ֶ ְ
âוד ַ ָ ֶסéת ָ ִ
ָלנֶ äאת ֻ ַ "יהי ָרצõן ַאז מתêïלִ ְ , אõיàערŁטער ִ ְ ַ ֵ ֶ ְ ְ ֶ ֶדער
א .די מדרש זאגט דארט אז דער סיבה פארוואס ירושלי הייסט 'ירושלי ,'וויבאלד מלכי
צדק – ש ב נח ,האט דאס אנגערופ' של) 'בראשית יד יח( ,או אברה אבינו האט דאס
גערופ' יראה' )בראשית כב יד( ,דעריבער האט דער אויבערשטער געמאכט א צירו צוויש די
צוויי נעמע צוזאמע צו 'ירושל' – 'יראהשל.'
ה לב שומע ויהי בשל סוכו
פליגלעַ ,üאזõי ִווי ֵàיי
זייער ְ ִ ְ ֶ
àאדעקט ִמיט ֵ ֶַ ֶ ְ çŁכäת צäם סéäה ָהאט ַא ַ ָ מצוה פäן ָ ַאז ִדי ִ ְ ָ
סכָ ,üוואסàאדעקט ִמיט ְ ָ
סéäה ָוואס ִאיז ַ ֶ ְ ַא ָ âוד' ,אäן ִמיט ֶדער 'סéת ָ ִ
הëקַ ֻ – Łâ ֵàית ַ ִ ְ ָ
הïŁעõת
גäטע ַ ְ ָאäנז ֶ
מïŁיע ַפאר ְ
ָדאס ִאיז ַ ְ ִ ַ סéäה ֶàעט ֶמען ַאז ֶמען ָזאל מצות ְָזכäת פäן ִ ְ ַ
אõיבן.
ְ פäן אינעם ֵàית
גיכן ִ ֶ
Łנעל ִאין ִ ְ זיצן ְ ֶ
קענען ִ ְõŁין ֶ ֶ
הëק.Łâ
ִַ ְָ
ויבי
חמדי ְ ָ ַ ְ ִ
צִ ְ ַ ָ
ְִ
מצוה פäןçŁכäת ָהאט ִדי ִ ְ ָ וואספארא ַ ָ
ָ ְַ ַ
ווערטŁלמה )פרק יא אות א( ֶ ְ אבן ְ ֵ ָ ספר ֶ ֶ ִאין ֵ ֶ הëק?Łâ
סéäה ִמיט ִדי ֵàית ַ ִ ְ ָ
ָ
גר"א ַאן Łàם ֶדער ְ ָ געàרענגט ְ ֵ ֶ ְֶ ְְ ֶדער ָהאט טאקע
ַ ֶ פארוואס
ַ ְָ אäן
דארטן:
Łרייàט ָ ְ ְ אינטרעסאנטע ִחֶ ,Łäâער ְ ֵ ְ ִ ְ ְֶ ַ ְֶ אינעם ֵàית סéäה ִ ֶ
אõיàערŁטער ֶגעõàיט ֵזיין ָ
ֶ ְ ְ ֶ
ïרקים àארàעה ְ ָ ִ
יהיה ְ ַ ְ ָ ָ áאäלה ִ ְ ֶעניני ְ ָ ארàעה ִ ְ ְ ֵ ְַ ָָ הëק?Łâ
ְִַָ
áאäלה ֶוועט Łהעõלם ִנõâן )ראש השנה טזִ :(.די ְ ָ ֶָ ָ
צייטןִ ,איןàאזäנדערע ֵ ְ
צעטיילט ִאין ִפיר ַ ְ ֶ ֶ ֵזיין ֶ ֵ ְ עלינ
סת ָלם ָ ֵ
הרס ֻ ַ
ַ ֵ
ווערטוועלט ֶ ְ זמìים ָוואס ֶדער ֶ ְ ִדי ִפיר ְ ַ ִ
זהר )רעיא מהימנא פר'
äñôני ֹ ַ ֶעס ְ ֵ
Łטייט ִאין ִ ֵ
äבראŁ מהעäàדֹ ְ . יáאלְ ִ ַ ֵ ä àפסח ִ ָ ֲ גע'מïŁטַ ֶ ְ : ָ ִ ְ ְ
אגינת
סéäה ַ ִ ַ
âאיהי ָ Łכינôא ְ ִ ִ פנחס רנוָ ְ ִ ְ (.
äבעצרת
àאõיבי ה'ֶ ֶ ֲ ַ . הâין ְ ְ ֵ áמר ַ ִ ôהיה ְ ַ הנה ִ ְ ֶ ַ ָָ
éאëא ַעל עלייהָ ִ ְ äגדפאה ֲ ַ ְäפריłת ַ ְ ָ ָ
עלייהַ ִ ְ ä ֲ ְַ
ידי
יהיה ִקäàץ ְáלäיõת ַעל ְ ֵ הבäעõת[ ִ ְ ֶ ]חג ַ ָ ַ
סéת'הõïרס ֻ ַ
לברכא ַ ֵ ôקינָ ְ ָ ְ ääבגין ָדא ְ ִàניןִ ְ ,ִָ
הëק.'Łâ àנין ֵàית ַ ִ ְ ָ 'äבסõéת ִ ְ ַ רàינ äע"הֻ ְ , מŁה ַ ֵ ֶֹ
Łכינה ָוואס ָדאס ִאיז ִדי עלינִ ,äדי ְ ִ ָָŁלõם ָ ֵ
אõיסגעלייזט פäן
ְֶ ֵ ְ ווערן
ïסח ֶוועט ֶמען ֶ ְ ִאין ֶ ַ
ïŁרייט אõיס àאŁיצן אäן ֶעס ְ ְ ֵ סéäה ,טäט ַ ִ ְ ָ
הנה ֶוועט ֵזיין áלõçתִ ,אין ֹראָ ָ ַ Ł Łעäàד ָ ֻ ִדי ִ ְ
מאמע ַפאר ִאיר פליגלען ַאזõי ִווי ַא ַ ֶ אירע ְ ִ ְ ִֶ ֶ
אõיבי ה'ִ ,אין ָŁבäעõת, áמר ִâין אõיף ִדי ְ ַ ֶדער ְ ַ
מתñן
דעריàער ָהאט ֶמען ְ ַ ֵ נדער ,אäן ֶ ִ ֶ ִקי ְ ֶ
áלõçת ,אäן מאכן ַא ִקäàץ ָ ֻ רàינְ ַ ä מŁה ַ ֵ ֶוועט ֹ ֶ
עלינ.'ä
סéת ָŁלõם ָ ֵ 'הõïרס ֻ ַ
זאגן ַ ֵגעווען צְ ָ ä ֶ ֶ
אõיפגעõàיעט ִדי ֵàית
ֶ ְֶ ווערן
אäם סõéäת ֶוועט ֶ ְ
הëק.Łâְִַָ זהר ַהק' ֶקען ֶמען פäנעם ֹ ַ ִמיט ִדי ֶ ְ ֶ
ווערטער ֶ
צוויŁן ִדי
çŁכäת ְ ִ ְ פארŁטיין ֶדעם ַ ַָ ְ ְ ֵ
געŁעןִ ,איזïאסירäנגען ָוואס ֵגייט ֶ ֶ אלע ַ ִ ְ ֶ ֶַ הëק,Łâ
סéäה ִאין ִדי ֵàית ַ ִ ְ ָ ָ מצוה פäןִ ְָ
פארוואס ֶעס פארŁטענדליָ ְ ַ ü
זייער ַ ְ ְ ֶ ְ ְ ִ ֵ ֶ
קõדŁסéäה ִאיז ַאזõי ִווי ֶדער ֶ ִוויàאלד ִדי ָ
ַ ְ
ïסחäïנקט ִאין ֶדעם ָטאגִ :אין ֶ ַ ïאסירן ְ ְ
ָזאל ַ ִ ְ
געפינט ִזיü
Łכינה ַהק' ֶ ִ ְהñדŁים ָוואס ִדי ְ ִ ָ
ֳַ ָ ִ
זענען
חרäתנֶ äווען ִמיר ֶ ֶ זמן ֵ ֵ ָוואס ָדאס ִאיז ְ ַ
ארט וואֶ äדער ִאין ִאירֶ ,עס ִאיז ַאן ָ ְ
ïרעהִ ,איז ַא אõיסגעלייזט פäן ַ ְ ֹ
ְֶ ֵ ְ געווארן
ֶ ָ ְ
זיינע
מיחד ִמיט ֵ ֶ אõיàערŁטער ִאיז ִזיֵ ַ ְ ü
ֶ ְ ְ ֶ
אõיסגעלייזט פäן
ְֶ ֵ ְ ווערן
ïאסיגע ֵצייט צְ ֶ ä ַ ִ ֶ
קינדער.
ִ ְֶ
הנה ֶווען ֶעס ִאיז ַא áלõçתֹ .ראָ ָ ַ Ł Łעäàד ָ ֻ ִ ְ
ענדיגן ֶדעם ִâין ִמיטïאסיג צְ ִ ְ ֶ ä
הâיןִ ,איז ַ ִ יõם ַ ִ צוויŁן ֶדער
çŁכäת ְ ִ ְ ֶמען ֶקען ֵ ְ
צäלייגן ָנאַ üא ַ ָ
פיינט ה'.
האàן ֵ ְ מענטŁען ָוואס ָ ְ אלע ֶ ְ ְ ֶ ִדי ַ ֶ סéäה ,לõיט ִוויהñדŁים ִמיט ִדי ָ קõדִ ָ ֳ ַ Ł
ֶ
מקàל
האàן ְ ַ ֵ
ָŁבäעõת ִאין ֶדער ֵצייט ֶווען ִמיר ָ ְ Łלמה )חג סוכות ד"ה ôפארת ְ ֹ ֹ
ס'Łטייט ִאין ִ ְ ֶ ֶ
ְ ְ ֵ
אזא
רàינִ ,äאין ַ ַ מŁה ַ ֵ דõרֶ ֹ ü
õôרה ְ געווען ִדי ָ ֶ ֶ זענען
הñדŁים ֶ ֶקõדִ ָ ֳ ַ Łוהיו הכרובים( ִאין ִדי ֶ
רàינä
מŁה ַ ֵגעראטן ַאז ֹ ֶ זמן ֶ ָ ְ ָטאג ִאיז ֶדער ְ ַ àכנפיהם',
'סõככים ְ ַ ְ ֵ ֶ
ְִ éרäבים
געווען ִדי ְ ִ ֶ ֶ
חג הסכות לב שומע ו
àאליàט ִדי
דערפäן ִווי ָחäŁב אäן ַ ִ ְ ֶמען ֶזעט ֶ ְ מענטŁען
אלע ֶ ְ ְ ֶ צאמנעמען ַ ֶ
קäמען אäן ַ ְ ֶ ֶָזאל ֶ
סéäה ִאיז ֵàיים ִרõàנŁֶ õל מצוה פäן ָ ִ ְָ וואספארא
אàער ָ ְ ַ ַ הארץֶ ָ ,
éנפõת ָ ָ ֶ
מארàע ַ ְ
ֵ ְַ ַ
געוואלדיגע
עõלםַ ,אז ָהאט ִאין ִזיַ üא ֶ ַ ְ ִ ֶ ָ àנין ֵàית
çŁכäת ָהאט סõéäת ִמיט ִדי ִ ְ ַ ַָ
זיצן ִאיןדõרְ ִ ü
סגäלהַ ,אז ְ
éח ִאין ְ ָ גרõיסע ֹ ַ
ְ ֶ הëק?Łâ
ְִַָ
הëקŁâ
àיזן ֵàית ַ ִ ְ ָ
דערגרייכן ִ ְ
סéäה ֶקען ֶמען ֶ ְ ְ ֵ ְ ָ
זיסקייט
טõעם ֵזיין פäן ִדי ִ ְ ֵמעלה ,אäן ֵ ֶŁל ַ ֲ ָ געווען
מסàיר ֶ ֶ
האàן ַ ְ ִאàער לõיט ִווי ִמיר ָ ְ ֶָ
לעתיד ָלבõא ֶווען ִדי ֵàית ָוואס ֵגייט ֵזיין ֶ ָ ִ צוויŁן ֶדער ֵàית çŁכäת ְ ִ ְ ֶדער ַ ָ
אõיפגעõàיעט.
ֶ ְֶ הëקֵ Łâגייט ֵזיין
ִַ ְָ ïלעצער
àיידע ְ ֶ ֶהëקִ Łâאין סõéäת ַאז ִאין ֵ ֶ ְִַָ
רäען ,אäן צä
Łכינה צֶ ä ארט ַפאר ִדי ְ ִ ָ ִאיז ַאן ָ ְ
)חידושי אגדות, מהר"Łא Łטייט ִאין ַ ַ ְ ָ ֶעס ְ ֵ פארŁטייט
יłראל ,לõיט ֶדעם ַ ְ ְ ֵ éלל ִ ְ ָ ֵ
àאŁיצן ְ ַ
ַ ִ ְ
הõéíת àחג ַ ֻ הביתה ְ ַ
ְוטעם ַ ְ ִ ָ פסחים הַ ַ (. ווערט
הëקְ ֶ Łâ פארוואס ֶדער ֵàית ַ ִ ְ ָ ֶמען ַ ְ ָ
סéת ְŁלõמõ ïרס ֻ ַ מëצרים ָ ַàהõציאנ äה' ִ ִ ְ ַ ִ
ְוכָ ִ ְ 'ä וויàאלד
אõיפגעõàיעט ִאין סõéäתְ ַ ִ , ֶ ְֶ ווערן
ֶ ְ
ענין .ב
זענען ֵאיין ִ ְ ָ
àיידע ֶ ֵֶ ֶ
הŁõבôי' ְוג,'õ
בõéíת ַ ְ ִ ìŁאמר ִ'éי ַ ֻ עלינéְ ,äמַ ֱ ֶ ֶ õ ֵָ
הëקŁâ
àבנין ֵàית ַ ִ ְ ָ לáאêה ְ ִ ְ ַ àזכäת ֶזה ִ ְיזָ ֻ ְ ַ äé ְִ
בŁלם
'ויהי ְ ָ ֵ
éטעם ַ ְ ִעלינַ ַ ְ ,ä Łכינתֵ ָ õלהŁרõת ְ ִ ָ ְַ ְ אהל
סתר ָ ֳ
יסרני ְ ֵ ֶ
ְַ ִֵ ִ
זיצן ִאין
פארוואס ִמיר ִ ְ טעם ַ ְ ָ סְ 'õéäוגֶ .'õדער ַ ַ )ויקרא טז ל ד"ה ויש להבין( ïנים ָיפõת ֶדער ָ ִ
צäליֶ àדעם ָוואס ֶווען ֶדער ִ סéäהִ ,איזָ אלŁיַ üהק'ַ ,אזŁàם ֶדער ַ ְ ֵ àרענגט ְ ֵ
ְֶ ְְ
ארõיסגענäמען פäן
אäנז ַ ְ ֶ ֶ אõיàערŁטער ָהאט ְ ֶ ְ ְ ֶ הëקִ Łâאיז ָחרäב נאכדעם ָוואס ֵàית ַ ִ ְ ָ ָ ְֶ
ארäמגענäמען אäן
אäנז ַ ְ ֶ ֶ ְ מצריםָ ,האט ֶער ִ ְַ ִ אäנזער
הרàים ֶקען ְ ֶ àעוõנõתינִ ַ ָ ä
געווארן ,אäן ַ ֲ ֵ ֶ ָ ְ
ענדיגט צַ äאז מהר"Łא ֶ ְ ִ ְ àאŁיצט .אäן ֶדער ַ ַ ְ ָ ַ ִ ְ הëק,Łâ
אריינגיין ִאין ֵàית ַ ִ ְ ָ
ניŁט ַ ֵ ְ ֵ äáף ֶמער ִ ְ
זõכה ֵזיין ַאז ֶדער àזכäת ֶדעם ֶוועט ֶמען ֶ ְִ אריינגיין
נŁמה ָיא ַ ֵ ְ ֵ אäנזער ְ ָ ָפארט ֶקען ָנאֶ ְ ü ָ ְ
אäנז ֵàיים ֵàית ְ רäען אõיף ֶ Łכינה ָזאל
ְ ִ ָ מעלה ָוואס ָדאס ִאיז הëקŁֶ Łâל ַ ֲ ָ צäם ֵàית ַ ִ ְ ָ
הליŁי.
הëקִ ִ ְ ַ Łâ ְִַָ אריין ִאין ָïסäק טייטָ Łדאס ַ ֵ סéäהֶ .ער ֵ ְ ִדי ָ
רעהֶ ,ווען ֶמען ֵגייט àסàְ õéיõם ָ ָ יצïנני ְ ֻ
ִéי ִ ְ ְ ֵ ִ
àרכה ָוואס ֶדער ֶמען ֶקען ַ ְ ְ ֵ
פארŁטיין ֶדער ְ ָ ָ טäנקעלע ָáלäת
סéäה ִאין ִדי ְ ֶ ֶ אריין ִאין ִדי ָ ֵַ
האàן
גיàט ,לõיט ִווי ִמיר ָ ְ מהר"Łא ִ ְ
ַ ְַ ָ ווערט ָדאס אהלְ ֶ ,õ àסתר ָ ֳ 'יסôרני ְ ֵ ֶ
ֶטעגִ ֵ ִ ְ ַ ,
àחינה
סéäה ִאיז ַא ְ ִ ָ
ערקלערט ַאז ֶדער ָõŁין ֶ ְ ְ ֶ ְ געפינט ִזיִ üאין ֵàית
éאִ äêווי ֶמען ֶ ִ ְ גערעכנט ְ ִ
ֶ ֶ ְְ
דארטן ִאיז
הñדŁים' ָוואס ָ ְ ְ
'קõדִ ָ ֳ ַ Ł
פäן ֶדער ֶ מעלה.
הëקŁֶ Łâל ַ ֲ ָ ְִַָ
ב .דער זעלבע געדאנק שטייט אי דרשת המהר"ל )דרשה לשבת הגדול( ווי ער שרייבט דארט
אז בזכות דע ערשט טאג פו סוכות וועל מיר זוכה זיי צו בני בית הבחירה ,וכאשר
ישראל מקיימי מצות סוכה לישב בסוכה ,ג כ הקב"ה שורה ומשרה את שכינתו במקדש
שנקרא בש סוכה ,או ווע די איד זענע מקיי דע מצוה פו סוכה ,טוט דער
אויבערשטער משרה זיי די שכינה אי בית המקדש וואס דאס איז זייי סוכה .ער איז מסביר
דארט באריכות אז די סוכה איז געווע ארומגענומע מיט די ענני הכבוד ,וואס די שכינה האט
זי געפינע דערי.
ז לב שומע ויהי בשל סוכו
Łôבִ 'äאיז ַאזõי ְגרõיס,
'àסõéäת ֵ ְ
מצוה פäן ַ
ִ ְָ אידן
סéäה פäן הקב"ה ,אäן ֶווען ִדי ִ ְ ָ ֶדער
ôŁף ִמיטווערן ַא ֻ ָ
זõכה צְ ֶ ä
ַאז ֶמען ִאיז ֶ סéäה אäן ֵזיי ָ מצוה פäןמקיים ִדי ִ ְ ָזענען ְ ַ ֵ
ֶ ֶ
השי"ת. אינאיינעם
Łכינה ִ ְ ֵ ֶ זיצן ִמיט ִדי ְ ִ ָ פרייען ִזי üצְ ִ ä
ְֵ ֶ
נתעõרר ַא ָרצõןווערט ִ ְ ֵ ונłמחה ְָ ֶ ,üà
נגילה ְ ִ ְ ְ ָ
– ִָ ָ
קàלת
מימרא ֵàיי ַ ָ ַ אזא ֵ ְ ָ ִמיר ֶ ֶ
געפäנען אõיַ ַ ü זיצן ִמיט ווילן ִ ְ
àאŁעפער צְ ִ ä העליõן ֵàיים ַ ֶ ֶ ֶָ ְ
זאגט )שבת קיט(: áמרא ָ ְ àŁתִ ,ווי ִדי ְ ָ ַָָ פילן
אירע ִ ְ גאנץ ָיאר ִמיט ִ ֶ פאלק ַא ַ ְ ֵזיין ָ ְ
àŁתàערב ַ ָ הëתêïל ְ ֶ ֶ
המנäנא ָéל ַ ִ ְ ַ ֵאמר ַרב ַ ְ ָ ַָ הëקŁâŁיינקייט ִאין ֵàית ַ ִ ְ ָ ïראכט אäן ֵ ְ ֵ ְַ ְ
נעłה
éאָ ֲ ַ äê הéתäב ְ ִ עליו ַ ָ
מעלה ָ ָ
ויכֶ ֲ ַ ,äê
ְואõמר ַ ְ ֻ
ֵ àמהרה
אראïקäמען ִ ְ ֵ ָ
הליŁי ָוואס ֵגייט ַ ָ ְ ֶ ַ ְ ִ ִ
àראŁית ,ד ֶווער ֶעס àמעłה ְ ֵ ִ ôŁף להקב"ה ְ ַ ֲ ֵ ָֻ אמן .ג
àימינֵ ָ ä
ְֵָ
éביכõל ַא
ווערט ִ ְ ָ
àיינאכטְ ֶ ,
àŁת ֵ ַ ְ ויכָ ַ äê
זאגט ַ ְ ֻ
ָ ְ
àראŁית .ה
מעłה ְ ֵ ִ ôŁף ִמיט השי"ת ִאין ַ ֲ ֵ ָֻ
)בראשית ב ג( החçים ֶדער ֵ ִ ֶ
הייליגער אõר ַ ַ ִ
ף ִמיט השי"ת
ַא ֻ ָ
מעגליַ üאז ַא
פרעגט ִווי ַאזõי ִאיז ֶ ְ ִ
ְֶ ְ
ôŁף ִמיט ַא ווערן ַא ֻ ָ
קענען ֶ ְ
ודם ָזאל ֶ ֶ
łàר ָ ָ
ָָ מהר"י ֵווייל )שו"ת קצא
ספר ַ ֲ ִ ֶעס ְ ֵ
Łטייט ִאין ֵ ֶ
זäטא
אלçהָ ä
געàרענגט ִאין ֵ ִ ָ
ווערט ֶ ְ ֶ ְ ְ
ד"ה וישֶ ,עס ֶ ְ
געווארן ָנאü
פארטיג ֶ ָ ְַזאָ üוואס ִאיז õŁין ַ ְ ִ
געווארן .ו
àאŁאפן ֶ ָ ְ
איידער ֶער ִאיז ַ ַ ְ
ֵ ֶ מקיים
איינער ָוואס ִאיז ְ ַ ֵ
או"ח תרלג סק"א( ַאז ֵ ֶ
ווערט ַא
סéäהְ ֶ ,
זיצן ִאין ַא ָמצוה פäן ִ ְ
ֶדעם ִ ְ ָ
äïנקט
פארוואס ְ ְ
נאכמער ַ ְ ָ ֶמען ֶקען ְ ֶ ְ
פרעגן ָ ְ ֶ מעłה
אõיàערŁטער ִאין ַ ֲ ֵ
ֶ ְ ְ ֶ ôŁף ִמיט ֶדער ָֻ
סéäה ִאין
זיצן ִאין ָ
מצוה פäן ִ ְ
ֵàיי ִדי ִ ְ ָ מקיים ֵזיין ֶדער
סגäלה פäן ְ ַ ֵ
àראŁיתֶ .דער ְ ָ ְֵ ִ
ג .קע זיי אז צוליב דע איז חודש תשרי א צייט פו נצחו אוי גוג ומגוג אזוי ווי עס
שטייט אי טור )סימ תצ( אז דער טע פארוואס מע ליינט די הפטרה פו שבת חול המועד
סוכות מלחמת גוג ומגוג ,ווייל דור די סוכה איז מע מקרב די גאולה.
ד .ווע מע איז געקומע מודיע זיי פאר הרה"ק ר' שלמה'קע זווילער זי"ע אז די דייטש
זענע שוי ביי גרעני פו אר ישראל ,האט ער געפרעגט "פארוואס איז מע מי נישט
געקומע מודיע זיי שבת ביינאכט פאר קידוש ,וואס דעמאלט איז א זמ התעוררות או מע
קע פועל' ישועות ,ווייל מע ווערט דא א שיתו מיט השי"ת ,או ווע א שיתו פארלאנגט,
דאר מע אויספיל זיי וואונטש"] .למעשה האט ר' שלמה'קע גע'פועל'ט אז די רשעי די
דייטש זאל נישט קענע אריינקומע אי אר ישראל ,ווי באקאנט אז ער איז געווע ביי דער
קבר פונע אור החיי הק' או געזע דער ש הוי"ה לייכט אי שיינע אותיות[.
ה .דער צוגליי פו שבת או סוכות טרעפ מיר שוי א רמז אי תפארת שלמה ,ווי ער שרייבט
אוי דער פסוק בסוכות תשבו שבעת ימי איז ראשי תיבות 'שבת'.
ו .דער אור החיי הק' ענטפערט ,אז ווע עס וואלט נישט געווע שמירת שבת אוי די וועלט
וואלט עס חרוב געוואר .קומט אויס אז דור דע וואס מע היט אפ דע שבת קודש,
האלט מע אפ דער וועלט פו צאמפאל ,דעריבער ווערט מע א שות במעשה בראשית.
חג הסכות לב שומע ח
מהימנתא
צילא ִ ְ ֵ ָ ָ
ְִ ָ מצוה ַאזõי
פאררעכנט ֶדער ִ ְ ָ
ווערט ַ ְ ֶ ְ ְ
àŁת ֶ ְ
ֵàיי ַ ָ
קäמט אõיס ַאז ִמיט ֶדעם ָוואס ֶמען ִאיז ְ ְגרõיס אäן ָחäŁב ֵàיי השי"תַ ,אז ֶמען ִאיז
זיצן ִאין ַא מצוה פäן ִ ְ מקיים ִדי ִ ְ ָ ְ ֵַ 'ôŁף ִמיט השי"ת' ִאין ווערן ַא ֻ ָ
זõכה צְ ֶ ä
ֶ
éלל
àרכה ַפאר ְ ַ מïŁיע ְ ָ ָ
סéäהִ ,איז ֶעס ַ ְ ִ ַ ָ àראŁית.
מעłה ְ ֵ ִ
ֲֵַ
דעריàער ָהאט ֶדער גאנצע ָיארֶ ִ ֶ , יłראל ַא ַ ְ ֶ
ְִָ ֵ
âוקא ֵàיים סéäה ַ ְ ָ
אõיàערŁטער ֶגעõàיט ֵזיין ָ ֶ ְ ְ ֶ ירלים
סה ִ ָ ַ ִ
ָ
àרכה
מïŁיע ֵזיין ְ ָ ָ
éדי צַ ִ ְ ַ ä העõלם ְ ֵàריאת ָ ָ ְִ ַ ôŁפõת ענין פäן ֻ ָ פארŁטיין ֶדער ִ ְ ַ éדי צֵ ְ ְ ַ ä ְֵ
גאנצע
וועלטֵ ,ווייל ֶדער ַ ְ ֶ גאנצע ֶ ְ ִאין ֶדער ַ ְ ֶ àרענגן
אראְ ְ ֶ ְ ï וועלן ִמיר ַ ָ ִמיט הקב"הְ ֶ ,
'להטיב
àריאה ִאיז ְ ֵ ִ ôכלית פäן ֶדער ְ ִ ָ ְִַ ויהי
אõיפן ָïסäק )תהלים עו ג(ִ ְ ַ , ְ מדר,Ł ִדי ִ ְ ָ
מענטŁען,
מאכן גäט ַפאר ֶדער ֶ ְ ְ ְ לברäאיו' צְ ַ ä
ְִ ָ àרçתõ
מôחêת ְ ִ ָàרכיה ִ ְ ִ ַ אמר ר' ְ ַ ְ ָ בŁלם סַ ָ :õéä ְֵָ
געוואלט
אõיàערŁטער ָהאט ֶ ָ ְ ֶ ְ ְ ֶ אäן ֶדער סéäה,
ָ àירŁäלים
עłה הקב"ה ִ ָ ַ ִ עõלם ָ ָ ָ ֶŁל
דערפאר
וועלטַ ְ ֶ ,àרכה ִאין ִדי ֶ ְ אריינגעàן ַא ְ ָ ָ
ֵַ ְֶ ְ àתõכ ãוכו'ֶ ,ווען ֶדער מתêïל ְ ָ Łהיה ִ ְ ַ ֵ
éביכõלָ ָ ֶ , ִ ְָ
סéäהָ ,וואס פäן ֶדעם ָהאט ֶער ֶגעõàיט ַא ָ וועלט ָהאט àאŁאפן ִדי ֶ ְ אõיàערŁטער ָהאט ַ ַ ְ ֶ ְ ְ ֶ
הïŁעõת ַפאר ִדי גäטע ַ ְ ָ אלע ֶ קäמט ַארõיס ַ ֶ ְ ירŁäלים ,אäןסéäה ִאין ְ ָ ַ ִ ָ געõàיעט ַא
ֶ ֶער ֶ
וועלט.
ֶ ְ יłראל ָזאל éלל ִ ְ ָ ֵ דארטןַ ,אז ְ ַ געווען ָ ְ ְ מתêïל ֶ ֶ ִ ְֵַ
דארפן
ניŁט ַ ְ ְ ערלי ,üאäן ֶֶער ָזאל ִ ְ àלייàן ֶ ְ ְִֵ ְ
זייער גäט ֶדער לõיט ֶדעם ַ ְ ְ ֵ
פארŁטייט ֶמען ֵ ֶ הëק.Łâ מאכן ֶדעם ֵàית ַ ִ ְ ָ ָחרäב ַ ְ
אõיבן
ְ האàן
מהר"י ֵווייל ָוואס ִמיר ָ ְ ַ ֲִ פארוואסמסàיר ַ ְ ָŁלמה ִאיז ַ ְ ִôפארת ְ ֹ ֹ ֶדער ִ ְ ֶ ֶ
זענעןאäנז ֶ ֶ
ְ דäרֶ üדעם ָוואס געàרענגטְ ,ֶ ְֶ ְְ àריאת
אנפאנג ֵàיים ְ ִ ַ גלייàֵ üיים ָ ְ ַ ְ ְֵ
ווערטסéäהָ ,וואס פäן ֶדעם ֶ ְ מצות ָ מקיים ִ ְ ַ
ְ ֵַ געõàיעט ַא
ֶ אõיàערŁטער ֶ
ֶ ְ ְ ֶ העõלםָ ,האט ֶדער ָ ָ
àרכõת אäן àריאה ִמיט ְ ָ
גאנצע ְ ִ ָ נïŁע ֶדער ַ ְ ֶ ְִ ַ ערקלערט ָדאס ִמיט ֶדעם ָוואס סéäה? ֶער ֶ ְ ְ ֶ ְ ָ
גאנצע ָיארִ ,מיט ֶדעם הïŁעõת ַפאר ִדי ַ ְ ֶ ַ ְ ָ וחáתם
Łטייט ִאין ָïסäק )ויקרא כג מא( ְ ַ ֹ ֶ ֶעס ְ ֵ
ווערט ַא פארוואס ֶמען ֶ ְ פארŁטייט ֶמען ַ ְ ָ ַ ְ ְ ֵ àנהֶ ,דער ָ ְ
ווארט ימים ַ ָ ָŁבעת ָ ִאתַ õחג ַלה' ִ ְ ַ ֹ
וועלט
àראŁיתֵ ,ווייל ִדי ֶ ְמעłה ְ ֵ ִ ôŁף ִמיט ַ ֲ ֵ ָֻ צäלערנען ַאז ֶווען ֶמעןאäנז ֶ ְ ֶ קäמט ְ 'àנה' ְ ַָָ
מïŁיע ֵזיין
געווארן צַ ִ ְ ַ ä
àאŁאפן ֶ ָ ְ ִאיז ָדאְ ַ ַ ü זיàן ֶטעג פäן ֶדעם יõם טõב ïראוועט ִדי ִ ְְַ ֶ
ווערן ַא
אäנז ֶ ְéלל ִישראלְ . גאנץ ְ ַ àרכה ַפאר ַ ְ ְָ ָ Łפע ַפאר àרכה אäן ֶ ַ מïŁיע ְ ָ ָ
סõéäתִ ,איז ֶעס ַ ְ ִ ַ
גäטעàאŁאפן ִדי ֶאäנז ַ ַ ְ ôŁף ִמיט השי"תְ , ָֻ זיàן ֶטעג סõéäת גאנצע ָיארִ .די ִ ְ'àנה' ִ די ַ ְ ֶ
ַָָ
וועלט.
הïŁעõת ַפאר ִדי ֶ ְ ַ ְ ָ גאנצע ָיאר.
מïŁיע אõיף ֶדעם ַ ְ ֶ ִאיז ַ ְ ִ ַ
ט לב שומע הושענא רבה
רה
הענא ַ ָ
ַ ְָ
רה' ַ א גט ְ ִ ְ
קוויטל 'הענא ַ ָ
ַ ָ הי פ ִ די ֶ ְ ַ
חרדת ַ ִ
קוויטל
ַא גט ְ ִ ְ רה'
'הענא ַ ָ
ַ ָ הין פן
חרדת ַ ִ
ִדי ֶ ְ ַ
הñד) Łõפר' צו לא,(: זõהר ַ ָ ִמיר ֶ ִ ֶ
געפינען ִאין ַ אנגערäפן
ווערט ָ ְ ֶ ְ לעצטע ָטאג פäן סõéäתְ ֶ , ִדי ֶ ְ ֶ
רàה ִאיז ַא הŁõענא ַ ָ
ַ ְָ ַאז ִדי ָטאג Łטייט ִאין ִדי רàה'ֶ .עס ְ ֵ 'הŁõענא ַ ָ
ַ ָ
הנה אäן יõם ִéיäïרַ ,ווייל המ üŁצֹ äראָ ָ ַ Ł ְֶ ֵ דאזיגע ָטאג ִאיז ַא הñדŁõים ַאז ִדי ָ ִ ֶ ספרים ַ ְ ִ ְ ִָ
מענטִ Łאין נאכדעם ָוואס ֶמען ִאיז ַדן ֶדעם ֶ ְ ְ ָ ְֶ נõראים,ימים ָ ִ המ üŁפäן ִדי ֶטעג פäן ִדי ָ ִ ְֶ ֶ
áזר ִâיןחתמ'עט ִדי ְ ַ הנה ,אäן ֶמען ַ ְ ֶ ֹראָ ָ ַ Ł àאŁעפער ַדן ִדידעמאלטס ִאיז ֶדער ַ ֶ ֶ וָואס ֶ ָ ְ ְ
'קוויטלע'ü
ווערן ִדי ְ ִ ְ ֶ ִאין יõם ִéיäïרְ ֶ , געàרענגט
ווערט ֶ ְ ֶ ְ ְ וועלטַ .אזõי ִווי ֶעס ֶ ְ גאנצע ֶ ְ ַ ְֶ
רàא – ַאז ֶמען הŁõענא ַ ָ
איàערגעגעàן ִאין ַ ְ ָ
ִ ֶ ְֶ ֶ ְ מאמר
חõדש ֱאלäלָ ֲ ַ , 'àני ִ ָ ְ ָ
יłłכר' ֵ ֲ ָ ַ
)מאמרי ֶ ספר ְ ֵ ִאין ֵ ֶ
גע'ïסק'נט
מקיים ָדאס ָוואס ֶמען ָהאט ֶ ַ ְ ְ ְ ִאיז ְ ַ ָ õâרŁי ְרäŁמõת החõדַ ,(Łאז ִדי ְ ֵ א' – ַמהäת ַ ֶ
הזõהר ִאיזִ :אין גע'חתמ'עטִ – .די ָלõŁן ַ ַ אäן ֶ ַ ְ ֶ אינעם ָïסäק )עמוס ג ח( געווען ִ ֶ מרëז ֶ ֶהאàן ְ ַ ֵ
ָ ְ
זיàעטע ָטאג פäן י"õט ִאיז ִדי ִסäçם פäן ִדי ִ ֶ ֶ ארי"הווארט ַ ְ ֵ
ייראַ ,אז ִדי ָ ְ לא ִ ָ Łאג ִמי ֹ אריה ָ ְַָ ֵ
גייען
צעטלעֶ ֵ ü וועלט ,אäן ִדי ֶ ְ ֶ ִדי ִâין פäן ִדי ֶ ְ ווערטער ֱאלäל, ראŁי ֵôיבõת פäן ִדי ֶ ְ ֶ ִאיז ִדי ָ ֵ
קעניג.
פäנעם ֶ ִ ïאלאץ ֶ פäנעם ַ ַַארõיס ֶ הŁõענא .אäן ִאין הéיäïריםָ ְ ַ , הנה ,יõם ַ ִ ִ ֹראָ ָ ַ Ł
רàי
Łטייטַ ,אז ַ ִ הנה פ"ד ה"ח( ְ ֵ )ראָ ָ ַ Ł ְ ַ ְִ
ירŁäלמי ֹ
אäן ָדאס ִאיז ִדי ְמקõר צִ äדי ִ ְ ָ
יראה אäן ִדי אõיפן ָïסäק )ישעיה נח ב( ְ יõנה ָהאט ֶ ָ ְ
געזאגט ָ
פארהאן ִאין ֶדעם
õéבד ֹראָ Łוואס ִאיז ַ ְ ֶַ רäפן
טäען ֵזיי ְ ידרäŁןִ ,מיר ֶ ואõתי יõם יõם ִ ְ ֹ ְ ִ
àייגעוואõינט ֵàיי
ְ האàן ֵ ֶ
ָטאגַ ,אזõי ִווי ִמיר ָ ְ ָטאג ָטאגַ ,אז 'יõם יõם' ֵגייט ַארõיף אõיף
האàן
צדיקים ָוואס ָ ְ גרõיסע ַ ִ ִ
אסאך ְ ֶ ַַ מיינט ֹראŁ ôקיעה ֵ ְ 'ערבה' – ְ ִ ָ 'ôקיעה' אäן ַ ָ ָ ְִ ָ
עבõדה
גרõיסע ַ ָ
געוואלדיגע ְ ֶ
אראïגעלייגט ַא ֶ ַ ִ ֶ
ַָ ֶ ֵ ְ רàה.הŁõענא ַ ָ
מיינט ַ ְ ָ ערבה ֵ ְ הנה ,אäן ַ ָ ָ ַָָ
סïעציעל ַàיי רביה"ק ִאין ֶדעם ָטאגֶ ִ ֶ ְ ,
פלעגט ַזיין ָŁרäי ִאין
מסאטמאר זי"עָ ,וואס ְ ֶ ְ
ִַ ְָ פארŁטייןָ ,וואס ִאיז ִדי דארפן ַ ְ ְ ֵ לכאõרה ַ ְ ְְִ ָ
מִ Łëווי ִאין
õìרא ִאין ֶדעם ָטאגָ ַ . ïחד ָ ַא ַ ַ הנה אäן ֵŁייכäת פäן ֹראָ ָ ַ Ł
הייליגע ֶטעג.
ִדי ֵ ִ ֶ áמרא )ראש השנה רàהִ .מיר ֶזען ִאין ְ ָ ָ הŁõענא ַ ָ
ַ ְָ
הנה ִאיז ֶמען ַדן ִדי טזַ ,(.אז ִאין ֹראָ ָ ַ Ł
מŁל , ֶמען ֶקען ָדאס ַ ְ ִ
מסàיר ַזיין ִמיט ַא ָ ָ גזירõת ווערן ִדי ְ ֵ
מענטŁן ,אäן ִאין יõם ִéיäïר ֶ ְ ֶ ְְ ְ
אריינגעפאלן ִאין
מענטָ Łוואס ִאיז ַ ֵ ְ ֶ ַ ְ ַא ֶ ְ ְ 'äנתנה
זאגט ֶמען אäן ְ ַ ֶ גע'חתמ'עט .אäן ַאזõי ָ ְ ֶ ְֶַ
דערטראנקען
éמעט ֶ ְ ְ ָ ְ ֶ ַא ַים ,אäן ֶער ִאיז ִ ְ ַ äבõçם צäם יéתבäן ַ הנה ִ ָ ֵ'àראָ ָ ַ Łõôקף' – ְ ֹ ֶ
וואסערן ,אäן
רõיŁיגע ַ ֶ ְ
ִ ֶ טיפע
געווארן ִאין ִדי ִ ֶ
ֶ ָ ְ ווערט
וועלכע ָנאַ üזאְ ֶ ü יחתמäן'ֶ ְ ֶ . ִéיäïר ֵ ָ ֵ
איינער
Łטריק ָוואס ֵ ֶ ïלäצלäנג ֶזעט ֶער ַא ְ ְ ִ
ְ ְ ְ צäליֶ àדעם ִ חתמ'נעןָ ,וואס נאכן ַ ְ ְ ֶ
ֶגעטäען ָ ְ
ראטעווען,
éדי ִאים צֶ ֶ ַ ä אריינגעווארפן ְ ֵ
ָהאט ַ ֵ ְ ֶ ָ ְ ְ אלס ַא 'יõם פארעכנט ַ ְ
רàה ַ ֶ ְ ְ הŁõענא ַ ָ
ווערט ַ ְ ָ ֶ ְ
אלע
Łטריק ִמיט ַ ֶאינעם ְ ְ ִ כאïט ִזיָ üאן ִ ֶ
ֶער ַ ְ ִדין'.
חג הסכות לב שומע י
מïŁטַ ,ווייל
קנעכט ִאין ִ ְ ָ ָחיֶ ,נעם ִ ְ
ניŁט ַדיין ְ ֶ ְ לעàן.
ראטעווען ַזיין ֶ ְ
éדי צֶ ֶ ַ ä זיינע õéחõתֵ ְ ,
ַ ֶ
גערעכט
ניŁט ֶ ֶ ְ àאŁעפעניִ Łאיז ִ ְ
ַקיין äŁם ַ ֶ ֶ ִ àארäאיגן,
ִ ְ ניŁט ַאàער ִ ְ ָדאֶ üוועט ֶער ִזיֶ ָ ü
אקעגן ִדיר.
ֶַ ְ האàן אõיף ַזיין
מõרא ָ ְ נאכאלץ ָ
אäן ֶער ֶוועט ָ ְ ַ ְ
ŁטייןניŁט ְ ֵ
וועלן ִ ְ
זיינע ִפיס ֶ ְלעàןàִ ,יז ֶווען ַ ֶ
ֶ ְ
זענען ִמיר ִזיü
אלעםֶ ֶ , אàער ִמיט ֶדעם ַ ֶ ֶָ ערד.פעסט אõיף ִדי ֶ ְ ֶ ְ
הייליגער
ֵ ִֶ ֶדער ַאז מחåק,
ְ ֵַ
רחמים ,אäן ֶער ֶוועטàעל ַ ֲ ִ àאŁעפער ִאיז ַא ַ ַ
ַ ֶ ֶ ימים àמִ üŁדי ָ ִאäנז ְ ֶ ֶזעלàע ִאיז ִמיט ְ ִדי ֶ ְ ֶ
הâיןָ ,נאר
àמידת ַ ִ
מïŁט'ן ְ ִ ַ
ניŁט ִ ְ ָ ְ זיכער ִ ְ
אäנז ִ ֶ
ְ פארלאזן ִזיü
אלע ַ ְ ָ ְ כאטִ Łמיר ַ ֶ נõראיםְ ָ , ָ ִ
הרחמים.
àמידת ָ ַ ֲ ִ
ְִ ַ זיכעראäנז ִ ֶ
àאŁעפערַ ,אז ֶער ֶוועט ְ אõיפן ַ ֶ ֶ ְ
פארחתמ'ענען ִמיט ַא גäט àאŁערן אäן ַ ַ ָ ֶ ֶ ַ ֶ ְ
זõה"ק )שם לבַ ,(.אז ִאין ֶדעם Łטייט ִאין ַ ֶעס ְ ֵ עבõדה
גאנצע ֲ ָ געàענטŁט ָיארָ ,נאִ üדי ַ ְ ֶ ֶ ֶ ְְ ְ
אידן,
ענדיגט ִזיִ üדי ִâין אõיף ִדי ִ ְ
ָטאג ֶ ִ ְ ימי
àמִ üŁדי ְ ֵ
אריינגעלייגט ְ ֶ ֶ
האàן ַ ֵ ְ ֶ ֵ ְ ָוואס ִמיר ָ ְ
àברכהַ ,ווייל צäõŁרה ִ ְ ָ ָזענען ֶאידן ֶ ֶאäן ִדי ִ ְ כאïן ִמיר ַא והíליחõתָ .דאך ַ ְ הרחמים ְ ַ ְ ִ ַָ ֲ ִ
זענען ֵזיי
עצרת( ֶ ֶ טאג ְ ִ ִ
)Łמיני ֲ ֶ ֶ מארגנדיגן ָ
ֶדעם ָ ְ ְ ְ ִ ְ קäמט ִדי ָטאג ציטערֶ ,ווען ֶעס ְ Łרעק אäן ַא ִ ֶ ְֶ
מיטן
מôŁעŁע ַזיין ִ ְ
איינגעלאדענט ִזי üצַ ֵ ֲ ַ ְ ִ ä
ֵ ְֶ ַ ֶ ְ איàערגעגעàן ַפאר
ווערט ִ ֶ ְ ֶ ֶ ְ áזר ִâין ֶ ְ ָוואס ִדי ְ ַ
פארן
àרכõת ַ ְ àאקäמען פäן ִאים ְ ָ
ֶ מל ,üאäן צַ äֶֶ זאלן ָדאס הŁי"תַ ,אז ֵזיי ָ ְ äêŁחים פäן ַ ֵ ִדי ִ ִ
גאנצן ָיאר.
ַ ְְ אõיספירן.
ְ ִ ְ
זאלן
להעלפן ַאז ִמיר ָ ְ ֶדער ַ ֶ ֶ
àאŁעפער ָזאל ְ ֶ ְ ְ הŁי"ת ִאיז ַדן ִדי מציאäת ַאז ַ ֵ עצם ְ ִ אäן ִדי ֶ ֶ
אלע
àאקäמען ִדי ַ ֶ
ֶ זõכה ֵזיין צַ ä
אלע ֶֶַ ïחד ַפאר ִזיַ ,üווייל ַקיין וועלט ִאיז ַא ַ ַ ֶ ְ
הïŁעõת ָוואס ִדי àרכõת אäן ַ ְ ָ גäטע ְ ָ
ֶ מעגליכקייט
ניŁט ַקיין ֶ ִ ֵ מענטָ Łהאט ִ ְ äŁם ֶ ְ ְ
Łענקען ִאין ֶדעם אäנז ֶ ְ ֶ אõיàערŁטער ֵגייט ְ
ֶ ְ ְ ֶ הרחמים
מידת ָ ַ ֲ ִâàיןָ ,אן ִדי ִ ַ זéאי ַ ִ ארõיסצäגיין ַ ַ
ַ ְ ֵ
ָטאג ,אäן ִאין ִדי ֶטעג פäן סõéäת ,אäן ִמיר הëל üע"ה âוד ַ ֶ ֶ àאŁעפערַ .אזõי ִווי ָ ִפäנעם ַ ֶ ֶ ֶ
טõבים
ִ לחçים
פאר'חתמ'עט ְ ַ ִ
ווערן ַ ְ ַ ְ ֶ
זאלן ֶ ְ
ָ ְ ואל ָôבõא ôהêים )קמג ב( ְ ַ געזאגט ִאין ְ ִ ִ ָהאט ֶ ָ ְ
קוויטל.
זõכה ֵזיין צַ äא גäט ְ ִ ְ äלŁלõם ,אäן ֶ
ְָ לפניָ ýכל
יצâק ְ ָ ֶלא ִ ְ ַעבéִ ýâי ֹ במïŁט ֶאת ַ ְ ֶ ְִ ְ ָ
יא לב שומע ' הלכות ברכת 'לישב בסכה'
ה'
'ליב ַ ָ
רת ֵ ֵ
הלכֹות ִ ְ ַ
ִ ְ
רכה,
געווען ¤דערוֹ יף ©א בּ§ ¨ ¨
מתקן ¤ ¤ חז"ל § © ּ¥
מקיים ¨האבּ§ ן © £
מצוה ¨וואס ¤מען ¦איז § © ¥ יעדע ¦ § ¨
אוֹ יף ¤ ¤
מצוה פ ּון ס ּוכּ¨ ה ¦איז ¤דער ¦ח ּי ּוב בּ§ ¨ ¨
רכה רכה ,בּ ¥יי ¦די ¦ § ¨
מצוה ¨האט ¦זי ¥זיין בּ§ ¨ ¨
יעדע ¦ § ¨
¤ ¤
צוה¤ ,עס ¦איז ¨דא ¦אין ¤דעם געווענליכע ¦מ § ¨
לעצירט ¦ווי בּ ¥יי ©א ¤ ¦ § ¤ ¤
קאמפ § ¦ ¤
אסא ¤מער ¨ § ּ §©©
ישט ¦די ¦ח ּי ּוב בּ§ ¨ ¨
רכה לוֹ יט ¦די ©מ ¨ ּצב רטים ¨וואס טוֹ ׁ§
וויכטיגע ּ§פ¨ ¦
הלכוֹ ת א ּון ¦ § ¦ ¤
אסא ¤מער ¨ £
©©
̈אדער אוֹ §פן.
¤
הלכה ¦אין
קלאר ¦די ¨ ¨ £ וויסן § ¨
הלכוֹ ת ,א ּון ¦ §
לערנען ¦די ¨ £
דעריבּ ¤ער ¦איז כּ§ ©דאי צ ּו ©אד ּו §ר ¤ § ¤
¦ ¤
מח ּ¨יב ,א ּון ¦ ׁ§
נישט צ ּו רכה ¤ווען ¤מען ¦איז § ª פארלירן ¤דעם בּ§ ¨ ¨
נישט צ ּו © § ¦ § יעדע ©פאל ,כּ§ ¥די ¦ ׁ§¤ ¤
מח ּ¨יב ¦מיט ¥קיין בּ§ ¨ ¨
רכה. לבט ¨לה ¦אין ©א ©פאל ¨וואס ¤מען ¦איז ¦ ׁ§
נישט § ª מאכן ¥קיין בּ§ ¨רכוֹ ת § © ּ¨
© §
יעדע ָמאל ָוואס
'לישב ַּב ּס ָּכה' ֶ ֶ
רכה ֵ ׁ ֵ
מאכן ַא ְּב ָ ָ
געדארפט ַ ְ הדּ ין ָ ְ
וואלט ֱמען ֱ ַ ְ ְ מצד ַ ִ
ִ ַּ א.
פון
מצוה ּ
מקיים ַא ִ ְ ָ
אלד ֶמען ִאיז ָדאֵ ַ ְ %
וויב ְ
סו ָ ּכה ,א ִ ַ ּ
אינעם ּ
אריין ִ ֶ
ֶמען ֵגייט ְ ּבלוֹ יז ַ ֵ
רכה ֶווען
מאכט ָנאר ַא ְּב ָ ָ
נעמט ֶמען ָאן ַאז ֶמען ַ ְ
להלכה ֶ ְ
אבער ַ ֲ ָ ָ
סו ָּכהֶּ ָ ,
ִזיצן ִאין ּ
ְ
סו ָ ּכה .ב
עסט ִאין ִדי ּ
ֶמען ֶ ְ
מאכט ֶמען
מ'עסטְ ַ ,
איידער ְ ֶ ְ
סו ָ ּכה ַפאר ַא ׁ ְש ִטיק ֵצייט ֵ ֶ
זיצט ִאין ִדי ּ ֲ ִ ּ
אפל ּו ֶמען ִ ְ ב.
אבער ֶעס ִאיז ְּכ ַדאי
עפעסּ ֶ ָ ,
עסט ֶ ּ ֶ
'לישב ַ ּב ּס ָ ּכה'ָ ,נאר ֶווען ֶמען ֶ ְ
רכה ֵ ׁ ֵ
ִנישט ֵקיין ְ ּב ָ ָ
ְׁ
צו יוֹ ֵצא ֵזיין ִמיט ִדי
עסןּ ,
רכה אוֹ יף ִדי ֶ ְ
מאכט ַא ְּב ָ ָ
האבן ֶווען ֶמען ַ ְ
אינזין ָ ְּ
צו ִ ְ ִ
ּ
סו ָ ּכהִ ,ווי צ.ב.
עפטיגט ִזיִ %אין ִדי ּ
אש ְ ִ ְ
זאכן ִמיט ָוואס ֶמען ַ ּב ׁ ֶ
אנדערע ַ ְ
אלע ַ ְ ֶ ֶ
רכה ַ ֶ
ְ ּב ָ ָ
רענגען .ג
פארב ֶ ְ ֶ
סתם ַ ְ ְ ּ
אדער ְ ַּ
לאפן ָ ֶ
ׁ ְש ָ ְ
א .בטור )סוף סימן תרלט( הביא שיטת הגאונים הסוברים כן ,וכן הביא הב"י )שם( בשם הרי"ף,
והרמב"ם )פ"ו סוכה הי"ב( ,וכן פסק להלכה החיי אדם )כלל קמז דין יג( והגר"א בביאורו.
ב .שו"ע )סעיף ח( ,והוא דעת רבינו תם המובא ברא"ש )סוכה פ"ד סימן ג( ,ובטור )סו"ס תרלט(.
ג .מטה אפרים )סימן תרכה סעיף מ"ו( ,ובשל"ה )ריש מסכת סוכה ד"ה לשון אבא( בשם אביו ז"ל.
הלכות ברכת 'לישב בסכה' ' לב שומע יב
אריין
קו ְמט ַ ֵ
אלד ֶווען ֶמען ּ מח ָ ּיב ִמיט ַא ְּב ָ ָ
רכה ַּב ְ סקים ִאיז ֶמען ְ
לוֹ יט ֵטייל ּפוֹ ְ ִ ג.
אריין
קו ְמט ַ ֵ
גלייֶ %ווען ֶמען ּ
עפעס ְ ֵ
עסן ֶ ּ ֶ
צו ֶ ְ
ראטזאם ּ
דעריבער ִאיז ַ ְ ַ
סו ָ ּכהּ ֶ ִ ֶ ,
אינעם ּ
ִ ֶ
'לישב ַ ּב ּס ָ ּכה' .ד
רכה ֵ ׁ ֵ
מאכן ַא ְּב ָ ָ
און ֶדערוֹ יף ַ ְ
סו ָ ּכהּ ,
ִאין ִדי ּ
]עס
קביעותֶ ,
עסן ִמיט ַא ְ ִ ּ
מוז ֶמען ֶ ְ
'לישב ַּב ּס ָ ּכה' ּ
רכה ֵ ׁ ֵ
מאכן ַא ְּב ָ ָ
קענען ַ ְ
צו ֶ ֶ
ְּכ ֵדי ּ ד.
סעו ַדת
מיינט ַא ְ ּ
זיצן[ ה ָדאס ֵ ְ
אראפ ִ ְ
דארף ַ ָ ּ
מחמירַ ,אז ֶמען ַ ְ
זענען ַ ְ ִ
זענען ָדא ָוואס ֶ ֶ
ֶ ֶ
יסל ְמזוֹ נוֹ ת .ו
אב ְ
נישט ַאז ֶמען ִאיז טוֹ ֵעם ַ ִּ
קבעְ ׁ ִ ,
ֶ ַ
ביצה .ז
יסל ֶמער ִווי ַא ְּכ ֵ ָ
אב ְ
סעו ָדה אוֹ יף ֶדעם ִאיזּ ִ ַ ,
קביעות ְ ּ
יעור ְ ִ ּ
ֶדער ׁ ִש ּ ה.
געווען ַא
מ'האט ָנאר טוֹ ֵעם ֶ ֶ
און ְ ָ
ּ רכה,
געמאכט ַא ְּב ָ ָ
יב ֶמען ָהאט ָיא ֶ ַ ְ
אוֹ ּ ו.
ימען
צו ַפארזוֹ ֶ
סעו ָדהָ ,זאל ֶמען ֶזען ִזיּ %
קביעות ְ ּ
געהעריגע ְ ִ ּ
קלייניגקייט ָאן ֵקיין ֶ ֶ ִ ֶ
ְ ֵ ִ ְ ֵ
סו ָ ּכה .ח
לענגער ִאין ִדי ּ
יסל ֶ ְ ֶ
אב ְ
ַ ִּ
רכה ,אוֹ יף
געמאכט ַא ְ ּב ָ ָ
איינמאל ֶמען ָהאט ׁשוֹ ין ֶ ַ ְ
געדענקען ַאז ֵ ְ ָ
דארף ֶ ֶ ְ ֶ
אבער ֶמען ַ ְ
ָ ֶּ ז.
מאכט ֶמען
סעו ָדהְ ַ ,
צו ַא ְ ּ
וואשן ּ
דערנאִ %וויל ֶמען ִזיְ ׁ ַ %
און ֶ ְ ָ
טיקל ְמזוֹ נוֹ תּ ,
ַא ׁ ְש ִ ְ
פון ִדי
יב ֶמען ֵגייט ַארוֹ יס ּ
יסער אוֹ ּ
סעו ָדה ,אוֹ ֶ
'לישב' ֵּביי ִדי ְ ּ
נייע ֵ ׁ ֵ
ִנישט ֵקיין ֵ ֶ
ְׁ
וויילע .ט
סו ָּכה ַפאר ַא ֵ ֶ
ּ
סו ָ ּכהִ ,איז ַדּ ְ ָ
וקא ִאין אריין ִאין ִדי ּ
קו ְמט ַ ֵ
עסן ֶווען ֶמען ּ
עפעס ֶ ְ
ָדאס ַאז ֶמען ָזאל ֶ ּ ֶ ח.
סו ָּכה,
לישב ַּב ּ
רכה ֵ ׁ ֵ
געמאכט ַפאר ֶדעם ֵקיין ְּב ָ ָ
נאכנישט ֶ ַ ְ
ַא ַפאל ָוואס ֶמען ָהאט ָ ְ ִ ׁ ְ
אבער
סו ָּכהֶּ ָ ,
אינדערפרי ִאין ּ
ערש ֶטער ָמאל ִ ְ ֶ ְ ְ ִ
אריין ֶדער ֶ ְ ׁ ְ
קו ְמט ַ ֵ
למשל ֶווען ֶמען ּ
ְ ָ ָׁ
יעדע
עפעס ֶ ֶ
עסן ֶ ּ ֶ
צו ֶ ְ
נישט אוֹ יס ּ
פעלט ִ ׁ ְ
רכהְ ֶ ,
מאכט ׁשוֹ ין ִדי ְ ּב ָ ָ
איינמאל ָוואס ֶמען ַ ְ
ֵ ְ ָ
ד .מג"א )ס"ק יז( חיי אדם ,ביכורי יעקב )סק"מ(.
ה .כתב הביכורי יעקב )סימן תרמג סק"ד( וכתב כן אפילו לענין אכילת פת גמור ,אבל מסתימת
הפוסקים אינו נראה כן.
ו .שערי תשובה )סימן תרלט סק"ה( בשם הגנת ורדים )כלל ד סימן ו( ,וכן פסק המ"ב )שם סקי"ג
וס"ק טו(.
ז .מ"ב )ס"ק מו( ,ולאפוקי מדעת החיי אדם שכתוב דגם בכזית אם קובע עצמו עליו די בזה,
ואפילו דמיירי בפת גמור ,וס"ל כדעת הפרמ"ג )א"א סק"ו( ,עיי"ש.
ח .כדי שהברכה יחול גם על הישיבה) ,מ"ב שם סקט"ז בשם השערי תשובה(.
ט .משנה ברורה )שם סקמ"ו(.
יג לב שומע ' הלכות ברכת 'לישב בסכה'
יח ַדּ ַעת
מס ַ
נישט ַ ּ ִ
ווילאנג ֶמען ָהאט ִ ׁ ְ
סו ָּכהְ ַ ִ ,
אריין ִאין ִדי ּ
ָמאל ָוואס ֶמען ֵגייט ַ ֵ
געווען .י
ֶ ֶ
אלע
אכילהֵ ,גייט אוֹ יַ %ארוֹ יף אוֹ יף ַ ֶ
רכה אוֹ יף ֲ ִ ָ
להלכהַ ,אז ִדי ְּב ָ ָ
נעמען ָאן ְ ַ ָ ָ
ִמיר ֶ ֶ ט.
האבן ֶווען
אינזין ָ ְ ּ
דעריבער ָזאל ֶמען ִ ְ ִ
סו ָ ּכהּ ֶ ִ ֶ ,
אינעם ּ
טוט ִ ֶ
זאכן ָוואס ֶמען ּ
אנדערע ַ ְ
ַ ְֶ ֶ
יב און ֲ ִ ּ
אפל ּו אוֹ ּ לאפן .יא ּ
רכה ,אוֹ י %אוֹ יף ִדי ׁ ְש ָ ְ
צו יוֹ ֵצא ֵזיין ִמיט ִדי ְּב ָ ָ
עסטּ ,
ֶמען ֶ ְ
נייע
מאכן ֵקיין ֵ ֶ
נישט ַ ְ
עסןָ ,זאל ֶמען ִ ׁ ְ
נאכ'ן ֶ ְ
סו ָ ּכה ָ ְ
פון ִדי ּ
יסל ּ
אב ְ
ֶמען ֵגייט ַארוֹ יס ַ ִ ּ
לאפן .יב
עפאר ֶמען ֵגייט ׁ ְש ָ ְ
רכהֶּ ,ב ָ
ְּב ָ ָ
סו ָּכה' ֶווען ֶמען ָהאט
'לישב ַּב ּ
רכה ֵ ׁ ֵ
מאכן ַא ְּב ָ ָ
צו ַ ְ
פארגעסן ּ
יב ֶמען ָהאט ַ ְ ֶ ְ
אוֹ ּ י.
יב ֶמען
אפלו אוֹ ּ
סעו ָדה ַ ִ ּ
אינמיטן ִדי ְ ּ
רכה ִ ְ ִ ְ
מאכן ִדי ְּב ָ ָ
עסןָ ,זאל ֶמען ַ ְ
צו ֶ ְ
יבן ּ
אנגעהוֹ ְּ
ָ ְֶ
נישט ֵקיין ּ ַפת .יג
עסט ׁשוֹ ין ִ ׁ ְ
ֶ ְ
רכה
געמאכט ֵקיין ְּב ָ ָ
נישט ֶ ַ ְדערמאנט ַאז ֶמען ָהאט ִ ׁ ְ
יב ֶמען ָהאט ִזיְ ַ ְ ֶ % אבער אוֹ ּ יאֶּ ָ .
יב
עסן ,אוֹ ּ צו ֶ ְ
געענדיגט ּ
נאכדעם ָוואס ֶמען ָהאט ׁשוֹ ין ֶ ֶ ְ ִ ְ
ערשט ָ ְ ֶ
סו ָ ּכה'ְ ׁ ְ ֶ ,
'לישב ַּב ּ
ֵ ֵׁ
און
סו ָּכה' ּ
'לישב ַּב ּ
רכה ֵ ׁ ֵ
מאכן ַא ְּב ָ ָ
המזוֹ ן ָזאל ֶמען ַ ְ
רכת ַ ָּ
האלט ָנאַ %פאר ִּב ְ ַּ
ֶמען ַ ְ
עפעס טוֹ ֵעם ֵזיין .יד
דערנאֶ ּ ֶ %
ֶ ְ ָ
איבער
נישט ִ ֶּרכהָ ,זאל ֶמען ִ ׁ ְגעמאכט ַא ְּב ָ ָ
מספק ִצי ֶמען ָהאט ֶ ַ ְ יב ֶמען ִאיז ְ ּ ָ יב .אוֹ ּ
עסן ֵקייןנאכדעם ֶ ְנישט ָ ְ ֶ
אבער ֶעס ִאיז ְּכ ַדאי ַאז ֶמען ָזאל ִ ׁ ְ
רכהֶּ ָ , מאכן ֵקיין ְּב ָ ָ
ַ ְ
רגימא .טו
מיני ַּת ְ ִ ָ
און ִ ֵ
ְּברוֹ יטָ ,נאר ּ ֵפרוֹ ת ּ
י .פשוט ,דשאר דברים הטפלים נפטרים בברכתו בבוקר.
יא .כנזכר לעיל בהערה ג'.
יב .שו"ע הרב )סעיף יב( ,ודלא כהחיי אדם )כלל קמז דין טו(.
יג .מג"א )שם( ,וכן פסקו כל האחרונים.
יד .המג"א )שם( פסק שאף אם אינו אוכל כלל ,יכול לברך לישב בסוכה ,אם הוא עומד עדיין
באמצע הסעודה] ,והלבושי שרד לומד בדעת המג"א דאף אם כבר ברך ברכת המזון ,יכול
לברך אז ברכת לישב בסוכה ,והפרמ"ג נשאר בזה 'בצ"ע לדינא'[ .אמנם במטה אפרים )סימן
תרכה סעיף סא( מחלק אם כבר בירך ברכת המזון ,דכל זמן שעדיין לא נטל את ידיו ,או שאר
דברים החשובים היסח הדעת ,טוב שיאכל מעט אחר הברכה.
טו .דספק ברכות להקל )שו"ת שבות יעקב ח"א סימן לב ,והובא דבריו בשע"ת סקי"ח( .ועיין במטה אפרים
)סעיף סג( דאם אפשר לו לאכול פת כיסנין או מיני תרגימא ,עדיף מאכילת פת.
הלכות ברכת 'לישב בסכה' ' לב שומע יד
יסל ֵצייט,
אב ְ
סו ָ ּכה ַפאר ַא ַ ִ ּ
פון ִדי ּ
ספקֶ ,קען ֶמען ַארוֹ יס ֵגיין ּ
פון ַא ָ ֵ
אזא ַפאל ּ
ִאין ַ ַ יג.
און ִזי%
קו ֶמען ּ
צו ִריק ּ
דערנאּ %
און ֶ ְ ָ
זאכןּ ,
אנדערע ַ ְ
עפטיגן ִמיט ַ ְ ֶ ֶ
אש ְ ִ ְ
און ִזיַּ %ב ׁ ֶ
ּ
רכה .טז
מאכן ַא ְּב ָ ָ
און ַ ְ
וואשןּ ,
ווידער ַ ׁ ְ
ִ ֶ
און ֶמען ִאיז סעו ָדהּ ,
אינמיטן ִדי ְ ּ
סו ָ ּכה ִ ְ ִ ְ
פון ִדי ּ
געגאנגען ּ
יב ֶמען ִאיז ַארוֹ יס ֶ ַ ְ ֶ יד .אוֹ ּ
אלד
יב ֶמען ָהאט ִזיּ ַ %ב ְ אדער ֲ ִ ּ
אפל ּו אוֹ ּ לאנגע ֵצייטֶ ָ ,
יסן ַפאר ַא ַ ְ ֶ אינדרוֹ ְ
ליבן ִ ְ ְ
ֶגעב ִ ְּ
ְּ
צו
לאנט ּ געפ ַ ְ
אבער ֵּביים ַארוֹ יס ֵגיין ָהאט ֶמען ֶ ּ ְ סו ָ ּכהֶּ ָ ,
צום ּ
געקערט ּ צו ִריק ֶ ֶ ְ
ּ
רכה
נייע ְ ּב ָ ָ
מאכן ַא ֵ ֶ
דארף ֶמען ַ ְ
לענגערע ֵצייטַ ,דאן ַ ְ
יסן ַפאר ַא ֶ ְ ֶ ֶ אינדרוֹ ְ
פארוויילן ִ ְ ְ
ַ ְ ֵ ְ
סעו ָדה .יז
צום ְ ּ
צו ִריק ּ
קערט ִזיּ %
ֶווען ֶמען ֶ ְ
צו
אדער ּ איינעםֶ ָ ,
רעדן ִמיט ֵ ֶ צו ֶ ְ
סו ָּכה ּ
פון ִדי ּ
יב ֶמען ִאיז ָנאר ַארוֹ יס ּ
אבער אוֹ ּטוֶּ ָ .
רכהֶ ,ווען ֶמען
נייע ְ ּב ָ ָ
מאכן ֵקיין ֵ ֶ
נישט ַ ְ
דארף ֶמען ִ ׁ ְ
קלייניגקייטַ ,דאן ַ ְ
ערלעדיגן ַא ְ ֵ ִ ֵ
ְֶ ֶ ִ ְ
סו ָ ּכה .יח צו ִריק ּ
צום ּ קו ְמט ּ
ּ
מאכן ֵקיין
נישט ַ ְ
דארף ֶמען ִ ׁ ְ
מעריבְ ַ ,
אדער ַ ֲ ִ מנחה ָ ֶ
דאווענען ִ ְ ָ
טזֶ .ווען ֶמען ֵגייט ַארוֹ יס ַ ֶ ֶ
סו ָ ּכה .יט
צום ּ צו ִריק ּקו ְמט ּ
רכה ֶווען ֶמען ּ נייע ְּב ָ ָ
ֵ ֶ
דארטן ִאין
לייבן ָ ְ ְ
און ֶעס ְּב ֵ ְּ
סו ָּכהּ ,
פון ִדי ּ
יעדע ַפאל ָוואס ֶמען ֵגייט ַארוֹ יס ּ
ִאין ֶ ֶ יז.
נישט
דארף ִ ׁ ְ
האלטן ַאז ֶמען ַ ְ
סקים ָוואס ַ ְ ְ
זענען ָדא ּפוֹ ְ ִ
מענטשעןֶ ֶ ,
אנדערע ֶ ְ ְ ׁ ֶ
סו ָּכה ַ ְ ֶ ֶ
ּ
צו ִריק .כ
קו ְמט ּ
רכה ֶווען ֶמען ּ
נייע ְּב ָ ָ
מאכן ֵקיין ֵ ֶ
ַ ְ
טז .שע"ת ומט"א )שם( ,והנה בשערי תשובה כתב דאי"צ יציאה גמורה ,רק אפילו יציאה לזמן
מיעוט ,מהני לברך שוב ,אמנם במטה אפרים סתם דבריו ולא ביאר אם בעינן יציאה גמורה
או לא .ובברכת הבית )שער נב סעיף כג( כתב דבעינן יציאה גמורה בכדי שיתחייב שוב בברכה,
ולכאורה לענינינו יש לצרף ספיקתו מה שמסופק אם ברך כבר ,ולסמוך על השע"ת שאי"צ
יציאה גמורה .ועיין בשעה"צ )ס"ק פו(.
יז .מג"א )ס"ק יז( ,שלחן ערוך הרב )סעיף יג( ,ושאר פוסקים.
יח) .שם(.
יט .הנה בפרמ"ג כתב דאפילו אם הולך לתפלת מנחה ,הרי זה נחשב כהפסק ,וכ"כ הבכורי
יעקב )סק"מ( ,וכ"מ במג"א )ס"ק יז( ,מיהו בבית מאיר כתב דהליכה לביהכנ"ס לא הוי הפסק,
ובתפלת שחרית אפשר דגם הוא מודה דנחשב הפסק ,דהרי יש כאן היסח הדעת ,ובשעה"צ
)ס"ק צא( מסיק להלכה דההולך להתפלל מנחה או מעריב ,לא יברך לישב בסוכה כשחוזר לסוכתו.
כ .בית שמחה )דיני ברכת ישיבת סוכה סימן א ס"ו( דמדמינן לי' להלכות סעודה ,דהדין הוא דאם
הניחו שם מקצת החבורה א"צ לחזור ולברך.
טו לב שומע ' הלכות ברכת 'לישב בסכה'
'לישב
רכה ֵ ׁ ֵגעמאכט ַא ְּב ָ ָ
און ֶמען ָהאט ֶ ַ ְ סו ָּכהּ ,
געגעסן ִאין ִדי ּ
יב ֶמען ָהאט ֶ ֶ ְ
יח .אוֹ ּ
עטליכע ׁ ָש ָעה
און ָנאֶ ִ ְ ֶ %סו ָ ּכהּ ,
פון ִדי ּ
נישט ַארוֹ יס ּ
נאכדעם ִאיז ֶמען ִ ׁ ְ
און ָ ְ ֶ
ַ ּב ּס ָ ּכה'ּ ,
דארף
סקים ִצי ֶמען ַ ְ
הפוֹ ְ ִ
מח-קת ַ ּ
עסןִ ,איז ָדא ַא ַ ְ ֶ
נאכאמאל ֶ ְ
עטער ִוויל ֶמען ָ ְ ַ ָ
ְׁש ּ ֶפ ֶ
עטליכע
סו ָ ּכה ַפאר ֶ ְ ִ ֶ
פון ִדי ּ רכה ,כא ֶ ְ ַ
דערפאר ָזאל ֶמען ַארוֹ יס ֵגיין ּ נייע ְּב ָ ָ
מאכן ַא ֵ ֶ
ַ ְ
רכה .כב
נייע ְ ּב ָ ָ
מאכן ַא ֵ ֶ
דערנאֶ %קען ֶמען ַ ְ
און ֶ ְ ָ
מינוטּ ,
ִ ּ
רכה ָזאל ָנאר
האבן ַאז ִדי ְ ּב ָ ָ
אינזין ָ ְּ
רכה ֶקען ֶמען ִ ְ ִ
מאכט ַא ְ ּב ָ ָ
ֶיעדע ָמאל ֶווען ֶמען ַ ְ ֶ יט.
רכה ֶווען ֶמען
נייע ְ ּב ָ ָ
מאכן ַא ֵ ֶ
סעו ָדהַ ,אזוֹ י ֶקען ֶמען ַ ְ
יעצטיגע ְ ּ
ַארוֹ יף ֵגיין אוֹ יף ִדי ֶ ְ ִ ֶ
יסל
אב ְ
צו ֵגיין ַ ִ ּ
נאכאלס ְּכ ַדאי ַארוֹ יס ּ
]אבער ֶעס ִאיז ָ ְ ַ ְ
סעו ָדהּ ֶ ָ ,
עטער ָנאַ %א ְ ּ
עסט ׁ ְש ּ ֶפ ֶ
ֶ ְ
רכה[ .כג
נייע ְ ּב ָ ָ
מאכט ַא ֵ ֶ
איידער ֶמען ַ ְ
סו ָּכהֶ ֵ ,
פון ִדי ּ
ּ
איינער ָוואס
]למשל ֵ ֶ
סו ָּכהָ ׁ ָ ְ ,
כלל ִאין ִדי ּ
עסן ִּב ְ ַ
צו ֶ ְ
נישט ּ
לאנט ִ ׁ ְ
איינער ָוואס ּ ְפ ַ ְ
ֵ ֶ כ.
עצם
רכה ,אוֹ יף ֶדער ֶ ֶ
מאכן ַא ְּב ָ ָ
סו ָּכהֶ ,קען ֶער ַ ְ
זיצן ִאין ּ
אבער ֶער ִוויל ִ ְ
פאסט[ ָ ֶּ
ַ ְ
עפעס ֶ ְ
עסן .כד נישט ֶ ּ ֶ
און ֶער ְּברוֹ יְ ׁ ִ % ִ ְ
זיצןּ ,
דארף
און ַארוֹ יסְ ַ ,
אריין ּ
יב ֶמען ֵגייט ָנאר ַ ֵ
סו ָ ּכה :אוֹ ּ
צווייטע ּ
ֶ צו ַא ְ ֵ
כאֶ .ווען ֶמען ֵגייט ּ
קביעות,
אוועק ִמיט ַא ְ ִ ּ
זיצט ִזיֶ ַ %
יב ֶמען ִ ְ
אבער אוֹ ּ
רכה .כה ָ ֶ ּ
מאכן ֵקיין ְּב ָ ָ
נישט ַ ְ
ֶמען ִ ׁ ְ
כא .ב"ח וט"ז כתבו שצריך לחזור ולברך ,ובבכורי יעקב )סק"מ( העתיק דבריהם ודייקעוד שכן
משמע באליהו רבה ,אך הכריע כדברי המג"א )ס"ק יז( שלמעשה אין לברך משום ספק
ברכות לבטלה ,וכ"כ הפרמ"ג )א"א ס"ק יז( ,וכן דעת רוב האחרונים.
כב .בכורי יעקב )שם( בדעת האליה רבה ,סידור יעב"ץ ,והפרמ"ג ,אכן דעת השו"ע הרב ודרך
החיים וכמה פוסקים דגם בזה בעינן יציאה גמורה ולא די ביציאה בזמן קצר.
כג .אשל אברהם )בוטשאטש( ,ובשו"ת מנחת יצחק )ח"ט סימן קסג( עיי"ש .וטעם הדבר ,דהא דעת
הב"ח דמהאי טעמא חייב לברך שנית לפי שמכוין שברכתו לא יעלה רק עד סעודה השניה,
רק דהמג"א הקשה ע"ז דדבר זה דומה למי שציצית עליו ומכוין שהברכה לא יעלה רק עד
חצות ,דבודאי אינו חוזר ומברך ,עיי"ש ,וא"כ בנידון דידן דבאמת יצא מעט מהסוכה ,שוב אין
זה דומה לנידון הציצית ,ושפיר יכול לחזור ולברך.
כד .טו"ז )סק"כ( א"ר )סקט"ו( ,ביכורי יעקב )סקמ"א( ,ועוד פוסקים ,וטעמם ,דבאמת גם על הישיבה
לחוד חייב לברך ,רק שפוטר הכל ע"י שמברך על האכילה שהוא העיקר ,ולכן מי שאינו
רוצה לאכול ,צריך לברך על עצם הישיבה ,שבשבילו זהו העיקר .אמנם במאמר מרדכי )סק"ח(
מפקפק ע"ז ודעתו שא"א לברך רק על הישיבה ,אולם דעת יחידאה הוא.
כה .שעה"צ )ס"ק צג(.
הלכות ברכת 'לישב בסכה' ' לב שומע טז
'מנהג
למעשׂ ה ִ ְ ָ
דארטן ,כו ְ ַ ֲ ֶ
נישט ָ ְ ְ
מ'עסט ִ ׁ ְ
יב ְ ֶ ְ רכהּ ִ ֲ ,
אפל ּו אוֹ ּ מאכן ַא ְ ּב ָ ָ
דארף ֶמען ַ ְ
ַ ְ
עפעס .כז
מ'עסט ֶ ּ ֶ
יב ְ ֶ ְ
רכהָ ,נאר אוֹ ּ
נישט ֵקיין ְּב ָ ָ
מאכט ִ ׁ ְ
ָהעוֹ ָלם' ִאיז ַאז ֶמען ַ ְ
צווייטע
ֶ צו ַא ְ ֵ
אריבער ֵגיין ּ
און ֶמען ִוויל ַ ִ ֶּ
סעו ָדהּ ,
אינמיטן ִדי ְ ּ
האלט ִ ְ ִ ְ
יב ֶמען ַ ְ
כב .אוֹ ּ
מח-קת
להלכה ִאיז ָדא ִאין ֶדעם ַא ַ ְ ֶ
סו ָ ּכהָ ָ ַ ְ ,
צווייטע ּ
ֶ ווייטער ִאין ִדי ְ ֵ
ֶ עסן ֵ
און ֶ ְ
סו ָ ּכה ּ
ּ
ספקוֹ ת,
לייגן ִאין ֵקיין ְ ֵ
אריין ֵ ְ
נישט ַ ֵ
דערפאר ִאיז ְּכ ַדאי ַאז ֶמען ָזאל ִזיְ ׁ ִ %
סקיםַ ְ ֶ ,
הפוֹ ְ ִ
ַ ּ
סעו ָדה .כח
אינמיטן ַא ְ ּ
סו ָ ּכה ִ ְ ִ ְ
צווייטע ּ
ֶ צו ַא ְ ֵ
עסן ּ
אריבער ֵגיין ֶ ְ
נישט ַ ִ ֶ ּ
און ֶמען ָזאל ִ ׁ ְ
ּ
נייע
מאכן ֵקיין ֵ ֶ
נישט ַ ְ
דארף ֶמען ִ ׁ ְ
חצרְ ַ ,
זענען ִאין ֵאיין ָ ֵ
סו ּכוֹ ת ֶ ֶ
צוויי ּ
יב ִדי ְ ֵ
כג .אוֹ ּ
רכה .כט
ְּב ָ ָ
נאכדעם ָהאט ֶמען ִזי%
אלד ָ ְ ֶ
און ַּב ְ
סו ָ ּכהּ ,
צווייטע ּ
ֶ צו ַא ְ ֵ
געגאנגען ּ
יב ֶמען ִאיז ֶ ַ ְ ֶ
כד .אוֹ ּ
הדּ ַעת,
הסח ַ ַ
געהאט ֵקיין ֶ ּ ַ
נישט ֶ ַ
און ֶמען ָהאט ִ ׁ ְ
סו ָ ּכהּ ,
אייגענע ּ
צום ֵ ֶ ֶ
געקערט ּ
צו ִריק ֶ ֶ ְ
ּ
סו ָ ּכה .ל צו ִריק ּ
צום ּ קו ְמט ּ
רכה ֶווען ֶמען ּ
נייע ְּב ָ ָ
מאכן ֵקיין ֵ ֶ
נישט ַ ְ
דארף ֶמען ִ ׁ ְ
ַ ְ
4
כו .שו"ע הרב )סעיף טו( חיי אדם ,ועיין בשו"ת ערוגת הבושם )או"ח סימן קצב( שמסיק דמ"מ נכון
שיטעום מידי ,עיי"ש.
כז .ערוך השלחן )סעיף כח( ,ועיין בשו"ת ויען יוסף )ח"ג סימן שעד(.
כח .שיטת המג"א )ס"ק יז( ,והשולחן ערוך הרב )סעיף יד( ,והביכורי יעקב )סק"מ( דצריך לחזור
ולברך אפילו אם היה בדעתו לכך ,אמנם במש"ב )סקמ"ח( פסק דאם היה בדעתו לילך שם,
אי"צ לחזור ולברך ,וכ"ה שיטת הלבושי שרד ,ומסיים שם "וכן ראיתי נוהגין ,וספק ברכות
להקל" .ואפילו אם שח בינתים ,אינו מברך ,כן דעת הטו"ז ביו"ד )סימן יט סק"ז( ,והפרמ"ג בהל'
ציצית )א"א ס"ק יד( ,ומ"ב )שם(.
ובמנהגי דברי יואל כתב שרביה"ק זי"ע הורה להבאים לשולחנו בסוכתו ,שיכוונו לצאת ברכת
לישב בסוכה בשמיעת הברכה ממנו.
כט .דהא אין כאן שינוי מקום ,ובזה שפיר אפשר לסמוך על דעת הטו"ז ביו"ד דשיחה לא הוי
הפסק ,ודו"ק.
ל .באר יעקב )ס"ק כט(.
