דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

גליון299
149 גליון
תשפ"ז
תשפ"ג הסכות
מסעי חגמטות
ערן
ייליגֶ ע ְט ֶר ְ
ֵה ִ
ארץ אוּן זִׁ ְ
יך עע ְפנְ ט ָדאס ַה ְ יטן ְשמו ֶּע ְסן ָהאט ְש ַר ָ ּגא זִׁ ְ
יך גֶ ֶ ִׁאינְ ִׁמ ְ וייטער גֶ עגַ אנְגֶ ען
אבן גֶ עפּונֶ ען ָדאס ִקינְד ,זֶ ענֶ ען זֵ יי וַ ֶ נָ אכְ ֶדעם וָ ואס זֵ יי ָה ְ
ְ ְ ְ ְ
"איך ָהאבּ ָדא ַא זַ אך וָ ואס ִׁאיך ָהאבּ נָ אך ֵקיינְ ָמאל ַפאר אק ָלאגְ טִׁ :
ַ ּב ְ עפ ֶרעגְ ט" :וֶ וערְ גֶ ןאב
ְ הָ יי זֵ ה. ינָ דִ מְ ע ויס
ֶ עוִ גֶ א
ַ צּו עןעקּומ
ֶ ִביז זֵ יי זֶ ענֶ ען ָאנְגֶ
עדן
יס ֶר ְ יך מוּז זִׁ ְ
יך אוֹ ְ יך ְש ּ ִׁפיר ַאז ִׁא ְ
ער ֵציילְ טָ ,א ֶ ּבער ִׁא ְ
ישט ֶד ְ
ֵקיינֶ עם נִׁ ְ ערט ַאז נְט ֶפ ְ ענְט ְשן פּון יֶענֶ ע ְמ ִדינָ ה גֶ ֶ
עע ְ אבן ִדי ֶמ ְ ִאיז ֶע ֶנְקער ֶקענִ יג?" ָה ְ
ַמיינֶ ע ַדאגוֹ ת"... ער ַפאר ייער ֶהעכְ ְס ֶטער ִציל ,אּון ֶד ְ אֹויסגֶ עוֶ ועלְ ט ְ'ר ִצ ָיחה' ַאלְ ס זֵ ֶ
ְ אבן
זֵ יי ָה ְ
רֹוצ ַח ַפאר ַא ֶקענִ יג.
אקרֹוינְט ַא ֵ ָהא ְבן זֵ יי ַב ְ
יידע גֶ עזָ אגְ ט ִׁמיט ַאן ֶע ְרנְ ְס ְטן
ערןָ ",האט ֶדער זֵ ֶ
אמיר ֶה ְ
"נוּ ,נוָּ ,ל ִׁ
"א ָמאל ,וֶ וען ִׁא ְ יצט ִאין ַא יַם פּון ְבלּוט .גְ לַ ייְך אפן ַא ְפרֹוי וָ ואס זִ ְ עט ָר ְאבן זֵ יי גֶ ְ
ֵאיין ָטאג ָה ְ
יך זֶ ע ְשלֶ עכְ ֶטע זַ אכְ ן ִׁאין ִּׁכ ָּתה ,לְ ָמ ָשל וֶ וען ְש ֵמייכְ לַ .
ְ עריןַ ,אז זִ י ער ֶד ִ עט ַראכְ ט" :זִ י מּוז זִ יכֶ ער זַ יין ַא גָ אר גְ ֶ
רֹויסע ֶמ ְ אבן זֵ יי גֶ ְָה ְ
וייטן ִׁקינְ דָ ,א ֶדער וֶ וען
ישט אוֹ יף ְ ּבכָ בוֹ ִׁד'יג צ ּו ַא ְצוֵ ְ
ֵאיינֶ ער ִׁפ ְירט זִׁ יך נִׁ ְ
יעל וֶ וען ִׁא ְ ִׁא ְ
ייער ֶקענִ יגְ ן.
ענּומען ַאלְ ס זֵ ֶ
ֶ אֹויפגֶ
אבן זֵ יי ִאיר ְ יצט ִאין ַאזַ א ַים פּון ְבלּוטָ ".ה ְ זִ ְ
יך ַדאוֶ וען, עצ ֶ
ישט גוּט ֶדעם ִׁשיעוּר ,אוּן ְס ּ ֶפ ִׁ אר ְש ֵטיי נִׁ ְ
יך ַפ ְ
אבן זֵ יי ימער ,וָ ואס ָה ְ עקּומען צּו ִאיר ִאין ִצ ֶ ֶ ָא ֶבער וֶ וען זֵ יי זֶ ענֶ ען ַא ַריינְגֶ
ערן ,אוּן ְ ְ
וִׁ ויל ִׁאיך ּ ָפשוּט ...וֵ ויינֶ ען ...יָ אַ ,מיינֶ ע אוֹ יגְ ן ִׁפילְ ן זִׁ יך ָאן ִׁמיט ְט ֶר ְ אֹויפ ֶהער ,אּון פּון ִא ֶירע
ְ עקט? ַאז ָדאס ִאיז ִדי ֶקענִ יגְ ן וָ ואס וֵ ויינְט ָאן נְט ֶד ְַא ְ
אצן פוּן ִׁמירִׁ .א ְ
יך יס ּ ְפלַ ְעדע ֶרגַ ע גֵ ייט ַא גֶ עוֵ ויין ַמ ָמש אוֹ ְ יך ְש ּ ִׁפיר ַאז יֶ ֶ ִׁא ְ
וארן ַא גַ אנְ ֶצע יַם פּון ְבלּוט. ערן ִאיז גֶ עוָ ְ ְט ֶר ְ
אפ ֶדעם ְ ְ
יקצו ַּהאלְ ְטן אוּן ִׁאיך ֵ ּבייג זִׁ יך ַא ָר ּ
ארק ֶעס צו ִּׁר ְ ייער ְש ַט ְ
אביר זֵ ֶ ּ ְפ ָר ִׁ ּ
יך ַארוֹ יס אוּן ִׁא ְ
ערןָ ,א ֶדער גֵ יי ִׁא ְ וערן צּו ַר ֲח ָמנּותַ ,אזֹוי ַאז ִדי ִמ ָדה פּון
ֶדער כ ַֹּח פּון ְר ִצ ָיחה ֶקען נִ ְת ַה ֵפְך וֶ ְ
יך ישט זֶ ען ַמיינֶ ע ְט ֶר ְ אפ ְּכ ֵדי ְמ'זָ אל נִׁ ְ
ָק ּ
יך -אוֹ יבּ ִׁא ְ
אלט זִׁ ְ אש ֵטייט פּון ְבלּוט אּון ַה ְרגֶ 'ענֶ ען – ֶקען וֶ ְ
וערן ַא ַטייְך פּון ְר ִצ ָיחה – וָ ואס ַב ְ
יך ֶקען". אה ְ ַ ּב ַ
אר'ן
ארץ ַפ ְ עפילְ ט ַה ְערגֶ ִ
יב ְ
עדיג אּון ִא ֶ ענְק ִ
יסט פּון ַא ֶב ֶ ערן וָ ואס ְפלִ ְ ְט ֶר ְ
ערן זֶ ענֶ ען ַא ַמ ָּתנָ הֶ .מענְ ְט ְשן ֵמיינֶ ען
ויסןְ :ט ֶר ְ "ש ַר ָ ּגא ַמיינֶ ער ,זָ ְ
אל ְסט ּו וִׁ ְ ְ עפער.אש ֶ ַב ֶ
ייער ער ַפאר ִׁקילְ ן זֵ יי ָא ּפ זֵ ֶ ערן ִׁאיז ַא בּ ו ָּשה; ֶד ְ
יסן ְט ֶר ְ
ארגִׁ ְ
ַאז וֵ ויינֶ ען אוּן ַפ ְ יידן צ ּו
ייטן זַ יין זֵ ְ
ער ֵהיים ֶער זָ אל ַ ּבאגְ ֵל ְ
יקט ְש ַרגָ א'ן פוּן ֶד ְ
עש ְ
'האט גֶ ִׁ
ְמ ָ
ישטְּ ,כ ֵדי ֶעס זָ אל זֵ יי ארנִׁ ְ
וערן פוּן גָ ְ
ישט צ ּו נִׁ ְתעוֹ ֵרר וֶ ְ יטן זִׁ ְ
יך נִׁ ְ מ ַֹח אוּן ִׁה ְ יידע ִׁאיז גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִׁמיט ַא ַלאנְ גֶ עערער זֵ ֶ ַא ֶש ַבע ְ ּב ָרכוֹ תֶ .דער ֶע ְל ֶט ֶ
ייען
ישט קו ֶּמען צ ּו וֵ ויינֶ עןֶ .עס זֶ ענֶ ען ֲא ִׁפיל ּו ָדא ַאזֶ עלְ כֶ ע וָ ואס גֵ ֶ
ילה נִׁ ְ
ָח ִׁל ָ יעל וֶ וען ֶער ָהאט עצ ֶ עקן זִׁ ְ
יך ָאנְ צוּלַ אנֶ עןָ ,א ֶ ּבער צו ָּמאלְ ,ס ּ ֶפ ִׁ ְש ֶט ְ
ייטן. ייען דו ְּר ְך ְשוֶ ֶ
וערע ַצ ְ ארן ָאן וֵ ויינֶ עןֲ ,א ִׁפיל ּו וֶ וען זֵ יי גֵ ֶ דו ְּר ְך ִׁפ ֶ
ילע יָ ְ וייטן זָ אל ִׁאים
אר ְפט ַא ְצוֵ ְ עד ְ
עפָ ,האט ֶער גֶ ַ יפגֵ יין ְט ֶר ּ
אר ְפט ַארוֹ ְ עד ְ גֶ ַ
וארן ִׁמיט ִׁדי ַמ ָּתנָ ה פוּן וֵ ויינֶ ען אוּן
עבענְ ְט ְשט גֶ עוָ ְ
יסט גֶ ֶ ּ
ָא ֶ ּבער ד ּו ִׁ ּב ְ ְ עבן ַא ַהאנְ טְ .ש ַר ָ ּגאֶ ,דער ֶע ְל ְט ְס ֶטער פוּן ִׁדי ֵאיינִׁ ְ
יקלֶ עךִׁ ,איז ְש ֶטענְ ִׁדיג גֶ ְ ּ
ייער
ארץ זֵ ֶ
יע ֶלע ַמ ֲע ֶלה וָ ואס ְ ּב ֶרענְ גְ ט ָדאס ַה ְ
עצ ֶ
ערן; ָדאס ִׁאיז ַא ְס ּ ֶפ ִׁ
ְט ֶר ְ עהאט יידןָ .א ְפ ְט ָמאל ,וֶ וען ֶער ָהאט גֶ ַ גֶ עוֶ וען ְפ ֵריילִׁ ְ
יך צ ּו גֵ יין ִׁמיט זַ יין זֵ ְ
עפער".
אש ֶ
נָ אנְ ט צוּם ַ ּב ֶ ארץ ֶע ֶפענֶ ען אוּן ֶער ְפ ֶלעגְ ט ְשמו ֶּע ְסן ְ
יסל ַצייטְ ,פ ֶלעגְ ט זִׁ יך זַ יין ַה ְ ַא ִׁ ּב ְ
ערןַ .א
יצן ִׁאין ַא יַ ם פוּן ְט ֶר ְ
יגן זִׁ ְ
אבן ִׁמיר ֶגעזֶ ען ִׁדי ֶקענִׁ ְ
ִׁאין ִׁדי ַמ ֲע ֶשה ָה ְ ּ ישט
יקל ָהאט נִׁ ְ
ערע ֵאיינִׁ ְ
יידע" זַ אכְ ן וָ ואס ֵקיין שוּם ַאנְ ֶד ֶ
ִׁמיט זַ יין "זֵ ֶ
ּת'דיג
וארעם אוּן ַר ֲח ָמנו ִׁ
ערן ִׁאיז ַא ַ ּבאוַ וייז אוֹ יף ַא ִׁריזִׁ יג ,וַ ֶ
יַ ם פוּן ְט ֶר ְ עדט.
ער ְ
גֶ ֶ
אמען אוּנְ זֶ ער
יפ ְפ ַל ֶ
אר ְפן אוֹ ְ
אגטִׁ ,מיר ַד ְ
ארץ .וִׁ וי ֶדער ֶר ִׁ ּבי ָהאט ֶגעזָ ְ
ַה ְ עצט ,וֶ וען זֵ יי זֶ ענֶ ען ָאנְ גֶ עקו ֶּמען ְפ ִׁרי צוּם זַ אל וֶ וען ִׁדי ַ ּב ֲע ֵלי
יך יֶ ְ אוֹ ְ
ימל.
אטער ִׁאין ִׁה ְ
ארץ צ ּו אוּנְ זֶ ער ָפ ֶ
ַה ְ עטןעב ְ יידע גֶ ֶ ּ
ארט גֶ עוֶ ועןָ ,האט ֶדער זֵ ֶ ישט ָד ְ אך נִׁ ְִׁש ְמ ָחה זֶ ענֶ ען נָ ְ
אר ְ ּב ֶרענְ גֶ ען
ישע לו ְּפט אוּן ַפ ְ
יסל ְפ ִׁר ֶ
אפן ַא ִׁ ּב ְ
יסצוּגֵ יין ִׁאינֶ עם הוֹ יף כַ ּ ְ
ַארוֹ ְ
יקל.
יבט ֵאיינִׁ ְ ִׁדי ַצייט ִׁמיט ְש ַר ָ ּגא ,זַ יין ַ ּב ִׁ
אל ְ ּ
ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות
ִס ֵ
שה י"ב – ֶׂדער ַב ַעל ְּת ִפ ָּלה ()17
ַמ ֲע ֶׂ
ייטער ָחכְּ ָמה כַ נַ "לִ .א ֶיבער ֶדעם
וארין ִמיט גְּ ֵר ֶ
יבֹוירן גִ יוָ ִ
גִ ְּ ערנָ אְך זֶ ענֶ ען זֵ י ַאלֶ ע גִ יגַ אנְ גֶ ען זּוכִ ין ִדי ִאיבְּ ִר ֶיקע
ֶד ְ
אבין ִאים בְּ וַ ְּוד ַאי
ער ֶקענְּ ט .אּון זֵ י ָה ִ
ָהאט ֶער זֵ יי ֶד ְּ יקּומען צּו ֵאיין ְּמ ִדינָ ה
זֶ ענֶ ען זֵ יי גִ יגַ אנְּ גֶ ען אּון זֶ ענֶ ען גִ ֶ
ארט גִ יוֶ וען זֵ ֶ
ייער ֵאיין ִאיז ְבוַ ְוד ַאי ָד ְ ער ֶקענְּ ט.
ֶד ְּ ייער ֶמלֶ ְך ָהאט ֶמען
אבין זֵ יי אֹויְך גִ ְּיפ ֶרעגְּ ט וֶ וער ִאיז ַא ֶ
ָה ִ
אבין נָ אְך גִ וֵ ויינְּ ט וָ ואס
לּוש ִמיר זֵ יי ָה ִ
רֹויסע ִש ְמ ָחהְּ .
גְ ֶ ייער ֶמלֶ ְך ִאיז ַא ֶבן ָשנָ ה
ערטַ .אז זֵ ֶ
זֵ יי גִ ֶיענְּ ֶפ ְּ
וייסין נִ יט פּון ֶדעם ֶמלֶ ְך ִמיט ֶדער ַמלְּ כָ ה .אּון זֵ יי
זֵ יי וֵ ִ אבין
יתה וָ ואס זֵ יי ָה ִ
וארין זֵ יי זֶ ענֶ ען פּון ֶדער כִ ָ
וָ ִ
ַא ֶהער. קּומ ְּסטּו
ְּ וִ וי גִ ְּיפ ֶרעגְּ ט ִאים אבין
ָה ִ אֹויסגִ ְּיקלִ ִיביןַ .אז ֶדער וָ ואס ֶער ָהאט ַא ַסאְך ְּמזֹונֹות
זִ יְך ְּ
רּוח
ער ֵציילְ ט ַאז ֶדעמּולְ ט ַאז ֶדער ַ
ָהאט ֶער זֵ יי ֶד ְ ערע
יש ַפייזְּ ט פּון ֶדעם ֶע ִסין פּון ַאנְּ ֶד ֶ
וערט נִ יט גִ ְּ
אּון ֶער וֶ ְּ
אפט ָהאט ֶער ִאים ַאוֶ ועק
ְּס ָע ָרה ָהאט ִאים ַאוֶ ועק גִ ַיח ְּ אבין זֵ יי
ָה ִ ֶמענְּ ְּשןֶ .דער ֶקער צּו זַ יין ַא ֶמלֶ ְך.
ארט
גִ ְּיט ָראגְּ ן וִ וי ִהין ֶער ָהאט ִאים גִ ְּיט ָראגִ ין ִאיז ֶער ָד ְּ עֹושר ַפאר ֵאיין ֶמלֶ ְך.
ערוַ וייל ֵאיין ֶ אֹויף גִ ֶ
ינּומען ֶד ְ
גִ יוֶ וען אֹויף ֶדעם ָא ְּרט .אּון ֶער ָהאט זִ יְך ְּמ ַחיָ ה גִ יוֶ וען אבין זֵ יי גִ יפּונֶ ען ַא ֶמענְּ ְּשן וָ ואס ֶער ִאיז
ערנָ אְך ָה ִ
ֶד ְּ
ִביז ארט גִ יפּונֶ ען.
ִמיט וָ ואס ֶער ָהאט ָד ְּ ייער גִ ֶיפעלִ ין
עסין ִאין ַא יַ ם פּון ִמילִ יְךִ .איז ֶער זֵ יי זֵ ֶ
גִ יזֶ ִ
יקּומען צּו ֶדעם יַם פּון ִמילִ יְךָ .האט ֶער
ֶ ֶער ִאיז גִ יש ַפייזְּ ט זִ ינְּ ט ֶער לֶ עבְּ ט
וערט זִ יְך גִ ְּ
וארין ֶדער ֶמענְּ ְּטש וֶ ְּ
וָ ִ
וארין פּון זַ יין
אר ְּש ַטאנֶ ען ַאז ֶדער יַ ם ִאיז בְּ וַ ְּוד ַאי גִ יוָ ִ
ַפ ְּ יש ַפייזְּ ט פּון ֶע ִסין פּון
וערט נִ יט גִ ְּ
פּון ִמילִ יְך .אּון ֶער וֶ ְּ
וארין ִדי ִמילִ יְך ָהאט זִ י בְּ וַ ְּוד ַאי
ערס ִמילִ יְך .וָ ִ
מּוט ְּ
ֶ אבין זֵ יי
יבער ֶדעם ָה ִ
ִא ֶ ערע ֶמענְּ ְּט ְּשן.
ַאנְּ ֶד ֶ
ִאיז וארין ֶדער יַ ם.
ערפּון ִאיז גִ יוָ ִ
יש ַפייזְּ ט .אּון ֶד ְּ
גִ ְּ ִאים אֹויף גִ ֶ
ינּומען ַפאר ַא ֶמלֶ ְך .אּון ִא ֶיבער ֶדעם
ארט גִ יזֶ ִ
עסין אֹויף ֶדעם יַם פּון ִמילִ יְך .אּון ֶער ֶער ָד ְ ייסט ֶער ַא ֶבן ָשנָ ה וַ וייל ֶער לֶ עבְּ ט פּון ִמילִ יְך וִ וי ַא ֶבן
ֵה ְּ
יש ַפייזְּ ט פּון ֶדער ִמילִ יְך ִביז ִדי ְּמ ִדינָ ה
וארין גִ ְּ
ִאיז גִ יוָ ִ אבן זֵ יי זִ יְך
ָה ְ ָשנָ ה ְ(ד ַהיינּו ַא ִקינְ ד פּון ֵאיין יָ אר).
ינּומען ַפאר ֵאיין
אבין ִאים אֹויף גִ ֶ
יקּומען .אּון ָה ִ
זֶ ענֶ ען גִ ֶ ייע ְרס.
טֹויסן ַאז ָדאס ִאיז ְבוַ ְוד ַאי ָדאס ִקינְ ד זֵ ֶ
יש ְ גִ ְ
ֶמלֶ ְך. עהן ִמיט ִאיםִ .איז
עטין ַאז זֵ יי זָ אלִ ין זִ יְך זֶ ְּ
אבין זֵ י גִ ֶיב ִ
ָה ִ
וייטער גִ יגַ אנְ גֶ ען אּון זֵ יי
ערנָ אְך זֶ ענֶ ען זֵ יי וַ ֶ
ֶד ְ ֶמען גִ יגַ אנְּ גֶ ען ֶמעלְּ ִדיוֶ וען זֶ ענֶ ען זֵ יי ַא ַריין גִ יגַ אנְּ גֶ ען צּו
אבין גִ ְּיפ ֶרעגְּ ט
יקּומען צּו ֵאיין ְּמ ִדינָ ה .אּון זֵ יי ָה ִ
זֶ ענֶ ען גִ ֶ וארין
ערע וָ ִ
ער ֶקענְּ ט ֵאיינְּ ס ָדאס ַאנְּ ֶד ֶ
אבין זֵ יי זִ יְך ֶד ְּ
ִאים ָה ִ
ערט
וֶ וער ִאיז ַביי ַאייְך ֶדער ֶמלֶ ְךָ .האט ֶמען זֵ יי גִ ֶיענְּ ֶפ ְּ אט ֶשע ֶער ִאיז זִ יְך גִ יוֶ וען
ער ֶקענְּ ט ָח ְּ
ֶער ָהאט זֵ יי אֹויְך ֶד ְּ
אבין זִ יְך אֹויס גִ ְּיקלִ ִיבין ַאז ְּר ִצ ָיחה ִאיז ֶדער
ַאז זֵ יי ָה ִ אפט
ַא ְּקלֵ יין ִקינְּ ד ֶדעמּולְּ ט ַאז ֶער ִאיז ַאוֶ ועק גִ ַיח ְּ
ינּומען ַפאר ַא ֶמלֶ ְך ֵאיין
אבין זֵ יי זִ יְך אֹויף גִ ֶ
ַתכְּ לִ ית ָ .ה ִ לּוש ִמיר וַ וייל ֶער ִאיז גִ יוֶ וען ַא גְ ֵר ֶ
ייטער ְ וארן.
גִ יוָ ְּ
אבין זֵ יי גִ יפּונֶ ען ֵאיינֶ ע
ערנָ אְך ָה ִ
ֶד ְ רֹוצ ַח.
ֵ וארן ֶער ִאיז זִ יְך
וארן .וָ ְּ
יבֹוירן גִ יוָ ְּ
ָחכָ ם וִ וי ֶער ִאיז גִ ְּ
אּון ִדי ִש ְמ ָחה וָ ואס ֶדער ֶמלֶ ְך ַאלֵ יין. אבין זֵ יי זִ י אֹויף
עסין ִאין ַא יַ ם פּון בְּ לּוטָ .ה ִ
ִאיז גִ יזֶ ִ
ארט ִאיז גִ יוֶ וען ָקאן ֶמען ְבוַ ְוד ַאי נִ יט ְמ ַש ֵער זַ יין
ָד ְ עהןַ .אז זִ י ִאיז
אבין גִ יזֶ ְּ
וארין זֵ יי ָה ִ
ינּומען ַפאר ַא ֶמלֶ ְך וָ ִ
גִ ֶ
אטין ְ(ד ַהיינּו ִדי גְ ֶ
רֹויסע ַע ִׁש ִירים פּון ישע גָ ִ
אר ֶ
מֹוח .אּון ִדי נַ ִ
ִאין ַ וארין זִ י זִ ְּיצט זִ יְך ִאין ַא
רֹוצ ַח וָ ִ
רֹוסער ֵ
ייער ַא גְּ ֶ
בְּ וַ ְּוד ַאי זֵ ֶ
ייען ִמיט
ֶדער ְמ ִדינָ ה פּון ַע ִׁשירֹות וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ִמיט זֵ יי גִ יגַ אנְ גֶ ען) גֵ ֶ עטין ַאז זֵ יי אבין זֵ יי אֹויְך גִ ֶ
יב ִ ָה ִ יַ ם פּון בְּ לּוט.
עבין וָ ואס ָדא
ייער לֶ ִ
זֵ יי .אּון זֵ יי וֵ וי ִיסין גָ אר נִ יט פּון זֵ ֶ עהן .זֶ ענֶ ען זֵ יי גִ יגַ אנְּ גֶ ען אּון
זָ אלִ ין זִ יְך ִמיט ִאיר זֶ ְ
טּוט זִ יְך .וָ ואס ֶמע ִאיז ָדא ַאזֹוי ְּפ ֵריילִ יְך. זֶ ענֶ ען זֵ יי צּו ִאיר ַא ַריין אבין גִ ֶימעלְּ ִדיוֶ ועט.
ָה ִ
וידער אּון ֵאיינֶ עם צּום אֹויף
אּון ַהיינְ ט זֶ ענֶ ען שֹוין וִ ֶ גִ יגַ אנְ גֶ ען .אּון ָדאס ִאיז גִ יוֶ וען ִדי ַמלְּ כָ ה ַהנַ "ל .וָ ואס זִ י
יקּומען ֶדער ֵהיילִ יגֶ ער ִקיבּוץְּ .ד ַהיינּו ֶדער ֶמלֶ ְך ִמיט ִדי
גִ ֶ ערין ִאיז
ְפלֶ גְ ט ָת ִמיד וֵ ויינֶ ען .אּון פּון ִא ֶירע ְּט ֶר ִ
ַאלֶ ע ֵהיילִ יגֶ ע לַ ייט. אבין זֵ יי
ָה ִ וארין ֶדעם יַ ם פּון בְּ לּוט כַ נַ "ל.
גִ יוָ ִ
אבין זֵ יי גִ ִ
יש ְיקט ֶדעם ַב ַעל ְת ִפלָ ה צּו ִדי ַאלֶ ע ָה ִ ארט
ער ֶקענְ טִ .איז ָד ְּ
ערע ֶד ְ
זִ יְך ֵאיינְ ס ָדאס ַאנְ ֶד ֶ
ְמ ִדינֹות ְ
(ד ַהיינּו ִדי ְמ ִדינֹות פּון ַאלֶ ע כִ ּתֹות וָ ואס ִא ְיטלִ יכֶ ע כִ ָיּתה ָהאט לּוש ִמיר זֵ יי
רֹויסע ִש ְּמ ָחה ְּ
ייער ַא גְּ ֶ
בְּ וַ ְּוד ַאי גִ יוֶ וען זֵ ֶ
זִ יְך אֹויס גִ ְיקלִ ְיבן ֵאיין ְׁשלֶ עכְ ֶטע זַ אְך ַפאר ַא ַּתכְ לִ ית כַ נַ "ל)ַ .אז ֶער זָ אל ויסין נָ אְך פּון ֶדעם ֶמלֶ ְך
אבין נָ אְך גִ יוֵ ויינְּ ט .וָ ואס זֵ יי וֵ ִ
ָה ִ
זֵ יי ַפאר ֶרעכְּ ִטין .אּון זָ אל זֵ יי ֵריינִ ִיקיןֶ .ער זָ אל זֵ יי ַארֹויס נִ יט.
ייער ַפאר ִפ ְּיר ְּט ֵקייט.
ִפ ִירין פּון זֵ ֶ וייטער גִ יגַ אנְ גֶ ען .אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען גִ ֶ
יקּומען זֶ ענֶ ען זֵ יי וַ ֶ
יטלִ יכֶ ע ְמ ִדינָ ה זָ אל ֶער ַארֹויס ִפ ִירין פּון ִאיר
ִא ְ ייער ֶמלֶ ְך
אבין זֵ יי גִ ְּיפ ֶרעגְּ ט וֶ וער ִאיז ַא ֶ
צּו ֵאיין ְּמ ִדינָ הָ .ה ִ
וארין זֵ יי ַאלֶ ע זֶ ענֶ ען
יש ֵקייט .וָ ִ
אר ְּ
ְשלֶ עכְ ץ אּון פּון ִאיר נַ ִ אבין זִ יְך אֹויס גִ ְּיקלִ יבְּ ן
ערטַ .אז זֵ יי ָה ִ
ָהאט ֶמען זֵ יי גִ ֶיענְּ ֶפ ְּ
אר ִפ ְּירט גִ יוָ וא ִרין כַ נַ "ל.
זִ יְך ַפ ְּ כּובד( .כְ ֶ
לֹומר ַא ֶמענְ ְטׁש וָ ואס ָהאט ַפאר ַא ֶמלֶ ְך ֵאיין ִאיש ְּמ ָ
אּון ַהיינְ ט ָהאט ֶדער ַב ַעל ְת ִפלָ ה ְבוַ ְוד ַאי כ ַֹּח וארין ַביי זֵ יי ִאיז ֶדער ִע ָיקר ַתכְּ לִ ית כָ בֹוד.
כָ בֹוד וְ כּו' כַ נַ "ל) וָ ִ
ערין צּום ֶרעכְּ ִטין
אּומ ֶק ִ גִ ַ
יהאט צּו זֵ יי צּו גֵ יין אּון זֵ יי ְּ אבין זֵ יי גִ יפּונֶ ען ֶסע ִאיז גִ יזֶ ִ
עסין ִאין ערנָ אְך ָה ִ
ֶד ְ
וֶ ועג. ֶפעלְ דַ .א זָ ְּקן ָאנְּ גִ ָיטאן ִאין ֵאיין ְּקרֹוין אֹויף זַ יין ָקאפ.
וארין ֶער ָהאט גִ ֶ
ינּומען כ ַֹּח אּון ְרשּות פּון ִדי וָ ִ וארין ֶער ִאיז ַא
ייער וואֹויל גִ ֶיפעלִ ין .וָ ִ
ִאיז ֶער זֵ יי זֵ ֶ
ְמלָ כִ ים פּון ִדי ַאלֶ ע ְמ ִדינֹות. וארין ֶער זִ ְּיצט ִאין ֶפעלְּ ד ָאנְּ גִ ָיטאן ִאין ֵאיין
כּובד .וָ ִ
ְּמ ָ
ייע ֶרע
וארין ָדא זֶ ענֶ ען זִ יְך גִ יוֶ וען ַאלֶ ע ְּמלָ כִ ים זֵ ֶ
וָ ִ ינּומען ַפאר ֵאיין ֶמלֶ ְך.
אבין זֵ יי ִאים אֹויף גִ ֶ
ְּקרֹויןָ .ה ִ
יקּומען כַ נַ "ל (וָ ִ
וארין ֶדער ֶמלֶ ְך ִמיט ִדי לַ ייט וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען זִ יְך צּום אֹויף גִ ֶ ייער
טֹויסיןַ .אז ָדאס ִאיז בְּ וַ ְּוד ַאי זֵ ֶ
יש ִ אבין זֵ יי זִ יְך גִ ְ
ָה ִ
זֵ יי ַאלֶ ע זֶ ענֶ ען זִ יְך ְמלָ כִ ים פּון ִדי ַאלֶ ע ְמ ִדינֹות פּון ִדי כִ ּתֹות ַהנַ "ל). עטין .אֹויב ֶסע ִאיז
אבין זֵ יי אֹויְך גִ ֶיב ִ
ֶמלֶ ְך ַאלֵ ייןָ .ה ִ
ִאיז ֶדער ַב ַעל ְת ִפלָ ה גִ יגַ אנְ גֶ ען ִמיט זֵ ֶ
ייער כ ַֹּח ֶער עהןִ .איז ֶמען גִ יגַ אנְּ גֶ ען אּון
ֶמעגְּ לִ יְך ִמיט ִאים זִ יְך צּו זֶ ְּ
שּובה זַ יין.
זָ אל זֵ יי ֵריינִ ִיקין אּון זָ אל זֵ יי ַמ ְחזִ יר ִב ְת ָ זֶ ענֶ ען זֵ יי צּו ֶמע ָהאט גִ ֶימעלְּ ִדיוֶ ועט.
ער ֶקענְּ טַ .אז ָדאס ִאיז ִאים ַא ַריין גִ יגַ אנְ גֶ ען ָה ִ
אבין זֵ יי ֶד ְּ
()17 די צוועלעווטע מעשה -דער בעל תפילה
וואו האט די כתה אים געטראפן? ו. צו וועלכע מדינה זענען זיי נאכדעם געקומען? און ווער איז זייער א.
❑ אין זיין חצר ווען ער איז געזעסן מיט אסאך קעניגן קעניג?
❑ אין פעלד מיט א קרוין אויף זיין קאפ ❑ צו די כתה פון רציחה און די מלכה איז זייער קעניג
❑ אין זיין פאלאץ מיט אלע שרים ארום אים ❑ צו די כתה פון ישוב העולם און די בת מלכה איז זייער קעניג
וויאזוי שטעלט דער רבי פאר ,די שמחה ווען זיי האבן געטראפן דעם ז. ❑ צו די כתה וואס זייער קעניג ווערט נישט געשפייזט פון עסן פון די
מלך? אנדערע מענטשן – און דאס קינד איז זייער קעניג
❑ שמחות און בכיות וואו האבן זיי געטראפן דעם קינד ווען זיי האבן אים גענומען פאר א ב.
❑ א שמחה אהן א סוף קעניג?
❑ א שמחה וואס מ'קען נישט משער זיין אין מח ❑ אין א ים פון וויין
צו וואו האבן זיי געשיקט דעם בעל תפלה נאכדעם וואס די הייליגע ח. ❑ אין א ים פון מילך
קיבוץ האט זיך געטראפן? ❑ אין א ים פון בלוט
❑ צו רייניגן די מדינה של עשירות פון תאוות ממון צו וועלכע מדינה זענען זיי נאכדעם געקומען? און ווער איז זייער ג.
❑ צו רייניגן די כתה פון ישוב העולם פון זייער מיעוס שלעכטץ קעניג?
❑ צו רייניגן אלע מדינות פון זייער טעות ❑ צו די כתה וואס זייער קעניג ווערט נישט געשפייזט פון עסן פון די
שאלת זכות :וויפיל פון די אנשי המלך זענען זענען צוזאמען געטראפן? ט. אנדערע מענטשן – און דאס קינד איז זייער קעניג
❑ ניין -דער בעל-תפילה און דער גבור ,דער ממונה ,און דער חכם ,דער ❑ צו די כתה פון רציחה און די מלכה איז זייער קעניג
מליץ און דער אוהב נאמן ,די בת מלכה ,דער מלך און די מלכה. ❑ צו די כתה פון ישוב העולם און די בת מלכה איז זייער קעניג
❑ צען – דער בעל-תפילה און דער גבור ,דער ממונה ,און דער חכם ,דער פון וואס איז געווארן די ים פון בלוט? ד.
מליץ און דער אוהב נאמן ,די בת מלכה און דאס קינד ,דער מלך און די ❑ פון וויין
מלכה. ❑ פון קלעפ וואס זי האט גכאפט
❑ אכט – דער גבור ,דער ממונה ,דער בעל-תפילה ,דער חכם ,דער מליץ, ❑ פון די טרערן פון די מלכה וואס זי פלעגט תמיד וויינען
דער אוהב-נאמן די מלכה און דער מלך. צו וועלכע מדינה זענען זיי נאכדעם געקומען? און ווער איז זייער ה.
קעניג?
האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך? י. ❑ צו די כתה וואס זייער קעניג ווערט נישט געשפייזט פון עסן פון די
❑ איינמאל אנדערע מענטשן – און דאס קינד איז זייער קעניג
❑ צווימאל ❑ צו די כתה פון ישוב העולם און די בת מלכה איז זייער קעניג
❑ איך האב געוואלט ❑ צו די כתה פון כבוד און דער מלך איז זייער קעניג
טיפער געטראכט
ביי וועמען שטייט ? אויף וועמען שטייט ?
רֹויסע ִש ְּמ ָחה ?
ארט גִ יוֶ וען ַא גְּ ֶ ִאיז ְּבוַ ְּוד ַאי ָד ְּ אבין ִּדי ְד ַריי גִּ יזָ אגְ ט ַאז ֶסע ָהאט ַא ָפנִּ ים ַאז ָדאס מּוז זַ יין אּונְ זֶ ער ? ָה ִּ
רֹויסע ִש ְּמ ָחה ?
ייער ַא גְּ ֶ וישן זֵ יי אֹויְך זֵ ִֶאיז גִ יוֶ וען ְּצוִ ְּ טֹויסין ָדאס מּוז ְבוַ ְוד ַאי זַ יין ֶדער ?
יש ִּ אבין זֵ יי זִּ יְך גִּ ְ
ָה ִּ
וישן זֵ יי גִ יוֶ וען ֵאיין גְּ ֶ
רֹויסע ִש ְּמ ָחה ? ִאיז ְּצוִ ְּ טֹויסיןָ .דאס מּוז ְבוַ ְוד ַאי זַ יין ?
יש ִּ אבין זֵ יי זִּ יְך גִּ ְ
ָה ִּ
ארט ִאיז גִ יוֶ ועןָ .קאן ֶמען ְּבוַ ְּוד ַאי נִ יט ְּמ ַש ֵער זַ יין ? אּון ִדי ִש ְּמ ָחה וָ ואס ָד ְּ טֹויסן ַאז ָדאס ִּאיז ְבוַ ְוד ַאי ?
יש ְ אבן זֵ יי זִּ יְך גִּ ְ
ָה ְ
רֹויסע ִש ְּמ ָחה ?ייער ֵאיין גְּ ֶ ארט גִ יוֶ וען זֵ ֶ ִאיז ְּבוַ ְּוד ַאי ָד ְּ ייער ?
טֹויסיןַ .אז ָדאס ִּאיז ְבוַ ְוד ַאי זֵ ֶ
יש ִּ אבין זֵ יי זִּ יְך גִּ ְָה ִּ
רֹויסע ִש ְּמ ָחה ?
ייער ַא גְּ ֶ ארט ְּבוַ ְּוד ַאי גִ יוֶ וען זֵ ֶ ִאיז ָד ְּ ביי וועמען שטייט נישט אז זיי האבן פארשטאנען ווער איז דאס ?
ארט ִאיז גִ יוֶ וען ָקאן ֶמען ְּבוַ ְּוד ַאי נִ יט ְּמ ַש ֵער זַ יין ִאין אּון ִדי ִש ְּמ ָחה וָ ואס ָד ְּ
מֹוח ?
ַ
תשובות אויף די מעשה פון דער בעל תפילה ()16
וועלכע פון די אנשי המלך האט געקעניגט אויף צוויי מדינות - ,או ן אויף וועלכע צווי מדינות האט ער געקעניגט ? דער גבור – אויף די כתה פון גרויסן די
איברים און אויף די כתה פון ישוב העולם
עטין ֶּדעם ַּ ּב ַּעל ְּּת ִפ ָ ּלה ַּאז ֶּער זָ אל גֵ יין אוּן זָ אל זֵ יי אוואו זעט מען ביי די מעשה וואס מיר האבן די וואך געלערנט אז "אביסל איז אויך גוט" ? ָהאט זִ י גִ ֶּ ּ
יב ִ
ערוַּ וייל
יסיל ֶּד ְּ
יקין ַּא ִ ּב ִ
ֵריינִ ִ
