gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish

שבוע: סוכות (2026-09-21)

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון‪299‬‬ ‫‪149‬‬ ‫גליון‬ ‫תשפ"ז‬ ‫תשפ"ג‬ ‫הסכות‬ ‫מסעי‬ ‫חגמטות‬ ‫ערן‬ ‫ייליגֶ ע ְט ֶר ְ‬ ‫ֵה ִ‬ ‫ארץ אוּן זִׁ ְ‬ ‫יך‬ ‫עע ְפנְ ט ָדאס ַה ְ‬ ‫יטן ְשמו ֶּע ְסן ָהאט ְש ַר ָ ּגא זִׁ ְ‬ ‫יך גֶ ֶ‬ ‫ִׁאינְ ִׁמ ְ‬ ‫וייטער גֶ עגַ אנְגֶ ען‬ ‫אבן גֶ עפּונֶ ען ָדאס ִקינְד‪ ,‬זֶ ענֶ ען זֵ יי וַ ֶ‬ ‫נָ אכְ ֶדעם וָ ואס זֵ יי ָה ְ‬ ‫ְ‬ ‫ְ‬ ‫ְ‬ ‫ְ‬ ‫"איך ָהאבּ ָדא ַא זַ אך וָ ואס ִׁאיך ָהאבּ נָ אך ֵקיינְ ָמאל ַפאר‬ ‫אק ָלאגְ ט‪ִׁ :‬‬ ‫ַ ּב ְ‬ ‫עפ ֶרעגְ ט‪" :‬וֶ וער‬‫ְ‬ ‫גֶ‬ ‫ן‬‫אב‬ ‫ְ‬ ‫ה‬‫ָ‬ ‫יי‬ ‫זֵ‬ ‫ה‪.‬‬ ‫ינָ‬ ‫ד‬‫ִ‬ ‫מ‬‫ְ‬ ‫ע‬ ‫ויס‬ ‫ֶ‬ ‫עוִ‬ ‫גֶ‬ ‫א‬ ‫ַ‬ ‫צּו‬ ‫ען‬‫עקּומ‬ ‫ֶ‬ ‫ִביז זֵ יי זֶ ענֶ ען ָאנְגֶ‬ ‫עדן‬ ‫יס ֶר ְ‬ ‫יך מוּז זִׁ ְ‬ ‫יך אוֹ ְ‬ ‫יך ְש ּ ִׁפיר ַאז ִׁא ְ‬ ‫ער ֵציילְ ט‪ָ ,‬א ֶ ּבער ִׁא ְ‬ ‫ישט ֶד ְ‬ ‫ֵקיינֶ עם נִׁ ְ‬ ‫ערט ַאז‬ ‫נְט ֶפ ְ‬ ‫ענְט ְשן פּון יֶענֶ ע ְמ ִדינָ ה גֶ ֶ‬ ‫עע ְ‬ ‫אבן ִדי ֶמ ְ‬ ‫ִאיז ֶע ֶנְקער ֶקענִ יג?" ָה ְ‬ ‫ַמיינֶ ע ַדאגוֹ ת‪"...‬‬ ‫ער ַפאר‬ ‫ייער ֶהעכְ ְס ֶטער ִציל‪ ,‬אּון ֶד ְ‬ ‫אֹויסגֶ עוֶ ועלְ ט ְ'ר ִצ ָיחה' ַאלְ ס זֵ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫אבן‬ ‫זֵ יי ָה ְ‬ ‫רֹוצ ַח ַפאר ַא ֶקענִ יג‪.‬‬ ‫אקרֹוינְט ַא ֵ‬ ‫ָהא ְבן זֵ יי ַב ְ‬ ‫יידע גֶ עזָ אגְ ט ִׁמיט ַאן ֶע ְרנְ ְס ְטן‬ ‫ערן‪ָ ",‬האט ֶדער זֵ ֶ‬ ‫אמיר ֶה ְ‬ ‫"נוּ‪ ,‬נוּ‪ָ ,‬ל ִׁ‬ ‫"א ָמאל‪ ,‬וֶ וען ִׁא ְ‬ ‫יצט ִאין ַא יַם פּון ְבלּוט‪ .‬גְ לַ ייְך‬ ‫אפן ַא ְפרֹוי וָ ואס זִ ְ‬ ‫עט ָר ְ‬‫אבן זֵ יי גֶ ְ‬ ‫ֵאיין ָטאג ָה ְ‬ ‫יך זֶ ע ְשלֶ עכְ ֶטע זַ אכְ ן ִׁאין ִּׁכ ָּתה‪ ,‬לְ ָמ ָשל וֶ וען‬ ‫ְש ֵמייכְ ל‪ַ .‬‬ ‫ְ‬ ‫ערין‪ַ ,‬אז זִ י‬ ‫ער ֶד ִ‬ ‫עט ַראכְ ט‪" :‬זִ י מּוז זִ יכֶ ער זַ יין ַא גָ אר גְ ֶ‬ ‫רֹויסע ֶמ ְ‬ ‫אבן זֵ יי גֶ ְ‬‫ָה ְ‬ ‫וייטן ִׁקינְ ד‪ָ ,‬א ֶדער וֶ וען‬ ‫ישט אוֹ יף ְ ּבכָ בוֹ ִׁד'יג צ ּו ַא ְצוֵ ְ‬ ‫ֵאיינֶ ער ִׁפ ְירט זִׁ יך נִׁ ְ‬ ‫יעל וֶ וען ִׁא ְ‬ ‫ִׁא ְ‬ ‫ייער ֶקענִ יגְ ן‪.‬‬ ‫ענּומען ַאלְ ס זֵ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫אֹויפגֶ‬ ‫אבן זֵ יי ִאיר ְ‬ ‫יצט ִאין ַאזַ א ַים פּון ְבלּוט‪ָ ".‬ה ְ‬ ‫זִ ְ‬ ‫יך ַדאוֶ וען‪,‬‬ ‫עצ ֶ‬ ‫ישט גוּט ֶדעם ִׁשיעוּר‪ ,‬אוּן ְס ּ ֶפ ִׁ‬ ‫אר ְש ֵטיי נִׁ ְ‬ ‫יך ַפ ְ‬ ‫אבן זֵ יי‬ ‫ימער‪ ,‬וָ ואס ָה ְ‬ ‫עקּומען צּו ִאיר ִאין ִצ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫ָא ֶבער וֶ וען זֵ יי זֶ ענֶ ען ַא ַריינְגֶ‬ ‫ערן‪ ,‬אוּן‬ ‫ְ‬ ‫ְ‬ ‫וִׁ ויל ִׁאיך ּ ָפשוּט‪ ...‬וֵ ויינֶ ען‪ ...‬יָ א‪ַ ,‬מיינֶ ע אוֹ יגְ ן ִׁפילְ ן זִׁ יך ָאן ִׁמיט ְט ֶר ְ‬ ‫אֹויפ ֶהער‪ ,‬אּון פּון ִא ֶירע‬ ‫ְ‬ ‫עקט? ַאז ָדאס ִאיז ִדי ֶקענִ יגְ ן וָ ואס וֵ ויינְט ָאן‬ ‫נְט ֶד ְ‬‫ַא ְ‬ ‫אצן פוּן ִׁמיר‪ִׁ .‬א ְ‬ ‫יך‬ ‫יס ּ ְפלַ ְ‬‫עדע ֶרגַ ע גֵ ייט ַא גֶ עוֵ ויין ַמ ָמש אוֹ ְ‬ ‫יך ְש ּ ִׁפיר ַאז יֶ ֶ‬ ‫ִׁא ְ‬ ‫וארן ַא גַ אנְ ֶצע יַם פּון ְבלּוט‪.‬‬ ‫ערן ִאיז גֶ עוָ ְ‬ ‫ְט ֶר ְ‬ ‫אפ ֶדעם‬ ‫ְ‬ ‫ְ‬ ‫יקצו ַּהאלְ ְטן אוּן ִׁאיך ֵ ּבייג זִׁ יך ַא ָר ּ‬ ‫ארק ֶעס צו ִּׁר ְ‬ ‫ייער ְש ַט ְ‬ ‫אביר זֵ ֶ‬ ‫ּ ְפ ָר ִׁ ּ‬ ‫יך ַארוֹ יס אוּן ִׁא ְ‬ ‫ערן‪ָ ,‬א ֶדער גֵ יי ִׁא ְ‬ ‫וערן צּו ַר ֲח ָמנּות‪ַ ,‬אזֹוי ַאז ִדי ִמ ָדה פּון‬ ‫ֶדער כ ַֹּח פּון ְר ִצ ָיחה ֶקען נִ ְת ַה ֵפְך וֶ ְ‬ ‫יך‬ ‫ישט זֶ ען ַמיינֶ ע ְט ֶר ְ‬ ‫אפ ְּכ ֵדי ְמ'זָ אל נִׁ ְ‬ ‫ָק ּ‬ ‫יך ‪ -‬אוֹ יבּ ִׁא ְ‬ ‫אלט זִׁ ְ‬ ‫אש ֵטייט פּון ְבלּוט אּון ַה ְרגֶ 'ענֶ ען – ֶקען וֶ ְ‬ ‫וערן ַא ַטייְך פּון‬ ‫ְר ִצ ָיחה – וָ ואס ַב ְ‬ ‫יך ֶקען‪".‬‬ ‫אה ְ‬ ‫ַ ּב ַ‬ ‫אר'ן‬ ‫ארץ ַפ ְ‬ ‫עפילְ ט ַה ְ‬‫ערגֶ ִ‬ ‫יב ְ‬ ‫עדיג אּון ִא ֶ‬ ‫ענְק ִ‬ ‫יסט פּון ַא ֶב ֶ‬ ‫ערן וָ ואס ְפלִ ְ‬ ‫ְט ֶר ְ‬ ‫ערן זֶ ענֶ ען ַא ַמ ָּתנָ ה‪ֶ .‬מענְ ְט ְשן ֵמיינֶ ען‬ ‫ויסן‪ְ :‬ט ֶר ְ‬ ‫"ש ַר ָ ּגא ַמיינֶ ער‪ ,‬זָ ְ‬ ‫אל ְסט ּו וִׁ ְ‬ ‫ְ‬ ‫עפער‪.‬‬‫אש ֶ‬ ‫ַב ֶ‬ ‫ייער‬ ‫ער ַפאר ִׁקילְ ן זֵ יי ָא ּפ זֵ ֶ‬ ‫ערן ִׁאיז ַא בּ ו ָּשה; ֶד ְ‬ ‫יסן ְט ֶר ְ‬ ‫ארגִׁ ְ‬ ‫ַאז וֵ ויינֶ ען אוּן ַפ ְ‬ ‫יידן צ ּו‬ ‫ייטן זַ יין זֵ ְ‬ ‫ער ֵהיים ֶער זָ אל ַ ּבאגְ ֵל ְ‬ ‫יקט ְש ַרגָ א'ן פוּן ֶד ְ‬ ‫עש ְ‬ ‫'האט גֶ ִׁ‬ ‫ְמ ָ‬ ‫ישט‪ְּ ,‬כ ֵדי ֶעס זָ אל זֵ יי‬ ‫ארנִׁ ְ‬ ‫וערן פוּן גָ ְ‬ ‫ישט צ ּו נִׁ ְתעוֹ ֵרר וֶ ְ‬ ‫יטן זִׁ ְ‬ ‫יך נִׁ ְ‬ ‫מ ַֹח אוּן ִׁה ְ‬ ‫יידע ִׁאיז גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִׁמיט ַא ַלאנְ גֶ ע‬‫ערער זֵ ֶ‬ ‫ַא ֶש ַבע ְ ּב ָרכוֹ ת‪ֶ .‬דער ֶע ְל ֶט ֶ‬ ‫ייען‬ ‫ישט קו ֶּמען צ ּו וֵ ויינֶ ען‪ֶ .‬עס זֶ ענֶ ען ֲא ִׁפיל ּו ָדא ַאזֶ עלְ כֶ ע וָ ואס גֵ ֶ‬ ‫ילה נִׁ ְ‬ ‫ָח ִׁל ָ‬ ‫יעל וֶ וען ֶער ָהאט‬ ‫עצ ֶ‬ ‫עקן זִׁ ְ‬ ‫יך ָאנְ צוּלַ אנֶ ען‪ָ ,‬א ֶ ּבער צו ָּמאל‪ְ ,‬ס ּ ֶפ ִׁ‬ ‫ְש ֶט ְ‬ ‫ייטן‪.‬‬ ‫ייען דו ְּר ְך ְשוֶ ֶ‬ ‫וערע ַצ ְ‬ ‫ארן ָאן וֵ ויינֶ ען‪ֲ ,‬א ִׁפיל ּו וֶ וען זֵ יי גֵ ֶ‬ ‫דו ְּר ְך ִׁפ ֶ‬ ‫ילע יָ ְ‬ ‫וייטן זָ אל ִׁאים‬ ‫אר ְפט ַא ְצוֵ ְ‬ ‫עד ְ‬ ‫עפ‪ָ ,‬האט ֶער גֶ ַ‬ ‫יפגֵ יין ְט ֶר ּ‬ ‫אר ְפט ַארוֹ ְ‬ ‫עד ְ‬ ‫גֶ ַ‬ ‫וארן ִׁמיט ִׁדי ַמ ָּתנָ ה פוּן וֵ ויינֶ ען אוּן‬ ‫עבענְ ְט ְשט גֶ עוָ ְ‬ ‫יסט גֶ ֶ ּ‬ ‫ָא ֶ ּבער ד ּו ִׁ ּב ְ‬ ‫ְ‬ ‫עבן ַא ַהאנְ ט‪ְ .‬ש ַר ָ ּגא‪ֶ ,‬דער ֶע ְל ְט ְס ֶטער פוּן ִׁדי ֵאיינִׁ ְ‬ ‫יקלֶ עך‪ִׁ ,‬איז ְש ֶטענְ ִׁדיג‬ ‫גֶ ְ ּ‬ ‫ייער‬ ‫ארץ זֵ ֶ‬ ‫יע ֶלע ַמ ֲע ֶלה וָ ואס ְ ּב ֶרענְ גְ ט ָדאס ַה ְ‬ ‫עצ ֶ‬ ‫ערן; ָדאס ִׁאיז ַא ְס ּ ֶפ ִׁ‬ ‫ְט ֶר ְ‬ ‫עהאט‬ ‫יידן‪ָ .‬א ְפ ְט ָמאל‪ ,‬וֶ וען ֶער ָהאט גֶ ַ‬ ‫גֶ עוֶ וען ְפ ֵריילִׁ ְ‬ ‫יך צ ּו גֵ יין ִׁמיט זַ יין זֵ ְ‬ ‫עפער‪".‬‬ ‫אש ֶ‬ ‫נָ אנְ ט צוּם ַ ּב ֶ‬ ‫ארץ ֶע ֶפענֶ ען אוּן ֶער ְפ ֶלעגְ ט ְשמו ֶּע ְסן‬ ‫ְ‬ ‫יסל ַצייט‪ְ ,‬פ ֶלעגְ ט זִׁ יך זַ יין ַה ְ‬ ‫ַא ִׁ ּב ְ‬ ‫ערן‪ַ .‬א‬ ‫יצן ִׁאין ַא יַ ם פוּן ְט ֶר ְ‬ ‫יגן זִׁ ְ‬ ‫אבן ִׁמיר ֶגעזֶ ען ִׁדי ֶקענִׁ ְ‬ ‫ִׁאין ִׁדי ַמ ֲע ֶשה ָה ְ ּ‬ ‫ישט‬ ‫יקל ָהאט נִׁ ְ‬ ‫ערע ֵאיינִׁ ְ‬ ‫יידע" זַ אכְ ן וָ ואס ֵקיין שוּם ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫ִׁמיט זַ יין "זֵ ֶ‬ ‫ּת'דיג‬ ‫וארעם אוּן ַר ֲח ָמנו ִׁ‬ ‫ערן ִׁאיז ַא ַ ּבאוַ וייז אוֹ יף ַא ִׁריזִׁ יג‪ ,‬וַ ֶ‬ ‫יַ ם פוּן ְט ֶר ְ‬ ‫עדט‪.‬‬ ‫ער ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫אמען אוּנְ זֶ ער‬ ‫יפ ְפ ַל ֶ‬ ‫אר ְפן אוֹ ְ‬ ‫אגט‪ִׁ ,‬מיר ַד ְ‬ ‫ארץ‪ .‬וִׁ וי ֶדער ֶר ִׁ ּבי ָהאט ֶגעזָ ְ‬ ‫ַה ְ‬ ‫עצט‪ ,‬וֶ וען זֵ יי זֶ ענֶ ען ָאנְ גֶ עקו ֶּמען ְפ ִׁרי צוּם זַ אל וֶ וען ִׁדי ַ ּב ֲע ֵלי‬ ‫יך יֶ ְ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫ימל‪.‬‬ ‫אטער ִׁאין ִׁה ְ‬ ‫ארץ צ ּו אוּנְ זֶ ער ָפ ֶ‬ ‫ַה ְ‬ ‫עטן‬‫עב ְ‬ ‫יידע גֶ ֶ ּ‬ ‫ארט גֶ עוֶ וען‪ָ ,‬האט ֶדער זֵ ֶ‬ ‫ישט ָד ְ‬ ‫אך נִׁ ְ‬‫ִׁש ְמ ָחה זֶ ענֶ ען נָ ְ‬ ‫אר ְ ּב ֶרענְ גֶ ען‬ ‫ישע לו ְּפט אוּן ַפ ְ‬ ‫יסל ְפ ִׁר ֶ‬ ‫אפן ַא ִׁ ּב ְ‬ ‫יסצוּגֵ יין ִׁאינֶ עם הוֹ יף כַ ּ ְ‬ ‫ַארוֹ ְ‬ ‫יקל‪.‬‬ ‫יבט ֵאיינִׁ ְ‬ ‫ִׁדי ַצייט ִׁמיט ְש ַר ָ ּגא‪ ,‬זַ יין ַ ּב ִׁ‬ ‫אל ְ ּ‬ ‫ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות‬ ‫ִס ֵ‬ ‫שה י"ב – ֶׂדער ַב ַעל ְּת ִפ ָּלה (‪)17‬‬ ‫ַמ ֲע ֶׂ‬ ‫ייטער ָחכְּ ָמה כַ נַ "ל‪ִ .‬א ֶיבער ֶדעם‬ ‫וארין ִמיט גְּ ֵר ֶ‬ ‫יבֹוירן גִ יוָ ִ‬ ‫גִ ְּ‬ ‫ערנָ אְך זֶ ענֶ ען זֵ י ַאלֶ ע גִ יגַ אנְ גֶ ען זּוכִ ין ִדי ִאיבְּ ִר ֶיקע‬ ‫ֶד ְ‬ ‫אבין ִאים בְּ וַ ְּוד ַאי‬ ‫ער ֶקענְּ ט‪ .‬אּון זֵ י ָה ִ‬ ‫ָהאט ֶער זֵ יי ֶד ְּ‬ ‫יקּומען צּו ֵאיין ְּמ ִדינָ ה‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי גִ יגַ אנְּ גֶ ען אּון זֶ ענֶ ען גִ ֶ‬ ‫ארט גִ יוֶ וען זֵ ֶ‬ ‫ייער ֵאיין‬ ‫ִאיז ְבוַ ְוד ַאי ָד ְ‬ ‫ער ֶקענְּ ט‪.‬‬ ‫ֶד ְּ‬ ‫ייער ֶמלֶ ְך ָהאט ֶמען‬ ‫אבין זֵ יי אֹויְך גִ ְּיפ ֶרעגְּ ט וֶ וער ִאיז ַא ֶ‬ ‫ָה ִ‬ ‫אבין נָ אְך גִ וֵ ויינְּ ט וָ ואס‬ ‫לּוש ִמיר זֵ יי ָה ִ‬ ‫רֹויסע ִש ְמ ָחה‪ְּ .‬‬ ‫גְ ֶ‬ ‫ייער ֶמלֶ ְך ִאיז ַא ֶבן ָשנָ ה‬ ‫ערט‪ַ .‬אז זֵ ֶ‬ ‫זֵ יי גִ ֶיענְּ ֶפ ְּ‬ ‫וייסין נִ יט פּון ֶדעם ֶמלֶ ְך ִמיט ֶדער ַמלְּ כָ ה‪ .‬אּון זֵ יי‬ ‫זֵ יי וֵ ִ‬ ‫אבין‬ ‫יתה וָ ואס זֵ יי ָה ִ‬ ‫וארין זֵ יי זֶ ענֶ ען פּון ֶדער כִ ָ‬ ‫וָ ִ‬ ‫ַא ֶהער‪.‬‬ ‫קּומ ְּסטּו‬ ‫ְּ‬ ‫וִ וי‬ ‫גִ ְּיפ ֶרעגְּ ט‬ ‫ִאים‬ ‫אבין‬ ‫ָה ִ‬ ‫אֹויסגִ ְּיקלִ ִיבין‪ַ .‬אז ֶדער וָ ואס ֶער ָהאט ַא ַסאְך ְּמזֹונֹות‬ ‫זִ יְך ְּ‬ ‫רּוח‬ ‫ער ֵציילְ ט ַאז ֶדעמּולְ ט ַאז ֶדער ַ‬ ‫ָהאט ֶער זֵ יי ֶד ְ‬ ‫ערע‬ ‫יש ַפייזְּ ט פּון ֶדעם ֶע ִסין פּון ַאנְּ ֶד ֶ‬ ‫וערט נִ יט גִ ְּ‬ ‫אּון ֶער וֶ ְּ‬ ‫אפט ָהאט ֶער ִאים ַאוֶ ועק‬ ‫ְּס ָע ָרה ָהאט ִאים ַאוֶ ועק גִ ַיח ְּ‬ ‫אבין זֵ יי‬ ‫ָה ִ‬ ‫ֶמענְּ ְּשן‪ֶ .‬דער ֶקער צּו זַ יין ַא ֶמלֶ ְך‪.‬‬ ‫ארט‬ ‫גִ ְּיט ָראגְּ ן וִ וי ִהין ֶער ָהאט ִאים גִ ְּיט ָראגִ ין ִאיז ֶער ָד ְּ‬ ‫עֹושר ַפאר ֵאיין ֶמלֶ ְך‪.‬‬ ‫ערוַ וייל ֵאיין ֶ‬ ‫אֹויף גִ ֶ‬ ‫ינּומען ֶד ְ‬ ‫גִ יוֶ וען אֹויף ֶדעם ָא ְּרט‪ .‬אּון ֶער ָהאט זִ יְך ְּמ ַחיָ ה גִ יוֶ וען‬ ‫אבין זֵ יי גִ יפּונֶ ען ַא ֶמענְּ ְּשן וָ ואס ֶער ִאיז‬ ‫ערנָ אְך ָה ִ‬ ‫ֶד ְּ‬ ‫ִביז‬ ‫ארט גִ יפּונֶ ען‪.‬‬ ‫ִמיט וָ ואס ֶער ָהאט ָד ְּ‬ ‫ייער גִ ֶיפעלִ ין‬ ‫עסין ִאין ַא יַ ם פּון ִמילִ יְך‪ִ .‬איז ֶער זֵ יי זֵ ֶ‬ ‫גִ יזֶ ִ‬ ‫יקּומען צּו ֶדעם יַם פּון ִמילִ יְך‪ָ .‬האט ֶער‬ ‫ֶ‬ ‫ֶער ִאיז גִ‬ ‫יש ַפייזְּ ט זִ ינְּ ט ֶער לֶ עבְּ ט‬ ‫וערט זִ יְך גִ ְּ‬ ‫וארין ֶדער ֶמענְּ ְּטש וֶ ְּ‬ ‫וָ ִ‬ ‫וארין פּון זַ יין‬ ‫אר ְּש ַטאנֶ ען ַאז ֶדער יַ ם ִאיז בְּ וַ ְּוד ַאי גִ יוָ ִ‬ ‫ַפ ְּ‬ ‫יש ַפייזְּ ט פּון ֶע ִסין פּון‬ ‫וערט נִ יט גִ ְּ‬ ‫פּון ִמילִ יְך‪ .‬אּון ֶער וֶ ְּ‬ ‫וארין ִדי ִמילִ יְך ָהאט זִ י בְּ וַ ְּוד ַאי‬ ‫ערס ִמילִ יְך‪ .‬וָ ִ‬ ‫מּוט ְּ‬ ‫ֶ‬ ‫אבין זֵ יי‬ ‫יבער ֶדעם ָה ִ‬ ‫ִא ֶ‬ ‫ערע ֶמענְּ ְּט ְּשן‪.‬‬ ‫ַאנְּ ֶד ֶ‬ ‫ִאיז‬ ‫וארין ֶדער יַ ם‪.‬‬ ‫ערפּון ִאיז גִ יוָ ִ‬ ‫יש ַפייזְּ ט‪ .‬אּון ֶד ְּ‬ ‫גִ ְּ‬ ‫ִאים אֹויף גִ ֶ‬ ‫ינּומען ַפאר ַא ֶמלֶ ְך‪ .‬אּון ִא ֶיבער ֶדעם‬ ‫ארט גִ יזֶ ִ‬ ‫עסין אֹויף ֶדעם יַם פּון ִמילִ יְך‪ .‬אּון ֶער‬ ‫ֶער ָד ְ‬ ‫ייסט ֶער ַא ֶבן ָשנָ ה וַ וייל ֶער לֶ עבְּ ט פּון ִמילִ יְך וִ וי ַא ֶבן‬ ‫ֵה ְּ‬ ‫יש ַפייזְּ ט פּון ֶדער ִמילִ יְך ִביז ִדי ְּמ ִדינָ ה‬ ‫וארין גִ ְּ‬ ‫ִאיז גִ יוָ ִ‬ ‫אבן זֵ יי זִ יְך‬ ‫ָה ְ‬ ‫ָשנָ ה ְ(ד ַהיינּו ַא ִקינְ ד פּון ֵאיין יָ אר)‪.‬‬ ‫ינּומען ַפאר ֵאיין‬ ‫אבין ִאים אֹויף גִ ֶ‬ ‫יקּומען‪ .‬אּון ָה ִ‬ ‫זֶ ענֶ ען גִ ֶ‬ ‫ייע ְרס‪.‬‬ ‫טֹויסן ַאז ָדאס ִאיז ְבוַ ְוד ַאי ָדאס ִקינְ ד זֵ ֶ‬ ‫יש ְ‬ ‫גִ ְ‬ ‫ֶמלֶ ְך‪.‬‬ ‫עהן ִמיט ִאים‪ִ .‬איז‬ ‫עטין ַאז זֵ יי זָ אלִ ין זִ יְך זֶ ְּ‬ ‫אבין זֵ י גִ ֶיב ִ‬ ‫ָה ִ‬ ‫וייטער גִ יגַ אנְ גֶ ען אּון זֵ יי‬ ‫ערנָ אְך זֶ ענֶ ען זֵ יי וַ ֶ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ֶמען גִ יגַ אנְּ גֶ ען ֶמעלְּ ִדיוֶ וען זֶ ענֶ ען זֵ יי ַא ַריין גִ יגַ אנְּ גֶ ען צּו‬ ‫אבין גִ ְּיפ ֶרעגְּ ט‬ ‫יקּומען צּו ֵאיין ְּמ ִדינָ ה‪ .‬אּון זֵ יי ָה ִ‬ ‫זֶ ענֶ ען גִ ֶ‬ ‫וארין‬ ‫ערע וָ ִ‬ ‫ער ֶקענְּ ט ֵאיינְּ ס ָדאס ַאנְּ ֶד ֶ‬ ‫אבין זֵ יי זִ יְך ֶד ְּ‬ ‫ִאים ָה ִ‬ ‫ערט‬ ‫וֶ וער ִאיז ַביי ַאייְך ֶדער ֶמלֶ ְך‪ָ .‬האט ֶמען זֵ יי גִ ֶיענְּ ֶפ ְּ‬ ‫אט ֶשע ֶער ִאיז זִ יְך גִ יוֶ וען‬ ‫ער ֶקענְּ ט ָח ְּ‬ ‫ֶער ָהאט זֵ יי אֹויְך ֶד ְּ‬ ‫אבין זִ יְך אֹויס גִ ְּיקלִ ִיבין ַאז ְּר ִצ ָיחה ִאיז ֶדער‬ ‫ַאז זֵ יי ָה ִ‬ ‫אפט‬ ‫ַא ְּקלֵ יין ִקינְּ ד ֶדעמּולְּ ט ַאז ֶער ִאיז ַאוֶ ועק גִ ַיח ְּ‬ ‫ינּומען ַפאר ַא ֶמלֶ ְך ֵאיין‬ ‫אבין זֵ יי זִ יְך אֹויף גִ ֶ‬ ‫ַתכְּ לִ ית ‪ָ .‬ה ִ‬ ‫לּוש ִמיר וַ וייל ֶער ִאיז גִ יוֶ וען ַא גְ ֵר ֶ‬ ‫ייטער‬ ‫ְ‬ ‫וארן‪.‬‬ ‫גִ יוָ ְּ‬ ‫אבין זֵ יי גִ יפּונֶ ען ֵאיינֶ ע‬ ‫ערנָ אְך ָה ִ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫רֹוצ ַח‪.‬‬ ‫ֵ‬ ‫וארן ֶער ִאיז זִ יְך‬ ‫וארן‪ .‬וָ ְּ‬ ‫יבֹוירן גִ יוָ ְּ‬ ‫ָחכָ ם וִ וי ֶער ִאיז גִ ְּ‬ ‫אּון ִדי ִש ְמ ָחה וָ ואס‬ ‫ֶדער ֶמלֶ ְך ַאלֵ יין‪.‬‬ ‫אבין זֵ יי זִ י אֹויף‬ ‫עסין ִאין ַא יַ ם פּון בְּ לּוט‪ָ .‬ה ִ‬ ‫ִאיז גִ יזֶ ִ‬ ‫ארט ִאיז גִ יוֶ וען ָקאן ֶמען ְבוַ ְוד ַאי נִ יט ְמ ַש ֵער זַ יין‬ ‫ָד ְ‬ ‫עהן‪ַ .‬אז זִ י ִאיז‬ ‫אבין גִ יזֶ ְּ‬ ‫וארין זֵ יי ָה ִ‬ ‫ינּומען ַפאר ַא ֶמלֶ ְך וָ ִ‬ ‫גִ ֶ‬ ‫אטין ְ(ד ַהיינּו ִדי גְ ֶ‬ ‫רֹויסע ַע ִׁש ִירים פּון‬ ‫ישע גָ ִ‬ ‫אר ֶ‬ ‫מֹוח‪ .‬אּון ִדי נַ ִ‬ ‫ִאין ַ‬ ‫וארין זִ י זִ ְּיצט זִ יְך ִאין ַא‬ ‫רֹוצ ַח וָ ִ‬ ‫רֹוסער ֵ‬ ‫ייער ַא גְּ ֶ‬ ‫בְּ וַ ְּוד ַאי זֵ ֶ‬ ‫ייען ִמיט‬ ‫ֶדער ְמ ִדינָ ה פּון ַע ִׁשירֹות וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ִמיט זֵ יי גִ יגַ אנְ גֶ ען) גֵ ֶ‬ ‫עטין ַאז זֵ יי‬ ‫אבין זֵ יי אֹויְך גִ ֶ‬ ‫יב ִ‬ ‫ָה ִ‬ ‫יַ ם פּון בְּ לּוט‪.‬‬ ‫עבין וָ ואס ָדא‬ ‫ייער לֶ ִ‬ ‫זֵ יי‪ .‬אּון זֵ יי וֵ וי ִיסין גָ אר נִ יט פּון זֵ ֶ‬ ‫עהן‪ .‬זֶ ענֶ ען זֵ יי גִ יגַ אנְּ גֶ ען אּון‬ ‫זָ אלִ ין זִ יְך ִמיט ִאיר זֶ ְ‬ ‫טּוט זִ יְך‪ .‬וָ ואס ֶמע ִאיז ָדא ַאזֹוי ְּפ ֵריילִ יְך‪.‬‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי צּו ִאיר ַא ַריין‬ ‫אבין גִ ֶימעלְּ ִדיוֶ ועט‪.‬‬ ‫ָה ִ‬ ‫וידער אּון ֵאיינֶ עם צּום אֹויף‬ ‫אּון ַהיינְ ט זֶ ענֶ ען שֹוין וִ ֶ‬ ‫גִ יגַ אנְ גֶ ען‪ .‬אּון ָדאס ִאיז גִ יוֶ וען ִדי ַמלְּ כָ ה ַהנַ "ל‪ .‬וָ ואס זִ י‬ ‫יקּומען ֶדער ֵהיילִ יגֶ ער ִקיבּוץ‪ְּ .‬ד ַהיינּו ֶדער ֶמלֶ ְך ִמיט ִדי‬ ‫גִ ֶ‬ ‫ערין ִאיז‬ ‫ְפלֶ גְ ט ָת ִמיד וֵ ויינֶ ען‪ .‬אּון פּון ִא ֶירע ְּט ֶר ִ‬ ‫ַאלֶ ע ֵהיילִ יגֶ ע לַ ייט‪.‬‬ ‫אבין זֵ יי‬ ‫ָה ִ‬ ‫וארין ֶדעם יַ ם פּון בְּ לּוט כַ נַ "ל‪.‬‬ ‫גִ יוָ ִ‬ ‫אבין זֵ יי גִ ִ‬ ‫יש ְיקט ֶדעם ַב ַעל ְת ִפלָ ה צּו ִדי ַאלֶ ע‬ ‫ָה ִ‬ ‫ארט‬ ‫ער ֶקענְ ט‪ִ .‬איז ָד ְּ‬ ‫ערע ֶד ְ‬ ‫זִ יְך ֵאיינְ ס ָדאס ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫ְמ ִדינֹות ְ‬ ‫(ד ַהיינּו ִדי ְמ ִדינֹות פּון ַאלֶ ע כִ ּתֹות וָ ואס ִא ְיטלִ יכֶ ע כִ ָיּתה ָהאט‬ ‫לּוש ִמיר זֵ יי‬ ‫רֹויסע ִש ְּמ ָחה ְּ‬ ‫ייער ַא גְּ ֶ‬ ‫בְּ וַ ְּוד ַאי גִ יוֶ וען זֵ ֶ‬ ‫זִ יְך אֹויס גִ ְיקלִ ְיבן ֵאיין ְׁשלֶ עכְ ֶטע זַ אְך ַפאר ַא ַּתכְ לִ ית כַ נַ "ל)‪ַ .‬אז ֶער זָ אל‬ ‫ויסין נָ אְך פּון ֶדעם ֶמלֶ ְך‬ ‫אבין נָ אְך גִ יוֵ ויינְּ ט‪ .‬וָ ואס זֵ יי וֵ ִ‬ ‫ָה ִ‬ ‫זֵ יי ַפאר ֶרעכְּ ִטין‪ .‬אּון זָ אל זֵ יי ֵריינִ ִיקין‪ֶ .‬ער זָ אל זֵ יי ַארֹויס‬ ‫נִ יט‪.‬‬ ‫ייער ַפאר ִפ ְּיר ְּט ֵקייט‪.‬‬ ‫ִפ ִירין פּון זֵ ֶ‬ ‫וייטער גִ יגַ אנְ גֶ ען‪ .‬אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען גִ ֶ‬ ‫יקּומען‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי וַ ֶ‬ ‫יטלִ יכֶ ע ְמ ִדינָ ה זָ אל ֶער ַארֹויס ִפ ִירין פּון ִאיר‬ ‫ִא ְ‬ ‫ייער ֶמלֶ ְך‬ ‫אבין זֵ יי גִ ְּיפ ֶרעגְּ ט וֶ וער ִאיז ַא ֶ‬ ‫צּו ֵאיין ְּמ ִדינָ ה‪ָ .‬ה ִ‬ ‫וארין זֵ יי ַאלֶ ע זֶ ענֶ ען‬ ‫יש ֵקייט‪ .‬וָ ִ‬ ‫אר ְּ‬ ‫ְשלֶ עכְ ץ אּון פּון ִאיר נַ ִ‬ ‫אבין זִ יְך אֹויס גִ ְּיקלִ יבְּ ן‬ ‫ערט‪ַ .‬אז זֵ יי ָה ִ‬ ‫ָהאט ֶמען זֵ יי גִ ֶיענְּ ֶפ ְּ‬ ‫אר ִפ ְּירט גִ יוָ וא ִרין כַ נַ "ל‪.‬‬ ‫זִ יְך ַפ ְּ‬ ‫כּובד‪( .‬כְ ֶ‬ ‫לֹומר ַא ֶמענְ ְטׁש וָ ואס ָהאט‬ ‫ַפאר ַא ֶמלֶ ְך ֵאיין ִאיש ְּמ ָ‬ ‫אּון ַהיינְ ט ָהאט ֶדער ַב ַעל ְת ִפלָ ה ְבוַ ְוד ַאי כ ַֹּח‬ ‫וארין ַביי זֵ יי ִאיז ֶדער ִע ָיקר ַתכְּ לִ ית כָ בֹוד‪.‬‬ ‫כָ בֹוד וְ כּו' כַ נַ "ל) וָ ִ‬ ‫ערין צּום ֶרעכְּ ִטין‬ ‫אּומ ֶק ִ‬ ‫גִ ַ‬ ‫יהאט צּו זֵ יי צּו גֵ יין אּון זֵ יי ְּ‬ ‫אבין זֵ יי גִ יפּונֶ ען ֶסע ִאיז גִ יזֶ ִ‬ ‫עסין ִאין‬ ‫ערנָ אְך ָה ִ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫וֶ ועג‪.‬‬ ‫ֶפעלְ ד‪ַ .‬א זָ ְּקן ָאנְּ גִ ָיטאן ִאין ֵאיין ְּקרֹוין אֹויף זַ יין ָקאפ‪.‬‬ ‫וארין ֶער ָהאט גִ ֶ‬ ‫ינּומען כ ַֹּח אּון ְרשּות פּון ִדי‬ ‫וָ ִ‬ ‫וארין ֶער ִאיז ַא‬ ‫ייער וואֹויל גִ ֶיפעלִ ין‪ .‬וָ ִ‬ ‫ִאיז ֶער זֵ יי זֵ ֶ‬ ‫ְמלָ כִ ים פּון ִדי ַאלֶ ע ְמ ִדינֹות‪.‬‬ ‫וארין ֶער זִ ְּיצט ִאין ֶפעלְּ ד ָאנְּ גִ ָיטאן ִאין ֵאיין‬ ‫כּובד‪ .‬וָ ִ‬ ‫ְּמ ָ‬ ‫ייע ֶרע‬ ‫וארין ָדא זֶ ענֶ ען זִ יְך גִ יוֶ וען ַאלֶ ע ְּמלָ כִ ים זֵ ֶ‬ ‫וָ ִ‬ ‫ינּומען ַפאר ֵאיין ֶמלֶ ְך‪.‬‬ ‫אבין זֵ יי ִאים אֹויף גִ ֶ‬ ‫ְּקרֹוין‪ָ .‬ה ִ‬ ‫יקּומען‬ ‫כַ נַ "ל (וָ ִ‬ ‫וארין ֶדער ֶמלֶ ְך ִמיט ִדי לַ ייט וָ ואס זֵ יי זֶ ענֶ ען זִ יְך צּום אֹויף גִ ֶ‬ ‫ייער‬ ‫טֹויסין‪ַ .‬אז ָדאס ִאיז בְּ וַ ְּוד ַאי זֵ ֶ‬ ‫יש ִ‬ ‫אבין זֵ יי זִ יְך גִ ְ‬ ‫ָה ִ‬ ‫זֵ יי ַאלֶ ע זֶ ענֶ ען זִ יְך ְמלָ כִ ים פּון ִדי ַאלֶ ע ְמ ִדינֹות פּון ִדי כִ ּתֹות ַהנַ "ל)‪.‬‬ ‫עטין‪ .‬אֹויב ֶסע ִאיז‬ ‫אבין זֵ יי אֹויְך גִ ֶיב ִ‬ ‫ֶמלֶ ְך ַאלֵ יין‪ָ .‬ה ִ‬ ‫ִאיז ֶדער ַב ַעל ְת ִפלָ ה גִ יגַ אנְ גֶ ען ִמיט זֵ ֶ‬ ‫ייער כ ַֹּח ֶער‬ ‫עהן‪ִ .‬איז ֶמען גִ יגַ אנְּ גֶ ען אּון‬ ‫ֶמעגְּ לִ יְך ִמיט ִאים זִ יְך צּו זֶ ְּ‬ ‫שּובה זַ יין‪.‬‬ ‫זָ אל זֵ יי ֵריינִ ִיקין אּון זָ אל זֵ יי ַמ ְחזִ יר ִב ְת ָ‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי צּו‬ ‫ֶמע ָהאט גִ ֶימעלְּ ִדיוֶ ועט‪.‬‬ ‫ער ֶקענְּ ט‪ַ .‬אז ָדאס ִאיז‬ ‫ִאים ַא ַריין גִ יגַ אנְ גֶ ען ָה ִ‬ ‫אבין זֵ יי ֶד ְּ‬ ‫(‪)17‬‬ ‫די צוועלעווטע מעשה ‪ -‬דער בעל תפילה‬ ‫וואו האט די כתה אים געטראפן?‬ ‫ו‪.‬‬ ‫צו וועלכע מדינה זענען זיי נאכדעם געקומען? און ווער איז זייער‬ ‫א‪.‬‬ ‫❑ אין זיין חצר ווען ער איז געזעסן מיט אסאך קעניגן‬ ‫קעניג?‬ ‫❑ אין פעלד מיט א קרוין אויף זיין קאפ‬ ‫❑ צו די כתה פון רציחה און די מלכה איז זייער קעניג‬ ‫❑ אין זיין פאלאץ מיט אלע שרים ארום אים‬ ‫❑ צו די כתה פון ישוב העולם און די בת מלכה איז זייער קעניג‬ ‫וויאזוי שטעלט דער רבי פאר‪ ,‬די שמחה ווען זיי האבן געטראפן דעם‬ ‫ז‪.‬‬ ‫❑ צו די כתה וואס זייער קעניג ווערט נישט געשפייזט פון עסן פון די‬ ‫מלך?‬ ‫אנדערע מענטשן – און דאס קינד איז זייער קעניג‬ ‫❑ שמחות און בכיות‬ ‫וואו האבן זיי געטראפן דעם קינד ווען זיי האבן אים גענומען פאר א‬ ‫ב‪.‬‬ ‫❑ א שמחה אהן א סוף‬ ‫קעניג?‬ ‫❑ א שמחה וואס מ'קען נישט משער זיין אין מח‬ ‫❑ אין א ים פון וויין‬ ‫צו וואו האבן זיי געשיקט דעם בעל תפלה נאכדעם וואס די הייליגע‬ ‫ח‪.‬‬ ‫❑ אין א ים פון מילך‬ ‫קיבוץ האט זיך געטראפן?‬ ‫❑ אין א ים פון בלוט‬ ‫❑ צו רייניגן די מדינה של עשירות פון תאוות ממון‬ ‫צו וועלכע מדינה זענען זיי נאכדעם געקומען? און ווער איז זייער‬ ‫ג‪.‬‬ ‫❑ צו רייניגן די כתה פון ישוב העולם פון זייער מיעוס שלעכטץ‬ ‫קעניג?‬ ‫❑ צו רייניגן אלע מדינות פון זייער טעות‬ ‫❑ צו די כתה וואס זייער קעניג ווערט נישט געשפייזט פון עסן פון די‬ ‫שאלת זכות‪ :‬וויפיל פון די אנשי המלך זענען זענען צוזאמען געטראפן?‬ ‫ט‪.‬‬ ‫אנדערע מענטשן – און דאס קינד איז זייער קעניג‬ ‫❑ ניין ‪ -‬דער בעל‪-‬תפילה און דער גבור‪ ,‬דער ממונה‪ ,‬און דער חכם‪ ,‬דער‬ ‫❑ צו די כתה פון רציחה און די מלכה איז זייער קעניג‬ ‫מליץ און דער אוהב נאמן‪ ,‬די בת מלכה‪ ,‬דער מלך און די מלכה‪.‬‬ ‫❑ צו די כתה פון ישוב העולם און די בת מלכה איז זייער קעניג‬ ‫❑ צען – דער בעל‪-‬תפילה און דער גבור‪ ,‬דער ממונה‪ ,‬און דער חכם‪ ,‬דער‬ ‫פון וואס איז געווארן די ים פון בלוט?‬ ‫ד‪.‬‬ ‫מליץ און דער אוהב נאמן‪ ,‬די בת מלכה און דאס קינד‪ ,‬דער מלך און די‬ ‫❑ פון וויין‬ ‫מלכה‪.‬‬ ‫❑ פון קלעפ וואס זי האט גכאפט‬ ‫❑ אכט – דער גבור‪ ,‬דער ממונה‪ ,‬דער בעל‪-‬תפילה‪ ,‬דער חכם‪ ,‬דער מליץ‪,‬‬ ‫❑ פון די טרערן פון די מלכה וואס זי פלעגט תמיד וויינען‬ ‫דער אוהב‪-‬נאמן די מלכה און דער מלך‪.‬‬ ‫צו וועלכע מדינה זענען זיי נאכדעם געקומען? און ווער איז זייער‬ ‫ה‪.‬‬ ‫קעניג?‬ ‫האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך?‬ ‫י‪.‬‬ ‫❑ צו די כתה וואס זייער קעניג ווערט נישט געשפייזט פון עסן פון די‬ ‫❑ איינמאל‬ ‫אנדערע מענטשן – און דאס קינד איז זייער קעניג‬ ‫❑ צווימאל‬ ‫❑ צו די כתה פון ישוב העולם און די בת מלכה איז זייער קעניג‬ ‫❑ איך האב געוואלט‬ ‫❑ צו די כתה פון כבוד און דער מלך איז זייער קעניג‬ ‫טיפער געטראכט‬ ‫ביי וועמען שטייט ?‬ ‫אויף וועמען שטייט ?‬ ‫רֹויסע ִש ְּמ ָחה ?‬ ‫ארט גִ יוֶ וען ַא גְּ ֶ‬ ‫ִאיז ְּבוַ ְּוד ַאי ָד ְּ‬ ‫אבין ִּדי ְד ַריי גִּ יזָ אגְ ט ַאז ֶסע ָהאט ַא ָפנִּ ים ַאז ָדאס מּוז זַ יין אּונְ זֶ ער ?‬ ‫ָה ִּ‬ ‫רֹויסע ִש ְּמ ָחה ?‬ ‫ייער ַא גְּ ֶ‬ ‫וישן זֵ יי אֹויְך זֵ ֶ‬‫ִאיז גִ יוֶ וען ְּצוִ ְּ‬ ‫טֹויסין ָדאס מּוז ְבוַ ְוד ַאי זַ יין ֶדער ?‬ ‫יש ִּ‬ ‫אבין זֵ יי זִּ יְך גִּ ְ‬ ‫ָה ִּ‬ ‫וישן זֵ יי גִ יוֶ וען ֵאיין גְּ ֶ‬ ‫רֹויסע ִש ְּמ ָחה ?‬ ‫ִאיז ְּצוִ ְּ‬ ‫טֹויסין‪ָ .‬דאס מּוז ְבוַ ְוד ַאי זַ יין ?‬ ‫יש ִּ‬ ‫אבין זֵ יי זִּ יְך גִּ ְ‬ ‫ָה ִּ‬ ‫ארט ִאיז גִ יוֶ וען‪ָ .‬קאן ֶמען ְּבוַ ְּוד ַאי נִ יט ְּמ ַש ֵער זַ יין ?‬ ‫אּון ִדי ִש ְּמ ָחה וָ ואס ָד ְּ‬ ‫טֹויסן ַאז ָדאס ִּאיז ְבוַ ְוד ַאי ?‬ ‫יש ְ‬ ‫אבן זֵ יי זִּ יְך גִּ ְ‬ ‫ָה ְ‬ ‫רֹויסע ִש ְּמ ָחה ?‬‫ייער ֵאיין גְּ ֶ‬ ‫ארט גִ יוֶ וען זֵ ֶ‬ ‫ִאיז ְּבוַ ְּוד ַאי ָד ְּ‬ ‫ייער ?‬ ‫טֹויסין‪ַ .‬אז ָדאס ִּאיז ְבוַ ְוד ַאי זֵ ֶ‬ ‫יש ִּ‬ ‫אבין זֵ יי זִּ יְך גִּ ְ‬‫ָה ִּ‬ ‫רֹויסע ִש ְּמ ָחה ?‬ ‫ייער ַא גְּ ֶ‬ ‫ארט ְּבוַ ְּוד ַאי גִ יוֶ וען זֵ ֶ‬ ‫ִאיז ָד ְּ‬ ‫ביי וועמען שטייט נישט אז זיי האבן פארשטאנען ווער איז דאס ?‬ ‫ארט ִאיז גִ יוֶ וען ָקאן ֶמען ְּבוַ ְּוד ַאי נִ יט ְּמ ַש ֵער זַ יין ִאין‬ ‫אּון ִדי ִש ְּמ ָחה וָ ואס ָד ְּ‬ ‫מֹוח ?‬ ‫ַ‬ ‫תשובות אויף די מעשה פון דער בעל תפילה (‪)16‬‬ ‫וועלכע פון די אנשי המלך האט געקעניגט אויף צוויי מדינות‪ - ,‬או ן אויף וועלכע צווי מדינות האט ער געקעניגט ? דער גבור – אויף די כתה פון גרויסן די‬ ‫איברים און אויף די כתה פון ישוב העולם‬ ‫עטין ֶּדעם ַּ ּב ַּעל ְּּת ִפ ָ ּלה ַּאז ֶּער זָ אל גֵ יין אוּן זָ אל זֵ יי‬ ‫אוואו זעט מען ביי די מעשה וואס מיר האבן די וואך געלערנט אז "אביסל איז אויך גוט" ? ָהאט זִ י גִ ֶּ ּ‬ ‫יב ִ‬ ‫ערוַּ וייל‬ ‫יסיל ֶּד ְּ‬ ‫יקין ַּא ִ ּב ִ‬ ‫ֵריינִ ִ‬