מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

סוכות
מאמר מרדכי
גליון
לאמיר זיך גרייטן
שיעורי הרה”ג ר’ מרדכי הערש שפיטצער שליט”א
ער נעמט ארויס דעם ענוועלאופ ער איז געווען גערישט נוי סוכה
דאס וואס יעדער איינער באקומט ,ער זעט אין דעם די הייליגע ר' חיים וויטאל ז"ל ברענגט אז די גרעסטע
ענוועלאופ ,אויף די האר דאלער'ס און סענס ,ער האט מיר זמן פון נתינת צדקה ,איז געווען ביי זיין רבי ערב סוכות,
דאס נעכטן פארציילט. ס'האט געפלאקערט יעדע ריר האט געפאלקערט.
ער קאלט אן זיין בעל הבית און ער פרעגט אים אפשר ס'איז ידוע גאר שטארק אז דער צאנזער רב האט געזאגט
איז א טעות דא ,זאגט ניין דו האסט געהאט געמאכט א אז דאס איז די נוי סוכה ווען מ'גיבט פאר נאך ארימעלייט,
פראדשעקט אינמיטן יאר ,און כ'האב זיך קיינמאל נישט איינמאל האט ער צוזאמגערופן אלע עשירים און ער האט
געהאט פאררעכנט ,עכ"פ אויף די האר ,צען מאל אזויפיל געזאגט כ'האב נישט גענוג פאר די עניים אויף סוכות ,ער
איז געליגן אין יענעם ענוועלאופ. האט ווייטער געטיילט פאר ארימעלייט ,אלעס האט זיך
ס'איז א לעכטיגע מעשה ער האט מיר געזאגט די סכום געדרייט ארום צדקות.
אויכעט ,די מעשה האט יעדער איינער ,כ'האב נאר ליב צו פארנומענע ערב סוכות
פארציילן אביסל מעשיות אויכעט. די הייליגע רבי ז"ל כ'האב דאס געהערט פון הרה"ח
א גלאז וואסער פאר ר' חיים ר' וואלף כ"ץ ז"ל פון אנדערע הויז בחורים ,פון ווען ער
איז אנהיממגעקומען און אפילו נאך פארן דאווענען,
ווען מ'רעדט פון דער ענין פון צדקה דארף מען איין זאך
מ'האט אנגעגרייט ענוולאפס ,די רביצין האט געהאט
וויסן מענטשן זענען ביזי ,מ'וואטשט די געלט מ'לייגט
א באזונדערע קאסע ,מ'איז געזיצן מ'האט געלייגט
דאס אריין אין די אקאונט ,אין יענע אקאונט כאילו מ'גייט
ענוולאפס ביז ממש פארן זמן ,אלעס האט זיך געדרייט
איבערלעבן די אלע געלטער ,קיינער מאכט דאס אבער
ארום שאפן געלט ,געבן געלט ,אלעס האט זיך געדרייט
נישט ,די געלט לעבט יעדעם איינעם איבער.
ארום דעם.
זיי פארציילן א מעשה ,אין ארץ ישראל איז געווען
א איד ער האט געהייסן ר' חיים זייטשיק ז"ל -מיינע עשר בשביל שתתעשר
קינדער האבן אמאל געזאגט טאטי ,דו האסט אייביג ליב ס'האט מיר פארציילט א יונגערמאן וואס זיצט ביי אונז
צו פארציילן א מעשה מיט א פאני נאמען ,די מעשה איז ביים שיעור האט מיר נעכטן פארציילט.
אבער דא. ובכן ער איז געווען אינוואלווד אין א געוויסע מצוה בדרך
דער ר' חיים זייטשיק איז אמאל אריינגעקומען אין שטוב לא דרך ,איז ער געווארן אריינגעשלעפט אין א עסק ,און
און מ'זעט ווי ער איז ווייס ווי די וואנט ,קודם האט ער ער האט אפגעמאכט ער גייט צוזאמשטעלן געלט פאר
געבעטן מ'זאל אים ברענגן אביסל וואסער. דעם ,פון זיין טאש.
ער האט אנגעהויבן פון דער לעדל פון יענעם לעדל,
כ'האב נאך קיינמאל נישט געגעבן.... ער האט אנגעהויבן קראצן פון ווי ער האט געקענט און
פארציילט ער ,פאר פינף יאר צוריק האט אים א איד ס'האט זיך אנגעהויבן אויפפיילן א סכום ,ס'איז נישט
אריבער גערופן ,ער וויל מיט אים רעדן זייער וויכטיג צו ער געווען טויזענט צוויי טויזענט ,כ'וויל נישט זאגן די סכום,
קען אריבער קומען ער וויל מיט אים רעדן אין איינע פון די ס'איז אבער געווען א גרעסערע נומבער'ס ,ס'איז אבער
האטעלן אין ירושלים. נישט געווען קיין פונקטליכע נובמער ,לאמיר זאגן אז
ער קומט אן דארטן ,ס'איז געווען א אמעריקאנער איד די נומבער וואס ער האט געהאט געגעבן האט געהאט
איז דארטן געווען און ער זאגט קוק אן כ'בין א גרויסע אויסגעקומען צוויי טויזענט ,דריי הונדערט און דריי און
מיליאנער ,כ'וויל דיר שטעלן אויף מיין צוואה ,כ'וויל דיר צוואנציג דאלער ,עפעס אזא סכום איז געווען.
שטעלן אויף מיין צוואה דו זאלסט זיין ממונה אויף מיין ער איז געגאנגען מיט ענוועלאופ פון געלט ער איז
צוואה זאלסט אויסטיילן די געלט פאר ישיבות ,ס'איז א אריבער צו יענעם נצרך א גוטע פריינט ,וואס ער האט
געוואלדיגע כבוד פאר אים. געהאט אמאל געשעפטן מיט אים ,ער האט אים דאס
האט ער אנגעהויבן זאגן פאר דעם איד פארוואס אהינגעגעבן.
זאלסטו דאס נישט אויסטיילן בחייו?! ווילאנג דו לעבסט עד פרוטה אחרונה
די נעקסטע צופרי ,טרעפט אים זיין בעל הבית און זיין טייל אויס די געלט ,די מוסדות וועלן הנאה האבן ס'וועלן
בעל הבית זאגט אים ,יעצט איז דאך די סדר יעדער איינער קענען וואקסן די מוסדות התורה.
באקומט א באנוס ,זיין בעל הבית גיבט אים א ענוועלאופ .זאגט ער ,גלייב מיר כ'האב אין מיין לעבן נישט געקענט
געבן קיין פרוטה פאר צדקה ,כ'קען נישט ,איינמאל כ'וועל מייזעלע און ער האט זיך אנגענומען ,ס'שטייט ורחמיו על
כל מעשיו ,דעמאלט איז די יסורים אוועק געגאנגען. זיין באגראבן והוא רחום יכפר עון טיילט מיין געלט.
אל תשיבנו ריקם איין קליינע שורה
זעמיר א געוואלדיגע זאך ,אלע ספרים פרעגן וואס איז ער איז אהיים געגאנגען ,היינט האבן מיר די לויער'ס
דער פראבלעם געווען ,דער עגל איז דאך באמת געמאכט גערופן ובכן יענער איד האט זיך געפעקלט ,מ'דארף
צום שחיטה ,נו! וואס איז די פראבלעם געווען?! צוטיילן די צוואה און ער שטייט אויף די צוואה ,מ'דארף
זאגן די ספרים הקדושים ,אמת אמת אז דער עגל איז דאס אויסטיילן.
לשחיטה ,אבער אפילו א קאלב ווען ער קומט בעטן הילף, ער קומט אריבער זעט ער איז אין די צוואה איז געווען
ווארף אים נישט אוועק ,ווארף אים נישט אוועק. אריינגעלייגט אין קליינע ליין וואס ער האט נישט
אידישע קינדער מ'גייט יעצט נאך געלט מ'שטעלט צוזם געקענט ליינען "דאס זאל זיין פאר אזעלכע יוניווערסטיס
געלט ,ווארף נישט אוועק קיינעם ,גיב יעדעם איינעם וואס וואס סטודיען די בייבל" ס'האבן זיך אנגערוקט דארטן,
ער קען ,אז דו קענסט נישט אליין געבן שטעל צוזאם פאר אלע קריסטן ,אלע קלויסטערס פון ארץ ישראל זענען
איינעם ,זע ווי דו קענסט גיין ,יעדער מענטש דארף נעמען אנגעקומען דארטן ,ער האט גארנישט געקענט טון ,אלע
א חלק. גויאישע קלויסטערס האבן באקומען פון די געלט.
קיינער וועט נישט קענען ווען ס'וועט קומען סוכות, דער איד האט נישט געהאט קיין זכיה קיין פרוטה איז
זיך אריינזעצן אין די סוכה ,מ'גייט אריין אה! געשמאק א נישט געגאנגען פאר תורה ,זאגט ער כ'שטיי און כ'וויין ,א
פיינע סוכה ,מ'גייט מאכן א לישב ,ער גייט קויפן אז מין איד האט איבער געלאזט מיליאנען דאלארן ס'איז נישט
חלה וואס האט נאר מעל מיט וואסער ,ער גייט גיין מיט באשערט געווען ,ס'זאל גיין א פרוטה פאר צדקה ,אלעס
אלע הידורים ,טאקע נורא נוראות. איז געגאנגען אהין דארטן.
אבער ווען מ'קומט אריין און מ'האט צוזאמגעשטעלט מכבדו בחייו ולא במותו
געלט איז דאס א געוואלדיגע זאך ,ממילא ווען מ'ציעט זיך ס'איז געווען אזא מעשה מיט'ן רבי'ן ,כ'מיין אז דאס איז
אריין סוכות אונטער די בעקיטשע פונעם רבש"ע בצילא געווען מיט ר' געציל בערגער כ'מיין אז דאס איז געווען
דמהימנותא ,בצל כנפיך יחסיון. מיט אים אויב כ'מאך נישט קיין טעות.
דוד המלך זאגט אין תהלים (יז יח) בצל כנפיך תסתירנו, די מוסדות איז געווען אין א ניין מילאן דאלערדיגע לאך,
מ'גייט אונטער די שאטן פון רבינו של עולם ,וועט ער האט ער געזאגט פאר די רבי ער לאזט איבער א צואה.
אונז אוודאי נישט אוועקשיקן ,אונז וועלן וויינען ,דער האט די רבי געזאגט וואס א מענטש גיבט בחייו ,האט ער
אויבערשטער וועט אונז נישט פארשיקן כי לכך נוצרת. געגעבן וואס ער גיבט נאכדעם איז דאס נישט ,בחייו איז
מצוה שיש לה המשך זמן דאס א געוואלדיגע זאך.
און באמת דאס איז דער ענין פון צדקה ,אוועק רייסן פון דער אמת כ'האב געטראכט אויבן זעט אויס פונעם אר"י
זיך ,געלט איז א חלק פון דער מענטש ,א מענטש רייסט הק' אז דער גאנצער ענין איז נאר ערב סוכות ,ווען ס'קומט
אוועק א חלק פון זיך ,און אזוי גייט מען אריין אונעם אבער יום טוב איז דאס גענדיגט ,דעמאלט וועל איך געבן
מין געלט פאר די קינדערלעך ,מ'גייט גיין אויף רייד'ס ,און היליגן יום טוב האט דאס א געוואלדיגע זאך.
דער אמת איז ס'שטייט טאקע אזוי ,ס'שטייט אין רמב"ם אונטערן בעקיטשע
די גמרא פארציילט אין מסכת בבא מציעא (פ"ה ).מ'זאל משמח זיין די ווייב מיט די קינדער.
פארציילט די גמרא ,רבינו הקדוש האט געליטן ווען מ'קוקט אבער אריין ,דער עולם קען די גמרא אין
געפערליכע יסורים אויסטערלישע יסורים ,פארציילט די מסכת סוכה ,די גמרא זאגט (סוכה מו ):היו שומטין את
גמרא וואס איז געווען די מעשה אז רבינו הקדוש האט אתרוגיהן ,מ'האט אוועקגעשלעפט די אתרוגים מיט די
געליטן אזעלכע יסורים ,איינמאל איז געקומען צו לויפן א לולבים האט מען אוועקגעשטעלט מיד התינוקת.
קאלב ,א עגל איז געקומען צו לויפן אונטער די בעקיטשע רש"י פארציילט א אינטערסאנטע מעשה וואס ווערט
אראפ געברענגט אין מדרש ,די הגהות וציונים צייכנען צו פון רבינו הקדוש.
רבינו הקדוש קוקט אריין אונטער די סטראקעס ,ער זעט ס'איז א ויקרא רבה אין פרשת בחוקותי.
צא מן הבית עפעס א קעלבעלע איז אים אונטער זיינע סטראקעס,
דער קעלבעלע קוקט אזוי ארויף אויף ר' יהודה הנשיא ס'איז געווען א חסיד אחד וואס האט געגעבן א צדקה
אויף רבינו הקדוש און בעט זיך ,ביז רבי האט פארשטאנען און ער האט אוועק געגעבן זיין גאנצע געלט ,ווען ס'איז
אז דער שוחט קומט מיט'ן מעסער ,ער וויל אים שחט'ן ,געקומען הושענא רבה ,האט ער אלעס געהאט אוועק
און דער עגל דער קאלב איז אריינגעלאפן אונטער די געגעבן ,ער איז אהיימגעקומען ,זיין ווייב איז געווען
בעקיטשע פון רבינו הקדוש ,ער האט געבעטן ראטעווע ,מורא'דיגע גערעגט אויף אים ,זי האט אים ארויסגעפויקעט
פון דערהיים ,גיי ארויס ,אמאל איז געווען אזעלכע צייטן, ער וויל מיר הרג'נען ,ער וויל מיר שחט'ן.
האט אים רבינו הקדוש געזאגט טייערע קעלבעלע לכך הכלל דער איד האט נישט געהאט ווי צו גיין וואס טוט
נוצרת ,כ'קען דיר גארנישט טון ,ער האט אים ארויסגערוקט מען דא?
געלט האט ער נישט ,ער דארף דאך עפעס ווערן, פונעם בעקיטשע און מ'האט אים גע'שחטן.
זאגט די גמרא אז רבינו הקדוש איז נענש געווארן דרייצן פארציילט די מדרש ,דער איד איז אריינגעגאנגען אין
יאר מיט יסורים מיט שטארקע יסורים ,ביז ס'איז איינמאל בית המדרש ער האט צוזאמגענומען אלע אתרוגים ,וואס
געווען א א מעשה אז אמתיה דבי רבי האט אויפגעקערט מ'האט ארויסגעווארפן וואס די קינדער האבן געווארפן,
די הויז ,רבינו הקדוש האט געזען ווי זי טשעפעט אזא די מנהג איז געווען אז די קינדער האבן ארויס געווארפן די
אתרוגים ,ער האט גענומען א זאק ,ער האט אריינגעלייגט גאלדענע גליקן ,מיט זעק מיט געלט מיט ישועות מיט
אלע אתרוגים וואס מ'האט געשאקלט לולב ,נו! ווי גייט אלע גוטע זאכן.
זעמיר פון דעם מ'דערלייגט נישט פון געבן צדקה ,אפילו ער יעצט?!
נאך ערב סוכות אויכעט ,אפילו הושענא רבה קען מען נאך הושענא רבה אויפן שיף
אתרוגים האט ער יעצט ,א הויז האט ער נישט ,א ווייב געבן צדקה ס'גייט נאך ווייטער זייער גוט.
ושמחת בחגך האט ער נישט ,אתרוגים האט ער א גאנצן זאק ,וואס טוט
מען יעצט ווייטער דערמיט ,איז ער געגאנגען צום שיף ,ער לאמיר אריינגיין אין סוכות ,כ'האף אין סוכות וועט מען
נאך קענען מאכן א שיעור ,רעדן מער וועגן דער ענין פון האט זיך בארעכטיגט הושענא רבה ער פארט צום שיף.
אזוי יעדע יאר ווען כ'פאר אריין צום רבי'ן אויף יום טוב שמחה שמחת בית השואבה ,ולשמחה מה זו עושה ,מי
ווען כ'פאר אריבער די וואסער דערמאן איז זיך פון די שלא ראה שמחה לא ראה שמחה מימיו ,וואס איז פאר
געקומען דארט ,ווען מ'גיסט וואסער ווערט א שמחה?! חסיד אחד איז געפארן צו די וואסער.
למעשה גייט ער ארויף אויפן שיף ,ווען ער איז אנגעקומען האט דען שמחת בית השואבה עפעס מיט ניסוך המים
האט ער געכאפט א שמועס מיט'ן שיפס קאפיטאן ,יענער וואס איז די נקודה פון דעם וועלן מיר בעזר השם קענען
פרעגט אים וואס האסטו דא ,ער זאגט ער האט אתרוגים ,רעדן מער.
א פיינע חתונה אקעי לאמיר זען וואס כ'קען עפעס מאכן.
פארציילט די מדרש אז דער קעניג אין די לאנד ווי די שיף ס'שטייט אין פסוק (ויקרא כג מג) בסוכות תשבו שבעת
איז אנגעקומען איז קראנק געווארן ,מיט א צרעת ער איז ימים כל האזרח בישראל ישבו בסוכות ,לאמיר זאגן וויאזוי
אונזערע רבי'ס האבן געטייטש ,אלע אלט געזעסענע זאלן געווארן מורא'דיג קראנק.
ביז ס'איז געקומען עפעס א כומר און ער האט אים זיצן אין סוכה ,וואס איז דער פשט פון כל האזרח וואס
געזאגט טאמער וועסטו עסן אתרוגים וואס אידן האבן וויל מען ארויסברענגען דערמיט ,כל האזרח בישראל ישבו
סוכות. געשאקלט אויף דעם לולב ,וועסטו געהיילט ווערן.
די גמרא זאגט אין מסכת עירובין זאגט די גמרא (נד). זוך אקציע פאר אתרוגים
נו! גיי טרעף דארט ווייס איך ווי אין טשיינע אין יאפאן אמר ליה שמואל לר' חיננא ,שיננא ,די שארפע מענטש,
ווי אידן האבן געשאקלט אתרוגים ,גיי זיך דאס אויף ,מ'איז חטוף ואכול ,כאפ און עס ,חטוף ואשתיה ,כאפ און טרונק,
געגאנגען ס'איז געווען מיליאנען באדינער וואס זענען פארוואס ווייל ,דעלמא דאזלינן מיניה ,די וועלט ווי אונז
זעמיר איז כהילולא דמיה ,איז ווי ביי א חתונה ,ממילא געגאנגען זוכן אתרוגים וואס אידן האבן געשאקלט.
זיי קומען אן צום פארט און זיי פרעגן איז דא איינער כאפ אריין נעם און גיי ווייטער ,וואס איז נקודה ווייל
וואס האט אפשר אתרוגים וואס אידן האבן געשאקלט ס'זעט אויס ווי א חתונה וואס גייט דא פאר ,וואס וויל איך
דערויף לולב ,און אונזער אורח רוקט זיך ארויס אוודאי ארויסברענגען פון דעם.
עבר זמנו בטל קרבנו האב איך "א גאנץ זאק" ממש א גאנצע זאק?
מ'האט אים ארויפגעלייגט אויף אקסל מ'איז געלאפן האט דער חפץ חיים געזאגט א משל ווען א מענטש
צום קעניג ,מ'קומט אן צום קעניג ,תיכף האט מען דארף קומען א חתונה ער דארף קומען צו א גוטע פריינט
געמאכט א וועטשערע ,מ'האט געמאכט א אתרוג ער האט די חתונה בריוול אין די הענט.
קאמפאט ,דער קעניג האט דאס געגעסן ווי נאר ער האט אויב קומט ער איין טאג שפעטער קומט ער אן ווי א נאר
אראפגעשלונגען די ערשטע לעפל ,איז ער געווארן ממש אויפ'ן מארק ,קענסט דארטן שטיין מיט א חתונה בריוול
קענסט שיין אנגעטון מיט א בעקיטשע ,מיט א שיינע אויסגעהיילט פון איין רגע אויפן צווייטן.
דער קעניג איז געווארן מורא'דיג מרוגש ער האט געהייסן שטריימל ,אויב האסטו פארפאסט די זמן החתונה איז די
אנפילן די גאנצע זאק מיט גאלדענע רענדלעך ,אנגעפילט זמן פערטיג ביסטו גארנישט דא.
זאגט דער חפץ חיים א מענטש אויף דער וועלט זאל אנגעפאקט און מ'האט אים צוריק אהיימגעשיקט.
וויסן ,ער איז ממש דא ווי ביי א חתונה ,ביסט ממש דא א חתונה מיטן וואסער
דער מדרש אליינ'ס פארציילט ווייטער אז ער האט אויף א קורצע צייט ,גיבטס א טשעק אריין פאר זיבעציג
געהאט א רייכע ברודער וואס ער האט געהאט געהעצט אכטציג ניינציג יאר ,הונדערט יאר איז שוין גאר שטארק,
דעם שוועגרין ,אהא! מיין ברודער איז געגאנגען ער האט גיבסט א קליינע טשעק אריין ,אויב האסטו אויסגענוצט
אוועק געטיילט אלעס וואס ער האט פאר צדקה ,א לאזער געהעריג קענסטו קומען ,אויב אבער האסטו נישט
אויסגענוצט דיין צייט ,מעגסט קומען מיט דיין חתונה וואס ער איז ,ער האט אים מלשין געווען.
ווען ער האט געהערט די גאנצע מעשה ,ווי דער איד בריוול האסט מער גארנישט מיט די גאנצע זאך ,האסטו
קומט אהיים מיט גאלדענע רענדלעך ,דער קעניג האט גארנישט מיט די גאנצע זאך.
הער טאו סטע"י מיט געשיקט באדינער'ס מיט טראפייטער'ס ,מיט
גאלדענע ,איז ער דער אורח געקומען איך בין דאך דער און מ'דארף דאס וויסן אז דאס זאגט דער רשב"ם,
און דער חינוך זאגט דאס אויכעט ביי די מצוה פון סוכה רייכער ברודער.
ער איז אהינגעגנגען ביים פארט אפווארטן דעם ברודער ,פארוואס גייט מען ארויס ,לכך יוצאים מבתים מלאים
ער איז אנגעקומען מיט כבוד מלכים פארציילט די מדרש כל טוב ,דער אויבערשטער הייסט אונז ארויס גיין דוקא
ס'איז ארויס געקומען א ווייל ,ער האט געגעבן א שלעפ דער מענטש וואס איז אזרח ,וואס ער איז "באזעסט" דו
אריין די רייכע ברודער ער האט אים חתונה געמאכט אין רעדטסט זיך איין דו האסט ,דו אהנסט.
וואסער אריין ,און דער עושר איז אנגעקומען אהיים מיט דו מיינסט אז די וועלט איז נישט ווי א חתונה ,ס'גייט
שווערסטע מצוה וואס איז דא ,די מצוה פון סוכות ,ווייל נישט ווי א צל העובר ,אונז זעציר דא פאר א געהעריגע
יעדע רגע פון יום טוב האט מען א מצוה ושמחת בחגך נארמאלע באזעסענע זאך ,מ'זעט טאקע מענטשן מאכן
והיית אך שמח ,מ'דארף זיין יעדע רגע בשמחה און דאס זיך הייזער ,מ'קען מיינען אז זיי פלאנען צו וואוינען דא
איז זייער שווער פאר זיבן אכט טעג אין א ציה דארף מען פאר צוויי דריי טויזענט יאר ,מ'שטעלט דאס געהעריג
זיין ביינאכט און בייטאג ,ס'איז לא ימלט מ'זאל נישט ווערן אוועק מיט א געהעריגע מציאות.
גערעגט אדער כעס'יג. זאגט אונז די חינוך זאלסט וויסן אז דו גייסט ארויסגיין
ס'גייט דאך אייביג אזוי ,באלד וועלן מיר רעדן וועגן דער זאל דאס זיין לבלתי רום לבבם על בתיהם מלאים כל טוב,
ענין פון כעס ,בכל אופן זאגט אבער דער גר"א אז דאס איז זעץ דיך אריין אין דיין סוכה ,ווייס אביסל אז דאס אונז
די שווערסטע מצוה. דיין מציאות.
יעדער איז פרייליך מצטער פטור מן הסוכה
די חינוך זאגט אין מצוה תפ"ח כ'וועל נאכזאגן אפאר דער ריבונו של עולם האט אונז ארויס גענומען פון מצרים
לשונות אינעווייניג אין חינוך ס'איז מבהיל על הרעיון ווי דער אויבערשטער האט אונז געקענט תיכף אריינזעצן אין
ווייט דער ריבונו של עולם האט דאס אוועק געשטעלט. הערליכע הייזער ,דער אויבערשטער האט אונז געוואלט
דער מצוה פון ושמחת בחגך ,איז מ'זאל זיך משמח ווייזן ניין! אונז גיימיר דורכגיין א תקופה אין מדבר ,אונז
זיין ,אנטון נייע קליידער ,עסן פלייש טרונקען וויין ,געבן וועלן האבן ענני הכבוד וועסט עסן מן ,ס'איז גארנישט,
ממתקים לנערים ,אזוי ווי די גמרא זאגט אין מסכת פסחים ס'איז געווען באקוועם.
חייב אדם לשמח בניו ובני ביתו ברגל. פארדעם איז א מצטער פטור מן הסוכה זאגט דער
דארטן שטייט רבי יהודה בן בתירה אומר בזמן שבית הייליגער ראפשיצער רב פארוואס איז מצטער פטור ,ווייל
המקדש קיים אין שמחה אלא בבשר ,שנאמר (דברים
מ'דארף זיך מדמה זיין צו אידן וואס זענען געווען אין
כז ז) וזבחת שלמים וגו' .עכשיו אין שמחה אלא ביין, מדבר ,אידן האבן נישט געהאט די מינדערסטע צער ,די זון
שנאמר ויין ישמח לבב אנוש .ואמרו עוד במה משמחן? האט זיי געוואשן די וועש ,געביגלטע וועש ,זיי האבן נישט
אנשים בראוי להם ביין ,ונשים בראוי להם בבגדים נאים. געדארפט וואקן ,די ענני הכבוד האבן זיי אויסגעגרעדט די
בערג ,מן איז געווען וואס דו ווילסט האסטו געקענט פילן
יעדער דארף זיכער מאכן אז די פרוי זאל גיין אנגעטון מיט די טעם ,ס'איז געווען אן קיין צער.
שיינע קליידער ,פאר זיך וועט ער זיכער מאכן אויספוצן
ממילא טאמער איז דער ענין פון סוכה אז זכר צו די ענני
זיין קאר און קויפן א נייע שטריימל ,אז ווען ער גייט אין
הכבוד ,צו סוכות ממש אדער ענני הכבוד ,דארפסטו זיך
בית המדרש זאל יעדער זאגן דעם וואוה! די אידענע וועט
אינגאנצן אריינלייגן אין יענע מצב ,יענע מצב איז געווען
ער לאזן גיין מיט א פאנדשעלע אין יום טוב ,מאך זייער א
ממש פיין ,ממילא וועגן דעם איז א מצטער פטור מן הסוכה
שיינע בגד פאר יום טוב ,אזוי דארף זי זיך משמח זיין ,די
קינדערלעך דארפן זיך פרייען מיט מיני ממתקים. הרי את מקדושת לי
דער הייליגער דגל ז"ל זאגט נאכמער ביי א חתונה איז דא
נאך א מצוה ,נאך א מצוה
עטליכע סוג מענטשן ,ס'איז דא מענטש וואס ווייסן אה
משרשי המצוה ,פארוואס דארף מען זיך משמח זיין ביי די חתונה יעק'ל דער עושר גייט זיף אויפרייסן ער גייט
הערטס ווערטער ,לפי שהאדם נכון על ענין שצריך צושטעלן פיינע בשר ער איז דער שכנ'ס קאזין ,פירסט
טבעו לשמח לפרקים ,א מענטש מוז פון צייט צו צייט קאזין ,דרייצענטע מחותן קומט ער אהין און ער עסט ביי
אריינגיין אין א מצב פון שמחה ,מ'קען נישט זיין מיט די חתונה.
א אראפגעלאזטע נאז א גאנצן צייט ,כמו שהוא צריך ס'איז דא איינער וואס ווייסט אז ס'גייט זיין שיינע מוזיק
אל המזון ,פונקט ווי א מענטש מוז עסן ,מוז א מענטש קומט ער פארדעם ,יעדער קומט פאר א אנדערע מין זאך,
אנקומען צו א מצב פון שמחה על כל פנים ,ואל המנוחה איינער קומט פארן טאנצן.
ואל השנה. זאגט ער אבער די עיקר איז די הרי את מקודשת לי ,די
ורצה הקל לזכותנו ,דער אויבערשטער האט אונז עיקר נקודה איז דאס ,ס'קומט א הייליגע יום טוב ,ס'קומט
געוואלט מזכה זיין אנחנו עמו וצאן מרעיתו ,וצונו לעשות א הייליגע מציאות.
השמחה לשמו ,ער האט געמאכט פון דעם א מצוה די גאנצע נקודה פונעם יום טוב איז צו וויסן אז דאס איז
ושמחת בחגך. די נושא ,די נושא איז אונז זעמיר זיך מדבק מיט'ן ריבונו
דער מענטש פילט נאך א גוט ,עכט בין איך א ערנסטע של עולם ,אונז האבן פריער געשמעוסט מ'גייט אריין
מענטש לעולם וואלט איך ווען געגאנגען מיט מיין נאז ממש בצל כנפיך תסתרינו ,אונז גיימיר זיין מיט'ן ריבונו של
אראפ ,כ'וואלט געזיצן אין א בעסמענט מיט א פופצענער עולם צוזאמען דער אויבערשטער האט אונז מוחל געווען
באלב אז ס'זאל רינען הייס וואסער פון מיין פנים ,דער יעצט גיי מיר אונז אריין און דעם אויבערשטנס הויז
ריבונו של עולם האט געהייסן כ'זאל זיין בשמחה נו! וואס דער אויבערשטער נעמט אונז אריין ,דער שטן איז אוועק
טוט נישט א איד כ'האב געצאלט אסאך געלט פאר א געגאנגען ,דער אויבערשטער זאגט יעצט קענסט עטץ
אתרוג אויכעט ,וועל איך טון די מצוה אויכעט. אריינקומען צו אונז מ'לאזט אונז אריין אין די הויז פונעם
דאס איז משרשי הקל ,דער אויבערשטער האט אויף קעניג.
רחמנות געהאט האט ער אונז פאר אונז דאס געגעבן ,נורא מיט א רואיגקייט
כ'וויל נאכזאגן א מורא'דיגע חינוך ,וואס כ'האלט אז דאס נוראות ווי ער גייט אריין דערין.
ובזה תנצל מן הכעס איז מורא'דיג וויכטיג ,איבער די מצוה פון ושמחת בחגך.
ס'איז באקאנט אז דער הייליגער גר"א זאגט אז די ס'איז באקאנט וואס הרה"ק ר' פנחס'ל קאריצער זאגט,
דער קוקט זיך אום ויפן כה וכה ,ער מיינט דאס אמת'דיג?! וויאזוי נעמט דער אויבערשטער אועק די מוחין פון א
און יא ער מיינט דאס אמת'דיג! מענטש אין א צייט פון שמחה ,ער רוקט אים אריין אין כעס.
דער חצקל שטייט שוין אונטן ,נו! צדיק'ל אראפ! ,נו! דער א קינד קומט האסט אנגעגרייט זייער שווער נוי סוכה,
נתן דער ראש הקהל האט נישט קיין ברירה ,ער שטייט די אידענע האט אנגעגרייט שיינע נוי סוכה ,א קינד
און זיי נעמען די פאשן די פערד מ'פאשט מ'פאשט ,ער ער גיב דאס א צי ,ער וויל זען צו דאס קען האלטן די
שוויצט אוועק צוויי שעה נעמט אים צו שוויצן די גאנצע וויליאמסבורג ברידש ,און דו ווערסט מורא'דיג כעס'יג און
זאך. דו ביסט בארעכטיגט אויכעט צו זיין אין כעס'יג ,האסט
כדי ליתן שכר למביאיהן דאס דערלייגט!!
ער קומט אן אויבן נתן אטעמט קוים אפ ,ער זעצט זיך ווי ס'איז קען זיין ,ס'הייבט זיך אן ס'איז דא פיר טעג חול
אראפ ,און ער וויל אראפגיין דעם בראג ,חצקל גיבט אין המועד דאס יאר ,פיר טעג דער מורה מורינו איז נישט
א קלאפט איין מינוט כ'וויל זאלסט פארשטיין דא איז דא געוואוינט צו זיין א טעקסי דריווער ,טראגן די פרוי טראגן
אזא שיפע בארג ,כ'האב אביסל מורא אז טאמער מיין די קינדער ,ער גייט זיצן אזוי אין קאר? די נערווען גייט
פערד וועט מאכן דעם בארג אראפ וועלן אונז צושמטערט אים צושפילן אויף דריי טויזענט ,ממילא די כעס קען אים
ווערן ,אונז דארף מיר יעצט צוריק האלטן די וואגן. צושפילן זייער שנעל.
יעצט הער מיר צו כ'זע נישט דא קיין צווייטער נאר דו ,דו זאל מען וויסן אז מיט כעס קען מען אלעס דערלייגן,
ביסט דאך א גוטישקער ,גיבסט אייביג עליות שלישי מיט ווען א מענטש ווייסט פארדעם ,וואס איז די עצה?! ווען
שישי ,דו הייב אן גיין שטייט ,דו שלעפ פון איין זייט און איך א מענטש מאכט פארדעם אפ ,הער זיך איין ,די זיבן אכט
ער זאגט אים יונגערמאן ,חצק'לע ,נו! נו אונז וועלן באלד טאג ,גיי איך זיך גארנישט רעגן ,אסרו חג וועסטו גיין צו
רעדן פון חצקל ,יעצט כאפ אן ,ער הייבט אן דער ראש א ווינקל ,וועסט שרייען וועסט טון וואס דו ווילסט פאר
הקהל זעט זיך מיטן שיינעם פעטעטע בארד איינגעדרייט, כעס ,די זיבן אכט טאג גיי איך מיר מורא'דיג איינהאלטן
ער האלט די פערד מיטן וויידל א פרישע שעה און ער יעבור עלי מה ,ס'זאל זיך גיסן וואסער ,ס'זאל זיך גיסן
האט די גאנצע וואגן ,מ'קומט אן אונטן די בארג ,ענדליך! וויין ,ס'זאל זיך גיסן גרעפידזשוס ,אלע נוי סוכה זאלן
זאגט אים חצקל הער זיך איין נתן טייערע ,דו זעסט אראפקומען ס'זאל ארויפקומען ,דו ווייסט דו גייסט זיין
ער איז א אויסגעמיטשעטע פערדל ,ארויף געשלעפט א מיט א שמייכל מיט גרינגקייט דו גייסט דאס טון.
בארג אראפ געקראכן א בארג ,אונז זעמיר אפאר טריט די חינוך זאגט אז דאס איז די מציאות וואס דער
ביזן שטעטל לאמיר אונז צווואקן ,דער פערד וועט אונז אויבערשטער וויל אונז משמח זיין די ווייב מיט די
נאכקומען. קינדערלעך.
סוסים למה באים נתן ראש הקהל -חצקל בעל עגלה
זאגט ר' שלום קאמינקער דער נתן האט שוין שלום אז מ'רעדט פון די סוכה וועל איך מיט דעם מסיים זיין
געמאכט ער וואקט אריין אין שטעטל ,ער שטעלט זיך אפ מיט א געשמאקע מעשה פון ר' שלום פון קאמינקא אונז
זאגט אים דער ראש הקהל לאמיר איין זאך פארשטיין, האבן פריער גערעדט מ'גייט אריין אונעם אויבערשטנ'ס
דאס אז איך בין דא ,פארשטיי איך ,כ'דארף דאך טון מסחר, סוכה ,טאמער גייט מען אריין אונעם סוכה אן גארנישט,
כ'דארף אהער ברענגען מיינע סעמפעלס ,פארשטיי מיר! אן קיין צדקה אן קיין מצוות איז דאס א שטיקל זאך.
דאס אז דו ביסטו דא פארשטיי איך אויכעט ,ווייל דו ר' שלום קאמינקא פארציילט אז ס'איז געווען א איד
ביסט א מורא'דיגע גוטע בעל עגלה ,זאג מיר נאר וואס וואס האט געזאגט א טאג פארדעם פאר חצק'ל דער בעל
זוכט דער פערדל דא? וואס זוכט ער דא?!!! עגלה הער זיך איין ,כ'האב מארגן זייער א וויכטיגע ביזנעס
זאגט ר' שלום קאמינקער ס'קומט אמאל א סוכות מיטונג כ'דארף אהינטראגן סעמפעלס פון מיין סחורה
מ'זעט מ'קען האבן א שיינע אתרוג ,אונעם אתרוג פושקע, אין יענע יענע שטאט ,כ'בעט דיר זיי דא מיט דיין פערד
פארוואס דער אתרוג איז דא ,נו! דער אויבערשטער האט און וואגן אונז זאלן קענען גיין פונקטליך אינדערפרי נאכן
געהייסן ולקחתם לכם ביום הראשון פרי עץ הדר כפות דאווענען וויל איך מיר ארויסלאזן.
תמרים. חצקל זאגט פאר די אידענע ס'האט זיך געמאכט אפאר
די סוכה איז א שיינע סוכה פארשטיי מיר ווייטער פרוטות ,כ'וויל אים מארגן גיין טראגן דער געשעפט זעט
פארוואס ,דער אויבערשטער האט געהייסן בסוכות תשבו אויס זייער גוט ,אונז וועלן אריבער טראגן נתן דעם ראש
שבעת ימים כל האזרח בישראל ישבו בסוכות. הקהל די גאנצע וועג ,זייער פיין.
אבער די פערדל מיט שיינעם שטריימל פארוואס ביסטו ויאמר אל נתן
דא? ס'קומט דער ערשטער אינדערפרי מ'לאזט זיך ארויס,
טאמער האט מען אבער די ריכטיגע הכנה מ'גרייט זיך נתן גייט אויפן וועג און ער פארט מיט אים אפאר טריט
געהעריג צו ,מ'ווייסט מ'גייט אריין אין א שמחת בית און זיי קומען אן צו בארג ,חצק'ל זאגט פאר נתן ,מיין
השואבה ,מ'גייט אריין מיט א יום טוב מיט אלע גוטע טייערע ראש הקהל וועסטו מיר זיכער פארשטיין ביסט
חמד 929-295-3976
זאכן ,וועט אונז דער אויבערשטער זיכער משפיע זיין, א גוט הארץ ,זעסט זאך מיין פערדל איז א דאר פערדל ער
שפע ברכה מיט הצלחה הרחבת הדעת מיט מנוחה ,א גייט נישט נעמען דעם בארג ארויף ,קום לאמיר צוזאמען
לעכטיגע יום טוב א פריילעכן יום טוב ,מיט אלע גוטע אראפגיין פון וואגן ,לאמיר אביסל אונטערשטופן דאס
השפעות מיט כל טוב אמן. פערדל.
צו הערן די שיעורים אויפן טעלעפאן \ צו לאזן א מעסעדזש \ צו ספאנסערן א גליון רופט 845-777-9987
