נעימות אליעזר - סקולען · Ne'imois Eliezer - Skulen — סוכות (2026-09-21)

אליעזר סוכות נעימות
©
כל הזכויות שמורות
למכון נעימות אליעזר סקולען בארה"ק
ואין רשות לצלם או לתרגם או להעתיק
למאגר מידע אפילו חלק מן הספר ללא אישור בכתב
לקחת חלק בהדפסת ספרי סקולען צור קשר במייל skulen3@gmail.com
copyright by mechon nemois eliezer skulen. beth shemesh.
in all countries subscribing to the international copyright union.
PRINTED IN ISRAEL
יצא לאור העולם ע"י
מכון נעימות אליעזר בארה"ק
053-415-2636
ב
אליעזר סוכות נעימות
הסכמת הרב קלמן ווייס שליט"א
מו"צ העדה החרדית
בס"ד כ"ז שבט תשפ"א
הנני בזה בשורות האלה לחזק ולאמץ את ידי הבה"ח החשוב והיקר
ירא שמים ובעל מדות תרומיות דבוק בלו"נ ברבותינו הק' מסקולען
זי"ע ולהבל"ח לכ"ק האדמורי"ם ממשיכי דרכם שליט"א
כמר אליעזר זוסיא רובין ני"ו
אשר ליקט ואיזן דבריהם הקדושים של האדמורי"ם מסקולען זצוק"ל
במשך שנים על ענינים שונים בתורה ועבודת השי"ת וכן במה
שהביאו מספה"ק תלמידי הבעש"ט הק' בענינים רמים אלו והבה"ח
החשוב הנ"ל תורגם אותם ללשון "האידיש" שיהא שימה בפיהם של
רבים אשר אינם מבינים בלה"ק
ונקרא שמו "נעימות אליעזר"
ודבר גדול מאד עשה בעמיו לקרב דבריהם הק' אשר מלאים ביר"ש
וקדושה בדברים היוצאים מלב טהור וקדוש שבודאי יכנסו ללבם של
ישראל לקרבם לעבוד"ה ולתורה וקדושה וע"כ גם ידי תכון עמו
להוציא לאור ספר הקדוש הזה ויזכה להפיץ תורתם בקרב ישראל
מתוך נחת ובריות גופא ברוב הצלחה וסייעתא דשמיא בכל הענינים
אמן:
הכו"ח לכבוד התורה וצדיקי הדור:
קלונימוס קלמן ווייס
ג
אליעזר סוכות נעימות
הסכמת אב"ד קאסאן שליט"א
מו"צ העדה החרדית
הנני מצטרף להנ"ל והשי"ת יעזור להרחיב גבולי הקדושה ויתקדש שם
שמים בעולם ובזכות זה נזכה בקרוב להתגלות מלך המשיח בב"א:
הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מסערט ויזניץ שליט"א
דער אייבערשטער זאל העלפן אז מ'זאל זיך קענען מתחזק זיין און
מתרומם זיין אויפן דרך פון אונזערע הייליגע רבי'ס "לבית סקולען",
און אין סקולען איז דאך אסאך אסאך לייכטער זיך צו מתרומם זיין,
ווייל די זיס'קייט דארטן איז דאך גאר גאר הויעך און דערהויבן און
ליכטיג ,און איך בין זיכער אז פון אויבן וועלן זיי משפיע זיין שפע
עבודת השם פאר די אלע וואס וועלן לערנען אין דעם הייליגן ספר.
[והוסיף :ס'איז מיר שווער "נישט" צו חתמ'נען אויף אזאנ'ס].
יעקב בהה"צ מוהר"א זצללה"ה
ד
אליעזר סוכות נעימות
הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מדושינסקיא שליט"א
הנני בזה לחזק ולאמץ ידי הבה"ח היקר זוכה ומזכה את הרבים
כמר אליעזר זוסיא רובין נרו יאיר ויזרח
יהי ד"א עמו בכל אשר יפנה ,ויצליח דרכו הטובה על דרך רבותיו
הקדושים אשר האירו את ישראל בנועם אמרותיהם וזמירותיהם,
ויזכה לראות ברכה בעמלו מתוך הרחבת הדעת וטוב לב תמיד
לאויושט"א:
ה
הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מסקולען מאנסי שליט"א
ה
אליעזר סוכות נעימות
ו
אליעזר סוכות נעימות
הסכמת רב דקהל אש תמיד בני ברק שליט"א
הנני באתי להמליץ טוב עבור הבה"ח חסידא ופרישא המפורסם
בתורותיו ומידות הטובות והישרות מתאבק באפר רגליהם כל צדיקי
הדור ובפרט כ"ק האדמורי"ם מסקולען
ה"ה שמו הולך לפניו
מוהר"ר אליעזר זוסיא רובין שליט"א
יה"ר שיזכה תמיד להפיץ מעינתיו חוצה ויזכה תמיד את הרבים בטוב
טעם ודעת ואך טוב וחסד ירדפוהו כל ימי חייו בחן של טעם זקנים
ויזכה במהרה לקבל פני משיח צדקנו אמן בב"א:
ידידו המכבדו בלב טוב
ורבינו זצ"ל היה אומר תמיד ,שלפני שהולכים ללמוד צריכים
לכוון לקיים מצות לימוד התורה ,כי הרי מצות צריכות כוונה,
וממילא וצריך אדם לומר קודם הלימוד בפה מלא:
של או ַריְ י ָתא ֶׁ שה ְ ּד ֹ ה ֲֵרינִ י מ ּוכָ ן ּו ְמז ּו ָמן לְ ַקיֵם ִמ ְצוַ ת ֲע ֵ
ש ּ ָכת ּוב ּ ַב ּת ֹו ָרה ּולְ מַ ְד ּ ֶׁתם א ָֹתם מו ֶׁ לִ ּמ ּוד הַ ּת ֹו ָרה ְּכ ֹ
שה ִמ ְצוָ ה ז ּו ְּכ ֵדי לְ ַק ּיֵם עו ֶׁ
ּו ְשמַ ְר ּ ֶׁתם ַל ֲעש ָֹתם וַ ה ֲֵרינִ י ֹ
ִמ ְצוַ ת ּב ֹו ְר ִאי ּו ְכ ֵדי ַל ֲעש ֹֹות נַחַ ת ר ּוחַ לְ הַ ּב ֹו ֵרא יִ ְת ּ ָב ַר ְך
שם ּ ָכל יִ ְש ָר ֵאל: מו ְּב ֵ
ְש ֹ
יך ה ּוא ּו ְש ִכינְ ּ ֵת ּה ִּב ְד ִחיל ּו ּו ְר ִחימ ּו שא ְּב ִר ְ שם יִ ח ּוד קֻ ְד ָ לְ ֵ
שם שם י"ה ְּבו"ה ְּביִ ח ּו ָדא ְשלִ ים ְּב ֵ ּו ְר ִחימ ּו ּו ְד ִחיל ּו לְ יַ חֵ ד ֵ
שה יָ ֵדינ ּו יהי נ ַֹעם יְ הֹוָ ה אלֹהֵ ינ ּו ָעלֵינ ּו ּומַ ֲע ֵ ּ ָכל יִ ְש ָר ֵאלִ :ו ִ
שה יָ ֵדינ ּו ּכ ֹונְ נֵה ּו: ּכ ֹונְ נָ ה ָעלֵינ ּו ּומַ ֲע ֵ
ז
אליעזר סוכות נעימות
וכ"ק מרן רבינו זצ"ל
היה אומר תמיד בכל הזדמנות:
אז" :לְ כ ּו ָבנִ ים" – אז ווען איר גייט
אוועק פון די התעוררות ,דעמאלט'ס:
"ש ְמע ּו לִ י" – דעמאלט'ס זאל אייך
ִ
קלונגען אין די אויער'ן דאס וואס איר
האט דא געהערט!..
ווייל בשעת ווען איר זענט דא,
דעמאלט'ס זעה איך דאך שוין אליין
אז איר הערט מיך אויס ,נאר ווען
איר גייט "אוועק" ..דעמאלט'ס זאל
אייך קלונגען אין די אויער'ן דאס
וואס איר האט דא געהערט!..
ח
אליעזר סוכות נעימות
הקדמה
י'שמחו ה'חסידים ו'יגילו ה'משתוקקים לראות אור כי טוב מאמרי קודש
מרז"ל קדושים אשר בארץ המה ,ובשבח והודאה להשי"ת שהחיינו
וקימנו והגיענו לזמן הזה אני מודה ומשבח לאדון כל על שזכיתי לגמור
ספר "נעימות אליעזר" על התורה ומועדים באידיש אשר מיוסד על
דברי חז"ל ועל דברי רבותינו הקדושים תלמידי הבעל שם טוב הק'
ותלמידי המגיד זצוק"ל ,כדי שכל יהודי פשוט יזכה לשאוב מתורתם של
רז"ל אשר מפיהם אנו חיים כל ימינו על אדמתינו ,וכדי שכל יהודי פשוט
יזכה לדעת את הדרך אשר ילכו בה ואת המעשה אשר יעשון.
והרי כבר ידוע ליודעי חן ,כי אמרו רז"ל (יבמות צ"ז ).על כל האומר דבר
שמועה מפיהם ששפתותיו דובבות בקבר ,ובספר חסידים (ס' רכ"ד)
איתא שהם מתפללין עליו שם וממליצים טובה עליו עכלה"ק.
ומודה אני לפניך ה' אלקי ואלקי אבותי אשר זכיתי להוציא לאור ספר
"נעימות אליעזר" על התורה ומועדים באידיש אשר מטרתו של הספר
הוא אך ורק שכל יהודי יזכה לחיות עם "שויתי ה' לנגדי תמיד" בכל רגע
ורגע ולקיים "בכל דרכיך דעהו" במלא מובן המלה.
וברוך הוא אלקינו אשר נתן סיעתא דשמיא בעמלי וזכיתי לראות ברכה
בעמלי ,אשר אחרי שנים רבות וארוכות זכיתי לברך על המוגמר ולזכות
את הרבים בדברים פשוטים וברורים נראים לעינים בעניני עבודת השם
יתברך תורה ותפילה ומידות טובות וישרות ,ואכן שמע אלקים מתוך
סיעתא דשמיא אשר הרגשתי בה על כל צעד ושעל במהלך חיבור ספר
זה ,ומתוך שבח והודיה להשי"ת על כל הטוב אשר גמלני ,הנני עומד
עתה ב"פתח השער" ומתחנן לפני בורא כל עולמים שכה יתן ה' וכה
יוסיף ויזכני להעלות דבר נאה ומתוקן על שולחן חכמים ,ולהוסיף דעת
ט
אליעזר סוכות נעימות
ותבונה ויראת ה' טהורה בתוך לבבות ישראל ,ואל יצא מתחת ידי שום
מכשול חס ושלום ,רק יחזק את האמונה ואת הניצוץ היהודי אשר נמצא
בתוך כל אחד ואחד מישראל ,ובעזרת השם יתברך יהיה לתועלת
הרבים ,ובפרט לבחורי ואברכי חוץ לארץ שיותר קל להם ללמוד ספרים
"באידיש" ,והרי כבר כתוב בתורתינו הק' בפרשה וילך (ל"א פ' י"ט):
"ועתה כתבו לכם את השירה הזאת ולמדה את בני ישראל שימה
בפיהם" ,פירוש שכל יהודי יזכה להבין ולהשכיל את התורה בשפה
שהוא מבין טוב.
וכאן המקום לציין שכל הספר מתחילה עד הסוף נעשית ע"פ הוראת
והדרכת גדולי ישראל על כל צעד ושעל ,וזהו אינו רק ספר לקריאה
גרידא ,כי אם גם ספר של לימוד התורה באמת ,יען כי הרי זה משפיע
יראת שמים במדה גדושה על לבבות ישראל.
וכאן המקום להודות ולהלל לכל האנשים שעזרו ותרמו ותמכו למען
הוצאת ספר זה ,יהי רצון מלפני אבינו שבשמים שיזכו לראות אך ורק
תענוג ונחת דקדושה מכל יוצ"ח ,ויזכו לראות בנים ובני בנים עוסקים
בתורה ובמצות באמת לאויושט"א.
ובצאתי אפרוש כפי אל ה' בתפילה שאזכה לישב באהלה של תורה
ולהרביץ תורה ויראה כל ימי חיי ,ואזכה לעבוד את השם יתברך
בשמחה ובטוב לבב מרוב כל מתוך שמחה של מצוה יחד עם כל
ישראל ,ואזכה להיות מאלו שמוסיפים יופי לכתר הגדול שנקרא
תפארת ישרא"ל זרע אברה"ם אוהבו ,מתוך הרחבת הדעת ומנוחה,
ומתוך בריות גופא ונהורא מעליא ,עדי נזכה בקרוב ליעוד הנביא ומלאה
הארץ דעה את ה' וברחמים גדולים אקבצך בביאת גואל צדק ובבנין
בית המקדש השלישי במהרה בימינו אמן:
י
אליעזר סוכות נעימות
יָמים
ּ ַּב ּ ֻּס ּכֹּת ּ ֵּת ְׁשב ּו ִׁש ְׁב ַּעת ִׁ
ּ ַב ּ ֻס ּכֹת ּ ֵת ְשב ּו ִש ְב ַעת יָ ִמים ּ ָכל הָ ֶׁאזְ ָרח ְּביִ ְש ָר ֵאל יֵ ְשב ּו ּ ַב ּ ֻס ּכֹת :די
הייליגע יום טוב" :סּוּכוֹת" איז דאך איינער פון די שענסט'ע ימים טובים ביי
די יודישע קינדער ,און די הייליגע יום טוב" :סּוּכוֹת" איז דאך א יום טוב
"מקָּ טֹן וְ עַ ד גָּדוֹל".
וואס האט דאך א קשר מיט א יעדעם איינעםִ :
און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין די ווארט" :סּוּכָּה" ,ווייל
די ווארט" :סּוּכָּה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא" :הִ נֵּה חַ גֶָּך" – אט איז
דיין יום טוב!..
ווייל יא ר' יוד ,א יעדע יודיש קינד קען זוכה זיין זיך צו טרעפן מיטן הייליגן
באשעפער אין זיין הייליגע סוכה'לע וואו ער זיצט ,ווייל מיר גייען דאך
ימנּותָּ א ּובְ צִ לָּא ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא" –
דעמאלט'ס אלע אריין" :בְ צִ לָּא ִד ְמהֵּ ְ
ווייל מיר גייען דאך דעמאלט'ס אלע אריין אין די שאטן פון דעם הייליגן
באשעפער.
און די הייליגע יום טוב פון" :סּוּכוֹת" איז דאך א" :אִ י ָּלנָּא ְדחַ יֵּי" – און די
הייליגע יום טוב פון" :סּוּכוֹת" איז דאך א לעבעדיגע בוים פאר א יעדע
"ש ְמחָּ ה"
יודיש קינד ,ווייל פון דארטן שעפן מיר דאך אלע "חיות" אוןִ :
אויף א גאנץ יאר ,ווייל" :סּוּכוֹת" איז דאך" :זְ מַ ן ִש ְמחָּ תֵּ נּו" ,און פון דעם
דאזיג'ן יום טוב שעפן מיר דאך אלע א שמחה'דיגע חיות אויף א גאנץ יאר.
און די ווארט" :סּוּכָּה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא" :אִ ילָּן" ,ווייל יא ר'
יוד ,די הייליגע יום טוב" :סּוּכוֹת" איז דאך א" :אִ י ָּלנָּא ְדחַ יֵּי" פאר א יעדע
יא
אליעזר סוכות נעימות
יודיש קינד – די הייליגע יום טוב" :סּוּכוֹת" איז דאך א לעבעדיגע בוים פאר
א יעדע יודיש קינד ,און פון דארטן שעפן מיר דאך אלע "חיות" און:
"ש ְמחָּ ה" אויף א גאנץ יאר.
ִ
אבער לכאורה דארף מען דאך אבער פארשטיין ,אז וואס איז די קשר צווישן
די יום טוב פון" :יוֹם ּכִ יּפּור" מיט די יום טוב פון" :סּוּכוֹת" !?..און
פארוואס טאקע קומט די יום טוב" :סּוּכוֹת" דוקא נאך" :יוֹם ּכִ יּפּור"!?..
נאר די תירוץ אויף דעם איז ,ווייל מיר האלטן דאך שוין יעצט אלע נאך
אזעלכע הייליגע ימים נוראים וואס אלע יודישע קינדער האבן דאך שוין
דעמאלט'ס תשובה געטוהן אויף אלע זייערע עבירות ,און א יעדער איינער
האט זיך דאך שוין דעמאלט'ס מקבל געווען צום נייעם יאר צו זיין בעסער,
און ממילא וועגן דעם קומט גלייך נאך די ימים נוראים די הייליגע יום טוב
פון" :סּוּכוֹת" ,ווייל וואס איז טייטש די ווארט" :סּוּכוֹת"!?..
די ווארט" :סּוּכוֹת" איז דאך טייטש "באדעקן" און "באשיצן" ,און עס
שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין פסוק אין פרשת פקודי (קפיטל מ' פסוק
ג') ,אז דער הייליגער באשעפער האט דעמאלט'ס געזאגט פאר משה רבינו,
אז" :וְ שַ ְמתָּ שָּ ם אֵּ ת אֲרוֹן הָּ עֵּ דּות" – אז דו זאלסט אריין לייגן די הייליגע
"מ ְשּכַן יהו-ה" ,און" :וְ סַ ּכֹתָּ " – און דו זאלסט צו
ארון אין דעם הייליגןִ :
דעקן" :עַ ל הָּ ָארֹן אֶּ ת הַ ּפָּ ֹרכֶּת" ,זעהט מען דאך שוין פון דעם קלאר ,אז די
ווארט" :סּוּכָּה" איז דאך טייטש "באדעקן" און "באשיצן".
און די גמרא אין מסכת סוכה (דף :ב' ע"א) ברענגט דאך אונז שוין טאקע
אויך אראפ דעם פסוק פון" :וְ ֻסּכָּה תִ הְ יֶּה לְ צֵּ ל יוֹמָּ ם מֵּ חֹ ֶּרב" וגו' וואס שטייט
יב
אליעזר סוכות נעימות
אין ישעיה הנביא (קפיטל ד' פסוק ו') ,און פון די גמרא אין מסכת סוכה
זעהט מען דאך שוין אויך קלאר ,אז די ענין פון" :סּוּכָּה" איז דאך א זאך
וואס איז ָאן געפילט מיטַ" :אהֲבָּ ה" מתחילה ועד סוף.
און אונזער הייליגע" :סּוּכָּה" איז דאך די שאטן פון דעם אייבערשטן אליין,
און אונזער הייליגע" :סּוּכָּה" איז דאךּ" :כְ נֶּשֶּ ר יָּעִ יר ִקנוֹ" – און אונזער
הייליגע" :סּוּכָּה" איז דאך אזוי ווי א אדלער וואס טראגט אירע קינדער
העכער אירע פליגל'עך ,און נישט אונטער אירע פליגל'עך.
און דאס מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער אזוי ,אז רש"י הק' זאגט
דאך אונז שוין בפירוש אין פרשת יתרו (קפיטל י"ט פסוק ד') אויף די
ווערטער" :וָּאֶּ שָּ א אֶּ תְ כֶּם עַ ל ַּכנְפֵּ י נְשָּ ִרים" וגו' ,אז ווען א אדלער טראגט
זיינע קינדער ,דעמאלט'ס טראגט ער זיי אינגאנצן אנדערש ווי אלע אנדערע
פייגל'עך.
ווייל ווען א פשוט'ע פייגל פליעט ,טראגט זי דאך דעמאלט'ס אירע קינדער
צווישן אירע פוס ,און נישט אויף אירע פליגלען ,ווייל זי האט דאך שטענדיג
מורא פון אנדערע פייגל'עך וואס פליען העכער איר אז זיי זאלן איר נישט צו
נעמען אירע קינדער.
אבער משא"כ ווען א אדלער פליעט ,טראגט זי דאך דעמאלט'ס יא אירע
קינדער "העכער" אירע פליגלען ,ווייל דער אדלער האט דאך נישט וואס
מורא צו האבן פון אנדערע פייגל'עך ,ווייל דער אדלער פליעט דאך די
העכסט'ע פון אלע פייגל'עך ,און ממילא וועגן דעם דארף זי נישט מורא
יג
אליעזר סוכות נעימות
האבן פון גארנישט ,ווייל קיינער קען דאך נישט פליען העכער ווי דער
אדלער.
אבער פון איין זאך האט אבער דער אדלער יא מורא ,און דאס איז ,פון דעם
"מענטש" ,ווייל דער אדלער האט דאך מורא אז אפשר וועט א מענטש אריין
שיסן א פייל פון אונטער איר ,און ער וועט איר אראפ שיסן צוזאמען מיט
אירע קינדער.
אבער אפילו אזוי לייגט זי אבער נאך אלץ אירע קינדער "העכער" אירע
פליגלען ,און נישט "אונטער" אירע פליגלען [אזוי ווי אלע אנדערע
פייגל'עך] ,ווייל דער אדלער זאגט דעמאלט'ס אזוי ,אז" :מּוטָּ ב שֶּ ִי ָּּכנֵּס הַ חֵּ ץ
בִ י וְ ֹלא בְ בָּ נַי" – אז בעסער זאל דער פייל אריין פליען אין מיר ווי אין מיינע
קינדער ,און וועגן דעם לייגט זי טאקע אירע קינדער "העכער" אירע
פליגלען.
אבער לכאורה איז דאך אבער שווער אויף דעם א מורא'דיגע קשיא ,ווייל
וואס האט דער אדלער בכלל אויף געטוהן מיט דעם וואס זי לייגט אירע
קינדער "העכער" אירע פליגלען!?..
אויב א מענטש שיסט אריין אין א פייל אין דעם "אדלער" ,וועט זי דאך
דעמאלט'ס אראפ פאלן צוזאמען מיט אלע אירע קינדער ,און ממילא וואס
טוט זי אויף מיט דעם וואס זי לייגט אירע קינדער "העכער" אירע
פליגלען !?..זיי וועלן דאך אלע סיי ווי סיי געהארגע'ט ווערן אויב א
מענטש וועט אריין שיסן א פייל פון אונטער איר!?..
יד
אליעזר סוכות נעימות
נאר פון דעם קענען מיר זיך דאך ארויס לערנען א מורא'דיגע מוסר השכל,
און דאס איז ,אז דער אדלער זאגט דעמאלט'ס צו זיך אזוי ,אז אפילו אויב
איינער וועט אריין שיסן א פייל אין "מיר" ,לאז איך אבער נאך אלץ נישט
אפ דאס וואס איך טראג.
און דאס דארף דאך טאקע א מענטש שטענדיג געדענקען אין א יעדן מצב,
אז אפילו אויב איינער האט מיר גאר שטארק צו קלאפט ,לאז איך אבער נאך
אלץ נישט אפ דאס וואס איך טראג מיט מיר ,און אפילו אויב איינער האט
מיר גאר שטארק צו שטאכן ,לאז איך אבער נאך אלץ נישט אפ "מיינע
ּומצְ וֹת ּומַ ע ֲִשים
קינדער" ,און מיינע קינדער זענען דאך מיינע" :תו ָֹּרה ִ
טוֹבִ ים".
און א מענטש דארף דאך דאס טאקע גוט אריין נעמען ביי זיך אין קאפ ,ווייל
א יעדע מענטש האט דאך אמאל א שווערע מצב אין זיין לעבן ,און ממילא
וועגן דעם דארף ער זיך דאך שוין יעצט גוט איין חזר'ן דעם געדאנק ,אז
אפילו אויב איינער האט מיר אינגאנצן צו קלאפט ,אפילו אזוי ווארף איך
אבער נאך אלץ נישט אראפ דאס וואס איך טראג ,נאר פארקערט ,איך גיי ָאן
ווייטער מיט מיין יודיש'קייט כאילו לא היה.
ווייל כלל ישראל איז דאך צו געגעליכן צו א" :נֶּשֶּ ר" – ווייל כלל ישראל איז
דאך צו געגעליכן צו א "אדלער" ,און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך
מרומז אין דעם פסוק פון" :וְ אַ תֶּ ם תִ הְ יּו לִ י מַ ְמ ֶּלכֶּת ֹּכ ֲהנִים וְ גוֹי קָּ דוֹש" וגו'
וואס עס שטייט דאך שוין אין פרשת יתרו (קפיטל י"ט פסוק ו') ,און לאמיר
טאקע זעהן וואס רש"י הק' זאגט אויף דעם הייליגן פסוק פון" :וְ אַ תֶּ ם תִ הְ יּו
לִ י מַ ְמ ֶּלכֶּת ֹּכ ֲהנִים וְ גוֹי קָּ דוֹש" וגו'.
טו
אליעזר סוכות נעימות
אבער וואונדער איבער וואונדער ..רש"י הק' זאגט איין איינציגע ווארט אויף
דעם גרויסן הייליגן פסוק פון" :וְ אַ תֶּ ם תִ הְ יּו לִ י מַ ְמ ֶּלכֶּת ֹּכ ֲהנִים וְ גוֹי קָּ דוֹש"
וגו' ,און די איין איינציגע ווארט איזָֹּ " :ש ִרים"!..
ווייל יא טייערע יודן ,א יודיש קינד דארף וויסן ,אז איך בין נישט סתם עפעס
א שמאטע פון דעם אייבערשטן ,נאר איך בין אַֹ " :שר" פון דעם
אייבערשטן !..און ..יא ,איך בין פון דעם אייבערשטנ'ס גרעסטע:
" ָֹּש ִרים" !..און די ווארטָֹּ " :ש ִרים" – איז דאך טאקע אויך גימטריא" :נֶּשֶּ ר"
– א אדלער.
ווייל מיר כלל כלל ישראל – דער הייליגער" :גוֹי קָּ דוֹש" פון דעם הייליגן
באשעפער זענען דאך אלע צו געגליכ'ן צו א "אדלער" ,און מיר דארפן דאך
טאקע אלע זעהן ָאן צו נעמען דעם הייליגן הנהגה פון דעם" :נֶּשֶּ ר" ,און
נישט אפ לאזן אונזערע אלע הייליגע עבודות אין קיין שום מצב ,נאר זיך
שטענדיג מחזק זיין מיט" :אֱמּונָּה" און" :בִ טָּ חוֹן" אין דעם הייליגן
באשעפער ,און ווייטער דינען דעם הייליגן באשעפער כאילו לא היה.
און אויב א מענטש וועט נישט אראפ ווארפן פון זיך דעם" :עֹ ל תו ָֹּרה"
אפילו ווען ער איז גאר שטארק צו קלאפט געווארן ,וועט ער דעמאלט'ס
"מ ָּדה ּכְ ֶּנגֶּד ִמ ָּדה" אז דער אייבערשטער וועט איהם אויך קיינמאל
זוכה זייןִ :
נישט אוועק ווארפן ,נאר ער וועט איהם שטענדיג האלטן ביי זיך אויף זיין
ֱֹלקים" ,דעמאלט'ס איז ער
"ק ְרבַ ת א ִ
רעכטע זייט ,און אויב א מענטש האטִ :
דאך שוין די גליקלעכ'סטע מענטש אויף דער וועלט.
טז
אליעזר סוכות נעימות
ווייל דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך
אונז שוין בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל ע"ג פסוק כ"ח) ,אז:
"ק ְרבַ ת
" ַו ֲאנִי" – אז איך ..דארף דאך נאר איין זאך ,און די איין זאך איזִ :
ֱֹלקים" – און די איין זאך איז אז "איך וויל זיין נאנט צום אייבערשטן" ,און
א ִ
דאס איז" :לִ י טוֹב" – און דאס איז די בעסטע זאך וואס איך גלוסט נאר צו
האבן אויף דער וועלט.
ווייל אויב א מענטש איז נאנט צום אייבערשטן ,ווערן דאך שוין דעמאלט'ס
זיינע תפילות גאר שנעל נתקבל ,ווייל דער אייבערשטער שטייט דאך
שטענדיג לעבן איהם ,און ער נעמט דאך שטענדיג גלייך ָאן אלע זיינע
תפילות וואס ער בעט נאר ,און עס איז דאך נישט דא קיין שום שלעכטע
מלאך וואס קען פראבירן צו שטערן זיינע תפילות פון ארויף גיין צום
הייליגן באשעפער.
ווייל דער קעניג אליין שטייט דאך שטענדיג לעבן איהם ,און ער הערט דאך
איהם שטענדיג אויס אלעס וואס ער בעט נאר ,און עס איז דאך דעמאלט'ס
ממש א בחינה פון" :וְ ַרחֲמֶּ יָך יהו-ה אֱֹלקֵּ ינּו ַוחֲסָּ ֶּדיָך הָּ ַרבִ ים ַאל יַעַ זְ בּונּו נֶּצַ ח
סֶּ ָּלה וָּעֶּ ד".
און מיר האבן דאך שוין טאקע פריער אויך דערמאנט ,אז עס ווערט דאך
שוין געברענגט אין חז"ל ,אז כלל ישראל איז דאך צו געגעליכן צו א:
"נֶּשֶּ ר" ,און קיין שום פייגל קען דאך נישט פליען העכער פון דעם אדלער,
און וויבאלד קיין שום פייגל קען דאך נישט פליען העכער פון דעם אדלער,
ממילא וועגן דעם קומט דאך אויס ,אז די קינדער פון דעם אדלער זענען דאך
"ש ִמ ָּירה יְתֵּ ָּרה".
שטענדיג אפ געהיטן מיט א באזונדער'עְ :
יז
אליעזר סוכות נעימות
און די נמשל פון דעם איז ,אז קיין איין פאלק קען זיך דאך נישט דער הייבן
העכער ווי דאס יודישע פאלק ,ווייל מיר זענען דאך די איינציגסט'ע פאלק
"קרֹבִ ים אֶּ ל יהו-ה אֱֹלקֵּ ינּו יוֹמָּ ם ָּו ָּל ְילָּה" אויפן העכסט'ן דרגה ,און
וואס איזְ :
וויבאלד מיר זענען דאך טאקע שטענדיג אזוי נאנט צום אייבערשטן ,ממילא
"ש ִמ ָּירה יְתֵּ ָּרה"
וועגן דעם פארמאגן מיר טאקע שטענדיג א באזונדער'עְ :
פון דעם הייליגן באשעפער.
און די זעלבע זאך איז דאך אויך מיט די הייליגע" :סּוּכָּה" ,ווייל די ספרים
הק' זאגן דאך אונז שוין קלאר בפירוש ,אז בשעת ווען מיר געפונען זיך אין
די הייליגע" :סּוּכָּה" ,זענען מיר דאך דעמאלט'ס אפ געהיטן און באשיצט
פון אלעם שלעכט'ן ,און מיר זיצן דאך דעמאלט'ס אלע רואיגערהייט:
ימנּותָּ א עִ לָָּאה" – און מיר זיצן דאך דעמאלט'ס אלע
"בְ צִ לָּא ִד ְמהֵּ ְ
רואיגערהייט אין די שאטן פון דעם הייליגן באשעפער.
און אונזער גרויסער טאטע אין הימל נעמט דאך אונז דעמאלט'ס אלע ארום
פון אלע פיר זייטן פונקט אזוי ווי א מאמע נעמט ארום איר ניי געבוירן קינד
און זי שיצט איהם כדי אז ער זאל ח"ו נישט געשעדיגט ווערן פון קיין שום
זאך.
און די ספרים הק' זאגן דאך אונז שוין טאקע אויך קלאר בפירוש ,אז יא ר'
יוד ,דאס איז די הייליגע יום טוב פון" :סּוּכוֹת" ,די הייליגע יום טוב פון:
"סּוּכוֹת" איז דאך איין שטיקַ" :אהֲבָּ ה" פון דעם הייליגן באשעפער צו די
יודישע קינדער.
יח
אליעזר סוכות נעימות
און דער הייליגער תורה הק' זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך אין פסוק אין
פרשת וישלח (קפיטל ל"ג פסוק י"ז) ,אז" :וְ ַיעֲקֹ ב נָּסַ ע ֻסּכֹתָּ ה" וגו' ,און די
ווערטער" :וְ ַיעֲקֹ ב נָּסַ ע ֻסּכֹתָּ ה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא" :בְ צִ לָּא
ימנּותָּ א עִ ילָָּאה מֵּ ַאהֲבָּ ה" [מיט די פיר ווערטער מיטן כולל] ,ווייל יא
ִד ְמהֵּ ְ
טייערע יודן ,די הייליגע יום טוב פון" :סּוּכוֹת" איז דאך איין שטיק:
"ַאהֲבָּ ה" פון דעם הייליגן באשעפער צו די יודישע קינדער!..
און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין די ספרים הק' ,אז די:
"סּוּכָּה" איז דאך דעם אייבערשטנ'ס הויז ,און די הייליגע" :סּוּכָּה" איז דאך
טאקע א ריכטיגע" :בֵּ ית יהו-ה".
און ווען עס קומט ָאן די הייליגע יום טוב פון" :סּוּכוֹת" ,דעמאלט'ס לויפן
מיר אלע אריין אין דעם אייבערשטנ'ס שויס (כביכול) ,און מיר בעטן זיך
דעמאלט'ס אלע ביים הייליגן באשעפער ,אז מיר ווילן שוין אלע זוכה זיין
צו קענען האבן די זכי' צו קענען זיין "א גאנץ יאר" אין דעם אייבערשטנ'ס
הויז ,און מיר בעטן דעמאלט'ס אלע דעם הייליגן באשעפער ,אז מיר זאלן
שוין אלע זוכה זיין זיך צו פירן "א גאנץ יאר" ווי א ריכטיגע" :בֶּ ן מֶּ לְֶּך".
און וועגן דעם פירט מען זיך טאקע צו זאגן דעם קפיטל" :לְ ָּדוִ ד יהו-ה או ִֹרי
וְ י ְִשעִ י" וכו' ביז נאך די הייליגע יום טוב" :סּוּכוֹת" ,ווייל מיר זאגן דאך אין
דעם קפיטל פון" :לְ ָּדוִ ד יהו-ה או ִֹרי וְ י ְִשעִ י" וכו' דעם פסוק פוןַ" :אחַ ת
שָּ ַאלְ תִ י מֵּ אֵּ ת יהו-ה אוֹתָּ ּה אֲבַ קֵּ ש ִשבְ תִ י בְ בֵּ ית יהו-ה ּכָּל יְמֵּ י חַ יַי ַלחֲזוֹת בְ נֹ עַ ם
יהו-ה ּולְ בַ קֵּ ר בְ הֵּ יכָּלוֹ".
יט
אליעזר סוכות נעימות
און דאס מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער ,אז א יודיש קינד זאגט
דא פארן הייליגן באשעפער אזוי ,אז איין איינציגע בקשה האב איך
שטענדיג געבעטן פון דיר הייליגער באשעפער ,און" :אוֹתָּ ּה אֲבַ קֵּ ש" – און
דאס איז דאך אויך וואס איך בעט יעצט ,און די בקשה וועל איך דאך
"שטענדיג" בעטן פון דעם הייליגן באשעפער ,און דאס איז די זאך וואס איך
וועל דאך שטענדיג מתפלל זיין אויף דעם.
אבער לאמיר זיך אפ שטעלן דא א מינוט ,און לאמיר דא געבן א טראכט
אריין א מינוט אין די לשון הפסוק דא ,ווייל לכאורה איז דאך אביסל שווער
צו פארשטיין די לשון הפסוק דא ,ווייל עס איז דאך שוין געשטאנען פריער
אין פסוק ,אזַ" :אחַ ת שָּ ַאלְ תִ י מֵּ אֵּ ת יהו-ה" – אז איך האב געפרעגט פון דעם
אייבערשטן אז איך וויל אז דער אייבערשטער זאל מיר נאך געבן מיין
געבעט.
און ממילא וואס איז פשט פון די קומענדיגע לשון הפסוק אז" :אוֹתָּ ּה
אֲבַ קֵּ ש" – אז דאס איז וואס איך בעט !?..אוודאי בעט איך דאס !?..וואס
דען בעט איך יעצט !?..איך האב דאך שוין פריער קלאר געזאגט אזַ" :אחַ ת
שָּ ַאלְ תִ י מֵּ אֵּ ת יהו-ה" – אז איך האב געבעטן דעם אייבערשטן אז איך וויל אז
דער אייבערשטער זאל מיר נאך געבן מיין געבעט!?..
און ממילא פארוואס שטייט דא נאך אמאל איבער די ווערטער" :אוֹתָּ ּה
אֲבַ קֵּ ש" – אז דאס בעט איך פון דעם אייבערשטן !?..אוודאי בעט איך
דאס !?..וואס דען בעט איך דא!?..
כ
אליעזר סוכות נעימות
נאר די תירוץ אויף דעם איז ,אז די ווארט" :אוֹתָּ ּה" – איז דאך א לשון
"נקבה" ,און די ווערטער" :אוֹתָּ ּה אֲבַ קֵּ ש" קומט דאך דא צו באטאנען ,אז
"נאר" דאס וויל איך ,און דאס איז דאך ממש אזוי ווי א קינד וואס בעט זיך
ביי זיין טאטן אז ער וויל דוקא האבן יענע און יענע זאך ,און נישט עפעס
אנדערש ,נאר דוקא דאס !..און דוקא די סארט קאליר ,און דוקא די
גרויס'קייט ,און נישט עפעס אנדערש.
און דאס בעטן מיר דאך שוין טאקע יעצט אלע פון דיר הייליגער גרויסער
טאטע אין הימל ,אז וואס !?..אזַ" :אחַ ת שָּ ַאלְ תִ י מֵּ אֵּ ת יהו-ה" – אז איך האב
טאקע איין מורא'דיגע בקשה צו דיר הייליגער גרויסער טאטע אין הימל,
אבער" :אוֹתָּ ּה אֲבַ קֵּ ש" – אבער דאס איז וואס איך בעט הייליגער טאטע אין
הימל ,וואס בעט איך!?..
איך בעט די" :סּוּכָּה" ,ווייל יא הייליגער טאטע אין הימל ,עס איז" :אוֹתָּ ּה
אֲבַ קֵּ ש ִשבְ תִ י" – איך בעט דא פון דעם הייליגן באשעפער אז די הייליגע:
"סּוּכָּה" זאל מיר באגלייטן "א גאנץ יאר" וואו אומ'ער איך וועל נאר גיין.
און וואו זעה איך טאקע אין די ווערטער פון דעם פסוק די דאזיגע כוונה אז
מיר ב עטן דא אלע פון דעם הייליגן באשעפער אז די הייליגע" :סּוּכָּה" זאל
אונז באגלייטן "א גאנץ יאר" וואו אומ'ער מיר וועלן נאר גיין!?..
"שבְ תִ י" וגו' ,און
וועגן דעם זאגט דאך אונז שוין די פסוק דא ווייטער ,אזִ :
"שבְ תִ י" – איז דאך טאקע אויך ראשי תיבות" :בַ ֻסּכֹת תֵּ ְשבּו
די ווארטִ :
ִשבְ עַ ת ָּי ִמים" ,און ממילא יא הייליגער טאטע אין הימל ,דאס" :אֲבַ קֵּ ש" –
דאס איז וואס איך בעט פון דיר הייליגער גרויסער טאטע אין הימל.
כא
אליעזר סוכות נעימות
איך בעט פון דיר אז די הייליגע מצוה פון" :סּוּכָּה" זאל אונז באגלייטן "א
גאנץ יאר" אויך ,און מיר בעטן דא אלע פון דעם הייליגן באשעפער ,אז
פונקט אזוי ווי מיר האבן זוכה געווען צו זיצן אין די" :סּוּכָּה" וואס איז דאך
א ריכטיגע" :בֵּ ית יהו-ה" ,אזוי אויך זאלן מיר אויך זוכה זיין צו זיצן" :בְ בֵּ ית
יהו-ה ּכָּל יְמֵּ י חַ יַי".
און מיר זאלן שוין טאקע אויך זוכה זייןַ " :לחֲזוֹת בְ נֹ עַ ם יהו-ה" – און מיר
זאלן שוין טאקע אויך זוכה זיין צו קענען זעהן די זיס'קייט פון דעם
אייבערשטן ,און לאמיר זיך נישט נארן טייערע יודן ,ווייל עס איז דאך נישט
פארהאנען קיין זיסער'ע און בעסער'ע זאך ווי צו קענען זיצן מיטן הייליגן
באשעפער אליין אין די הייליגע" :סּוּכָּה" און שפירן די זיס'קייט פון א
"מצוה".
און עס איז דאך נישט פארהאנען קיין בעסער'ע זאך ווי צו זיצן" :בְ צִ לָּא
ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא" – און עס איז דאך נישט פארהאנען קיין בעסער'ע זאך
ווי צו זיצן אין דעם אייבערשטנ'ס שאטן ,און זיין אפ געהיטן פון אלעם
שלעכט'ן.
און עס איז דאך נישט פארהאנען קיין גרעסער'ע זכי' ווי צו זיצן צוזאמען
מיט די הייליגע זיבן אושפיזין אין איין" :סּוּכָּה" ,און ממילא וועגן דעם
בעטן מיר דא טאקע אלע פון דעם הייליגן באשעפער ,אז מיר זאלן זוכה זיין
צו קענען זיין א גאנץ יאר" :בְ בֵּ ית יהו-ה" וגו' ,אוןּ" :ולְ בַ קֵּ ר בְ הֵּ יכָּלוֹ".
און ווי אזוי איז מען טאקע זוכה אריין צו ברענגען די הייליגע יום טוב פון:
"סּוּכוֹת" אין דעם יאר אריין !?..וועגן דעם זאגט דאך אונז שוין די פסוק דא
כב
אליעזר סוכות נעימות
ווייטער ,אזּ" :כִ י יִצְ ּפְ ֵּננִי בְ ֻס ֹּכה" – אז אויב איך וועל מיר באהאלטן אין די:
"סּוּכָּה".
און דאס מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער ,אז אויב איך וועל זיך
פירן" :בְ אֵּ ימָּ ה ּובְ י ְִרָאה" אין די הייליגע" :סּוּכָּה" אזוי ווי עס פאסט טאקע
זיך צו פירן אין א ריכטיגע" :בֵּ ית יהו-ה" ,דעמאלט'ס וועלן מיר טאקע אלע
קענען זוכה זיין צו דעם ברכה ,אז" :בְ יוֹם" – אז עס וועט דיר ליכטיג ווערן..
"רעָּ ה" – בשעת ווען עס איז דיר "שלעכט"[ ,בשעת
בשעת ווען עס איז דירָּ :
ווען דו "מיינס'ט" על כל פנים אז עס איז דיר "שלעכט"].
און דו וועסט דעמאלט'ס ווידער אמאל קענען זוכה זיין צו זעהן מיט דיינע
אייגענ'ע אויגן די געוואלדיגע גרויסע" :חֲסָּ ִדים וְ ַרח ֲִמים" פון דעם הייליגן
באשעפער ,און עס וועט דאך שוין דעמאלט'ס זיכער מקיום ווערן ביי דיר
דעם פסוק פון (דברים קפיטל ל"ב פסוק י"א)ּ" :כְ נֶּשֶּ ר יָּעִ יר ִקנ ֹו עַ ל ג ֹו ָּזלָּיו
י ְַרחֵּ ף יִפְ רֹש ּכְ נָּפָּ יו יִקָּ חֵּ הּו יִשָּ אֵּ הּו עַ ל אֶּ בְ ָּרתוֹ".
און ווי אזוי וועט דיר טאקע דעמאלט'ס ליכטיג ווערן !?..זאגט דאך אונז
וועגן דעם די פסוק דא ווייטער דעם זעלב'ן געדאנק ,אז עס וועט דיר ליכטיג
ווערן דורך" :יַסְ תִ רֵּ נִי בְ סֵּ תֶּ ר ָאהֳלוֹ" – אז עס וועט דיר ליכטיג ווערן דורך
דעם וואס דו וועסט זיך ווייטער באהאלטן אין דעם אייבערשטנ'ס געצעלט.
ווייל אויב עס קומט ח"ו א צרה אויף א יודיש קינד ,דעמאלט'ס טראכט ער
נישט קיין צוויי מינוט ,נאר ער לויפט דעמאלט'ס גלייך אריין אין דעם בית
המדרש אריין ,און ער כאפט דאך דעמאלט'ס גלייך א תהלימ'ל ,און ער גיסט
כג
אליעזר סוכות נעימות
זיך דאך דעמאלט'ס גלייך אויס דאס הארץ צום אייבערשטן ,און א "בית
המדרש" ווערט דאך אויך ָאן גערופן א" :בֵּ ית יהו-ה".
און וואס עס וועט געשעהן דעמאלט'ס איז ,אז דורך דיין אריין גיין אין
דעם" :בֵּ ית יהו-ה" וועסטו מעורר זיין דורך דעם די זכות פון "ישיבת סוכה"
– דורך דיין אריין גיין אין דעם" :בֵּ ית יהו-ה" וועסטו מעורר זיין דורך דעם
די זכות וואס דו ביזט געזעצן יום טוב" :סּוּכוֹת" אין די הייליגע" :סּוּכָּה"
וואס איז דאך שוין טאקע אויך א אמת'ע ריכטיגע" :בֵּ ית יהו-ה" ,און דורך
דעם וועט דאך זיין" :בְ צּור יְרו ְֹממֵּ נִי".
און די ווארט" :בְ צּור" – איז דאך טאקע אויך גימטריא" :רֹצֵּ חַ " ,און דאס
מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער אזוי ,אז דורך דעם וואס איך וועל
טוהן די פעולה פון" :יַסְ תִ רֵּ נִי בְ סֵּ תֶּ ר ָאהֳלוֹ" אינמיטן די יאר ,וועט דאך מיר
שוין דעמאלט'ס דער אייבערשטער זיכער ראטעווען פון מיין" :בְ צּור" –
וועט דאך מיר שוין דעמאלט'ס דער אייבערשטער זיכער ראטעווען פון
מיין" :רֹצֵּ חַ " וואס וויל מיר שלעכט'ס טוהן ,און דער אייבערשטער וועט
דאך מיר שוין דעמאלט'ס זיכער ראטעווען פון דעם מקטרג וואס וויל קומען
מקטרג זיין אויף מיר אויבן אין הימל.
און פון זיי אלע" :יְרו ְֹממֵּ נִי" – און פון זיי אלע וועט דאך מיר שוין דער
אייבערשטער זיכער אויף הייבן ,און ער וועט דאך מיר שוין דעמאלט'ס
זיכער ראטעווען פון זייער'ע הענט.
און עס וועט דאך שוין דעמאלט'ס זיכער מקיום ווערן דעם פסוק פון:
ֹאשי עַ ל אֹ יְבַ י סְ בִ יבוֹתַ י" – און עס וועט דאך שוין דעמאלט'ס
"וְ עַ תָּ ה יָּרּום ר ִ
כד
אליעזר סוכות נעימות
זיכער מקיום ווערן דעם פסוק וואס זאגט אז דער אייבערשטער וועט דאך
מיר שוין זיכער אויף הייבן העכער פון מיינע אלע פיינט וואס געפונען זיך
ארום מיר.
און דעם געדאנק איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין פרשת קרח ,ווייל מיר
געפונען דאך שוין אין פרשת קרח (קפיטל ט"ז פסוק כ"ו) ,אז משה רבינו
האט דאך שוין דעמאלט'ס ָאן געזאגט די יודישע קינדער ,אז" :סּורּו" נָּא
מֵּ עַ ל ָא ֳהלֵּי הָּ ֲאנ ִָּשים הָּ ְרשָּ עִ ים הָּ אֵּ לֶּה" – אז די יודישע קינדער זאלן זיך אוועק
קערן פון די געצעלט'ן פון די אלע רשעים וואס זענען געווען" :בַ י ִָּמים
הָּ הֵּ ם".
און די ווארט" :סּורּו" – איז דאך טאקע אויך ראשי תיבותֻ " :סּכַת ַרח ֲִמים
וְ חַ יִ ים וְ שָּ לוֹם" ,ווייל משה רבינו האט דעמאלט'ס ָאן געזאגט פאר די יודישע
קינדער ,אז זיי זאלן זיך אלע אוועק קערן פון די געצעלט'ן פון די רשעים,
און דורך דעם" :סּורּו" נָּא – און דורך דעםֻ " :סּכַת ַרח ֲִמים וְ חַ יִ ים וְ שָּ לוֹם",
וועט דאך שוין קיינער זיכער נישט קענען געשעדיגט ווערן.
ווייל די מצוה פון" :סּוּכָּה" איז דאך שוין גאר גאר א שטארקע "שמירה"
אויף א מענטש ,און דאס איז דאך מגין אויף א מענטש אין אלע זיינע צייטן,
און" :בִ זְ כּות ִמצְ וַת סּוּכָּה" ווערט מען דאך געראטעוועט פון אלע שלעכטע
זאכן וואס עס איז נאר דא אויף דער וועלט ,און" :בִ זְ כּות ִמצְ וַת סּוּכָּה" ווערט
מען דאך אויך געראטעוועט פון אלע שלעכטע פיינט וואס ווילן נאר
שלעכט'ס טוהן פאר א מענטש.
כה
אליעזר סוכות נעימות
און דער הייליגער תורה הק' זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין
פסוק אין פרשת אמור (קפיטל כ"ג פסוק מ"ג) ,אז דער אייבערשטער האט
געזאגט פאר משה רבינו ,אז דו ווייסט פארוואסּ :כִ י בַ סֻּכוֹת הוֹשַ בְ תִ י אֶּ ת בְ נֵּי
"מצְ ָּריִם" – אז דו ווייסט פארוואס איך האב
י ְִש ָּראֵּ ל בְ הוֹצִ יאִ י אוֹתָּ ם מֵּ אֶּ ֶּרץ ִ
אריין געזעצט די יודישע קינדער אין" :סּוּכוֹת" בשעת ווען זיי זענען ארויס
"מצְ ַריִם"!?..
געגאנגען פוןִ :
ווייל איך האב געוואלט ווייזן מיט דעם פאר די יודישע קינדער לדורות
הבאים ,אז ווען יודישע קינדער זעצן זיך אריין אין א הייליגע" :סּוּכָּה",
געשעהט דעמאלט'ס נאך אמאל א" :בְ הוֹצִ יאִ י אוֹתָּ ם מֵּ אֶּ ֶּרץ ִמצְ ָּריִם" ,און איך
נעם זיי דעמאלט'ס אלע גלייך נאך אמאל ארויס פון א יעדע סארט "מיצר"
און פון א יעדע סארט "צרה" וואס עס איז נאר פארהאן אויף דער וועלט.
און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך דערציילט אויף גאר גרויסע צדיקים ,אז
בשעת ווען עס איז געווען די מלחמה ,און עס איז געפאלן באמבע'ס פון
אלע זייטן ,זענען זיי דעמאלט'ס אלע אריין געלאפן אין די" :סּוּכָּה".
ווייל זיי האבן דעמאלט'ס געזאגט אזוי ,אז מיין נאריש'ע הויז ווייס איך
נישט אויב עס איז א גוטע "באשיצונג" פאר מיר ,אבער דאס – די הייליגע:
"סּוּכָּה" ..דאס האט דאך שוין דער "אייבערשטער" אליין געזאגט אז דאס
הייסט א "הויז" ,און ממילא דאס וועט דאך מיר שוין זיכער אפ היטן פון
ימנּותָּ א
אלעם שלעכט'ן ,ווייל די הייליגע" :סּוּכָּה" איז דאך" :בְ צִ לָּא ִד ְמהֵּ ְ
עִ לָָּאה בְ צִ לָּא ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא" – ווייל די הייליגע" :סּוּכָּה" איז דאך "די
שאטן פון דעם אייבערשטן אליין" ,און ממילא וועגן דעם לויף איך שנעל
אריין אין די הייליגע" :סּוּכָּה" ווען איך האב אמאל א צרה.
כו
אליעזר סוכות נעימות
ווייל" :אוֹתָּ ּה אֲבַ קֵּ ש" – ווייל ווען איך וויל נאר עפעס בעטן פון אונזער
"שבְ תִ י בְ בֵּ ית יהו-ה" – זעץ איך זיך
גרויסן טאטן אין הימל ,דעמאלט'סִ :
דעמאלט'ס שנעל אריין אין די הייליגע" :סּוּכָּה" [וואס ווערט דאך שוין אויך
ָאן גערופן א" :בֵּ ית יהו-ה"] ,אדער אין דעם הייליגן בית המדרש [וואס
ווערט דאך שוין אויך ָאן גערופן א" :בֵּ ית יהו-ה"] ,און איך בעט דעמאלט'ס
גלייך דעם אייבערשטן אז ער זאל מיר שוין העלפן ,ווייל נאר ער "קען" מיר
העלפן ,און נאר ער "וועט" מיר העלפן.
און מיר זאגן דאך שוין טאקע אלע יום כיפור ביי נעילה דעם לשון ,אז:
"י ְִש ָּראֵּ ל נ ֹושַ ע בַ יהו-ה תְ שּועַ ת ע ֹול ִָּמים" – אז יודישע קינדער ווערן דאך נאר
געהאלפן דורך דעם "אייבערשטן" אליין ,און נישט דורך קיין שום אנדערע
שליח ,נאר בלויז דורך דעם" :מֶּ לְֶּך מַ לְ כֵּי הַ ְמלָּכִ ים הַ קָּ דוֹש בָּ רּוְך הּוא" אליין.
און עס שטייט דאך שוין טאקע אויך בפירוש ארויס געשריבן אין דער
הייליגער תורה הק' אין פרשת וזאת הברכה (קפיטל ל"ג פסוק כ"ט) ,אז
משה רבינו האט דעמאלט'ס געזאגט פאר די יודישע קינדער ,אז" :אַ ְש ֶּריָך
"מי כָּמוָֹך" – און
י ְִש ָּראֵּ ל" – אז וואויל איז פאר די פאלק" :י ְִש ָּראֵּ ל" ,אוןִ :
ווער איז דען אזוי ווי דיר !?..קיינער נישט ,ווייל דו ביזט דאך א" :עַ ם נוֹשַ ע
בַ יהו-ה" – ווייל דו ביזט דאך א פאלק וואס ווערט דאך נאר געהאלפן דורך
דעם "אייבערשטן" אליין.
און ווען א יודיש קינד רעדט זיך אויס דאס הארץ צום אייבערשטן ,און ער
בעט דעמאלט'ס דעם אייבערשטן אז דער אייבערשטער זאל איהם שוין
העלפן ,וועט ער דאך שוין דעמאלט'ס זיכער געהאלפן ווערן בלי שום ספק.
כז
אליעזר סוכות נעימות
און צדיקים האבן דאך אונז שוין טאקע אויך געזאגט בזה הלשון ,אז:
"לִ בְ רֹחַ אֵּ לָּיו יִתְ בָּ ַרְך" – אז מען דארף "אנטלויפן" צום אייבערשטן ווען מען
האט אמאל א פראבלעם ,ווייל דארטן איז דאך א זיכער'ע" :עָּ רֵּ י ִמ ְקלָּט"
פאר א מענטש ,ווייל דער אייבערשטער קען דאך אונז שוין זיכער העלפן.
און יא ר' יוד ,מען קען זוכה זיין צו די אלע גרויסע זאכן ..דורך די פשוט'ע
מצוה פון זיצן אין די" :סּוּכָּה" ,און פארשטייט זיך אז דאס מיינט דאך נישט
צו זאגן אז א מענטש קען זיצן פראסטערהייט אין די הייליגע" :סּוּכָּה" ,ניין
ניין ניין ,נאר דאס מיינט צו זאגן ,אז דורך דעם וואס מען פירט זיך אויף אין
די הייליגע" :סּוּכָּה" אזוי ווי עס פאסט זיך טאקע אויף צו פירן אין א
קעניגליכ'ע פאלאץ ,און דורך דעם וואס מען פירט זיך אויף אין די הייליגע:
"סּוּכָּה" אזוי ווי א פרינץ וואס זיצט אין דעם קעניגליכ'ן וואגאן ,דעמאלט'ס
קען מען טאקע זוכה זיין אז די גרינגע מצוה פון" :י ְִשיבַ ת ֻסּכָּה" וועט
שטענדיג אויס לייזן דעם מענטש פון אלע זיינע" :צָּ רוֹת יָּגוֹן ַו ֲאנָּחוֹת" ,און
עס וועט שטענדיג" :מֵּ גִ ין" זיין אויף דעם מענטש אז עס זאל בכלל נישט ָאן
קומען קיין צרות אויף איהם.
און די ווארט" :מֵּ גִ ין" – איז דאך טאקע אויך ראשי תיבותֶּ " :נצַ ח ִי ְש ָּראֵּ ל
ִמצָּ רוֹתֵּ ינּו גְ ָאלֵּנּו" ,ווייל יא ר' יוד ,די הייליגע" :סּוּכָּה" וועט דאך שטענדיג:
"מֵּ גִ ין" זיין אויף אונז אז מיר זאלן אויס געלייזט ווערן פון אלע אונזערע:
"צָּ רוֹת יָּגוֹן ַו ֲאנָּחוֹת".
און וואס דארף מען שוין טוהן !?..מען דארף סך הכל ארויס גיין פון דעם
געווענטליכ'ן שטוב ,און זיך אריין זעצן אין די הייליגע" :סּוּכָּה" ,און דאס
איז עס.
כח
אליעזר סוכות נעימות
און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין די ווארט" :סּוּכָּה" ,ווייל
די ווארט" :סּוּכָּה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא" :צֵּ א" – גיי ארויס פון
דיין געווענטליכ'ן שטוב ,און זעץ זיך אריין אין די הייליגע" :סּוּכָּה" ,און די
רגע וואס דו גייסט ארויס פון דיין געווענטליכ'ן שטוב און דו זעצט זיך
אריין אין די הייליגע" :סּוּכָּה" ,ווערסטו דאך דעמאלט'ס גלייך ארום
גענומען מיט" :צִ לָּא ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא" – ווערסטו דאך דעמאלט'ס גלייך
ארום גענומען מיט די שאטן פון דעם הייליגן באשעפער אליין.
און מיר האבן דאך ניט אמאל קיין השגה וואס דאס איז בכלל ,און דו גייסט
ְסּורים" וואס
דאך דעמאלט'ס גלייך ארויס פון אלע סארטן" :צָּ רוֹת" און" :י ִ
עס איז נאר שייך אויף דער וועלט.
און אפילו אויב עס איז נישט אלעמאל אזוי באקוועם ,איז אבער נאך אלץ
נישט אזוי געפערליך ,ווייל סוף כל סוף געפונען מיר זיך דאך יעצט אלע:
ימנּותָּ א בְ צִ לָּא ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא" ,און דורך דעם וואס כלל
"בְ צִ ָּל א ִד ְמהֵּ ְ
ישראל מוטשע'ט זיך מקיים צו זיין די הייליגע מצוה פון "ישיבת סוכה" ווי
עס דארף צו זיין ,וועט דאך דער אייבערשטער (כביכול) זיכער שטענדיג
זּורה" – וועט דאך דערהאלטן זיין רעכטע האנט אויף זייןֶֹּ " :שה פְ ָּ
אייבערשטער (כביכול) זיכער שטענדיג האלטן זיין רעכטע האנט אויף זיין
פאר ווארפענ'ע שעפעל'ע וואס דרייט זיך דאך שוין ארום טויזנט'ער יארן
אין גלות ,און ער וועט דאך שוין דעמאלט'ס זיכער אכטונג געבן אויף זיין:
זּורה נ ִָּדחָּ ה" ממשּ" :כְ ֶּנשֶּ ר יָּעִ יר ִקנ ֹו עַ ל ג ֹו ָּזלָּיו י ְַרחֵּ ף".
"שֶּ ה פְ ָּ
און עס איז דאך שוין טאקע אויך באקאנט פאר א יעדעם איינעם ,אז חז"ל
(עבודה זרה דף :ג' ע"א) זאגן דאך אונז שוין טאקע אויך בפירוש ,אז טאקע
כט
אליעזר סוכות נעימות
מיט די גרינגע מצוה פון" :סּוּכָּה" וועט דער אייבערשטער אויס פראבירן די
אומות העולם ווען משיח וועט קומען ,און דער אייבערשטער וועט
דעמאלט'ס זאגן פאר די אומות העולם אז זיי זאלן בויען א "סוכה" ,און די
אומות העולם וועלן דאך שוין נישט קענען ביי שטיין דעם גרויסן נסיון וואס
וועט זיין אויף זיי דעמאלט'ס ,און זיי וועלן דעמאלט'ס אלע צו שטויסן
זייערע" :סּוּכוֹת".
און עס וועט טאקע דעמאלט'ס אויס קומען סוף כל סוף ..אז נאר די "יודישע
"מצְ וַת סּוּכָּה" וואס איז דאך:
קינדער" וועלן בלייבן מיט די זכות פוןִ :
ימנּותָּ א בְ צִ לָּא ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא".
"בְ צִ לָּא ִד ְמהֵּ ְ
אבער ועל כולם ..וויפיל דארפן מיר אלע טאנצן אין די הייליגע" :סּוּכָּה"
בשעת ווען מיר ווייסן אז די הייליגע "שכינה" הק' געפונט זיך דעמאלט'ס
צוזאמען מיט אונז אין די הייליגע" :סּוּכָּה" צוזאמען מיט די הייליגע זיבן
"שבְ עָּ ה רוֹעֵּ י בְ נֵּי י ְִש ָּראֵּ ל" – "אושפיזין" – צוזאמען מיט די הייליגעִ :
צוזאמען מיט די הייליגע פאסטעכערַ" :אבְ ָּרהָּ ם יִצְ חָּ ק ַיעֲקֹ ב מֹ שֶּ ה ַא ֲהרֹן יוֹסֵּ ף
וְ ָּדוִ ד" ,מיר געפונען זיך דאך אלע אין די הייליגע" :סּוּכָּה" מיט אזעלכע
גרויסע" :שַ ְרפֵּ י מַ עְ לָּה" ,און ממילא עס דארף דאך יעצט ברענען אין
אונזערע הערצער דעם" :וְ הָּ יִיתָּ אַ ְך שָּ מֵּ חַ ":
ְׁל ַּמ ַּען ְׁיֵּדע ּו ֹּדר ֵֹּּתיכֶ ם
יאי
הו ִצ ִ
ש ְב ִּתי ֶׁאת ְּבנֵי יִ ְש ָר ֵאל ְּב ֹ
הו ַ
לְ מַ ַען י ְֵדע ּו דֹר ֵֹתיכֶׁ ם ִּכי בַ ּ ֻס ּכ ֹות ֹ
או ָתם מֵ ֶׁא ֶׁרץ ִמ ְצ ָריִ ם וגו' :עס ווערט געברענגט פון צדיקים ,אז די ענין
ֹ
ל
אליעזר סוכות נעימות
פון "כח הנגינה" איז דאך גאר גאר א טיפע הייליגע ענין ,ווייל ווען איינער
וויל עפעס איבער געבן פאר זיין חבר דורך עפעס א גוטע וועג ,דעמאלט'ס
קען ער דאס אסאך מאל אסאך בעסער איבער געבן דורך א "ליד".
ווייל דורך א "ליד" קען זיך דאך א מענטש אסאך בעסער ארויס ברענגען,
אזוי ווי מען זעהט דאך שוין טאקע ביי דעם הייליגן נעים זמירות ישראל דוד
המלך עליו השלום ,אז דוד המלך האט זיך אויס געגאסן זיין הארץ אין זיין
הייליגן ספר תהלים דורך דעם וואס ער האט געזינגען צום אייבערשטן
הארציגע מזמורים און הארציגע חרוזים ,און מיט א פולע שפראך האט ער
ארויס געזינגען זיינע בקשות צום זיין גרויסן הייליגן טאטן אין הימל.
און מען זעהט דאך שוין טאקע אויך ביי שרח בת אשר ,אז זי האט
פארשטאנען מיט איר אייגענעם שכל ,אז די בשורה פון" :עוֹד יוֹסֵּ ף חַ י" מוז
דוקא ווערן איבער געגעבן פאר איר הייליגע זיידע יעקב אבינו דורך א:
"נִיגּון".
און זי האט טאקע דעמאלט'ס גלייך געכאפט איר פידעל'ע אין די האנט
אריין ,און זי האט דעמאלט'ס גלייך געשפילט א ווארימ'ע הייליגע" :נִיגּון"
פאר איר הייליגע זיידע יעקב ,און זי האט זיך דעמאלט'ס אויך אונטער
געברימ'ט די ווערטער" :עוֹד יוֹסֵּ ף חַ י" ,ווייל יא ר' יוד ,די בעסטע וועג
איבער צו געבן א זאך פאר א צווייטן איז ,דורך דעם הייליגן כח וואס רופט
זיךּ" :כֹחַ הַ נְגִ ינָּה".
און מען קען דאך דאס שוין בעצם אויך זעהן בחוש היינטיגע צייטן מיט די
אייגענ'ע אויגן ,ווייל ווען מען קומט אמאל אריין צו א חתונה ,אדער א
לא
אליעזר סוכות נעימות
מצוה טאנץ ,קען מען דאך שוין דעמאלט'ס אליין זעהן מיט די אייגענ'ע
אויגן ווי מענטשן [וואס וויינען געווענטליך נישט] לאזן טייכן טרערן פון
הארציגע ווערטער וואס איז אריין געפלאכטן געווארן אין א הארציגע
ווארימ'ע" :נִיגּון" ,ווייל דאס איז דאך טאקע די הייליגעּ" :כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" וואס
דער אייבערשטער האט אריין געלייגט אין אונזער וועלט.
אז וואס !?..אז א" :נִיגּון" רעדט מער פון טויזנט ווערטער !..און א" :נִיגּון"
ִימית" פון די:
קען דאך אסאך אסאך בעסער ארויס ברענגען די" :נְקֻ ָּדה ּפְ נ ִ
"דבָּ ִרים הָּ עו ְֹמ ִדים עַ ל הַ ּפֶּ ֶּרק".
ְ
"ש ְמחָּ ה"
און די זעלבע זאך איז דאך אויך ווען עס קומט צו א פרייליכ'עִ :
אין א משפחה ,ווייל דעמאלט'ס קען מען דאך אויך זעהן ווי די גאנצע עולם
"ש ְמחָּ ה" פון די משפחה דורך א שיינעם
שפירט דעמאלט'ס מיט דיִ :
לעבעדיג'ן" :נִיגּון".
און דאס איז דאך ווייטער א השפעה פון די הייליגעּ" :כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" וואס דער
אייבערשטער האט אריין געלייגט אין אונזער וועלט'ל ,און דורך א "ליד"
קען מען דאך שוין בעצם ָאן קומען גאר גאר ווייט.
און מען זעהט דאך שוין טאקע אויך ,אז דער הייליגער חתם סופר זכותו יגן
עלינו ועל כל ישראל [וואס איז דאך געווען דער גרויסער" :שַ ר צְ בָּ א יהו-ה"
אויף דער הייליגער תורה הק'] האט דאך שוין טאקע אויך אמאל געזאגט ,אז
ער איז גרייט אוועק צו געבן א העלפט פון זיין "תורה" וואס ער האט
געהאט געלערנט דורך אויס זיין גאנץ לעבן אבי ..אז איינער זאל איהם געבן
א חלק פוןּ" :כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" ,אפילו נאר א קליין חלק.
לב
אליעזר סוכות נעימות
ווייל די כח פוןּ" :כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" איז דאך גאר גאר א הייליגע כח ,און א:
"נִיגּון" האט דאך גאר גאר א געוואלדיג'ן כח ארויס צו ברענגען א געפיל
פון א מענטש צו א געוויסע זאך ,און מיט איין אמת'ע ערליכע" :נִיגּון" צום
הייליגן באשעפער קען מען דאך א דורך שפאלטן אלע" :שַ עֲרֵּ י ַרח ֲִמים"
אויבן אין הימל.
אבער על כל פנים ..זעהט מען דאך שוין פון דעם זייער קלאר ,אז די אופן
פון ארויס ברענגען א זאך דורך א" :נִיגּון" איז דאך שוין גאר גאר א טיפע
הייליגע ענין וואס מיר טרעפן דאך שוין ביי אונזער הייליגע זיידע "יעקב
אבינו".
און מען קען דאך דאס בעצם אריין טייטש'ן אין דעם פסוק פון" :לְ מַ עַ ן י ְֵּדעּו
ֹדרֹתֵּ יכֶּם" וגו' [בדרך צחות] ,ווייל די פסוק וויל דאך אונז דא זאגן אזוי ,אז:
"לְ מַ עַ ן י ְֵּדעּו ֹדרֹתֵּ יכֶּם" – אז דו ווייסט ווי אזוי קען מען טאקע דערציילן פאר
אונזערע קינדער די הייליגע מצוה פון" :י ְִשיבַ ת ֻסּכָּה" אויף א אופן אז די
קומענדיגע דורות זאלן אויך וויסן פארוואס מען זיצט אין א" :סּוּכָּה"!?..
די תירוץ אויף דעם איז ,דורך דעם" :לְ מַ עַ ן י ְֵּדעּו ֹדרֹתֵּ יכֶּם" ,און די ווערטער:
"לְ מַ עַ ן ֵּי ְדעּו ֹדרֹתֵּ יכֶּם" – איז דאך טאקע אויך ראשי תיבות" :לִ יד" ,ווייל יא
ר' י וד ,דורך א אמת'ע ערליכע ווארימ'ע הייליגע יודישע" :לִ יד" ,קען מען
דאס טאקע גוט אריין ברענגען מיט א פעסט'קייט אין די הערצער פון
אונזערע קינדער ,און דורך א אמת'ע ערליכע ווארימ'ע הייליגע יודישע:
"לִ יד" ,קען מען דאס טאקע גוט אריין ברענגען מיט א פעסט'קייט אין די
הערצער פון אונזערע קינדער כדי אז עס זאל טאקע שטענדיג בלייבן ביי זיי
דעם יודיש'ן פונק פון" :לְ מַ עַ ן י ְֵּדעּו" – כדי אז עס זאל טאקע שטענדיג
לג
אליעזר סוכות נעימות
בלייבן ביי זיי דעם יודיש'ן פונק צו וויסן וואס מען טוט ,און נישט ח"ו גיין
קאפ אין וואנט אזוי ווי א" :בְ הֵּ מָּ ה".
נאר שטענדיג האבן מיט זיך דעם :לְ מַ עַ ן "י ְֵּדעּו" – נאר שטענדיג האבן מיט
"דעַ ת" צו קענען שוקל זיין אין א יעדן מצב וואס עס איז
זיך דעם ריכטיג'ןַ :
די ריכטיגע זאך יעצט צו טוהן.
און דאס איז דאך שוין בעצם איינער פון די וויכטיג'סטע יסודות וואס א
"דעַ ת" – צו
יודיש קינד דארף צו האבן אין לעבן ,און דאס איז דאך טאקעַ :
האבן די ריכטיגע" :יִשּוב" הַ ַדעַ ת און די ריכטיגע" :הַ ְרחָּ בַ ת" הַ ַדעַ ת ,ווייל
"דעַ ת" ,דעמאלט'ס קען ער דאךאויב א מענטש האט נישט דעם ריכטיג'ןַ :
נאך ח"ו אריין פאלן אין די הענט פון דעם יצר הרע אין איין רגע.
ווי יל חז"ל (סוטה דף :ג' ע"א) זאגן דאך אונז שוין קלאר בפירוש ,אז" :אֵּ ין
ָאדם עוֹבֵּ ר עֲבֵּ ָּרה" – אז א מענטש איז נישט עובר קיין שום עבירה" :אֶּ לָּא
ָּ
"דעַ ת".
אִ ם ּכֵּן נִכְ נַס ב ֹו רּוחַ ְשטּות" – נאר אויב ער האט פארלוירן דעםַ :
און דער אייבערשטער האט דאך אונז שוין אוועק געשטעלט א מורא'דיגע
"יסוד" אין אונזער לעבן ,און דאס איז ,אז כדי קובע צו זיין יסודות פון
יודיש'קייט אין די הערצער פון אונזערע קינדער ,מוז מען זיך אויך באנוצן
מיט די הייליגע כח וואס רופט זיךּ" :כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" ,ווייל כדי צו קענען זיין
מקושר צו דעם" :שו ֶֹּרש" – ווייל כדי צו קענען זיין מקושר צו אונזערע
הייליגע אבות הק' ,דארפן מיר דאך אויך נאך גיין זייערע הייליגע וועגן און
יונק זיין פון הייליגע ניגונים ,און שעפן" :י ְִרַאת שָּ מַ יִם" דורך דעם ,אזוי ווי
לד
אליעזר סוכות נעימות
דוד המלך האט געטוהן ,און אזוי ווי אלע שפעטער'דיגע תלמידי בעל שם
טוב הק' האבן געטוהן.
און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין דעם הייליגן ספר חרדים,
אז די הייליגע עבודה וואס רופט זיך" :עֲבו ַֹדת הַ נְגִ ינָּה" איז דאך שוין גאר
גאר א גרויסע עבודה וואס א יעדע פשוט'ע יוד קען צו קומען צו דעם.
און נאך מער פון ד עם ברענגט דער הייליגער ספר חרדים (פרק ט') ,אז די
ענין פון" :עֲבו ַֹדת הַ נְגִ ינָּה" גייט אריין אין דעם כלל פון דעם מצות עשה
דאורייתא פון" :וְ ָאהַ בְ תָּ אֵּ ת יהו-ה אֱֹלקֶּ יָך" ,ווייל א גרויס חלק פון די
געוואלדיגע גרויסע מצוה פון" :וְ ָאהַ בְ תָּ אֵּ ת יהו-ה אֱֹלקֶּ יָך" איז דאך ,אז די:
"נֶּפֶּ ש" פון א מענטש זאל זינגען צום אייבערשטן ,אזוי זאגט דער הייליגער
ספר חרדים.
און די עבודה וואס רופט זיך" :עֲבו ַֹדת הַ נְגִ ינָּה" איז דאך שוין געווען גאר
גאר א גרויסע עבודה ביי די פריער'דיגע צדיקים ,און נאך דערצו ווען עס איז
געקומען צו א הייליגער "שבת קודש".
ווייל עס ווערט דאך שוין קלאר גע'פסקנ'ט אין הלכה ,אז שבת קודש טאר
מען דאך נישט בעטן קיין בקשות ,און ממילא וועגן דעם האבן זיך ערליכע
יודן געפירט צו זינגען ווארימ'ע ניגונים "שבת קודש" ,ווייל מען מעג דאך
נישט בעטן קיין בקשות שבת קודש ,אבער "זינגען" מעג מען דאך יא.
און ממילא וועגן דעם האבן זיי גענומען די אלע בקשות וואס זיי האבן
דעמאלט'ס געוואלט בעטן פון דעם הייליגן באשעפער ,און זיי האבן דאס
לה
אליעזר סוכות נעימות
דעמאלט'ס "געזינגען" צום הייליגן באשעפער ,און דורך דעם האבן זיי
טאקע זוכה געווען צו פועל'ן גאר גרויסע ישועות ורפואות פאר יודישע
קינדער ,און דורך דעם האבן זיי ממשיך געווען גאר אסאך" :הַ ְשּפָּ עוֹת
טוֹבוֹת" פאר גאנץ כלל ישראל ברוחניות ובגשמיות.
ּומטַ הֵּ ר" די גאנצע" :נֶּפֶּ ש" פון א מענטש,
"מקַ ֵּדש ְ
און א" :נִיגּון" איז דאךְ :
און די ווארט" :זֶּמֶּ ר" – איז דאך טאקע אויך גימטריאְ :רמַ "ח [מיטן כולל],
"רמַ "ח אֵּ יבָּ ִרים" פון א מענטש ,ווייל יא
און דאס גייט דאך ארויף אויף דיְ :
"מקַ ֵּדש
ר' יוד ,א אמת'ע ערליכע הייליגע יודישע" :נִיגּון" איז דאךְ :
ּומטַ הֵּ ר" די גאנצע" :נֶּפֶּ ש" פון א מענטש ,ווייל די" :הִ ְשתו ְֹקקּות" וואס א
ְ
מענטש פארמאגט בשעת'ן זינגען צום אייבערשטן ,נעמט דאך ארום די
גאנצע" :נֶּפֶּ ש רּוחַ ּונְשָּ מָּ ה" פון דעם מענטש.
און א" :נִיגּון" האט דאך א מורא'דיגע כח ארויס צו ברענגען א געפיל פון א
מענטש צו א געוויסע זאך ,און ווען א מענטש זינגט צום אייבערשטן ,ווייזט
ער דאך דעמאלט'ס מיט דעם פארן אייבערשטן ,אז" :נִכְ סְ פָּ ה וְ גַם ּכָּלְ תָּ ה
נַפְ ִשי לְ חַ צְ רוֹת יהו-ה" – אז מיין זעהל גייט דאך אויס צו דיר הייליגער
באשעפער ,און איך וויל דאך שוין טאקע באמת זיין נאנט צו דיר הייליגער
גרויסער טאטע אין הימל.
און דורך דעם הייליגן" :נִיגּון" בויעט ער דאך טאקע דעמאלט'ס אויף זיין
"קשר" מיטן הייליגן באשעפער שטערקער און שטערקער ,און ער בינדט זיך
דאך דעמאלט'ס צו צום הייליגן באשעפער מיט אסאך אסאך א שטערקער'ע
קשר ווי ביז יעצט.
לו
אליעזר סוכות נעימות
און יא ר' יוד ,ווען א מענטש ווייזט פארן הייליגן באשעפער אז ער וויל דאך
שוין טאקע באמת זיין נאנט צו איהם ,בויעט ער דאך דעמאלט'ס אויף מיט
דעם זיין "קשר" מיטן אייבערשטן שטערקער און שטערקער ,און איינער פון
די וועגן ווי אזוי א מענטש קען זיך אויס גיסן זיין הארץ צום הייליגן
באשעפער איז דאך טאקע דורך א ערליכע הייליגע יודישע" :נִיגּון".
און מען זעהט דאך שוין טאקע אויך בפירוש אין דעם הייליגן ספר תהלים
ווי אזוי דער הייליגער נעים זמירות ישראל "דוד המלך עליו השלום" גיסט
זיך דארטן אויס זיין הארץ צום הייליגן באשעפער ,און ער זינגט זיך דארטן
אזעלכע ווארימ'ע מזמורים פארן הייליגן באשעפער ,און ער זינגט זיך
דארטן צום הייליגן באשעפער דעם" :תְ פִ לָּה לְ עָּ נִי כִ י ַי ֲעטֹף וְ לִ פְ נֵּי יהו-ה
י ְִשּפֹ ְך ִשיחוֹ" ,ווייל דורך א" :נִיגּון" קען זיך דאך א מענטש אסאך אסאך
בעסער אויס גיסן דאס הארץ צום הייליגן באשעפער.
און דוד המלך עליו השלום געבט דאך אונז שוין דארטן צו פארשטיין דעם
געוואלדיג'ן גרויסן כח פוןּ" :כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" ,און ווי אזוי דאס ברענגט ארויס
די געפילן פון דעם הארץ מיט א מורא'דיגע שטארקייט.
און ווען א יודיש קינד זינגט צום אייבערשטן ,דעמאלט'ס איז דאך דאס
אסאך מער" :נוֹשֵּ א חֵּ ן" ביים אייבערשטן ווי סתם ווערטער.
און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך
אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל ק"ד
פסוק ל"ג און ל"ד) ,אז" :אָּ ִש ָּירה" לַיהו-ה בְ חַ יָּי " ֲאז ְַמ ָּרה" לֵּאֹלקַ י בְ עו ִֹדי –
אז איך וועל זינגען צום הייליגן באשעפער אין מיין לעבן ,ווייל אויב איך
לז
אליעזר סוכות נעימות
יחי" – דעמאלט'ס
וועל אזוי טוהן ,דעמאלט'ס וועט דאך זייןֶּ " :יע ֱַרב עָּ לָּיו ִש ִ
וועט דאך מיין שמועס זיס ווערן ביים הייליגן באשעפער ,און מיינע
ווערטער וועלן דאך דעמאלט'ס באקומען גאר א שטארקע" :חֵּ ן" ביים
הייליגן באשעפער.
און אויב מיינע ווערטער וועלן גאר שטארק" :נוֹשֵּ א חֵּ ן" זיין ביים
אייבערשטן ,וועל איך דאך שוין דעמאלט'ס קענען אויס פועל'ן אסאך אסאך
גרעסער'ע ישועות ביים הייליגן באשעפער.
און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין דעם פסוק פון" :וָּאֶּ תְ חַ נַן
אֶּ ל יהו-ה" וגו' וואס עס שטייט אין פרשת ואתחנן (קפיטל ג' פסוק כ"ג),
"ש ָּירה" ,אזוי
ווייל די ווארט" :וָּאֶּ תְ חַ נַן" – איז דאך טאקע אויך גימטריאִ :
ווי דער הייליגער בעל הטורים זאגט דאך אונז שוין טאקע דארטן אויפן
פלאץ ,ווייל יא ר' יוד ,דורך "שירה וזמרה" קען דאך א מענטש אסאך אסאך
מער אויס פועל'ן ביים הייליגן באשעפער ,און מיט איין ווארימ'ע ערליכע:
"נִיגּון" פון א יודיש קינד ,קען מען דאך אויס פועל'ן וואס א" :צַ ִדיק יְסוֹד
ע ֹולָּם" קען אויס פועל'ן נאכן דאווענען שעות ארוכות ,אזוי ווי עס איז דאך
שוין טאקע קלאר מבואר אין די ספרים הק'.
און די ווארט" :נִגּונִים" – איז דאך טאקע אויך גימטריא" :קָּ טָּ ן" ,ווייל יא ר'
יוד ,מיט איין קליינעם ליד'ל קען דאך א מענטש מער אויס פועל'ן ווי
גאנצע'טע גרויסע תפילות און בקשות ,ווייל א יודישע" :נִיגּון" איז דאך גאר
שטארק" :נוֹשֵּ א חֵּ ן" ביים הייליגן באשעפער.
לח
אליעזר סוכות נעימות
און די סופי תיבות פון די ווערטער" :וָּאֶּ תְ חַ ַנן אֶּ ל יהו-ה בָּ עֵּ ת הַ הִ וא לֵּאמֹ ר" –
איז דאך טאקע אויך גימטריאּ" :פו ָֹּרת" ,און רש"י הק' זאגט דאך אונז שוין
טאקע בפירוש אין פרשת ויחי ביי די ברכת יעקב ,אז די ווארטּ" :פו ָֹּרת" איז
דאך א לשון פון" :חֵּ ן".
און ממילא דאס וויל אונז דארטן די פסוק מרמז זיין ,אז אויב" :וָּאֶּ תְ חַ נַן אֶּ ל
יהו-ה בָּ עֵּ ת הַ הִ וא לֵּאמֹ ר" – אז אויב וועל איך בעטן מיינע בקשות פון דעם
הייליגן באשעפער דורך "שירה וזמרה" ,וועלן דאך דעמאלט'ס מיינע
ווערטער גאר שטארק" :נוֹשֵּ א חֵּ ן" זיין ביים הייליגן באשעפער.
יחי" – און אויב מיינע ווערטער וועלן גאר שטארק:
און אויבֶּ " :יע ֱַרב עָּ לָּיו ִש ִ
"נוֹשֵּ א חֵּ ן" זיין ביים הייליגן באשעפער ,דעמאלט'ס וועל איך דאך שוין
שפעטער קענען זוכה זיין צו זעהן גאר גרויסע ישועות מן השמים ,און:
"ָאנֹ כִ י אֶּ ְשמַ ח בַ יהו-ה" – און איך וועל זיך דאך שוין שפעטער אויך זוכה
זיין צו פרייען מיט די" :יְשּועַ ת יהו-ה ּכְ הֶּ ֶּרף עַ יִן" וואס דער אייבערשטער
האט מיר געשיקט בזכות דעם גרויסן הייליגן עבודה וואס רופט זיך:
"עֲבו ַֹדת הַ נְגִ ינָּה".
און ממילא ווען א יודיש קינד וויל זוכה זיין אז זיינע תפילות זאלן נתקבל
ווערן" :אֶּ ל יהו-ה" ,און ווען א יודיש קינד וויל זוכה זיין אז זיינע תפילות
זאלן טאקע באמת ארויף גיין" :אֶּ ל יהו-ה" ,און עס זאל טאקע באמת ווערן
ָאן גענומען אויבן אין הימל ,דארף ער דאס דעמאלט'ס טוהן אויף א אופן
"ש ָּירה"
פון" :וָּאֶּ תְ חַ נַן" – דארף ער דאס דעמאלט'ס טוהן אויף א אופן פוןִ :
צום הייליגן באשעפער.
לט
אליעזר סוכות נעימות
"שירּו לוֹ" – און אויב מיר וועלן טאקע אלע אינאיינעם זינגען:
און אויבִ :
"זְ ִמירוֹת ִשירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת" פארן הייליגן באשעפער ,דעמאלט'ס וועלן מיר
אלע שפעטער קענען זוכה זיין מקיים צו זיין דעם צווייטן חלק פון דעם
"שיחּו בְ כָּל נִפְ לְ אוֹתָּ יו" – און מיר וועלן שפעטער קענען רעדן
פסוק ,אוןִ :
פון די אלע געוואלדיגע גרויסע" :נִסִ ים וְ נִפְ לָּאוֹת" וואס מיר האבן זוכה
געווען צו זעהן דורך דעם הייליגן עבודה וואס רופט זיך" :עֲבו ַֹדת הַ נְגִ ינָּה".
און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך
"שירּו
אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים ,אז אויבִ :
"שירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת" פארן הייליגן ל ֹו ז ְַמרּו לוֹ" וגו' – אז אויב זינגט מעןִ :
"ד ְרשּו יהו-ה וְ עֻּז ֹו בַ ְקשּו פָּ נָּיו תָּ ִמיד" – דעמאלט'ס
באשעפער ,דעמאלט'סִ :
קען מען דאך שטענדיג בעטן פון דעם הייליגן באשעפער ישועות ורפואות
וכל טוב לנו ולכל ישראל.
און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך
אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל כ' פסוק
ו') ,אז" :נ ְַר ְננָּה" בִ ישּועָּ תֶּ ָך וגו' – אז אויב זינגט מען צום אייבערשטן,
דעמאלט'ס" :יְמַ לֵּא יהו-ה ּכָּל ִמ ְשאֲלוֹתֶּ יָך" – דעמאלט'ס וועט דאך דער
אייבערשטער ערפילן אלע דיינע בקשות.
און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך
אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל קמ"ט
פסוק ג' און ד') ,אז אויב" :יְהַ לְ לּו ְשמ ֹו בְ מָּ חוֹל בְ תֹ ף וְ כִ נוֹר ְיז ְַמרּו לוֹ" – אז
אויב מען וועט דאנקען דעם אייבערשטן מיט "געזאנג" ,וועט דאך
דעמאלט'ס זיכער זייןּ" :כִ י רוֹצֶּ ה יהו-ה בְ עַ מוֹ" ,און" :יְפָּ אֵּ ר ֲענָּוִ ים בִ ישּועָּ ה"
מ
אליעזר סוכות נעימות
– און עס וועט דאך דעמאלט'ס אויך זיין גאר גרויסע "ישועות" פאר די אלע
וואס האבן געזינגען" :זְ ִמירוֹת ִשירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת" פאר די כבוד פון דעם
הייליגן באשעפער.
און בכלל ..זעהט מען דאך שוין ,אז די ריכטיגע וועג פון "תפילה" איז דאך
טאקע דורך "נגינה" ,און די ריכטיגע וועג ווי אזוי מען דאווענט צום
אייבערשטן ,איז דאך טאקע דורך א" :נִיגּון" ,ווייל מען זעהט דאך שוין
קלאר ,אז די אלע הייליגע מנהיגים פון כלל ישראל האבן איין געפירט אז
מען זאל דאווענען צום אייבערשטן מיט ווארימ'ע ניגונים ,און נאך דערצו
שבת און יום טוב ,ווייל יא טייערע יודן ,מיט א אמת'ע ערליכע הייליגע
יודישע" :נִיגּון" קען מען דאך אויף עפענען אלע שערים אויבן אין הימל
וואס איז סתם אזוי שווער אויף צו מאכן.
און דאס איז דאך טאקע די סיבה פארוואס אונזערע הייליגע מנהיגים האבן
מתקן געווען אז מען זאל "זינגען" צום אייבערשטן ביים דאווענען אזוי ווי
"מ ְמקו ְֹמָך מַ לְ ּכֵּנּו תוֹפִ יעַ " וכו' און ביי אסאך אנדערע פלעצער
מען זינגט בייִ :
ביים דאווענען ,איי פארוואס!?..
די תירוץ אויף דעם איז ,כדי מעורר צו זיין מיט דעם די ציבור ,ווייל דורך א:
"נִיגּון" קען דאך א מענטש אסאך בעסער ארויס ברענגען זיין" :הִ ְשתו ְֹקקּות"
צום הייליגן" :בוֹרֵּ א ּכָּל ע ֹול ִָּמים".
און מען זעהט דאך שוין טאקע אויך קלאר ביי יעקב אבינו ,אז עס איז נאר
געווארן" :וַתְ ִחי רּוחַ ַיעֲקֹ ב אֲבִ יהֶּ ם" ..נאר נאך דעם וואס שרח בת אשר האט
געשפילט און זיך אונטער געזינגען פאר יעקב אבינו א שיינע הארציגע
מא
אליעזר סוכות נעימות
הייליגע" :נִיגּון" ,און יעקב אבינו האט זיך דאך בשום אין אופן נישט
געוואלט טרייסט'ן [פאר גאנצע צוויי און צוואנציג יאר] ביז ווען שרח בת
אשר האט גענומען איר פידעל'ע און איהם געשפילט א שיינע הארציגע
הייליגעִ " :ניגּון" ,און נאר דעמאלט'ס ..איז ערשט געווארן" :וַתְ ִחי רּוחַ ַיעֲקֹ ב
אֲבִ יהֶּ ם" – און נאר דעמאלט'ס האט ערשט יעקב אבינו צוריק באקומען זיין:
"רּוחַ הַ קֹ ֶּדש".
און דאס איז דאך טאקע אונזער געדאנק דא ,אז א" :נִיגּון" הייליגט דאך
דעם גאנצן" :נֶּפֶּ ש" פון א מענטש ,און דאס ברענגט דאך איהם נאר נענטער
צום הייליגן באשעפער ,און פארשטייט זיך אז מען רעדט דאך דא טאקע
נאר פון א אמת'ע ערליכע הייליגע יודישע" :נִיגּון" טאקע ,און נישט פון
קיין ניגונים וואס קומען נישט פון קיין ערליכע מקורות ח"ו.
ווייל ווי אזוי פלעגט דער הייליגער סקולענ'ער רבי זי"ע ועכ"י זאגן [דער
מאור ישראל] !?..אז" :מּוזִ יק" וואס קומט פון נישט ערליכע מקורות איז
נישט קיין" :מּוזִ יק" ,נאר עס איז" :מַ ּזִ יק" חס ושלום!..
און ממילא מען רעדט דאך דא טאקע נאר פון אמת'ע ערליכע הייליגע
ּומטַ הֵּ ר" די גאנצע:
"מקַ ֵּדש ְ
יודישע" :נִיגּונִים" וואס זענען טאקע בלויזְ :
"נֶּפֶּ ש" פון א מענטש בשעת ווען א מענטש ווייזט ארויס זיין" :הִ ְשתו ְֹקקּות"
צום הייליגן" :בוֹרֵּ א ּכָּל ע ֹול ִָּמים".
און דאס זענען דאך שוין טאקע בעצם געווען אונזערע הייליגע אבות הק',
איין שטיק" :הִ ְשתו ְֹקקּות" צום" :בוֹרֵּ א ע ֹולָּם" ,און דאס קען מען דאך נאר
מב
אליעזר סוכות נעימות
באקומען ווען מען באנוצט זיך מיט די הייליגעּ" :כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" וואס אונזערע
הייליגע זיידע'ס האבן זיך דאך שוין באנוצט מיט דעם.
און דאס קען מען דאך נאר באקומען ווען מען באנוצט זיך מיט דעם זעלב'ן
הייליגןּ" :כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" וואס די לוים האבן געזינגען פארן הייליגן באשעפער
אויף די פופצן טרעפ וואס עס איז געווען אין דעם הייליגן "בית המקדש"
וואס איז דאך געווען די גרעסטע פלאץ פון" :הַ ְש ָּרַאת הַ ְשכִ ינָּה".
און עס איז דאך שוין טאקע אויך באקאנט פאר א יעדעם איינעם ,אז וואס
האבן די הייליגע קדושים געטוהן בשעת ווען זיי זענען געפארן אויף די
באנען אויפן וועג קיין אוישוויץ צו די עקידה !?..וואס האבן זיי דעמאלט'ס
געטוהן!?..
און די תירוץ אויף דעם איז דאך ,אז די הייליגע קדושים האבן דאך
דעמאלט'ס בלויז געטוהן איין זאך ,און דאס איז" ,געזינגען" דעםֲ " :אנִי
מַ א ֲִמין בֶּ אֱמּונָּה ְשלֵּמָּ ה בְ בִ יַאת הַ מָּ ִשיחַ " – זיי האבן דעמאלט'ס "געזינגען"
דעם" :אֱמּונָּה" אין די" :גְ אּולָּה הָּ עֲתִ ָּידה" וואס גייט דאך שוין בקרוב ממש
ָאן קומען.
ווייל יא ר' יוד ,דאס זענען געווען אונזערע הייליגע זיידע'ס השם ינקום
דמם ,איין שטיק" :הִ ְשתו ְֹקקּות" צום הייליגן באשעפער אין די שווער'סטע
מצבים פון דעם לעבן ,און ווי אזוי האט דאס אויס געפלאצט !?..דורך א
אמת'ע ערליכע הייליגע יודישע" :נִיגּון".
מג
אליעזר סוכות נעימות
און ווען א יודיש קינד זינגט א" :נִיגּון" צום אייבערשטן ,שפאלט ער דאך
דעמאלט'ס א דורך אלע" :שַ עֲרֵּ י ַרח ֲִמים" אויבן אין הימל ,ווייל עס ווערט
דאך שוין קלאר געברענגט אין די ספרים הק' ,אז די "היכל הנגינה" אויבן
אין הימל איז דאך טאקע איינער פון די העכסט'ע היכלות אויבן אין הימל,
און טאקע וועגן דעם קען א יודישע" :נִיגּון" אזוי פיל אויף טוהן אויבן אין
הימל.
"ש ָּירה",
און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין דעם ווארטִ :
"ש ָּירה" איז דאך בעצם צוזאם געשטעלט פון צוויי ווייל די ווארטִ :
ווערטער ,און די צוויי ווערטער זענען :יָּשָּ ר ה' ,ווייל יא ר' יוד ,א אמת'ע
ערליכע הייליגע יודישע" :נִיגּון" וואס ווערט געזינגען פון א יודיש קינד
גייט דאך גלייך ארויף צום הייליגן באשעפער אויבן אין הימל ,און דאס איז
דאך גלייך" :בוֹקַ עַ ת וְ ע ֹולָּה עַ ד ּכִ סֵּ א הַ ּכָּב ֹוד מַ מָּ ש"!..
און איינמאל מיר פארשטייען דאך שוין וואס דאס מיינט א" :נִיגּון" פון א
יוד ,דעמאלט'ס קענען מיר דאך שוין אויך פארשטיין פארוואס עס שפירט
זיך אזא רוחניות'דיגע טעם אין די לופט בשעת ווען יודישע קינדער קומען
זיך צוזאם פרייטיג צו נאכט'ס ביי א טיש כדי צו זינגען" :זְ ִמירוֹת ִשירוֹת
וְ תִ ְשבָּ חוֹת לְ מֶּ לְֶּך אֵּ -ל חַ י וְ קַ יָּם".
ווייל א" :נִיגּון" הייליגט דאך די גאנצע" :נֶּפֶּ ש" פון א יודיש קינד[ ,אזוי ווי
מיר האבן דאך שוין טאקע פריער דערמאנט] ,און ווען "אסאך" יודן זינגען
צוזאמען ,ווערט דאך דעמאלט'ס די "קדושה" אסאך אסאך גרעסער ,און די
"השפעה" אויף א יעדעם איינעם ווערט דאך דעמאלט'ס אסאך אסאך
שטערקער ווי ווען א יעדער איינער זינגט זיך פאר זיך אליין ,און עס ווערט
מד
אליעזר סוכות נעימות
דאך דעמאלט'ס ממש מקיום דעם פסוק פון (ירמיה קפיטל י"ד פסוק ח'):
"מ ְקוֵּה י ְִש ָּראֵּ ל מו ִֹשיע ֹו בְ עֵּ ת צָּ ָּרה".
ִ
און די ווארט" :נִיגּון" איז דאך בעצם צוזאם געשטעלט פון צוויי ווערטער,
און די צוויי ווערטער זענען" :נ' יָּגוֹן" ,ווייל יא ר' יוד ,אפילו אויב א יודיש
קינד געפונט זיך שוין ח"ו אין די נ' שערי טומאה ,און ער איז דאך שוין גאר
שטארק צובראכן פון דעם ,קען איהם אבער נאך אלץ א הייליגע" :נִיגּון"
ארויס נעמען פון זיין פלאנטער און איהם צוריק ברענגען" :לְ ָאבִ ינּו
שֶּ בַ שָּ מַ יִם".
און דאס איז דאך טאקע די פשט פון די ווערטער" :וְ נו ֶֹּדה לְ ָך ִשיר חָּ ָּדש" וכו'
וואס מיר זאגן אלע פסח אויף דער נאכט ביי די הייליגע" :לֵּיל הַ סֵּ ֶּדר" ,אז:
"וְ נו ֶֹּדה לְ ָך ִשיר חָּ ָּדש" – אז ווען מיר וועלן אלע דאנקען דעם הייליגן
באשעפער אויף א אופן פון א" :נִיגּון" ,דעמאלט'ס וועלן מיר אלע שפעטער
קענען זוכה זיין צו דאנקען דעם אייבערשטן" :עַ ל גְ ֻאלָּתֵּ נּו" – דעמאלט'ס
וועלן מיר אלע שפעטער קענען זוכה זיין צו דאנקען דעם אייבערשטן אויף
דעם וואס ער האט אונז אויס געלייזט פון אלע אונזערע צרות.
און מיר וועלן דאך שוין דעמאלט'ס אויך קענען דאנקען דעם אייבערשטן:
"וְ עַ ל ּפְ דּות נַפְ שֵּ נּו" – און מיר וועלן דאך שוין דעמאלט'ס אויך קענען
דאנקען דעם אייבערשטן אויף דעם וואס ער האט אויך אויס געלייזט
אונזער" :נֶּפֶּ ש" פון די הענט פון דעם יצר הרע ,ווייל יא ר' יוד ,א אמת'ע
ערליכע הייליגע יודישע" :נִיגּון" הייליגט דאך די גאנצע" :נֶּפֶּ ש" פון א
יודיש קינד.
מה
אליעזר סוכות נעימות
און א יודיש קינד טאר זיך דאך ח"ו נישט שעמען צו זינגען" :זְ ִמירוֹת ִשירוֹת
וְ תִ ְשבָּ חוֹת לְ מֶּ לְֶּך אֵּ -ל חַ י וְ קַ יָּם" ,ווייל דאס זענען דאך געווען אונזערע
הייליגע אבות הק' ,פון דוד המלך ביז נאך די הייליגע תלמידי בעל שם טוב
הק' ,ווייל זיי זענען דאך אלע שטענדיג געווען ָאן געפילט מיט איין זאך ,און
דאס איז דאך געווען ,מיט" :הִ ְשתו ְֹקקּות" צום הייליגן" :בוֹרֵּ א ּכָּל ע ֹול ִָּמים".
און דאס קען מען דאך נאר דערגרייכן ווען מען באנוצט זיך מיט דעם
הייליגןּ" :כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" וואס אונזער'ע הייליגע זיידע'ס האבן זיך דאך שוין
באנוצט מיט דעם ,און צו אזעלכע גרויסע זאכן קען מען דאך נאר צו קומען
ווען מען באנוצט זיך מיט דעם זעלב'ן הייליגןּ" :כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" וואס די לויים
האבן דאך שוין גענוצט צו זינגען פארן הייליגן באשעפער אויף די פופצן
טרעפ וואס עס איז געווען אין דעם הייליגן בית המקדש ,ווייל יא ר' יוד ,נאר
א אמת'ע ערליכע הייליגע יודישע" :נִיגּון" קען צו ברענגען א אמת'ע:
"נִכְ סְ פָּ ה וְ גַם ּכָּלְ תָּ ה נַפְ ִשי לְ חַ צְ רוֹת יהו-ה"!..
און ממילא וועגן דעם דארף דאך טאקע א יודיש קינד שטענדיג וויסן און
"שירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת" פארן הייליגן
געדענקען ,אז אויב זינגט מען נישט קייןִ :
באשעפער ,דעמאלט'ס האט מען זיך אפ געהאקט פון די וועג פון אונזערע
הייליגע זיידע'ס וואס האבן זיך דאך "מוסר נפש" געווען אויף צו שטעלן א
ווארימ'ע דורֶּ " :נאֱמָּ נִים לַיהו-ה ּולְ תו ָֹּרת ֹו הַ ְקדוֹשָּ ה" ,ווייל א ערליכע יוד מוז
דאך לעבן א לעבן פון" :זְ ִמירוֹת ִשירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת לְ מֶּ לְֶּך אֵּ -ל חַ י וְ קַ יָּם".
און דער גרויסער סניגורן של ישראל דער הייליגער בארדיטשוב'ער רב
זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל האט דאך שוין טאקע אויך געבעטן פון דעם
הייליגן באשעפער אין זיין הייליגן באקאנט'ן" :נִיגּון" פון" :רבונו של עולם
מו
אליעזר סוכות נעימות
מיר וועלן מאכן א בייט" ,אז" :וועסטו וועלן פרעגן וואס חיי הייסט"!?..
זאג איך דיר ,אז" :חַ י חַ י" – דו ווייסט וואס מיינט "געלעבט" !?..און דו
ווייסט וואס מיינט א לעבן פון א יודיש קינד!?..
איך וועל דיר זאגן וואס א לעבן פון א יודיש קינד מיינט ,א לעבן פון א
יודיש קינד מיינט ,אז" :יוֹדּוָך וִ ישַ בְ חּוָך" ..אוי וויי טאטע ,ווייל יא ר' יוד,
דאס הייסט געלעבט!..
און דאס איז דאך די לעבן פון א יעדע יודיש קינד אויף דער וועלט ,נישט
אויף צו הערן צו לויבן און דאנקען דעם הייליגן באשעפער" :עַ ל ּכָּל
הַ ּטוֹבוֹת נִסִ ים וְ נִפְ לָּאוֹת שֶּ עָּ שָּ ה עִ מָּ נּו מֵּ עו ֵֹּדינּו עַ ד הַ יוֹם הַ ּזֶּה" ,און" :עַ ל ּכָּל
נ ְִשימָּ ה ּונ ְִשימָּ ה תְ הַ לֵּל ָּיּ-ה" ,און יא ר' יוד ,דאס הייסט "געלעבט" לפי דעת
קדשו של הסניגורן של ישראל רבי לוי יצחק בן שרה סאשא מברדיטשוב
זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל !..און נישט איך זאג אזוי ,נאר דער הייליגער
סניגורן של ישראל דער הייליגער בארדיטשוב'ער רב זאגט אזוי!..
און דאס דארפן מיר דאך אלע האבן [האט דער הייליגער בארדיטשוב'ער רב
געזאגט פארן הייליגן באשעפער] ,און ער האט זיך דאך נאך דעמאלט'ס צו
וויינט" :אוי וויי טאטע".
ווייל דאס איז דאך די גאנצע לעבן פון א יודיש קינד ,א לעבן פון א יודיש
קינד איז דאך נאר איין זאך ,און די איין זאך איז ,נישט אויף הערן צו לויבן
דעם הייליגן באשעפער" :עַ ל ּכָּל הַ ּטוֹבוֹת נִסִ ים וְ נִפְ לָּאוֹת שֶּ עָּ שָּ ה עִ מָּ נּו
מֵּ עו ֵֹּדינּו עַ ד הַ יוֹם הַ ּזֶּה וְ עַ ל ּכָּל נ ְִשימָּ ה ּונ ְִשימָּ ה תְ הַ לֵּל ָּיּ-ה" ,און דאס הייסט
"געלעבט" ,און אזוי באקומט מען א טעם אין א מצוה.
מז
אליעזר סוכות נעימות
און וועגן דעם טאקע האט מען זיך שטענדיג געפירט ביי ערליכע יודן צו
זינגען א" :נִיגּון" בשעת ווען מען טוט א מצוה ,ווייל א" :נִיגּון" ברענגט
דאך אריין א" :הִ ְשתו ְֹקקּות" אין דעם הארץ פון א מענטש ,און דאס בינדט
דאך אויך צו דעם מענטש צו דעם" :מֶּ לְֶּך מַ לְ כֵּי הַ ְמלָּכִ ים הַ קָּ דוֹש בָּ רּוְך הּוא"
און צו זיין הייליגע תורה ומצות.
און דורך דעם איז מען דאך אויך מקיים דאס וואס עס שטייט דאך שוין אין
דעם הייליגן זוהר הק' (פ' אחרי דף :ע"ג ע"ב) אז" :קֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא
וְ או ַֹריְתָּ א וְ ִי ְֹש ָּראֵּ ל חַ ד הּוא" ,און דאס וואס עס שטייט דאך שוין אין פסוק אין
קהלת (קפיטל ד' פסוק י"ב) אז" :וְ הַ חּוט הַ ְמשּולָּש ֹלא בִ ְמהֵּ ָּרה ִינָּתֵּ ק".
און די ריכטיגע צייט צו לויבן דעם אייבערשטן איז דאך טאקע אין דעם
הייליגן יום טוב פון" :סּוּכוֹת" ,ווייל די הייליגע יום טוב פון" :סּוּכוֹת" איז
דאך דעם" :זְ מַ ן ִש ְמחָּ תֵּ נּו בְ תּוּפִ ים ּובִ ְמחוֹלוֹת" ,און די ווארט" :סּוּכַת" – איז
דאך טאקע אויך גימטריא" :תוֹף" – א פויק ,ווייל יא ר' יוד ,די יום טוב:
"ש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה".
"סּוּכוֹת" איז דאך די זמן פוןִ :
"ש ְמחָּ ה" וואס עס איז געווען" :בְ עֵּ ת ִש ְמחַ ת בֵּ ית
און דורך די הייליגעִ :
הַ שוֹאֵּ בָּ ה" האט מען דאך געקענט צו קומען צו די געוואלדיגע גרויסע
מדריגה פון" :רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" כידוע.
אזוי ווי חז"ל (ירושלמי סוכה פרק ה' הלכה א') זאגן דאך אונז שוין טאקע
"ש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה" איז דאך געווען א בחינה קלאר בפירוש ,אז בייִ :
"ש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה" האט
שאֲבִ ין רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" – אז בייִ :
פון" :שֶּ ִמשָּ ם ֹ
מען דאך געקענט ָאן שעפן" :רּוחַ הַ קֹ ֶּדש".
מח
אליעזר סוכות נעימות
אבער איין מינוט ,וואס איז פשט פון דעם !?..פארוואס טאקע איז געווען
שאֲבִ ין רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" – פארוואס טאקע
דעמאלט'ס א בחינה פון" :שֶּ ִמשָּ ם ֹ
האט מען דעמאלט'ס געקענט זוכה זיין ָאן צו שעפן הויפענע'ס פון" :רּוחַ
הַ קֹ ֶּדש"!?..
נאר די תירוץ אויף דעם איז ,אז דו ווייסט פארוואס מען האט דעמאלט'ס
געקענט זוכה זיין ָאן צו שעפן גאנצע'טע הויפענע'ס פון" :רּוחַ הַ קֹ ֶּדש"!?..
איך וועל דיר זאגן פארוואס מען האט דעמאלט'ס געקענט זוכה זיין ָאן צו
שעפן גאנצע'טע הויפענע'ס פון" :רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" ,די סיבה פון דעם איז
"ש ְמחַ ת" בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה –
געווען ,ווייל עס איז דאך געווען דעמאלט'סִ :
ווייל עס איז דאך געווען דעמאלט'ס "פריילעך"!..
און אויב עס איז "פריילעך" ..דעמאלט'ס קען מען דאך שוין צו קומען צו די
גרעסטע מדריגות וואס עס איז נאר פארהאנען אויף דער וועלט ,און
"ש ְמחָּ ה" ,דעמאלט'ס איז דאך שוין בכלל נישט
איינמאל עס הערשט אִ :
קיין חידוש אז יודישע קינדער האבן געקענט דעמאלט'ס צו קומען צו
אזעלכע געוואלדיגע גרויסע מדריגות ווי" :רּוחַ הַ קֹ ֶּדש".
און אזוי אויך ווייסן מיר דאך שוין טאקע אלע אויך ,אז" :רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" קען
דאך נישט רוען אויף אזא איינער וואס איז נישט "פריילעך" ,אזוי ווי חז"ל
(שבת דף :ל' ע"ב) זאגן דאך אונז שוין טאקע קלאר בפירוש ,אז" :אֵּ ין
הַ ְשכִ ינָּה שו ָֹּרה אֶּ לָּא ִמתוְֹך ִש ְמחָּ ה" – אז די שכינה הק' קען דאך נישט רוען
צווישן יודישע קינדער נאר אויב מען איז "פריילעך".
מט
אליעזר סוכות נעימות
און מען זעהט דאך שוין טאקע אויך ביי יעקב אבינו ,אז יעקב אבינו האט
פארלוירן זיין" :רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" פאר גאנצע "צוויי און צוואנציג יאר" ,ווייל די
גאנצע צייט וואס ער האט געוויינט אויף זיין זוהן יוסף ,און ער האט זיך
נישט געוואלט טרייסט'ן ,האט ער דאך נישט געקענט זוכה זיין צו קיין:
"רּוחַ הַ קֹ ֶּדש".
אבער דו ווייסט פארוואס יעקב אבינו האט נישט געקענט זוכה זיין צו קיין:
"רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" בשעת ווען ער האט געוויינט אויף זיין זוהן יוסף!?..
די תירוץ אויף דעם איז ,ווייל חז"ל זאגן דאך אונז שוין קלאר בפירוש ,אז די
שכינה הק' רועט דאך נאר אויף אזא איינער וואס איז אויף געלייגט מיט א
"רצוֹן הַ בוֹרֵּ א בָּ רּוְך הּוא" מיט א
"ש ְמחָּ ה" און ער טוט דעםָּ :
חיות פוןִ :
"ש ְמחָּ ה שֶּ ל ִמצְ וָּה".
פרייליכ'קייט און מיט אִ :
"ש ְמחָּ ה"
און ווען יעקב אבינו האט נישט געהאט די אמת'ע מדריגה פוןִ :
לפי מדריגתו ,האט ער דעמאלט'ס יענע רגע פארלוירן זיין" :רּוחַ הַ קֹ ֶּדש"
טראץ דעם וואס ער איז דאך געווען דער גרויסער הייליגער צדיק "יעקב
אבינו" !..ווייל יא ר' יוד ,די ענין פון" :עִ בְ דּו אֶּ ת יהו-ה" – די ענין פון
עבודת השם יתברך קומט דאך טאקע נאר צו ווערן געטוהן" :בְ ִש ְמחָּ ה" –
פרייליכערהייט.
און די משנה זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך אין מסכת סוכה (דף :נ"א
"מי שֶּ ֹּלא ָּרָאה ִש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה ֹלא ָּרָאה ִש ְמחָּ ה ִמיָּמָּ יו" – אז
ע"א) ,אזִ :
"ש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה" איז דאך געווען עפעס אויסער "ש ְמחָּ ה" פוןִ : דיִ :
געווענטליך ,און ווער עס האט נישט געזעהן מיט די אייגענ'ע אויגן די:
נ
אליעזר סוכות נעימות
"ש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה" אין די הייליגע
"ש ְמחָּ ה" וואס עס איז געווען בשעתִ :
ִ
בית המקדש ,האט נאך קיינמאל נישט געזעהן וואס דאס מיינט א אמת'ע:
"ש ְמחָּ ה שֶּ ל ִמצְ וָּה" ,איי פארוואס!?..
ִ
די תירוץ אויף דעם איז ,ווייל דעמאלט'ס האט מען דאך געקענט זעהן ווי
"ש ְמחָּ ה",
ווייט מען קען ָאן קומען דורך די געוואלדיגע גרויסע כח פוןִ :
אבער איין מינוט ר' יוד ,ביז וואו קען מען טאקע ָאן קומען דורך די
"ש ְמחָּ ה" !?..און די תירוץ אויף דעם איז דאך,
געוואלדיגע גרויסע כח פוןִ :
"ש ְמחָּ ה" קען מען דאך צו קומען:
אז דורך די געוואלדיגע גרויסע כח פוןִ :
"עַ ד ּכְ ֵּדי רּוחַ הַ קֹ ֶּדש מַ מָּ ש"!..
אבער וואס טוט א יודיש קינד ווען ער טרעפט זיך אמאל אין א צובראכענ'ע
מצב !?..אין הכי נמי ער האט טאקע נישט געוואלט דארט זיין ,אבער ..עס
האט פאסירט ,וואס איז דעמאלט'ס די עצה!?..
זאגט ד אך אונז שוין וועגן דעם דוד המלך עליו השלום אין זיין הייליגן ספר
תהלים גאר גאר א גוטע עצה פאר דעם ,און די עצה וואס דוד המלך עליו
השלום געבט אונז אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל מ"ב פסוק ט'') איז,
אז" :יוֹמָּ ם" – אז ווען עס איז דיר ליכטיג און וואויל ,זאלסטו דעמאלט'ס
גוט געדענקען און קלאר וויסן אז דאס איז דאך בלויז ווייל" :יְצַ ּוֶּה יהו-ה
חַ סְ דוֹ" – זאלסטו דעמאלט'ס גוט געדענקען און קלאר וויסן אז דאס איז
דאך בלויז ווייל דער אייבערשטער האט געשיקט זיין" :חֶּ סֶּ ד" אויף דיר.
אוןּ" :ובַ ַל ְילָּה" – און ווען עס איז דיר טונקל ווי די נאכט ,זאלסטו
"שירֹה עִ ִמי" – זאלסטו דעמאלט'ס טוהן די
דעמאלט'ס טוהן די עצה פוןִ :
נא
אליעזר סוכות נעימות
עצה פון "זינגען" פאר די כבוד פון דעם אייבערשטן צוזאמען מיט א:
"תְ פִ לָּה לְ אֵּ -ל חַ יָּי" – צוזאמען מיט א "תפילה" צום הייליגן באשעפער.
און דאס וועט דאך דיר שוין דעמאלט'ס זיכער העלפן ארויס צו גיין פון דיין
פינסטער'קייט וואו דו געפונס'ט זיך ליידער ,ווייל ווען דער הייליגער
באשעפער וועט זעהן דיין" :הִ ְשתו ְֹקקּות" וואס דו האסט אין "הארץ" צום
אייבערשטן ,וועט ער דאך דיר שוין דעמאלט'ס זיכער גאר שנעל באפרייען
פון דיין צער און פון דיין עגמת נפש וואס דו גייסט ליידער אריבער.
און ביי חסידים האט מען זיך דאך שוין טאקע שטענדיג געפירט זיך צוזאם
"שירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת" פארן הייליגן
צו קומען פרייטיג צו נאכט'ס צו זינגעןִ :
באשעפער ,און דו ווייסט פארוואס !?..ווייל דאס האלט דאך ָאן גאנץ כלל
ישראל אין דעם שווער'ן ביטער'ן גלות וואס מיר גייען דא יעצט אלע א
דורך ,און דאס האלט דאך אונז אלע צוזאמען" :בַ ֲאג ָֻּדה אֶּ חָּ ת".
"ש ָּירה" איז דאך טאקע אויך די זעלבע אותיות ווי די ווארט: און די ווארט ִ
"יְרֻ שָּ ה" ,און דאס קען דאך טאקע זיין פשט אין דעם פסוק פון" :תו ָֹּרה צִ ּוָּה
לָּנּו מֹ שֶּ ה מו ָֹּרשָּ ה ְקהִ לַת ַיעֲקֹ ב" וואס עס שטייט דאך שוין אין פרשת וזאת
הברכה (קפיטל ל"ג פסוק ד') ,אז דער הייליגער באשעפער זאגט אונז דא
אזוי ,אז" :תו ָֹּרה צִ ּוָּה לָּנּו מֹ שֶּ ה" – אז עס איז אמת טאקע אז דער הייליגער
תורה הק' איז דאך טאקע געגעבן געווארן דורך "משה רבינו".
אבער" :מו ָֹּרשָּ ה" – אבער די ענין פון" :יְרֻ שָּ ה" ,וואס די ווארט" :יְרֻ שָּ ה" איז
"קהִ לַת ַיעֲקֹ ב" –
"ש ָּירה" ,דאס איזְ : דאך די זעלבע אותיות ווי די ווארטִ :
דאס האלט דאך צוזאמען גאנץ כלל ישראל אין אלע דורות!..
נב
אליעזר סוכות נעימות
און ממי לא וועגן דעם פלעגט מען זיך שטענדיג צוזאם נעמען ביי חסידים
און זינגען" :זְ ִמירוֹת ִשירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת לְ מֶּ לְֶּך אֵּ -ל חַ י וְ קַ יָּם" ,ווייל יא ר' יוד,
דאס האט אונז אייביג געהאלטן צוזאמען ,און דאס וועט דאך אונז אויך
ווייטער האלטן צוזאמען" :עַ ד בִ יַאת מָּ ִשיחַ צִ ְדקֵּ ינּו" בעזרת השם יתברך.
און מיר בעטן דאך שוין טאקע אלע פון דעם הייליגן באשעפער ביי די
זמירות שבת קודש [ביי דעם הייליגן פיוט פוןּ" :כָּל ְמקַ ֵּדש" וכו'] ,אז:
" ְֹשמֵּ ִחים לְ שָּ ְמרוֹ" – אז עס איז אמת טאקע אז מיר פרייען זיך טאקע גאר
שטארק מיט דעם הייליגן "שבת קודש".
אבער אין די זעלבע צייט בעטן מיר אבער אויך פון דיר הייליגער גרויסער
טאטע אין הימל ,אז" :שַ ְמחֵּ ם" – אז דער פריי "אונז" שוין אויך ,און מיר
"רבוֹנ ֹו שֶּ ל ע ֹולָּם" ,אז" :שַ ְמחֵּ ם בְ בִ ְניַן שָּ לֵּם" – און דער
בעטן דא אלע דעםִ :
אייבערשטער זאל אונז שוין אינגאנצן דער פרייען און אונז ברענגען די
גרויסע" :גְ אּולָּה ְשלֵּמָּ ה".
און ווען א יודיש קינד האט ליידער אמאל א חולה ביי זיך אין שטוב
וכדומה ,דארף ער דאך דעמאלט'ס וויסן ,אז ער האט דאך שוין גאר גאר א
גוטע עצה פאר דעם ,און וואס איז זיין עצה דעמאלט'ס!?..
און די תירוץ אויף דעם איז דאך ,אז זיין עצה איז דאך דעמאלט'ס ,אז ער
זאל אויס נוצן דעם הייליגן "שבת קודש" ווי עס דארף צו זיין ,און ער זאל
מכבד זיין דעם הייליגן שבת קודש ווי עס דארף צו זיין ,און ער זאל זינגען:
"זְ ִמירוֹת ִשירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת לְ מֶּ לְֶּך אֵּ -ל חַ י וְ קַ יָּם" וואס האט אונז געגעבן דעם
הייליגן מתנה פון שבת קודש.
נג
אליעזר סוכות נעימות
און אזוי ..וועט ער דאך זיכער זוכה זיין אויס צו פועל'ן א "רפואה" פאר
דעם חולה ,און דער חולה וועט דאך שוין דעמאלט'ס זיכער געזונט ווערן
אין דעם זכות פון אויס נוצן דעם הייליגן שבת קודש מיט" :זְ ִמירוֹת ִשירוֹת
וְ תִ ְשבָּ חוֹת לְ מֶּ לְֶּך אֵּ -ל חַ י וְ קַ יָּם".
און דאס זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך דער הייליגער נעים זמירות ישראל
דוד המלך עליו השלום אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל ק"ו פסוק מ"ד),
אזַ " :וי ְַרא בַ צַ ר לָּהֶּ ם" – אז דו ווייסט ווען דער אייבערשטער וועט שוין צו
זעהן אונזער גרויסע צער און אונז שוין ברענגען אונזער גרויסע ישועה!?..
דו ווייסט ווען דאס וועט פאסירן!?..
די תירוץ אויף דעם איז ,אז דאס וועט נאר פאסירן ווען" :בְ שָּ ְמע ֹו אֶּ ת ִרנָּתָּ ם"
– דאס וועט נאר פאסירן ווען ער וועט הערן אונזער "געזאנג" און אונזער
"פרייד" ווי מיר פרייען זיך מיט זיין הייליגע תורה ומצות.
און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין דעם פסוק פוןַ " :וי ְַרא
"רפּוָאה" ,ווייל די ווארט" :בַ צַ ר" – איז
בַ צַ ר לָּהֶּ ם" וגו' לגבי דעם ענין פוןְ :
"רפּוָאה" ,און די פשט אין דעם פסוק דא איז אזוי ,אז:
דאך טאקע גימטריאְ :
" ַוי ְַרא בַ צַ ר לָּהֶּ ם" – אז דו ווייסט ווען דער אייבערשטער וועט זיך שוין אום
קוקען אויף אונז מיט א שטערקער'ע בליק ..און אונז זעהן" :בַ צַ ר" – און
"רפּוָאה" [א רפואת הנפש און א רפואת הגוף]!?..
אונז זעהן צו שיקן אְ :
די תירוץ אויף דעם איז ,אז דאס וועט נאר פאסירן ווען" :בְ שָּ ְמע ֹו אֶּ ת ִרנָּתָּ ם"
– דאס וועט נאר פאסירן ווען ער וועט הערן אונזער "געזאנג" און אונזער
נד
אליעזר סוכות נעימות
"פרייד" ווי מיר פרייען זיך מיט זיינע הייליגע שבתים און מיט זיינע הייליגע
תורה ומצות.
און ווען דער אייבערשטער וועט הערן אונזערע" :זְ ִמירוֹת ִשירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת"
וואס מיר זינגען פאר א איהם א יעדן פרייטיג צו נאכט'ס במסיבת מרעים,
וועט ער דאך אונז שוין דעמאלט'ס זיכער גלייך שיקן אלע סארטן ישועות
ורפואות און" :הַ ְשּפָּ עוֹת חֲסָּ ִדים וְ ַרח ֲִמים".
ווייל ווען יודישע קינדער קומען זיך צוזאמען פרייטיג צו נאכט'ס כדי צו
זינגען" :זְ ִמירוֹת ִשירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת לָּאֵּ -ל אֲשֶּ ר שַ בָּ ת בָּ ָּרא" ,שפאלט דאך דאס
דעמאלט'ס א דורך אלע" :שַ עֲרֵּ י ַרח ֲִמים" אויבן אין הימל ,און דאס ברענגט
דאך דעמאלט'ס אראפ גאר גרויסע" :הַ ְשּפָּ עוֹת חֲסָּ ִדים וְ ַרח ֲִמים עָּ לֵּינּו וְ עַ ל ּכָּל
י ְִש ָּראֵּ ל".
"ש ְמחָּ ה" און דורך די הייליגעּ" :כֹחַ
אבער על כל פנים ..דורך די הייליגעִ :
הַ נְגִ ינָּה" וואס מיר נוצן אין דעם הייליגן יום טוב פון" :סּוּכוֹת" ,ווערט דאך
"ש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה" ,און מיר
"ש ְמחָּ ה" פוןִ :
נתעורר יענע הייליגעִ :
קענען דאך יעצט אויך זוכה זיין צו הויפענע'ס פון ישועות ורפואות לנו
ולכל ישראל.
און דאס איז די" :לְ מַ עַ ן י ְֵּדעּו" – און דאס איז די טעם פון די מצוה פון:
"סּוּכָּה" ,ווייל די טעם פון די מצוה פון" :סּוּכָּה" איז דאך ,אז אונזערע
קינדער זאלן גוט אריין נעמען אין זיך די הייליגע תורה ומצות און דאס גוט
געדענקען ,אבער ווי אזוי מאכט מען דאס !?..און ווי אזוי מאכט מען אז
נה
אליעזר סוכות נעימות
אונזערע קינדער זאלן טאקע באמת גוט אריין נעמען אין זיך דער הייליגער
תורה הק' צוזאמען מיט אירע מצוות!?..
און די תירוץ אויף דעם איז דאך ,אז דאס קען מען דאך נאר טוהן דורך א:
"לְ מַ עַ ן ֵּי ְדעּו ֹדרֹתֵּ יכֶּם" – דאס קען מען דאך נאר טוהן דורך א אמת'ע ערליכע
הייליגע יודישע" :לִ יד" ,און דאס קען מען דאך נאר טוהן דורך דעם וואס
מיר ברענגען אריין א לעבעדיג'קייט אין די הערצער פון אונזערע קינדער:
" ַלעֲבו ַֹדת הַ בוֹרֵּ א" דורך אמת'ע ערליכע הייליגע יודישע לידער וואס קומען
בלויז פון הייליגע מקורות.
און וועגן דעם זינגען מיר דאך שוין טאקע אלע שטענדיג מיט אונזערע
קינדער ערליכע הייליגע ווארימ'ע יודישע ניגונים וואס וועקן אויף זייערע
הערצער צום אייבערשטן און צו זיין הייליגער תורה הק'.
און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך
אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל נ"ז פסוק
"עּורה" הַ נֵּבֶּ ל וְ כִ נוֹר – אז די הייליגע כח פוןּ" :כֹחַ הַ נְגִ ינָּה"
ָּ ט') ,אז:
פארמאגט דאך גאר א גרויסן כח מעורר צו זיין א יודיש קינד תשובה צו
טוהן" :בִ תְ שּובָּ ה ְשלֵּמָּ ה" פארן הייליגן באשעפער.
און אין דעם הייליגן יום טוב פון" :סּוּכוֹת" בעטן מיר דאך שוין טאקע אלע
דעם הייליגן באשעפער ,אז ווען וועלן מיר שוין אלע נאך אמאל קענען זוכה
זיין צו דעם" :וְ הָּ שֵּ ב ֹּכ ֲהנִים ַלעֲבו ָֹּדתָּ ם" – אז ווען וועלן מיר שוין אלע נאך
אמאל קענען זוכה זיין צו זעהן ווי אזוי די הייליגע כהנים טוען די הייליגע
עבודה אין דעם הייליגן בית המקדש!?..
נו
אליעזר סוכות נעימות
און ווען וועלן מיר שוין אלע נאך אמאל קענען זוכה זיין צו דעםּ" :ולְ וִ יִ ם
לְ ִש ָּירם ּולְ זִ ְמ ָּרם" – און ווען וועלן מיר שוין אלע נאך אמאל קענען זוכה זיין
צו זעהן ווי אזוי די לוים זינגען אויף די פופצן טרעפ פון די עזרה זינגענ'דיג
"שיר הַ מַ עֲלוֹת"!?..
דעםִ :
אוי ..טאטע אין הימל ,ווען וועלן מיר שוין נאך אמאל קענען זוכה זיין צו
דעם" :וְ הָּ שֵּ ב ֹּכ ֲהנִים ַלעֲבו ָֹּדתָּ ם ּולְ וִ יִ ם לְ ִש ָּירם ּולְ זִ ְמ ָּרם" !?..ווען!?..
די תירוץ אויף דעם איז דאך ,אז דו ווייסט ווען מיר וועלן שוין נאך אמאל
קענען זוכה זיין צו דעם" :וְ הָּ שֵּ ב ֹּכ ֲהנִים ַלעֲבו ָֹּדתָּ ם ּולְ וִ יִ ם לְ ִש ָּירם
ּולְ זִ ְמ ָּרם" !?..ווען" :וְ הָּ שֵּ ב י ְִש ָּראֵּ ל" – ווען יודישע קינדער וועלן זיך שוין
נעמען תשובה טוהן" :בִ תְ שּובָּ ה ְשלֵּמָּ ה" פארן הייליגן באשעפער.
ווייל" :אֵּ מָּ תַ י קָּ ָאתֵּ י מַ ר" – ווייל דו ווייסט ווען משיח וועט קומען !?..דאס
וועט דאך נאר געשעהן ווען" :הַ יוֹם אִ ם בְ קֹ ל ֹו תִ ְשמָּ עּו" – דאס וועט דאך
נאר געשעהן ווען יודישע קינדער וועלן שוין תשובה טוהן" :בִ תְ שּובָּ ה
ְשלֵּמָּ ה" פארן הייליגן באשעפער.
און ווי אזוי קען מען טאקע זוכה זיין צו" :תְ שּובָּ ה ְשלֵּמָּ ה" !?..ווי אזוי
מאכט מען דאס !?..און די תירוץ אויף דעם איז דאך ,אז דאס מאכט מען
דאך טאקע אויך דורך א אמת'ע ערליכע הייליגע יודישע" :נִיגּון" ,ווייל ווי
אזוי האבן די הייליגע צדיקים לבית סקולען געזאגט !?..אז א אמת'ע
ערליכע הייליגע יודישע" :נִיגּון" האט דאך גאר א גרויסן כח מושך צו זיין א
יודיש קינד צו" :תְ שּובָּ ה ְשלֵּמָּ ה".
נז
אליעזר סוכות נעימות
"שירּו
און די ווערטער" :תְ שּובָּ ה ְשלֵּמָּ ה" – איז דאך טאקע אויך גימטריאִ :
לַיהו-ה ִשירּו" – זינג פאר באשעפער זינג !..און יא ר' יוד ,זינג פאר
באשעפער זינג !..ווייל א אמת'ע ערליכע הייליגע יודישע" :נִיגּון" ..וועט
דיר ברענגען צו" :תְ שּובָּ ה ְשלֵּמָּ ה" ,בלי שום ספק.
און ממילא לאמיר נישט זיין קיין נערנים טייערע יודן ,אוןּ" :פְ צוֹחַ ִש ִירים
תְ מּור בְ כִ יוֹת" (מתוך יוצר לשבת החודש) – און לאמיר אלע ענדערש אויס
ברעכן אין א פייער'דיגע "געזאנג" פארן הייליגן באשעפער ..אנשטאדט
דארפן אויס ברעכן אין א יאמערליכ'ן "געוויין" פארן הייליגן באשעפער.
און די ווערטערּ" :פְ צוֹחַ ִש ִירים תְ מּור בְ כִ יוֹת" – איז דאך טאקע אויך ראשי
תיבות :תשפ"ב ,ווייל יא טייערע יודן ,אויב מיר וועלן דעם יאר תשפ"ב
אויס ברעכן אין א פייער'דיגע "געזאנג" פארן הייליגן באשעפער ,וועלן מיר
דעמאלט'ס בעזרת השם יתברך היי יאר זוכה זיין צו זינגעןָ" :אז י ִָּשיר" מיט
משיח אינאיינעם.
ווייל דער אייבערשטער וועט דאך דעמאלט'ס זאגן אזוי ,אז ענק זינגען אין
"ליידן" !?..זאלט איר זוכה זיין צו זינגען אין "פריידן" !..און דער
אייבערשטער וועט דעמאלט'ס זיכער צוריק קערן זיין הייליגע שכינה הק' צו
ירושלים עיר הקודש ,און" :וְ הָּ שֵּ ב ֹּכ ֲהנִים ַלעֲבו ָֹּדתָּ ם ּולְ וִ יִ ם לְ ִש ָּירם ּולְ זִ ְמ ָּרם":
ְׁז ַּמן ִׁש ְׁמ ָח ֵּתנ ּו
זְ מַ ן ִש ְמחָ ֵתנ ּו :די ענין פוןִ :
"ש ְמחָּ ה" איז דאך איינער פון די הויפט יסודות
"ש ְמחָּ ה" איז דאך די שליסל צו "חיות"
ביי א יודיש קינד ,ווייל די ענין פוןִ :
נח
אליעזר סוכות נעימות
אין עבודת הבורא ,און ממילא וועגן דעם זאגט דאך דיר שוין טאקע דער
הייליגער תורה הק' ביי די יום טוב פון" :סּוּכוֹת" ,אז :וְ הָּ יִיתָּ "אַ ְך" שָּ מֵּ חַ –
אז דו זאלסט "נאר" זיין פריילעך.
ווייל ווען עס קומט ָאן די הייליגע יום טוב פון" :סּוּכוֹת" ,און א יודיש קינד
ימנּותָּ א ּובְ צִ לָּא ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא"
איז דעמאלט'ס זוכה צ ו זיצן" :בְ צִ לָּא ִד ְמהֵּ ְ
– און א יודיש קינד איז דעמאלט'ס זוכה צו זיצן אין די שאטן פון דעם
הייליגן באשעפער ,און אין דעם אייבערשטנ'ס שויס ,מוז ער דאך
דעמאלט'ס גאר שטארק אכטונג געבן צו זיין" :בְ ִש ְמחָּ ה" ,ווייל דער
אייבערשטער קען דאך נישט סובל זיין קיין" :עַ צְ בּות" און" :מָּ ָּרה ְשחו ָֹּרה"
כידוע.
ימנּותָּ א"
און ממילא ווען א יודיש קינד געפונט זיך שוין ממש" :בְ צִ לָּא ִד ְמהֵּ ְ
– און ממילא ווען א יודיש קינד געפונט זיך שוין ממש גאר גאר נאנט צום
אייבערשטן ,מוז ער דאך שוין דעמאלט'ס טאקע גאר שטארק אכטונג געבן
צו זיין" :בְ ִש ְמחָּ ה" ,ווייל די געוואלדיגע אור וואס א יודיש קינד איז זוכה צו
באקומען אין דעם הייליגן יום טוב" :סּוּכוֹת" צו זיין צוזאמען מיט די
"מ ֲהנֶּה"
הייליגע שכינה הק' אונטער איין דאך ..איז דאך א אור וואס איזְ :
"ש ְמחָּ ה".
די" :נֶּפֶּ ש" פון א מענטש מיט א אויסטערליש'עִ :
און כדי צו קענען זוכה זיין מקבל צו זיין דעם גרויסן אור וואס איז אזוי
"מ ֲהנֶּה" די" :נֶּפֶּ ש" פון א מענטש ,מוז מען דאך זיין גאר שטארק:
שטארקְ :
"בְ ִש ְמחָּ ה" ,ווייל נאר אזוי קען מען זיך דאך דער נענטער'ן צו דעם הייליגן
ימנּותָּ א
באשעפער מיט א מורא'דיגע התקרבות און אריין גיין" :בְ צִ לָּא ִד ְמהֵּ ְ
ּובְ צִ לָּא ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא".
נט
אליעזר סוכות נעימות
און אנדערש קען מען דאך נישט טוהן ,ווייל דער אייבערשטער פאר נעמט
דאך נישט קיין" :עַ צְ בּות" און" :מָּ ָּרה ְשחו ָֹּרה" ,און ממילא כדי צו קענען
"מ ֲהנֶּה" די" :נֶּפֶּ ש" פון א מענטש,
קונה זיין צו דעם גרויסן אור וואס איזְ :
מוז מען דאך זיין גאר שטארק" :בְ ִש ְמחָּ ה" אין דעם הייליגן יום טוב פון:
"זְ מַ ן ִש ְמחָּ תֵּ נּו".
און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין די ווערטער פון" :וְ הָּ יִיתָּ
אַ ְך שָּ מֵּ חַ " ,ווייל די ראשי תיבות פון די ווערטער" :וְ הָּ יִיתָּ אַ ְך שָּ מֵּ חַ " – איז
דאך טאקע אויך גימטריא" :אוֹר ְמ ֲהנֶּה" ,ווייל יא ר' יוד ,די געוואלדיגע
גרויסע אור וואס קומט אראפ" :סּוּכוֹת" איז דאך א רוחניות'דיגע אור וואס
"ש ְמחָּ ה" אויף די" :נֶּפֶּ ש" פון דעם
איז דאך משפיע הויפענע'ס פוןִ :
מענטש[ ,און נישט אויף די גשמיות'דיגע גוף פון דעם מענטש ,נאר אויף די
פנימיות'דיגע" :נֶּפֶּ ש" פון דעם מענטש] ,און די געוואלדיגע גרויסע אור
"מ ֲהנֶּה" די" :נֶּפֶּ ש" פון דעם מענטש
וואס קומט אראפ" :סּוּכוֹת" איז דאךְ :
אויף א אמת'ע רוחניות'דיגע אופן.
אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין חז"ל (ירושלמי סוכה פרק
ה' הלכה א') אז" :בְ עֵּ ת ִש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה" איז דאך געווען א בחינה פון:
שאֲבִ ין רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" ,און מיר ווייסן דאך שוין אלע אויך זייער גוט,
"שֶּ ִמשָּ ם ֹ
אז" :אֵּ ין הַ ְשכִ ינָּה שו ָֹּרה אֶּ לָּא ִמתוְֹך ִש ְמחָּ ה" ,און" :רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" קען דאך
נישט רוען אויף אזא איינער וואס איז נישט פריילעך ,אזוי ווי מען זעהט
דאך שוין טאקע קלאר ביי "יעקב אבינו" ,אז יעקב אבינו האט פארלוירן
זיין" :רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" פאר גאנצע "צוויי און צוואנציג יאר" ,ווייל אין די גאנצע
צייט וואס ער האט געוויינט אויף זיין זוהן יוסף ,און ער האט זיך נישט
ס
אליעזר סוכות נעימות
געוואלט טרייסט'ן ,האט ער נישט געקענט זוכה זיין צו קיין" :רּוחַ הַ קֹ ֶּדש",
ווייל די שכינה הק' רועט דאך אויס דרוק'לעך "נאר" אויף אזא איינער וואס
"רצוֹן הַ בוֹרֵּ א
"ש ְמחָּ ה" און ער טוט דיָּ :
איז אויף געלייגט מיט א חיות פוןִ :
בָּ רּוְך הּוא" מיט א פרייליכ'קייט.
און דער הייליגער בעל שם טוב הק' מיט זיינע תלמידים האבן דאך אונז
"ש ְמחָּ ה" איז דאך גאר גאר גרויס,
שוין קלאר מגלה געווען ,אז די ענין פוןִ :
"ש ְמחָּ ה" אין
און ווי לאנג א מענטש איז נאך ביכולת צו זיין מיט א אמת'עִ :
הארץ ,דעמאלט'ס איז דאך זיכער גוט ,אבער אפילו ווען א מענטש גייט
אמאל א דורך א שווערע תקופה ,זאל ער זיך אבער כאטשיג פראבירן
"דבַ ר ְשטּות" ,אזוי ווי חז"ל זאגן דאך
פריילעך צו מאכן ,און אפילו מיט אְ :
אונז שוין.
ווייל ווען א מענטש איז" :בְ ִש ְמחָּ ה" ,קען ער דאך דעמאלט'ס אויף ברעכן
די גרעסטע טויער'ן אויבן אין הימל ,און ווען א מענטש מאכט זיך פריילעך,
אפילו ווען ער שפירט אז ער האט נישט באמת מיט וואס זיך צו פרייען ,צו
זאל זיין די סיבה ..ווייל עס פעלט איהם עפעס ,אדער ווייל ער איז
"ש ְמחָּ ה"
דעמאלט'ס גאר שטארק צובראכן ,אלץ שכר פון די מצוה פוןִ :
באצאלט איהם דעמאלט'ס דער אייבערשטער אז זיין פראבלעם וועט מסודר
ווערן.
און ער וועט שוין דעמאלט'ס ָאן הייבן צו שטייגן פון וואו ער איז געווען,
העכער און העכער ,ביז ..דער אייבערשטער וועט איהם שוין אינגאנצן
העלפן ,און ער וועט שוין זוכה זיין זיך צו באמת פרייען ,און אלעס צוליב
דעם ווייל ער האט מקיים געווען דעם" :וְ הָּ יִיתָּ אַ ְך שָּ מֵּ חַ ":
סא
אליעזר סוכות נעימות
הו ַּשענָא ַּר ּ ָבה
ֹּ
הו ַשענָ א ַר ּ ָבה :עס איז דאך שוין באקאנט פאר א יעדעם איינעם ,אז אין
ֹ
דעם הייליגן טאג פון" :הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה" איז דאך דא א הייליגע מנהג וואס
מען פירט זיך דאך שוין דורי דורות ,און דאס איז ,אז מען בינדט אויף די
לולב פון איר" :אִ גּוד" אין דעם הייליגן טאג פון" :הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה".
און דאס מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער ,אז ביז יעצט איז דאך די
לולב געווען צוזאם געבינדן מיט דריי רינגל'עך ,אבער אין דעם הייליגן טאג
פון" :הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה" בינדט מען שוין אויף די רינגל'עך פון די לולב ,און
מען שאקל'ט שוין לולב מיט א אפענ'ע לולב אין דעם הייליגן טאג פון:
"הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה".
און עס איז דאך שוין דא פארשידענ'ע סארטן מנהגים וויפיל רינגל'עך אויף
צו בינדן ,אבער על כל פנים ..א יעדער איינער בינדט אביסל אויף די לולב
אין דעם הייליגן טאג פון" :הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה".
אבער פארוואס טאקע !?..פארוואס טאקע בינדן מיר אויף דעם לולב אין
דעם הייליגן טאג" :הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה" !?..נאר די תירוץ אויף דעם איז ,ווייל
מיר ווילן ווייזן מיט דעם ,אז ווען עס קומט אמאל א מצב אז איינער שרייט
צו דיר אזוי פיל מאל אז" :הוֹשַ ע נָּא" – העלף מיר ביטע[ !..אזוי ווי דעם
הייליגן טאג" :הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה" וואס מען זאגט דאך דעמאלט'ס גאר גאר
אסאך מאל די ווערטער" :הוֹשַ ע נָּא"] ,און דער יוד שרייט דעמאלט'ס צו
דיר ,אז ..ר' יוד ,איך קען זיך נישט א עצה געבן אליין ,העלף מיר ביטע!..
סב
אליעזר סוכות נעימות
איך בעט דיר" :הוֹשַ ע נָּא" – העלף מיר ר' יוד ,זאלסטו נישט זאגן
דעמאלט'ס ,אז נע ..איך קען דיר נישט העלפן ,אנטשולדיגט מיר ר' יוד,
אבער איך בין פשוט נישט "ביכולת" דיר צו העלפן ,ניין ניין ניין ,נאר
דעמאלט'ס זאלסטו זיך אויף בינדן פון דיין" :אִ גּוד" – דעמאלט'ס זאלסטו
זיך אויף בינדן פון דיין פארמאכט'קייט ,און דו זאלסט דעמאלט'ס לויפן
העלפן דיין חבר וואס נויטיגט זיך אין הילף ,ווייל מען דארף זיך קענען
געבן א שאקל [ָאן זיין צו געבינדן צו אנדערע זאכן] בשעת ווען מען הערט
ווי א יודיש קינד שרייט אזוי פיל מאל" :הוֹשַ ע נָּא" – העלף מיר!..
און עס איז דאך שוין טאקע אויך באקאנט פאר א יעדעם איינעם ,אז עס איז
דאך דא א באקאנט'ע ווארט וואס די וועלט זאגט ,און דאס איז ,אז "א
מאמע פון א קינד קען אפילו אויף הייבן א קאר כדי ארויס צו נעמען איר
קינד פון אונטער דעם" ,איי ..ווי אזוי קען דאס זיין !?..עס איז דאך אום
מעגליך אויף צו הייבן א קאר !?..ווייל א קאר איז דאך גאר גאר א שווערע
זאך!?..
אבער די תירוץ אויף דעם איז ,אז אויב עס גייט איינעם "בנפשו" אויס צו
פירן א געוויסע זאך ,קען ער דעמאלט'ס סוף כל סוף צו קומען צו דעם ,און
"רצוֹן" צו העלפן א יעדע יודיש
ממילא מיר דארפן נאר האבן די ריכטיגעָּ :
"רצוֹן" צו העלפן
קינד ,און אויב דו וועסט טאקע באמת האבן די ריכטיגעָּ :
דיין חבר ,דעמאלט'ס וועסטו פלוצלונג זעהן אז דו קענסט איהם "יא"
העלפן.
און דאס איז דאך בעצם געווען די יסוד פון אונזער גרויסער הייליגער רבי
"משה רבינו" ,אז ער איז געווען גרייט זיך "מוסר נפש" צו זיין פאר א
סג
אליעזר סוכות נעימות
צווייטע יוד ,אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין פסוק אין
פרשת שמות (קפיטל ב' פסוק י"א) ,אז גלייך ווען משה רבינו איז גרויס
געווארן און ער האט געהאט די ערשטע געלעגענהייט ארויס צו גיין פון
פרעה'ס פאלאץ ,איז ער דעמאלט'ס גלייך ארויס געגאנגען פון פרעה'ס
פאלאץ כדי צו זעהן וואס עס טוט זיך מיט זיינע יודישע ברודער'ס וואס
ארבעטן נעבעך אזוי שווער אין דעם לאנד מצרים.
און די מפרשים זאגן דאך אונז שוין טאקע אויך בנוסף צו דעם ,אז די
ווערטערַ " :וי ְַרא" בְ סִ בְ ֹלתָּ ם מיינט דאך צו זאגן ,אז משה רבינו האט "מיט
געשפירט" די צער פון די יודישע קינדער אין מצרים ,און ער האט טאקע
ב אמת "פארשטאנען" ווי שווער עס קומט ָאן פאר די יודישע קינדער צו
ארבעטן אזא שווערע" :עֲבו ָֹּדה קָּ שָּ ה הַ ְמפָּ ֶּרכֶּת אֶּ ת הַ גּוף" ,און ער האט
טאקע דעמאלט'ס באמת "מיט געשפירט" מיט די גרויסע צער וואס די
יודישע קינדער האבן דעמאלט'ס געהאט.
און ער האט נישט סתם "מיט געשפירט" מיט די צער פון די יודישע קינדער
און פארטיג ,ניין ניין ניין ..נאר די רגע וואס משה רבינו האט זיך געקענט
ארויס כאפן פון פרעה'ס פאלאץ ,האט ער זיך דעמאלט'ס גלייך ארויס
געכאפט שטילערהייט פון פרעה'ס פאלאץ ,און ער איז דעמאלט'ס גלייך
"געלאפן" העלפן די יודישע קינדער מיט זייער שווערע ארבעט וואס פרעה
הרשע האט ארויף געלייגט אויף זיי.
און דער הייליגער תורה הק' זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין
פסוק אין פרשת שמות (קפיטל ב' פסוק י"א) ,אז דו ווייסט מיט וואס:
"וַיִ גְ ַדל מֹ שֶּ ה" – אז דו ווייסט מיט וואס משה רבינו איז גרויס געווארן!?..
סד
אליעזר סוכות נעימות
און דו ווייסט וואס איז געווען די "גרויס'קייט" פון משה רבינו !?..נישט אז
ער האט גע'ענדיגט גאנץ ש"ס ,ניין ..נאר משה רבינו איז גרויס געווארן מיט
דעם וואסַ " :ויֵּצֵּ א אֶּ ל אֶּ חָּ יו ַוי ְַרא בְ סִ בְ ֹלתָּ ם" – משה רבינו איז גרויס געווארן
מיט דעם וואס ער איז ארויס געגאנגען העלפן זיינע יודישע ברודער וואס
האבן שוין צוואנציג טויזנט מאל אונטער געבראכן פון די עבודת הפרך
דארטן אין דעם ביטער'ן" :גָּלּות ִמצְ ַריִם"!..
און משה רבינו איז גרויס געווארן מיט דעם וואס ער האט "מיט געשפירט"
די צער פון זיינע פאר ווייטאגט'ע יודישע ברודער וואס האבן גע'ארבעט
ביטער שווער אין דעם שווער'ן ביטער'ן" :גָּלּות ִמצְ ַריִם".
ווייל יא ר' יוד ,פון דעם ווערט מען גרויס !..מען ווערט גרויס ווען מען גייט
ארויס פון דעם "איך מיך זיך" און מען גייט העלפן א צווייטע יודיש קינד,
פון דעם ווערט מען גרויס !..און דאס איז" :וַיִ גְ ַדל מֹ שֶּ ה" – און מיט דעם
איז דער גרויסער משה רבינו גרויס געווארן" ,ווייל ער האט געהאלפן א
צווייטע יוד" ,פשוטו כמשמעו.
און יא טייערע יודן ,פון דעם ווערט מען גרויס !..פון טוהן א טובה פאר א
צווייטע יוד טראץ דעם וואס איך בין דאס נישט "מחיוב" צו טוהן.
און לאמיר זיך אליין פרעגן די שאלה ,דו מיינס'ט טאקע אז משה רבינו
[וואס איז אויף געוואקסן אויפן שויס פון דעם גרויסן קעניג פרעה] איז
געווען מחיוב צו העלפן זיינע יודישע ברודער וואס האבן גע'ארבעט מיט
שמוציגע ליים ארבעט !?..קיינמאל נישט ,ער איז דאך קיינמאל נישט
געווען מחיוב דאס צו טוהן ,אבער מיט דעם אלעמעןַ " :ויֵּצֵּ א אֶּ ל אֶּ חָּ יו" –
סה
אליעזר סוכות נעימות
אבער מיט דעם אלעמען איז אבער משה רבינו נאך אלץ ארויס געגאנגען
העלפן זיין יודישע ברודער מיט זייערע שווערע ארבעט.
ווייל ..יא ,איך בין איהם טאקע נישט "מחיוב" צו העלפן ,אבער מיט דעם
אלעמען געדענק איך אבער נאך אלץ זייער גוט וואס דער הייליגער
סאטמאר'ע רב זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל האט דאך אונז שוין געזאגט,
אז וואס!?..
אז א" :חָּ סִ יד" איז דאך נאר אזא איינער וואס איז גרייט זיך "מוסר נפש" צו
זיין א טובה צו טוהן פאר א צווייטע יוד ,און דאס איז דאך איינער פון די
ערשטע יסודות פון יהדות ,איינער פון די ערשטע יסודות פון יהדות איז
דאךַ" :אהֲבַ ת י ְִש ָּראֵּ ל" – ליב האבן א יעדע יודיש קינד ווי זיך אליין.
און צדיקים האבן דאך אונז שוין טאקע אויך געזאגט ,אז וואס איז א
"חָּ סִ יד" !?..האבן צדיקים געזאגט ,אז נעם די ווארט" :חֶּ סֶּ ד" און לייג דארט
אריין א יו"ד ,דעמאלט'ס וועט דאס ווערן" :חָּ סִ יד" ,ווייל יא ר' יוד ,דאס איז
א" :חָּ סִ יד" ,א" :חָּ סִ יד" איז ,אזא איינער וואס טוט" :חֶּ סֶּ ד" מיט א יעדע
יודיש קינד.
און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין די ספרים הק' ,אז עס איז
געווען גרויסע צדיקים וואס האבן געקענט טוהן אסאך אסאך מער ווי עס
איז געווען בכלל אין זייער מעגליכ'קייט צו טוהן בשעת ווען עס איז
געקומען צו העלפן א צווייטע יודיש קינד.
סו
אליעזר סוכות נעימות
און מיר זאגן דאך שוין טאקע אלע פארן הייליגן באשעפער אין דעם הייליגן
טאג פון" :הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה" ,אז ..הייליגער באשעפער ,מיר בעטן דיר ,אז:
"הוֹשַ ע נָּא ז ֹועֲקֶּ יָך תו ִֹשיעַ הוֹשַ ע נָּא" – אז אויב איינער שרייט צו דיר,
דעמאלט'ס זאלסטו איהם העלפן ,און אזוי אויך זאגן מיר דארטן אויך פארן
הייליגן באשעפער ,אז ..הייליגער באשעפער ,מיר בעטן דיר ,אז" :הוֹשַ ע נָּא
קו ְֹראֶּ יָך תו ִֹשיעַ הוֹשַ ע נָּא" – אז די וואס רופן צו דיר זאלסטו העלפן.
ווייל ווען א יודיש קינד בעט זיך צו דיר אז דו זאלסט איהם העלפן,
דעמאלט'ס דארפסטו דאך איהם פראבירן צו העלפן ,ווייל מיר העלפן דאך
אויך א יעדער איינער וואס שרייט צו אונז פאר הילף.
און נאר אויב דו וועסט טאקע באמת העלפן אנדערע יודישע קינדער,
וועסטו שפעטער קענען שרייען צום הייליגן באשעפער אז" :הוֹשַ ע נָּא
ז ֹועֲקֶּ יָך תו ִֹשיעַ הוֹשַ ע נָּא" – אז ..באשעפער ,יעצט שריי איך צו דיר ,און
ממילא העלף מיר אויך ,ווייל פונקט אזוי ווי איך האב געהאלפן מיין חבר
וואס האט געשריגן צו מיר פאר הילף ,אזוי אויך זאלסטו מיר יעצט אויך
העלפן הייליגער גרויסער טאטע אין הימל בשעת ווען איך רוף צו דיר אין
מיין שווער'ן מצב.
און די ענין פון" :חֲבֵּ ִרים ּכָּל י ְִש ָּראֵּ ל" ..דאס וועט צו ברענגען צו דעם" :הּוא
יִגְ ַאל אוֹתָּ נּו בְ קָּ רוֹב" ,און נישט קיין שום אנדערע הויעכ'ע ענינים ,ווייל יא ר'
יוד" ,נאר" דאס וועט ברענגען די" :גְ אּולָּה ְשלֵּמָּ ה" ,ווייל" :בִ ְשבִ יל ִשנְַאת
ִחנָּם חָּ ַרב הַ בַ יִת ּובִ ְשבִ יל ַאהֲבַ ת ִחנָּם יִבָּ נֶּה הַ בַ יִת" ,און צדיקים האבן דאך אונז
שוין טאקע אויך געזאגט ,אז וועגן דעם זאגן מיר טאקע די ווערטער" :קּומָּ ה
סז
אליעזר סוכות נעימות
בְ עֶּ זְ ַרת י ְִש ָּראֵּ ל" פאר שמונה עשרה ,ווייל א יודיש קינד דארף וויסן ,אז
העלפן א צווייטע יוד קומט אפילו פאר שמונה עשרה!..
און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך
אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל י"ח פסוק
נ"א) ,אז" :מַ גְ ִדיל יְשּועוֹת" – אז אויב א יודיש קינד וויל גרויס מאכן די
ישועות פון דעם" :מַ לְ ּכוֹ" – פון דעם גרויסן" :מַ לְ ּכ ֹו שֶּ ל ע ֹולָּם" – פון דעם:
"מֶּ לְֶּך מַ לְ כֵּי הַ ְמלָּכִ ים הַ קָּ דוֹש בָּ רּוְך הּוא" ,דעמאלט'ס איז נאר דא איין עצה,
און דאס איז ,אז :וְ עֹ שֶּ ה "חֶּ סֶּ ד" – אז ער זאל טוהן" :חֶּ סֶּ ד" מיט א צווייטע
יוד.
און בדרך אגב איז דאך דאס אויך גאר גוט" :לִ ְמ ִשיחוֹ" – און בדרך אגב איז
דאך דאס אויך גאר גוט צו דער נענטער'ן די" :גְ אּולָּה ְשלֵּמָּ ה" ,ווייל אין דעם
זכות פון" :חֶּ סֶּ ד" וועלן דאך די יודישע קינדער אויס געלייזט ווערן פון דעם
שווער'ן ביטער'ן גלות דורך" :מָּ ִשיחַ צִ ְדקֵּ ינּו".
און עס שטייט דאך שוין טאקע אויך אין די בריוו פון הייליגן בעל שם טוב
הק' ,אז ער האט געפרעגט אמ אל" :מָּ ִשיחַ צִ ְדקֵּ ינּו" ,אז" :אֵּ מָּ תַ י קָּ ָאתֵּ י מַ ר" –
אז ווען וועט שוין דער הַ אר" :מָּ ִשיחַ צִ ְדקֵּ ינּו" קומען!?..
האט" :מָּ ִשיחַ צִ ְדקֵּ ינּו" גע'ענטפערט פארן הייליגן בעל שם טוב הק' ,אז איך
וועל קומען" :לִ ּכְ שֶּ יָּפּוצּו מַ עְ יְנֹ תֶּ יָך חּוצָּ ה" ,און די ווערטער" :לִ ּכְ שֶּ יָּפּוצּו
מַ עְ יְנֹ תֶּ יָך חּוצָּ ה" – איז דאך ראשי תיבות" :חֲמֹ ל" ,און די ווערטער:
"מחֹ ל" ,און די
"לִ ּכְ שֶּ יָּפּוצּו מַ עְ יְנֹ תֶּ יָך חּוצָּ ה" – איז דאך אויך ראשי תיבותְ :
צוויי זאכן גייען דאך בעצם צוזאמען.
סח
אליעזר סוכות נעימות
ווייל דער אייבערשטער זאגט דא פאר די יודישע קינדער ,אז אויב" :חֲמֹ ל"
– אז אויב ענק וועלן רחמנות האבן איינער אויפן צווייטן ,און ענק וועלן זיך
"מחֹ ל" – און ענק וועלן
פירן" :בְ חֶּ סֶּ ד ּובְ ַרח ֲִמים" איינער צום צווייטן ,אוןְ :
זיך פאר געבן איינער דעם צווייטן ,און מען וועט מרבה זיין" :שָּ לוֹם"
צווישן יודישע קינדער ,דעמאלט'ס וועט דער אייבערשטער אויך טוהן די
זעלבע זאך :א) אז" :חֲמֹ ל" – אז ער וועט רחמנות האבן אויף די יודישע
"מחֹ ל" – און ער וועט אויך "מוחל" זיין די יודישע קינדער
קינדער ,ב) אוןְ :
אויף אלע זייערע עבירות ,און דעמאלט'ס וועט דאך שוין קענען קומען די
גרויסע" :גְ אּולָּה ְשלֵּמָּ ה".
און די פסוק זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך אין שיר השירים (קפיטל א'
פסוק ד') ,אז" :מָּ ְש ֵּכנִי ַאח ֲֶּריָך נָּרּוצָּ ה הֱבִ יַאנִי הַ מֶּ לְֶּך ח ֲָּד ָּריו" ,און די סופי
תיבות פון די ווערטער" :מָּ ְש ֵּכ ִני ַאח ֲֶּריָך נָּרּוצָּ ה הֱבִ יַא ִני הַ מֶּ ֶּלְך ח ֲָּד ָּריו" – איז
דאך טאקע אויך גימטריא" :צוויי און זיבעציג" [מיטן כולל] ,וואס דאס איז
דאך די מספר פון" :חֶּ סֶּ ד" ,און "כולל" ווייזט דאך אויך אויף א ענין פון:
"חֶּ סֶּ ד" אז מען איז זיך "כולל" מיט אנדערע מענטשן ,און מען העלפט
ארויס א צווייטן ,ווייל דאס איז דאך א "כלל" ,אז אלע זענען גלייך[ ,אבער
משא"כ א פרט איז א יעדער איינער פאר זיך אליין באזונדער].
און ממילא" :מָּ ְש ֵּכ ִני ַאח ֲֶּריָך נָּרּוצָּ ה הֱבִ יַא ִני הַ מֶּ ֶּלְך ח ֲָּד ָּריו" – און ממילא אויב
ֱֹלקים" ,דעמאלט'ס דארף מען זיך דאך
וויל מען זוכה זיין צוִ " :ק ְרבַ ת א ִ
מקבל זיין צו טוהן" :חֶּ סֶּ ד" מיט יודישע קינדער אפילו אויב עס קומט מיר
ָאן אביסל שווער.
סט
אליעזר סוכות נעימות
און יעצט ווען מיר דאך שטייען שוין ממש ביים סיום פון די הייליגע :יְמֵּ י
"הָּ ַרח ֲִמים" וְ הָּ ָּרצוֹן ,דארפן מיר דאך שוין טאקע יעצט אלע זעהן זיך צו
מקבל זיין באמת צו פארמאגן דעם" :חֶּ סֶּ ד וְ ַרח ֲִמים" בשלימות ,און צו טוהן
א טובה פאר א צווייטע יוד אפילו ווען עס קומט מיר ָאן אביסעל'ע שווער.
און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך
אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל י"ח פסוק
נ"א) ,אז" :מַ גְ ִדיל יְשּועוֹת" – אז ווען מען דארף האבן גרויסע ישועות ,און
דאס גייט דאך ארויף אויף די "הייליגע טעג" ,ווייל דעמאלט'ס דארפן מיר
דאך אלע האבן די מערסט'ע ישועות ,ווייל דעמאלט'ס ווערט דאך אלעס אפ
געשריבן פאר די גאנצע יאר ,און ממילא" :מַ גְ ִדיל יְשּועוֹת" – ווען מען
דארף האבן אין די "הייליגע טעג" גאר גרויסע ישועות פון דעם גרויסן:
"מַ לְ ּכוֹ" שֶּ ל ע ֹולָּם ,און די ווארט" :מַ לְ ּכוֹ" – איז דאך טאקע אויך ראשי
תיבות" :וְ יִתְ נּו לְ ָך ֶּּכתֶּ ר ְמלּוכָּה" ,און דאס איז דאך שוין ווידער אמאל די
הייליגע ווערטער וואס מיר שרייען דאך שוין אלע אויס יעצט אין די
הייליגע" :יְמֵּ י הָּ ַרח ֲִמים וְ הָּ ָּרצוֹן".
און ממילא די פסוק וויל דיר דא זאגן אין אנדערע ווערטער ,אז" :מַ גְ ִדיל
יְשּועוֹת מַ לְ ּכוֹ" – אז אויב א מענטש וויל זוכה זיין צו זעהן גרויסע ישועות
אין דעם חודש וואס מען שרייט אויס דעם" :וְ יִתְ נּו לְ ָך ֶּּכתֶּ ר ְמלּוכָּה" – אז
אויב א מענטש וויל זוכה זיין צו זעהן גרויסע ישועות אין דעם חודש וואס
מען שרייט אויס" :מַ לְ כּות" ,דעמאלט'ס איז נאר דא איין עצה ,און די עצה
איז ,אז :וְ עֹ שֶּ ה "חֶּ סֶּ ד" – אז ער זאל טוהן" :חֶּ סֶּ ד" מיט אנדערע יודן!..
ע
אליעזר סוכות נעימות
און די גאנצע וועלט איז דאך נאר באשאפן געווארן פאר" :חֶּ סֶּ ד" ,אזוי ווי
דוד המלך עליו השלום זאגט דאך אונז שוין טאקע בפירוש אין זיין הייליגן
ספר תהלים (קפיטל פ"ט פסוק ג') ,אזּ" :כִ י ָאמַ ְרתִ י ע ֹולָּם חֶּ סֶּ ד יִבָּ נֶּה".
און דאס איז דאך בעצם געווען די יסוד פון אונזערע הייליגע אבות הק',
"אברהם אבינו" ,ווייל אברהם אבינו איז דאך געווען באקרוינט מיט די:
"מקוֹר הַ חֶּ סֶּ ד" ,ווייל
"מ ַדת הַ חֶּ סֶּ ד" ,און אברהם אבינו איז דאך געווען דיְ :
ִ
אברהם אבינו האט דאך אריין גענומען געסט ביי זיך אין שטוב אין א צייט
וואס עס איז איהם געווען גאר גאר שווער אריין צו נעמען געסט ביי איהם
אין שטוב ,און אברהם אבינו האט דאך אריין גענומען געסט ביי זיך אין
שטוב אין א צייט וואס עס איז געווען גאר גאר הייס אינדרויסן ,און ער האט
זיך דאך דעמאלט'ס אויך נישט געשפירט אזוי גוט.
אבער מיט דעם אלעמען ..האט ער אבער נאך אלץ אריין גענומען געסט צו
זיך אין שטוב ,און ער האט זיי דעמאלט'ס גאר שיין מכבד געווען און
באדינט ,און ער האט דעמאלט'ס געוויזן מיט דעם פאר די גאנצע וועלט און
פאר די שפעטער'ע דורות וואס דאס מיינט" :הַ כְ נָּסַ ת או ְֹר ִחים" ,און וואס
דאס מיינט" :גְ ִמילּות חֲסָּ ִדים" ,און טאקע דערפאר האט איהם דער
אייבערשטער גרויס געמאכט זיין "נאמען".
און מיר געפונען דאך נישט ביי קיין איינער פון די אבות הק' אז דער
אייבערשטער האט גרויס געמאכט א "נאמען" פון איינעם ,נאר ביי "אברהם
אבינו" ,ווייל דער אייבערשטער האט געוואלט ווייזן מיט דעם פאר די
יודישע קינדער ,אז ווי אזוי ווערט מען גרויס !?..און די תירוץ אויף דעם
איז דאך ,אז די וועג ווי אזוי א מענטש ווערט גרויס איז דאך נאר דורך דעם
עא
אליעזר סוכות נעימות
וואס ער טוט" :חֶּ סֶּ ד" מיט א צווייטן ,און דאס איז דאך אויך די שליסל פון:
"בְ ָּרכָּה" ,אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין פסוק אין פרשת
ראה (קפיטל י"א פסוק כ"ו) ,אז דער אייבערשטער האט דעמאלט'ס געזאגט
"ראֵּ ה" – אז א מענטש דארף זעהן ,אזָ" :אנֹ כִ י
פאר די יודישע קינדער ,אזְ :
נֹ תֵּ ן" – אז דערָ" :אנֹ כִ י" זאל ווערן א "געבער" !..און א מענטש דארף זעהן
אז ער זאל שטענדיג טוהן" :חֶּ סֶּ ד" מיט אנדערע יודן.
און דאס איז דאך די יסוד פון א ערליכע יוד ,ווייל א ערליכע יוד ווייסט דאך
שטענדיג ביי זיך אין הארץ ,אז איך לאז יענעם גיין פריער ,און אז א
"צווייטער" יוד איז ביי מיר דער "ערשטער".
און דאס איז דאך טאקע דער ענין פוןָ" :אנֹ כִ י נֹ תֵּ ן לִ פְ נֵּיכֶּם" ,אז דערָ" :אנֹ כִ י"
– אז דער "איך" ..זאל געבן א" :לִ פְ נֵּיכֶּם" – אז דער "איך" ..זאל לאזן גיין
מיין גוטע ברודער פאר מיר ,און דאס איז דאך טאקע די ענין פון" :וַתְ ָּרנּות",
"מוַתֵּ ר" זיין פאר א צווייטן.
צוְ :
און אויב" :הַ יוֹם" – און אויב מען וועט טוהן אזא סארט "תשובה"[ ,ווייל
די ווארט" :הַ יוֹם" איז דאך רומז אויף "תשובה" כידוע ,אזוי ווי עס איז דאך
שוין טאקע קלאר מבואר אין די ספרים הק'] ,דעמאלט'ס וועט דאך דאס נאר
ברענגען א" :בְ ָּרכָּה" – דעמאלט'ס וועט דאך דאס נאר ברענגען א" :בְ ָּרכָּה"
אויפן מענטש ,ווייל אויב עס איז דא דערָ" :אנֹ כִ י נֹ תֵּ ן" – ווייל אויב דער:
"ָאנֹ כִ י" ווערט א" :נֹ תֵּ ן" ,קומט דאך דעמאלט'ס גלייך אראפ א מורא'דיגע:
"בְ ָּרכָּה ִמן הַ שָּ מַ יִם".
עב
אליעזר סוכות נעימות
און דער ענין האט דאך שוין טאקע דער אייבערשטער געזאגט פאר "אברהם
אבינו" וואס איז דאך געווען די "מקור החסד" ,אז וואס !?..אזַ " :ואֲבָּ ֶּרכְ ָך"
– אז די" :בְ ָּרכָּה" וואס איך וועל דיר געבן איז ,אזַ " :ו ֲאג ְַדלָּה ְשמֶּ ָך" – אז
איך וועל גרויס מאכן דיין "נאמען".
איי ..וועט איינער אבער פרעגן ,אז וואס איז א נפקא מינה ווי גרויס די
"נאמען" איז !?..וואס איז שוין די גדולה אז דער אייבערשטער האט
גרעסער געמאכט די "נאמען" פון אברהם אבינו!?..
נאר די תירוץ אויף דעם איז ,אז די ווארטַ" :אבְ ָּרם" – איז דאך נאך נישט
גימטריאְ :רמַ "ח ,אבער משא"כ די ווארטַ" :אבְ ָּרהָּ ם" – איז דאך שוין יא
גימטריאְ :רמַ "ח ,און ממילא די סיבה פארוואס דער אייבערשטער האט
א יהם דא געגעבן דעם נאמעןַ" :אבְ ָּרהָּ ם" איז געווען ,כדי צו ווייזן מיט דעם,
אז איינער וואס זיין "מהות" איז צו טוהן" :חֶּ סֶּ ד" מיט אנדערע מענטשן מיט
"רמַ "ח אֵּ בָּ ִרים" ,אזא איינער איז זוכה צו גרויס'קייט.
אלע זיינעְ :
און נישט נאר דעם ,נאר" :וֶּהְ יֵּה בְ ָּרכָּה" ,און" :בְ ָך חוֹתְ ִמין וְ ֹלא בָּ הֶּ ם" – און
מיט דיר וועט מען ענדיגן ,און מען וועט זאגן" :מָּ גֵּן ַאבְ ָּרהָּ ם" !..און דער
ענין פון" :בְ ָך חוֹתְ ִמין" וועט בלייבן" :לְ עוֹלְ מֵּ י עַ ד ּולְ נֵּצַ ח נְצָּ ִחים" ,און דו
ווייסט פארוואס דער ענין פון" :בְ ָך חוֹתְ ִמין" וועט בלייבן" :לְ עוֹלְ מֵּ י עַ ד
ּולְ נֵּצַ ח נְצָּ ִחים"!?..
די סיבה פארוואס דער ענין פון" :בְ ָך חוֹתְ ִמין" וועט בלייבן" :לְ עוֹלְ מֵּ י עַ ד
ּולְ נֵּצַ ח נְצָּ ִחים" איז ,כדי אז א יעדער איינער זאל גוט געדענקען דעם הייליגן
מדה פון "אברהם אבינו" וואס איז דאך געוועןּ" :כָּל ּכֻל ֹו חֶּ סֶּ ד".
עג
אליעזר סוכות נעימות
און מען קען זיך דאך שוין פָּ אר שטעלן ווי אזוי עס וועט אויס קוקען דאס
בילד ווען א" :נְשָּ מָּ ה" וועט ארויף קומען אויף יענע וועלט נאכן הונדערט
און צוואנציג יאר ,ווייל מען וועט דאך דעמאלט'ס פרעגן די" :נְשָּ מָּ ה" ,אז נו
לאמיר זעהן ,וואס האסטו מיט געברענגט מיט דיר פון דעם לאנג'ן
רייזע !?..וועט די" :נְשָּ מָּ ה" דעמאלט'ס ווייזן ,אז געב נאר א קוק ,איך בין
דאך ָאן געפילט מיט גאנצע'טע זעק פון" :תו ָֹּרה ַועֲבו ָֹּדה".
וועט מען איר אבער פרעגן דעמאלט'ס ,אז זאג נאר נשמה'לע ,וואס איז מיט
דיין חבר וואס איז געזעצן לעבן דיר אין ישיבה !?..דו האסט דאך איהם
דאך געקענט ארויס העלפן !?..ניין !?..און דו האסט דאך איהם געקענט
מקרב זיין" :לְ ָאבִ ינּו שֶּ בַ שָּ מַ יִם" !?..ניין !?..און ממילא פארוואס האסטו זיך
ניט אמאל אום געקוקט אויף דיין חבר וואס איז געזעצן לעבן דיר אין
ישיבה!?..
וועט די" :נְשָּ מָּ ה" דעמאלט'ס זאגן ,אז איך וועל דיר זאגן דעם אמת ,איך
האב דאך נישט געקענט העלפן מיין חבר ,ווייל איך בין דאך שטענדיג
געווען אזוי פארטיפט אין לערנען ..עד כדי כך אז עס איז ממש נישט געווען
שייך איהם ארויס צו העלפן.
(וועט מען אבער דעמאלט'ס קודם גיין בודק זיין אויב ער איז טאקע געווען
אזוי פארטיפט אין לערנען ווי ער זאגט ,און נאך דעם) וועט מען אבער
פרעגן די" :נְשָּ מָּ ה" ,אז פארוואס האסטו נישט געגעבן א "גוט ווארט" פאר
דיין חבר !?..און פארוואס האסטו נישט פראבירט צו שטארקן דיין חבר
בשעת ווען עס איז איהם געגאנגען שווער !?..און פארוואס האסטו זיך ניט
אמאל אום געקוקט אויף דיין חבר וואס איז געזעצן לעבן דיר אין
עד
אליעזר סוכות נעימות
ישיבה !?..ווי אזוי קענען מיר מחשיב זיין אזא תורה וואס האט נישט קיין
שום ניצוץ פון" :חֶּ סֶּ ד" אין דעם!?..
דאס הייסט דען געלערנט !?..אז מען שפארט זיך איין אין א צימער ,און פון
די אנדערע זייט פון די וואנט זאל זיך גיסן יודיש בלוט מיט יודישע
געפילן !?..דאס הייסט דאך נישט קיין" :תו ָֹּרה שֶּ ל חֶּ סֶּ ד" ר' יוד !?..און
אויף דעם וועט דאך שוין נישט העלפן קיין שום תירוץ.
און ממילא וועגן דעם דארף דאך טאקע א מענטש וויסן ,אז ..יא ,מיין חבר
וואס זיצט לעבן מיר אין ישיבה אדער אין כולל "האט עפעס מיט מיר"!..
און פון הימל האט מען צו געפירט אז איך זאל זיך געפונען לעבן איהם ,און
דו ווייסט פארוואס מען האט צו געפירט פון הימל אז איך זאל זיך געפונען
לעבן מיין חבר אין ישיבה אדער אין כולל!?..
כדי "אז איך זאל איהם ארויס העלפן מיט וואס איך קען נאר" ,ווייל די ענין
פון" :חֲבֵּ ִרים ּכָּל י ְִש ָּראֵּ ל" וועט דאך צו ברענגען צו דעם" :הּוא יִגְ ַאל אוֹתָּ נּו
בְ קָּ רוֹב" ,און נישט קיין שום אנדערע הויעכ'ע ענינים ,ווייל "נאר" דאס וועט
ברענגען די" :גְ אּולָּה ְשלֵּמָּ ה" ,ווייל" :בִ ְשבִ יל ִשנְַאת ִחנָּם חָּ ַרב הַ בַ יִת" ,און:
"בִ ְשבִ יל ַאהֲבַ ת ִחנָּם יִבָּ נֶּה הַ בַ יִת".
און ממילא לאמיר זיך אלע מקבל זיין טייערע ליכטיגע יודן ,אז מיר וועלן
מער נישט זיצן מיט קיין פאר לייגט'ע הענט ווען מיר וועלן הערן ווי א
יודיש קינד שרייט אזוי פיל מאל" :הוֹשַ ע נָּא" – העלף מיר !..נאר מיר וועלן
זיין די "נחשונים" וואס וועלן אריין טאנצן אין דעם ים פון העלפן יודישע
קינדער מיט מסירות נפש ממש.
עה
אליעזר סוכות נעימות
ווייל מיר ווייסן דאך שוין אלע זייער גוט ,אז ביי אונז יודן איז דאך פארהאן
א ליכטיגע" :תו ַֹרת חַ יִ ים" צוזאמען מיט א ליכטיגע מדה פון" :וְ ַאהֲבַ ת חֶּ סֶּ ד
ּוצְ ָּדקָּ ה" – צוזאמען מיט א ליכטיגע מדה פון ליב האבן צו טוהן" :חֶּ סֶּ ד"
און" :צְ ָּדקָּ ה" מיט אנדערע ,און וויסן זאלסטו ר' יוד ,אז די הייליגע" :תו ַֹרת
חַ יִ ים" דיינע ..האט דאך נאר א "חשיבות" ווען דאס קומט צוזאמען מיט די
הייליגע מדה וואס רופט זיך" :וְ ַאהֲבַ ת חֶּ סֶּ ד ּוצְ ָּדקָּ ה"!..
און ווי אזוי זאגט אונז דער הייליגער תורה הק' אין פרשת אמור (קפיטל כ"ג
פסוק מ"ב) ?..אז" :בַ ֻסּכֹת תֵּ ְשבּו ִשבְ עַ ת י ִָּמים ּכָּל הָּ אֶּ זְ ָּרח בְ י ְִש ָּראֵּ ל י ְֵּשבּו
בַ ֻסּכֹת" ,און די ווארטֻ " :סּכֹת" – איז דאך טאקע אויך גימטריאַ" :אהֲבַ ת
חֶּ סֶּ ד" ,ווייל יא טייערע יודן ,דאס איז דער הייליגער יום טובֻ " :סּכֹת" ,און
דאס לערנט אונז דער הייליגער יום טובֻ " :סּכֹת" ,איין שטיקַ" :אהֲבָּ ה" ,און
איין שטיק" :חֶּ סֶּ ד" ,און ליב האבן צו טוהן" :חֶּ סֶּ ד".
און א מענטש דארף זיך דאך שטענדיג פירן אין די וועגן פון דעם הייליגן
באשעפער ,אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין פסוק (דברים
קפיטל כ"ח פסוק ט') ,אז" :וְ הָּ לַכְ תָּ בִ ְד ָּרכָּיו" – אז א מענטש דארף דאך
שטענדיג נאך גיין די וועגן פון דעם הייליגן באשעפער ,נו ..וואס זענען די
וועגן פון דעם הייליגן באשעפער!?..
די וועגן פון דעם הייליגן באשעפער זענען דאךּ" :כִ י חָּ פֵּ ץ חֶּ סֶּ ד הּוא" (מיכה
קפיטל ז' פסוק י"ח) ,און ממילא וועגן דעם דארפסטו דאך אויך שטענדיג
זוכן וואו דו קענסט נאר טוהן עפעס א" :חֶּ סֶּ ד" מיט א צווייטע יוד ,און מיר
דארפן דאך שטענדיג שטרעבן צו טוהן" :חֶּ סֶּ ד" מיט אנדערע יודן.
עו
אליעזר סוכות נעימות
און ווען א יודיש קינד שפירט אמאל אז ער איז ליידיג געווארן פון" :חֶּ סֶּ ד",
כאפט דאך איהם דעמאלט'ס גלייך ָאן א "ציטער" ,ווייל ווי אזוי האט
אונזער הייליגער זיידע "יעקב אבינו" געשריגן מיט ווייטאג ווען ער האט
געשפירט ביי זיך אז ער איז געפאלן פון זיין מדריגה !?..אז" :קָּ ֹטנְתִ י ִמּכֹל
הַ חֲסָּ ִדים" !..און אויב א מענטש שפירט אז ער איז ליידיג געווארן פון די
מדה פון" :חֶּ סֶּ ד" ,כאפט ער דאך דעמאלט'ס טאקע א ציטער.
אבער על כל פנים ..וועגן דעם בינדן מיר אלע אויף דעם לולב אין דעם
הייליגן טאג פון" :הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה" און מיר שאקלען אלע מיט א אפענ'ע
לולב ,ווייל מיר ווילן מיט דעם אויס רופן הויעך ,אז ר' יוד !..ווען דו
הערס'ט ווי איינער שרייט אזוי פיל מאל" :הוֹשַ ע נָּא" – ווען דו הערס'ט ווי
איינער שרייט אזוי פיל מאל "העלף מיר" ,דעמאלט'ס געבט מען זיך א
"שאקל" און מען העלפט איהם!..
און נאר אזוי קען מען זוכה זיין געהאלפן צו ווערן מיט" :יְשּועוֹת ְּורפּואוֹת
ָאדם מו ֵֹּדד מו ְֹד ִדין לוֹ" ,און
וְ כָּל טּוב סֶּ לָּה לָּנּו ּולְ כָּל י ְִש ָּראֵּ ל" ,ווייל" :בְ ִמ ָּדה שֶּ ָּ
אויב דו וועסט זיך אויף בינדן פון דייןֲ " :אג ָֻּדה" – און אויב דו וועסט זיך
אויף בינדן פון דיין פארמאכט קייט כדי צו העלפן א צווייטע יוד ,וועט זיך
דעמאלט'ס דער אייבערשטער כביכול אויך אויף בינדן פון א יעדע סארט
מניעה ומקטרג כדי דיר צו העלפן.
און אויב דו וועסט זיך אראפ בייגן און אויף הייבן דיין חבר פון זיין
פלאנטער וואו ער געפונט זיך ,וועסטו דעמאלט'ס בעז"ה קענען זוכה זיין:
"בְ ַאח ֲִרית הַ י ִָּמים" צו דעם" :וָּאֶּ שָּ א אֶּ תְ כֶּם עַ ל ַּכנְפֵּ י נְשָּ ִרים" ,און דער
אייבערשטער וועט דיר דעמאלט'ס אויך אויף הייבן פון וואו דו ליגס'ט ,און
עז
אליעזר סוכות נעימות
ער וועט דיר דעמאלט'ס אויך צוריק אהיים ברענגען צו אונזער הייליג לאנד
קיין" :אֶּ ֶּרץ י ְִש ָּראֵּ ל".
און אין דעם זכות וואס מיר וועלן זיך אלע געבן א "שאקל" ווען מען הערט
ווי א יודיש קינד שרייט" :הוֹשַ ע נָּא" – העלף מיר ,און מיר וועלן נישט
"זיצן" מיט פאר לייגט'ע הענט ווען מען הערט ווי איינער שרייט" :הוֹשַ ע
נָּא" ,נאר מיר וועלן אלע העלפן א יעדע יודיש קינד וואס שרייט נאר פאר
הילף ,וועלן מיר שוין אלע קענען זוכה זיין" :לֵּישֵּ ב בְ סּוּכַת עוֹר ֹו שֶּ ל לִ וְ יָּתָּ ן".
און די ווערטערַּ " :כְך אֶּ זְ ֶּּכה לֵּישֵּ ב בְ סּו ַּכת עוֹר ֹו שֶּ ל לִ וְ יָּתָּ ן" – איז דאך טאקע
אויך סופי תיבות" :תִ בְ ּכֶּה לָּנּו" – וויין פאר אונז !..ווייל יא טייערע יודן,
מיר בעטן דא פון די הייליגע סוכה ,אז ..וויין פאר אונז הייליגע סוכה ,און
פועל שוין אויס פאר כלל ישראל א גאנצע ישועה אז מיר זאלן שוין טאקע
זוכה זיין בקרוב ממש" :לֵּישֵּ ב בְ סּוּכַת ע ֹור ֹו שֶּ ל לִ וְ יָּתָּ ן":
כך ֶאז ֶכה לֵ ֵישב בסוכת ֹעו ֹרו ֶשל ִלו ָיָתן
און מיט דעם ענדיגן מיר :אז מיר זאלן זוכה זיין אז ווען
עס וועט זיין" :אָ סֻּ ָרה ּנָא" – ווען מען וועט אוועק גיין פון
די גרויסע הייליגע טעג ,זאל אבער נאך אלץ זיין:
"וְׁ אֶ ְׁראֶ ה אֶ ת הַּ ּ ַּמ ְׁראֶ ה הַּ ָּגדֹּל הַּ ּזֶה"!..
תם ולא נשלם!
שבח ושירה לאל בורא עולם!
יצא לאור לז"נ זקני הרב ר' יצחק בן יונה ז"ל
עח
אליעזר סוכות נעימות
עט
אליעזר סוכות נעימות
פ
