gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

נעימות אליעזר - סקולען · Ne'imois Eliezer - Skulen — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: נעימות אליעזר - סקולען · Ne'imois Eliezer - Skulen

שבוע: סוכות (2026-09-21)

נעימות אליעזר - סקולען · Ne'imois Eliezer - Skulen — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

  ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫©‬ ‫כל הזכויות שמורות‬ ‫למכון נעימות אליעזר סקולען בארה"ק‬ ‫ואין רשות לצלם או לתרגם או להעתיק‬ ‫למאגר מידע אפילו חלק מן הספר ללא אישור בכתב‬ ‫לקחת חלק בהדפסת ספרי סקולען צור קשר במייל ‪skulen3@gmail.com‬‬ ‫‪copyright by mechon nemois eliezer skulen. beth shemesh.‬‬ ‫‪in all countries subscribing to the international copyright union.‬‬ ‫‪PRINTED IN ISRAEL‬‬ ‫יצא לאור העולם ע"י‬ ‫מכון נעימות אליעזר בארה"ק‬ ‫‪053-415-2636‬‬ ‫ב‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫הסכמת הרב קלמן ווייס שליט"א‬ ‫מו"צ העדה החרדית‬ ‫בס"ד כ"ז שבט תשפ"א‬ ‫הנני בזה בשורות האלה לחזק ולאמץ את ידי הבה"ח החשוב והיקר‬ ‫ירא שמים ובעל מדות תרומיות דבוק בלו"נ ברבותינו הק' מסקולען‬ ‫זי"ע ולהבל"ח לכ"ק האדמורי"ם ממשיכי דרכם שליט"א‬ ‫כמר אליעזר זוסיא רובין ני"ו‬ ‫אשר ליקט ואיזן דבריהם הקדושים של האדמורי"ם מסקולען זצוק"ל‬ ‫במשך שנים על ענינים שונים בתורה ועבודת השי"ת וכן במה‬ ‫שהביאו מספה"ק תלמידי הבעש"ט הק' בענינים רמים אלו והבה"ח‬ ‫החשוב הנ"ל תורגם אותם ללשון "האידיש" שיהא שימה בפיהם של‬ ‫רבים אשר אינם מבינים בלה"ק‬ ‫ונקרא שמו "נעימות אליעזר"‬ ‫ודבר גדול מאד עשה בעמיו לקרב דבריהם הק' אשר מלאים ביר"ש‬ ‫וקדושה בדברים היוצאים מלב טהור וקדוש שבודאי יכנסו ללבם של‬ ‫ישראל לקרבם לעבוד"ה ולתורה וקדושה וע"כ גם ידי תכון עמו‬ ‫להוציא לאור ספר הקדוש הזה ויזכה להפיץ תורתם בקרב ישראל‬ ‫מתוך נחת ובריות גופא ברוב הצלחה וסייעתא דשמיא בכל הענינים‬ ‫אמן‪:‬‬ ‫הכו"ח לכבוד התורה וצדיקי הדור‪:‬‬ ‫קלונימוס קלמן ווייס‬ ‫ג‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫הסכמת אב"ד קאסאן שליט"א‬ ‫מו"צ העדה החרדית‬ ‫הנני מצטרף להנ"ל והשי"ת יעזור להרחיב גבולי הקדושה ויתקדש שם‬ ‫שמים בעולם ובזכות זה נזכה בקרוב להתגלות מלך המשיח בב"א‪:‬‬ ‫הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מסערט ויזניץ שליט"א‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן אז מ'זאל זיך קענען מתחזק זיין און‬ ‫מתרומם זיין אויפן דרך פון אונזערע הייליגע רבי'ס "לבית סקולען"‪,‬‬ ‫און אין סקולען איז דאך אסאך אסאך לייכטער זיך צו מתרומם זיין‪,‬‬ ‫ווייל די זיס'קייט דארטן איז דאך גאר גאר הויעך און דערהויבן און‬ ‫ליכטיג‪ ,‬און איך בין זיכער אז פון אויבן וועלן זיי משפיע זיין שפע‬ ‫עבודת השם פאר די אלע וואס וועלן לערנען אין דעם הייליגן ספר‪.‬‬ ‫[והוסיף‪ :‬ס'איז מיר שווער "נישט" צו חתמ'נען אויף אזאנ'ס]‪.‬‬ ‫יעקב בהה"צ מוהר"א זצללה"ה‬ ‫ד‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מדושינסקיא שליט"א‬ ‫הנני בזה לחזק ולאמץ ידי הבה"ח היקר זוכה ומזכה את הרבים‬ ‫כמר אליעזר זוסיא רובין נרו יאיר ויזרח‬ ‫יהי ד"א עמו בכל אשר יפנה‪ ,‬ויצליח דרכו הטובה על דרך רבותיו‬ ‫הקדושים אשר האירו את ישראל בנועם אמרותיהם וזמירותיהם‪,‬‬ ‫ויזכה לראות ברכה בעמלו מתוך הרחבת הדעת וטוב לב תמיד‬ ‫לאויושט"א‪:‬‬ ‫ה‬ ‫הסכמת כ"ק מרן אדמו"ר מסקולען מאנסי שליט"א‬ ‫ה‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫ו‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫הסכמת רב דקהל אש תמיד בני ברק שליט"א‬ ‫הנני באתי להמליץ טוב עבור הבה"ח חסידא ופרישא המפורסם‬ ‫בתורותיו ומידות הטובות והישרות מתאבק באפר רגליהם כל צדיקי‬ ‫הדור ובפרט כ"ק האדמורי"ם מסקולען‬ ‫ה"ה שמו הולך לפניו‬ ‫מוהר"ר אליעזר זוסיא רובין שליט"א‬ ‫יה"ר שיזכה תמיד להפיץ מעינתיו חוצה ויזכה תמיד את הרבים בטוב‬ ‫טעם ודעת ואך טוב וחסד ירדפוהו כל ימי חייו בחן של טעם זקנים‬ ‫ויזכה במהרה לקבל פני משיח צדקנו אמן בב"א‪:‬‬ ‫ידידו המכבדו בלב טוב‬ ‫ורבינו זצ"ל היה אומר תמיד‪ ,‬שלפני שהולכים ללמוד צריכים‬ ‫לכוון לקיים מצות לימוד התורה‪ ,‬כי הרי מצות צריכות כוונה‪,‬‬ ‫וממילא וצריך אדם לומר קודם הלימוד בפה מלא‪:‬‬ ‫של‬ ‫או ַריְ י ָתא ֶׁ‬ ‫שה ְ ּד ֹ‬ ‫ה ֲֵרינִ י מ ּוכָ ן ּו ְמז ּו ָמן לְ ַקיֵם ִמ ְצוַ ת ֲע ֵ‬ ‫ש ּ ָכת ּוב ּ ַב ּת ֹו ָרה ּולְ מַ ְד ּ ֶׁתם א ָֹתם‬ ‫מו ֶׁ‬ ‫לִ ּמ ּוד הַ ּת ֹו ָרה ְּכ ֹ‬ ‫שה ִמ ְצוָ ה ז ּו ְּכ ֵדי לְ ַק ּיֵם‬ ‫עו ֶׁ‬ ‫ּו ְשמַ ְר ּ ֶׁתם ַל ֲעש ָֹתם וַ ה ֲֵרינִ י ֹ‬ ‫ִמ ְצוַ ת ּב ֹו ְר ִאי ּו ְכ ֵדי ַל ֲעש ֹֹות נַחַ ת ר ּוחַ לְ הַ ּב ֹו ֵרא יִ ְת ּ ָב ַר ְך‬ ‫שם ּ ָכל יִ ְש ָר ֵאל‪:‬‬ ‫מו ְּב ֵ‬ ‫ְש ֹ‬ ‫יך ה ּוא ּו ְש ִכינְ ּ ֵת ּה ִּב ְד ִחיל ּו ּו ְר ִחימ ּו‬ ‫שא ְּב ִר ְ‬ ‫שם יִ ח ּוד קֻ ְד ָ‬ ‫לְ ֵ‬ ‫שם‬ ‫שם י"ה ְּבו"ה ְּביִ ח ּו ָדא ְשלִ ים ְּב ֵ‬ ‫ּו ְר ִחימ ּו ּו ְד ִחיל ּו לְ יַ חֵ ד ֵ‬ ‫שה יָ ֵדינ ּו‬ ‫יהי נ ַֹעם יְ הֹוָ ה אלֹהֵ ינ ּו ָעלֵינ ּו ּומַ ֲע ֵ‬ ‫ּ ָכל יִ ְש ָר ֵאל‪ִ :‬ו ִ‬ ‫שה יָ ֵדינ ּו ּכ ֹונְ נֵה ּו‪:‬‬ ‫ּכ ֹונְ נָ ה ָעלֵינ ּו ּומַ ֲע ֵ‬ ‫ז‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫וכ"ק מרן רבינו זצ"ל‬ ‫היה אומר תמיד בכל הזדמנות‪:‬‬ ‫אז‪" :‬לְ כ ּו ָבנִ ים" – אז ווען איר גייט‬ ‫אוועק פון די התעוררות‪ ,‬דעמאלט'ס‪:‬‬ ‫"ש ְמע ּו לִ י" – דעמאלט'ס זאל אייך‬ ‫ִ‬ ‫קלונגען אין די אויער'ן דאס וואס איר‬ ‫האט דא געהערט‪!..‬‬ ‫ווייל בשעת ווען איר זענט דא‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס זעה איך דאך שוין אליין‬ ‫אז איר הערט מיך אויס‪ ,‬נאר ווען‬ ‫איר גייט "אוועק"‪ ..‬דעמאלט'ס זאל‬ ‫אייך קלונגען אין די אויער'ן דאס‬ ‫וואס איר האט דא געהערט‪!..‬‬ ‫ח‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫הקדמה‬ ‫י'שמחו ה'חסידים ו'יגילו ה'משתוקקים לראות אור כי טוב מאמרי קודש‬ ‫מרז"ל קדושים אשר בארץ המה‪ ,‬ובשבח והודאה להשי"ת שהחיינו‬ ‫וקימנו והגיענו לזמן הזה אני מודה ומשבח לאדון כל על שזכיתי לגמור‬ ‫ספר "נעימות אליעזר" על התורה ומועדים באידיש אשר מיוסד על‬ ‫דברי חז"ל ועל דברי רבותינו הקדושים תלמידי הבעל שם טוב הק'‬ ‫ותלמידי המגיד זצוק"ל‪ ,‬כדי שכל יהודי פשוט יזכה לשאוב מתורתם של‬ ‫רז"ל אשר מפיהם אנו חיים כל ימינו על אדמתינו‪ ,‬וכדי שכל יהודי פשוט‬ ‫יזכה לדעת את הדרך אשר ילכו בה ואת המעשה אשר יעשון‪.‬‬ ‫והרי כבר ידוע ליודעי חן‪ ,‬כי אמרו רז"ל (יבמות צ"ז‪ ).‬על כל האומר דבר‬ ‫שמועה מפיהם ששפתותיו דובבות בקבר‪ ,‬ובספר חסידים (ס' רכ"ד)‬ ‫איתא שהם מתפללין עליו שם וממליצים טובה עליו עכלה"ק‪.‬‬ ‫ומודה אני לפניך ה' אלקי ואלקי אבותי אשר זכיתי להוציא לאור ספר‬ ‫"נעימות אליעזר" על התורה ומועדים באידיש אשר מטרתו של הספר‬ ‫הוא אך ורק שכל יהודי יזכה לחיות עם "שויתי ה' לנגדי תמיד" בכל רגע‬ ‫ורגע ולקיים "בכל דרכיך דעהו" במלא מובן המלה‪.‬‬ ‫וברוך הוא אלקינו אשר נתן סיעתא דשמיא בעמלי וזכיתי לראות ברכה‬ ‫בעמלי‪ ,‬אשר אחרי שנים רבות וארוכות זכיתי לברך על המוגמר ולזכות‬ ‫את הרבים בדברים פשוטים וברורים נראים לעינים בעניני עבודת השם‬ ‫יתברך תורה ותפילה ומידות טובות וישרות‪ ,‬ואכן שמע אלקים מתוך‬ ‫סיעתא דשמיא אשר הרגשתי בה על כל צעד ושעל במהלך חיבור ספר‬ ‫זה‪ ,‬ומתוך שבח והודיה להשי"ת על כל הטוב אשר גמלני‪ ,‬הנני עומד‬ ‫עתה ב"פתח השער" ומתחנן לפני בורא כל עולמים שכה יתן ה' וכה‬ ‫יוסיף ויזכני להעלות דבר נאה ומתוקן על שולחן חכמים‪ ,‬ולהוסיף דעת‬ ‫ט‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫ותבונה ויראת ה' טהורה בתוך לבבות ישראל‪ ,‬ואל יצא מתחת ידי שום‬ ‫מכשול חס ושלום‪ ,‬רק יחזק את האמונה ואת הניצוץ היהודי אשר נמצא‬ ‫בתוך כל אחד ואחד מישראל‪ ,‬ובעזרת השם יתברך יהיה לתועלת‬ ‫הרבים‪ ,‬ובפרט לבחורי ואברכי חוץ לארץ שיותר קל להם ללמוד ספרים‬ ‫"באידיש"‪ ,‬והרי כבר כתוב בתורתינו הק' בפרשה וילך (ל"א פ' י"ט)‪:‬‬ ‫"ועתה כתבו לכם את השירה הזאת ולמדה את בני ישראל שימה‬ ‫בפיהם"‪ ,‬פירוש שכל יהודי יזכה להבין ולהשכיל את התורה בשפה‬ ‫שהוא מבין טוב‪.‬‬ ‫וכאן המקום לציין שכל הספר מתחילה עד הסוף נעשית ע"פ הוראת‬ ‫והדרכת גדולי ישראל על כל צעד ושעל‪ ,‬וזהו אינו רק ספר לקריאה‬ ‫גרידא‪ ,‬כי אם גם ספר של לימוד התורה באמת‪ ,‬יען כי הרי זה משפיע‬ ‫יראת שמים במדה גדושה על לבבות ישראל‪.‬‬ ‫וכאן המקום להודות ולהלל לכל האנשים שעזרו ותרמו ותמכו למען‬ ‫הוצאת ספר זה‪ ,‬יהי רצון מלפני אבינו שבשמים שיזכו לראות אך ורק‬ ‫תענוג ונחת דקדושה מכל יוצ"ח‪ ,‬ויזכו לראות בנים ובני בנים עוסקים‬ ‫בתורה ובמצות באמת לאויושט"א‪.‬‬ ‫ובצאתי אפרוש כפי אל ה' בתפילה שאזכה לישב באהלה של תורה‬ ‫ולהרביץ תורה ויראה כל ימי חיי‪ ,‬ואזכה לעבוד את השם יתברך‬ ‫בשמחה ובטוב לבב מרוב כל מתוך שמחה של מצוה יחד עם כל‬ ‫ישראל‪ ,‬ואזכה להיות מאלו שמוסיפים יופי לכתר הגדול שנקרא‬ ‫תפארת ישרא"ל זרע אברה"ם אוהבו‪ ,‬מתוך הרחבת הדעת ומנוחה‪,‬‬ ‫ומתוך בריות גופא ונהורא מעליא‪ ,‬עדי נזכה בקרוב ליעוד הנביא ומלאה‬ ‫הארץ דעה את ה' וברחמים גדולים אקבצך בביאת גואל צדק ובבנין‬ ‫בית המקדש השלישי במהרה בימינו אמן‪:‬‬ ‫י‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫יָמים‬ ‫ּ ַּב ּ ֻּס ּכֹּת ּ ֵּת ְׁשב ּו ִׁש ְׁב ַּעת ִׁ‬ ‫ּ ַב ּ ֻס ּכֹת ּ ֵת ְשב ּו ִש ְב ַעת יָ ִמים ּ ָכל הָ ֶׁאזְ ָרח ְּביִ ְש ָר ֵאל יֵ ְשב ּו ּ ַב ּ ֻס ּכֹת‪ :‬די‬ ‫הייליגע יום טוב‪" :‬סּוּכוֹת" איז דאך איינער פון די שענסט'ע ימים טובים ביי‬ ‫די יודישע קינדער‪ ,‬און די הייליגע יום טוב‪" :‬סּוּכוֹת" איז דאך א יום טוב‬ ‫"מקָּ טֹן וְ עַ ד גָּדוֹל"‪.‬‬ ‫וואס האט דאך א קשר מיט א יעדעם איינעם‪ִ :‬‬ ‫און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין די ווארט‪" :‬סּוּכָּה"‪ ,‬ווייל‬ ‫די ווארט‪" :‬סּוּכָּה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬הִ נֵּה חַ גֶָּך" – אט איז‬ ‫דיין יום טוב‪!..‬‬ ‫ווייל יא ר' יוד‪ ,‬א יעדע יודיש קינד קען זוכה זיין זיך צו טרעפן מיטן הייליגן‬ ‫באשעפער אין זיין הייליגע סוכה'לע וואו ער זיצט‪ ,‬ווייל מיר גייען דאך‬ ‫ימנּותָּ א ּובְ צִ לָּא ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא" –‬ ‫דעמאלט'ס אלע אריין‪" :‬בְ צִ לָּא ִד ְמהֵּ ְ‬ ‫ווייל מיר גייען דאך דעמאלט'ס אלע אריין אין די שאטן פון דעם הייליגן‬ ‫באשעפער‪.‬‬ ‫און די הייליגע יום טוב פון‪" :‬סּוּכוֹת" איז דאך א‪" :‬אִ י ָּלנָּא ְדחַ יֵּי" – און די‬ ‫הייליגע יום טוב פון‪" :‬סּוּכוֹת" איז דאך א לעבעדיגע בוים פאר א יעדע‬ ‫"ש ְמחָּ ה"‬ ‫יודיש קינד‪ ,‬ווייל פון דארטן שעפן מיר דאך אלע "חיות" און‪ִ :‬‬ ‫אויף א גאנץ יאר‪ ,‬ווייל‪" :‬סּוּכוֹת" איז דאך‪" :‬זְ מַ ן ִש ְמחָּ תֵּ נּו"‪ ,‬און פון דעם‬ ‫דאזיג'ן יום טוב שעפן מיר דאך אלע א שמחה'דיגע חיות אויף א גאנץ יאר‪.‬‬ ‫און די ווארט‪" :‬סּוּכָּה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬אִ ילָּן"‪ ,‬ווייל יא ר'‬ ‫יוד‪ ,‬די הייליגע יום טוב‪" :‬סּוּכוֹת" איז דאך א‪" :‬אִ י ָּלנָּא ְדחַ יֵּי" פאר א יעדע‬ ‫יא‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫יודיש קינד – די הייליגע יום טוב‪" :‬סּוּכוֹת" איז דאך א לעבעדיגע בוים פאר‬ ‫א יעדע יודיש קינד‪ ,‬און פון דארטן שעפן מיר דאך אלע "חיות" און‪:‬‬ ‫"ש ְמחָּ ה" אויף א גאנץ יאר‪.‬‬ ‫ִ‬ ‫אבער לכאורה דארף מען דאך אבער פארשטיין‪ ,‬אז וואס איז די קשר צווישן‬ ‫די יום טוב פון‪" :‬יוֹם ּכִ יּפּור" מיט די יום טוב פון‪" :‬סּוּכוֹת"‪ !?..‬און‬ ‫פארוואס טאקע קומט די יום טוב‪" :‬סּוּכוֹת" דוקא נאך‪" :‬יוֹם ּכִ יּפּור"‪!?..‬‬ ‫נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬ווייל מיר האלטן דאך שוין יעצט אלע נאך‬ ‫אזעלכע הייליגע ימים נוראים וואס אלע יודישע קינדער האבן דאך שוין‬ ‫דעמאלט'ס תשובה געטוהן אויף אלע זייערע עבירות‪ ,‬און א יעדער איינער‬ ‫האט זיך דאך שוין דעמאלט'ס מקבל געווען צום נייעם יאר צו זיין בעסער‪,‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם קומט גלייך נאך די ימים נוראים די הייליגע יום טוב‬ ‫פון‪" :‬סּוּכוֹת"‪ ,‬ווייל וואס איז טייטש די ווארט‪" :‬סּוּכוֹת"‪!?..‬‬ ‫די ווארט‪" :‬סּוּכוֹת" איז דאך טייטש "באדעקן" און "באשיצן"‪ ,‬און עס‬ ‫שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין פסוק אין פרשת פקודי (קפיטל מ' פסוק‬ ‫ג')‪ ,‬אז דער הייליגער באשעפער האט דעמאלט'ס געזאגט פאר משה רבינו‪,‬‬ ‫אז‪" :‬וְ שַ ְמתָּ שָּ ם אֵּ ת אֲרוֹן הָּ עֵּ דּות" – אז דו זאלסט אריין לייגן די הייליגע‬ ‫"מ ְשּכַן יהו‪-‬ה"‪ ,‬און‪" :‬וְ סַ ּכֹתָּ " – און דו זאלסט צו‬ ‫ארון אין דעם הייליגן‪ִ :‬‬ ‫דעקן‪" :‬עַ ל הָּ ָארֹן אֶּ ת הַ ּפָּ ֹרכֶּת"‪ ,‬זעהט מען דאך שוין פון דעם קלאר‪ ,‬אז די‬ ‫ווארט‪" :‬סּוּכָּה" איז דאך טייטש "באדעקן" און "באשיצן"‪.‬‬ ‫און די גמרא אין מסכת סוכה (דף‪ :‬ב' ע"א) ברענגט דאך אונז שוין טאקע‬ ‫אויך אראפ דעם פסוק פון‪" :‬וְ ֻסּכָּה תִ הְ יֶּה לְ צֵּ ל יוֹמָּ ם מֵּ חֹ ֶּרב" וגו' וואס שטייט‬ ‫יב‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫אין ישעיה הנביא (קפיטל ד' פסוק ו')‪ ,‬און פון די גמרא אין מסכת סוכה‬ ‫זעהט מען דאך שוין אויך קלאר‪ ,‬אז די ענין פון‪" :‬סּוּכָּה" איז דאך א זאך‬ ‫וואס איז ָאן געפילט מיט‪ַ" :‬אהֲבָּ ה" מתחילה ועד סוף‪.‬‬ ‫און אונזער הייליגע‪" :‬סּוּכָּה" איז דאך די שאטן פון דעם אייבערשטן אליין‪,‬‬ ‫און אונזער הייליגע‪" :‬סּוּכָּה" איז דאך‪ּ" :‬כְ נֶּשֶּ ר יָּעִ יר ִקנוֹ" – און אונזער‬ ‫הייליגע‪" :‬סּוּכָּה" איז דאך אזוי ווי א אדלער וואס טראגט אירע קינדער‬ ‫העכער אירע פליגל'עך‪ ,‬און נישט אונטער אירע פליגל'עך‪.‬‬ ‫און דאס מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער אזוי‪ ,‬אז רש"י הק' זאגט‬ ‫דאך אונז שוין בפירוש אין פרשת יתרו (קפיטל י"ט פסוק ד') אויף די‬ ‫ווערטער‪" :‬וָּאֶּ שָּ א אֶּ תְ כֶּם עַ ל ַּכנְפֵּ י נְשָּ ִרים" וגו'‪ ,‬אז ווען א אדלער טראגט‬ ‫זיינע קינדער‪ ,‬דעמאלט'ס טראגט ער זיי אינגאנצן אנדערש ווי אלע אנדערע‬ ‫פייגל'עך‪.‬‬ ‫ווייל ווען א פשוט'ע פייגל פליעט‪ ,‬טראגט זי דאך דעמאלט'ס אירע קינדער‬ ‫צווישן אירע פוס‪ ,‬און נישט אויף אירע פליגלען‪ ,‬ווייל זי האט דאך שטענדיג‬ ‫מורא פון אנדערע פייגל'עך וואס פליען העכער איר אז זיי זאלן איר נישט צו‬ ‫נעמען אירע קינדער‪.‬‬ ‫אבער משא"כ ווען א אדלער פליעט‪ ,‬טראגט זי דאך דעמאלט'ס יא אירע‬ ‫קינדער "העכער" אירע פליגלען‪ ,‬ווייל דער אדלער האט דאך נישט וואס‬ ‫מורא צו האבן פון אנדערע פייגל'עך‪ ,‬ווייל דער אדלער פליעט דאך די‬ ‫העכסט'ע פון אלע פייגל'עך‪ ,‬און ממילא וועגן דעם דארף זי נישט מורא‬ ‫יג‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫האבן פון גארנישט‪ ,‬ווייל קיינער קען דאך נישט פליען העכער ווי דער‬ ‫אדלער‪.‬‬ ‫אבער פון איין זאך האט אבער דער אדלער יא מורא‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬פון דעם‬ ‫"מענטש"‪ ,‬ווייל דער אדלער האט דאך מורא אז אפשר וועט א מענטש אריין‬ ‫שיסן א פייל פון אונטער איר‪ ,‬און ער וועט איר אראפ שיסן צוזאמען מיט‬ ‫אירע קינדער‪.‬‬ ‫אבער אפילו אזוי לייגט זי אבער נאך אלץ אירע קינדער "העכער" אירע‬ ‫פליגלען‪ ,‬און נישט "אונטער" אירע פליגלען [אזוי ווי אלע אנדערע‬ ‫פייגל'עך]‪ ,‬ווייל דער אדלער זאגט דעמאלט'ס אזוי‪ ,‬אז‪" :‬מּוטָּ ב שֶּ ִי ָּּכנֵּס הַ חֵּ ץ‬ ‫בִ י וְ ֹלא בְ בָּ נַי" – אז בעסער זאל דער פייל אריין פליען אין מיר ווי אין מיינע‬ ‫קינדער‪ ,‬און וועגן דעם לייגט זי טאקע אירע קינדער "העכער" אירע‬ ‫פליגלען‪.‬‬ ‫אבער לכאורה איז דאך אבער שווער אויף דעם א מורא'דיגע קשיא‪ ,‬ווייל‬ ‫וואס האט דער אדלער בכלל אויף געטוהן מיט דעם וואס זי לייגט אירע‬ ‫קינדער "העכער" אירע פליגלען‪!?..‬‬ ‫אויב א מענטש שיסט אריין אין א פייל אין דעם "אדלער"‪ ,‬וועט זי דאך‬ ‫דעמאלט'ס אראפ פאלן צוזאמען מיט אלע אירע קינדער‪ ,‬און ממילא וואס‬ ‫טוט זי אויף מיט דעם וואס זי לייגט אירע קינדער "העכער" אירע‬ ‫פליגלען‪ !?..‬זיי וועלן דאך אלע סיי ווי סיי געהארגע'ט ווערן אויב א‬ ‫מענטש וועט אריין שיסן א פייל פון אונטער איר‪!?..‬‬ ‫יד‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫נאר פון דעם קענען מיר זיך דאך ארויס לערנען א מורא'דיגע מוסר השכל‪,‬‬ ‫און דאס איז‪ ,‬אז דער אדלער זאגט דעמאלט'ס צו זיך אזוי‪ ,‬אז אפילו אויב‬ ‫איינער וועט אריין שיסן א פייל אין "מיר"‪ ,‬לאז איך אבער נאך אלץ נישט‬ ‫אפ דאס וואס איך טראג‪.‬‬ ‫און דאס דארף דאך טאקע א מענטש שטענדיג געדענקען אין א יעדן מצב‪,‬‬ ‫אז אפילו אויב איינער האט מיר גאר שטארק צו קלאפט‪ ,‬לאז איך אבער נאך‬ ‫אלץ נישט אפ דאס וואס איך טראג מיט מיר‪ ,‬און אפילו אויב איינער האט‬ ‫מיר גאר שטארק צו שטאכן‪ ,‬לאז איך אבער נאך אלץ נישט אפ "מיינע‬ ‫ּומצְ וֹת ּומַ ע ֲִשים‬ ‫קינדער"‪ ,‬און מיינע קינדער זענען דאך מיינע‪" :‬תו ָֹּרה ִ‬ ‫טוֹבִ ים"‪.‬‬ ‫און א מענטש דארף דאך דאס טאקע גוט אריין נעמען ביי זיך אין קאפ‪ ,‬ווייל‬ ‫א יעדע מענטש האט דאך אמאל א שווערע מצב אין זיין לעבן‪ ,‬און ממילא‬ ‫וועגן דעם דארף ער זיך דאך שוין יעצט גוט איין חזר'ן דעם געדאנק‪ ,‬אז‬ ‫אפילו אויב איינער האט מיר אינגאנצן צו קלאפט‪ ,‬אפילו אזוי ווארף איך‬ ‫אבער נאך אלץ נישט אראפ דאס וואס איך טראג‪ ,‬נאר פארקערט‪ ,‬איך גיי ָאן‬ ‫ווייטער מיט מיין יודיש'קייט כאילו לא היה‪.‬‬ ‫ווייל כלל ישראל איז דאך צו געגעליכן צו א‪" :‬נֶּשֶּ ר" – ווייל כלל ישראל איז‬ ‫דאך צו געגעליכן צו א "אדלער"‪ ,‬און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך‬ ‫מרומז אין דעם פסוק פון‪" :‬וְ אַ תֶּ ם תִ הְ יּו לִ י מַ ְמ ֶּלכֶּת ֹּכ ֲהנִים וְ גוֹי קָּ דוֹש" וגו'‬ ‫וואס עס שטייט דאך שוין אין פרשת יתרו (קפיטל י"ט פסוק ו')‪ ,‬און לאמיר‬ ‫טאקע זעהן וואס רש"י הק' זאגט אויף דעם הייליגן פסוק פון‪" :‬וְ אַ תֶּ ם תִ הְ יּו‬ ‫לִ י מַ ְמ ֶּלכֶּת ֹּכ ֲהנִים וְ גוֹי קָּ דוֹש" וגו'‪.‬‬ ‫טו‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫אבער וואונדער איבער וואונדער‪ ..‬רש"י הק' זאגט איין איינציגע ווארט אויף‬ ‫דעם גרויסן הייליגן פסוק פון‪" :‬וְ אַ תֶּ ם תִ הְ יּו לִ י מַ ְמ ֶּלכֶּת ֹּכ ֲהנִים וְ גוֹי קָּ דוֹש"‬ ‫וגו'‪ ,‬און די איין איינציגע ווארט איז‪ָֹּ " :‬ש ִרים"‪!..‬‬ ‫ווייל יא טייערע יודן‪ ,‬א יודיש קינד דארף וויסן‪ ,‬אז איך בין נישט סתם עפעס‬ ‫א שמאטע פון דעם אייבערשטן‪ ,‬נאר איך בין א‪ַֹ " :‬שר" פון דעם‬ ‫אייבערשטן‪ !..‬און‪ ..‬יא‪ ,‬איך בין פון דעם אייבערשטנ'ס גרעסטע‪:‬‬ ‫" ָֹּש ִרים"‪ !..‬און די ווארט‪ָֹּ " :‬ש ִרים" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬נֶּשֶּ ר"‬ ‫– א אדלער‪.‬‬ ‫ווייל מיר כלל כלל ישראל – דער הייליגער‪" :‬גוֹי קָּ דוֹש" פון דעם הייליגן‬ ‫באשעפער זענען דאך אלע צו געגליכ'ן צו א "אדלער"‪ ,‬און מיר דארפן דאך‬ ‫טאקע אלע זעהן ָאן צו נעמען דעם הייליגן הנהגה פון דעם‪" :‬נֶּשֶּ ר"‪ ,‬און‬ ‫נישט אפ לאזן אונזערע אלע הייליגע עבודות אין קיין שום מצב‪ ,‬נאר זיך‬ ‫שטענדיג מחזק זיין מיט‪" :‬אֱמּונָּה" און‪" :‬בִ טָּ חוֹן" אין דעם הייליגן‬ ‫באשעפער‪ ,‬און ווייטער דינען דעם הייליגן באשעפער כאילו לא היה‪.‬‬ ‫און אויב א מענטש וועט נישט אראפ ווארפן פון זיך דעם‪" :‬עֹ ל תו ָֹּרה"‬ ‫אפילו ווען ער איז גאר שטארק צו קלאפט געווארן‪ ,‬וועט ער דעמאלט'ס‬ ‫"מ ָּדה ּכְ ֶּנגֶּד ִמ ָּדה" אז דער אייבערשטער וועט איהם אויך קיינמאל‬ ‫זוכה זיין‪ִ :‬‬ ‫נישט אוועק ווארפן‪ ,‬נאר ער וועט איהם שטענדיג האלטן ביי זיך אויף זיין‬ ‫ֱֹלקים"‪ ,‬דעמאלט'ס איז ער‬ ‫"ק ְרבַ ת א ִ‬ ‫רעכטע זייט‪ ,‬און אויב א מענטש האט‪ִ :‬‬ ‫דאך שוין די גליקלעכ'סטע מענטש אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫טז‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫ווייל דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך‬ ‫אונז שוין בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל ע"ג פסוק כ"ח)‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫"ק ְרבַ ת‬ ‫" ַו ֲאנִי" – אז איך‪ ..‬דארף דאך נאר איין זאך‪ ,‬און די איין זאך איז‪ִ :‬‬ ‫ֱֹלקים" – און די איין זאך איז אז "איך וויל זיין נאנט צום אייבערשטן"‪ ,‬און‬ ‫א ִ‬ ‫דאס איז‪" :‬לִ י טוֹב" – און דאס איז די בעסטע זאך וואס איך גלוסט נאר צו‬ ‫האבן אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫ווייל אויב א מענטש איז נאנט צום אייבערשטן‪ ,‬ווערן דאך שוין דעמאלט'ס‬ ‫זיינע תפילות גאר שנעל נתקבל‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער שטייט דאך‬ ‫שטענדיג לעבן איהם‪ ,‬און ער נעמט דאך שטענדיג גלייך ָאן אלע זיינע‬ ‫תפילות וואס ער בעט נאר‪ ,‬און עס איז דאך נישט דא קיין שום שלעכטע‬ ‫מלאך וואס קען פראבירן צו שטערן זיינע תפילות פון ארויף גיין צום‬ ‫הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫ווייל דער קעניג אליין שטייט דאך שטענדיג לעבן איהם‪ ,‬און ער הערט דאך‬ ‫איהם שטענדיג אויס אלעס וואס ער בעט נאר‪ ,‬און עס איז דאך דעמאלט'ס‬ ‫ממש א בחינה פון‪" :‬וְ ַרחֲמֶּ יָך יהו‪-‬ה אֱֹלקֵּ ינּו ַוחֲסָּ ֶּדיָך הָּ ַרבִ ים ַאל יַעַ זְ בּונּו נֶּצַ ח‬ ‫סֶּ ָּלה וָּעֶּ ד"‪.‬‬ ‫און מיר האבן דאך שוין טאקע פריער אויך דערמאנט‪ ,‬אז עס ווערט דאך‬ ‫שוין געברענגט אין חז"ל‪ ,‬אז כלל ישראל איז דאך צו געגעליכן צו א‪:‬‬ ‫"נֶּשֶּ ר"‪ ,‬און קיין שום פייגל קען דאך נישט פליען העכער פון דעם אדלער‪,‬‬ ‫און וויבאלד קיין שום פייגל קען דאך נישט פליען העכער פון דעם אדלער‪,‬‬ ‫ממילא וועגן דעם קומט דאך אויס‪ ,‬אז די קינדער פון דעם אדלער זענען דאך‬ ‫"ש ִמ ָּירה יְתֵּ ָּרה"‪.‬‬ ‫שטענדיג אפ געהיטן מיט א באזונדער'ע‪ְ :‬‬ ‫יז‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און די נמשל פון דעם איז‪ ,‬אז קיין איין פאלק קען זיך דאך נישט דער הייבן‬ ‫העכער ווי דאס יודישע פאלק‪ ,‬ווייל מיר זענען דאך די איינציגסט'ע פאלק‬ ‫"קרֹבִ ים אֶּ ל יהו‪-‬ה אֱֹלקֵּ ינּו יוֹמָּ ם ָּו ָּל ְילָּה" אויפן העכסט'ן דרגה‪ ,‬און‬ ‫וואס איז‪ְ :‬‬ ‫וויבאלד מיר זענען דאך טאקע שטענדיג אזוי נאנט צום אייבערשטן‪ ,‬ממילא‬ ‫"ש ִמ ָּירה יְתֵּ ָּרה"‬ ‫וועגן דעם פארמאגן מיר טאקע שטענדיג א באזונדער'ע‪ְ :‬‬ ‫פון דעם הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫און די זעלבע זאך איז דאך אויך מיט די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה"‪ ,‬ווייל די ספרים‬ ‫הק' זאגן דאך אונז שוין קלאר בפירוש‪ ,‬אז בשעת ווען מיר געפונען זיך אין‬ ‫די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה"‪ ,‬זענען מיר דאך דעמאלט'ס אפ געהיטן און באשיצט‬ ‫פון אלעם שלעכט'ן‪ ,‬און מיר זיצן דאך דעמאלט'ס אלע רואיגערהייט‪:‬‬ ‫ימנּותָּ א עִ לָָּאה" – און מיר זיצן דאך דעמאלט'ס אלע‬ ‫"בְ צִ לָּא ִד ְמהֵּ ְ‬ ‫רואיגערהייט אין די שאטן פון דעם הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫און אונזער גרויסער טאטע אין הימל נעמט דאך אונז דעמאלט'ס אלע ארום‬ ‫פון אלע פיר זייטן פונקט אזוי ווי א מאמע נעמט ארום איר ניי געבוירן קינד‬ ‫און זי שיצט איהם כדי אז ער זאל ח"ו נישט געשעדיגט ווערן פון קיין שום‬ ‫זאך‪.‬‬ ‫און די ספרים הק' זאגן דאך אונז שוין טאקע אויך קלאר בפירוש‪ ,‬אז יא ר'‬ ‫יוד‪ ,‬דאס איז די הייליגע יום טוב פון‪" :‬סּוּכוֹת"‪ ,‬די הייליגע יום טוב פון‪:‬‬ ‫"סּוּכוֹת" איז דאך איין שטיק‪ַ" :‬אהֲבָּ ה" פון דעם הייליגן באשעפער צו די‬ ‫יודישע קינדער‪.‬‬ ‫יח‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און דער הייליגער תורה הק' זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך אין פסוק אין‬ ‫פרשת וישלח (קפיטל ל"ג פסוק י"ז)‪ ,‬אז‪" :‬וְ ַיעֲקֹ ב נָּסַ ע ֻסּכֹתָּ ה" וגו'‪ ,‬און די‬ ‫ווערטער‪" :‬וְ ַיעֲקֹ ב נָּסַ ע ֻסּכֹתָּ ה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬בְ צִ לָּא‬ ‫ימנּותָּ א עִ ילָָּאה מֵּ ַאהֲבָּ ה" [מיט די פיר ווערטער מיטן כולל]‪ ,‬ווייל יא‬ ‫ִד ְמהֵּ ְ‬ ‫טייערע יודן‪ ,‬די הייליגע יום טוב פון‪" :‬סּוּכוֹת" איז דאך איין שטיק‪:‬‬ ‫"ַאהֲבָּ ה" פון דעם הייליגן באשעפער צו די יודישע קינדער‪!..‬‬ ‫און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין די ספרים הק'‪ ,‬אז די‪:‬‬ ‫"סּוּכָּה" איז דאך דעם אייבערשטנ'ס הויז‪ ,‬און די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה" איז דאך‬ ‫טאקע א ריכטיגע‪" :‬בֵּ ית יהו‪-‬ה"‪.‬‬ ‫און ווען עס קומט ָאן די הייליגע יום טוב פון‪" :‬סּוּכוֹת"‪ ,‬דעמאלט'ס לויפן‬ ‫מיר אלע אריין אין דעם אייבערשטנ'ס שויס (כביכול)‪ ,‬און מיר בעטן זיך‬ ‫דעמאלט'ס אלע ביים הייליגן באשעפער‪ ,‬אז מיר ווילן שוין אלע זוכה זיין‬ ‫צו קענען האבן די זכי' צו קענען זיין "א גאנץ יאר" אין דעם אייבערשטנ'ס‬ ‫הויז‪ ,‬און מיר בעטן דעמאלט'ס אלע דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬אז מיר זאלן‬ ‫שוין אלע זוכה זיין זיך צו פירן "א גאנץ יאר" ווי א ריכטיגע‪" :‬בֶּ ן מֶּ לְֶּך"‪.‬‬ ‫און וועגן דעם פירט מען זיך טאקע צו זאגן דעם קפיטל‪" :‬לְ ָּדוִ ד יהו‪-‬ה או ִֹרי‬ ‫וְ י ְִשעִ י" וכו' ביז נאך די הייליגע יום טוב‪" :‬סּוּכוֹת"‪ ,‬ווייל מיר זאגן דאך אין‬ ‫דעם קפיטל פון‪" :‬לְ ָּדוִ ד יהו‪-‬ה או ִֹרי וְ י ְִשעִ י" וכו' דעם פסוק פון‪ַ" :‬אחַ ת‬ ‫שָּ ַאלְ תִ י מֵּ אֵּ ת יהו‪-‬ה אוֹתָּ ּה אֲבַ קֵּ ש ִשבְ תִ י בְ בֵּ ית יהו‪-‬ה ּכָּל יְמֵּ י חַ יַי ַלחֲזוֹת בְ נֹ עַ ם‬ ‫יהו‪-‬ה ּולְ בַ קֵּ ר בְ הֵּ יכָּלוֹ"‪.‬‬ ‫יט‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און דאס מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער‪ ,‬אז א יודיש קינד זאגט‬ ‫דא פארן הייליגן באשעפער אזוי‪ ,‬אז איין איינציגע בקשה האב איך‬ ‫שטענדיג געבעטן פון דיר הייליגער באשעפער‪ ,‬און‪" :‬אוֹתָּ ּה אֲבַ קֵּ ש" – און‬ ‫דאס איז דאך אויך וואס איך בעט יעצט‪ ,‬און די בקשה וועל איך דאך‬ ‫"שטענדיג" בעטן פון דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬און דאס איז די זאך וואס איך‬ ‫וועל דאך שטענדיג מתפלל זיין אויף דעם‪.‬‬ ‫אבער לאמיר זיך אפ שטעלן דא א מינוט‪ ,‬און לאמיר דא געבן א טראכט‬ ‫אריין א מינוט אין די לשון הפסוק דא‪ ,‬ווייל לכאורה איז דאך אביסל שווער‬ ‫צו פארשטיין די לשון הפסוק דא‪ ,‬ווייל עס איז דאך שוין געשטאנען פריער‬ ‫אין פסוק‪ ,‬אז‪ַ" :‬אחַ ת שָּ ַאלְ תִ י מֵּ אֵּ ת יהו‪-‬ה" – אז איך האב געפרעגט פון דעם‬ ‫אייבערשטן אז איך וויל אז דער אייבערשטער זאל מיר נאך געבן מיין‬ ‫געבעט‪.‬‬ ‫און ממילא וואס איז פשט פון די קומענדיגע לשון הפסוק אז‪" :‬אוֹתָּ ּה‬ ‫אֲבַ קֵּ ש" – אז דאס איז וואס איך בעט‪ !?..‬אוודאי בעט איך דאס‪ !?..‬וואס‬ ‫דען בעט איך יעצט‪ !?..‬איך האב דאך שוין פריער קלאר געזאגט אז‪ַ" :‬אחַ ת‬ ‫שָּ ַאלְ תִ י מֵּ אֵּ ת יהו‪-‬ה" – אז איך האב געבעטן דעם אייבערשטן אז איך וויל אז‬ ‫דער אייבערשטער זאל מיר נאך געבן מיין געבעט‪!?..‬‬ ‫און ממילא פארוואס שטייט דא נאך אמאל איבער די ווערטער‪" :‬אוֹתָּ ּה‬ ‫אֲבַ קֵּ ש" – אז דאס בעט איך פון דעם אייבערשטן‪ !?..‬אוודאי בעט איך‬ ‫דאס‪ !?..‬וואס דען בעט איך דא‪!?..‬‬ ‫כ‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז די ווארט‪" :‬אוֹתָּ ּה" – איז דאך א לשון‬ ‫"נקבה"‪ ,‬און די ווערטער‪" :‬אוֹתָּ ּה אֲבַ קֵּ ש" קומט דאך דא צו באטאנען‪ ,‬אז‬ ‫"נאר" דאס וויל איך‪ ,‬און דאס איז דאך ממש אזוי ווי א קינד וואס בעט זיך‬ ‫ביי זיין טאטן אז ער וויל דוקא האבן יענע און יענע זאך‪ ,‬און נישט עפעס‬ ‫אנדערש‪ ,‬נאר דוקא דאס‪ !..‬און דוקא די סארט קאליר‪ ,‬און דוקא די‬ ‫גרויס'קייט‪ ,‬און נישט עפעס אנדערש‪.‬‬ ‫און דאס בעטן מיר דאך שוין טאקע יעצט אלע פון דיר הייליגער גרויסער‬ ‫טאטע אין הימל‪ ,‬אז וואס‪ !?..‬אז‪ַ" :‬אחַ ת שָּ ַאלְ תִ י מֵּ אֵּ ת יהו‪-‬ה" – אז איך האב‬ ‫טאקע איין מורא'דיגע בקשה צו דיר הייליגער גרויסער טאטע אין הימל‪,‬‬ ‫אבער‪" :‬אוֹתָּ ּה אֲבַ קֵּ ש" – אבער דאס איז וואס איך בעט הייליגער טאטע אין‬ ‫הימל‪ ,‬וואס בעט איך‪!?..‬‬ ‫איך בעט די‪" :‬סּוּכָּה"‪ ,‬ווייל יא הייליגער טאטע אין הימל‪ ,‬עס איז‪" :‬אוֹתָּ ּה‬ ‫אֲבַ קֵּ ש ִשבְ תִ י" – איך בעט דא פון דעם הייליגן באשעפער אז די הייליגע‪:‬‬ ‫"סּוּכָּה" זאל מיר באגלייטן "א גאנץ יאר" וואו אומ'ער איך וועל נאר גיין‪.‬‬ ‫און וואו זעה איך טאקע אין די ווערטער פון דעם פסוק די דאזיגע כוונה אז‬ ‫מיר ב עטן דא אלע פון דעם הייליגן באשעפער אז די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה" זאל‬ ‫אונז באגלייטן "א גאנץ יאר" וואו אומ'ער מיר וועלן נאר גיין‪!?..‬‬ ‫"שבְ תִ י" וגו'‪ ,‬און‬ ‫וועגן דעם זאגט דאך אונז שוין די פסוק דא ווייטער‪ ,‬אז‪ִ :‬‬ ‫"שבְ תִ י" – איז דאך טאקע אויך ראשי תיבות‪" :‬בַ ֻסּכֹת תֵּ ְשבּו‬ ‫די ווארט‪ִ :‬‬ ‫ִשבְ עַ ת ָּי ִמים"‪ ,‬און ממילא יא הייליגער טאטע אין הימל‪ ,‬דאס‪" :‬אֲבַ קֵּ ש" –‬ ‫דאס איז וואס איך בעט פון דיר הייליגער גרויסער טאטע אין הימל‪.‬‬ ‫כא‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫איך בעט פון דיר אז די הייליגע מצוה פון‪" :‬סּוּכָּה" זאל אונז באגלייטן "א‬ ‫גאנץ יאר" אויך‪ ,‬און מיר בעטן דא אלע פון דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬אז‬ ‫פונקט אזוי ווי מיר האבן זוכה געווען צו זיצן אין די‪" :‬סּוּכָּה" וואס איז דאך‬ ‫א ריכטיגע‪" :‬בֵּ ית יהו‪-‬ה"‪ ,‬אזוי אויך זאלן מיר אויך זוכה זיין צו זיצן‪" :‬בְ בֵּ ית‬ ‫יהו‪-‬ה ּכָּל יְמֵּ י חַ יַי"‪.‬‬ ‫און מיר זאלן שוין טאקע אויך זוכה זיין‪ַ " :‬לחֲזוֹת בְ נֹ עַ ם יהו‪-‬ה" – און מיר‬ ‫זאלן שוין טאקע אויך זוכה זיין צו קענען זעהן די זיס'קייט פון דעם‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬און לאמיר זיך נישט נארן טייערע יודן‪ ,‬ווייל עס איז דאך נישט‬ ‫פארהאנען קיין זיסער'ע און בעסער'ע זאך ווי צו קענען זיצן מיטן הייליגן‬ ‫באשעפער אליין אין די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה" און שפירן די זיס'קייט פון א‬ ‫"מצוה"‪.‬‬ ‫און עס איז דאך נישט פארהאנען קיין בעסער'ע זאך ווי צו זיצן‪" :‬בְ צִ לָּא‬ ‫ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא" – און עס איז דאך נישט פארהאנען קיין בעסער'ע זאך‬ ‫ווי צו זיצן אין דעם אייבערשטנ'ס שאטן‪ ,‬און זיין אפ געהיטן פון אלעם‬ ‫שלעכט'ן‪.‬‬ ‫און עס איז דאך נישט פארהאנען קיין גרעסער'ע זכי' ווי צו זיצן צוזאמען‬ ‫מיט די הייליגע זיבן אושפיזין אין איין‪" :‬סּוּכָּה"‪ ,‬און ממילא וועגן דעם‬ ‫בעטן מיר דא טאקע אלע פון דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬אז מיר זאלן זוכה זיין‬ ‫צו קענען זיין א גאנץ יאר‪" :‬בְ בֵּ ית יהו‪-‬ה" וגו'‪ ,‬און‪ּ" :‬ולְ בַ קֵּ ר בְ הֵּ יכָּלוֹ"‪.‬‬ ‫און ווי אזוי איז מען טאקע זוכה אריין צו ברענגען די הייליגע יום טוב פון‪:‬‬ ‫"סּוּכוֹת" אין דעם יאר אריין‪ !?..‬וועגן דעם זאגט דאך אונז שוין די פסוק דא‬ ‫כב‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫ווייטער‪ ,‬אז‪ּ" :‬כִ י יִצְ ּפְ ֵּננִי בְ ֻס ֹּכה" – אז אויב איך וועל מיר באהאלטן אין די‪:‬‬ ‫"סּוּכָּה"‪.‬‬ ‫און דאס מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער‪ ,‬אז אויב איך וועל זיך‬ ‫פירן‪" :‬בְ אֵּ ימָּ ה ּובְ י ְִרָאה" אין די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה" אזוי ווי עס פאסט טאקע‬ ‫זיך צו פירן אין א ריכטיגע‪" :‬בֵּ ית יהו‪-‬ה"‪ ,‬דעמאלט'ס וועלן מיר טאקע אלע‬ ‫קענען זוכה זיין צו דעם ברכה‪ ,‬אז‪" :‬בְ יוֹם" – אז עס וועט דיר ליכטיג ווערן‪..‬‬ ‫"רעָּ ה" – בשעת ווען עס איז דיר "שלעכט"‪[ ,‬בשעת‬ ‫בשעת ווען עס איז דיר‪ָּ :‬‬ ‫ווען דו "מיינס'ט" על כל פנים אז עס איז דיר "שלעכט"]‪.‬‬ ‫און דו וועסט דעמאלט'ס ווידער אמאל קענען זוכה זיין צו זעהן מיט דיינע‬ ‫אייגענ'ע אויגן די געוואלדיגע גרויסע‪" :‬חֲסָּ ִדים וְ ַרח ֲִמים" פון דעם הייליגן‬ ‫באשעפער‪ ,‬און עס וועט דאך שוין דעמאלט'ס זיכער מקיום ווערן ביי דיר‬ ‫דעם פסוק פון (דברים קפיטל ל"ב פסוק י"א)‪ּ" :‬כְ נֶּשֶּ ר יָּעִ יר ִקנ ֹו עַ ל ג ֹו ָּזלָּיו‬ ‫י ְַרחֵּ ף יִפְ רֹש ּכְ נָּפָּ יו יִקָּ חֵּ הּו יִשָּ אֵּ הּו עַ ל אֶּ בְ ָּרתוֹ"‪.‬‬ ‫און ווי אזוי וועט דיר טאקע דעמאלט'ס ליכטיג ווערן‪ !?..‬זאגט דאך אונז‬ ‫וועגן דעם די פסוק דא ווייטער דעם זעלב'ן געדאנק‪ ,‬אז עס וועט דיר ליכטיג‬ ‫ווערן דורך‪" :‬יַסְ תִ רֵּ נִי בְ סֵּ תֶּ ר ָאהֳלוֹ" – אז עס וועט דיר ליכטיג ווערן דורך‬ ‫דעם וואס דו וועסט זיך ווייטער באהאלטן אין דעם אייבערשטנ'ס געצעלט‪.‬‬ ‫ווייל אויב עס קומט ח"ו א צרה אויף א יודיש קינד‪ ,‬דעמאלט'ס טראכט ער‬ ‫נישט קיין צוויי מינוט‪ ,‬נאר ער לויפט דעמאלט'ס גלייך אריין אין דעם בית‬ ‫המדרש אריין‪ ,‬און ער כאפט דאך דעמאלט'ס גלייך א תהלימ'ל‪ ,‬און ער גיסט‬ ‫כג‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫זיך דאך דעמאלט'ס גלייך אויס דאס הארץ צום אייבערשטן‪ ,‬און א "בית‬ ‫המדרש" ווערט דאך אויך ָאן גערופן א‪" :‬בֵּ ית יהו‪-‬ה"‪.‬‬ ‫און וואס עס וועט געשעהן דעמאלט'ס איז‪ ,‬אז דורך דיין אריין גיין אין‬ ‫דעם‪" :‬בֵּ ית יהו‪-‬ה" וועסטו מעורר זיין דורך דעם די זכות פון "ישיבת סוכה"‬ ‫– דורך דיין אריין גיין אין דעם‪" :‬בֵּ ית יהו‪-‬ה" וועסטו מעורר זיין דורך דעם‬ ‫די זכות וואס דו ביזט געזעצן יום טוב‪" :‬סּוּכוֹת" אין די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה"‬ ‫וואס איז דאך שוין טאקע אויך א אמת'ע ריכטיגע‪" :‬בֵּ ית יהו‪-‬ה"‪ ,‬און דורך‬ ‫דעם וועט דאך זיין‪" :‬בְ צּור יְרו ְֹממֵּ נִי"‪.‬‬ ‫און די ווארט‪" :‬בְ צּור" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬רֹצֵּ חַ "‪ ,‬און דאס‬ ‫מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער אזוי‪ ,‬אז דורך דעם וואס איך וועל‬ ‫טוהן די פעולה פון‪" :‬יַסְ תִ רֵּ נִי בְ סֵּ תֶּ ר ָאהֳלוֹ" אינמיטן די יאר‪ ,‬וועט דאך מיר‬ ‫שוין דעמאלט'ס דער אייבערשטער זיכער ראטעווען פון מיין‪" :‬בְ צּור" –‬ ‫וועט דאך מיר שוין דעמאלט'ס דער אייבערשטער זיכער ראטעווען פון‬ ‫מיין‪" :‬רֹצֵּ חַ " וואס וויל מיר שלעכט'ס טוהן‪ ,‬און דער אייבערשטער וועט‬ ‫דאך מיר שוין דעמאלט'ס זיכער ראטעווען פון דעם מקטרג וואס וויל קומען‬ ‫מקטרג זיין אויף מיר אויבן אין הימל‪.‬‬ ‫און פון זיי אלע‪" :‬יְרו ְֹממֵּ נִי" – און פון זיי אלע וועט דאך מיר שוין דער‬ ‫אייבערשטער זיכער אויף הייבן‪ ,‬און ער וועט דאך מיר שוין דעמאלט'ס‬ ‫זיכער ראטעווען פון זייער'ע הענט‪.‬‬ ‫און עס וועט דאך שוין דעמאלט'ס זיכער מקיום ווערן דעם פסוק פון‪:‬‬ ‫ֹאשי עַ ל אֹ יְבַ י סְ בִ יבוֹתַ י" – און עס וועט דאך שוין דעמאלט'ס‬ ‫"וְ עַ תָּ ה יָּרּום ר ִ‬ ‫כד‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫זיכער מקיום ווערן דעם פסוק וואס זאגט אז דער אייבערשטער וועט דאך‬ ‫מיר שוין זיכער אויף הייבן העכער פון מיינע אלע פיינט וואס געפונען זיך‬ ‫ארום מיר‪.‬‬ ‫און דעם געדאנק איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין פרשת קרח‪ ,‬ווייל מיר‬ ‫געפונען דאך שוין אין פרשת קרח (קפיטל ט"ז פסוק כ"ו)‪ ,‬אז משה רבינו‬ ‫האט דאך שוין דעמאלט'ס ָאן געזאגט די יודישע קינדער‪ ,‬אז‪" :‬סּורּו" נָּא‬ ‫מֵּ עַ ל ָא ֳהלֵּי הָּ ֲאנ ִָּשים הָּ ְרשָּ עִ ים הָּ אֵּ לֶּה" – אז די יודישע קינדער זאלן זיך אוועק‬ ‫קערן פון די געצעלט'ן פון די אלע רשעים וואס זענען געווען‪" :‬בַ י ִָּמים‬ ‫הָּ הֵּ ם"‪.‬‬ ‫און די ווארט‪" :‬סּורּו" – איז דאך טאקע אויך ראשי תיבות‪ֻ " :‬סּכַת ַרח ֲִמים‬ ‫וְ חַ יִ ים וְ שָּ לוֹם"‪ ,‬ווייל משה רבינו האט דעמאלט'ס ָאן געזאגט פאר די יודישע‬ ‫קינדער‪ ,‬אז זיי זאלן זיך אלע אוועק קערן פון די געצעלט'ן פון די רשעים‪,‬‬ ‫און דורך דעם‪" :‬סּורּו" נָּא – און דורך דעם‪ֻ " :‬סּכַת ַרח ֲִמים וְ חַ יִ ים וְ שָּ לוֹם"‪,‬‬ ‫וועט דאך שוין קיינער זיכער נישט קענען געשעדיגט ווערן‪.‬‬ ‫ווייל די מצוה פון‪" :‬סּוּכָּה" איז דאך שוין גאר גאר א שטארקע "שמירה"‬ ‫אויף א מענטש‪ ,‬און דאס איז דאך מגין אויף א מענטש אין אלע זיינע צייטן‪,‬‬ ‫און‪" :‬בִ זְ כּות ִמצְ וַת סּוּכָּה" ווערט מען דאך געראטעוועט פון אלע שלעכטע‬ ‫זאכן וואס עס איז נאר דא אויף דער וועלט‪ ,‬און‪" :‬בִ זְ כּות ִמצְ וַת סּוּכָּה" ווערט‬ ‫מען דאך אויך געראטעוועט פון אלע שלעכטע פיינט וואס ווילן נאר‬ ‫שלעכט'ס טוהן פאר א מענטש‪.‬‬ ‫כה‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און דער הייליגער תורה הק' זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין‬ ‫פסוק אין פרשת אמור (קפיטל כ"ג פסוק מ"ג)‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט‬ ‫געזאגט פאר משה רבינו‪ ,‬אז דו ווייסט פארוואס‪ּ :‬כִ י בַ סֻּכוֹת הוֹשַ בְ תִ י אֶּ ת בְ נֵּי‬ ‫"מצְ ָּריִם" – אז דו ווייסט פארוואס איך האב‬ ‫י ְִש ָּראֵּ ל בְ הוֹצִ יאִ י אוֹתָּ ם מֵּ אֶּ ֶּרץ ִ‬ ‫אריין געזעצט די יודישע קינדער אין‪" :‬סּוּכוֹת" בשעת ווען זיי זענען ארויס‬ ‫"מצְ ַריִם"‪!?..‬‬ ‫געגאנגען פון‪ִ :‬‬ ‫ווייל איך האב געוואלט ווייזן מיט דעם פאר די יודישע קינדער לדורות‬ ‫הבאים‪ ,‬אז ווען יודישע קינדער זעצן זיך אריין אין א הייליגע‪" :‬סּוּכָּה"‪,‬‬ ‫געשעהט דעמאלט'ס נאך אמאל א‪" :‬בְ הוֹצִ יאִ י אוֹתָּ ם מֵּ אֶּ ֶּרץ ִמצְ ָּריִם"‪ ,‬און איך‬ ‫נעם זיי דעמאלט'ס אלע גלייך נאך אמאל ארויס פון א יעדע סארט "מיצר"‬ ‫און פון א יעדע סארט "צרה" וואס עס איז נאר פארהאן אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך דערציילט אויף גאר גרויסע צדיקים‪ ,‬אז‬ ‫בשעת ווען עס איז געווען די מלחמה‪ ,‬און עס איז געפאלן באמבע'ס פון‬ ‫אלע זייטן‪ ,‬זענען זיי דעמאלט'ס אלע אריין געלאפן אין די‪" :‬סּוּכָּה"‪.‬‬ ‫ווייל זיי האבן דעמאלט'ס געזאגט אזוי‪ ,‬אז מיין נאריש'ע הויז ווייס איך‬ ‫נישט אויב עס איז א גוטע "באשיצונג" פאר מיר‪ ,‬אבער דאס – די הייליגע‪:‬‬ ‫"סּוּכָּה"‪ ..‬דאס האט דאך שוין דער "אייבערשטער" אליין געזאגט אז דאס‬ ‫הייסט א "הויז"‪ ,‬און ממילא דאס וועט דאך מיר שוין זיכער אפ היטן פון‬ ‫ימנּותָּ א‬ ‫אלעם שלעכט'ן‪ ,‬ווייל די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה" איז דאך‪" :‬בְ צִ לָּא ִד ְמהֵּ ְ‬ ‫עִ לָָּאה בְ צִ לָּא ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא" – ווייל די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה" איז דאך "די‬ ‫שאטן פון דעם אייבערשטן אליין"‪ ,‬און ממילא וועגן דעם לויף איך שנעל‬ ‫אריין אין די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה" ווען איך האב אמאל א צרה‪.‬‬ ‫כו‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫ווייל‪" :‬אוֹתָּ ּה אֲבַ קֵּ ש" – ווייל ווען איך וויל נאר עפעס בעטן פון אונזער‬ ‫"שבְ תִ י בְ בֵּ ית יהו‪-‬ה" – זעץ איך זיך‬ ‫גרויסן טאטן אין הימל‪ ,‬דעמאלט'ס‪ִ :‬‬ ‫דעמאלט'ס שנעל אריין אין די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה" [וואס ווערט דאך שוין אויך‬ ‫ָאן גערופן א‪" :‬בֵּ ית יהו‪-‬ה"]‪ ,‬אדער אין דעם הייליגן בית המדרש [וואס‬ ‫ווערט דאך שוין אויך ָאן גערופן א‪" :‬בֵּ ית יהו‪-‬ה"]‪ ,‬און איך בעט דעמאלט'ס‬ ‫גלייך דעם אייבערשטן אז ער זאל מיר שוין העלפן‪ ,‬ווייל נאר ער "קען" מיר‬ ‫העלפן‪ ,‬און נאר ער "וועט" מיר העלפן‪.‬‬ ‫און מיר זאגן דאך שוין טאקע אלע יום כיפור ביי נעילה דעם לשון‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫"י ְִש ָּראֵּ ל נ ֹושַ ע בַ יהו‪-‬ה תְ שּועַ ת ע ֹול ִָּמים" – אז יודישע קינדער ווערן דאך נאר‬ ‫געהאלפן דורך דעם "אייבערשטן" אליין‪ ,‬און נישט דורך קיין שום אנדערע‬ ‫שליח‪ ,‬נאר בלויז דורך דעם‪" :‬מֶּ לְֶּך מַ לְ כֵּי הַ ְמלָּכִ ים הַ קָּ דוֹש בָּ רּוְך הּוא" אליין‪.‬‬ ‫און עס שטייט דאך שוין טאקע אויך בפירוש ארויס געשריבן אין דער‬ ‫הייליגער תורה הק' אין פרשת וזאת הברכה (קפיטל ל"ג פסוק כ"ט)‪ ,‬אז‬ ‫משה רבינו האט דעמאלט'ס געזאגט פאר די יודישע קינדער‪ ,‬אז‪" :‬אַ ְש ֶּריָך‬ ‫"מי כָּמוָֹך" – און‬ ‫י ְִש ָּראֵּ ל" – אז וואויל איז פאר די פאלק‪" :‬י ְִש ָּראֵּ ל"‪ ,‬און‪ִ :‬‬ ‫ווער איז דען אזוי ווי דיר‪ !?..‬קיינער נישט‪ ,‬ווייל דו ביזט דאך א‪" :‬עַ ם נוֹשַ ע‬ ‫בַ יהו‪-‬ה" – ווייל דו ביזט דאך א פאלק וואס ווערט דאך נאר געהאלפן דורך‬ ‫דעם "אייבערשטן" אליין‪.‬‬ ‫און ווען א יודיש קינד רעדט זיך אויס דאס הארץ צום אייבערשטן‪ ,‬און ער‬ ‫בעט דעמאלט'ס דעם אייבערשטן אז דער אייבערשטער זאל איהם שוין‬ ‫העלפן‪ ,‬וועט ער דאך שוין דעמאלט'ס זיכער געהאלפן ווערן בלי שום ספק‪.‬‬ ‫כז‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און צדיקים האבן דאך אונז שוין טאקע אויך געזאגט בזה הלשון‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫"לִ בְ רֹחַ אֵּ לָּיו יִתְ בָּ ַרְך" – אז מען דארף "אנטלויפן" צום אייבערשטן ווען מען‬ ‫האט אמאל א פראבלעם‪ ,‬ווייל דארטן איז דאך א זיכער'ע‪" :‬עָּ רֵּ י ִמ ְקלָּט"‬ ‫פאר א מענטש‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער קען דאך אונז שוין זיכער העלפן‪.‬‬ ‫און יא ר' יוד‪ ,‬מען קען זוכה זיין צו די אלע גרויסע זאכן‪ ..‬דורך די פשוט'ע‬ ‫מצוה פון זיצן אין די‪" :‬סּוּכָּה"‪ ,‬און פארשטייט זיך אז דאס מיינט דאך נישט‬ ‫צו זאגן אז א מענטש קען זיצן פראסטערהייט אין די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה"‪ ,‬ניין‬ ‫ניין ניין‪ ,‬נאר דאס מיינט צו זאגן‪ ,‬אז דורך דעם וואס מען פירט זיך אויף אין‬ ‫די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה" אזוי ווי עס פאסט זיך טאקע אויף צו פירן אין א‬ ‫קעניגליכ'ע פאלאץ‪ ,‬און דורך דעם וואס מען פירט זיך אויף אין די הייליגע‪:‬‬ ‫"סּוּכָּה" אזוי ווי א פרינץ וואס זיצט אין דעם קעניגליכ'ן וואגאן‪ ,‬דעמאלט'ס‬ ‫קען מען טאקע זוכה זיין אז די גרינגע מצוה פון‪" :‬י ְִשיבַ ת ֻסּכָּה" וועט‬ ‫שטענדיג אויס לייזן דעם מענטש פון אלע זיינע‪" :‬צָּ רוֹת יָּגוֹן ַו ֲאנָּחוֹת"‪ ,‬און‬ ‫עס וועט שטענדיג‪" :‬מֵּ גִ ין" זיין אויף דעם מענטש אז עס זאל בכלל נישט ָאן‬ ‫קומען קיין צרות אויף איהם‪.‬‬ ‫און די ווארט‪" :‬מֵּ גִ ין" – איז דאך טאקע אויך ראשי תיבות‪ֶּ " :‬נצַ ח ִי ְש ָּראֵּ ל‬ ‫ִמצָּ רוֹתֵּ ינּו גְ ָאלֵּנּו"‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה" וועט דאך שטענדיג‪:‬‬ ‫"מֵּ גִ ין" זיין אויף אונז אז מיר זאלן אויס געלייזט ווערן פון אלע אונזערע‪:‬‬ ‫"צָּ רוֹת יָּגוֹן ַו ֲאנָּחוֹת"‪.‬‬ ‫און וואס דארף מען שוין טוהן‪ !?..‬מען דארף סך הכל ארויס גיין פון דעם‬ ‫געווענטליכ'ן שטוב‪ ,‬און זיך אריין זעצן אין די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה"‪ ,‬און דאס‬ ‫איז עס‪.‬‬ ‫כח‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין די ווארט‪" :‬סּוּכָּה"‪ ,‬ווייל‬ ‫די ווארט‪" :‬סּוּכָּה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬צֵּ א" – גיי ארויס פון‬ ‫דיין געווענטליכ'ן שטוב‪ ,‬און זעץ זיך אריין אין די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה"‪ ,‬און די‬ ‫רגע וואס דו גייסט ארויס פון דיין געווענטליכ'ן שטוב און דו זעצט זיך‬ ‫אריין אין די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה"‪ ,‬ווערסטו דאך דעמאלט'ס גלייך ארום‬ ‫גענומען מיט‪" :‬צִ לָּא ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא" – ווערסטו דאך דעמאלט'ס גלייך‬ ‫ארום גענומען מיט די שאטן פון דעם הייליגן באשעפער אליין‪.‬‬ ‫און מיר האבן דאך ניט אמאל קיין השגה וואס דאס איז בכלל‪ ,‬און דו גייסט‬ ‫ְסּורים" וואס‬ ‫דאך דעמאלט'ס גלייך ארויס פון אלע סארטן‪" :‬צָּ רוֹת" און‪" :‬י ִ‬ ‫עס איז נאר שייך אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫און אפילו אויב עס איז נישט אלעמאל אזוי באקוועם‪ ,‬איז אבער נאך אלץ‬ ‫נישט אזוי געפערליך‪ ,‬ווייל סוף כל סוף געפונען מיר זיך דאך יעצט אלע‪:‬‬ ‫ימנּותָּ א בְ צִ לָּא ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא"‪ ,‬און דורך דעם וואס כלל‬ ‫"בְ צִ ָּל א ִד ְמהֵּ ְ‬ ‫ישראל מוטשע'ט זיך מקיים צו זיין די הייליגע מצוה פון "ישיבת סוכה" ווי‬ ‫עס דארף צו זיין‪ ,‬וועט דאך דער אייבערשטער (כביכול) זיכער שטענדיג‬ ‫זּורה" – וועט דאך דער‬‫האלטן זיין רעכטע האנט אויף זיין‪ֶֹּ " :‬שה פְ ָּ‬ ‫אייבערשטער (כביכול) זיכער שטענדיג האלטן זיין רעכטע האנט אויף זיין‬ ‫פאר ווארפענ'ע שעפעל'ע וואס דרייט זיך דאך שוין ארום טויזנט'ער יארן‬ ‫אין גלות‪ ,‬און ער וועט דאך שוין דעמאלט'ס זיכער אכטונג געבן אויף זיין‪:‬‬ ‫זּורה נ ִָּדחָּ ה" ממש‪ּ" :‬כְ ֶּנשֶּ ר יָּעִ יר ִקנ ֹו עַ ל ג ֹו ָּזלָּיו י ְַרחֵּ ף"‪.‬‬ ‫"שֶּ ה פְ ָּ‬ ‫און עס איז דאך שוין טאקע אויך באקאנט פאר א יעדעם איינעם‪ ,‬אז חז"ל‬ ‫(עבודה זרה דף‪ :‬ג' ע"א) זאגן דאך אונז שוין טאקע אויך בפירוש‪ ,‬אז טאקע‬ ‫כט‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫מיט די גרינגע מצוה פון‪" :‬סּוּכָּה" וועט דער אייבערשטער אויס פראבירן די‬ ‫אומות העולם ווען משיח וועט קומען‪ ,‬און דער אייבערשטער וועט‬ ‫דעמאלט'ס זאגן פאר די אומות העולם אז זיי זאלן בויען א "סוכה"‪ ,‬און די‬ ‫אומות העולם וועלן דאך שוין נישט קענען ביי שטיין דעם גרויסן נסיון וואס‬ ‫וועט זיין אויף זיי דעמאלט'ס‪ ,‬און זיי וועלן דעמאלט'ס אלע צו שטויסן‬ ‫זייערע‪" :‬סּוּכוֹת"‪.‬‬ ‫און עס וועט טאקע דעמאלט'ס אויס קומען סוף כל סוף‪ ..‬אז נאר די "יודישע‬ ‫"מצְ וַת סּוּכָּה" וואס איז דאך‪:‬‬ ‫קינדער" וועלן בלייבן מיט די זכות פון‪ִ :‬‬ ‫ימנּותָּ א בְ צִ לָּא ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא"‪.‬‬ ‫"בְ צִ לָּא ִד ְמהֵּ ְ‬ ‫אבער ועל כולם‪ ..‬וויפיל דארפן מיר אלע טאנצן אין די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה"‬ ‫בשעת ווען מיר ווייסן אז די הייליגע "שכינה" הק' געפונט זיך דעמאלט'ס‬ ‫צוזאמען מיט אונז אין די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה" צוזאמען מיט די הייליגע זיבן‬ ‫"שבְ עָּ ה רוֹעֵּ י בְ נֵּי י ְִש ָּראֵּ ל" –‬ ‫"אושפיזין" – צוזאמען מיט די הייליגע‪ִ :‬‬ ‫צוזאמען מיט די הייליגע פאסטעכער‪ַ" :‬אבְ ָּרהָּ ם יִצְ חָּ ק ַיעֲקֹ ב מֹ שֶּ ה ַא ֲהרֹן יוֹסֵּ ף‬ ‫וְ ָּדוִ ד"‪ ,‬מיר געפונען זיך דאך אלע אין די הייליגע‪" :‬סּוּכָּה" מיט אזעלכע‬ ‫גרויסע‪" :‬שַ ְרפֵּ י מַ עְ לָּה"‪ ,‬און ממילא עס דארף דאך יעצט ברענען אין‬ ‫אונזערע הערצער דעם‪" :‬וְ הָּ יִיתָּ אַ ְך שָּ מֵּ חַ "‪:‬‬ ‫ְׁל ַּמ ַּען ְׁיֵּדע ּו ֹּדר ֵֹּּתיכֶ ם‬ ‫יאי‬ ‫הו ִצ ִ‬ ‫ש ְב ִּתי ֶׁאת ְּבנֵי יִ ְש ָר ֵאל ְּב ֹ‬ ‫הו ַ‬ ‫לְ מַ ַען י ְֵדע ּו דֹר ֵֹתיכֶׁ ם ִּכי בַ ּ ֻס ּכ ֹות ֹ‬ ‫או ָתם מֵ ֶׁא ֶׁרץ ִמ ְצ ָריִ ם וגו'‪ :‬עס ווערט געברענגט פון צדיקים‪ ,‬אז די ענין‬ ‫ֹ‬ ‫ל‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫פון "כח הנגינה" איז דאך גאר גאר א טיפע הייליגע ענין‪ ,‬ווייל ווען איינער‬ ‫וויל עפעס איבער געבן פאר זיין חבר דורך עפעס א גוטע וועג‪ ,‬דעמאלט'ס‬ ‫קען ער דאס אסאך מאל אסאך בעסער איבער געבן דורך א "ליד"‪.‬‬ ‫ווייל דורך א "ליד" קען זיך דאך א מענטש אסאך בעסער ארויס ברענגען‪,‬‬ ‫אזוי ווי מען זעהט דאך שוין טאקע ביי דעם הייליגן נעים זמירות ישראל דוד‬ ‫המלך עליו השלום‪ ,‬אז דוד המלך האט זיך אויס געגאסן זיין הארץ אין זיין‬ ‫הייליגן ספר תהלים דורך דעם וואס ער האט געזינגען צום אייבערשטן‬ ‫הארציגע מזמורים און הארציגע חרוזים‪ ,‬און מיט א פולע שפראך האט ער‬ ‫ארויס געזינגען זיינע בקשות צום זיין גרויסן הייליגן טאטן אין הימל‪.‬‬ ‫און מען זעהט דאך שוין טאקע אויך ביי שרח בת אשר‪ ,‬אז זי האט‬ ‫פארשטאנען מיט איר אייגענעם שכל‪ ,‬אז די בשורה פון‪" :‬עוֹד יוֹסֵּ ף חַ י" מוז‬ ‫דוקא ווערן איבער געגעבן פאר איר הייליגע זיידע יעקב אבינו דורך א‪:‬‬ ‫"נִיגּון"‪.‬‬ ‫און זי האט טאקע דעמאלט'ס גלייך געכאפט איר פידעל'ע אין די האנט‬ ‫אריין‪ ,‬און זי האט דעמאלט'ס גלייך געשפילט א ווארימ'ע הייליגע‪" :‬נִיגּון"‬ ‫פאר איר הייליגע זיידע יעקב‪ ,‬און זי האט זיך דעמאלט'ס אויך אונטער‬ ‫געברימ'ט די ווערטער‪" :‬עוֹד יוֹסֵּ ף חַ י"‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬די בעסטע וועג‬ ‫איבער צו געבן א זאך פאר א צווייטן איז‪ ,‬דורך דעם הייליגן כח וואס רופט‬ ‫זיך‪ּ" :‬כֹחַ הַ נְגִ ינָּה"‪.‬‬ ‫און מען קען דאך דאס שוין בעצם אויך זעהן בחוש היינטיגע צייטן מיט די‬ ‫אייגענ'ע אויגן‪ ,‬ווייל ווען מען קומט אמאל אריין צו א חתונה‪ ,‬אדער א‬ ‫לא‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫מצוה טאנץ‪ ,‬קען מען דאך שוין דעמאלט'ס אליין זעהן מיט די אייגענ'ע‬ ‫אויגן ווי מענטשן [וואס וויינען געווענטליך נישט] לאזן טייכן טרערן פון‬ ‫הארציגע ווערטער וואס איז אריין געפלאכטן געווארן אין א הארציגע‬ ‫ווארימ'ע‪" :‬נִיגּון"‪ ,‬ווייל דאס איז דאך טאקע די הייליגע‪ּ" :‬כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" וואס‬ ‫דער אייבערשטער האט אריין געלייגט אין אונזער וועלט‪.‬‬ ‫אז וואס‪ !?..‬אז א‪" :‬נִיגּון" רעדט מער פון טויזנט ווערטער‪ !..‬און א‪" :‬נִיגּון"‬ ‫ִימית" פון די‪:‬‬ ‫קען דאך אסאך אסאך בעסער ארויס ברענגען די‪" :‬נְקֻ ָּדה ּפְ נ ִ‬ ‫"דבָּ ִרים הָּ עו ְֹמ ִדים עַ ל הַ ּפֶּ ֶּרק"‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫"ש ְמחָּ ה"‬ ‫און די זעלבע זאך איז דאך אויך ווען עס קומט צו א פרייליכ'ע‪ִ :‬‬ ‫אין א משפחה‪ ,‬ווייל דעמאלט'ס קען מען דאך אויך זעהן ווי די גאנצע עולם‬ ‫"ש ְמחָּ ה" פון די משפחה דורך א שיינעם‬ ‫שפירט דעמאלט'ס מיט די‪ִ :‬‬ ‫לעבעדיג'ן‪" :‬נִיגּון"‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך ווייטער א השפעה פון די הייליגע‪ּ" :‬כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" וואס דער‬ ‫אייבערשטער האט אריין געלייגט אין אונזער וועלט'ל‪ ,‬און דורך א "ליד"‬ ‫קען מען דאך שוין בעצם ָאן קומען גאר גאר ווייט‪.‬‬ ‫און מען זעהט דאך שוין טאקע אויך‪ ,‬אז דער הייליגער חתם סופר זכותו יגן‬ ‫עלינו ועל כל ישראל [וואס איז דאך געווען דער גרויסער‪" :‬שַ ר צְ בָּ א יהו‪-‬ה"‬ ‫אויף דער הייליגער תורה הק'] האט דאך שוין טאקע אויך אמאל געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫ער איז גרייט אוועק צו געבן א העלפט פון זיין "תורה" וואס ער האט‬ ‫געהאט געלערנט דורך אויס זיין גאנץ לעבן אבי‪ ..‬אז איינער זאל איהם געבן‬ ‫א חלק פון‪ּ" :‬כֹחַ הַ נְגִ ינָּה"‪ ,‬אפילו נאר א קליין חלק‪.‬‬ ‫לב‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫ווייל די כח פון‪ּ" :‬כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" איז דאך גאר גאר א הייליגע כח‪ ,‬און א‪:‬‬ ‫"נִיגּון" האט דאך גאר גאר א געוואלדיג'ן כח ארויס צו ברענגען א געפיל‬ ‫פון א מענטש צו א געוויסע זאך‪ ,‬און מיט איין אמת'ע ערליכע‪" :‬נִיגּון" צום‬ ‫הייליגן באשעפער קען מען דאך א דורך שפאלטן אלע‪" :‬שַ עֲרֵּ י ַרח ֲִמים"‬ ‫אויבן אין הימל‪.‬‬ ‫אבער על כל פנים‪ ..‬זעהט מען דאך שוין פון דעם זייער קלאר‪ ,‬אז די אופן‬ ‫פון ארויס ברענגען א זאך דורך א‪" :‬נִיגּון" איז דאך שוין גאר גאר א טיפע‬ ‫הייליגע ענין וואס מיר טרעפן דאך שוין ביי אונזער הייליגע זיידע "יעקב‬ ‫אבינו"‪.‬‬ ‫און מען קען דאך דאס בעצם אריין טייטש'ן אין דעם פסוק פון‪" :‬לְ מַ עַ ן י ְֵּדעּו‬ ‫ֹדרֹתֵּ יכֶּם" וגו' [בדרך צחות]‪ ,‬ווייל די פסוק וויל דאך אונז דא זאגן אזוי‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫"לְ מַ עַ ן י ְֵּדעּו ֹדרֹתֵּ יכֶּם" – אז דו ווייסט ווי אזוי קען מען טאקע דערציילן פאר‬ ‫אונזערע קינדער די הייליגע מצוה פון‪" :‬י ְִשיבַ ת ֻסּכָּה" אויף א אופן אז די‬ ‫קומענדיגע דורות זאלן אויך וויסן פארוואס מען זיצט אין א‪" :‬סּוּכָּה"‪!?..‬‬ ‫די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬דורך דעם‪" :‬לְ מַ עַ ן י ְֵּדעּו ֹדרֹתֵּ יכֶּם"‪ ,‬און די ווערטער‪:‬‬ ‫"לְ מַ עַ ן ֵּי ְדעּו ֹדרֹתֵּ יכֶּם" – איז דאך טאקע אויך ראשי תיבות‪" :‬לִ יד"‪ ,‬ווייל יא‬ ‫ר' י וד‪ ,‬דורך א אמת'ע ערליכע ווארימ'ע הייליגע יודישע‪" :‬לִ יד"‪ ,‬קען מען‬ ‫דאס טאקע גוט אריין ברענגען מיט א פעסט'קייט אין די הערצער פון‬ ‫אונזערע קינדער‪ ,‬און דורך א אמת'ע ערליכע ווארימ'ע הייליגע יודישע‪:‬‬ ‫"לִ יד"‪ ,‬קען מען דאס טאקע גוט אריין ברענגען מיט א פעסט'קייט אין די‬ ‫הערצער פון אונזערע קינדער כדי אז עס זאל טאקע שטענדיג בלייבן ביי זיי‬ ‫דעם יודיש'ן פונק פון‪" :‬לְ מַ עַ ן י ְֵּדעּו" – כדי אז עס זאל טאקע שטענדיג‬ ‫לג‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫בלייבן ביי זיי דעם יודיש'ן פונק צו וויסן וואס מען טוט‪ ,‬און נישט ח"ו גיין‬ ‫קאפ אין וואנט אזוי ווי א‪" :‬בְ הֵּ מָּ ה"‪.‬‬ ‫נאר שטענדיג האבן מיט זיך דעם‪ :‬לְ מַ עַ ן "י ְֵּדעּו" – נאר שטענדיג האבן מיט‬ ‫"דעַ ת" צו קענען שוקל זיין אין א יעדן מצב וואס עס איז‬ ‫זיך דעם ריכטיג'ן‪ַ :‬‬ ‫די ריכטיגע זאך יעצט צו טוהן‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך שוין בעצם איינער פון די וויכטיג'סטע יסודות וואס א‬ ‫"דעַ ת" – צו‬ ‫יודיש קינד דארף צו האבן אין לעבן‪ ,‬און דאס איז דאך טאקע‪ַ :‬‬ ‫האבן די ריכטיגע‪" :‬יִשּוב" הַ ַדעַ ת און די ריכטיגע‪" :‬הַ ְרחָּ בַ ת" הַ ַדעַ ת‪ ,‬ווייל‬ ‫"דעַ ת"‪ ,‬דעמאלט'ס קען ער דאך‬‫אויב א מענטש האט נישט דעם ריכטיג'ן‪ַ :‬‬ ‫נאך ח"ו אריין פאלן אין די הענט פון דעם יצר הרע אין איין רגע‪.‬‬ ‫ווי יל חז"ל (סוטה דף‪ :‬ג' ע"א) זאגן דאך אונז שוין קלאר בפירוש‪ ,‬אז‪" :‬אֵּ ין‬ ‫ָאדם עוֹבֵּ ר עֲבֵּ ָּרה" – אז א מענטש איז נישט עובר קיין שום עבירה‪" :‬אֶּ לָּא‬ ‫ָּ‬ ‫"דעַ ת"‪.‬‬ ‫אִ ם ּכֵּן נִכְ נַס ב ֹו רּוחַ ְשטּות" – נאר אויב ער האט פארלוירן דעם‪ַ :‬‬ ‫און דער אייבערשטער האט דאך אונז שוין אוועק געשטעלט א מורא'דיגע‬ ‫"יסוד" אין אונזער לעבן‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬אז כדי קובע צו זיין יסודות פון‬ ‫יודיש'קייט אין די הערצער פון אונזערע קינדער‪ ,‬מוז מען זיך אויך באנוצן‬ ‫מיט די הייליגע כח וואס רופט זיך‪ּ" :‬כֹחַ הַ נְגִ ינָּה"‪ ,‬ווייל כדי צו קענען זיין‬ ‫מקושר צו דעם‪" :‬שו ֶֹּרש" – ווייל כדי צו קענען זיין מקושר צו אונזערע‬ ‫הייליגע אבות הק'‪ ,‬דארפן מיר דאך אויך נאך גיין זייערע הייליגע וועגן און‬ ‫יונק זיין פון הייליגע ניגונים‪ ,‬און שעפן‪" :‬י ְִרַאת שָּ מַ יִם" דורך דעם‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫לד‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫דוד המלך האט געטוהן‪ ,‬און אזוי ווי אלע שפעטער'דיגע תלמידי בעל שם‬ ‫טוב הק' האבן געטוהן‪.‬‬ ‫און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין דעם הייליגן ספר חרדים‪,‬‬ ‫אז די הייליגע עבודה וואס רופט זיך‪" :‬עֲבו ַֹדת הַ נְגִ ינָּה" איז דאך שוין גאר‬ ‫גאר א גרויסע עבודה וואס א יעדע פשוט'ע יוד קען צו קומען צו דעם‪.‬‬ ‫און נאך מער פון ד עם ברענגט דער הייליגער ספר חרדים (פרק ט')‪ ,‬אז די‬ ‫ענין פון‪" :‬עֲבו ַֹדת הַ נְגִ ינָּה" גייט אריין אין דעם כלל פון דעם מצות עשה‬ ‫דאורייתא פון‪" :‬וְ ָאהַ בְ תָּ אֵּ ת יהו‪-‬ה אֱֹלקֶּ יָך"‪ ,‬ווייל א גרויס חלק פון די‬ ‫געוואלדיגע גרויסע מצוה פון‪" :‬וְ ָאהַ בְ תָּ אֵּ ת יהו‪-‬ה אֱֹלקֶּ יָך" איז דאך‪ ,‬אז די‪:‬‬ ‫"נֶּפֶּ ש" פון א מענטש זאל זינגען צום אייבערשטן‪ ,‬אזוי זאגט דער הייליגער‬ ‫ספר חרדים‪.‬‬ ‫און די עבודה וואס רופט זיך‪" :‬עֲבו ַֹדת הַ נְגִ ינָּה" איז דאך שוין געווען גאר‬ ‫גאר א גרויסע עבודה ביי די פריער'דיגע צדיקים‪ ,‬און נאך דערצו ווען עס איז‬ ‫געקומען צו א הייליגער "שבת קודש"‪.‬‬ ‫ווייל עס ווערט דאך שוין קלאר גע'פסקנ'ט אין הלכה‪ ,‬אז שבת קודש טאר‬ ‫מען דאך נישט בעטן קיין בקשות‪ ,‬און ממילא וועגן דעם האבן זיך ערליכע‬ ‫יודן געפירט צו זינגען ווארימ'ע ניגונים "שבת קודש"‪ ,‬ווייל מען מעג דאך‬ ‫נישט בעטן קיין בקשות שבת קודש‪ ,‬אבער "זינגען" מעג מען דאך יא‪.‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם האבן זיי גענומען די אלע בקשות וואס זיי האבן‬ ‫דעמאלט'ס געוואלט בעטן פון דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬און זיי האבן דאס‬ ‫לה‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫דעמאלט'ס "געזינגען" צום הייליגן באשעפער‪ ,‬און דורך דעם האבן זיי‬ ‫טאקע זוכה געווען צו פועל'ן גאר גרויסע ישועות ורפואות פאר יודישע‬ ‫קינדער‪ ,‬און דורך דעם האבן זיי ממשיך געווען גאר אסאך‪" :‬הַ ְשּפָּ עוֹת‬ ‫טוֹבוֹת" פאר גאנץ כלל ישראל ברוחניות ובגשמיות‪.‬‬ ‫ּומטַ הֵּ ר" די גאנצע‪" :‬נֶּפֶּ ש" פון א מענטש‪,‬‬ ‫"מקַ ֵּדש ְ‬ ‫און א‪" :‬נִיגּון" איז דאך‪ְ :‬‬ ‫און די ווארט‪" :‬זֶּמֶּ ר" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪ְ :‬רמַ "ח [מיטן כולל]‪,‬‬ ‫"רמַ "ח אֵּ יבָּ ִרים" פון א מענטש‪ ,‬ווייל יא‬ ‫און דאס גייט דאך ארויף אויף די‪ְ :‬‬ ‫"מקַ ֵּדש‬ ‫ר' יוד‪ ,‬א אמת'ע ערליכע הייליגע יודישע‪" :‬נִיגּון" איז דאך‪ְ :‬‬ ‫ּומטַ הֵּ ר" די גאנצע‪" :‬נֶּפֶּ ש" פון א מענטש‪ ,‬ווייל די‪" :‬הִ ְשתו ְֹקקּות" וואס א‬ ‫ְ‬ ‫מענטש פארמאגט בשעת'ן זינגען צום אייבערשטן‪ ,‬נעמט דאך ארום די‬ ‫גאנצע‪" :‬נֶּפֶּ ש רּוחַ ּונְשָּ מָּ ה" פון דעם מענטש‪.‬‬ ‫און א‪" :‬נִיגּון" האט דאך א מורא'דיגע כח ארויס צו ברענגען א געפיל פון א‬ ‫מענטש צו א געוויסע זאך‪ ,‬און ווען א מענטש זינגט צום אייבערשטן‪ ,‬ווייזט‬ ‫ער דאך דעמאלט'ס מיט דעם פארן אייבערשטן‪ ,‬אז‪" :‬נִכְ סְ פָּ ה וְ גַם ּכָּלְ תָּ ה‬ ‫נַפְ ִשי לְ חַ צְ רוֹת יהו‪-‬ה" – אז מיין זעהל גייט דאך אויס צו דיר הייליגער‬ ‫באשעפער‪ ,‬און איך וויל דאך שוין טאקע באמת זיין נאנט צו דיר הייליגער‬ ‫גרויסער טאטע אין הימל‪.‬‬ ‫און דורך דעם הייליגן‪" :‬נִיגּון" בויעט ער דאך טאקע דעמאלט'ס אויף זיין‬ ‫"קשר" מיטן הייליגן באשעפער שטערקער און שטערקער‪ ,‬און ער בינדט זיך‬ ‫דאך דעמאלט'ס צו צום הייליגן באשעפער מיט אסאך אסאך א שטערקער'ע‬ ‫קשר ווי ביז יעצט‪.‬‬ ‫לו‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און יא ר' יוד‪ ,‬ווען א מענטש ווייזט פארן הייליגן באשעפער אז ער וויל דאך‬ ‫שוין טאקע באמת זיין נאנט צו איהם‪ ,‬בויעט ער דאך דעמאלט'ס אויף מיט‬ ‫דעם זיין "קשר" מיטן אייבערשטן שטערקער און שטערקער‪ ,‬און איינער פון‬ ‫די וועגן ווי אזוי א מענטש קען זיך אויס גיסן זיין הארץ צום הייליגן‬ ‫באשעפער איז דאך טאקע דורך א ערליכע הייליגע יודישע‪" :‬נִיגּון"‪.‬‬ ‫און מען זעהט דאך שוין טאקע אויך בפירוש אין דעם הייליגן ספר תהלים‬ ‫ווי אזוי דער הייליגער נעים זמירות ישראל "דוד המלך עליו השלום" גיסט‬ ‫זיך דארטן אויס זיין הארץ צום הייליגן באשעפער‪ ,‬און ער זינגט זיך דארטן‬ ‫אזעלכע ווארימ'ע מזמורים פארן הייליגן באשעפער‪ ,‬און ער זינגט זיך‬ ‫דארטן צום הייליגן באשעפער דעם‪" :‬תְ פִ לָּה לְ עָּ נִי כִ י ַי ֲעטֹף וְ לִ פְ נֵּי יהו‪-‬ה‬ ‫י ְִשּפֹ ְך ִשיחוֹ"‪ ,‬ווייל דורך א‪" :‬נִיגּון" קען זיך דאך א מענטש אסאך אסאך‬ ‫בעסער אויס גיסן דאס הארץ צום הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫און דוד המלך עליו השלום געבט דאך אונז שוין דארטן צו פארשטיין דעם‬ ‫געוואלדיג'ן גרויסן כח פון‪ּ" :‬כֹחַ הַ נְגִ ינָּה"‪ ,‬און ווי אזוי דאס ברענגט ארויס‬ ‫די געפילן פון דעם הארץ מיט א מורא'דיגע שטארקייט‪.‬‬ ‫און ווען א יודיש קינד זינגט צום אייבערשטן‪ ,‬דעמאלט'ס איז דאך דאס‬ ‫אסאך מער‪" :‬נוֹשֵּ א חֵּ ן" ביים אייבערשטן ווי סתם ווערטער‪.‬‬ ‫און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך‬ ‫אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל ק"ד‬ ‫פסוק ל"ג און ל"ד)‪ ,‬אז‪" :‬אָּ ִש ָּירה" לַיהו‪-‬ה בְ חַ יָּי " ֲאז ְַמ ָּרה" לֵּאֹלקַ י בְ עו ִֹדי –‬ ‫אז איך וועל זינגען צום הייליגן באשעפער אין מיין לעבן‪ ,‬ווייל אויב איך‬ ‫לז‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫יחי" – דעמאלט'ס‬ ‫וועל אזוי טוהן‪ ,‬דעמאלט'ס וועט דאך זיין‪ֶּ " :‬יע ֱַרב עָּ לָּיו ִש ִ‬ ‫וועט דאך מיין שמועס זיס ווערן ביים הייליגן באשעפער‪ ,‬און מיינע‬ ‫ווערטער וועלן דאך דעמאלט'ס באקומען גאר א שטארקע‪" :‬חֵּ ן" ביים‬ ‫הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫און אויב מיינע ווערטער וועלן גאר שטארק‪" :‬נוֹשֵּ א חֵּ ן" זיין ביים‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬וועל איך דאך שוין דעמאלט'ס קענען אויס פועל'ן אסאך אסאך‬ ‫גרעסער'ע ישועות ביים הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין דעם פסוק פון‪" :‬וָּאֶּ תְ חַ נַן‬ ‫אֶּ ל יהו‪-‬ה" וגו' וואס עס שטייט אין פרשת ואתחנן (קפיטל ג' פסוק כ"ג)‪,‬‬ ‫"ש ָּירה"‪ ,‬אזוי‬ ‫ווייל די ווארט‪" :‬וָּאֶּ תְ חַ נַן" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪ִ :‬‬ ‫ווי דער הייליגער בעל הטורים זאגט דאך אונז שוין טאקע דארטן אויפן‬ ‫פלאץ‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬דורך "שירה וזמרה" קען דאך א מענטש אסאך אסאך‬ ‫מער אויס פועל'ן ביים הייליגן באשעפער‪ ,‬און מיט איין ווארימ'ע ערליכע‪:‬‬ ‫"נִיגּון" פון א יודיש קינד‪ ,‬קען מען דאך אויס פועל'ן וואס א‪" :‬צַ ִדיק יְסוֹד‬ ‫ע ֹולָּם" קען אויס פועל'ן נאכן דאווענען שעות ארוכות‪ ,‬אזוי ווי עס איז דאך‬ ‫שוין טאקע קלאר מבואר אין די ספרים הק'‪.‬‬ ‫און די ווארט‪" :‬נִגּונִים" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬קָּ טָּ ן"‪ ,‬ווייל יא ר'‬ ‫יוד‪ ,‬מיט איין קליינעם ליד'ל קען דאך א מענטש מער אויס פועל'ן ווי‬ ‫גאנצע'טע גרויסע תפילות און בקשות‪ ,‬ווייל א יודישע‪" :‬נִיגּון" איז דאך גאר‬ ‫שטארק‪" :‬נוֹשֵּ א חֵּ ן" ביים הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫לח‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און די סופי תיבות פון די ווערטער‪" :‬וָּאֶּ תְ חַ ַנן אֶּ ל יהו‪-‬ה בָּ עֵּ ת הַ הִ וא לֵּאמֹ ר" –‬ ‫איז דאך טאקע אויך גימטריא‪ּ" :‬פו ָֹּרת"‪ ,‬און רש"י הק' זאגט דאך אונז שוין‬ ‫טאקע בפירוש אין פרשת ויחי ביי די ברכת יעקב‪ ,‬אז די ווארט‪ּ" :‬פו ָֹּרת" איז‬ ‫דאך א לשון פון‪" :‬חֵּ ן"‪.‬‬ ‫און ממילא דאס וויל אונז דארטן די פסוק מרמז זיין‪ ,‬אז אויב‪" :‬וָּאֶּ תְ חַ נַן אֶּ ל‬ ‫יהו‪-‬ה בָּ עֵּ ת הַ הִ וא לֵּאמֹ ר" – אז אויב וועל איך בעטן מיינע בקשות פון דעם‬ ‫הייליגן באשעפער דורך "שירה וזמרה"‪ ,‬וועלן דאך דעמאלט'ס מיינע‬ ‫ווערטער גאר שטארק‪" :‬נוֹשֵּ א חֵּ ן" זיין ביים הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫יחי" – און אויב מיינע ווערטער וועלן גאר שטארק‪:‬‬ ‫און אויב‪ֶּ " :‬יע ֱַרב עָּ לָּיו ִש ִ‬ ‫"נוֹשֵּ א חֵּ ן" זיין ביים הייליגן באשעפער‪ ,‬דעמאלט'ס וועל איך דאך שוין‬ ‫שפעטער קענען זוכה זיין צו זעהן גאר גרויסע ישועות מן השמים‪ ,‬און‪:‬‬ ‫"ָאנֹ כִ י אֶּ ְשמַ ח בַ יהו‪-‬ה" – און איך וועל זיך דאך שוין שפעטער אויך זוכה‬ ‫זיין צו פרייען מיט די‪" :‬יְשּועַ ת יהו‪-‬ה ּכְ הֶּ ֶּרף עַ יִן" וואס דער אייבערשטער‬ ‫האט מיר געשיקט בזכות דעם גרויסן הייליגן עבודה וואס רופט זיך‪:‬‬ ‫"עֲבו ַֹדת הַ נְגִ ינָּה"‪.‬‬ ‫און ממילא ווען א יודיש קינד וויל זוכה זיין אז זיינע תפילות זאלן נתקבל‬ ‫ווערן‪" :‬אֶּ ל יהו‪-‬ה"‪ ,‬און ווען א יודיש קינד וויל זוכה זיין אז זיינע תפילות‬ ‫זאלן טאקע באמת ארויף גיין‪" :‬אֶּ ל יהו‪-‬ה"‪ ,‬און עס זאל טאקע באמת ווערן‬ ‫ָאן גענומען אויבן אין הימל‪ ,‬דארף ער דאס דעמאלט'ס טוהן אויף א אופן‬ ‫"ש ָּירה"‬ ‫פון‪" :‬וָּאֶּ תְ חַ נַן" – דארף ער דאס דעמאלט'ס טוהן אויף א אופן פון‪ִ :‬‬ ‫צום הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫לט‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫"שירּו לוֹ" – און אויב מיר וועלן טאקע אלע אינאיינעם זינגען‪:‬‬ ‫און אויב‪ִ :‬‬ ‫"זְ ִמירוֹת ִשירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת" פארן הייליגן באשעפער‪ ,‬דעמאלט'ס וועלן מיר‬ ‫אלע שפעטער קענען זוכה זיין מקיים צו זיין דעם צווייטן חלק פון דעם‬ ‫"שיחּו בְ כָּל נִפְ לְ אוֹתָּ יו" – און מיר וועלן שפעטער קענען רעדן‬ ‫פסוק‪ ,‬און‪ִ :‬‬ ‫פון די אלע געוואלדיגע גרויסע‪" :‬נִסִ ים וְ נִפְ לָּאוֹת" וואס מיר האבן זוכה‬ ‫געווען צו זעהן דורך דעם הייליגן עבודה וואס רופט זיך‪" :‬עֲבו ַֹדת הַ נְגִ ינָּה"‪.‬‬ ‫און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך‬ ‫"שירּו‬ ‫אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים‪ ,‬אז אויב‪ִ :‬‬ ‫"שירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת" פארן הייליגן‬ ‫ל ֹו ז ְַמרּו לוֹ" וגו' – אז אויב זינגט מען‪ִ :‬‬ ‫"ד ְרשּו יהו‪-‬ה וְ עֻּז ֹו בַ ְקשּו פָּ נָּיו תָּ ִמיד" – דעמאלט'ס‬ ‫באשעפער‪ ,‬דעמאלט'ס‪ִ :‬‬ ‫קען מען דאך שטענדיג בעטן פון דעם הייליגן באשעפער ישועות ורפואות‬ ‫וכל טוב לנו ולכל ישראל‪.‬‬ ‫און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך‬ ‫אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל כ' פסוק‬ ‫ו')‪ ,‬אז‪" :‬נ ְַר ְננָּה" בִ ישּועָּ תֶּ ָך וגו' – אז אויב זינגט מען צום אייבערשטן‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס‪" :‬יְמַ לֵּא יהו‪-‬ה ּכָּל ִמ ְשאֲלוֹתֶּ יָך" – דעמאלט'ס וועט דאך דער‬ ‫אייבערשטער ערפילן אלע דיינע בקשות‪.‬‬ ‫און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך‬ ‫אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל קמ"ט‬ ‫פסוק ג' און ד')‪ ,‬אז אויב‪" :‬יְהַ לְ לּו ְשמ ֹו בְ מָּ חוֹל בְ תֹ ף וְ כִ נוֹר ְיז ְַמרּו לוֹ" – אז‬ ‫אויב מען וועט דאנקען דעם אייבערשטן מיט "געזאנג"‪ ,‬וועט דאך‬ ‫דעמאלט'ס זיכער זיין‪ּ" :‬כִ י רוֹצֶּ ה יהו‪-‬ה בְ עַ מוֹ"‪ ,‬און‪" :‬יְפָּ אֵּ ר ֲענָּוִ ים בִ ישּועָּ ה"‬ ‫מ‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫– און עס וועט דאך דעמאלט'ס אויך זיין גאר גרויסע "ישועות" פאר די אלע‬ ‫וואס האבן געזינגען‪" :‬זְ ִמירוֹת ִשירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת" פאר די כבוד פון דעם‬ ‫הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫און בכלל‪ ..‬זעהט מען דאך שוין‪ ,‬אז די ריכטיגע וועג פון "תפילה" איז דאך‬ ‫טאקע דורך "נגינה"‪ ,‬און די ריכטיגע וועג ווי אזוי מען דאווענט צום‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬איז דאך טאקע דורך א‪" :‬נִיגּון"‪ ,‬ווייל מען זעהט דאך שוין‬ ‫קלאר‪ ,‬אז די אלע הייליגע מנהיגים פון כלל ישראל האבן איין געפירט אז‬ ‫מען זאל דאווענען צום אייבערשטן מיט ווארימ'ע ניגונים‪ ,‬און נאך דערצו‬ ‫שבת און יום טוב‪ ,‬ווייל יא טייערע יודן‪ ,‬מיט א אמת'ע ערליכע הייליגע‬ ‫יודישע‪" :‬נִיגּון" קען מען דאך אויף עפענען אלע שערים אויבן אין הימל‬ ‫וואס איז סתם אזוי שווער אויף צו מאכן‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך טאקע די סיבה פארוואס אונזערע הייליגע מנהיגים האבן‬ ‫מתקן געווען אז מען זאל "זינגען" צום אייבערשטן ביים דאווענען אזוי ווי‬ ‫"מ ְמקו ְֹמָך מַ לְ ּכֵּנּו תוֹפִ יעַ " וכו' און ביי אסאך אנדערע פלעצער‬ ‫מען זינגט ביי‪ִ :‬‬ ‫ביים דאווענען‪ ,‬איי פארוואס‪!?..‬‬ ‫די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬כדי מעורר צו זיין מיט דעם די ציבור‪ ,‬ווייל דורך א‪:‬‬ ‫"נִיגּון" קען דאך א מענטש אסאך בעסער ארויס ברענגען זיין‪" :‬הִ ְשתו ְֹקקּות"‬ ‫צום הייליגן‪" :‬בוֹרֵּ א ּכָּל ע ֹול ִָּמים"‪.‬‬ ‫און מען זעהט דאך שוין טאקע אויך קלאר ביי יעקב אבינו‪ ,‬אז עס איז נאר‬ ‫געווארן‪" :‬וַתְ ִחי רּוחַ ַיעֲקֹ ב אֲבִ יהֶּ ם"‪ ..‬נאר נאך דעם וואס שרח בת אשר האט‬ ‫געשפילט און זיך אונטער געזינגען פאר יעקב אבינו א שיינע הארציגע‬ ‫מא‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫הייליגע‪" :‬נִיגּון"‪ ,‬און יעקב אבינו האט זיך דאך בשום אין אופן נישט‬ ‫געוואלט טרייסט'ן [פאר גאנצע צוויי און צוואנציג יאר] ביז ווען שרח בת‬ ‫אשר האט גענומען איר פידעל'ע און איהם געשפילט א שיינע הארציגע‬ ‫הייליגע‪ִ " :‬ניגּון"‪ ,‬און נאר דעמאלט'ס‪ ..‬איז ערשט געווארן‪" :‬וַתְ ִחי רּוחַ ַיעֲקֹ ב‬ ‫אֲבִ יהֶּ ם" – און נאר דעמאלט'ס האט ערשט יעקב אבינו צוריק באקומען זיין‪:‬‬ ‫"רּוחַ הַ קֹ ֶּדש"‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך טאקע אונזער געדאנק דא‪ ,‬אז א‪" :‬נִיגּון" הייליגט דאך‬ ‫דעם גאנצן‪" :‬נֶּפֶּ ש" פון א מענטש‪ ,‬און דאס ברענגט דאך איהם נאר נענטער‬ ‫צום הייליגן באשעפער‪ ,‬און פארשטייט זיך אז מען רעדט דאך דא טאקע‬ ‫נאר פון א אמת'ע ערליכע הייליגע יודישע‪" :‬נִיגּון" טאקע‪ ,‬און נישט פון‬ ‫קיין ניגונים וואס קומען נישט פון קיין ערליכע מקורות ח"ו‪.‬‬ ‫ווייל ווי אזוי פלעגט דער הייליגער סקולענ'ער רבי זי"ע ועכ"י זאגן [דער‬ ‫מאור ישראל]‪ !?..‬אז‪" :‬מּוזִ יק" וואס קומט פון נישט ערליכע מקורות איז‬ ‫נישט קיין‪" :‬מּוזִ יק"‪ ,‬נאר עס איז‪" :‬מַ ּזִ יק" חס ושלום‪!..‬‬ ‫און ממילא מען רעדט דאך דא טאקע נאר פון אמת'ע ערליכע הייליגע‬ ‫ּומטַ הֵּ ר" די גאנצע‪:‬‬ ‫"מקַ ֵּדש ְ‬ ‫יודישע‪" :‬נִיגּונִים" וואס זענען טאקע בלויז‪ְ :‬‬ ‫"נֶּפֶּ ש" פון א מענטש בשעת ווען א מענטש ווייזט ארויס זיין‪" :‬הִ ְשתו ְֹקקּות"‬ ‫צום הייליגן‪" :‬בוֹרֵּ א ּכָּל ע ֹול ִָּמים"‪.‬‬ ‫און דאס זענען דאך שוין טאקע בעצם געווען אונזערע הייליגע אבות הק'‪,‬‬ ‫איין שטיק‪" :‬הִ ְשתו ְֹקקּות" צום‪" :‬בוֹרֵּ א ע ֹולָּם"‪ ,‬און דאס קען מען דאך נאר‬ ‫מב‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫באקומען ווען מען באנוצט זיך מיט די הייליגע‪ּ" :‬כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" וואס אונזערע‬ ‫הייליגע זיידע'ס האבן זיך דאך שוין באנוצט מיט דעם‪.‬‬ ‫און דאס קען מען דאך נאר באקומען ווען מען באנוצט זיך מיט דעם זעלב'ן‬ ‫הייליגן‪ּ" :‬כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" וואס די לוים האבן געזינגען פארן הייליגן באשעפער‬ ‫אויף די פופצן טרעפ וואס עס איז געווען אין דעם הייליגן "בית המקדש"‬ ‫וואס איז דאך געווען די גרעסטע פלאץ פון‪" :‬הַ ְש ָּרַאת הַ ְשכִ ינָּה"‪.‬‬ ‫און עס איז דאך שוין טאקע אויך באקאנט פאר א יעדעם איינעם‪ ,‬אז וואס‬ ‫האבן די הייליגע קדושים געטוהן בשעת ווען זיי זענען געפארן אויף די‬ ‫באנען אויפן וועג קיין אוישוויץ צו די עקידה‪ !?..‬וואס האבן זיי דעמאלט'ס‬ ‫געטוהן‪!?..‬‬ ‫און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז די הייליגע קדושים האבן דאך‬ ‫דעמאלט'ס בלויז געטוהן איין זאך‪ ,‬און דאס איז‪" ,‬געזינגען" דעם‪ֲ " :‬אנִי‬ ‫מַ א ֲִמין בֶּ אֱמּונָּה ְשלֵּמָּ ה בְ בִ יַאת הַ מָּ ִשיחַ " – זיי האבן דעמאלט'ס "געזינגען"‬ ‫דעם‪" :‬אֱמּונָּה" אין די‪" :‬גְ אּולָּה הָּ עֲתִ ָּידה" וואס גייט דאך שוין בקרוב ממש‬ ‫ָאן קומען‪.‬‬ ‫ווייל יא ר' יוד‪ ,‬דאס זענען געווען אונזערע הייליגע זיידע'ס השם ינקום‬ ‫דמם‪ ,‬איין שטיק‪" :‬הִ ְשתו ְֹקקּות" צום הייליגן באשעפער אין די שווער'סטע‬ ‫מצבים פון דעם לעבן‪ ,‬און ווי אזוי האט דאס אויס געפלאצט‪ !?..‬דורך א‬ ‫אמת'ע ערליכע הייליגע יודישע‪" :‬נִיגּון"‪.‬‬ ‫מג‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און ווען א יודיש קינד זינגט א‪" :‬נִיגּון" צום אייבערשטן‪ ,‬שפאלט ער דאך‬ ‫דעמאלט'ס א דורך אלע‪" :‬שַ עֲרֵּ י ַרח ֲִמים" אויבן אין הימל‪ ,‬ווייל עס ווערט‬ ‫דאך שוין קלאר געברענגט אין די ספרים הק'‪ ,‬אז די "היכל הנגינה" אויבן‬ ‫אין הימל איז דאך טאקע איינער פון די העכסט'ע היכלות אויבן אין הימל‪,‬‬ ‫און טאקע וועגן דעם קען א יודישע‪" :‬נִיגּון" אזוי פיל אויף טוהן אויבן אין‬ ‫הימל‪.‬‬ ‫"ש ָּירה"‪,‬‬ ‫און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין דעם ווארט‪ִ :‬‬ ‫"ש ָּירה" איז דאך בעצם צוזאם געשטעלט פון צוויי‬ ‫ווייל די ווארט‪ִ :‬‬ ‫ווערטער‪ ,‬און די צוויי ווערטער זענען‪ :‬יָּשָּ ר ה'‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬א אמת'ע‬ ‫ערליכע הייליגע יודישע‪" :‬נִיגּון" וואס ווערט געזינגען פון א יודיש קינד‬ ‫גייט דאך גלייך ארויף צום הייליגן באשעפער אויבן אין הימל‪ ,‬און דאס איז‬ ‫דאך גלייך‪" :‬בוֹקַ עַ ת וְ ע ֹולָּה עַ ד ּכִ סֵּ א הַ ּכָּב ֹוד מַ מָּ ש"‪!..‬‬ ‫און איינמאל מיר פארשטייען דאך שוין וואס דאס מיינט א‪" :‬נִיגּון" פון א‬ ‫יוד‪ ,‬דעמאלט'ס קענען מיר דאך שוין אויך פארשטיין פארוואס עס שפירט‬ ‫זיך אזא רוחניות'דיגע טעם אין די לופט בשעת ווען יודישע קינדער קומען‬ ‫זיך צוזאם פרייטיג צו נאכט'ס ביי א טיש כדי צו זינגען‪" :‬זְ ִמירוֹת ִשירוֹת‬ ‫וְ תִ ְשבָּ חוֹת לְ מֶּ לְֶּך אֵּ ‪-‬ל חַ י וְ קַ יָּם"‪.‬‬ ‫ווייל א‪" :‬נִיגּון" הייליגט דאך די גאנצע‪" :‬נֶּפֶּ ש" פון א יודיש קינד‪[ ,‬אזוי ווי‬ ‫מיר האבן דאך שוין טאקע פריער דערמאנט]‪ ,‬און ווען "אסאך" יודן זינגען‬ ‫צוזאמען‪ ,‬ווערט דאך דעמאלט'ס די "קדושה" אסאך אסאך גרעסער‪ ,‬און די‬ ‫"השפעה" אויף א יעדעם איינעם ווערט דאך דעמאלט'ס אסאך אסאך‬ ‫שטערקער ווי ווען א יעדער איינער זינגט זיך פאר זיך אליין‪ ,‬און עס ווערט‬ ‫מד‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫דאך דעמאלט'ס ממש מקיום דעם פסוק פון (ירמיה קפיטל י"ד פסוק ח')‪:‬‬ ‫"מ ְקוֵּה י ְִש ָּראֵּ ל מו ִֹשיע ֹו בְ עֵּ ת צָּ ָּרה"‪.‬‬ ‫ִ‬ ‫און די ווארט‪" :‬נִיגּון" איז דאך בעצם צוזאם געשטעלט פון צוויי ווערטער‪,‬‬ ‫און די צוויי ווערטער זענען‪" :‬נ' יָּגוֹן"‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬אפילו אויב א יודיש‬ ‫קינד געפונט זיך שוין ח"ו אין די נ' שערי טומאה‪ ,‬און ער איז דאך שוין גאר‬ ‫שטארק צובראכן פון דעם‪ ,‬קען איהם אבער נאך אלץ א הייליגע‪" :‬נִיגּון"‬ ‫ארויס נעמען פון זיין פלאנטער און איהם צוריק ברענגען‪" :‬לְ ָאבִ ינּו‬ ‫שֶּ בַ שָּ מַ יִם"‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך טאקע די פשט פון די ווערטער‪" :‬וְ נו ֶֹּדה לְ ָך ִשיר חָּ ָּדש" וכו'‬ ‫וואס מיר זאגן אלע פסח אויף דער נאכט ביי די הייליגע‪" :‬לֵּיל הַ סֵּ ֶּדר"‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫"וְ נו ֶֹּדה לְ ָך ִשיר חָּ ָּדש" – אז ווען מיר וועלן אלע דאנקען דעם הייליגן‬ ‫באשעפער אויף א אופן פון א‪" :‬נִיגּון"‪ ,‬דעמאלט'ס וועלן מיר אלע שפעטער‬ ‫קענען זוכה זיין צו דאנקען דעם אייבערשטן‪" :‬עַ ל גְ ֻאלָּתֵּ נּו" – דעמאלט'ס‬ ‫וועלן מיר אלע שפעטער קענען זוכה זיין צו דאנקען דעם אייבערשטן אויף‬ ‫דעם וואס ער האט אונז אויס געלייזט פון אלע אונזערע צרות‪.‬‬ ‫און מיר וועלן דאך שוין דעמאלט'ס אויך קענען דאנקען דעם אייבערשטן‪:‬‬ ‫"וְ עַ ל ּפְ דּות נַפְ שֵּ נּו" – און מיר וועלן דאך שוין דעמאלט'ס אויך קענען‬ ‫דאנקען דעם אייבערשטן אויף דעם וואס ער האט אויך אויס געלייזט‬ ‫אונזער‪" :‬נֶּפֶּ ש" פון די הענט פון דעם יצר הרע‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬א אמת'ע‬ ‫ערליכע הייליגע יודישע‪" :‬נִיגּון" הייליגט דאך די גאנצע‪" :‬נֶּפֶּ ש" פון א‬ ‫יודיש קינד‪.‬‬ ‫מה‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און א יודיש קינד טאר זיך דאך ח"ו נישט שעמען צו זינגען‪" :‬זְ ִמירוֹת ִשירוֹת‬ ‫וְ תִ ְשבָּ חוֹת לְ מֶּ לְֶּך אֵּ ‪-‬ל חַ י וְ קַ יָּם"‪ ,‬ווייל דאס זענען דאך געווען אונזערע‬ ‫הייליגע אבות הק'‪ ,‬פון דוד המלך ביז נאך די הייליגע תלמידי בעל שם טוב‬ ‫הק'‪ ,‬ווייל זיי זענען דאך אלע שטענדיג געווען ָאן געפילט מיט איין זאך‪ ,‬און‬ ‫דאס איז דאך געווען‪ ,‬מיט‪" :‬הִ ְשתו ְֹקקּות" צום הייליגן‪" :‬בוֹרֵּ א ּכָּל ע ֹול ִָּמים"‪.‬‬ ‫און דאס קען מען דאך נאר דערגרייכן ווען מען באנוצט זיך מיט דעם‬ ‫הייליגן‪ּ" :‬כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" וואס אונזער'ע הייליגע זיידע'ס האבן זיך דאך שוין‬ ‫באנוצט מיט דעם‪ ,‬און צו אזעלכע גרויסע זאכן קען מען דאך נאר צו קומען‬ ‫ווען מען באנוצט זיך מיט דעם זעלב'ן הייליגן‪ּ" :‬כֹחַ הַ נְגִ ינָּה" וואס די לויים‬ ‫האבן דאך שוין גענוצט צו זינגען פארן הייליגן באשעפער אויף די פופצן‬ ‫טרעפ וואס עס איז געווען אין דעם הייליגן בית המקדש‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬נאר‬ ‫א אמת'ע ערליכע הייליגע יודישע‪" :‬נִיגּון" קען צו ברענגען א אמת'ע‪:‬‬ ‫"נִכְ סְ פָּ ה וְ גַם ּכָּלְ תָּ ה נַפְ ִשי לְ חַ צְ רוֹת יהו‪-‬ה"‪!..‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם דארף דאך טאקע א יודיש קינד שטענדיג וויסן און‬ ‫"שירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת" פארן הייליגן‬ ‫געדענקען‪ ,‬אז אויב זינגט מען נישט קיין‪ִ :‬‬ ‫באשעפער‪ ,‬דעמאלט'ס האט מען זיך אפ געהאקט פון די וועג פון אונזערע‬ ‫הייליגע זיידע'ס וואס האבן זיך דאך "מוסר נפש" געווען אויף צו שטעלן א‬ ‫ווארימ'ע דור‪ֶּ " :‬נאֱמָּ נִים לַיהו‪-‬ה ּולְ תו ָֹּרת ֹו הַ ְקדוֹשָּ ה"‪ ,‬ווייל א ערליכע יוד מוז‬ ‫דאך לעבן א לעבן פון‪" :‬זְ ִמירוֹת ִשירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת לְ מֶּ לְֶּך אֵּ ‪-‬ל חַ י וְ קַ יָּם"‪.‬‬ ‫און דער גרויסער סניגורן של ישראל דער הייליגער בארדיטשוב'ער רב‬ ‫זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל האט דאך שוין טאקע אויך געבעטן פון דעם‬ ‫הייליגן באשעפער אין זיין הייליגן באקאנט'ן‪" :‬נִיגּון" פון‪" :‬רבונו של עולם‬ ‫מו‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫מיר וועלן מאכן א בייט"‪ ,‬אז‪" :‬וועסטו וועלן פרעגן וואס חיי הייסט"‪!?..‬‬ ‫זאג איך דיר‪ ,‬אז‪" :‬חַ י חַ י" – דו ווייסט וואס מיינט "געלעבט"‪ !?..‬און דו‬ ‫ווייסט וואס מיינט א לעבן פון א יודיש קינד‪!?..‬‬ ‫איך וועל דיר זאגן וואס א לעבן פון א יודיש קינד מיינט‪ ,‬א לעבן פון א‬ ‫יודיש קינד מיינט‪ ,‬אז‪" :‬יוֹדּוָך וִ ישַ בְ חּוָך"‪ ..‬אוי וויי טאטע‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪,‬‬ ‫דאס הייסט געלעבט‪!..‬‬ ‫און דאס איז דאך די לעבן פון א יעדע יודיש קינד אויף דער וועלט‪ ,‬נישט‬ ‫אויף צו הערן צו לויבן און דאנקען דעם הייליגן באשעפער‪" :‬עַ ל ּכָּל‬ ‫הַ ּטוֹבוֹת נִסִ ים וְ נִפְ לָּאוֹת שֶּ עָּ שָּ ה עִ מָּ נּו מֵּ עו ֵֹּדינּו עַ ד הַ יוֹם הַ ּזֶּה"‪ ,‬און‪" :‬עַ ל ּכָּל‬ ‫נ ְִשימָּ ה ּונ ְִשימָּ ה תְ הַ לֵּל ָּי‪ּ-‬ה"‪ ,‬און יא ר' יוד‪ ,‬דאס הייסט "געלעבט" לפי דעת‬ ‫קדשו של הסניגורן של ישראל רבי לוי יצחק בן שרה סאשא מברדיטשוב‬ ‫זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל‪ !..‬און נישט איך זאג אזוי‪ ,‬נאר דער הייליגער‬ ‫סניגורן של ישראל דער הייליגער בארדיטשוב'ער רב זאגט אזוי‪!..‬‬ ‫און דאס דארפן מיר דאך אלע האבן [האט דער הייליגער בארדיטשוב'ער רב‬ ‫געזאגט פארן הייליגן באשעפער]‪ ,‬און ער האט זיך דאך נאך דעמאלט'ס צו‬ ‫וויינט‪" :‬אוי וויי טאטע"‪.‬‬ ‫ווייל דאס איז דאך די גאנצע לעבן פון א יודיש קינד‪ ,‬א לעבן פון א יודיש‬ ‫קינד איז דאך נאר איין זאך‪ ,‬און די איין זאך איז‪ ,‬נישט אויף הערן צו לויבן‬ ‫דעם הייליגן באשעפער‪" :‬עַ ל ּכָּל הַ ּטוֹבוֹת נִסִ ים וְ נִפְ לָּאוֹת שֶּ עָּ שָּ ה עִ מָּ נּו‬ ‫מֵּ עו ֵֹּדינּו עַ ד הַ יוֹם הַ ּזֶּה וְ עַ ל ּכָּל נ ְִשימָּ ה ּונ ְִשימָּ ה תְ הַ לֵּל ָּי‪ּ-‬ה"‪ ,‬און דאס הייסט‬ ‫"געלעבט"‪ ,‬און אזוי באקומט מען א טעם אין א מצוה‪.‬‬ ‫מז‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און וועגן דעם טאקע האט מען זיך שטענדיג געפירט ביי ערליכע יודן צו‬ ‫זינגען א‪" :‬נִיגּון" בשעת ווען מען טוט א מצוה‪ ,‬ווייל א‪" :‬נִיגּון" ברענגט‬ ‫דאך אריין א‪" :‬הִ ְשתו ְֹקקּות" אין דעם הארץ פון א מענטש‪ ,‬און דאס בינדט‬ ‫דאך אויך צו דעם מענטש צו דעם‪" :‬מֶּ לְֶּך מַ לְ כֵּי הַ ְמלָּכִ ים הַ קָּ דוֹש בָּ רּוְך הּוא"‬ ‫און צו זיין הייליגע תורה ומצות‪.‬‬ ‫און דורך דעם איז מען דאך אויך מקיים דאס וואס עס שטייט דאך שוין אין‬ ‫דעם הייליגן זוהר הק' (פ' אחרי דף‪ :‬ע"ג ע"ב) אז‪" :‬קֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא‬ ‫וְ או ַֹריְתָּ א וְ ִי ְֹש ָּראֵּ ל חַ ד הּוא"‪ ,‬און דאס וואס עס שטייט דאך שוין אין פסוק אין‬ ‫קהלת (קפיטל ד' פסוק י"ב) אז‪" :‬וְ הַ חּוט הַ ְמשּולָּש ֹלא בִ ְמהֵּ ָּרה ִינָּתֵּ ק"‪.‬‬ ‫און די ריכטיגע צייט צו לויבן דעם אייבערשטן איז דאך טאקע אין דעם‬ ‫הייליגן יום טוב פון‪" :‬סּוּכוֹת"‪ ,‬ווייל די הייליגע יום טוב פון‪" :‬סּוּכוֹת" איז‬ ‫דאך דעם‪" :‬זְ מַ ן ִש ְמחָּ תֵּ נּו בְ תּוּפִ ים ּובִ ְמחוֹלוֹת"‪ ,‬און די ווארט‪" :‬סּוּכַת" – איז‬ ‫דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬תוֹף" – א פויק‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬די יום טוב‪:‬‬ ‫"ש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה"‪.‬‬ ‫"סּוּכוֹת" איז דאך די זמן פון‪ִ :‬‬ ‫"ש ְמחָּ ה" וואס עס איז געווען‪" :‬בְ עֵּ ת ִש ְמחַ ת בֵּ ית‬ ‫און דורך די הייליגע‪ִ :‬‬ ‫הַ שוֹאֵּ בָּ ה" האט מען דאך געקענט צו קומען צו די געוואלדיגע גרויסע‬ ‫מדריגה פון‪" :‬רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" כידוע‪.‬‬ ‫אזוי ווי חז"ל (ירושלמי סוכה פרק ה' הלכה א') זאגן דאך אונז שוין טאקע‬ ‫"ש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה" איז דאך געווען א בחינה‬ ‫קלאר בפירוש‪ ,‬אז ביי‪ִ :‬‬ ‫"ש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה" האט‬ ‫שאֲבִ ין רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" – אז ביי‪ִ :‬‬ ‫פון‪" :‬שֶּ ִמשָּ ם ֹ‬ ‫מען דאך געקענט ָאן שעפן‪" :‬רּוחַ הַ קֹ ֶּדש"‪.‬‬ ‫מח‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫אבער איין מינוט‪ ,‬וואס איז פשט פון דעם‪ !?..‬פארוואס טאקע איז געווען‬ ‫שאֲבִ ין רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" – פארוואס טאקע‬ ‫דעמאלט'ס א בחינה פון‪" :‬שֶּ ִמשָּ ם ֹ‬ ‫האט מען דעמאלט'ס געקענט זוכה זיין ָאן צו שעפן הויפענע'ס פון‪" :‬רּוחַ‬ ‫הַ קֹ ֶּדש"‪!?..‬‬ ‫נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז דו ווייסט פארוואס מען האט דעמאלט'ס‬ ‫געקענט זוכה זיין ָאן צו שעפן גאנצע'טע הויפענע'ס פון‪" :‬רּוחַ הַ קֹ ֶּדש"‪!?..‬‬ ‫איך וועל דיר זאגן פארוואס מען האט דעמאלט'ס געקענט זוכה זיין ָאן צו‬ ‫שעפן גאנצע'טע הויפענע'ס פון‪" :‬רּוחַ הַ קֹ ֶּדש"‪ ,‬די סיבה פון דעם איז‬ ‫"ש ְמחַ ת" בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה –‬ ‫געווען‪ ,‬ווייל עס איז דאך געווען דעמאלט'ס‪ִ :‬‬ ‫ווייל עס איז דאך געווען דעמאלט'ס "פריילעך"‪!..‬‬ ‫און אויב עס איז "פריילעך"‪ ..‬דעמאלט'ס קען מען דאך שוין צו קומען צו די‬ ‫גרעסטע מדריגות וואס עס איז נאר פארהאנען אויף דער וועלט‪ ,‬און‬ ‫"ש ְמחָּ ה"‪ ,‬דעמאלט'ס איז דאך שוין בכלל נישט‬ ‫איינמאל עס הערשט א‪ִ :‬‬ ‫קיין חידוש אז יודישע קינדער האבן געקענט דעמאלט'ס צו קומען צו‬ ‫אזעלכע געוואלדיגע גרויסע מדריגות ווי‪" :‬רּוחַ הַ קֹ ֶּדש"‪.‬‬ ‫און אזוי אויך ווייסן מיר דאך שוין טאקע אלע אויך‪ ,‬אז‪" :‬רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" קען‬ ‫דאך נישט רוען אויף אזא איינער וואס איז נישט "פריילעך"‪ ,‬אזוי ווי חז"ל‬ ‫(שבת דף‪ :‬ל' ע"ב) זאגן דאך אונז שוין טאקע קלאר בפירוש‪ ,‬אז‪" :‬אֵּ ין‬ ‫הַ ְשכִ ינָּה שו ָֹּרה אֶּ לָּא ִמתוְֹך ִש ְמחָּ ה" – אז די שכינה הק' קען דאך נישט רוען‬ ‫צווישן יודישע קינדער נאר אויב מען איז "פריילעך"‪.‬‬ ‫מט‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און מען זעהט דאך שוין טאקע אויך ביי יעקב אבינו‪ ,‬אז יעקב אבינו האט‬ ‫פארלוירן זיין‪" :‬רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" פאר גאנצע "צוויי און צוואנציג יאר"‪ ,‬ווייל די‬ ‫גאנצע צייט וואס ער האט געוויינט אויף זיין זוהן יוסף‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫נישט געוואלט טרייסט'ן‪ ,‬האט ער דאך נישט געקענט זוכה זיין צו קיין‪:‬‬ ‫"רּוחַ הַ קֹ ֶּדש"‪.‬‬ ‫אבער דו ווייסט פארוואס יעקב אבינו האט נישט געקענט זוכה זיין צו קיין‪:‬‬ ‫"רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" בשעת ווען ער האט געוויינט אויף זיין זוהן יוסף‪!?..‬‬ ‫די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬ווייל חז"ל זאגן דאך אונז שוין קלאר בפירוש‪ ,‬אז די‬ ‫שכינה הק' רועט דאך נאר אויף אזא איינער וואס איז אויף געלייגט מיט א‬ ‫"רצוֹן הַ בוֹרֵּ א בָּ רּוְך הּוא" מיט א‬ ‫"ש ְמחָּ ה" און ער טוט דעם‪ָּ :‬‬ ‫חיות פון‪ִ :‬‬ ‫"ש ְמחָּ ה שֶּ ל ִמצְ וָּה"‪.‬‬ ‫פרייליכ'קייט און מיט א‪ִ :‬‬ ‫"ש ְמחָּ ה"‬ ‫און ווען יעקב אבינו האט נישט געהאט די אמת'ע מדריגה פון‪ִ :‬‬ ‫לפי מדריגתו‪ ,‬האט ער דעמאלט'ס יענע רגע פארלוירן זיין‪" :‬רּוחַ הַ קֹ ֶּדש"‬ ‫טראץ דעם וואס ער איז דאך געווען דער גרויסער הייליגער צדיק "יעקב‬ ‫אבינו"‪ !..‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬די ענין פון‪" :‬עִ בְ דּו אֶּ ת יהו‪-‬ה" – די ענין פון‬ ‫עבודת השם יתברך קומט דאך טאקע נאר צו ווערן געטוהן‪" :‬בְ ִש ְמחָּ ה" –‬ ‫פרייליכערהייט‪.‬‬ ‫און די משנה זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך אין מסכת סוכה (דף‪ :‬נ"א‬ ‫"מי שֶּ ֹּלא ָּרָאה ִש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה ֹלא ָּרָאה ִש ְמחָּ ה ִמיָּמָּ יו" – אז‬ ‫ע"א)‪ ,‬אז‪ִ :‬‬ ‫"ש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה" איז דאך געווען עפעס אויסער‬ ‫"ש ְמחָּ ה" פון‪ִ :‬‬ ‫די‪ִ :‬‬ ‫געווענטליך‪ ,‬און ווער עס האט נישט געזעהן מיט די אייגענ'ע אויגן די‪:‬‬ ‫נ‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫"ש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה" אין די הייליגע‬ ‫"ש ְמחָּ ה" וואס עס איז געווען בשעת‪ִ :‬‬ ‫ִ‬ ‫בית המקדש‪ ,‬האט נאך קיינמאל נישט געזעהן וואס דאס מיינט א אמת'ע‪:‬‬ ‫"ש ְמחָּ ה שֶּ ל ִמצְ וָּה"‪ ,‬איי פארוואס‪!?..‬‬ ‫ִ‬ ‫די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬ווייל דעמאלט'ס האט מען דאך געקענט זעהן ווי‬ ‫"ש ְמחָּ ה"‪,‬‬ ‫ווייט מען קען ָאן קומען דורך די געוואלדיגע גרויסע כח פון‪ִ :‬‬ ‫אבער איין מינוט ר' יוד‪ ,‬ביז וואו קען מען טאקע ָאן קומען דורך די‬ ‫"ש ְמחָּ ה"‪ !?..‬און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪,‬‬ ‫געוואלדיגע גרויסע כח פון‪ִ :‬‬ ‫"ש ְמחָּ ה" קען מען דאך צו קומען‪:‬‬ ‫אז דורך די געוואלדיגע גרויסע כח פון‪ִ :‬‬ ‫"עַ ד ּכְ ֵּדי רּוחַ הַ קֹ ֶּדש מַ מָּ ש"‪!..‬‬ ‫אבער וואס טוט א יודיש קינד ווען ער טרעפט זיך אמאל אין א צובראכענ'ע‬ ‫מצב‪ !?..‬אין הכי נמי ער האט טאקע נישט געוואלט דארט זיין‪ ,‬אבער‪ ..‬עס‬ ‫האט פאסירט‪ ,‬וואס איז דעמאלט'ס די עצה‪!?..‬‬ ‫זאגט ד אך אונז שוין וועגן דעם דוד המלך עליו השלום אין זיין הייליגן ספר‬ ‫תהלים גאר גאר א גוטע עצה פאר דעם‪ ,‬און די עצה וואס דוד המלך עליו‬ ‫השלום געבט אונז אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל מ"ב פסוק ט'') איז‪,‬‬ ‫אז‪" :‬יוֹמָּ ם" – אז ווען עס איז דיר ליכטיג און וואויל‪ ,‬זאלסטו דעמאלט'ס‬ ‫גוט געדענקען און קלאר וויסן אז דאס איז דאך בלויז ווייל‪" :‬יְצַ ּוֶּה יהו‪-‬ה‬ ‫חַ סְ דוֹ" – זאלסטו דעמאלט'ס גוט געדענקען און קלאר וויסן אז דאס איז‬ ‫דאך בלויז ווייל דער אייבערשטער האט געשיקט זיין‪" :‬חֶּ סֶּ ד" אויף דיר‪.‬‬ ‫און‪ּ" :‬ובַ ַל ְילָּה" – און ווען עס איז דיר טונקל ווי די נאכט‪ ,‬זאלסטו‬ ‫"שירֹה עִ ִמי" – זאלסטו דעמאלט'ס טוהן די‬ ‫דעמאלט'ס טוהן די עצה פון‪ִ :‬‬ ‫נא‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫עצה פון "זינגען" פאר די כבוד פון דעם אייבערשטן צוזאמען מיט א‪:‬‬ ‫"תְ פִ לָּה לְ אֵּ ‪-‬ל חַ יָּי" – צוזאמען מיט א "תפילה" צום הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫און דאס וועט דאך דיר שוין דעמאלט'ס זיכער העלפן ארויס צו גיין פון דיין‬ ‫פינסטער'קייט וואו דו געפונס'ט זיך ליידער‪ ,‬ווייל ווען דער הייליגער‬ ‫באשעפער וועט זעהן דיין‪" :‬הִ ְשתו ְֹקקּות" וואס דו האסט אין "הארץ" צום‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬וועט ער דאך דיר שוין דעמאלט'ס זיכער גאר שנעל באפרייען‬ ‫פון דיין צער און פון דיין עגמת נפש וואס דו גייסט ליידער אריבער‪.‬‬ ‫און ביי חסידים האט מען זיך דאך שוין טאקע שטענדיג געפירט זיך צוזאם‬ ‫"שירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת" פארן הייליגן‬ ‫צו קומען פרייטיג צו נאכט'ס צו זינגען‪ִ :‬‬ ‫באשעפער‪ ,‬און דו ווייסט פארוואס‪ !?..‬ווייל דאס האלט דאך ָאן גאנץ כלל‬ ‫ישראל אין דעם שווער'ן ביטער'ן גלות וואס מיר גייען דא יעצט אלע א‬ ‫דורך‪ ,‬און דאס האלט דאך אונז אלע צוזאמען‪" :‬בַ ֲאג ָֻּדה אֶּ חָּ ת"‪.‬‬ ‫"ש ָּירה" איז דאך טאקע אויך די זעלבע אותיות ווי די ווארט‪:‬‬ ‫און די ווארט ִ‬ ‫"יְרֻ שָּ ה"‪ ,‬און דאס קען דאך טאקע זיין פשט אין דעם פסוק פון‪" :‬תו ָֹּרה צִ ּוָּה‬ ‫לָּנּו מֹ שֶּ ה מו ָֹּרשָּ ה ְקהִ לַת ַיעֲקֹ ב" וואס עס שטייט דאך שוין אין פרשת וזאת‬ ‫הברכה (קפיטל ל"ג פסוק ד')‪ ,‬אז דער הייליגער באשעפער זאגט אונז דא‬ ‫אזוי‪ ,‬אז‪" :‬תו ָֹּרה צִ ּוָּה לָּנּו מֹ שֶּ ה" – אז עס איז אמת טאקע אז דער הייליגער‬ ‫תורה הק' איז דאך טאקע געגעבן געווארן דורך "משה רבינו"‪.‬‬ ‫אבער‪" :‬מו ָֹּרשָּ ה" – אבער די ענין פון‪" :‬יְרֻ שָּ ה"‪ ,‬וואס די ווארט‪" :‬יְרֻ שָּ ה" איז‬ ‫"קהִ לַת ַיעֲקֹ ב" –‬ ‫"ש ָּירה"‪ ,‬דאס איז‪ְ :‬‬ ‫דאך די זעלבע אותיות ווי די ווארט‪ִ :‬‬ ‫דאס האלט דאך צוזאמען גאנץ כלל ישראל אין אלע דורות‪!..‬‬ ‫נב‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און ממי לא וועגן דעם פלעגט מען זיך שטענדיג צוזאם נעמען ביי חסידים‬ ‫און זינגען‪" :‬זְ ִמירוֹת ִשירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת לְ מֶּ לְֶּך אֵּ ‪-‬ל חַ י וְ קַ יָּם"‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪,‬‬ ‫דאס האט אונז אייביג געהאלטן צוזאמען‪ ,‬און דאס וועט דאך אונז אויך‬ ‫ווייטער האלטן צוזאמען‪" :‬עַ ד בִ יַאת מָּ ִשיחַ צִ ְדקֵּ ינּו" בעזרת השם יתברך‪.‬‬ ‫און מיר בעטן דאך שוין טאקע אלע פון דעם הייליגן באשעפער ביי די‬ ‫זמירות שבת קודש [ביי דעם הייליגן פיוט פון‪ּ" :‬כָּל ְמקַ ֵּדש" וכו']‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫" ְֹשמֵּ ִחים לְ שָּ ְמרוֹ" – אז עס איז אמת טאקע אז מיר פרייען זיך טאקע גאר‬ ‫שטארק מיט דעם הייליגן "שבת קודש"‪.‬‬ ‫אבער אין די זעלבע צייט בעטן מיר אבער אויך פון דיר הייליגער גרויסער‬ ‫טאטע אין הימל‪ ,‬אז‪" :‬שַ ְמחֵּ ם" – אז דער פריי "אונז" שוין אויך‪ ,‬און מיר‬ ‫"רבוֹנ ֹו שֶּ ל ע ֹולָּם"‪ ,‬אז‪" :‬שַ ְמחֵּ ם בְ בִ ְניַן שָּ לֵּם" – און דער‬ ‫בעטן דא אלע דעם‪ִ :‬‬ ‫אייבערשטער זאל אונז שוין אינגאנצן דער פרייען און אונז ברענגען די‬ ‫גרויסע‪" :‬גְ אּולָּה ְשלֵּמָּ ה"‪.‬‬ ‫און ווען א יודיש קינד האט ליידער אמאל א חולה ביי זיך אין שטוב‬ ‫וכדומה‪ ,‬דארף ער דאך דעמאלט'ס וויסן‪ ,‬אז ער האט דאך שוין גאר גאר א‬ ‫גוטע עצה פאר דעם‪ ,‬און וואס איז זיין עצה דעמאלט'ס‪!?..‬‬ ‫און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז זיין עצה איז דאך דעמאלט'ס‪ ,‬אז ער‬ ‫זאל אויס נוצן דעם הייליגן "שבת קודש" ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬און ער זאל‬ ‫מכבד זיין דעם הייליגן שבת קודש ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬און ער זאל זינגען‪:‬‬ ‫"זְ ִמירוֹת ִשירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת לְ מֶּ לְֶּך אֵּ ‪-‬ל חַ י וְ קַ יָּם" וואס האט אונז געגעבן דעם‬ ‫הייליגן מתנה פון שבת קודש‪.‬‬ ‫נג‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און אזוי‪ ..‬וועט ער דאך זיכער זוכה זיין אויס צו פועל'ן א "רפואה" פאר‬ ‫דעם חולה‪ ,‬און דער חולה וועט דאך שוין דעמאלט'ס זיכער געזונט ווערן‬ ‫אין דעם זכות פון אויס נוצן דעם הייליגן שבת קודש מיט‪" :‬זְ ִמירוֹת ִשירוֹת‬ ‫וְ תִ ְשבָּ חוֹת לְ מֶּ לְֶּך אֵּ ‪-‬ל חַ י וְ קַ יָּם"‪.‬‬ ‫און דאס זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך דער הייליגער נעים זמירות ישראל‬ ‫דוד המלך עליו השלום אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל ק"ו פסוק מ"ד)‪,‬‬ ‫אז‪ַ " :‬וי ְַרא בַ צַ ר לָּהֶּ ם" – אז דו ווייסט ווען דער אייבערשטער וועט שוין צו‬ ‫זעהן אונזער גרויסע צער און אונז שוין ברענגען אונזער גרויסע ישועה‪!?..‬‬ ‫דו ווייסט ווען דאס וועט פאסירן‪!?..‬‬ ‫די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז דאס וועט נאר פאסירן ווען‪" :‬בְ שָּ ְמע ֹו אֶּ ת ִרנָּתָּ ם"‬ ‫– דאס וועט נאר פאסירן ווען ער וועט הערן אונזער "געזאנג" און אונזער‬ ‫"פרייד" ווי מיר פרייען זיך מיט זיין הייליגע תורה ומצות‪.‬‬ ‫און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין דעם פסוק פון‪ַ " :‬וי ְַרא‬ ‫"רפּוָאה"‪ ,‬ווייל די ווארט‪" :‬בַ צַ ר" – איז‬ ‫בַ צַ ר לָּהֶּ ם" וגו' לגבי דעם ענין פון‪ְ :‬‬ ‫"רפּוָאה"‪ ,‬און די פשט אין דעם פסוק דא איז אזוי‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫דאך טאקע גימטריא‪ְ :‬‬ ‫" ַוי ְַרא בַ צַ ר לָּהֶּ ם" – אז דו ווייסט ווען דער אייבערשטער וועט זיך שוין אום‬ ‫קוקען אויף אונז מיט א שטערקער'ע בליק‪ ..‬און אונז זעהן‪" :‬בַ צַ ר" – און‬ ‫"רפּוָאה" [א רפואת הנפש און א רפואת הגוף]‪!?..‬‬ ‫אונז זעהן צו שיקן א‪ְ :‬‬ ‫די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז דאס וועט נאר פאסירן ווען‪" :‬בְ שָּ ְמע ֹו אֶּ ת ִרנָּתָּ ם"‬ ‫– דאס וועט נאר פאסירן ווען ער וועט הערן אונזער "געזאנג" און אונזער‬ ‫נד‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫"פרייד" ווי מיר פרייען זיך מיט זיינע הייליגע שבתים און מיט זיינע הייליגע‬ ‫תורה ומצות‪.‬‬ ‫און ווען דער אייבערשטער וועט הערן אונזערע‪" :‬זְ ִמירוֹת ִשירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת"‬ ‫וואס מיר זינגען פאר א איהם א יעדן פרייטיג צו נאכט'ס במסיבת מרעים‪,‬‬ ‫וועט ער דאך אונז שוין דעמאלט'ס זיכער גלייך שיקן אלע סארטן ישועות‬ ‫ורפואות און‪" :‬הַ ְשּפָּ עוֹת חֲסָּ ִדים וְ ַרח ֲִמים"‪.‬‬ ‫ווייל ווען יודישע קינדער קומען זיך צוזאמען פרייטיג צו נאכט'ס כדי צו‬ ‫זינגען‪" :‬זְ ִמירוֹת ִשירוֹת וְ תִ ְשבָּ חוֹת לָּאֵּ ‪-‬ל אֲשֶּ ר שַ בָּ ת בָּ ָּרא"‪ ,‬שפאלט דאך דאס‬ ‫דעמאלט'ס א דורך אלע‪" :‬שַ עֲרֵּ י ַרח ֲִמים" אויבן אין הימל‪ ,‬און דאס ברענגט‬ ‫דאך דעמאלט'ס אראפ גאר גרויסע‪" :‬הַ ְשּפָּ עוֹת חֲסָּ ִדים וְ ַרח ֲִמים עָּ לֵּינּו וְ עַ ל ּכָּל‬ ‫י ְִש ָּראֵּ ל"‪.‬‬ ‫"ש ְמחָּ ה" און דורך די הייליגע‪ּ" :‬כֹחַ‬ ‫אבער על כל פנים‪ ..‬דורך די הייליגע‪ִ :‬‬ ‫הַ נְגִ ינָּה" וואס מיר נוצן אין דעם הייליגן יום טוב פון‪" :‬סּוּכוֹת"‪ ,‬ווערט דאך‬ ‫"ש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה"‪ ,‬און מיר‬ ‫"ש ְמחָּ ה" פון‪ִ :‬‬ ‫נתעורר יענע הייליגע‪ִ :‬‬ ‫קענען דאך יעצט אויך זוכה זיין צו הויפענע'ס פון ישועות ורפואות לנו‬ ‫ולכל ישראל‪.‬‬ ‫און דאס איז די‪" :‬לְ מַ עַ ן י ְֵּדעּו" – און דאס איז די טעם פון די מצוה פון‪:‬‬ ‫"סּוּכָּה"‪ ,‬ווייל די טעם פון די מצוה פון‪" :‬סּוּכָּה" איז דאך‪ ,‬אז אונזערע‬ ‫קינדער זאלן גוט אריין נעמען אין זיך די הייליגע תורה ומצות און דאס גוט‬ ‫געדענקען‪ ,‬אבער ווי אזוי מאכט מען דאס‪ !?..‬און ווי אזוי מאכט מען אז‬ ‫נה‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫אונזערע קינדער זאלן טאקע באמת גוט אריין נעמען אין זיך דער הייליגער‬ ‫תורה הק' צוזאמען מיט אירע מצוות‪!?..‬‬ ‫און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז דאס קען מען דאך נאר טוהן דורך א‪:‬‬ ‫"לְ מַ עַ ן ֵּי ְדעּו ֹדרֹתֵּ יכֶּם" – דאס קען מען דאך נאר טוהן דורך א אמת'ע ערליכע‬ ‫הייליגע יודישע‪" :‬לִ יד"‪ ,‬און דאס קען מען דאך נאר טוהן דורך דעם וואס‬ ‫מיר ברענגען אריין א לעבעדיג'קייט אין די הערצער פון אונזערע קינדער‪:‬‬ ‫" ַלעֲבו ַֹדת הַ בוֹרֵּ א" דורך אמת'ע ערליכע הייליגע יודישע לידער וואס קומען‬ ‫בלויז פון הייליגע מקורות‪.‬‬ ‫און וועגן דעם זינגען מיר דאך שוין טאקע אלע שטענדיג מיט אונזערע‬ ‫קינדער ערליכע הייליגע ווארימ'ע יודישע ניגונים וואס וועקן אויף זייערע‬ ‫הערצער צום אייבערשטן און צו זיין הייליגער תורה הק'‪.‬‬ ‫און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך‬ ‫אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל נ"ז פסוק‬ ‫"עּורה" הַ נֵּבֶּ ל וְ כִ נוֹר – אז די הייליגע כח פון‪ּ" :‬כֹחַ הַ נְגִ ינָּה"‬ ‫ָּ‬ ‫ט')‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫פארמאגט דאך גאר א גרויסן כח מעורר צו זיין א יודיש קינד תשובה צו‬ ‫טוהן‪" :‬בִ תְ שּובָּ ה ְשלֵּמָּ ה" פארן הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫און אין דעם הייליגן יום טוב פון‪" :‬סּוּכוֹת" בעטן מיר דאך שוין טאקע אלע‬ ‫דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬אז ווען וועלן מיר שוין אלע נאך אמאל קענען זוכה‬ ‫זיין צו דעם‪" :‬וְ הָּ שֵּ ב ֹּכ ֲהנִים ַלעֲבו ָֹּדתָּ ם" – אז ווען וועלן מיר שוין אלע נאך‬ ‫אמאל קענען זוכה זיין צו זעהן ווי אזוי די הייליגע כהנים טוען די הייליגע‬ ‫עבודה אין דעם הייליגן בית המקדש‪!?..‬‬ ‫נו‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און ווען וועלן מיר שוין אלע נאך אמאל קענען זוכה זיין צו דעם‪ּ" :‬ולְ וִ יִ ם‬ ‫לְ ִש ָּירם ּולְ זִ ְמ ָּרם" – און ווען וועלן מיר שוין אלע נאך אמאל קענען זוכה זיין‬ ‫צו זעהן ווי אזוי די לוים זינגען אויף די פופצן טרעפ פון די עזרה זינגענ'דיג‬ ‫"שיר הַ מַ עֲלוֹת"‪!?..‬‬ ‫דעם‪ִ :‬‬ ‫אוי‪ ..‬טאטע אין הימל‪ ,‬ווען וועלן מיר שוין נאך אמאל קענען זוכה זיין צו‬ ‫דעם‪" :‬וְ הָּ שֵּ ב ֹּכ ֲהנִים ַלעֲבו ָֹּדתָּ ם ּולְ וִ יִ ם לְ ִש ָּירם ּולְ זִ ְמ ָּרם"‪ !?..‬ווען‪!?..‬‬ ‫די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז דו ווייסט ווען מיר וועלן שוין נאך אמאל‬ ‫קענען זוכה זיין צו דעם‪" :‬וְ הָּ שֵּ ב ֹּכ ֲהנִים ַלעֲבו ָֹּדתָּ ם ּולְ וִ יִ ם לְ ִש ָּירם‬ ‫ּולְ זִ ְמ ָּרם"‪ !?..‬ווען‪" :‬וְ הָּ שֵּ ב י ְִש ָּראֵּ ל" – ווען יודישע קינדער וועלן זיך שוין‬ ‫נעמען תשובה טוהן‪" :‬בִ תְ שּובָּ ה ְשלֵּמָּ ה" פארן הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫ווייל‪" :‬אֵּ מָּ תַ י קָּ ָאתֵּ י מַ ר" – ווייל דו ווייסט ווען משיח וועט קומען‪ !?..‬דאס‬ ‫וועט דאך נאר געשעהן ווען‪" :‬הַ יוֹם אִ ם בְ קֹ ל ֹו תִ ְשמָּ עּו" – דאס וועט דאך‬ ‫נאר געשעהן ווען יודישע קינדער וועלן שוין תשובה טוהן‪" :‬בִ תְ שּובָּ ה‬ ‫ְשלֵּמָּ ה" פארן הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫און ווי אזוי קען מען טאקע זוכה זיין צו‪" :‬תְ שּובָּ ה ְשלֵּמָּ ה"‪ !?..‬ווי אזוי‬ ‫מאכט מען דאס‪ !?..‬און די תירוץ אויף דעם איז דאך‪ ,‬אז דאס מאכט מען‬ ‫דאך טאקע אויך דורך א אמת'ע ערליכע הייליגע יודישע‪" :‬נִיגּון"‪ ,‬ווייל ווי‬ ‫אזוי האבן די הייליגע צדיקים לבית סקולען געזאגט‪ !?..‬אז א אמת'ע‬ ‫ערליכע הייליגע יודישע‪" :‬נִיגּון" האט דאך גאר א גרויסן כח מושך צו זיין א‬ ‫יודיש קינד צו‪" :‬תְ שּובָּ ה ְשלֵּמָּ ה"‪.‬‬ ‫נז‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫"שירּו‬ ‫און די ווערטער‪" :‬תְ שּובָּ ה ְשלֵּמָּ ה" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪ִ :‬‬ ‫לַיהו‪-‬ה ִשירּו" – זינג פאר באשעפער זינג‪ !..‬און יא ר' יוד‪ ,‬זינג פאר‬ ‫באשעפער זינג‪ !..‬ווייל א אמת'ע ערליכע הייליגע יודישע‪" :‬נִיגּון"‪ ..‬וועט‬ ‫דיר ברענגען צו‪" :‬תְ שּובָּ ה ְשלֵּמָּ ה"‪ ,‬בלי שום ספק‪.‬‬ ‫און ממילא לאמיר נישט זיין קיין נערנים טייערע יודן‪ ,‬און‪ּ" :‬פְ צוֹחַ ִש ִירים‬ ‫תְ מּור בְ כִ יוֹת" (מתוך יוצר לשבת החודש) – און לאמיר אלע ענדערש אויס‬ ‫ברעכן אין א פייער'דיגע "געזאנג" פארן הייליגן באשעפער‪ ..‬אנשטאדט‬ ‫דארפן אויס ברעכן אין א יאמערליכ'ן "געוויין" פארן הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫און די ווערטער‪ּ" :‬פְ צוֹחַ ִש ִירים תְ מּור בְ כִ יוֹת" – איז דאך טאקע אויך ראשי‬ ‫תיבות‪ :‬תשפ"ב‪ ,‬ווייל יא טייערע יודן‪ ,‬אויב מיר וועלן דעם יאר תשפ"ב‬ ‫אויס ברעכן אין א פייער'דיגע "געזאנג" פארן הייליגן באשעפער‪ ,‬וועלן מיר‬ ‫דעמאלט'ס בעזרת השם יתברך היי יאר זוכה זיין צו זינגען‪ָ" :‬אז י ִָּשיר" מיט‬ ‫משיח אינאיינעם‪.‬‬ ‫ווייל דער אייבערשטער וועט דאך דעמאלט'ס זאגן אזוי‪ ,‬אז ענק זינגען אין‬ ‫"ליידן"‪ !?..‬זאלט איר זוכה זיין צו זינגען אין "פריידן"‪ !..‬און דער‬ ‫אייבערשטער וועט דעמאלט'ס זיכער צוריק קערן זיין הייליגע שכינה הק' צו‬ ‫ירושלים עיר הקודש‪ ,‬און‪" :‬וְ הָּ שֵּ ב ֹּכ ֲהנִים ַלעֲבו ָֹּדתָּ ם ּולְ וִ יִ ם לְ ִש ָּירם ּולְ זִ ְמ ָּרם"‪:‬‬ ‫ְׁז ַּמן ִׁש ְׁמ ָח ֵּתנ ּו‬ ‫זְ מַ ן ִש ְמחָ ֵתנ ּו‪ :‬די ענין פון‪ִ :‬‬ ‫"ש ְמחָּ ה" איז דאך איינער פון די הויפט יסודות‬ ‫"ש ְמחָּ ה" איז דאך די שליסל צו "חיות"‬ ‫ביי א יודיש קינד‪ ,‬ווייל די ענין פון‪ִ :‬‬ ‫נח‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫אין עבודת הבורא‪ ,‬און ממילא וועגן דעם זאגט דאך דיר שוין טאקע דער‬ ‫הייליגער תורה הק' ביי די יום טוב פון‪" :‬סּוּכוֹת"‪ ,‬אז‪ :‬וְ הָּ יִיתָּ "אַ ְך" שָּ מֵּ חַ –‬ ‫אז דו זאלסט "נאר" זיין פריילעך‪.‬‬ ‫ווייל ווען עס קומט ָאן די הייליגע יום טוב פון‪" :‬סּוּכוֹת"‪ ,‬און א יודיש קינד‬ ‫ימנּותָּ א ּובְ צִ לָּא ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא"‬ ‫איז דעמאלט'ס זוכה צ ו זיצן‪" :‬בְ צִ לָּא ִד ְמהֵּ ְ‬ ‫– און א יודיש קינד איז דעמאלט'ס זוכה צו זיצן אין די שאטן פון דעם‬ ‫הייליגן באשעפער‪ ,‬און אין דעם אייבערשטנ'ס שויס‪ ,‬מוז ער דאך‬ ‫דעמאלט'ס גאר שטארק אכטונג געבן צו זיין‪" :‬בְ ִש ְמחָּ ה"‪ ,‬ווייל דער‬ ‫אייבערשטער קען דאך נישט סובל זיין קיין‪" :‬עַ צְ בּות" און‪" :‬מָּ ָּרה ְשחו ָֹּרה"‬ ‫כידוע‪.‬‬ ‫ימנּותָּ א"‬ ‫און ממילא ווען א יודיש קינד געפונט זיך שוין ממש‪" :‬בְ צִ לָּא ִד ְמהֵּ ְ‬ ‫– און ממילא ווען א יודיש קינד געפונט זיך שוין ממש גאר גאר נאנט צום‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬מוז ער דאך שוין דעמאלט'ס טאקע גאר שטארק אכטונג געבן‬ ‫צו זיין‪" :‬בְ ִש ְמחָּ ה"‪ ,‬ווייל די געוואלדיגע אור וואס א יודיש קינד איז זוכה צו‬ ‫באקומען אין דעם הייליגן יום טוב‪" :‬סּוּכוֹת" צו זיין צוזאמען מיט די‬ ‫"מ ֲהנֶּה"‬ ‫הייליגע שכינה הק' אונטער איין דאך‪ ..‬איז דאך א אור וואס איז‪ְ :‬‬ ‫"ש ְמחָּ ה"‪.‬‬ ‫די‪" :‬נֶּפֶּ ש" פון א מענטש מיט א אויסטערליש'ע‪ִ :‬‬ ‫און כדי צו קענען זוכה זיין מקבל צו זיין דעם גרויסן אור וואס איז אזוי‬ ‫"מ ֲהנֶּה" די‪" :‬נֶּפֶּ ש" פון א מענטש‪ ,‬מוז מען דאך זיין גאר שטארק‪:‬‬ ‫שטארק‪ְ :‬‬ ‫"בְ ִש ְמחָּ ה"‪ ,‬ווייל נאר אזוי קען מען זיך דאך דער נענטער'ן צו דעם הייליגן‬ ‫ימנּותָּ א‬ ‫באשעפער מיט א מורא'דיגע התקרבות און אריין גיין‪" :‬בְ צִ לָּא ִד ְמהֵּ ְ‬ ‫ּובְ צִ לָּא ְדקֻ ְדשָּ א בְ ִריְך הּוא"‪.‬‬ ‫נט‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און אנדערש קען מען דאך נישט טוהן‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער פאר נעמט‬ ‫דאך נישט קיין‪" :‬עַ צְ בּות" און‪" :‬מָּ ָּרה ְשחו ָֹּרה"‪ ,‬און ממילא כדי צו קענען‬ ‫"מ ֲהנֶּה" די‪" :‬נֶּפֶּ ש" פון א מענטש‪,‬‬ ‫קונה זיין צו דעם גרויסן אור וואס איז‪ְ :‬‬ ‫מוז מען דאך זיין גאר שטארק‪" :‬בְ ִש ְמחָּ ה" אין דעם הייליגן יום טוב פון‪:‬‬ ‫"זְ מַ ן ִש ְמחָּ תֵּ נּו"‪.‬‬ ‫און דער ענין איז דאך שוין טאקע אויך מרומז אין די ווערטער פון‪" :‬וְ הָּ יִיתָּ‬ ‫אַ ְך שָּ מֵּ חַ "‪ ,‬ווייל די ראשי תיבות פון די ווערטער‪" :‬וְ הָּ יִיתָּ אַ ְך שָּ מֵּ חַ " – איז‬ ‫דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬אוֹר ְמ ֲהנֶּה"‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬די געוואלדיגע‬ ‫גרויסע אור וואס קומט אראפ‪" :‬סּוּכוֹת" איז דאך א רוחניות'דיגע אור וואס‬ ‫"ש ְמחָּ ה" אויף די‪" :‬נֶּפֶּ ש" פון דעם‬ ‫איז דאך משפיע הויפענע'ס פון‪ִ :‬‬ ‫מענטש‪[ ,‬און נישט אויף די גשמיות'דיגע גוף פון דעם מענטש‪ ,‬נאר אויף די‬ ‫פנימיות'דיגע‪" :‬נֶּפֶּ ש" פון דעם מענטש]‪ ,‬און די געוואלדיגע גרויסע אור‬ ‫"מ ֲהנֶּה" די‪" :‬נֶּפֶּ ש" פון דעם מענטש‬ ‫וואס קומט אראפ‪" :‬סּוּכוֹת" איז דאך‪ְ :‬‬ ‫אויף א אמת'ע רוחניות'דיגע אופן‪.‬‬ ‫אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין חז"ל (ירושלמי סוכה פרק‬ ‫ה' הלכה א') אז‪" :‬בְ עֵּ ת ִש ְמחַ ת בֵּ ית הַ שוֹאֵּ בָּ ה" איז דאך געווען א בחינה פון‪:‬‬ ‫שאֲבִ ין רּוחַ הַ קֹ ֶּדש"‪ ,‬און מיר ווייסן דאך שוין אלע אויך זייער גוט‪,‬‬ ‫"שֶּ ִמשָּ ם ֹ‬ ‫אז‪" :‬אֵּ ין הַ ְשכִ ינָּה שו ָֹּרה אֶּ לָּא ִמתוְֹך ִש ְמחָּ ה"‪ ,‬און‪" :‬רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" קען דאך‬ ‫נישט רוען אויף אזא איינער וואס איז נישט פריילעך‪ ,‬אזוי ווי מען זעהט‬ ‫דאך שוין טאקע קלאר ביי "יעקב אבינו"‪ ,‬אז יעקב אבינו האט פארלוירן‬ ‫זיין‪" :‬רּוחַ הַ קֹ ֶּדש" פאר גאנצע "צוויי און צוואנציג יאר"‪ ,‬ווייל אין די גאנצע‬ ‫צייט וואס ער האט געוויינט אויף זיין זוהן יוסף‪ ,‬און ער האט זיך נישט‬ ‫ס‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫געוואלט טרייסט'ן‪ ,‬האט ער נישט געקענט זוכה זיין צו קיין‪" :‬רּוחַ הַ קֹ ֶּדש"‪,‬‬ ‫ווייל די שכינה הק' רועט דאך אויס דרוק'לעך "נאר" אויף אזא איינער וואס‬ ‫"רצוֹן הַ בוֹרֵּ א‬ ‫"ש ְמחָּ ה" און ער טוט די‪ָּ :‬‬ ‫איז אויף געלייגט מיט א חיות פון‪ִ :‬‬ ‫בָּ רּוְך הּוא" מיט א פרייליכ'קייט‪.‬‬ ‫און דער הייליגער בעל שם טוב הק' מיט זיינע תלמידים האבן דאך אונז‬ ‫"ש ְמחָּ ה" איז דאך גאר גאר גרויס‪,‬‬ ‫שוין קלאר מגלה געווען‪ ,‬אז די ענין פון‪ִ :‬‬ ‫"ש ְמחָּ ה" אין‬ ‫און ווי לאנג א מענטש איז נאך ביכולת צו זיין מיט א אמת'ע‪ִ :‬‬ ‫הארץ‪ ,‬דעמאלט'ס איז דאך זיכער גוט‪ ,‬אבער אפילו ווען א מענטש גייט‬ ‫אמאל א דורך א שווערע תקופה‪ ,‬זאל ער זיך אבער כאטשיג פראבירן‬ ‫"דבַ ר ְשטּות"‪ ,‬אזוי ווי חז"ל זאגן דאך‬ ‫פריילעך צו מאכן‪ ,‬און אפילו מיט א‪ְ :‬‬ ‫אונז שוין‪.‬‬ ‫ווייל ווען א מענטש איז‪" :‬בְ ִש ְמחָּ ה"‪ ,‬קען ער דאך דעמאלט'ס אויף ברעכן‬ ‫די גרעסטע טויער'ן אויבן אין הימל‪ ,‬און ווען א מענטש מאכט זיך פריילעך‪,‬‬ ‫אפילו ווען ער שפירט אז ער האט נישט באמת מיט וואס זיך צו פרייען‪ ,‬צו‬ ‫זאל זיין די סיבה‪ ..‬ווייל עס פעלט איהם עפעס‪ ,‬אדער ווייל ער איז‬ ‫"ש ְמחָּ ה"‬ ‫דעמאלט'ס גאר שטארק צובראכן‪ ,‬אלץ שכר פון די מצוה פון‪ִ :‬‬ ‫באצאלט איהם דעמאלט'ס דער אייבערשטער אז זיין פראבלעם וועט מסודר‬ ‫ווערן‪.‬‬ ‫און ער וועט שוין דעמאלט'ס ָאן הייבן צו שטייגן פון וואו ער איז געווען‪,‬‬ ‫העכער און העכער‪ ,‬ביז‪ ..‬דער אייבערשטער וועט איהם שוין אינגאנצן‬ ‫העלפן‪ ,‬און ער וועט שוין זוכה זיין זיך צו באמת פרייען‪ ,‬און אלעס צוליב‬ ‫דעם ווייל ער האט מקיים געווען דעם‪" :‬וְ הָּ יִיתָּ אַ ְך שָּ מֵּ חַ "‪:‬‬ ‫סא‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫הו ַּשענָא ַּר ּ ָבה‬ ‫ֹּ‬ ‫הו ַשענָ א ַר ּ ָבה‪ :‬עס איז דאך שוין באקאנט פאר א יעדעם איינעם‪ ,‬אז אין‬ ‫ֹ‬ ‫דעם הייליגן טאג פון‪" :‬הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה" איז דאך דא א הייליגע מנהג וואס‬ ‫מען פירט זיך דאך שוין דורי דורות‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬אז מען בינדט אויף די‬ ‫לולב פון איר‪" :‬אִ גּוד" אין דעם הייליגן טאג פון‪" :‬הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה"‪.‬‬ ‫און דאס מיינט דאך צו זאגן אין אנדערע ווערטער‪ ,‬אז ביז יעצט איז דאך די‬ ‫לולב געווען צוזאם געבינדן מיט דריי רינגל'עך‪ ,‬אבער אין דעם הייליגן טאג‬ ‫פון‪" :‬הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה" בינדט מען שוין אויף די רינגל'עך פון די לולב‪ ,‬און‬ ‫מען שאקל'ט שוין לולב מיט א אפענ'ע לולב אין דעם הייליגן טאג פון‪:‬‬ ‫"הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה"‪.‬‬ ‫און עס איז דאך שוין דא פארשידענ'ע סארטן מנהגים וויפיל רינגל'עך אויף‬ ‫צו בינדן‪ ,‬אבער על כל פנים‪ ..‬א יעדער איינער בינדט אביסל אויף די לולב‬ ‫אין דעם הייליגן טאג פון‪" :‬הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה"‪.‬‬ ‫אבער פארוואס טאקע‪ !?..‬פארוואס טאקע בינדן מיר אויף דעם לולב אין‬ ‫דעם הייליגן טאג‪" :‬הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה"‪ !?..‬נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬ווייל‬ ‫מיר ווילן ווייזן מיט דעם‪ ,‬אז ווען עס קומט אמאל א מצב אז איינער שרייט‬ ‫צו דיר אזוי פיל מאל אז‪" :‬הוֹשַ ע נָּא" – העלף מיר ביטע‪[ !..‬אזוי ווי דעם‬ ‫הייליגן טאג‪" :‬הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה" וואס מען זאגט דאך דעמאלט'ס גאר גאר‬ ‫אסאך מאל די ווערטער‪" :‬הוֹשַ ע נָּא"]‪ ,‬און דער יוד שרייט דעמאלט'ס צו‬ ‫דיר‪ ,‬אז‪ ..‬ר' יוד‪ ,‬איך קען זיך נישט א עצה געבן אליין‪ ,‬העלף מיר ביטע‪!..‬‬ ‫סב‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫איך בעט דיר‪" :‬הוֹשַ ע נָּא" – העלף מיר ר' יוד‪ ,‬זאלסטו נישט זאגן‬ ‫דעמאלט'ס‪ ,‬אז נע‪ ..‬איך קען דיר נישט העלפן‪ ,‬אנטשולדיגט מיר ר' יוד‪,‬‬ ‫אבער איך בין פשוט נישט "ביכולת" דיר צו העלפן‪ ,‬ניין ניין ניין‪ ,‬נאר‬ ‫דעמאלט'ס זאלסטו זיך אויף בינדן פון דיין‪" :‬אִ גּוד" – דעמאלט'ס זאלסטו‬ ‫זיך אויף בינדן פון דיין פארמאכט'קייט‪ ,‬און דו זאלסט דעמאלט'ס לויפן‬ ‫העלפן דיין חבר וואס נויטיגט זיך אין הילף‪ ,‬ווייל מען דארף זיך קענען‬ ‫געבן א שאקל [ָאן זיין צו געבינדן צו אנדערע זאכן] בשעת ווען מען הערט‬ ‫ווי א יודיש קינד שרייט אזוי פיל מאל‪" :‬הוֹשַ ע נָּא" – העלף מיר‪!..‬‬ ‫און עס איז דאך שוין טאקע אויך באקאנט פאר א יעדעם איינעם‪ ,‬אז עס איז‬ ‫דאך דא א באקאנט'ע ווארט וואס די וועלט זאגט‪ ,‬און דאס איז‪ ,‬אז "א‬ ‫מאמע פון א קינד קען אפילו אויף הייבן א קאר כדי ארויס צו נעמען איר‬ ‫קינד פון אונטער דעם"‪ ,‬איי‪ ..‬ווי אזוי קען דאס זיין‪ !?..‬עס איז דאך אום‬ ‫מעגליך אויף צו הייבן א קאר‪ !?..‬ווייל א קאר איז דאך גאר גאר א שווערע‬ ‫זאך‪!?..‬‬ ‫אבער די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז אויב עס גייט איינעם "בנפשו" אויס צו‬ ‫פירן א געוויסע זאך‪ ,‬קען ער דעמאלט'ס סוף כל סוף צו קומען צו דעם‪ ,‬און‬ ‫"רצוֹן" צו העלפן א יעדע יודיש‬ ‫ממילא מיר דארפן נאר האבן די ריכטיגע‪ָּ :‬‬ ‫"רצוֹן" צו העלפן‬ ‫קינד‪ ,‬און אויב דו וועסט טאקע באמת האבן די ריכטיגע‪ָּ :‬‬ ‫דיין חבר‪ ,‬דעמאלט'ס וועסטו פלוצלונג זעהן אז דו קענסט איהם "יא"‬ ‫העלפן‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך בעצם געווען די יסוד פון אונזער גרויסער הייליגער רבי‬ ‫"משה רבינו"‪ ,‬אז ער איז געווען גרייט זיך "מוסר נפש" צו זיין פאר א‬ ‫סג‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫צווייטע יוד‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין פסוק אין‬ ‫פרשת שמות (קפיטל ב' פסוק י"א)‪ ,‬אז גלייך ווען משה רבינו איז גרויס‬ ‫געווארן און ער האט געהאט די ערשטע געלעגענהייט ארויס צו גיין פון‬ ‫פרעה'ס פאלאץ‪ ,‬איז ער דעמאלט'ס גלייך ארויס געגאנגען פון פרעה'ס‬ ‫פאלאץ כדי צו זעהן וואס עס טוט זיך מיט זיינע יודישע ברודער'ס וואס‬ ‫ארבעטן נעבעך אזוי שווער אין דעם לאנד מצרים‪.‬‬ ‫און די מפרשים זאגן דאך אונז שוין טאקע אויך בנוסף צו דעם‪ ,‬אז די‬ ‫ווערטער‪ַ " :‬וי ְַרא" בְ סִ בְ ֹלתָּ ם מיינט דאך צו זאגן‪ ,‬אז משה רבינו האט "מיט‬ ‫געשפירט" די צער פון די יודישע קינדער אין מצרים‪ ,‬און ער האט טאקע‬ ‫ב אמת "פארשטאנען" ווי שווער עס קומט ָאן פאר די יודישע קינדער צו‬ ‫ארבעטן אזא שווערע‪" :‬עֲבו ָֹּדה קָּ שָּ ה הַ ְמפָּ ֶּרכֶּת אֶּ ת הַ גּוף"‪ ,‬און ער האט‬ ‫טאקע דעמאלט'ס באמת "מיט געשפירט" מיט די גרויסע צער וואס די‬ ‫יודישע קינדער האבן דעמאלט'ס געהאט‪.‬‬ ‫און ער האט נישט סתם "מיט געשפירט" מיט די צער פון די יודישע קינדער‬ ‫און פארטיג‪ ,‬ניין ניין ניין‪ ..‬נאר די רגע וואס משה רבינו האט זיך געקענט‬ ‫ארויס כאפן פון פרעה'ס פאלאץ‪ ,‬האט ער זיך דעמאלט'ס גלייך ארויס‬ ‫געכאפט שטילערהייט פון פרעה'ס פאלאץ‪ ,‬און ער איז דעמאלט'ס גלייך‬ ‫"געלאפן" העלפן די יודישע קינדער מיט זייער שווערע ארבעט וואס פרעה‬ ‫הרשע האט ארויף געלייגט אויף זיי‪.‬‬ ‫און דער הייליגער תורה הק' זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין‬ ‫פסוק אין פרשת שמות (קפיטל ב' פסוק י"א)‪ ,‬אז דו ווייסט מיט וואס‪:‬‬ ‫"וַיִ גְ ַדל מֹ שֶּ ה" – אז דו ווייסט מיט וואס משה רבינו איז גרויס געווארן‪!?..‬‬ ‫סד‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און דו ווייסט וואס איז געווען די "גרויס'קייט" פון משה רבינו‪ !?..‬נישט אז‬ ‫ער האט גע'ענדיגט גאנץ ש"ס‪ ,‬ניין‪ ..‬נאר משה רבינו איז גרויס געווארן מיט‬ ‫דעם וואס‪ַ " :‬ויֵּצֵּ א אֶּ ל אֶּ חָּ יו ַוי ְַרא בְ סִ בְ ֹלתָּ ם" – משה רבינו איז גרויס געווארן‬ ‫מיט דעם וואס ער איז ארויס געגאנגען העלפן זיינע יודישע ברודער וואס‬ ‫האבן שוין צוואנציג טויזנט מאל אונטער געבראכן פון די עבודת הפרך‬ ‫דארטן אין דעם ביטער'ן‪" :‬גָּלּות ִמצְ ַריִם"‪!..‬‬ ‫און משה רבינו איז גרויס געווארן מיט דעם וואס ער האט "מיט געשפירט"‬ ‫די צער פון זיינע פאר ווייטאגט'ע יודישע ברודער וואס האבן גע'ארבעט‬ ‫ביטער שווער אין דעם שווער'ן ביטער'ן‪" :‬גָּלּות ִמצְ ַריִם"‪.‬‬ ‫ווייל יא ר' יוד‪ ,‬פון דעם ווערט מען גרויס‪ !..‬מען ווערט גרויס ווען מען גייט‬ ‫ארויס פון דעם "איך מיך זיך" און מען גייט העלפן א צווייטע יודיש קינד‪,‬‬ ‫פון דעם ווערט מען גרויס‪ !..‬און דאס איז‪" :‬וַיִ גְ ַדל מֹ שֶּ ה" – און מיט דעם‬ ‫איז דער גרויסער משה רבינו גרויס געווארן‪" ,‬ווייל ער האט געהאלפן א‬ ‫צווייטע יוד"‪ ,‬פשוטו כמשמעו‪.‬‬ ‫און יא טייערע יודן‪ ,‬פון דעם ווערט מען גרויס‪ !..‬פון טוהן א טובה פאר א‬ ‫צווייטע יוד טראץ דעם וואס איך בין דאס נישט "מחיוב" צו טוהן‪.‬‬ ‫און לאמיר זיך אליין פרעגן די שאלה‪ ,‬דו מיינס'ט טאקע אז משה רבינו‬ ‫[וואס איז אויף געוואקסן אויפן שויס פון דעם גרויסן קעניג פרעה] איז‬ ‫געווען מחיוב צו העלפן זיינע יודישע ברודער וואס האבן גע'ארבעט מיט‬ ‫שמוציגע ליים ארבעט‪ !?..‬קיינמאל נישט‪ ,‬ער איז דאך קיינמאל נישט‬ ‫געווען מחיוב דאס צו טוהן‪ ,‬אבער מיט דעם אלעמען‪ַ " :‬ויֵּצֵּ א אֶּ ל אֶּ חָּ יו" –‬ ‫סה‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫אבער מיט דעם אלעמען איז אבער משה רבינו נאך אלץ ארויס געגאנגען‬ ‫העלפן זיין יודישע ברודער מיט זייערע שווערע ארבעט‪.‬‬ ‫ווייל‪ ..‬יא‪ ,‬איך בין איהם טאקע נישט "מחיוב" צו העלפן‪ ,‬אבער מיט דעם‬ ‫אלעמען געדענק איך אבער נאך אלץ זייער גוט וואס דער הייליגער‬ ‫סאטמאר'ע רב זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל האט דאך אונז שוין געזאגט‪,‬‬ ‫אז וואס‪!?..‬‬ ‫אז א‪" :‬חָּ סִ יד" איז דאך נאר אזא איינער וואס איז גרייט זיך "מוסר נפש" צו‬ ‫זיין א טובה צו טוהן פאר א צווייטע יוד‪ ,‬און דאס איז דאך איינער פון די‬ ‫ערשטע יסודות פון יהדות‪ ,‬איינער פון די ערשטע יסודות פון יהדות איז‬ ‫דאך‪ַ" :‬אהֲבַ ת י ְִש ָּראֵּ ל" – ליב האבן א יעדע יודיש קינד ווי זיך אליין‪.‬‬ ‫און צדיקים האבן דאך אונז שוין טאקע אויך געזאגט‪ ,‬אז וואס איז א‬ ‫"חָּ סִ יד"‪ !?..‬האבן צדיקים געזאגט‪ ,‬אז נעם די ווארט‪" :‬חֶּ סֶּ ד" און לייג דארט‬ ‫אריין א יו"ד‪ ,‬דעמאלט'ס וועט דאס ווערן‪" :‬חָּ סִ יד"‪ ,‬ווייל יא ר' יוד‪ ,‬דאס איז‬ ‫א‪" :‬חָּ סִ יד"‪ ,‬א‪" :‬חָּ סִ יד" איז‪ ,‬אזא איינער וואס טוט‪" :‬חֶּ סֶּ ד" מיט א יעדע‬ ‫יודיש קינד‪.‬‬ ‫און עס ווערט דאך שוין טאקע אויך געברענגט אין די ספרים הק'‪ ,‬אז עס איז‬ ‫געווען גרויסע צדיקים וואס האבן געקענט טוהן אסאך אסאך מער ווי עס‬ ‫איז געווען בכלל אין זייער מעגליכ'קייט צו טוהן בשעת ווען עס איז‬ ‫געקומען צו העלפן א צווייטע יודיש קינד‪.‬‬ ‫סו‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און מיר זאגן דאך שוין טאקע אלע פארן הייליגן באשעפער אין דעם הייליגן‬ ‫טאג פון‪" :‬הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה"‪ ,‬אז‪ ..‬הייליגער באשעפער‪ ,‬מיר בעטן דיר‪ ,‬אז‪:‬‬ ‫"הוֹשַ ע נָּא ז ֹועֲקֶּ יָך תו ִֹשיעַ הוֹשַ ע נָּא" – אז אויב איינער שרייט צו דיר‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס זאלסטו איהם העלפן‪ ,‬און אזוי אויך זאגן מיר דארטן אויך פארן‬ ‫הייליגן באשעפער‪ ,‬אז‪ ..‬הייליגער באשעפער‪ ,‬מיר בעטן דיר‪ ,‬אז‪" :‬הוֹשַ ע נָּא‬ ‫קו ְֹראֶּ יָך תו ִֹשיעַ הוֹשַ ע נָּא" – אז די וואס רופן צו דיר זאלסטו העלפן‪.‬‬ ‫ווייל ווען א יודיש קינד בעט זיך צו דיר אז דו זאלסט איהם העלפן‪,‬‬ ‫דעמאלט'ס דארפסטו דאך איהם פראבירן צו העלפן‪ ,‬ווייל מיר העלפן דאך‬ ‫אויך א יעדער איינער וואס שרייט צו אונז פאר הילף‪.‬‬ ‫און נאר אויב דו וועסט טאקע באמת העלפן אנדערע יודישע קינדער‪,‬‬ ‫וועסטו שפעטער קענען שרייען צום הייליגן באשעפער אז‪" :‬הוֹשַ ע נָּא‬ ‫ז ֹועֲקֶּ יָך תו ִֹשיעַ הוֹשַ ע נָּא" – אז‪ ..‬באשעפער‪ ,‬יעצט שריי איך צו דיר‪ ,‬און‬ ‫ממילא העלף מיר אויך‪ ,‬ווייל פונקט אזוי ווי איך האב געהאלפן מיין חבר‬ ‫וואס האט געשריגן צו מיר פאר הילף‪ ,‬אזוי אויך זאלסטו מיר יעצט אויך‬ ‫העלפן הייליגער גרויסער טאטע אין הימל בשעת ווען איך רוף צו דיר אין‬ ‫מיין שווער'ן מצב‪.‬‬ ‫און די ענין פון‪" :‬חֲבֵּ ִרים ּכָּל י ְִש ָּראֵּ ל"‪ ..‬דאס וועט צו ברענגען צו דעם‪" :‬הּוא‬ ‫יִגְ ַאל אוֹתָּ נּו בְ קָּ רוֹב"‪ ,‬און נישט קיין שום אנדערע הויעכ'ע ענינים‪ ,‬ווייל יא ר'‬ ‫יוד‪" ,‬נאר" דאס וועט ברענגען די‪" :‬גְ אּולָּה ְשלֵּמָּ ה"‪ ,‬ווייל‪" :‬בִ ְשבִ יל ִשנְַאת‬ ‫ִחנָּם חָּ ַרב הַ בַ יִת ּובִ ְשבִ יל ַאהֲבַ ת ִחנָּם יִבָּ נֶּה הַ בַ יִת"‪ ,‬און צדיקים האבן דאך אונז‬ ‫שוין טאקע אויך געזאגט‪ ,‬אז וועגן דעם זאגן מיר טאקע די ווערטער‪" :‬קּומָּ ה‬ ‫סז‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫בְ עֶּ זְ ַרת י ְִש ָּראֵּ ל" פאר שמונה עשרה‪ ,‬ווייל א יודיש קינד דארף וויסן‪ ,‬אז‬ ‫העלפן א צווייטע יוד קומט אפילו פאר שמונה עשרה‪!..‬‬ ‫און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך‬ ‫אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל י"ח פסוק‬ ‫נ"א)‪ ,‬אז‪" :‬מַ גְ ִדיל יְשּועוֹת" – אז אויב א יודיש קינד וויל גרויס מאכן די‬ ‫ישועות פון דעם‪" :‬מַ לְ ּכוֹ" – פון דעם גרויסן‪" :‬מַ לְ ּכ ֹו שֶּ ל ע ֹולָּם" – פון דעם‪:‬‬ ‫"מֶּ לְֶּך מַ לְ כֵּי הַ ְמלָּכִ ים הַ קָּ דוֹש בָּ רּוְך הּוא"‪ ,‬דעמאלט'ס איז נאר דא איין עצה‪,‬‬ ‫און דאס איז‪ ,‬אז‪ :‬וְ עֹ שֶּ ה "חֶּ סֶּ ד" – אז ער זאל טוהן‪" :‬חֶּ סֶּ ד" מיט א צווייטע‬ ‫יוד‪.‬‬ ‫און בדרך אגב איז דאך דאס אויך גאר גוט‪" :‬לִ ְמ ִשיחוֹ" – און בדרך אגב איז‬ ‫דאך דאס אויך גאר גוט צו דער נענטער'ן די‪" :‬גְ אּולָּה ְשלֵּמָּ ה"‪ ,‬ווייל אין דעם‬ ‫זכות פון‪" :‬חֶּ סֶּ ד" וועלן דאך די יודישע קינדער אויס געלייזט ווערן פון דעם‬ ‫שווער'ן ביטער'ן גלות דורך‪" :‬מָּ ִשיחַ צִ ְדקֵּ ינּו"‪.‬‬ ‫און עס שטייט דאך שוין טאקע אויך אין די בריוו פון הייליגן בעל שם טוב‬ ‫הק'‪ ,‬אז ער האט געפרעגט אמ אל‪" :‬מָּ ִשיחַ צִ ְדקֵּ ינּו"‪ ,‬אז‪" :‬אֵּ מָּ תַ י קָּ ָאתֵּ י מַ ר" –‬ ‫אז ווען וועט שוין דער הַ אר‪" :‬מָּ ִשיחַ צִ ְדקֵּ ינּו" קומען‪!?..‬‬ ‫האט‪" :‬מָּ ִשיחַ צִ ְדקֵּ ינּו" גע'ענטפערט פארן הייליגן בעל שם טוב הק'‪ ,‬אז איך‬ ‫וועל קומען‪" :‬לִ ּכְ שֶּ יָּפּוצּו מַ עְ יְנֹ תֶּ יָך חּוצָּ ה"‪ ,‬און די ווערטער‪" :‬לִ ּכְ שֶּ יָּפּוצּו‬ ‫מַ עְ יְנֹ תֶּ יָך חּוצָּ ה" – איז דאך ראשי תיבות‪" :‬חֲמֹ ל"‪ ,‬און די ווערטער‪:‬‬ ‫"מחֹ ל"‪ ,‬און די‬ ‫"לִ ּכְ שֶּ יָּפּוצּו מַ עְ יְנֹ תֶּ יָך חּוצָּ ה" – איז דאך אויך ראשי תיבות‪ְ :‬‬ ‫צוויי זאכן גייען דאך בעצם צוזאמען‪.‬‬ ‫סח‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫ווייל דער אייבערשטער זאגט דא פאר די יודישע קינדער‪ ,‬אז אויב‪" :‬חֲמֹ ל"‬ ‫– אז אויב ענק וועלן רחמנות האבן איינער אויפן צווייטן‪ ,‬און ענק וועלן זיך‬ ‫"מחֹ ל" – און ענק וועלן‬ ‫פירן‪" :‬בְ חֶּ סֶּ ד ּובְ ַרח ֲִמים" איינער צום צווייטן‪ ,‬און‪ְ :‬‬ ‫זיך פאר געבן איינער דעם צווייטן‪ ,‬און מען וועט מרבה זיין‪" :‬שָּ לוֹם"‬ ‫צווישן יודישע קינדער‪ ,‬דעמאלט'ס וועט דער אייבערשטער אויך טוהן די‬ ‫זעלבע זאך‪ :‬א) אז‪" :‬חֲמֹ ל" – אז ער וועט רחמנות האבן אויף די יודישע‬ ‫"מחֹ ל" – און ער וועט אויך "מוחל" זיין די יודישע קינדער‬ ‫קינדער‪ ,‬ב) און‪ְ :‬‬ ‫אויף אלע זייערע עבירות‪ ,‬און דעמאלט'ס וועט דאך שוין קענען קומען די‬ ‫גרויסע‪" :‬גְ אּולָּה ְשלֵּמָּ ה"‪.‬‬ ‫און די פסוק זאגט דאך אונז שוין טאקע אויך אין שיר השירים (קפיטל א'‬ ‫פסוק ד') ‪ ,‬אז‪" :‬מָּ ְש ֵּכנִי ַאח ֲֶּריָך נָּרּוצָּ ה הֱבִ יַאנִי הַ מֶּ לְֶּך ח ֲָּד ָּריו"‪ ,‬און די סופי‬ ‫תיבות פון די ווערטער‪" :‬מָּ ְש ֵּכ ִני ַאח ֲֶּריָך נָּרּוצָּ ה הֱבִ יַא ִני הַ מֶּ ֶּלְך ח ֲָּד ָּריו" – איז‬ ‫דאך טאקע אויך גימטריא‪" :‬צוויי און זיבעציג" [מיטן כולל]‪ ,‬וואס דאס איז‬ ‫דאך די מספר פון‪" :‬חֶּ סֶּ ד"‪ ,‬און "כולל" ווייזט דאך אויך אויף א ענין פון‪:‬‬ ‫"חֶּ סֶּ ד" אז מען איז זיך "כולל" מיט אנדערע מענטשן‪ ,‬און מען העלפט‬ ‫ארויס א צווייטן‪ ,‬ווייל דאס איז דאך א "כלל"‪ ,‬אז אלע זענען גלייך‪[ ,‬אבער‬ ‫משא"כ א פרט איז א יעדער איינער פאר זיך אליין באזונדער]‪.‬‬ ‫און ממילא‪" :‬מָּ ְש ֵּכ ִני ַאח ֲֶּריָך נָּרּוצָּ ה הֱבִ יַא ִני הַ מֶּ ֶּלְך ח ֲָּד ָּריו" – און ממילא אויב‬ ‫ֱֹלקים"‪ ,‬דעמאלט'ס דארף מען זיך דאך‬ ‫וויל מען זוכה זיין צו‪ִ " :‬ק ְרבַ ת א ִ‬ ‫מקבל זיין צו טוהן‪" :‬חֶּ סֶּ ד" מיט יודישע קינדער אפילו אויב עס קומט מיר‬ ‫ָאן אביסל שווער‪.‬‬ ‫סט‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און יעצט ווען מיר דאך שטייען שוין ממש ביים סיום פון די הייליגע‪ :‬יְמֵּ י‬ ‫"הָּ ַרח ֲִמים" וְ הָּ ָּרצוֹן‪ ,‬דארפן מיר דאך שוין טאקע יעצט אלע זעהן זיך צו‬ ‫מקבל זיין באמת צו פארמאגן דעם‪" :‬חֶּ סֶּ ד וְ ַרח ֲִמים" בשלימות‪ ,‬און צו טוהן‬ ‫א טובה פאר א צווייטע יוד אפילו ווען עס קומט מיר ָאן אביסעל'ע שווער‪.‬‬ ‫און דער הייליגער נעים זמירות ישראל דוד המלך עליו השלום זאגט דאך‬ ‫אונז שוין טאקע אויך בפירוש אין זיין הייליגן ספר תהלים (קפיטל י"ח פסוק‬ ‫נ"א)‪ ,‬אז‪" :‬מַ גְ ִדיל יְשּועוֹת" – אז ווען מען דארף האבן גרויסע ישועות‪ ,‬און‬ ‫דאס גייט דאך ארויף אויף די "הייליגע טעג"‪ ,‬ווייל דעמאלט'ס דארפן מיר‬ ‫דאך אלע האבן די מערסט'ע ישועות‪ ,‬ווייל דעמאלט'ס ווערט דאך אלעס אפ‬ ‫געשריבן פאר די גאנצע יאר‪ ,‬און ממילא‪" :‬מַ גְ ִדיל יְשּועוֹת" – ווען מען‬ ‫דארף האבן אין די "הייליגע טעג" גאר גרויסע ישועות פון דעם גרויסן‪:‬‬ ‫"מַ לְ ּכוֹ" שֶּ ל ע ֹולָּם‪ ,‬און די ווארט‪" :‬מַ לְ ּכוֹ" – איז דאך טאקע אויך ראשי‬ ‫תיבות‪" :‬וְ יִתְ נּו לְ ָך ֶּּכתֶּ ר ְמלּוכָּה"‪ ,‬און דאס איז דאך שוין ווידער אמאל די‬ ‫הייליגע ווערטער וואס מיר שרייען דאך שוין אלע אויס יעצט אין די‬ ‫הייליגע‪" :‬יְמֵּ י הָּ ַרח ֲִמים וְ הָּ ָּרצוֹן"‪.‬‬ ‫און ממילא די פסוק וויל דיר דא זאגן אין אנדערע ווערטער‪ ,‬אז‪" :‬מַ גְ ִדיל‬ ‫יְשּועוֹת מַ לְ ּכוֹ" – אז אויב א מענטש וויל זוכה זיין צו זעהן גרויסע ישועות‬ ‫אין דעם חודש וואס מען שרייט אויס דעם‪" :‬וְ יִתְ נּו לְ ָך ֶּּכתֶּ ר ְמלּוכָּה" – אז‬ ‫אויב א מענטש וויל זוכה זיין צו זעהן גרויסע ישועות אין דעם חודש וואס‬ ‫מען שרייט אויס‪" :‬מַ לְ כּות"‪ ,‬דעמאלט'ס איז נאר דא איין עצה‪ ,‬און די עצה‬ ‫איז‪ ,‬אז‪ :‬וְ עֹ שֶּ ה "חֶּ סֶּ ד" – אז ער זאל טוהן‪" :‬חֶּ סֶּ ד" מיט אנדערע יודן‪!..‬‬ ‫ע‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און די גאנצע וועלט איז דאך נאר באשאפן געווארן פאר‪" :‬חֶּ סֶּ ד"‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫דוד המלך עליו השלום זאגט דאך אונז שוין טאקע בפירוש אין זיין הייליגן‬ ‫ספר תהלים (קפיטל פ"ט פסוק ג')‪ ,‬אז‪ּ" :‬כִ י ָאמַ ְרתִ י ע ֹולָּם חֶּ סֶּ ד יִבָּ נֶּה"‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך בעצם געווען די יסוד פון אונזערע הייליגע אבות הק'‪,‬‬ ‫"אברהם אבינו"‪ ,‬ווייל אברהם אבינו איז דאך געווען באקרוינט מיט די‪:‬‬ ‫"מקוֹר הַ חֶּ סֶּ ד"‪ ,‬ווייל‬ ‫"מ ַדת הַ חֶּ סֶּ ד"‪ ,‬און אברהם אבינו איז דאך געווען די‪ְ :‬‬ ‫ִ‬ ‫אברהם אבינו האט דאך אריין גענומען געסט ביי זיך אין שטוב אין א צייט‬ ‫וואס עס איז איהם געווען גאר גאר שווער אריין צו נעמען געסט ביי איהם‬ ‫אין שטוב‪ ,‬און אברהם אבינו האט דאך אריין גענומען געסט ביי זיך אין‬ ‫שטוב אין א צייט וואס עס איז געווען גאר גאר הייס אינדרויסן‪ ,‬און ער האט‬ ‫זיך דאך דעמאלט'ס אויך נישט געשפירט אזוי גוט‪.‬‬ ‫אבער מיט דעם אלעמען‪ ..‬האט ער אבער נאך אלץ אריין גענומען געסט צו‬ ‫זיך אין שטוב‪ ,‬און ער האט זיי דעמאלט'ס גאר שיין מכבד געווען און‬ ‫באדינט‪ ,‬און ער האט דעמאלט'ס געוויזן מיט דעם פאר די גאנצע וועלט און‬ ‫פאר די שפעטער'ע דורות וואס דאס מיינט‪" :‬הַ כְ נָּסַ ת או ְֹר ִחים"‪ ,‬און וואס‬ ‫דאס מיינט‪" :‬גְ ִמילּות חֲסָּ ִדים"‪ ,‬און טאקע דערפאר האט איהם דער‬ ‫אייבערשטער גרויס געמאכט זיין "נאמען"‪.‬‬ ‫און מיר געפונען דאך נישט ביי קיין איינער פון די אבות הק' אז דער‬ ‫אייבערשטער האט גרויס געמאכט א "נאמען" פון איינעם‪ ,‬נאר ביי "אברהם‬ ‫אבינו"‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער האט געוואלט ווייזן מיט דעם פאר די‬ ‫יודישע קינדער‪ ,‬אז ווי אזוי ווערט מען גרויס‪ !?..‬און די תירוץ אויף דעם‬ ‫איז דאך‪ ,‬אז די וועג ווי אזוי א מענטש ווערט גרויס איז דאך נאר דורך דעם‬ ‫עא‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫וואס ער טוט‪" :‬חֶּ סֶּ ד" מיט א צווייטן‪ ,‬און דאס איז דאך אויך די שליסל פון‪:‬‬ ‫"בְ ָּרכָּה"‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין פסוק אין פרשת‬ ‫ראה (קפיטל י"א פסוק כ"ו)‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט דעמאלט'ס געזאגט‬ ‫"ראֵּ ה" – אז א מענטש דארף זעהן‪ ,‬אז‪ָ" :‬אנֹ כִ י‬ ‫פאר די יודישע קינדער‪ ,‬אז‪ְ :‬‬ ‫נֹ תֵּ ן" – אז דער‪ָ" :‬אנֹ כִ י" זאל ווערן א "געבער"‪ !..‬און א מענטש דארף זעהן‬ ‫אז ער זאל שטענדיג טוהן‪" :‬חֶּ סֶּ ד" מיט אנדערע יודן‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך די יסוד פון א ערליכע יוד‪ ,‬ווייל א ערליכע יוד ווייסט דאך‬ ‫שטענדיג ביי זיך אין הארץ‪ ,‬אז איך לאז יענעם גיין פריער‪ ,‬און אז א‬ ‫"צווייטער" יוד איז ביי מיר דער "ערשטער"‪.‬‬ ‫און דאס איז דאך טאקע דער ענין פון‪ָ" :‬אנֹ כִ י נֹ תֵּ ן לִ פְ נֵּיכֶּם"‪ ,‬אז דער‪ָ" :‬אנֹ כִ י"‬ ‫– אז דער "איך"‪ ..‬זאל געבן א‪" :‬לִ פְ נֵּיכֶּם" – אז דער "איך"‪ ..‬זאל לאזן גיין‬ ‫מיין גוטע ברודער פאר מיר‪ ,‬און דאס איז דאך טאקע די ענין פון‪" :‬וַתְ ָּרנּות"‪,‬‬ ‫"מוַתֵּ ר" זיין פאר א צווייטן‪.‬‬ ‫צו‪ְ :‬‬ ‫און אויב‪" :‬הַ יוֹם" – און אויב מען וועט טוהן אזא סארט "תשובה"‪[ ,‬ווייל‬ ‫די ווארט‪" :‬הַ יוֹם" איז דאך רומז אויף "תשובה" כידוע‪ ,‬אזוי ווי עס איז דאך‬ ‫שוין טאקע קלאר מבואר אין די ספרים הק']‪ ,‬דעמאלט'ס וועט דאך דאס נאר‬ ‫ברענגען א‪" :‬בְ ָּרכָּה" – דעמאלט'ס וועט דאך דאס נאר ברענגען א‪" :‬בְ ָּרכָּה"‬ ‫אויפן מענטש‪ ,‬ווייל אויב עס איז דא דער‪ָ" :‬אנֹ כִ י נֹ תֵּ ן" – ווייל אויב דער‪:‬‬ ‫"ָאנֹ כִ י" ווערט א‪" :‬נֹ תֵּ ן"‪ ,‬קומט דאך דעמאלט'ס גלייך אראפ א מורא'דיגע‪:‬‬ ‫"בְ ָּרכָּה ִמן הַ שָּ מַ יִם"‪.‬‬ ‫עב‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און דער ענין האט דאך שוין טאקע דער אייבערשטער געזאגט פאר "אברהם‬ ‫אבינו" וואס איז דאך געווען די "מקור החסד"‪ ,‬אז וואס‪ !?..‬אז‪ַ " :‬ואֲבָּ ֶּרכְ ָך"‬ ‫– אז די‪" :‬בְ ָּרכָּה" וואס איך וועל דיר געבן איז‪ ,‬אז‪ַ " :‬ו ֲאג ְַדלָּה ְשמֶּ ָך" – אז‬ ‫איך וועל גרויס מאכן דיין "נאמען"‪.‬‬ ‫איי‪ ..‬וועט איינער אבער פרעגן‪ ,‬אז וואס איז א נפקא מינה ווי גרויס די‬ ‫"נאמען" איז‪ !?..‬וואס איז שוין די גדולה אז דער אייבערשטער האט‬ ‫גרעסער געמאכט די "נאמען" פון אברהם אבינו‪!?..‬‬ ‫נאר די תירוץ אויף דעם איז‪ ,‬אז די ווארט‪ַ" :‬אבְ ָּרם" – איז דאך נאך נישט‬ ‫גימטריא‪ְ :‬רמַ "ח‪ ,‬אבער משא"כ די ווארט‪ַ" :‬אבְ ָּרהָּ ם" – איז דאך שוין יא‬ ‫גימטריא‪ְ :‬רמַ "ח‪ ,‬און ממילא די סיבה פארוואס דער אייבערשטער האט‬ ‫א יהם דא געגעבן דעם נאמען‪ַ" :‬אבְ ָּרהָּ ם" איז געווען‪ ,‬כדי צו ווייזן מיט דעם‪,‬‬ ‫אז איינער וואס זיין "מהות" איז צו טוהן‪" :‬חֶּ סֶּ ד" מיט אנדערע מענטשן מיט‬ ‫"רמַ "ח אֵּ בָּ ִרים"‪ ,‬אזא איינער איז זוכה צו גרויס'קייט‪.‬‬ ‫אלע זיינע‪ְ :‬‬ ‫און נישט נאר דעם‪ ,‬נאר‪" :‬וֶּהְ יֵּה בְ ָּרכָּה"‪ ,‬און‪" :‬בְ ָך חוֹתְ ִמין וְ ֹלא בָּ הֶּ ם" – און‬ ‫מיט דיר וועט מען ענדיגן‪ ,‬און מען וועט זאגן‪" :‬מָּ גֵּן ַאבְ ָּרהָּ ם"‪ !..‬און דער‬ ‫ענין פון‪" :‬בְ ָך חוֹתְ ִמין" וועט בלייבן‪" :‬לְ עוֹלְ מֵּ י עַ ד ּולְ נֵּצַ ח נְצָּ ִחים"‪ ,‬און דו‬ ‫ווייסט פארוואס דער ענין פון‪" :‬בְ ָך חוֹתְ ִמין" וועט בלייבן‪" :‬לְ עוֹלְ מֵּ י עַ ד‬ ‫ּולְ נֵּצַ ח נְצָּ ִחים"‪!?..‬‬ ‫די סיבה פארוואס דער ענין פון‪" :‬בְ ָך חוֹתְ ִמין" וועט בלייבן‪" :‬לְ עוֹלְ מֵּ י עַ ד‬ ‫ּולְ נֵּצַ ח נְצָּ ִחים" איז‪ ,‬כדי אז א יעדער איינער זאל גוט געדענקען דעם הייליגן‬ ‫מדה פון "אברהם אבינו" וואס איז דאך געווען‪ּ" :‬כָּל ּכֻל ֹו חֶּ סֶּ ד"‪.‬‬ ‫עג‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און מען קען זיך דאך שוין פָּ אר שטעלן ווי אזוי עס וועט אויס קוקען דאס‬ ‫בילד ווען א‪" :‬נְשָּ מָּ ה" וועט ארויף קומען אויף יענע וועלט נאכן הונדערט‬ ‫און צוואנציג יאר‪ ,‬ווייל מען וועט דאך דעמאלט'ס פרעגן די‪" :‬נְשָּ מָּ ה"‪ ,‬אז נו‬ ‫לאמיר זעהן‪ ,‬וואס האסטו מיט געברענגט מיט דיר פון דעם לאנג'ן‬ ‫רייזע‪ !?..‬וועט די‪" :‬נְשָּ מָּ ה" דעמאלט'ס ווייזן‪ ,‬אז געב נאר א קוק‪ ,‬איך בין‬ ‫דאך ָאן געפילט מיט גאנצע'טע זעק פון‪" :‬תו ָֹּרה ַועֲבו ָֹּדה"‪.‬‬ ‫וועט מען איר אבער פרעגן דעמאלט'ס‪ ,‬אז זאג נאר נשמה'לע‪ ,‬וואס איז מיט‬ ‫דיין חבר וואס איז געזעצן לעבן דיר אין ישיבה‪ !?..‬דו האסט דאך איהם‬ ‫דאך געקענט ארויס העלפן‪ !?..‬ניין‪ !?..‬און דו האסט דאך איהם געקענט‬ ‫מקרב זיין‪" :‬לְ ָאבִ ינּו שֶּ בַ שָּ מַ יִם"‪ !?..‬ניין‪ !?..‬און ממילא פארוואס האסטו זיך‬ ‫ניט אמאל אום געקוקט אויף דיין חבר וואס איז געזעצן לעבן דיר אין‬ ‫ישיבה‪!?..‬‬ ‫וועט די‪" :‬נְשָּ מָּ ה" דעמאלט'ס זאגן‪ ,‬אז איך וועל דיר זאגן דעם אמת‪ ,‬איך‬ ‫האב דאך נישט געקענט העלפן מיין חבר‪ ,‬ווייל איך בין דאך שטענדיג‬ ‫געווען אזוי פארטיפט אין לערנען‪ ..‬עד כדי כך אז עס איז ממש נישט געווען‬ ‫שייך איהם ארויס צו העלפן‪.‬‬ ‫(וועט מען אבער דעמאלט'ס קודם גיין בודק זיין אויב ער איז טאקע געווען‬ ‫אזוי פארטיפט אין לערנען ווי ער זאגט‪ ,‬און נאך דעם) וועט מען אבער‬ ‫פרעגן די‪" :‬נְשָּ מָּ ה"‪ ,‬אז פארוואס האסטו נישט געגעבן א "גוט ווארט" פאר‬ ‫דיין חבר‪ !?..‬און פארוואס האסטו נישט פראבירט צו שטארקן דיין חבר‬ ‫בשעת ווען עס איז איהם געגאנגען שווער‪ !?..‬און פארוואס האסטו זיך ניט‬ ‫אמאל אום געקוקט אויף דיין חבר וואס איז געזעצן לעבן דיר אין‬ ‫עד‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫ישיבה‪ !?..‬ווי אזוי קענען מיר מחשיב זיין אזא תורה וואס האט נישט קיין‬ ‫שום ניצוץ פון‪" :‬חֶּ סֶּ ד" אין דעם‪!?..‬‬ ‫דאס הייסט דען געלערנט‪ !?..‬אז מען שפארט זיך איין אין א צימער‪ ,‬און פון‬ ‫די אנדערע זייט פון די וואנט זאל זיך גיסן יודיש בלוט מיט יודישע‬ ‫געפילן‪ !?..‬דאס הייסט דאך נישט קיין‪" :‬תו ָֹּרה שֶּ ל חֶּ סֶּ ד" ר' יוד‪ !?..‬און‬ ‫אויף דעם וועט דאך שוין נישט העלפן קיין שום תירוץ‪.‬‬ ‫און ממילא וועגן דעם דארף דאך טאקע א מענטש וויסן‪ ,‬אז‪ ..‬יא‪ ,‬מיין חבר‬ ‫וואס זיצט לעבן מיר אין ישיבה אדער אין כולל "האט עפעס מיט מיר"‪!..‬‬ ‫און פון הימל האט מען צו געפירט אז איך זאל זיך געפונען לעבן איהם‪ ,‬און‬ ‫דו ווייסט פארוואס מען האט צו געפירט פון הימל אז איך זאל זיך געפונען‬ ‫לעבן מיין חבר אין ישיבה אדער אין כולל‪!?..‬‬ ‫כדי "אז איך זאל איהם ארויס העלפן מיט וואס איך קען נאר"‪ ,‬ווייל די ענין‬ ‫פון‪" :‬חֲבֵּ ִרים ּכָּל י ְִש ָּראֵּ ל" וועט דאך צו ברענגען צו דעם‪" :‬הּוא יִגְ ַאל אוֹתָּ נּו‬ ‫בְ קָּ רוֹב"‪ ,‬און נישט קיין שום אנדערע הויעכ'ע ענינים‪ ,‬ווייל "נאר" דאס וועט‬ ‫ברענגען די‪" :‬גְ אּולָּה ְשלֵּמָּ ה"‪ ,‬ווייל‪" :‬בִ ְשבִ יל ִשנְַאת ִחנָּם חָּ ַרב הַ בַ יִת"‪ ,‬און‪:‬‬ ‫"בִ ְשבִ יל ַאהֲבַ ת ִחנָּם יִבָּ נֶּה הַ בַ יִת"‪.‬‬ ‫און ממילא לאמיר זיך אלע מקבל זיין טייערע ליכטיגע יודן‪ ,‬אז מיר וועלן‬ ‫מער נישט זיצן מיט קיין פאר לייגט'ע הענט ווען מיר וועלן הערן ווי א‬ ‫יודיש קינד שרייט אזוי פיל מאל‪" :‬הוֹשַ ע נָּא" – העלף מיר‪ !..‬נאר מיר וועלן‬ ‫זיין די "נחשונים" וואס וועלן אריין טאנצן אין דעם ים פון העלפן יודישע‬ ‫קינדער מיט מסירות נפש ממש‪.‬‬ ‫עה‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫ווייל מיר ווייסן דאך שוין אלע זייער גוט‪ ,‬אז ביי אונז יודן איז דאך פארהאן‬ ‫א ליכטיגע‪" :‬תו ַֹרת חַ יִ ים" צוזאמען מיט א ליכטיגע מדה פון‪" :‬וְ ַאהֲבַ ת חֶּ סֶּ ד‬ ‫ּוצְ ָּדקָּ ה" – צוזאמען מיט א ליכטיגע מדה פון ליב האבן צו טוהן‪" :‬חֶּ סֶּ ד"‬ ‫און‪" :‬צְ ָּדקָּ ה" מיט אנדערע‪ ,‬און וויסן זאלסטו ר' יוד‪ ,‬אז די הייליגע‪" :‬תו ַֹרת‬ ‫חַ יִ ים" דיינע‪ ..‬האט דאך נאר א "חשיבות" ווען דאס קומט צוזאמען מיט די‬ ‫הייליגע מדה וואס רופט זיך‪" :‬וְ ַאהֲבַ ת חֶּ סֶּ ד ּוצְ ָּדקָּ ה"‪!..‬‬ ‫און ווי אזוי זאגט אונז דער הייליגער תורה הק' אין פרשת אמור (קפיטל כ"ג‬ ‫פסוק מ"ב)‪ ?..‬אז‪" :‬בַ ֻסּכֹת תֵּ ְשבּו ִשבְ עַ ת י ִָּמים ּכָּל הָּ אֶּ זְ ָּרח בְ י ְִש ָּראֵּ ל י ְֵּשבּו‬ ‫בַ ֻסּכֹת"‪ ,‬און די ווארט‪ֻ " :‬סּכֹת" – איז דאך טאקע אויך גימטריא‪ַ" :‬אהֲבַ ת‬ ‫חֶּ סֶּ ד"‪ ,‬ווייל יא טייערע יודן‪ ,‬דאס איז דער הייליגער יום טוב‪ֻ " :‬סּכֹת"‪ ,‬און‬ ‫דאס לערנט אונז דער הייליגער יום טוב‪ֻ " :‬סּכֹת"‪ ,‬איין שטיק‪ַ" :‬אהֲבָּ ה"‪ ,‬און‬ ‫איין שטיק‪" :‬חֶּ סֶּ ד"‪ ,‬און ליב האבן צו טוהן‪" :‬חֶּ סֶּ ד"‪.‬‬ ‫און א מענטש דארף זיך דאך שטענדיג פירן אין די וועגן פון דעם הייליגן‬ ‫באשעפער‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט דאך שוין טאקע בפירוש אין פסוק (דברים‬ ‫קפיטל כ"ח פסוק ט')‪ ,‬אז‪" :‬וְ הָּ לַכְ תָּ בִ ְד ָּרכָּיו" – אז א מענטש דארף דאך‬ ‫שטענדיג נאך גיין די וועגן פון דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬נו‪ ..‬וואס זענען די‬ ‫וועגן פון דעם הייליגן באשעפער‪!?..‬‬ ‫די וועגן פון דעם הייליגן באשעפער זענען דאך‪ּ" :‬כִ י חָּ פֵּ ץ חֶּ סֶּ ד הּוא" (מיכה‬ ‫קפיטל ז' פסוק י"ח)‪ ,‬און ממילא וועגן דעם דארפסטו דאך אויך שטענדיג‬ ‫זוכן וואו דו קענסט נאר טוהן עפעס א‪" :‬חֶּ סֶּ ד" מיט א צווייטע יוד‪ ,‬און מיר‬ ‫דארפן דאך שטענדיג שטרעבן צו טוהן‪" :‬חֶּ סֶּ ד" מיט אנדערע יודן‪.‬‬ ‫עו‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫און ווען א יודיש קינד שפירט אמאל אז ער איז ליידיג געווארן פון‪" :‬חֶּ סֶּ ד"‪,‬‬ ‫כאפט דאך איהם דעמאלט'ס גלייך ָאן א "ציטער"‪ ,‬ווייל ווי אזוי האט‬ ‫אונזער הייליגער זיידע "יעקב אבינו" געשריגן מיט ווייטאג ווען ער האט‬ ‫געשפירט ביי זיך אז ער איז געפאלן פון זיין מדריגה‪ !?..‬אז‪" :‬קָּ ֹטנְתִ י ִמּכֹל‬ ‫הַ חֲסָּ ִדים"‪ !..‬און אויב א מענטש שפירט אז ער איז ליידיג געווארן פון די‬ ‫מדה פון‪" :‬חֶּ סֶּ ד"‪ ,‬כאפט ער דאך דעמאלט'ס טאקע א ציטער‪.‬‬ ‫אבער על כל פנים‪ ..‬וועגן דעם בינדן מיר אלע אויף דעם לולב אין דעם‬ ‫הייליגן טאג פון‪" :‬הוֹשַ ענָּא ַרבָּ ה" און מיר שאקלען אלע מיט א אפענ'ע‬ ‫לולב‪ ,‬ווייל מיר ווילן מיט דעם אויס רופן הויעך‪ ,‬אז ר' יוד‪ !..‬ווען דו‬ ‫הערס'ט ווי איינער שרייט אזוי פיל מאל‪" :‬הוֹשַ ע נָּא" – ווען דו הערס'ט ווי‬ ‫איינער שרייט אזוי פיל מאל "העלף מיר"‪ ,‬דעמאלט'ס געבט מען זיך א‬ ‫"שאקל" און מען העלפט איהם‪!..‬‬ ‫און נאר אזוי קען מען זוכה זיין געהאלפן צו ווערן מיט‪" :‬יְשּועוֹת ְּורפּואוֹת‬ ‫ָאדם מו ֵֹּדד מו ְֹד ִדין לוֹ"‪ ,‬און‬ ‫וְ כָּל טּוב סֶּ לָּה לָּנּו ּולְ כָּל י ְִש ָּראֵּ ל"‪ ,‬ווייל‪" :‬בְ ִמ ָּדה שֶּ ָּ‬ ‫אויב דו וועסט זיך אויף בינדן פון דיין‪ֲ " :‬אג ָֻּדה" – און אויב דו וועסט זיך‬ ‫אויף בינדן פון דיין פארמאכט קייט כדי צו העלפן א צווייטע יוד‪ ,‬וועט זיך‬ ‫דעמאלט'ס דער אייבערשטער כביכול אויך אויף בינדן פון א יעדע סארט‬ ‫מניעה ומקטרג כדי דיר צו העלפן‪.‬‬ ‫און אויב דו וועסט זיך אראפ בייגן און אויף הייבן דיין חבר פון זיין‬ ‫פלאנטער וואו ער געפונט זיך‪ ,‬וועסטו דעמאלט'ס בעז"ה קענען זוכה זיין‪:‬‬ ‫"בְ ַאח ֲִרית הַ י ִָּמים" צו דעם‪" :‬וָּאֶּ שָּ א אֶּ תְ כֶּם עַ ל ַּכנְפֵּ י נְשָּ ִרים"‪ ,‬און דער‬ ‫אייבערשטער וועט דיר דעמאלט'ס אויך אויף הייבן פון וואו דו ליגס'ט‪ ,‬און‬ ‫עז‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫ער וועט דיר דעמאלט'ס אויך צוריק אהיים ברענגען צו אונזער הייליג לאנד‬ ‫קיין‪" :‬אֶּ ֶּרץ י ְִש ָּראֵּ ל"‪.‬‬ ‫און אין דעם זכות וואס מיר וועלן זיך אלע געבן א "שאקל" ווען מען הערט‬ ‫ווי א יודיש קינד שרייט‪" :‬הוֹשַ ע נָּא" – העלף מיר‪ ,‬און מיר וועלן נישט‬ ‫"זיצן" מיט פאר לייגט'ע הענט ווען מען הערט ווי איינער שרייט‪" :‬הוֹשַ ע‬ ‫נָּא"‪ ,‬נאר מיר וועלן אלע העלפן א יעדע יודיש קינד וואס שרייט נאר פאר‬ ‫הילף‪ ,‬וועלן מיר שוין אלע קענען זוכה זיין‪" :‬לֵּישֵּ ב בְ סּוּכַת עוֹר ֹו שֶּ ל לִ וְ יָּתָּ ן"‪.‬‬ ‫און די ווערטער‪ַּ " :‬כְך אֶּ זְ ֶּּכה לֵּישֵּ ב בְ סּו ַּכת עוֹר ֹו שֶּ ל לִ וְ יָּתָּ ן" – איז דאך טאקע‬ ‫אויך סופי תיבות‪" :‬תִ בְ ּכֶּה לָּנּו" – וויין פאר אונז‪ !..‬ווייל יא טייערע יודן‪,‬‬ ‫מיר בעטן דא פון די הייליגע סוכה‪ ,‬אז‪ ..‬וויין פאר אונז הייליגע סוכה‪ ,‬און‬ ‫פועל שוין אויס פאר כלל ישראל א גאנצע ישועה אז מיר זאלן שוין טאקע‬ ‫זוכה זיין בקרוב ממש‪" :‬לֵּישֵּ ב בְ סּוּכַת ע ֹור ֹו שֶּ ל לִ וְ יָּתָּ ן"‪:‬‬ ‫כך ֶאז ֶכה לֵ ֵישב בסוכת ֹעו ֹרו ֶשל ִלו ָיָתן‬ ‫און מיט דעם ענדיגן מיר‪ :‬אז מיר זאלן זוכה זיין אז ווען‬ ‫עס וועט זיין‪" :‬אָ סֻּ ָרה ּנָא" – ווען מען וועט אוועק גיין פון‬ ‫די גרויסע הייליגע טעג‪ ,‬זאל אבער נאך אלץ זיין‪:‬‬ ‫"וְׁ אֶ ְׁראֶ ה אֶ ת הַּ ּ ַּמ ְׁראֶ ה הַּ ָּגדֹּל הַּ ּזֶה"‪!..‬‬ ‫תם ולא נשלם!‬ ‫שבח ושירה לאל בורא עולם!‬ ‫יצא לאור לז"נ זקני הרב ר' יצחק בן יונה ז"ל‬ ‫עח‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫עט‬ ‫אליעזר‬ ‫סוכות‬ ‫נעימות‬ ‫פ‬