gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish

שבוע: סוכות (2026-09-21)

ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫ן‬ ‫אי‬ ‫יד‬ ‫א‬ ‫ש‬ ‫י‬ ‫ערב שב”ק פרשת‬ ‫סוכות‬ ‫‪hiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiig‬‬ ‫ט”ו תשרי שנת תשפ”ז‬ ‫בס"ד‬ ‫בס"ד‬ ‫נאכדעם וואס דער מענטש ווערט גערייניגט פון די עבירות אום יום כיפור‪ ,‬קען מען מקבל זיין‬ ‫די הארה פון מצות סוכה!!!‬ ‫הארבקייט איז ווען דער מענטש מיינט אז מיט זיין רייכקייט וועט איהם העלפען‬ ‫פארדעם)‪ ,‬און האט זיך אפגעטיילט פון זיי) ָּב ֵעי קב”ה לְ ֶמ ֱח ֵדי ִּב ְבנֹוי (‪-‬וויל זיך‬ ‫אין זיין ארעמקייט וועט איהם שלעכט מאכען‪ ,‬דעריבער טוהט ער זיך פארהוילן‬ ‫כיפור??‬ ‫מוצאי יום‬ ‫כפירה??‬ ‫סוכה גלייך‬ ‫פרנסה אלס‬ ‫צו בויען די‬ ‫השתדלות אויף‬ ‫ענין די‬ ‫איז דער‬ ‫גערעכענט‬ ‫וועןוואס‬ ‫ווערט‬ ‫«»‬ ‫דאךית‬‫עסלֹו ֵּב‬ ‫איז ֶבן‬ ‫דען‪,‬ה וַ ּיִ‬ ‫אין ֻסּכ ָֹת‬ ‫לעבען ַסע‬ ‫זייןיַ ֲעקֹב נָ‬ ‫פארזיכערןיב וְ‬ ‫ישראל) ַמה ּכְ ִת‬ ‫דער אייבערשטער פרייען מיט כלל‬ ‫טוהט זיך‬ ‫פון מצוות צדקה‪ ,‬ווייל ער‬ ‫אלוקיך‬ ‫איז‬ ‫פאלגענד‪ :‬ה'“מען‬ ‫ווי הזה יברכך‬ ‫הדבר‬ ‫תרכ”ה)‬‫סימןבגלל‬ ‫איןי( 'כי‬ ‫און)טו‪,‬‬ ‫פרשה‬ ‫תרכ”ד‬ ‫וואכענדיגע‬ ‫די (בסוף סי’‬ ‫רמ"א‬ ‫שטייט אין‬ ‫שרייבט די‬ ‫דעם א‬ ‫אין ַק ְט ְרגָ‬ ‫ערןמן ְמ‬ ‫פארזיכיבּו ִ‬ ‫זיך ִא ְׁש ֵּתזִ‬ ‫טוהט ָהא‬ ‫אוןּב ֻּסּכֹות‬ ‫ח"ובּו ַ‬ ‫זרה ְּדיָ ְת‬ ‫עבודהּכֵ יוָ ן‬ ‫דינט ֻסּכֹות‪.‬‬ ‫וואסּמקֹום‬ ‫איינערׁשם ַה ָ‬ ‫צו ְק ָרא ָ‬ ‫געגליכן ּכֵ ן‬ ‫וְ גו’‪ַ .‬על‬ ‫די‬ ‫דערפאר‬ ‫דיר‬ ‫וועט‬ ‫צדקה‪,‬‬ ‫אנצוהייבן גלייך מוצאי יום כיפור צו בויען די סוכה‪ ,‬כדי ארויסצוגיין פון‬‫טיילן‬ ‫וועסט‬ ‫די‬ ‫אז‬ ‫ידך'‪.‬‬ ‫משלח‬ ‫ובכל‬ ‫מדקדקמעשיך‬ ‫בכל‬ ‫קּוד ָׁשא ְּב ִריְך הּוא‬ ‫סוכה‪ ,‬ווערט מען געראטעוועט פון די מקטרג) וְ ְ‬ ‫איהם‪.‬‬ ‫העלפט אין‬ ‫(‪-‬וויבאלד זיי זיצן‬ ‫אז דאס‬ ‫די טוהסט‪ .‬טייטשט הרה"ק‬ ‫וואס‬ ‫מעשים‬ ‫איין מצוה צו די אנדערע”‪.‬‬ ‫דיינע‬ ‫אלע‬ ‫בענטשן‬ ‫אייבערשטער‬ ‫אוןאי‬‫ארבעטן ְּב ַה‬ ‫צוצוגייןאהצוחּולְ ֵקהֹון‬ ‫קינדער)‪ .‬זַ ּכָ ָ‬ ‫ָח ֵדי ִּב ְבנֹוי (‪-‬און דער אייבערשטער פרייעט זיך מיט זיינע‬ ‫מקאברין זי"ע‪ ,‬אריין דעם פסוק‪ ,‬ווען וועט דיר דער אייבערשטער בענטשען‬ ‫צו דערגיין וואס איז די תורה'דיגע בליק און וויאזוי‬ ‫אין‬ ‫אלעדוקא‬ ‫און זיין‬ ‫עוסק‬ ‫דארפן‬ ‫וועלט)”‪,‬‬ ‫פון יענע‬ ‫ווערטעראויף‬‫פייערדיגע וועלט און‬ ‫חלק אויף דער‬ ‫פרנסה‪,‬ד ָא ֵתי‬ ‫ּוב ַעלְ ָמא ְ‬ ‫ַעלְ ָמא ְ‬ ‫אנדערע‬ ‫פרנסה‬ ‫מעןאויף‬ ‫האנדלען‬ ‫פארוואס זאל‬ ‫אריינטראכטן‪,‬מיינט‪ ,‬דיין‬ ‫מעשים‪ ,‬וואס דאס‬ ‫אלעדארף‬ ‫דיינעמען‬ ‫און‬ ‫רבינו בחיי‬ ‫זייער די‬ ‫עס אין‬ ‫מירזענען‬‫(‪-‬וואויל‬ ‫טרעפען‬ ‫ברענגען‬ ‫די‬ ‫הזוה”ק‪.‬‬ ‫דימענטשליכע געברויכן אויף דער וועלט‪ ,‬דאס איז נאר ווען די וועסט שטענדיג‬ ‫צו‬ ‫מצוה‬ ‫איין‬ ‫פון‬ ‫‘גיין‬ ‫פון‬ ‫‘ענין’‬ ‫דעם‬ ‫זיין‬ ‫צו‬ ‫מקיים‬ ‫כדי‬ ‫סוכה‪,‬‬ ‫פון‬ ‫מצוה‬ ‫מענטש פארשטאנד און מאכט ליכטיג‬ ‫עכ”לדער‬ ‫)בפתיחה לפרשת שלח( וואס לערנט אויס‬ ‫אינערליכע‬ ‫אן מעשים‪ ,‬עס‬ ‫עפעסאלע‬ ‫פארהאןדיינע‬ ‫איזאויף מיט‬ ‫ברענגסט אז עס‬ ‫גארנישט‬ ‫משמעדי פון דעם‪,‬‬ ‫גלייבן‪ ,‬אז‬ ‫לכאו’ איז‬ ‫געדענקען און‬ ‫צווייטע’‪.‬‬ ‫וועג‪.‬א טיפע סוד אין‬ ‫קלארע‬ ‫פארהאן‬ ‫מיטאזדיאיז‬ ‫ריכטיגמיר‪,‬‬ ‫אומצוגיין זעען‬ ‫אזוי זוהר הק’‬ ‫איד ווי‬ ‫פון די‬ ‫אויגן פון א‬ ‫ווערטער‬ ‫דיפון די‬ ‫מצוות‬ ‫אייבערשטער‬ ‫דערדי צוויי‬ ‫איז אז‬‫שפייזערנישט‬ ‫סוכה‪ ,‬און‬ ‫ריכטיגער‬ ‫מצוה פון‬ ‫די דער‬ ‫אבער‬ ‫טוהן‪ ,‬און‬ ‫יום צוהקדוש‬ ‫פליכט‬ ‫צווישן‬ ‫נאר א‬ ‫שייכות‬ ‫איז‬ ‫התשועה'‪.‬פון‬ ‫‘סוכות’‪ ,‬ווייל‬ ‫ליום נאמען‬ ‫מלחמה ולה'‬ ‫מוכןמיטן‬ ‫פלאץ‬ ‫לא(די'סוס‬ ‫אנגערופן‬ ‫האטמשלי )כא‪,‬‬ ‫המלךאבינו‬ ‫זאגט אין‬ ‫שלמהיעקב‬ ‫דעם וואס‬ ‫צייט‪.‬און דורכדעם‬ ‫זעלבעטוהן‪,‬‬ ‫זאל מוזן‬ ‫אין די‬ ‫מענטש‬ ‫צוזאמגעטראפן‬ ‫געאורטיילט אז דער‬ ‫זיך ‘צופעליג’‬ ‫האבןהאט‬ ‫אליין‪ ,‬און ער‬ ‫מלחמה‪ ,‬מיט‬ ‫כוחות‬ ‫צווישן די‬‫געראנגעל די‬ ‫שווערעבאקעמפפען‬ ‫אפגעטוהןצוא קענען‬ ‫גרייט א פערד‬ ‫האבען זיך‬ ‫מענטש דארף‬ ‫קוליסן’ האט‬ ‫דער‬ ‫‘אונטער די‬ ‫פון דער‬ ‫געהערטאויב‬ ‫באשערט‪,‬‬ ‫איהם‬ ‫מיין‬ ‫האב‬ ‫איזאיך‬ ‫“‪...‬און‬ ‫וויפל עס‬ ‫פאלגענד‪:‬‬ ‫צושיקן‬ ‫איהם ווי‬ ‫סימן תי”ז)‬ ‫אייבערשטער‬ ‫שרייבט (אין‬ ‫טורדער‬ ‫וועט‬ ‫די‬ ‫צווייאיז‬ ‫צוזאם די‬ ‫‘סוכות’‪,‬‬ ‫מיטןגייען‬ ‫נאמען‬ ‫פלאץאזווי‬ ‫פארשטיין ווי‬ ‫דאס דאך‬ ‫אנרופן דאס‬ ‫אוןדארף‬‫אייבערשטען‪.‬‬ ‫פונעםכלל ישראל‪.‬‬ ‫די הילף‬ ‫הטומאה און‬ ‫א‬ ‫צו‬ ‫זיין‬ ‫זוכה‬ ‫ער‬ ‫וועט‬ ‫דעמטאלטס‬ ‫ברודער הרב יהודה וכו’‪ ,‬אז די ימים טובים האט מען מתקן געווען אקעגן די‬ ‫בעט‪,‬‬ ‫אר‬ ‫זיין‬ ‫צו‬ ‫צוגיין‬ ‫אזוי‬ ‫וועט‬ ‫מענטש‬ ‫פעהלטדיאיהם אויס‬ ‫מקטרגים‪.‬‬ ‫וואסזיי פון‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬היט‬ ‫הילףאיןפוןדי סוכה וואס‬ ‫לויפטדיאריין‬ ‫ישראלמענטש‬ ‫האט דער‬ ‫אויב כלל‬ ‫זאכן‪,‬‬ ‫מרמז אז‬ ‫הארעוואניע‪.‬‬ ‫פסחזיין‬ ‫ברכה אין‬ ‫די פערד צו באקעמפפען‪ ,‬ערקלערט דער רבינו בחיי‪ ,‬שלמה המלך לערנט אונז‬ ‫לּוׁשי וַ ֲע ִׂשי ֻעגֹות‬ ‫אברהם‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט אין פסוק ִ‬ ‫איז אקעגן‬ ‫אבות‪,‬‬ ‫און אין ספר חמדת הימים‪ ,‬איז ער מסביר לויט די ווערטער פונעם זוהר הק’‪,‬‬ ‫עסיח‪ ,‬ו) און דאס איז געווען אום פסח‪ .‬שבועות איז אקעגן יצחק‪ ,‬ווייל די‬ ‫מה(‬ ‫אמנם‬ ‫ד"ה‬ ‫)פכ"א‬ ‫ישרים‬ ‫המסילת‬ ‫בעל‬ ‫דער‬ ‫וואס‬ ‫דאס‬ ‫באוואוסט‬ ‫איז‬ ‫(בראשית‬ ‫דא אויס א לעבענס וועג‪ ,‬אז עס פאדערט זיך פונעם מענטש צו מאכן אלעס וואס‬ ‫שרייבט‬ ‫ווי ער‬ ‫איז וואלט‬ ‫מענטש‬‫יצחק‪.‬דיסוכות‬ ‫וואר אז‬ ‫איז פון‬ ‫'עס איל‬ ‫געוועןמה(‪.‬‬ ‫ד"ה אמנם‬ ‫)פכ"אדאך‬ ‫ספר איז‬ ‫זייןתורה‬ ‫שרייבטפוןאיןמתן‬ ‫פארלאזען‬ ‫הקדוש‪ ,‬זיך‬ ‫מוצאי יום‬ ‫איבריגע זאל ער‬ ‫גלייךדאס‬ ‫בדרךדי סוכה‬ ‫הטבע‪ ,‬און‬ ‫בויען‬ ‫צו צו‬ ‫טוהן‬ ‫מנהג‬ ‫הענט‬ ‫זיינע די‬ ‫טעם פון‬ ‫איז אין‬‫די‬ ‫אקעגן‬ ‫פון די‬ ‫תקיעות‬ ‫מלחמה‪,‬יום‬ ‫גלייךדי מוצאי‬ ‫אז‬ ‫נפש‪,‬‬ ‫בעלי‬ ‫און‬ ‫מדקדקים‬ ‫זיך‬ ‫פירן‬ ‫“דעריבער‬ ‫פאלגענד‪:‬‬ ‫ווי‬ ‫ער‬ ‫זאל‬ ‫דאך‬ ‫און‬ ‫גארנישט‪,‬‬ ‫טוהן‬ ‫נישט‬ ‫עס שטייט ּולְ ִמ ְקנֵ הּו ָע ָׂשה ֻסּכֹת (בראשית לג‪ ,‬יז)”‪ ,‬עכ”ל פונעם טור‪.‬‬ ‫און‬ ‫הענט‬ ‫פארלייגטע‬ ‫מיט‬ ‫אזויזיצן‬ ‫געקענט‬‫יעקב‪,‬‬ ‫אויפן אייבערשטען הילף‪ ,‬אז ער וועט איהם צוברענגען צו באזיגן‬ ‫אויסצו‬ ‫גלייך אן‬ ‫עסזיין‬ ‫פאנגן‬ ‫עפעס אזייןמלאכה‪,‬‬ ‫אייבערשטערטוהן‬ ‫דער נאך פאר זיי‬ ‫סעודה‪,‬‬ ‫באקומען אלעס וואס איז איהם באשערט פון הימל‪ ,‬ווען נישט דער אייבערשטער‬ ‫פעהלט‬ ‫וועלט‪ ,‬אז‬ ‫באשאפען‬ ‫נאכןהאט‬ ‫כיפוראזוי‬ ‫ווייל‬ ‫יענע‬ ‫אדםגערופן‬ ‫האט‬ ‫וואס יעקב‬ ‫הּוא‬ ‫ה‬‫ַ‬ ‫ּיֹום‬‫ּב‬ ‫ַ‬ ‫ב‬‫ׁש‬‫ָ‬ ‫ּיָ‬ ‫וַ‬ ‫פסוק‬ ‫אין‬ ‫שטייט‬ ‫וואס‬ ‫טעם‬ ‫דעם‬ ‫וועגן‬ ‫איז‬ ‫דאס‬ ‫סוכה‪,‬‬ ‫די‬ ‫בויען‬ ‫הראשון‪ ,‬אז‬ ‫געשאלטען‬ ‫עניןהאט‬ ‫וואס ער‬ ‫גאנצער‬ ‫וועלט‬ ‫דער‬ ‫פון די‬ ‫פארשטיין‬ ‫און אנהייב‬ ‫דארף‬ ‫גוזר זיין‬ ‫זאל מען‬ ‫און‬ ‫אויסצופילן די געוואוינהייט פון די טבע‪ ,‬און נאר אויף דעם טוהט דער‬ ‫ער‬ ‫וואס‬ ‫זאך‬ ‫עיקר‬ ‫די‬ ‫איז‬ ‫דען‬ ‫צו‬ ‫‘בית’‪,‬‬ ‫נישט‬ ‫און‬ ‫‘סוכות’‪,‬‬ ‫נאמען‬ ‫מיטן‬ ‫פלאץ‬ ‫מיט שווייס און פלאג וועט ער האבען זיין שטיקל ברויט‪ ,‬און דעריבער מוז דער‬ ‫מענטשיום‬ ‫שעיר פון‬ ‫וואסדידער‬ ‫דורכדעםאויף‬ ‫איז מרומז‬ ‫דאסאון‬ ‫וואסא נס‪,‬‬ ‫הילףטז)‪,‬דורך‬ ‫אייבערשטערׂש ִע ָירה‬ ‫ברענגען זיין‬ ‫(בראשית לג‪,‬‬ ‫ֵע ָׂשו לְ ַד ְרּכֹו ֵ‬ ‫פרנסה‪.‬די סוכות‪ ,‬ער האט האט דאך‬ ‫ברענגעןגעווען‬ ‫פלאץ איז‬ ‫יענעם צו‬‫זיך פלאגן‬ ‫דארטאוןאויף‬ ‫ארבעטן‬ ‫געטוהן‬ ‫מענטש‬ ‫האט‬ ‫דערגרייכן‬ ‫אפ‪,‬‬ ‫טיילט זיך‬ ‫קענען‬ ‫מקטרג‬ ‫די זאל‬‫נאר ער‬ ‫גרונד‪ ,‬ווי‬ ‫דעםאון ווי‬ ‫ער צו‬ ‫עשיו‪,‬‬ ‫גרייטפון‬ ‫פליכט חלק‬ ‫זיין איז די‬ ‫ערפילןדאס‬ ‫טוהט וואס‬ ‫כיפור‬ ‫קינדער‪.‬‬ ‫און‬ ‫ווייבער‬ ‫זיינע‬ ‫מיט‬ ‫ער‬ ‫האלב‪,‬‬ ‫א‬ ‫אין‬ ‫יאר‬ ‫גאנצע‬ ‫א‬ ‫געוואוינט‬ ‫דארט‬ ‫האף‪.‬סּכ ָֹתה (שם יז)‪ ,‬צו טוהן די מצוה פון סוכה”‪ ,‬עכ”ל‪.‬‬ ‫זייןנָ ַסע ֻ‬ ‫אוןקֹב‬ ‫זיין ווילן וְ יַ ֲע‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז עס איז נאר אזוי שטייער וואס מען דארף געבן פאר דער מלך‪,‬‬ ‫וואס‬ ‫שטייט אין‬ ‫אויף דעם‬ ‫פלאץווי עס‬ ‫דעם‪,‬א אזוי‬ ‫פון פון‬ ‫נאמען‬ ‫מענטש אן די‬ ‫ארויסצודרייען‬ ‫מעגליךא זיך‬ ‫ווען רופט‬ ‫פוןנישט‬ ‫בכלל‪,‬איז‬ ‫און עס‬ ‫און‬ ‫ווי צום ביישפיל ביי א מלחמה‪ ,‬דארף דער מענטש צוגרייטען א פערד מיט‬ ‫האט‬ ‫'בכלוואס ער‬ ‫אינטרעסאנט‬ ‫מעשה ידיך‬ ‫תלמודאיזלומר )יד‪ ,‬כט(‬ ‫סוכה‪ ,‬וועם‬ ‫יושב ובטל‪,‬‬ ‫אפילושאף א‬ ‫יכולזיינע‬ ‫קכ"ג(פאר‬ ‫געטוהן‬ ‫האט)דברים‬ ‫ערספרי‬ ‫שמחה??אין הענט פון זיין‬ ‫אויףאריינפאלן‬ ‫וועט ער‬‫מסוגל‬ ‫סוכות‬ ‫נישט‬ ‫טובאויב‬ ‫קענען איז יום‬ ‫באזיגען‪ ,‬און‬ ‫פארוואס‬ ‫»‬ ‫וואפען צו‬ ‫שאף‪.‬‬ ‫ארבעטזיינע‬ ‫געבויעט פאר‬ ‫איהם צו ברענגען זיין שטיקל‬ ‫העלפט‬ ‫אשר תעשה'‪ ,‬אבער נישט אז זיין‬ ‫מעדיצינען און‬ ‫נוראים‪,‬‬ ‫געבןאון ימים‬ ‫איהםסוכות‬ ‫צווישן‬ ‫שייכותמען‬‫מענטש דארף‬ ‫טיפער‪ ,‬די‬ ‫קראנקער‬ ‫אדערצובייזייןא אביסל‬‫פיינט‪,‬מבאר‬ ‫כדי‬ ‫זאכןברכה‪,‬‬ ‫אויף‬ ‫אריינגיין די‬ ‫וואונדערליכע‬ ‫געברענגטדעם זאל‬ ‫ארבעט וואס אין‬ ‫אביסל ווערט‬ ‫(רעי”מ קא‪).‬‬ ‫הק' גענוג‬ ‫זוהר איז‬ ‫דערפאר‬ ‫ברויט‪ ,‬אין‬ ‫אבער‬ ‫וואס‬ ‫עסנווארג‬ ‫יהם‬ ‫א‬ ‫פון‬ ‫אפהאלטען‬ ‫און‬ ‫מען מעיין אין די טעם פון מצות סוכה‪ .‬עס שטייט אין די תורה ַּב ֻּסּכֹת‬ ‫גוף‪,‬‬ ‫זיין‬ ‫שטארקען‬ ‫זאל‬ ‫וואס‬ ‫געווירצען‬ ‫דארף‬ ‫אייבערשטענס‬ ‫די‬ ‫אין מרמז אויף‬ ‫פארזיכערן איז‬ ‫מענטשדאס אלעס‬ ‫עשיו‪ ,‬וואס‬ ‫זיך דער‬ ‫זאלאון‬ ‫יעקב‬ ‫ווייטער‬ ‫עניןאוןארום‬ ‫דארט‬ ‫גאנצע‬ ‫און פון‬ ‫דעם‬ ‫האטּכִ י‬ ‫מענטשֹתיכֶ ם‬ ‫דערדעּו ֹדר ֵ‬ ‫וואסמ ַען יֵ ְ‬ ‫אלעםֹת‪ ,‬לְ ַ‬ ‫דעםבּו ַּב ֻּסּכ‬ ‫נאך יֵ ְׁש‬ ‫אבערׂש ָר ֵאל‬ ‫געזונט‪,‬רח ְּביִ ְ‬ ‫זיין ל ָה ֶאזְ ָ‬ ‫פארים ּכָ‬ ‫שאטעןת יָ ִמ‬ ‫קעןבּו ִׁש ְב ַע‬ ‫ֵּת ְׁש‬ ‫עכ"ל‪.‬‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬ראש השנה יום הקדוש און סוכות‪ ,‬ווי עס שטייט ווי פאלגענד‪:‬‬ ‫זאך'‪.‬‬ ‫שום‬ ‫קיין‬ ‫אויף‬ ‫ערגערן‬ ‫נישט‬ ‫זיך‬ ‫און‬ ‫הילף‪,‬‬ ‫געטוהן וואס עס ליגט אין זיין באגרייף‪ ,‬דארף זיך דער מענטש פארזיכערן און‬ ‫ֹלקיכֶ ם‬ ‫אֹותם ֵמ ֶא ֶרץ ִמ ְצ ָריִ ם ֲאנִ י ה' ֱא ֵ‬ ‫הֹוצ ִיאי ָ‬ ‫הֹוׁש ְב ִּתי ֶאת ְּבנֵ י יִ ְׂש ָר ֵאל ְּב ִ‬ ‫ַב ֻּסּכֹות ַ‬ ‫נאכצוגייןספר‬ ‫און‬ ‫(‪-‬איהםאין זיין‬ ‫הרמב"ם‬ ‫בןדיר‬ ‫אברהם ָּת ִ‬ ‫רבינורגָ א לֵ יּה‬ ‫פוןּולְ ַק ְט ְ‬ ‫ווערטערריּה‬ ‫דימיזַ ל ֲא ַב ְת ֵ‬ ‫זענען לְ ֵ‬ ‫שארףת יַ ֲעקֹב‬ ‫גארע ָׂשו ֶא‬ ‫“וַ ּיִ ְׂשטֹם ֵ‬ ‫גלייבן אז נאר מיט די הילף פון אייבערשטען וועט ער טאקע באזיגען און געזונט‬ ‫(ויקרא כג‪ ,‬מב‪-‬מג)‪ .‬ביי אלע אנדערע מצוה‪ ,‬זענען פארהאן דיעות וואס האלטן‬ ‫מענטשין‬ ‫'דער ִ‬ ‫יֹומין ְּד ֵב‬ ‫דעם‪,‬אינּון‬ ‫אהן אויף‬ ‫געגאנגען) ְּב ִ‬ ‫ווארנטאיז‬ ‫יל ער‬ ‫הבטחון( ָאזִווי‬ ‫)פ"ח וְ יַ ֲעקֹב‬ ‫איהם)‪.‬‬ ‫השם‬ ‫לעובדימיט‬ ‫זיךהמספיק‬ ‫ווערן‪ ,‬ווייל ער האט נאר צוגעגרייט דער גרונד וואס אויף דעם וועט קומען די‬ ‫(‪-‬און יעקב‬ ‫שטענדיג רייצן‬ ‫אבער‬ ‫אז מצוות צריכות כוונה‪ ,‬און אנדערע וואס האלטן אז אין צריכות כוונה‪.‬‬ ‫ישועת ה'‪ ,‬ווי מען זעהט אז נישט אלעמאל טראץ וואס דער מענטש האט געטוהן‬ ‫פרנסה‪,‬‬ ‫יק‬ ‫כיפור) ָע ִר‬‫ברענגען‬ ‫און יום‬ ‫איהם‬ ‫השנה‬ ‫וועט‬ ‫ראש‬ ‫דאס‬ ‫ארבעט‪ ,‬אז‬ ‫צווישן‬ ‫יענע טעג‪,‬‬ ‫(‪-‬איןזיין‬ ‫פארזיכערן אין‬ ‫ּפּורים‬ ‫יֹום ַהּכִ ִ‬ ‫טוהט לְזיך‬ ‫וואס ַה ָּׁשנָ ה‬ ‫רֹאׁש‬ ‫געזונטאיז‬ ‫איינער‬ ‫יעדערער‬ ‫נישטתרכ”ה) אז‬ ‫אלעמאל ווערט‬ ‫(אנפאנג סי’‬ ‫קריג‪ ,‬און‬ ‫די דיב"ח‬ ‫שרייבטער‬ ‫סוכה‪ ,‬געווינט‬ ‫מצוה פון‬ ‫באשיצונגען‬ ‫בעסטע‬ ‫ביי די‬ ‫די‬ ‫דעם‬ ‫יּוב ָּתא‬ ‫עסא ִמּנֵ יּה (‪-‬ער איז אנטלאפן כדי צו געראטעווט ווערן פון איהם)‪ָּ .‬תב ִּב ְת ְ‬ ‫צוליב‬ ‫ח"ו‪,‬‬ ‫אייבערשטען‬ ‫אין‬ ‫לייקענען‬ ‫פון‬ ‫פאזיציע‬ ‫אינעם‬ ‫אין‬ ‫אריין‬ ‫גייטּתזָ ָב‬ ‫לְ ִא ְׁש ְ‬ ‫כוונה‪ ,‬ווייל עס שטייט קלאר אין פסוק די טעם פון‬ ‫צריכות‬ ‫מצוות‬ ‫טראץ די אלע באהאנדלונגען‪.‬‬ ‫אז‬ ‫מודה‬ ‫רייך ָּׁשנָאיןה‬ ‫מאכטֹאׁש ַה‬ ‫וואסא ֵתי ר‬ ‫דערעד ְד ָ‬ ‫געפאסט)‪ַ ,‬‬ ‫וואס ער זאגט נאר מיטן מויל אז דער אייבערשטער איז‬ ‫יתא (‪-‬ער האט תשובה געטוהן‪ ,‬און‬ ‫ַׁשּוֵ י ּגַ ְר ֵמיּה ְּב ַּת ֲענִ ָ‬ ‫לְ ַמ ַען יֵ ְדעּו ֹדר ֵֹתיכֶ ם‪.‬‬ ‫ארעם‪ ,‬וואס מאכט לעבן און טויט‪ ,‬וואס מאכט קראנק אין געזונט‪ ,‬אבער אין זיין‬ ‫ווייל נאר די אייבערשטענס כח ברענגט די ישועה‪ ,‬ווי דוד המלך זאגט )תהילים‬ ‫ּפּורים (‪-‬ביז עס איז אנגעקומען ר”ה און יו”כ)‪ּ ,‬כְ ֵדין יָ ְד ֵעי יִ ְׂש ָר ֵאל ְד ֵע ָׂשו ָּבא‬ ‫וְ יֹום ַהּכִ ִ‬ ‫הארץ טראכט ער אז לויט זיינע מעשים וועט ער האבען פרנסה‪ ,‬און לויט די‬ ‫עיקר‬ ‫הסוסאז די‬ ‫יחפץ לא‬ ‫בגבורתמען‪,‬‬ ‫סוכה זעהט‬‫מצותוגו' לא‬ ‫לעצבותם‬‫שרייבט ביי‬‫תורה ומחבש‬ ‫וואס די‬ ‫לשבורי לב‬ ‫הרופא‬ ‫פון ג ‪-‬דייז(‪,‬טעם‬ ‫קמז‪,‬‬ ‫וְ ִעּמֹו ַא ְר ַּבע ֵמאֹות ִאיׁש (‪-‬דעמאלטס ווייסן די אידן אז עשיו קומט מיט פיר הונדערט‬ ‫מעדיצינען וועט האבען געזונט‪ ,‬און איינער וואס טראכט אזוי ווערט ער‬ ‫ע"כ‪.‬צו אמונה אינעם אייבערשטן‪ ,‬אז‬ ‫לתשועה"‬ ‫צוקומען‬ ‫הסוסזאל‬ ‫שקרא איד‬ ‫ירצה וגו'‬ ‫איז‪ ,‬אז‬ ‫האישמצוה‬ ‫בשוקיפון די‬ ‫טעם‬ ‫גרייט‬ ‫אין ְט ְרגָ א לֹון‬ ‫לייקענטין לְ ַק‬ ‫ער ְרגֵ י זְ ִמינִ‬ ‫ווימ ַק ְט‬ ‫גערעכענטהּו ְ‬ ‫מענטשן) ּכֻ ּלְ‬ ‫זענעןהמלך‬ ‫און דוד‬ ‫זאגט‬ ‫מקטרגים‬ ‫איף דעם‬ ‫זענען זיי‬ ‫(‪-‬אלע און‬ ‫אייבערשטען‪,‬‬ ‫געוואלט‬ ‫פליכט זיך‬‫מענטש‪,‬ערדערהאט‬ ‫דעראון ווען‬ ‫וועלט‪,‬‬ ‫גאנצעפאר‬ ‫וואסדישטייט‬ ‫פירט די‬ ‫באשאפן און ער‬ ‫שטארקע נסיון‬ ‫דאס איז די‬ ‫ער האט‬ ‫ער‬ ‫(‪-‬האט‬ ‫ין‬‫עּות‬ ‫ִ‬ ‫ּוב‬ ‫ָ‬ ‫לֹותין‬ ‫ע‬ ‫ָ‬ ‫ּב‬‫ְ‬ ‫י‬ ‫ּגֵ‬‫ס‬ ‫ַ‬ ‫לֹו‪,‬‬ ‫תהיליםצולא‪ ,‬ז( איך האב פיינט די מענטשן וואס היטן זיך אפ מיט פאלשע מיינונגען‪,‬‬ ‫ר‬ ‫צ‬ ‫ֶ‬ ‫יֵ‬ ‫וְ‬ ‫ֹד‬ ‫א‬ ‫מ‬ ‫ְ‬ ‫ֹב‬ ‫ק‬ ‫ע‬ ‫ֲ‬ ‫יַ‬ ‫א‬ ‫יר‬‫ָ‬ ‫ּיִ‬ ‫וַ‬ ‫‪,‬‬ ‫זיי)‬ ‫אויף‬ ‫זיין‬ ‫מקטרג‬ ‫)‬ ‫וויסןער‬ ‫ווילערהאט‬ ‫ער זאל‬ ‫וועןצייט‬ ‫מצריים‪,‬די און‬ ‫זעלבע‬ ‫אונטער די‬ ‫פרנסה‪ ,‬און אין‬ ‫פאר זיין‬‫אונטערטענינגט‬ ‫באשעפטיגן און ארבעטן‬ ‫האט ער אונז‬ ‫צו‬ ‫אייבערשטען'‪.‬בקשות)‪ ,‬וכו’‪”.‬‬ ‫איןמיט תפילות און‬ ‫געווען‬ ‫מרבה‬ ‫ווייל איך פארזיכער זיך נאר‬ ‫אז נישט זיין מיה און פלאג ברענגען איהם די שפייז‪ ,‬נאר דורך די ישועת ה'‬ ‫אויסלערנען‪ ,‬אז‬ ‫זיך‬ ‫מענטש‬ ‫א‬ ‫וועט‬ ‫דעם‬ ‫פון‬ ‫און‬ ‫דארט‪.‬‬ ‫פון‬ ‫ארויסגענומען‬ ‫אונז‬ ‫זיך‬ ‫ב"באי( ְּדיַאזֲעקֹב‬ ‫רֹופֹוס‬ ‫גמרא ) ָ‬ ‫דעראּפ ְֹט‬ ‫איןע ָׂשו ָ‬ ‫שטייטר ֵ‬ ‫“ּוכְ ֵדין ַא ֲה ַד‬ ‫כביכולטוט‬ ‫געוואלט וואס‬ ‫זאגט‪ ,‬יעדער‬ ‫האט עשיו‬ ‫(‪-‬דעמאלטסקרחה‬ ‫רבי יהושע בן‬ ‫ביזן היינטיגן טאג‪ ,‬פירט זיך אלעס פונעם אייבערשטן פארן די טובה פון דעם‬ ‫זרה‪ ,‬און ער‬ ‫געוואלט‬ ‫עבודהנישט‬ ‫יעקב האט‬ ‫(‪-‬אבערדינט‬ ‫אזוי ווי ער‬ ‫ועּוק ְציּה‬ ‫צדקה‪ְ ,‬‬ ‫איז‬ ‫דּוב ֵשיּה‬ ‫געבן ְ‬ ‫פוןעא‬ ‫ֹלא ָּב ָ‬ ‫אויגן‬ ‫זיינעקֹב‬ ‫יעקב) וְ יַ ֲע‬ ‫פארהוילן‬ ‫זארגן פאר‬ ‫זיך‬ ‫אין יעדע רגע און אין יעדע‬ ‫רשב"י??‬ ‫לויטאייביג‪,‬‬ ‫הענט‬ ‫גוטעאויך‬ ‫השתדלות‬ ‫טוהןליגט אין‬ ‫מען ער‬ ‫און אז‬ ‫מענטש‪,‬מעג‬‫« ווען‬ ‫לךדֹונִפןי‬ ‫השמר ֲא‬ ‫)טו‪ ,‬יַ ֲט(עבֹר נָ א‬ ‫יעקבפרשה‬ ‫געזאגט)‬ ‫אונזער‬ ‫דעריבעראיןהאט‬ ‫שלעכטס‪ .‬שטייט‬ ‫נישטדיזייןפסוק וואס‬ ‫ארויס פון‬ ‫גוטס און‬ ‫לערנט עס‬ ‫נישט זיין‬ ‫פאדערט זיך צוערשט די ארבעט פונעם‬ ‫לויט וואס מיר פארשטיין אז עסמינוט‪.‬‬ ‫אלחנןת‬ ‫רבי ִּב ְׁש ַע‬ ‫ערקלערטּכֹו‪ֵ ,‬א ָ‬ ‫הגה"ק‬ ‫ימ ַתי‪,‬‬ ‫הּוא ֵע ָׂשו לְ ַד ְר‬ ‫מיינט ַ'הע"ז'‪.‬‬ ‫בליעל ַּבּיֹום‬ ‫דעמאלטס) וַ ּיָ ָׁשב‬‫(‪-‬איזבליעל‪ ,‬און‬ ‫עםדיןלבבך‬ ‫ּדֹו‪ּ .‬כְ ֵ‬‫דבר‬ ‫יהיה ַע ְב‬ ‫לִ ְפנֵ י‬ ‫דיעּו ֹדר ֵֹתיכֶ ם – כדי איר זאלט געדענקען‪,‬‬ ‫אין‬ ‫שטייט‬ ‫זאגט‪:‬‬ ‫וואס‬ ‫לה‪(:‬‬ ‫ברכות‬ ‫)‬ ‫גמרא‬ ‫פארשטיין יֵ ְד‬ ‫לכאורה‬ ‫רשב”ם‪“ :‬לְ ַמ ַען‬ ‫מען די‬ ‫שרייבט‬ ‫אזוידארף‬ ‫מענטש‪,‬‬ ‫און‬ ‫וואס‬ ‫גמרא‬ ‫די‬ ‫פון‬ ‫ווערטער‬ ‫יׁשא (‪-‬ווייל ער האט זיך אפגעשיידט פון כלל ישראל‬ ‫די‬ ‫נ"א(‬ ‫אות‬ ‫ב"ב‬ ‫שיעורים‬ ‫קובץ‬ ‫)‬ ‫הי"ד‬ ‫זי"ע‬ ‫נְ ִעילָ ה‪ְּ ,‬ד ָהא ִא ְת ְּפ ַרׁש ְמ ָע ַמא ַק ִּד ָ‬ ‫וואסערמאן‬ ‫זיך‬ ‫דארף‬ ‫מענטש‬ ‫א‬ ‫אז‬ ‫לערנען‬ ‫אונז‬ ‫עס‬ ‫קומט‬ ‫'‬‫ך‬ ‫די תורה 'וְ ָא ַס ְפ ָּת ְדגָ נֶ ָ‬ ‫אינעם‬ ‫פונקט‬ ‫ווייסןדעראז די הויפט‬ ‫יד(‬ ‫יא‪,‬‬ ‫)דברים‬ ‫הֹוׁש ְב ִּתי ֶאת ְּבנֵ י יִ ְׂש ָר ֵאל – אין מדבר‪ ,‬פערציג יאר‪ ,‬אן קיין יישוב און אן‬ ‫ּכִ י ַב ֻּסּכֹות ַ‬ ‫אלע‬ ‫אפ די‬ ‫אייבערשטער לאזט‬ ‫מיר (‪-‬און‬ ‫ווייל יְ יהּו‬ ‫זרה‪ֶּ ,‬פר ֲעלַ‬ ‫עבודהיהֹון וְ כִ‬ ‫חֹוב‬ ‫יק לְ ֵ‬ ‫ׁש ִבצו‬ ‫צו‪,‬‬ ‫קב”ה ָ‬ ‫גלייכט עס‬ ‫ישראל)‪ ,‬וְ‬ ‫זאגט‪ ,‬קען דען‬ ‫אייבערשטן‪,‬‬ ‫רשב"יפארן‬ ‫ישמעאל‪,‬‬ ‫והודיה‬ ‫אפגעבןר'א שבח‬ ‫אזוי זאגט‬ ‫וועלטאיר‬‫דער וועט‬ ‫דורךפוןדעם‬ ‫מנהג‬ ‫נחלה‪,‬דיאון‬‫פירן לויט‬ ‫קיין‬ ‫פארהאן‬ ‫איז‬ ‫עס‬ ‫אז‬ ‫האלט‪,‬‬ ‫מענטש‬ ‫דער‬ ‫וואס‬ ‫חובות פון כלל ישראל און ער פארגעבט זיי)‪ּ .‬כֵ יוָ ן ְּד ַההּוא ְמ ַק ְט ְרגָ א ֲאזַ ל ְּב ַההּוא ּדֹורֹונָ א‬ ‫דאס‬ ‫איז‪,‬‬ ‫זרה‬ ‫עבודה‬ ‫פון‬ ‫הארבקייט‬ ‫זיין אז דער מענטש זאל דארפן זיך פארנעמען מיט וועלטליכע געברויכן ווי‬ ‫א געוויסן כח אינעם ע"ז וואס קען העלפען אדער שעדיגן ח"ו‪ ,‬דאס זעלבע‬ ‫אויף דעם וואס ער האט אייך געגעבן אזויפיל גוטע זאכן‪ ,‬און הייזער אנגעפילט‬ ‫וְ ִא ְת ְּפ ַרׁש ִמּנַ יְ יהּו (‪-‬וויבאלד די מקטרג איז אוועקגעגאנגען מיט יענע מטתה (ווי עס שטייט‬ ‫}א{‬ ‫דאנישט‬ ‫אויף‬ ‫זענעןזיך‬‫מען טאר‬ ‫ווייל מיר‬ ‫געדענקן אז‬‫השתדלות‪,‬‬ ‫טוהן מיר‬ ‫דורך זאלן‬ ‫אייבערשטעןוועלט‬ ‫בכלל אויף דער‬ ‫פארזיכערן אין‬ ‫נכסים‪ ,‬נאר אז‬ ‫זיך‬ ‫אויב‬ ‫צוגעקומען‬ ‫זייעט איין‪,‬‬‫אליין‬ ‫וואסאיזמען‬ ‫צייטמען‬‫ביים אז‬ ‫איינרעדן‬ ‫אנזייען‬ ‫נישט‬ ‫אקערט‪,‬‬‫זאל זיך‬ ‫מעןמען‬ ‫אוןוואס‬ ‫צייט‬ ‫אלעםביים‬ ‫גוטן‪,‬‬ ‫פוןאקערן‬ ‫ביים‬ ‫נצחיות‪.‬‬‫אפהאלטונג‬ ‫רוחניות און‬‫דא קיין‬ ‫מער‬ ‫נישט‬ ‫איז ווי‬ ‫דעם וואס עס‬ ‫אריינצוכאפן‬ ‫טראץ זעהן‬‫מיר זאלן‬ ‫נסים‪,‬‬ ‫אויףאון‬ ‫פארלאזן‬ ‫צייטווייליג‬ ‫דאווענען‪ ,‬נאר מוז זיין‪ ,‬אז אויב אידן‬ ‫אלעם”‪.‬‬ ‫לערנען און‬ ‫אזוי‪ ,‬ווען וועט האבען צייט צוצו דעם‬ ‫קייןה‬ ‫נישט ַה ָּׁשנָ‬ ‫מאכטּת ַ‬ ‫קּופת‬ ‫ער ָא ִסיף ְ‬ ‫וואסַחג ָה‬ ‫טראץפסוק‬ ‫מדייק דעם‬ ‫אמתמענטש‬ ‫שפתדעם‬ ‫העלפען‬‫איז דער‬ ‫דעם צו‬ ‫אייבערשטען‬‫ארבעט און מיט‬ ‫זייערגעדריקט‬ ‫עס איז‬ ‫וועט‬‫סוכה‪,‬‬ ‫דאווענען‪,‬‬ ‫סיום פון מס’‬‫לערנען און‬‫ווילן (ביי די‬ ‫אייבערשטענסמסביר‬‫דעם די ערוך לנר‬ ‫דעם איז‬ ‫פי טוהן‬ ‫וועלן‬‫על‬ ‫דאס‬ ‫און‬ ‫‪,‬‬ ‫דעגרייכט‬ ‫ער‬ ‫וואס‬ ‫טוהן‬ ‫צו‬ ‫פליכט‬ ‫א‬ ‫מענטש‬ ‫אויפן‬ ‫ליגט‬ ‫השתדלות‪,‬‬ ‫ביי די סוף פון די מסכתא) דאס וואס די גמ’ זאגט (סוכה ב‪ ).‬אז א סכוה וואס איז וגו’ (שמות לד‪ ,‬כב)‪ ,‬אז פון די ‘חג האסיף’ דארף מען משפיע זיין אויף א גאנץ‬ ‫ח"ו‬ ‫טאמער‬ ‫נאר‬ ‫ארבעטן‪,‬‬ ‫מוזן‬ ‫ניששט‬ ‫וועלן‬ ‫י‬ ‫זי‬ ‫און‬ ‫אנדערע‬ ‫דורך‬ ‫ווערן‬ ‫געטוהן‬ ‫וואס מען טרעפט ביי אסא אז עס איז איהם גערעכענט געווארען פאר א זינד‬ ‫אידן וועלן נישט טוהן רצון ה'‪ ,‬דעמאלטס וועלן זיי מוזן ארבעטען אליין פאר‬ ‫יאר‪ ,‬צו שפירן אז מיר זענען אויף דער וועלט נאר צייטווייליג”‪ ,‬עכ”ד‪.‬‬ ‫העכער צוואנציג אמות איז פסול‪ ,‬ווייל עס ווערט גערעכענט אז מען זיצט‬ ‫זייערע פרנסה‪ ,‬זאגט אביי‪ ,‬אסאך האבען פראבירט צו מאכן אזוי ווי רשב"י איז אויף דעם וואס ער איז געגאנגען זיך היילן ביי א דאקטער‪ ,‬איז געווען ווייל ער‬ ‫ווערן‬ ‫דארף‬ ‫סכך‬ ‫די‬ ‫אז‬ ‫הלכה‬ ‫די‬ ‫מסביר‬ ‫קדמונים‬ ‫די‬ ‫זענען‬ ‫דעם‬ ‫מיט‬ ‫און‬ ‫אין די שאטן פון די ווענט און נישט פון די סכך‪ .‬איז ער מסביר‪ ,‬אז די ווענט‬ ‫האט זיך נאר פארלאזט אויף זיינע אייגענע מעשים און נישט אויפן אייבערשטען‪,‬‬ ‫עס איז זיי נישט געגאנגען'‪ ,‬ע"כ‪.‬‬ ‫דארט"‪.‬נישט מחובר לקרקע‪ ,‬כדי מען זאל פילן‬ ‫וואס זענען‬ ‫זאכן‬ ‫פון‬ ‫ווי עס שטייט קלאר אין פסוק‬ ‫דוקא‬ ‫געמאכט‬ ‫נעמען‬ ‫וואס‬ ‫הזה‪,‬‬ ‫עולם‬ ‫עניני‬ ‫די‬ ‫אויף‬ ‫מרמז‬ ‫זענען‬ ‫וואס נעמען ארום די סוכה‬ ‫דארף מען פארשטיין‪ ,‬עס איז דאך דא די גזירה פון אייבערשטען אז ' ְ ּבזֵ ַעת‬ ‫אויפןדי‬ ‫ווארפען פון‬ ‫אפגעהאקט‬ ‫ארום ָדעם מענטש פון אונטן‪ .‬אבער איינער וואס איז קלוג הייבט אויף די און געדענקן די פראוויזארישקייט פון די וועלט‪ ,‬און זיין‬ ‫"לויט דער רמב"ן‪ ,‬איז די בטחון זיך אינגאנצען ארויף‬ ‫ַא ּ ֶפיך ּתֹאכַ ל לֶ ֶחם' )בראשית ג‪ ,‬יט(‪ ,‬און וויאזוי זאגט רשב"י אז מען דארף נישט‬ ‫‘גשמיות’‪.‬‬ ‫די‬ ‫–‬ ‫‘קרקע’‬ ‫אויגן אויף ארויף‪ ,‬און ווייסט אז די סכך איז די עיקר‪ ,‬וואס איז מרמז אויף די‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬אהן מאכען קיין שום השתדלות‪ ,‬אזוי ווי ער טייטשט איין די גמרא‬ ‫ארבעטען‪ ,‬ווייל עס געטוהן ווערן דורך אנדערע‪.‬‬ ‫האט‬ ‫לרפא‪.‬אזאזערעס איז‬ ‫לרופאזי”ע‪,‬‬‫רשות קוצק‬ ‫מענדל פון‬ ‫מכאן שניתן‬ ‫רבייט(‪,‬מנחם‬ ‫בשם כא‪,‬‬ ‫נאך )שמות‬ ‫זאגט יְ ַר ּ ֵפא‬ ‫מען 'וְ ַר ּפֹא‬ ‫השגחה עליונה וואס האלט אן אויג אויף איהם שטענדיג‪ ,‬און ער גלייבט אז )און‬ ‫ב"ק פה‪,(.‬‬ ‫שטייט‬ ‫וואסאון דאס‬ ‫רגע‪.‬‬‫רשב"י‬ ‫מעשה אפוןיעדע‬ ‫זיינעא אנדערע‬ ‫באדערפענישן‬ ‫אלע מיט‬ ‫ערקלערן‪,‬‬ ‫מען איהם‬ ‫קעןגיבט‬ ‫דער די תשובה‬ ‫אייבערשטער‬ ‫מסוגל‬ ‫איזמענטש‬ ‫וואסדער‬ ‫איינער פאר‬ ‫הסוכה’‪,‬דאס איז‬ ‫דאקטערמןצו היילן‪.‬‬ ‫‘המצטער פטור‬ ‫ערלויבעניש פאר‬ ‫געווארען הלצה‪,‬‬ ‫געטייטשט בדרך‬ ‫געגעבן‬ ‫אין מדרש )ילקוט שמעוני בראשית כח( דערציילט דער מדרש‪" :‬עס איז געווען א פאר‬ ‫קייןוואס איז‬ ‫שייכות‬ ‫מענטש‬ ‫נאכנישט‬ ‫אבער דער‬ ‫ער האט‬ ‫בטחון‪,‬‬ ‫סימן אז‬‫דרגה פון‬ ‫הויכעאיז א‬ ‫סוכה‪,‬אדאס‬ ‫נישט אין‬ ‫אין די‬ ‫צערנאך‬ ‫פילןהאלט‬ ‫איז די עיקר פון די מצוה פון סוכה‪ ,‬אז א מענטש זאל געדענקן אז דאס אז דער‬ ‫געווען צווואס‬ ‫פאלק וואס האבען געלעבט צוזאמען צען יאר און זיי האבען נישט זוכה‬ ‫די זעלבע איז‬ ‫אפצוטיילן‬ ‫דאקטער‪,‬זיך‬ ‫דאךא געמאכט‬ ‫זוכן ביי‬ ‫סוכה איז‬‫גאנצעוואס צו‬ ‫די נישט‬ ‫האט‬ ‫סוכה‪,‬ער‬ ‫ווייל‬ ‫הבטחון‪,‬‬ ‫מדתפון‬ ‫גאנץדיאיןמצוה‬ ‫זיי מיט‬ ‫אייבערשטער נעמט איהם ארום‪ .‬דעריבער א סוכה וואס איז העכער צוואנציג‬ ‫צו קיין קינדער‪ ,‬זענען זיי געקומען צו ר' שמעון‪ ,‬און געזאגט פאר ר' שמעון אז‬ ‫פטור זיך‬ ‫פון‬ ‫שפייז‪ ,‬נאר‬ ‫אויףאזזייןער איז‬ ‫ארבעטןסימן‬ ‫איז עס א‬ ‫נישט‬ ‫מצטער‪,‬‬ ‫זיך דארף‬ ‫מענטש‬‫ער איז‬ ‫פרנסה‪,‬אוןאזאזאזא‬ ‫גשמיות‪,‬‬ ‫אויךדי ביי‬ ‫ענק פון‬‫שאטן פון‬ ‫חתונהדיהאבען‬ ‫זיצט אין‬ ‫ביי די‬ ‫וואס‬ ‫מענטש‬ ‫אזוי ווי‬ ‫געזאגט‪,‬‬‫שמעון אז א‬‫דאסזייאיזר' מרמז‪,‬‬ ‫וואסהאט‬ ‫זיך פסול‬ ‫אפטיילן‪,‬‬ ‫ווילןאיז‬ ‫אמות‬ ‫די סוכה‪.‬‬‫בערשטען"‪.‬‬ ‫איי‬ ‫אויפן‬ ‫אינגאנצען‬ ‫פארלאזן‬ ‫דיצוגעגרייט א גיטע סעודה לכבוד די חתונה‪ ,‬זאלן אייך אויך צוגרייטן א גיטע‬ ‫ער‬ ‫וועט‬ ‫זאכן‬ ‫גשמיות’דיגע‬ ‫דורך‬ ‫אז‬ ‫זיך‬ ‫פארלאזט‬ ‫ער‬ ‫אז‬ ‫הייסט‬ ‫דאס‬ ‫ווענט‪,‬‬ ‫טאר א‬ ‫חז”ל‬ ‫וואס‬ ‫הלבבות‪,‬‬ ‫פשט אויף‬ ‫מליצה אחובות‬ ‫לויט דער‬ ‫בדרך‬ ‫אפילו‬ ‫שטייט‬ ‫וויסן אז‬ ‫און אזוי‬ ‫"אבער מען דארף צו‬ ‫פסול‪ .‬די פארפאלק און‬ ‫געגאנגען‬ ‫דאס איז‬ ‫זענען זיי‬ ‫געהאלפןגט‪,‬ווערן‪,‬‬‫סעודה לכבוד די‬ ‫השתדלות‬ ‫מער‬ ‫ווי‬ ‫פארמערן‬ ‫זאגן אז ‘רעגן אין יום טוב סוכה‪ ,‬איז א שלעכטע סימן’‪,‬‬ ‫און‬ ‫פארלוירן‬ ‫ווערן‬ ‫נישט‬ ‫מענטש‬ ‫דירתא יום‬‫געמאכט‬ ‫פון א‬ ‫ארויס און‬ ‫‘גייטרינקן‬ ‫ב‪ ).‬אין‬‫עסען‬ ‫(סוכה‬‫שטייטמיט‬‫דעריבער סעודה‬‫צוגעגרייט א‬ ‫און‬ ‫שטארק‬ ‫זייער‬ ‫אפ‬ ‫שוואכט‬ ‫השתדלות‬ ‫צופיל‬ ‫ווייל‬ ‫פרנסה‪,‬‬ ‫אויף‬ ‫וויין‪,‬‬ ‫אסאך‬ ‫די‬ ‫איז‬ ‫מיט‬ ‫עס‬ ‫אנגעטרינקען‬ ‫ווי‬ ‫און‬ ‫ארעי’‪,‬‬ ‫זיך‬ ‫דירת‬ ‫האבען‬ ‫א‬ ‫זיי‬ ‫אין‬ ‫ווי‬ ‫אריין‬ ‫אזוי‬‫גיי‬ ‫און‬ ‫און‬ ‫טוב‪,‬‬ ‫קבע‪,‬‬ ‫אז פשט איז אז ‘גשמים’ איז מרמז אויף די ‘גשמיות’‬ ‫די אמונה ובטחון פון דעם מענטש‪".‬‬ ‫מצות)‪,‬נעמען “‪...‬דעריבער נאך יום‬ ‫קענסט‬ ‫ווייב‪ ,‬ד”ה‬ ‫(תרמ”ה‬ ‫זי”עזיין‬‫אנגערופען צו‬ ‫זיך שפת אמת‬ ‫פונעם מאן‬ ‫הייליגן‬ ‫האט דער‬ ‫לשון‬ ‫פון די וועלט‪ ,‬און ווען א מענטש איז אום יו”ט סוכות‬ ‫וואס‬ ‫אפיקורסים‬ ‫און‬ ‫מינים‬ ‫ליידער‬ ‫זעהט‬ ‫מען‬ ‫ווי‬ ‫"‬ ‫אינעם צו די‬ ‫עס טראגן‬ ‫און‬ ‫שטוב‪,‬‬ ‫מיין‬ ‫פון‬ ‫דיר‬ ‫גלוסט‬ ‫עס‬ ‫וואס‬ ‫אלעס‬ ‫פארנומען מיט דעם ‘גשמיות’‪ ,‬איז דאס א שלעכטע‬ ‫די‬ ‫ביי‬ ‫בטחוןנאך וואס דער כיפור ווען כלל ישראל‬ ‫מדרש‪,‬‬ ‫אז די מצוה פון סוכה איז די מצוה פון‬ ‫(סוכה די‬ ‫דערציילט‬ ‫איהם‪...‬די וועלט‪ ,‬און רעדן‬ ‫פארער פירט‬ ‫אייבערשטען אז‬ ‫סימן‬ ‫אין‬ ‫נישט‬ ‫גלייבן‬ ‫פון‬ ‫ארויס‬ ‫‘גיי‬ ‫שם)‬ ‫עלטערן‪ ,‬זאגן‬ ‫דיינע ווי חז”ל‬ ‫שטוב פון‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬אזוי‬ ‫מיט‬ ‫בעט‬ ‫זזיך איין אז עס ווערט געפערט דורך די זון און די שטערענעס‪,‬‬ ‫זענען ריין געווארן‬ ‫איז קבע’‪ ,‬אז מען זאל זיך נישט פארזיכערן אין קיין‬ ‫דער‬ ‫גענומען‬ ‫ווייב‬ ‫די‬ ‫האט‬ ‫איינגעשלאפען‪,‬‬ ‫מאןדירת‬ ‫דיין‬ ‫דאסזיי‬ ‫דאס וועט‬ ‫שפירן‬‫ממינעדיג אז‬ ‫השתדלות‪ ,‬מען‬ ‫אזוי קען‬ ‫פארמערן זייער‬‫זיי טוהן » ווי‬ ‫פון‬ ‫שטוב‬ ‫צום‬ ‫אריבערגעטראגן‬ ‫עס‬ ‫און‬ ‫אינערווענדיג‪,‬‬ ‫מאן‬ ‫דער‬ ‫עשירות און אין נכסים‪ ,‬נאר אינעם אייבערשטן‪”.‬‬ ‫מאכען נאר דאס וואס‬ ‫וועלט??‬‫בנידימאמינים‬ ‫מאמיניםפון‬ ‫צייטווייליגקייט‬ ‫העלפען‪ ,‬אבער‬ ‫וכו’‪ ,‬און ווי מער‬ ‫איר עלטערן‪ ,‬נאכדעם וואס דער מאן האט זיך אויפגעוועקט‪,‬‬ ‫עלטערן‪,‬דא‬ ‫אירעאיז נישט‬ ‫פון עס‬ ‫שמחתינו’‪,‬הויזווייל‬ ‫עס ‘זמן‬ ‫פאדערט זיך פונעם מענטש‪ ,‬און אויך אין די מעשים גלייבן זיי‬ ‫פרעגט‬ ‫געפונט זיך אין‬ ‫איזער‬ ‫ער אז‬‫דעריבער‬ ‫זעהט‬ ‫עס איז קלאר איז כדי אנצוקומען צו א מצב אז דער‬ ‫אז עס קומט פון אייבערשטען"‪.‬עכ"ל‪ .‬דער מחלוקת קען זיין אז‬ ‫מציאותר"י‪.‬אויף דער‬ ‫גאנצע‬ ‫זיין‬ ‫אז‬ ‫פילן‬ ‫זאל‬ ‫מענטש‬ ‫דערווייטערט‬ ‫מען‬ ‫פארזיכערט‬ ‫וואס‬ ‫איינער‬ ‫איר וואס טו איך דא‪ ,‬וואס האב איך מיט דיינע עלטערן?‬ ‫פון‬ ‫שמחה‬ ‫א‬ ‫ווי‬ ‫שמחה‪,‬‬ ‫עראזא‬ ‫נאך‬ ‫עס הענגט זיך אהן אינעם מחלוקת פון רשב"י און‬ ‫איך קען‬ ‫אז אין‬‫שטייט‬‫געזאגט‬ ‫טמיר עס‬‫אזוי ווי‬ ‫אייבערשטן‪,‬האס‬ ‫געעטפערט‪ ,‬די‬ ‫איהםאינעם‬ ‫אמת’דיג‬ ‫זיךהאט זי‬ ‫וועלט איז נאר צייטווייליג‪ ,‬דארף ער זיך גוט אויסריינגין‬ ‫זיך פון די תאוות‬ ‫געווארןטענ'ס‬ ‫נתייסדמיין טא‬‫טראגן צו‬ ‫וויל און‬ ‫זענען‬ ‫דעריבער‬ ‫זאך איך‬ ‫גיטעאון‬ ‫הלבבות‪.‬‬‫וועלכע‬ ‫חובת‬‫נעמען‬ ‫ספר‬ ‫?? איז נאך‬ ‫מענטש‬ ‫דער‬ ‫לאנג‬ ‫ווי‬ ‫און‬ ‫« וואס איז די עצה אויף צו האבען פרנסה ברווח‬ ‫הלב’‪,‬‬ ‫‘טמטום‬ ‫זיין‬ ‫פון‬ ‫קיין‬ ‫נישט‬ ‫צו‬ ‫כדי‬ ‫האב‬ ‫טוב‪,‬‬ ‫איך‬ ‫יום‬ ‫'ווייל‬ ‫דעם‬ ‫גענומען‬ ‫אין‬ ‫הושענות‬ ‫דיר‬ ‫איך‬ ‫און‬ ‫האב‬ ‫תפלות‬ ‫שטוב‪,‬‬ ‫אלע‬ ‫די‬ ‫ארומגענומען מיט זיינע פגמים און עבירות‪ ,‬איז זייער‬ ‫פונעם גוף‪ ,‬אלץ מער‬ ‫וויסן אז אלע ברכות פונעם גאנצן יאר איז אפהענגיג נאר‬‫אליין'‪.‬‬ ‫דיר‬ ‫ווי‬ ‫זאך‬ ‫בעסערע‬ ‫עס ווערט געפסקנ'ט אין רמב"ם ז"ל )סוף הל' שמיטה ויובל(‪,‬‬ ‫שווער אז ער זאל צקומען צו אזא געפיל‪.‬‬ ‫און‬ ‫די תבואה‬ ‫רשב"י‪,‬‬ ‫אין צו‬ ‫פארזיכערן‬ ‫געגאנגען‬ ‫צוריק‬‫פארפאלקנישט‬ ‫אייבערשטן און זיך‬‫אינעםזענען די‬ ‫וז"ל‪' :‬פארוואס האבען שבט לוי נישט באקומען קיין טייל אין‬ ‫ווי‬ ‫תרנ”א)‬ ‫(סוכות‬ ‫שרייבט‬ ‫אמת‬ ‫שפת‬ ‫די‬ ‫ווי‬ ‫אזוי‬ ‫און‬ ‫אויפגעשטאנען און ווערט ערוועקט די‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫די‬ ‫פון‬ ‫צייט‬ ‫רשב"י‬‫די‬ ‫אין‬‫איז‬ ‫יעצט‬ ‫געשיכטע‪,‬‬ ‫צוזאם‬ ‫די‬ ‫נעמט‬ ‫פארציילט‬ ‫וואס ער‬ ‫ארץ ישראל צוזאמען מיט אלע שבטים‪ ,‬דערפאר‪ ,‬וואס זיי‬ ‫כלל‬ ‫דעריבער‬ ‫באשעפער‪,‬זענען‬‫טעגדיפון סוכות‪,‬‬ ‫דינען‬ ‫יעצטיגע‬‫אפגעשייד צו‬ ‫נפשית’דיגע ליבשאפט זענעןפאלגענד‪:‬‬ ‫געווארען “אין די‬ ‫א‬ ‫מיט‬ ‫געווארען‬ ‫געהאלפען‬ ‫זענען‬ ‫און אויף דעם איז אויך מרמז די מצוה פון ניסוך המים‬ ‫זיי‬ ‫און‬ ‫זיי‬ ‫אויף‬ ‫געדאווענט‬ ‫פונעם‬ ‫וועלטליכע‬ ‫מיטדידישאטן‬ ‫אונטער‬ ‫באשעפטיגן‬‫זיך צו רוהן‬ ‫משתוקק‬ ‫זענעןישראל זיך‬ ‫אפגעשייד פון‬ ‫עקרות‬ ‫מען זאל‬ ‫אפילו‬ ‫העלפען אז‬ ‫יו”טצו סוכות‪,‬‬ ‫אוהםא כח‬ ‫האבען‬ ‫צדיקים‬ ‫מקיים‬ ‫וויילאיז‬ ‫קינד‪,‬מען‬ ‫וואס‬ ‫ווערן‬ ‫ישראל‬ ‫כלל‬ ‫פון‬ ‫נשמות‬ ‫זאכען‪ ,‬און האבען באקומען זייערע טייל אין בית המקדש ווי‬ ‫עצם‬ ‫די‬ ‫ווייל‬ ‫אייבערשטן‪,‬‬ ‫צום‬ ‫לעכצט‬ ‫מען‬ ‫און‬ ‫בשר ודם‬ ‫צום ק"ו מאדאך א‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬און‬ ‫דאך א‬ ‫הארץ‬ ‫עס איז‬ ‫מדרש‪,‬דאס‬ ‫ענדיגט די‬ ‫אויסצוגיסן‬ ‫געדענקן‬ ‫הבליכ(‪.‬עולם הזה‬ ‫נאר די‬ ‫)במדבר יח‪,‬‬ ‫אייבערשטן‪,‬ת ָך'‬ ‫נאכןי ֶחלְ ְק ָך וְ נַ ֲחלָ ְ‬ ‫פסוק‪ֲ ' ,‬אנִ‬ ‫עס שטייט אין‬ ‫נאכגעשלעפט‬ ‫בעסערע‬ ‫נישט קיין‬ ‫שטייט אין‬ ‫האב עס‬ ‫אזוי ווי‬‫העלפן‪ ,‬איך‬ ‫ער זאגט‪,‬‬ ‫וואסקען‬‫דעם ער‬ ‫דורך נאר‬ ‫וואס‬ ‫געדענקן אז‬ ‫דעם‪.‬‬ ‫פון‬ ‫זיין‬ ‫דעת‬ ‫מסיח‬ ‫נישט נאר איינער וואס געבוירן צו שבט לוי האט געקענט‬ ‫זאל‬ ‫מענטש‬ ‫דער‬ ‫אז‬ ‫מאכן‬ ‫מען‬ ‫און‬ ‫אייבערשטן‪,‬‬ ‫און‬ ‫ישועה‬ ‫זאך ִּב ְטחּו בֹו ְבכָ ל ֵעת ָעם ִׁש ְפכּו לְ ָפנָ יו לְ ַב ְבכֶ ם (תהלים‬ ‫די‬ ‫אויסגעפוילט‬ ‫האט‬ ‫דיר‪,‬‬ ‫ווי‬ ‫וועלט‬ ‫אויפן‬ ‫פסוק‬ ‫ריין‬ ‫זענען‬ ‫ישראל‬ ‫כלל‬ ‫ווען‬ ‫אין דעם זוכה געווען‪ ,‬נאר יעדער איד וואס זיין הארץ גלוסט‬ ‫כיפור‬ ‫יום‬ ‫נאך‬ ‫דעריבער‬ ‫ווארטען‬ ‫ק"ו אידישע קינדער וואס‬ ‫געווארען‪,‬‬ ‫זענען געהאלפען‬ ‫זיךאלע‬ ‫פון‬ ‫דערווייטערטפון‬ ‫מעןזיך אפצושיידן‬ ‫צוגעגרייט‬ ‫גייסטאוןאיזווי מער‬ ‫זיין וכו’‪,‬‬ ‫איהם אין‬ ‫געווארן‬ ‫שוין אזוי לאנג אויף ישועת ה' און שרייען אויס יעדן טאג אז זיי איז זוכה צו די סוכה‪”..‬‬ ‫‪.‬‬‫ט)‬ ‫סב‪,‬‬ ‫ערוועקטאיזדי‬ ‫צו וואס ער‬ ‫ווערט‬‫מער וועג‬‫גלייכען‬ ‫אלץ‬ ‫אויפן‬ ‫פונעםגייןגוף‪,‬‬ ‫זאכן‪ ,‬און‬ ‫תאוות‬ ‫וועלטליכע‬ ‫די‬ ‫וועלטיו”טווי די‬ ‫צייט פון‬ ‫זאך דיאויפן‬ ‫דוקא אין‬ ‫בעסערע‬ ‫אלעס איז‬ ‫נישט קיין‬ ‫דאס איז‬ ‫האבען‬ ‫און‬ ‫איינזאמלען‬ ‫פון‬ ‫סעזאן‬ ‫די‬ ‫אייבערשטער‪ ,‬זיכער איז רעכט זיי זאלן געהאלפען ווערן'‪ ,‬ע"כ‪.‬‬ ‫איז‬ ‫דעמאלטס‬ ‫וואס‬ ‫סוכות‪,‬‬ ‫וואס‬ ‫צו‬ ‫מען דיאיזיאךזוכה‬ ‫פון זיך‬ ‫אראפ און‬ ‫אייבערשטן‪,‬‬ ‫צוםווארפט‬ ‫לעכצט און‬ ‫געווארען‪,‬‬ ‫באשאפעןמען‬ ‫צייט און כוחות מען נפשית’דיגע ליבשאפט און‬ ‫זיי‪ ,‬אזא מענטש ווערט געהייליגט‬ ‫סוכה”‪,‬מיט‬ ‫רעכענען זיך‬ ‫אלע תבואה וואס איז געוואקסן במשך די יאר‪ ,‬און וויפיל‬ ‫עכ”ל‪.‬‬ ‫מענטשן די‬ ‫דוקא‬ ‫אז‬ ‫תורה‪,‬‬ ‫די‬ ‫מיט די מדרש קען מען פארענטפערן די ווערטער פון‬ ‫פאדערט‬ ‫האט אריינגעלייגט און דעם‪ ,‬און מיט דעם אלעמען‬ ‫בקודש הקדשים‪ ,‬און אין די באשעפער איז זיין טייל אויף‬ ‫רשב"י‪ ,‬ווען זאגט רשב"י אז א מענטש טאר נישט ארבעטען‬ ‫דעריבער פארשטיין מען זייער גוט‪ ,‬אז גלייך נאכדעם וואס מען איז‬ ‫מענטש טוהט‪ ,‬האט‬ ‫דאווענען‪ ,‬דער‬ ‫אמת‪,‬אוןאז די וואס‬ ‫נישטדעם‬ ‫געדענקן‬ ‫אינדערשמען‬ ‫דעמאלטס זאל‬ ‫שטענדיג‪ ".‬עכ"ל‪.‬‬ ‫דאס איז‬ ‫לערנען‬ ‫וועט ער‬ ‫ווייל‬ ‫נישט קיין שום עקזיסטענץ און דעם וואס דער אייבערשטער זאל אזוי באפעלן‪ ,‬אויסגערייניגט געווארן פון די טמטום הלב‪ ,‬אום יום הקדוש‪ ,‬נעמט מען זיך‬ ‫לערנט אונז דער רמב"ם אז דאס בעסטע וועג צו לעבן פאר א איד איז‪ ,‬זיך‬ ‫נאר אלס פארדאכט אז דורך די ארבעט וועט ער קומען צו מבטל זיין פון תורה‪,‬‬ ‫אנדערש תיכף ומיד צו די מצוה פון סוכה‪ ,‬וואס ברענגט אויף דער מענטש די שלימות‬ ‫ארבעטען‪ ,‬עד ביצי‬‫‘מקרני ראמים‬ ‫איינעםנישט‬ ‫אינגאנצען‬ ‫יעדעם‬ ‫זאלאמען‬ ‫שפייזט‬ ‫בעסער‬ ‫וואס‬ ‫אמת’ער‬ ‫געזאגט‬ ‫דער ער‬‫איז האט‬ ‫דערפאר‬‫און ער‬ ‫אינגאנצען איבערגעבן זיין לייב אין גייסט אויף צו דינען דעם אייבערשטען‪ ,‬און‬ ‫און די איינערקענונג אז מען איז אויף דער וועלט נאר צייטווייליג‪.‬‬ ‫פיזיש אבער זיין קאפ און מוח ווייסט ער‬ ‫כינים’‪.‬‬‫איז אבער ווען א מענטש ארבעט נאר‬ ‫אוועקטרייבן אלע שטערונגען פון דער וועלט‪ ,‬ביז זיין אייציגער זאך וואס ער‬ ‫הייליגן‬ ‫פונעם‬ ‫ווערטער‬ ‫די‬ ‫דערמאנט‬ ‫פארמאגט זאל זיין נאר ערפילן רצון ה'‪ ,‬דעמאלטס וועט איהם דער אייבערשטער‬ ‫מאל‬ ‫אסאך‬ ‫שוין‬ ‫האבן‬ ‫מיר‬ ‫ווי‬ ‫אזוי‬ ‫און‬ ‫אנדערע‬ ‫דעריקר אויפן פסוק ּכָ ל ָה ֶאזְ ָרח ְּביִ ְׂש ָר ֵאל יֵ ְׁשבּו‬ ‫אלע‬ ‫און‬ ‫ה‬ ‫פרנס‬ ‫זיין‬ ‫ברענגט‬ ‫וואס‬ ‫איזכלי‬ ‫אויךערדער‬ ‫שרייבטנישט‬‫קלארעהייט אז‬ ‫און אזוי‬ ‫עֹוררּו ֶאת‬ ‫השתדלות‪ּ.‬ת ִעירּו וְ ִאם ְּת ְ‬ ‫שוםפסוק ִאם ָ‬ ‫אויפן‬ ‫פי”ט)‬ ‫והבטחון‬ ‫האמונה‬ ‫צושיקן אלעס וואס ער באדארף אהן קיין‬ ‫ספר‬ ‫(אין‬ ‫רמב"ן‬ ‫פון‬ ‫זאך‬ ‫בעסערע‬ ‫קיין‬ ‫נישט‬ ‫האב‬ ‫איך‬ ‫כג‪ ,‬מב)‪ ,‬אז דעריבער שרייבט די תורה די לשון ‘אזרח’‪ ,‬ווייל דוקא‬ ‫'באשעפער‪,‬‬ ‫אויס‬ ‫שרייט‬ ‫ער‬ ‫(ויקראאון‬ ‫געברויכן‪,‬‬ ‫ַּב ֻּסּכֹת‬ ‫אפךא‬ ‫בזעתווען‬ ‫זיין‪ ' ,‬אז‬ ‫מרמז‬ ‫קומט‬ ‫דאס‬ ‫אז‬ ‫‪,‬‬‫ער ָה ַא ֲה ָבה ַעד ֶׁש ֶּת ְח ָּפץ (שיר השירים ב‪ ,‬ז)‬ ‫זיין‬‫און‬ ‫געברויכן‪,‬‬ ‫מצליח‬ ‫נאכן‬ ‫אלע‬ ‫זיינע‬ ‫הבית‪,‬‬ ‫מיט‬ ‫בעל‬ ‫ווערן‬ ‫גאנצע‬ ‫אלפען‬ ‫א‬ ‫געה‬ ‫פילט‬ ‫זיכער‬ ‫מענטש‬ ‫וועט‬ ‫דער‬‫מענטש‬ ‫ווען‬ ‫אזיין‬ ‫דעמאלטס‬ ‫דיר'‪,‬‬ ‫ווי עס שטייט אין ספה"ק ישמח משה )בפרשת בשלח(‪ ,‬אויפן פסוק‬ ‫ומיד‬ ‫קען אויך‬ ‫לחםתיכף‬ ‫אבער עס‬‫זאל ער‬ ‫ברויט‪,‬‬‫גשמיות'דיגעזאך‪,‬‬ ‫אויף עפעס א‬ ‫התעוררותלחם‬ ‫פשוטא מיינט מען‬ ‫באקומט‬ ‫מענטשלחם'‪.‬‬ ‫תאכל‬ ‫וועט‬ ‫ער וויל‬ ‫לעבן‪,‬‬ ‫זיין און‬ ‫גאנץאיזיאר‪,‬‬ ‫ווייל אדאס‬ ‫האטדי תורה‪,‬‬ ‫געהארוועט‬ ‫ער פון‬ ‫וואס זיין‬ ‫אויףמבטל‬ ‫צוקומען צו‬ ‫נישטדי פירות‬ ‫וועט‬ ‫אפצושניידן‬ ‫דורך‬ ‫און‬ ‫התעוררות‪,‬‬ ‫די‬ ‫אט‬ ‫אויס‬ ‫דריקט‬ ‫מיינען 'תורה'‪ ,‬ווי די גמרא דרשנ'ט )חגיגה יד‪ (.‬כל משען לחם אלו בעלי תלמוד‬ ‫מעשה‬ ‫די‬ ‫וואס‬ ‫מעשה‪,‬‬ ‫א‬ ‫אין‬ ‫אריינלייגן‬ ‫ארבעטען‪.‬‬ ‫קען‬ ‫איינער‬ ‫אזיין‬ ‫אז‬ ‫האלטען‬ ‫רשב"י‬ ‫אויך‬ ‫זיך גיין אריינזעצן ביי זיך אין שטוב באקוועמערהייט ‘מעשה בעל הבית’‪ ,‬דוקא‬ ‫ברויט דארף מען‬ ‫התעוורות‪.‬‬ ‫גשמיות'דיגע‬ ‫פון דעם‬ ‫אייביגאוןא זכר‬ ‫אזוי ווי‬ ‫בלחמי‪,‬‬ ‫בלייבן‬ ‫וועטלחמו‬ ‫דעםה( לכו‬ ‫שנאמר )משלי ט‪,‬‬ ‫דעמאלטס וויל דער אייבערשטער אז דער איד זאל ארויסגיין אין די סוכה‪ ,‬און‬ ‫פאדערט זיך‬ ‫כיפור‪,‬‬ ‫תורהאום יום‬ ‫און אויך צו פארשטיין‬ ‫אויסגעלייטערטקייט‬ ‫ריינקייטאזוי‬ ‫ווערט גרייט‪,‬‬ ‫פלאגן ביזע עס‬ ‫באקומען אזא‬ ‫ממילא נאכן‬ ‫אסאך‬ ‫« אין וואס קריגן זיך דער בעל חובות הלבבות מיטן רמב"ן??‬ ‫א פראוויזארישע געצעלט‪ ,‬כדי איינצוקריצן ביי זיך גוט‪ ,‬אז ער איז קיינמאל‬ ‫אויסטוישן זיין‬ ‫בויען‬ ‫אנפאנגען צו‬ ‫יו”ט קען‬‫מענטש‬ ‫ומידא נאך‬ ‫פסוק אז‬ ‫דער תיכף‬ ‫מען זאל‬ ‫פלאגעניש‪,‬אזזאגט‬ ‫אוןווי פאסיג‪,‬‬ ‫נישטמיהמער‬ ‫אסאך‬ ‫רשב"י מיט ר"י אז זיי קריגן זיך איז‬ ‫הבית‪.‬‬‫מחלוקת פון‬ ‫דער קיין בעל‬ ‫נאך קען מען ערקלערןנישט‬ ‫תורה‪,‬‬ ‫אין‬ ‫פלאגעניש‬ ‫אויף‬ ‫ברויט‪,‬‬ ‫מאכן‬ ‫צו‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫וואס‬ ‫שווייס‬ ‫און‬ ‫פלאגעניש‬ ‫אינעם אופן פון מדת הבטחון‪ ,‬ווי עס ווערט ערקלערט אינעם ספר אבן ישראל די סוכה‪ ,‬וואס וועט פאראייביגן אט דעם רייניגקייט‪ ,‬דורך דעם וואס עס וועט‬ ‫איזדער משנה זאגט‬ ‫נארצייטווייליג‪,‬‬ ‫גשמיות‪ ,‬ווי‬ ‫דער וועלט‬ ‫פעהלן פון‬ ‫לעבן אויף‬ ‫גארנישט‬ ‫אויך דער‬‫מענטש אז‬‫וועט איהם‬ ‫אינעם‬ ‫כדעם‬ ‫און דור‬ ‫איינקריצן‬ ‫צייטווייליג!!ווי ער שרייבט‪" :‬אין מדת‬ ‫נאר סלנטר זצ"ל‪,‬‬ ‫ישראל‬ ‫וועלט‬ ‫הצדיק רבי‬‫אויף דער‬ ‫הגאון‬ ‫)דרש ג(מעןפוןאיז‬‫»‬ ‫אוןמען‬ ‫זיך‬ ‫נעמט‬ ‫טובים‪,‬‬ ‫ומעשיםתורה‬‫מצוות יאך פון‬ ‫אויף זיך די‬ ‫נעמט מער‬ ‫מ"ו( דער וואס‬ ‫אריינצוכאפן ווי‬ ‫מען)פ"גזעהן‬ ‫אבות‬ ‫דארף‬ ‫מסכת‬ ‫ממילא‬‫אין‬ ‫וועג‬ ‫דערקומט‬ ‫הלבבות‪ ,‬און‬ ‫סוכות‬ ‫אז די יו”ט‬ ‫חובות‬ ‫טיפערעפונעם‬ ‫געדאנק‪,‬‬ ‫וועגן‪,‬אדער וועג‬ ‫ענין נאך‬ ‫דעםערליי‬ ‫איןצוויי‬ ‫ליגטדא‬‫הבטחון איז‬ ‫און עס‬ ‫אראפ פון איהם די עול מלכות ודרך ארץ‪.‬‬ ‫פונעם רמב"ן‪ .‬לויט די חובות הלבבות )אין שער הבטחון פרק ד'(‪ ,‬דארף דער מענטש‬ ‫אפהיטן זייער שטארק פון זיך נאכאמאל פארשמירן‪.‬‬ ‫אונז לערנען אז נישט נאר אז מיר זאלן נישט פילן ‘בעל הבית’ כלפי אונזערע‬ ‫}ב{‬