ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

ן אי
יד א
ש י ערב שב”ק פרשת
סוכות hiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiig
ט”ו תשרי שנת תשפ”ז
בס"ד
בס"ד
נאכדעם וואס דער מענטש ווערט גערייניגט פון די עבירות אום יום כיפור ,קען מען מקבל זיין
די הארה פון מצות סוכה!!!
הארבקייט איז ווען דער מענטש מיינט אז מיט זיין רייכקייט וועט איהם העלפען
פארדעם) ,און האט זיך אפגעטיילט פון זיי) ָּב ֵעי קב”ה לְ ֶמ ֱח ֵדי ִּב ְבנֹוי (-וויל זיך
אין זיין ארעמקייט וועט איהם שלעכט מאכען ,דעריבער טוהט ער זיך פארהוילן
כיפור?? מוצאי יום
כפירה?? סוכה גלייך
פרנסה אלס צו בויען די
השתדלות אויף ענין די איז דער
גערעכענט וועןוואס
ווערט «»
דאךיתעסלֹו ֵּב איז ֶבן
דען,ה וַ ּיִ
אין ֻסּכ ָֹת לעבען ַסע
זייןיַ ֲעקֹב נָ
פארזיכערןיב וְ
ישראל) ַמה ּכְ ִת דער אייבערשטער פרייען מיט כלל
טוהט זיך פון מצוות צדקה ,ווייל ער אלוקיך
איז פאלגענד :ה'“מען
ווי הזה יברכך הדבר תרכ”ה)סימןבגלל איןי( 'כי און)טו, פרשה תרכ”ד וואכענדיגע
די (בסוף סי’ רמ"א שטייט אין שרייבט די
דעם א
אין ַק ְט ְרגָ
ערןמן ְמ פארזיכיבּו ִ
זיך ִא ְׁש ֵּתזִ
טוהט ָהא
אוןּב ֻּסּכֹות
ח"ובּו ַ
זרה ְּדיָ ְת
עבודהּכֵ יוָ ן
דינט ֻסּכֹות.
וואסּמקֹום
איינערׁשם ַה ָ
צו ְק ָרא ָ
געגליכן ּכֵ ן
וְ גו’ַ .על די דערפאר דיר וועט צדקה,
אנצוהייבן גלייך מוצאי יום כיפור צו בויען די סוכה ,כדי ארויסצוגיין פוןטיילן וועסט די אז ידך'. משלח ובכל מדקדקמעשיך בכל
קּוד ָׁשא ְּב ִריְך הּוא סוכה ,ווערט מען געראטעוועט פון די מקטרג) וְ ְ איהם. העלפט אין
(-וויבאלד זיי זיצן
אז דאס די טוהסט .טייטשט הרה"ק וואס מעשים
איין מצוה צו די אנדערע”. דיינע אלע בענטשן אייבערשטער
אוןאיארבעטן ְּב ַה
צוצוגייןאהצוחּולְ ֵקהֹון קינדער) .זַ ּכָ ָ ָח ֵדי ִּב ְבנֹוי (-און דער אייבערשטער פרייעט זיך מיט זיינע מקאברין זי"ע ,אריין דעם פסוק ,ווען וועט דיר דער אייבערשטער בענטשען
צו דערגיין וואס איז די תורה'דיגע בליק און וויאזוי אין אלעדוקא און זיין עוסק דארפן
וועלט)”, פון יענע ווערטעראויףפייערדיגע וועלט און
חלק אויף דער פרנסה,ד ָא ֵתי
ּוב ַעלְ ָמא ְ
ַעלְ ָמא ְ אנדערע פרנסה מעןאויף האנדלען פארוואס זאל אריינטראכטן,מיינט ,דיין מעשים ,וואס דאס אלעדארף דיינעמען און
רבינו בחיי זייער די
עס אין מירזענען(-וואויל
טרעפען ברענגען די
הזוה”ק. דימענטשליכע געברויכן אויף דער וועלט ,דאס איז נאר ווען די וועסט שטענדיג
צו מצוה איין פון ‘גיין פון ‘ענין’ דעם זיין צו מקיים כדי סוכה, פון מצוה
מענטש פארשטאנד און מאכט ליכטיג עכ”לדער
)בפתיחה לפרשת שלח( וואס לערנט אויס אינערליכע
אן מעשים ,עס עפעסאלע פארהאןדיינע איזאויף מיט ברענגסט אז עס
גארנישט משמעדי פון דעם, גלייבן ,אז לכאו’ איז געדענקען און צווייטע’.
וועג.א טיפע סוד אין קלארע
פארהאן מיטאזדיאיז
ריכטיגמיר,
אומצוגיין זעען
אזוי זוהר הק’ איד ווי
פון די אויגן פון א
ווערטער דיפון די מצוות
אייבערשטער דערדי צוויי איז אזשפייזערנישט סוכה ,און ריכטיגער מצוה פון די דער אבער טוהן ,און יום צוהקדוש פליכט צווישן נאר א שייכות
איז
התשועה'.פון
‘סוכות’ ,ווייל ליום נאמען
מלחמה ולה' מוכןמיטן
פלאץ
לא(די'סוס
אנגערופן
האטמשלי )כא, המלךאבינו
זאגט אין שלמהיעקב
דעם וואס צייט.און דורכדעם זעלבעטוהן, זאל מוזן אין די מענטש צוזאמגעטראפן געאורטיילט אז דער זיך ‘צופעליג’ האבןהאט אליין ,און ער
מלחמה ,מיט
כוחות צווישן דיגעראנגעל די
שווערעבאקעמפפען אפגעטוהןצוא קענען
גרייט א פערד האבען זיך מענטש דארף
קוליסן’ האט דער
‘אונטער די פון דער געהערטאויב
באשערט, איהם
מיין האב איזאיך “...און וויפל עס פאלגענד: צושיקן איהם ווי סימן תי”ז) אייבערשטער שרייבט (אין טורדער וועט די
צווייאיז צוזאם די
‘סוכות’, מיטןגייען
נאמען פלאץאזווי
פארשטיין ווי דאס דאך
אנרופן דאס אוןדארףאייבערשטען.
פונעםכלל ישראל. די הילף
הטומאה און א צו זיין זוכה ער וועט דעמטאלטס
ברודער הרב יהודה וכו’ ,אז די ימים טובים האט מען מתקן געווען אקעגן די בעט, אר זיין צו צוגיין אזוי וועט מענטש
פעהלטדיאיהם אויס
מקטרגים. וואסזיי פון
אייבערשטען ,היט
הילףאיןפוןדי סוכה וואס
לויפטדיאריין
ישראלמענטש
האט דער
אויב כלל זאכן,
מרמז אז הארעוואניע. פסחזיין ברכה אין
די פערד צו באקעמפפען ,ערקלערט דער רבינו בחיי ,שלמה המלך לערנט אונז לּוׁשי וַ ֲע ִׂשי ֻעגֹות אברהם ,אזוי ווי עס שטייט אין פסוק ִ איז אקעגן אבות,
און אין ספר חמדת הימים ,איז ער מסביר לויט די ווערטער פונעם זוהר הק’, עסיח ,ו) און דאס איז געווען אום פסח .שבועות איז אקעגן יצחק ,ווייל די
מה( אמנם ד"ה )פכ"א ישרים המסילת בעל דער וואס דאס באוואוסט איז (בראשית
דא אויס א לעבענס וועג ,אז עס פאדערט זיך פונעם מענטש צו מאכן אלעס וואס
שרייבט ווי ער איז וואלט מענטשיצחק.דיסוכות וואר אז איז פון 'עס איל געוועןמה(. ד"ה אמנם )פכ"אדאך ספר איז זייןתורה שרייבטפוןאיןמתן
פארלאזען הקדוש ,זיך מוצאי יום
איבריגע זאל ער גלייךדאס בדרךדי סוכה
הטבע ,און בויען צו צו
טוהן מנהג
הענט זיינע די
טעם פון איז איןדי אקעגן פון די תקיעות
מלחמה,יום
גלייךדי מוצאי אז נפש, בעלי און מדקדקים זיך פירן “דעריבער פאלגענד: ווי ער זאל דאך און גארנישט, טוהן נישט
עס שטייט ּולְ ִמ ְקנֵ הּו ָע ָׂשה ֻסּכֹת (בראשית לג ,יז)” ,עכ”ל פונעם טור. און הענט פארלייגטע מיט אזויזיצן געקענטיעקב,
אויפן אייבערשטען הילף ,אז ער וועט איהם צוברענגען צו באזיגן
אויסצו
גלייך אן עסזיין פאנגן עפעס אזייןמלאכה, אייבערשטערטוהן
דער נאך פאר זיי סעודה, באקומען אלעס וואס איז איהם באשערט פון הימל ,ווען נישט דער אייבערשטער
פעהלט וועלט ,אז באשאפען נאכןהאט כיפוראזוי
ווייל יענע אדםגערופן האט וואס יעקב
הּוא הַ ּיֹוםּב
ַ בׁשָ ּיָ וַ פסוק אין שטייט וואס טעם דעם וועגן איז דאס סוכה, די בויען הראשון ,אז געשאלטען עניןהאט וואס ער גאנצער וועלט דער פון די פארשטיין און אנהייב דארף גוזר זיין זאל מען און
אויסצופילן די געוואוינהייט פון די טבע ,און נאר אויף דעם טוהט דער ער וואס זאך עיקר די איז דען צו ‘בית’, נישט און ‘סוכות’, נאמען מיטן פלאץ
מיט שווייס און פלאג וועט ער האבען זיין שטיקל ברויט ,און דעריבער מוז דער
מענטשיום
שעיר פון וואסדידער דורכדעםאויף
איז מרומז דאסאון
וואסא נס,
הילףטז),דורך אייבערשטערׂש ִע ָירה
ברענגען זיין
(בראשית לג, ֵע ָׂשו לְ ַד ְרּכֹו ֵ פרנסה.די סוכות ,ער האט האט דאך ברענגעןגעווען פלאץ איז יענעם צוזיך פלאגן דארטאוןאויף ארבעטן געטוהן מענטש האט
דערגרייכן
אפ, טיילט זיך קענען מקטרג די זאלנאר ער
גרונד ,ווי
דעםאון ווי ער צו
עשיו, גרייטפון
פליכט חלק
זיין איז די
ערפילןדאס טוהט וואס כיפור קינדער. און ווייבער זיינע מיט ער האלב, א אין יאר גאנצע א געוואוינט דארט
האף.סּכ ָֹתה (שם יז) ,צו טוהן די מצוה פון סוכה” ,עכ”ל. זייןנָ ַסע ֻ
אוןקֹב זיין ווילן וְ יַ ֲע קומט אויס ,אז עס איז נאר אזוי שטייער וואס מען דארף געבן פאר דער מלך,
וואס
שטייט אין אויף דעם פלאץווי עס דעם,א אזוי פון פון נאמען מענטש אן די
ארויסצודרייען מעגליךא זיך ווען רופט פוןנישט בכלל,איז און עס און
ווי צום ביישפיל ביי א מלחמה ,דארף דער מענטש צוגרייטען א פערד מיט האט 'בכלוואס ער אינטרעסאנט
מעשה ידיך תלמודאיזלומר )יד ,כט( סוכה ,וועם יושב ובטל, אפילושאף א יכולזיינע קכ"ג(פאר געטוהן האט)דברים ערספרי
שמחה??אין הענט פון זיין אויףאריינפאלן וועט ערמסוגל סוכות
נישט טובאויב קענען איז יום
באזיגען ,און פארוואס »
וואפען צו שאף. ארבעטזיינע געבויעט פאר
איהם צו ברענגען זיין שטיקל העלפט אשר תעשה' ,אבער נישט אז זיין
מעדיצינען און
נוראים, געבןאון ימים איהםסוכות צווישן שייכותמעןמענטש דארף טיפער ,די קראנקער אדערצובייזייןא אביסלפיינט,מבאר כדי זאכןברכה,
אויף אריינגיין די
וואונדערליכע געברענגטדעם זאל ארבעט וואס אין אביסל ווערט (רעי”מ קא). הק' גענוג זוהר איז דערפאר ברויט ,אין אבער
וואס עסנווארג יהם א פון אפהאלטען און
מען מעיין אין די טעם פון מצות סוכה .עס שטייט אין די תורה ַּב ֻּסּכֹת גוף, זיין שטארקען זאל וואס געווירצען
דארף אייבערשטענס
די אין מרמז אויף פארזיכערן איז
מענטשדאס אלעס עשיו ,וואס זיך דער זאלאון יעקב ווייטער עניןאוןארום דארט גאנצע און פון דעם
האטּכִ י
מענטשֹתיכֶ ם
דערדעּו ֹדר ֵ
וואסמ ַען יֵ ְ
אלעםֹת ,לְ ַ
דעםבּו ַּב ֻּסּכ
נאך יֵ ְׁש
אבערׂש ָר ֵאל
געזונט,רח ְּביִ ְ
זיין ל ָה ֶאזְ ָ
פארים ּכָ
שאטעןת יָ ִמ
קעןבּו ִׁש ְב ַע
ֵּת ְׁש עכ"ל.
הייליגע טעג ,ראש השנה יום הקדוש און סוכות ,ווי עס שטייט ווי פאלגענד: זאך'. שום קיין אויף ערגערן נישט זיך און הילף,
געטוהן וואס עס ליגט אין זיין באגרייף ,דארף זיך דער מענטש פארזיכערן און
ֹלקיכֶ ם אֹותם ֵמ ֶא ֶרץ ִמ ְצ ָריִ ם ֲאנִ י ה' ֱא ֵ הֹוצ ִיאי ָ הֹוׁש ְב ִּתי ֶאת ְּבנֵ י יִ ְׂש ָר ֵאל ְּב ִ
ַב ֻּסּכֹות ַ נאכצוגייןספר
און (-איהםאין זיין הרמב"ם בןדיר אברהם ָּת ִ
רבינורגָ א לֵ יּה פוןּולְ ַק ְט ְ ווערטערריּה
דימיזַ ל ֲא ַב ְת ֵ זענען לְ ֵ שארףת יַ ֲעקֹב גארע ָׂשו ֶא “וַ ּיִ ְׂשטֹם ֵ
גלייבן אז נאר מיט די הילף פון אייבערשטען וועט ער טאקע באזיגען און געזונט
(ויקרא כג ,מב-מג) .ביי אלע אנדערע מצוה ,זענען פארהאן דיעות וואס האלטן מענטשין 'דער ִ
יֹומין ְּד ֵב דעם,אינּון אהן אויף
געגאנגען) ְּב ִ ווארנטאיז יל ער הבטחון( ָאזִווי
)פ"ח וְ יַ ֲעקֹב איהם). השם לעובדימיט זיךהמספיק
ווערן ,ווייל ער האט נאר צוגעגרייט דער גרונד וואס אויף דעם וועט קומען די (-און יעקב שטענדיג רייצן
אבער אז מצוות צריכות כוונה ,און אנדערע וואס האלטן אז אין צריכות כוונה.
ישועת ה' ,ווי מען זעהט אז נישט אלעמאל טראץ וואס דער מענטש האט געטוהן פרנסה,
יק כיפור) ָע ִרברענגען און יום איהם השנה וועט ראש דאס ארבעט ,אז
צווישן יענע טעג, (-איןזיין פארזיכערן אין ּפּורים יֹום ַהּכִ ִ טוהט לְזיך וואס ַה ָּׁשנָ ה רֹאׁש
געזונטאיז
איינער יעדערער נישטתרכ”ה) אז
אלעמאל ווערט (אנפאנג סי’
קריג ,און די דיב"ח שרייבטער
סוכה ,געווינט מצוה פון
באשיצונגען בעסטע ביי די די דעם
יּוב ָּתא עסא ִמּנֵ יּה (-ער איז אנטלאפן כדי צו געראטעווט ווערן פון איהם)ָּ .תב ִּב ְת ְ
צוליב ח"ו, אייבערשטען אין לייקענען פון פאזיציע אינעם אין אריין גייטּתזָ ָב
לְ ִא ְׁש ְ
כוונה ,ווייל עס שטייט קלאר אין פסוק די טעם פון צריכות מצוות
טראץ די אלע באהאנדלונגען. אז מודה רייך ָּׁשנָאיןה
מאכטֹאׁש ַה
וואסא ֵתי ר דערעד ְד ָ געפאסט)ַ , וואס ער זאגט נאר מיטן מויל אז דער אייבערשטער איז
יתא (-ער האט תשובה געטוהן ,און ַׁשּוֵ י ּגַ ְר ֵמיּה ְּב ַּת ֲענִ ָ
לְ ַמ ַען יֵ ְדעּו ֹדר ֵֹתיכֶ ם. ארעם ,וואס מאכט לעבן און טויט ,וואס מאכט קראנק אין געזונט ,אבער אין זיין
ווייל נאר די אייבערשטענס כח ברענגט די ישועה ,ווי דוד המלך זאגט )תהילים ּפּורים (-ביז עס איז אנגעקומען ר”ה און יו”כ)ּ ,כְ ֵדין יָ ְד ֵעי יִ ְׂש ָר ֵאל ְד ֵע ָׂשו ָּבא וְ יֹום ַהּכִ ִ
הארץ טראכט ער אז לויט זיינע מעשים וועט ער האבען פרנסה ,און לויט די
עיקר הסוסאז די
יחפץ לא בגבורתמען,
סוכה זעהטמצותוגו' לא
לעצבותםשרייבט בייתורה ומחבש וואס די
לשבורי לב הרופא פון ג -דייז(,טעם
קמז, וְ ִעּמֹו ַא ְר ַּבע ֵמאֹות ִאיׁש (-דעמאלטס ווייסן די אידן אז עשיו קומט מיט פיר הונדערט
מעדיצינען וועט האבען געזונט ,און איינער וואס טראכט אזוי ווערט ער
ע"כ.צו אמונה אינעם אייבערשטן ,אז לתשועה"
צוקומען הסוסזאל שקרא איד ירצה וגו'
איז ,אז האישמצוה בשוקיפון די
טעם גרייט אין ְט ְרגָ א לֹון לייקענטין לְ ַק ער ְרגֵ י זְ ִמינִ ווימ ַק ְט גערעכענטהּו ְ
מענטשן) ּכֻ ּלְ
זענעןהמלך און דוד זאגט מקטרגים איף דעם זענען זיי (-אלע און אייבערשטען,
געוואלט
פליכט זיךמענטש,ערדערהאט
דעראון ווען וועלט,
גאנצעפאר
וואסדישטייט פירט די באשאפן און ער
שטארקע נסיון דאס איז די ער האט ער (-האט יןעּות
ִ ּוב
ָ לֹותין ע ָ ּבְ י ּגֵס ַ לֹו,
תהיליםצולא ,ז( איך האב פיינט די מענטשן וואס היטן זיך אפ מיט פאלשע מיינונגען, ר צ ֶ יֵ וְ ֹד א מ ְ ֹב ק ע ֲ יַ א ירָ ּיִ וַ , זיי) אויף זיין מקטרג )
וויסןער
ווילערהאט
ער זאל
וועןצייט מצריים,די און
זעלבע אונטער די
פרנסה ,און אין פאר זייןאונטערטענינגט
באשעפטיגן און ארבעטן האט ער אונז צו אייבערשטען'.בקשות) ,וכו’”. איןמיט תפילות און געווען מרבה
ווייל איך פארזיכער זיך נאר
אז נישט זיין מיה און פלאג ברענגען איהם די שפייז ,נאר דורך די ישועת ה'
אויסלערנען ,אז זיך מענטש א וועט דעם פון און דארט. פון ארויסגענומען אונז זיך ב"באי( ְּדיַאזֲעקֹב רֹופֹוס
גמרא ) ָ דעראּפ ְֹט איןע ָׂשו ָ שטייטר ֵ “ּוכְ ֵדין ַא ֲה ַד
כביכולטוט געוואלט וואס
זאגט ,יעדער האט עשיו (-דעמאלטסקרחה רבי יהושע בן
ביזן היינטיגן טאג ,פירט זיך אלעס פונעם אייבערשטן פארן די טובה פון דעם זרה ,און ער
געוואלט עבודהנישט יעקב האט (-אבערדינט אזוי ווי ער ועּוק ְציּה
צדקהְ ,
איז דּוב ֵשיּה געבן ְ פוןעא ֹלא ָּב ָ אויגן זיינעקֹב
יעקב) וְ יַ ֲע פארהוילן זארגן פאר זיך
אין יעדע רגע און אין יעדע רשב"י??
לויטאייביג,
הענט גוטעאויך השתדלות
טוהןליגט אין מען ער און אז מענטש,מעג« ווען לךדֹונִפןי השמר ֲא
)טו ,יַ ֲט(עבֹר נָ א יעקבפרשה
געזאגט) אונזער דעריבעראיןהאט שלעכטס .שטייט נישטדיזייןפסוק וואס ארויס פון גוטס און לערנט עס נישט זיין
פאדערט זיך צוערשט די ארבעט פונעם לויט וואס מיר פארשטיין אז עסמינוט. אלחנןת
רבי ִּב ְׁש ַע ערקלערטּכֹוֵ ,א ָ
הגה"ק
ימ ַתי, הּוא ֵע ָׂשו לְ ַד ְר מיינט ַ'הע"ז'. בליעל ַּבּיֹום דעמאלטס) וַ ּיָ ָׁשב(-איזבליעל ,און עםדיןלבבך ּדֹוּ .כְ ֵדבר יהיה ַע ְב
לִ ְפנֵ י
דיעּו ֹדר ֵֹתיכֶ ם – כדי איר זאלט געדענקען,
אין שטייט זאגט: וואס לה(: ברכות ) גמרא פארשטיין יֵ ְד לכאורה
רשב”ם“ :לְ ַמ ַען מען די שרייבט אזוידארף מענטש,
און וואס גמרא די פון ווערטער
יׁשא (-ווייל ער האט זיך אפגעשיידט פון כלל ישראל די נ"א( אות ב"ב שיעורים קובץ ) הי"ד זי"ע
נְ ִעילָ הְּ ,ד ָהא ִא ְת ְּפ ַרׁש ְמ ָע ַמא ַק ִּד ָ וואסערמאן
זיך דארף מענטש א אז לערנען אונז עס קומט 'ך די תורה 'וְ ָא ַס ְפ ָּת ְדגָ נֶ ָ אינעם פונקט ווייסןדעראז די הויפט
יד( יא, )דברים
הֹוׁש ְב ִּתי ֶאת ְּבנֵ י יִ ְׂש ָר ֵאל – אין מדבר ,פערציג יאר ,אן קיין יישוב און אן ּכִ י ַב ֻּסּכֹות ַ אלע אפ די אייבערשטער לאזט מיר (-און ווייל יְ יהּו זרהֶּ ,פר ֲעלַ עבודהיהֹון וְ כִ חֹוב
יק לְ ֵ ׁש ִבצו צו, קב”ה ָ גלייכט עס ישראל) ,וְ
זאגט ,קען דען
אייבערשטן, רשב"יפארן ישמעאל,
והודיה אפגעבןר'א שבח
אזוי זאגט וועלטאירדער וועט
דורךפוןדעם מנהג נחלה,דיאוןפירן לויט
קיין פארהאן איז עס אז האלט, מענטש דער וואס
חובות פון כלל ישראל און ער פארגעבט זיי)ּ .כֵ יוָ ן ְּד ַההּוא ְמ ַק ְט ְרגָ א ֲאזַ ל ְּב ַההּוא ּדֹורֹונָ א דאס איז, זרה עבודה פון הארבקייט
זיין אז דער מענטש זאל דארפן זיך פארנעמען מיט וועלטליכע געברויכן ווי א געוויסן כח אינעם ע"ז וואס קען העלפען אדער שעדיגן ח"ו ,דאס זעלבע
אויף דעם וואס ער האט אייך געגעבן אזויפיל גוטע זאכן ,און הייזער אנגעפילט וְ ִא ְת ְּפ ַרׁש ִמּנַ יְ יהּו (-וויבאלד די מקטרג איז אוועקגעגאנגען מיט יענע מטתה (ווי עס שטייט
}א{
דאנישט
אויף זענעןזיךמען טאר ווייל מיר
געדענקן אזהשתדלות, טוהן מיר דורך זאלן אייבערשטעןוועלט
בכלל אויף דער פארזיכערן אין
נכסים ,נאר אז זיך אויב
צוגעקומען זייעט איין,אליין וואסאיזמען צייטמעןביים אז
איינרעדן אנזייען נישט אקערט,זאל זיך מעןמען אוןוואס צייט אלעםביים
גוטן, פוןאקערן
ביים נצחיות.אפהאלטונג רוחניות אוןדא קיין מער נישט איז ווי דעם וואס עס
אריינצוכאפן טראץ זעהןמיר זאלן נסים, אויףאון פארלאזן
צייטווייליג דאווענען ,נאר מוז זיין ,אז אויב אידן אלעם”. לערנען און
אזוי ,ווען וועט האבען צייט צוצו דעם
קייןה
נישט ַה ָּׁשנָ מאכטּת ַ
קּופת ער ָא ִסיף ְ
וואסַחג ָה טראץפסוק מדייק דעם אמתמענטש שפתדעם העלפעןאיז דער דעם צו אייבערשטעןארבעט און מיט זייערגעדריקט עס איז וועטסוכה, דאווענען,
סיום פון מס’לערנען אוןווילן (ביי די
אייבערשטענסמסבירדעם די ערוך לנר דעם איז פי טוהן וועלןעל
דאס און , דעגרייכט ער וואס טוהן צו פליכט א מענטש אויפן ליגט השתדלות,
ביי די סוף פון די מסכתא) דאס וואס די גמ’ זאגט (סוכה ב ).אז א סכוה וואס איז וגו’ (שמות לד ,כב) ,אז פון די ‘חג האסיף’ דארף מען משפיע זיין אויף א גאנץ ח"ו טאמער נאר ארבעטן, מוזן ניששט וועלן י זי און אנדערע דורך ווערן געטוהן
וואס מען טרעפט ביי אסא אז עס איז איהם גערעכענט געווארען פאר א זינד אידן וועלן נישט טוהן רצון ה' ,דעמאלטס וועלן זיי מוזן ארבעטען אליין פאר
יאר ,צו שפירן אז מיר זענען אויף דער וועלט נאר צייטווייליג” ,עכ”ד. העכער צוואנציג אמות איז פסול ,ווייל עס ווערט גערעכענט אז מען זיצט
זייערע פרנסה ,זאגט אביי ,אסאך האבען פראבירט צו מאכן אזוי ווי רשב"י איז אויף דעם וואס ער איז געגאנגען זיך היילן ביי א דאקטער ,איז געווען ווייל ער
ווערן דארף סכך די אז הלכה די מסביר קדמונים די זענען דעם מיט און אין די שאטן פון די ווענט און נישט פון די סכך .איז ער מסביר ,אז די ווענט
האט זיך נאר פארלאזט אויף זיינע אייגענע מעשים און נישט אויפן אייבערשטען, עס איז זיי נישט געגאנגען' ,ע"כ.
דארט".נישט מחובר לקרקע ,כדי מען זאל פילן וואס זענען זאכן פון
ווי עס שטייט קלאר אין פסוק דוקא געמאכט נעמען וואס הזה, עולם עניני די אויף מרמז זענען וואס נעמען ארום די סוכה
דארף מען פארשטיין ,עס איז דאך דא די גזירה פון אייבערשטען אז ' ְ ּבזֵ ַעת
אויפןדי ווארפען פון
אפגעהאקט ארום ָדעם מענטש פון אונטן .אבער איינער וואס איז קלוג הייבט אויף די און געדענקן די פראוויזארישקייט פון די וועלט ,און זיין
"לויט דער רמב"ן ,איז די בטחון זיך אינגאנצען ארויף ַא ּ ֶפיך ּתֹאכַ ל לֶ ֶחם' )בראשית ג ,יט( ,און וויאזוי זאגט רשב"י אז מען דארף נישט
‘גשמיות’. די – ‘קרקע’ אויגן אויף ארויף ,און ווייסט אז די סכך איז די עיקר ,וואס איז מרמז אויף די
אייבערשטען ,אהן מאכען קיין שום השתדלות ,אזוי ווי ער טייטשט איין די גמרא ארבעטען ,ווייל עס געטוהן ווערן דורך אנדערע.
האט
לרפא.אזאזערעס איז לרופאזי”ע,רשות קוצק מענדל פון מכאן שניתן רבייט(,מנחם בשם כא,
נאך )שמות זאגט יְ ַר ּ ֵפא
מען 'וְ ַר ּפֹא השגחה עליונה וואס האלט אן אויג אויף איהם שטענדיג ,און ער גלייבט אז )און
ב"ק פה,(. שטייט
וואסאון דאס רגע.רשב"י מעשה אפוןיעדע זיינעא אנדערע
באדערפענישן אלע מיט ערקלערן, מען איהם קעןגיבט דער די תשובה
אייבערשטער
מסוגל
איזמענטש וואסדער איינער פאר
הסוכה’,דאס איז דאקטערמןצו היילן. ‘המצטער פטור ערלויבעניש פאר געווארען הלצה, געטייטשט בדרך געגעבן אין מדרש )ילקוט שמעוני בראשית כח( דערציילט דער מדרש" :עס איז געווען א פאר
קייןוואס איז
שייכות מענטש נאכנישט אבער דער ער האט בטחון, סימן אזדרגה פון הויכעאיז א סוכה,אדאס נישט אין אין די צערנאך פילןהאלט איז די עיקר פון די מצוה פון סוכה ,אז א מענטש זאל געדענקן אז דאס אז דער
געווען צווואס פאלק וואס האבען געלעבט צוזאמען צען יאר און זיי האבען נישט זוכה
די זעלבע איז
אפצוטיילן דאקטער,זיך
דאךא געמאכט זוכן ביי סוכה איזגאנצעוואס צו די נישט האט סוכה,ער
ווייל הבטחון, מדתפון גאנץדיאיןמצוה זיי מיט אייבערשטער נעמט איהם ארום .דעריבער א סוכה וואס איז העכער צוואנציג
צו קיין קינדער ,זענען זיי געקומען צו ר' שמעון ,און געזאגט פאר ר' שמעון אז
פטור זיך
פון שפייז ,נאר אויףאזזייןער איז ארבעטןסימן איז עס א נישט מצטער, זיך דארף מענטשער איז פרנסה,אוןאזאזאזא גשמיות, אויךדי ביי
ענק פוןשאטן פון חתונהדיהאבען זיצט אין ביי די וואס מענטש
אזוי ווי געזאגט,שמעון אז אדאסזייאיזר' מרמז, וואסהאט זיך פסול
אפטיילן, ווילןאיז
אמות
די סוכה.בערשטען". איי אויפן אינגאנצען פארלאזן דיצוגעגרייט א גיטע סעודה לכבוד די חתונה ,זאלן אייך אויך צוגרייטן א גיטע
ער וועט זאכן גשמיות’דיגע דורך אז זיך פארלאזט ער אז הייסט דאס ווענט,
טאר א
חז”ל וואס הלבבות,
פשט אויף מליצה אחובות לויט דער בדרך אפילו שטייט וויסן אז
און אזוי "אבער מען דארף צו פסול .די פארפאלק און געגאנגען דאס איז זענען זיי געהאלפןגט,ווערן,סעודה לכבוד די
השתדלות מער ווי פארמערן
זאגן אז ‘רעגן אין יום טוב סוכה ,איז א שלעכטע סימן’, און פארלוירן ווערן נישט מענטש דירתא יוםגעמאכט פון א ארויס און
‘גייטרינקן ב ).איןעסען (סוכהשטייטמיטדעריבער סעודהצוגעגרייט א און
שטארק זייער אפ שוואכט השתדלות צופיל ווייל פרנסה, אויף וויין, אסאך
די איז מיט
עס אנגעטרינקען
ווי און ארעי’, זיך
דירת האבען א זיי
אין ווי
אריין אזויגיי און
און טוב,
קבע,
אז פשט איז אז ‘גשמים’ איז מרמז אויף די ‘גשמיות’
די אמונה ובטחון פון דעם מענטש". מצות),נעמען “...דעריבער נאך יום קענסט ווייב ,ד”ה
(תרמ”ה זי”עזייןאנגערופען צו
זיך שפת אמת פונעם מאן
הייליגן האט דער לשון
פון די וועלט ,און ווען א מענטש איז אום יו”ט סוכות
וואס אפיקורסים און מינים ליידער זעהט מען ווי " אינעם צו די
עס טראגן און שטוב, מיין פון דיר גלוסט עס וואס אלעס
פארנומען מיט דעם ‘גשמיות’ ,איז דאס א שלעכטע די ביי בטחוןנאך וואס דער כיפור ווען כלל ישראל מדרש,
אז די מצוה פון סוכה איז די מצוה פון
(סוכה די
דערציילט
איהם...די וועלט ,און רעדן פארער פירט אייבערשטען אז
סימן אין נישט גלייבן פון ארויס ‘גיי שם) עלטערן ,זאגן
דיינע ווי חז”ל שטוב פון
אייבערשטן ,אזוי
מיט בעט
זזיך איין אז עס ווערט געפערט דורך די זון און די שטערענעס, זענען ריין געווארן איז קבע’ ,אז מען זאל זיך נישט פארזיכערן אין קיין
דער גענומען ווייב די האט איינגעשלאפען,
מאןדירת דיין
דאסזיי דאס וועט שפירןממינעדיג אז השתדלות ,מען אזוי קען פארמערן זייערזיי טוהן » ווי פון שטוב צום אריבערגעטראגן עס און אינערווענדיג, מאן דער
עשירות און אין נכסים ,נאר אינעם אייבערשטן”.
מאכען נאר דאס וואס וועלט??בנידימאמינים מאמיניםפון
צייטווייליגקייט העלפען ,אבער וכו’ ,און ווי מער איר עלטערן ,נאכדעם וואס דער מאן האט זיך אויפגעוועקט,
עלטערן,דא
אירעאיז נישט פון עס שמחתינו’,הויזווייל עס ‘זמן
פאדערט זיך פונעם מענטש ,און אויך אין די מעשים גלייבן זיי פרעגט געפונט זיך אין איזער ער אזדעריבער
זעהט
עס איז קלאר איז כדי אנצוקומען צו א מצב אז דער
אז עס קומט פון אייבערשטען".עכ"ל .דער מחלוקת קען זיין אז
מציאותר"י.אויף דער גאנצע זיין אז פילן זאל מענטש
דערווייטערט מען פארזיכערט וואס איינער
איר וואס טו איך דא ,וואס האב איך מיט דיינע עלטערן? פון שמחה א ווי שמחה, עראזא נאך
עס הענגט זיך אהן אינעם מחלוקת פון רשב"י און איך קען אז איןשטייטגעזאגט טמיר עסאזוי ווי אייבערשטן,האס
געעטפערט ,די איהםאינעם אמת’דיג
זיךהאט זי
וועלט איז נאר צייטווייליג ,דארף ער זיך גוט אויסריינגין זיך פון די תאוות געווארןטענ'ס
נתייסדמיין טאטראגן צו וויל און
זענען דעריבער זאך איך גיטעאון
הלבבות.וועלכע חובתנעמען ספר
?? איז נאך מענטש דער לאנג ווי און
« וואס איז די עצה אויף צו האבען פרנסה ברווח הלב’, ‘טמטום זיין פון קיין נישט
צו כדי האב
טוב, איך
יום 'ווייל
דעם גענומען
אין הושענות דיר איך
און האב
תפלות שטוב,
אלע די
ארומגענומען מיט זיינע פגמים און עבירות ,איז זייער פונעם גוף ,אלץ מער וויסן אז אלע ברכות פונעם גאנצן יאר איז אפהענגיג נאראליין'. דיר ווי זאך בעסערע
עס ווערט געפסקנ'ט אין רמב"ם ז"ל )סוף הל' שמיטה ויובל(,
שווער אז ער זאל צקומען צו אזא געפיל. און די תבואה
רשב"י, אין צו פארזיכערן
געגאנגען צוריקפארפאלקנישט אייבערשטן און זיךאינעםזענען די
וז"ל' :פארוואס האבען שבט לוי נישט באקומען קיין טייל אין
ווי תרנ”א) (סוכות שרייבט אמת שפת די ווי אזוי און
אויפגעשטאנען און ווערט ערוועקט די יאר. די פון צייט רשב"ידי איןאיז יעצט געשיכטע,
צוזאם די
נעמט פארציילט
וואס ער
ארץ ישראל צוזאמען מיט אלע שבטים ,דערפאר ,וואס זיי
כלל
דעריבער באשעפער,זענעןטעגדיפון סוכות, דינען יעצטיגעאפגעשייד צו נפשית’דיגע ליבשאפט זענעןפאלגענד:
געווארען “אין די א מיט געווארען געהאלפען זענען
און אויף דעם איז אויך מרמז די מצוה פון ניסוך המים זיי און זיי אויף געדאווענט
פונעם
וועלטליכע מיטדידישאטן אונטער באשעפטיגןזיך צו רוהן משתוקק זענעןישראל זיך
אפגעשייד פון עקרות
מען זאל אפילו העלפען אז
יו”טצו סוכות, אוהםא כח האבען צדיקים
מקיים וויילאיז
קינד,מען וואס
ווערן ישראל כלל פון נשמות
זאכען ,און האבען באקומען זייערע טייל אין בית המקדש ווי עצם די ווייל אייבערשטן, צום לעכצט מען און בשר ודם צום ק"ו מאדאך א
אייבערשטן ,און דאך א הארץ עס איז מדרש,דאס ענדיגט די
אויסצוגיסן געדענקן
הבליכ(.עולם הזה נאר די
)במדבר יח, אייבערשטן,ת ָך'
נאכןי ֶחלְ ְק ָך וְ נַ ֲחלָ ְ
פסוקֲ ' ,אנִ עס שטייט אין
נאכגעשלעפט בעסערע נישט קיין
שטייט אין האב עס אזוי וויהעלפן ,איך
ער זאגט, וואסקעןדעם ער דורך נאר וואס
געדענקן אז
דעם. פון זיין דעת מסיח
נישט נאר איינער וואס געבוירן צו שבט לוי האט געקענט זאל מענטש דער אז מאכן מען און אייבערשטן, און ישועה
זאך ִּב ְטחּו בֹו ְבכָ ל ֵעת ָעם ִׁש ְפכּו לְ ָפנָ יו לְ ַב ְבכֶ ם (תהלים
די אויסגעפוילט האט דיר, ווי וועלט אויפן פסוק
ריין זענען ישראל כלל ווען
אין דעם זוכה געווען ,נאר יעדער איד וואס זיין הארץ גלוסט כיפור יום נאך דעריבער ווארטען ק"ו אידישע קינדער וואס געווארען, זענען געהאלפען
זיךאלע
פון דערווייטערטפון
מעןזיך אפצושיידן צוגעגרייט
גייסטאוןאיזווי מער זיין וכו’, איהם אין
געווארן
שוין אזוי לאנג אויף ישועת ה' און שרייען אויס יעדן טאג אז זיי איז זוכה צו די סוכה”.. .ט) סב,
ערוועקטאיזדי
צו וואס ער ווערטמער וועגגלייכען אלץ אויפן פונעםגייןגוף, זאכן ,און תאוות וועלטליכע
די וועלטיו”טווי די צייט פון זאך דיאויפן דוקא אין בעסערע אלעס איז
נישט קיין דאס איז האבען און
איינזאמלען פון סעזאן די
אייבערשטער ,זיכער איז רעכט זיי זאלן געהאלפען ווערן' ,ע"כ. איז דעמאלטס וואס סוכות,
וואס
צו מען דיאיזיאךזוכה פון זיך
אראפ און
אייבערשטן, צוםווארפט לעכצט און געווארען, באשאפעןמען
צייט און כוחות מען נפשית’דיגע ליבשאפט און
זיי ,אזא מענטש ווערט געהייליגט סוכה”,מיט רעכענען זיך
אלע תבואה וואס איז געוואקסן במשך די יאר ,און וויפיל
עכ”ל. מענטשן די דוקא אז תורה, די
מיט די מדרש קען מען פארענטפערן די ווערטער פון
פאדערט האט אריינגעלייגט און דעם ,און מיט דעם אלעמען
בקודש הקדשים ,און אין די באשעפער איז זיין טייל אויף רשב"י ,ווען זאגט רשב"י אז א מענטש טאר נישט ארבעטען
דעריבער פארשטיין מען זייער גוט ,אז גלייך נאכדעם וואס מען איז מענטש טוהט ,האט דאווענען ,דער
אמת,אוןאז די וואס נישטדעם געדענקן אינדערשמען
דעמאלטס זאל
שטענדיג ".עכ"ל. דאס איז לערנען וועט ער ווייל
נישט קיין שום עקזיסטענץ און דעם וואס דער אייבערשטער זאל אזוי באפעלן ,אויסגערייניגט געווארן פון די טמטום הלב ,אום יום הקדוש ,נעמט מען זיך
לערנט אונז דער רמב"ם אז דאס בעסטע וועג צו לעבן פאר א איד איז ,זיך נאר אלס פארדאכט אז דורך די ארבעט וועט ער קומען צו מבטל זיין פון תורה,
אנדערש תיכף ומיד צו די מצוה פון סוכה ,וואס ברענגט אויף דער מענטש די שלימות ארבעטען ,עד ביצי‘מקרני ראמים איינעםנישט
אינגאנצען יעדעם זאלאמען שפייזט בעסער וואס אמת’ער
געזאגט דער עראיז האט דערפאראון ער
אינגאנצען איבערגעבן זיין לייב אין גייסט אויף צו דינען דעם אייבערשטען ,און
און די איינערקענונג אז מען איז אויף דער וועלט נאר צייטווייליג. פיזיש אבער זיין קאפ און מוח ווייסט ער כינים’.איז אבער ווען א מענטש ארבעט נאר
אוועקטרייבן אלע שטערונגען פון דער וועלט ,ביז זיין אייציגער זאך וואס ער
הייליגן פונעם ווערטער די דערמאנט
פארמאגט זאל זיין נאר ערפילן רצון ה' ,דעמאלטס וועט איהם דער אייבערשטער מאל אסאך שוין האבן מיר ווי אזוי און אנדערע
דעריקר אויפן פסוק ּכָ ל ָה ֶאזְ ָרח ְּביִ ְׂש ָר ֵאל יֵ ְׁשבּו
אלע און ה פרנס זיין ברענגט וואס איזכלי אויךערדער שרייבטנישטקלארעהייט אז און אזוי
עֹוררּו ֶאת השתדלותּ.ת ִעירּו וְ ִאם ְּת ְ
שוםפסוק ִאם ָ אויפן פי”ט) והבטחון האמונה
צושיקן אלעס וואס ער באדארף אהן קיין ספר (אין רמב"ן פון זאך בעסערע קיין נישט האב איך
כג ,מב) ,אז דעריבער שרייבט די תורה די לשון ‘אזרח’ ,ווייל דוקא 'באשעפער, אויס שרייט ער (ויקראאון
געברויכן, ַּב ֻּסּכֹת
אפךא בזעתווען זיין ' ,אז מרמז קומט דאס אז ,ער ָה ַא ֲה ָבה ַעד ֶׁש ֶּת ְח ָּפץ (שיר השירים ב ,ז) זייןאון געברויכן,
מצליח נאכן אלע זיינע
הבית, מיט
בעל ווערן
גאנצע אלפען
א געה
פילט זיכער
מענטש וועט דערמענטש ווען אזיין
דעמאלטס דיר',
ווי עס שטייט אין ספה"ק ישמח משה )בפרשת בשלח( ,אויפן פסוק
ומיד
קען אויך לחםתיכף אבער עסזאל ער ברויט,גשמיות'דיגעזאך,
אויף עפעס א התעוררותלחם
פשוטא מיינט מען באקומט מענטשלחם'. תאכל וועט
ער וויל לעבן,
זיין און
גאנץאיזיאר, ווייל אדאס האטדי תורה,
געהארוועט ער פון וואס זיין
אויףמבטל צוקומען צו
נישטדי פירות וועט
אפצושניידן
דורך און התעוררות, די אט אויס דריקט
מיינען 'תורה' ,ווי די גמרא דרשנ'ט )חגיגה יד (.כל משען לחם אלו בעלי תלמוד מעשה די וואס מעשה, א אין אריינלייגן ארבעטען. קען איינער אזיין אז האלטען רשב"י אויך
זיך גיין אריינזעצן ביי זיך אין שטוב באקוועמערהייט ‘מעשה בעל הבית’ ,דוקא
ברויט דארף מען התעוורות.
גשמיות'דיגע פון דעם אייביגאוןא זכר
אזוי ווי בלחמי, בלייבן
וועטלחמו דעםה( לכו שנאמר )משלי ט, דעמאלטס וויל דער אייבערשטער אז דער איד זאל ארויסגיין אין די סוכה ,און
פאדערט זיך
כיפור, תורהאום יום און אויך צו פארשטיין
אויסגעלייטערטקייט ריינקייטאזוי
ווערט גרייט, פלאגן ביזע עס
באקומען אזא ממילא נאכן אסאך « אין וואס קריגן זיך דער בעל חובות הלבבות מיטן רמב"ן??
א פראוויזארישע געצעלט ,כדי איינצוקריצן ביי זיך גוט ,אז ער איז קיינמאל
אויסטוישן זיין
בויען אנפאנגען צו יו”ט קעןמענטש ומידא נאך פסוק אז
דער תיכף מען זאל פלאגעניש,אזזאגט
אוןווי פאסיג, נישטמיהמער אסאך רשב"י מיט ר"י אז זיי קריגן זיך איז הבית.מחלוקת פון
דער קיין בעל נאך קען מען ערקלערןנישט
תורה, אין פלאגעניש אויף ברויט, מאכן צו האט ער וואס שווייס און פלאגעניש
אינעם אופן פון מדת הבטחון ,ווי עס ווערט ערקלערט אינעם ספר אבן ישראל די סוכה ,וואס וועט פאראייביגן אט דעם רייניגקייט ,דורך דעם וואס עס וועט
איזדער משנה זאגט
נארצייטווייליג, גשמיות ,ווי
דער וועלט פעהלן פון
לעבן אויף גארנישט אויך דערמענטש אזוועט איהם אינעם כדעם און דור
איינקריצן צייטווייליג!!ווי ער שרייבט" :אין מדת נאר סלנטר זצ"ל, ישראל וועלט הצדיק רביאויף דער הגאון )דרש ג(מעןפוןאיז»
אוןמען
זיך נעמט טובים, ומעשיםתורהמצוות יאך פון אויף זיך די נעמט מער מ"ו( דער וואס
אריינצוכאפן ווי מען)פ"גזעהן אבות דארף מסכת ממילאאין וועג
דערקומט הלבבות ,און
סוכות אז די יו”ט חובות טיפערעפונעם
געדאנק, וועגן,אדער וועג ענין נאך דעםערליי איןצוויי ליגטדאהבטחון איז
און עס
אראפ פון איהם די עול מלכות ודרך ארץ. פונעם רמב"ן .לויט די חובות הלבבות )אין שער הבטחון פרק ד'( ,דארף דער מענטש
אפהיטן זייער שטארק פון זיך נאכאמאל פארשמירן. אונז לערנען אז נישט נאר אז מיר זאלן נישט פילן ‘בעל הבית’ כלפי אונזערע
}ב{
