gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish

שבוע: סוכות (2026-09-21)

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫בשמחת בית השואבה בהסוכה שעל יד בית מדרשנו במאנסי‬ ‫ליל א' דחוה"מ סוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫שמחה פון יום טוב אליין‪ ,‬ווי ביי יעדן יום טוב וואס‬ ‫מען שטייט אין די געהויבענע טעג פונעם יום טוב‪,‬‬ ‫מען איז מחויב זיך צו פרייען‪ .‬יעדע יום טוב וואס א‬ ‫ימי שמחה‪ .‬יעדן יום טוב איז דא א מצוה פון שמחה‪,‬‬ ‫יוד פרייט זיך‪ ,‬האט ער מקיים געווען א מצוה‪ ,‬ער‬ ‫מען איז מחויב זיך צו פרייען יום טוב‪ .‬אבער סוכות‬ ‫האט געהאט שמחה די שעה‪ ,‬די טאג‪ .‬ביי סוכות איז‬ ‫איז ריבה בה הכתוב שמחה יתירה‪ .‬די תורה האט‬ ‫ריבה בה הכתוב שמחה יתירה‪ ,‬די תורה האט מרבה‬ ‫מרבה געווען‪ ,‬דריי מאל שטייט איבערגע'חזר'ט ביי‬ ‫געווען שמחה‪ ,‬אז אויב מען פריידט זיך אין די טעג‬ ‫סוכות‪ ,‬אז מען דארף זיך פרייען‪ .‬ושמחת בחגך‬ ‫פון סוכות‪ ,‬והיית אך שמח‪ ,‬וועט מען האבן שמחה א‬ ‫(דברים טז‪-‬יד)‪ ,‬והיית אך שמח (דברים טז‪-‬טו)‪ ,‬ושמחתם‬ ‫גאנץ יאר אויך‪ .‬עס קען זיין נאך אן ענין פארוואס‬ ‫לפני ה' אלקיכם שבעת ימים (ויקרא כג‪-‬מ)‪ .‬וואס איז‬ ‫עס איז ריבה בה הכתוב שמחה יתירה‪.‬‬ ‫די ריבה בה הכתוב שמחה יתירה‪ .‬וואס איז סוכות‬ ‫מער ווי יעדער יום טוב‪ ,‬אז מען דארף זיך פרייען‬ ‫סוכות ווערט אנגערופן ראשון לחשבון עונות‪.‬‬ ‫מיט א שמחה יתירה‪.‬‬ ‫ולקחתם לכם ביום הראשון (ויקרא כג‪-‬מ)‪ ,‬עס איז‬ ‫ראשון לחשבון עונות (תנחומא אמור כב)‪ .‬יום כפור‬ ‫אין פשטות איז עס נישט נאר א ריבוי פון שמחה‬ ‫האט מען מוחל געווען די עונות‪ ,‬יעצט הייבט זיך אן‬ ‫יתירה‪ ,‬וואס מען פריידט זיך אין יום טוב אליין‪ .‬רש"י‬ ‫א פרישע חשבון אויף די עונות‪ .‬די מפרשים שטעלן‬ ‫טייטשט‪ ,‬והיית אך שמח (דברים טז‪-‬יד)‪ ,‬דאס איז אן‬ ‫זיך‪ ,‬אז ממחרת יום כיפור וואלט געדארפט הייסן‬ ‫הבטחה פון די תורה‪ .‬טאמער דו וועסט מקיים זיין‬ ‫ראשון לחשבון עונות‪ ,‬נישט ווען מען האלט פינף‬ ‫ושמחת בחגך‪ ,‬דו וועסט זיך פרייען יום טוב‪ ,‬זאגט די‬ ‫טאג שפעטער‪ ,‬דעמאלטס איז די ראשון לחשבון‬ ‫תורה‪ ,‬איך בין דיר מבטיח אז איבערן יאר‪ ,‬והיית אך‬ ‫עונות‪.‬‬ ‫שמח‪ .‬עס איז נישט א ציווי וואס מען הייסט אז ער‬ ‫זאל זיין שמח‪ ,‬נאר עס איז אן הבטחה‪ .‬ווי מער‬ ‫*‬ ‫שמחה א יוד גיט צו אין די טעג פון יום טוב‪ ,‬נעמט‬ ‫איך וועל זיך אפשטעלן אויף א מעשה וואס איז‬ ‫ער מיט מער שמחה אויף א גאנץ יאר‪ .‬עס איז ריבה‬ ‫צוגעברענגט אין נ"ך (נחמיה ח‪-‬י)‪ .‬עס שטייט דארט‪,‬‬ ‫בה הכתוב שמחה יתירה‪ ,‬אז עס איז נישט נאר דא די‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫ידידינו מוה"ר יצחק פישער הי"ו‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫ידידינו מוה"ר יואל גליק הי"ו‬ ‫אשר כלכל חלק הוצאת הגליון לזכות הרבים‬ ‫ישראל וויינשטאק הי"ו‬ ‫מאה‬‫בןמוה"ר‬ ‫זיי‪,‬ידידינו‬ ‫זאגט לזכות הרבים‬ ‫רבינוהוצאת הגליון‬ ‫משה‬ ‫אשר כלכל חלק‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעונו‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעונו‬ ‫געווארן‬ ‫פארטריבן‬ ‫התורה והמצות‬ ‫בהכנס בנו לעול‬ ‫הרביםזענען‬ ‫לזכות‬ ‫יודען‬ ‫הוצאת הגליוןאז‬ ‫היום‪,‬אשר כלכל‬ ‫זאגט‬ ‫ועשרים שנה אנכי‬ ‫לזכרון נשמתו הטהורה של כ"ק מרן רבינו עזריאל יהודה ב"ר יעקב זצוק"ל אב"ד ור"מ דקהלתינו הק'‬ ‫באירוסי בתו למזל טוב‬ ‫נסתלק בשמי מרום ביום א' דראש השנה תשנ"ב לפ"ק ‪ -‬ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~א~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫ההוא‪ ,‬פון ימות יהושע בן נון האט מען אזאנס נאך‬ ‫אז יודען זענען פארטריבן געווארן פון ארץ ישראל‪,‬‬ ‫נישט געטון אזוי ווי זיי האבן דעמאלטס געטון‪ ,‬ותהי‬ ‫און מען איז געווען אין בבל‪ .‬דער אייבערשטער האט‬ ‫שמחה גדולה מאד‪ ,‬און עס איז געווען א געוואלדיגע‬ ‫געזאגט מעיקרא‪ ,‬אז די גלות וועט נעמען זיבעציג‬ ‫שמחה‪.‬‬ ‫יאר‪ ,‬און נאך זיבעציג יאר האט עזרא ארויסגענומען‬ ‫א גרויס חלק פון די יודען פון בבל‪ ,‬אז זיי זאלן‬ ‫די גמרא (ערכין לב‪ ):‬שטעלט זיך שוין אויף די עצם‬ ‫צוריקגיין אויף ארץ ישראל‪ .‬דער פסוק רעכנט אויס‪,‬‬ ‫זאך אליין‪ ,‬אז זיי האבן נישט געמאכט קיין סוכה פון‬ ‫עס איז געווען דארט ארום פערציג טויזנט מענטשן‬ ‫ימות יהושע בן נון‪ ,‬האט מען דען נישט געמאכט‬ ‫וואס זענען צוריקגעגאנגען אויף ארץ ישראל‪ .‬ווען‬ ‫קיין סוכות ביז נאכן חורבן‪ ,‬ביז מען איז‬ ‫עס איז געקומען ראש השנה‪ ,‬האבן עזרא און נחמיה‬ ‫צוריקגעקומען פון בבל? דאס איז א חשבון פון‬ ‫צוזאמגענומען דעם ציבור‪ ,‬און מען האט געברענגט‬ ‫כמעט טויזנט יאר‪ .‬פון ווען מען איז אריינגעקומען‬ ‫א ספר תורה‪ ,‬און עזרא האט געליינט אין די ספר‬ ‫אויף ארץ ישראל ביז מען האט געבויט דעם בית‬ ‫תורה‪ ,‬און דער עולם האט אנגעהויבן צו וויינען‪ ,‬אז‬ ‫המקדש‪ ,‬איז געווען פיר הונדערט יאר‪ ,‬און דער בית‬ ‫מען האט זיך נישט אויפגעפירט אין גלות ווי עס‬ ‫המקדש איז געשטאנען פיר הונדערט יאר‪ ,‬און עס‬ ‫דארף צו זיין‪ ,‬און מען האט חרטה געהאט‪ .‬און עזרא‬ ‫איז געווען גלות בבל זיבעציג יאר‪ ,‬און נאכדעם איז‬ ‫און נחמיה האבן געזאגט פאר יודען‪ ,‬עס איז יעצט‬ ‫מען צוריקגעקומען‪ .‬די גמרא דרייט עס אוועק אויף‬ ‫ראש השנה‪ ,‬עס איז נישט קיין צייט צו וויינען‪ ,‬עס‬ ‫אן אנדערן ענין‪ .‬די גמרא דרש'נט‪ ,‬אז מען רעדט‬ ‫איז א צייט פון שמחה‪ ,‬לכו אכלו משמנים ושתו‬ ‫נישט פון סוכות אליין‪ ,‬נאר מען האט נישט מבטל‬ ‫ממתקים‪ ,‬כי קדוש היום לאדונינו‪ ,‬ואל תעצבו כי‬ ‫געווען יצרא דעבודה זרה‪ .‬אבער על כל פנים‪ ,‬אין‬ ‫חדות ה' היא מעזכם‪ .‬דאס איז געווען דעם ערשטן‬ ‫פסוק רעדט מען בפשטות פון סוכות‪ .‬ווי אזוי קען‬ ‫טאג ראש השנה‪.‬‬ ‫מען זאגן אזא זאך‪ ,‬אז מען האט נישט געמאכט קיין‬ ‫סוכות פון דעמאלטס אן‪.‬‬ ‫דעם צווייטן טאג ראש השנה‪ ,‬מען האט דעמאלטס‬ ‫מעבר געווען אלול‪ ,‬געווענליך איז חודש אלול נישט‬ ‫און ער זאגט‪ ,‬מען האט גענומען די ספר תורה‪ ,‬און‬ ‫מעובר‪ ,‬אבער דעמאלטס האט מען מעבר געווען‬ ‫מען האט געליינט‪' ,‬וימצאו' כתוב בתורה‪ ,‬מען האט‬ ‫דעם חודש‪ .‬וביום השני‪ ,‬איז מען זיך נאכאמאל‬ ‫געטראפן אז עס שטייט אין די תורה אז מען דארף‬ ‫צוזאמגעקומען די גאנצע ציבור‪ ,‬און מען האט‬ ‫מאכן סוכות‪ .‬מען האט ערפינדען אמעריקע‪ ,‬מען‬ ‫אפירגענומען די ספר תורה‪ ,‬און מען האט געליינט‬ ‫האט געטראפן א מציאה‪ ,‬אז מען דארף מאכן א‬ ‫דערין‪ .‬וימצאו כתוב בתורה‪ ,‬מען האט געטראפן אז‬ ‫סוכה‪ .‬מען האט געטראפן א פארשטופטע רמב"ם‬ ‫עס שטייט געשריבן אין די תורה‪ ,‬אשר צוה ה' ביד‬ ‫ערגעץ‪ ,‬אז מען דארף מאכן א סוכה‪ .‬מען האלט שוין‬ ‫משה‪ ,‬די תורה וואס דער אייבערשטער האט געגעבן‬ ‫איבער טויזנט יאר פון מתן תורה‪ ,‬און יעצט האט‬ ‫דורך משה רבינו‪ ,‬דארט שטייט אשר ישבו בני‬ ‫מען געטראפן‪ ,‬אז עס שטייט אין פסוק אז מען דארף‬ ‫ישראל בסוכות בחג בחודש השביעי‪ ,‬אז אין דעם‬ ‫מאכן א סוכה‪ .‬און מען איז ארויסגעגאנגען‪ ,‬יעדער‬ ‫זיבעטן חודש‪ ,‬חודש תשרי‪ ,‬דארף מען זיצן אין די‬ ‫האט געמאכט א סוכה‪ ,‬און מען האט נישט געמאכט‬ ‫סוכה‪ .‬מען האט געטראפן אז אזוי שטייט אין פסוק‪.‬‬ ‫אזא סוכה פון ימות יהושע בן נון‪.‬‬ ‫און מען האט אויסגערופן א קול‪ ,‬אז יעדער זאל גיין‬ ‫*‬ ‫און מען זאל ברענגען עלה זית ועלה עץ שמן לעשות‬ ‫איך האב געטראכט אן ענין דערין‪ .‬מען קוקט אריין‬ ‫סכות‪ ,‬מען זאל מאכן א סוכה‪ ,‬ככתוב‪ ,‬אזוי ווי עס‬ ‫אין פסוק ביי די מצוה פון סוכה‪ .‬די תורה הייסט‪,‬‬ ‫שטייט אין פסוק‪ ,‬די תורה זאגט אז מען דארף מאכן‬ ‫מען דארף זיצן אין א סוכה‪ ,‬למען ידעו דורותיכם כי‬ ‫סוכות‪ .‬מען איז ארויסגעגאנגען‪ ,‬און יעדער האט‬ ‫בסוכות הושבתי את בני ישראל‪ ,‬בהוציאי אותם‬ ‫געמאכט א סוכה‪ .‬ויעשו כל הקהל השבים מן השבי‬ ‫מארץ מצרים (ויקרא כג‪-‬מב)‪ .‬עס האט א טעם‬ ‫סכות‪ ,‬דער גאנצער קהל וואס איז צוריקגעקומען‬ ‫פארוואס מען זיצט אין די סוכה‪ ,‬כדי אונז זאל מיר‬ ‫פון די געפענגעניש פון בבל האבן געמאכט סוכות‪,‬‬ ‫מאכן א זכר‪ ,‬אז מען איז געזעסן אין סוכות ווען מען‬ ‫וישבו בסכות‪ ,‬און מען איז געזעסן אין די סוכה‪ ,‬כי‬ ‫איז ארויסגעקומען פון מצרים‪ .‬אין די פוסקים‬ ‫לא עשו מימי יהושע בן נון כן בני ישראל עד היום‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫עס דארף אבער נאך אלץ האבן א ביאור‪ ,‬עס איז‬ ‫שטייט (עיין ב"ח סימן תרכה)‪ ,‬מצוות צריכות כוונה‬ ‫נישט קיין חוק‪ ,‬אויף דעם איז אויך דא א טעם‪,‬‬ ‫(פסחים קיד‪ ,):‬עס איז נישט גענוג אז בשעת מען זיצט‬ ‫פארוואס מען זיצט נישט אין די סוכה ניסן‪ ,‬מען‬ ‫אין די סוכה איז ער מכוון מקיים צו זיין מצות סוכה‪,‬‬ ‫זיצט הערשט אין תשרי‪ .‬עס איז א ילקוט (אמור תרנג)‪,‬‬ ‫נאר מען איז מחויב מכוון צו זיין דעם טעם‪ .‬ווייל‬ ‫דער ילקוט פרעגט די קשיא‪ ,‬פארוואס זיצט מען אין‬ ‫דארט וואו די תורה האט געשריבן א טעם‪ ,‬פארוואס‬ ‫די סוכה בחודש השביעי‪ ,‬דעם זיבעטן חודש‪ .‬זאגט‬ ‫מען דארף זיצן אין די סוכה‪ ,‬איז מען מחויב אינזין צו‬ ‫דער ילקוט‪ ,‬אזוי ווי עס איז אדורך ראש השנה‪ ,‬און‬ ‫האבן דעם טעם בשעת מען גייט אריין אין די סוכה‪.‬‬ ‫מען האט אנגעשריבן פאר יעדן איינעם אויפן‬ ‫איך זיץ אין די סוכה‪ ,‬למען ידעו דורותיכם כי‬ ‫קומענדיגן יאר‪ .‬עס איז אדורך יום כיפור‪ ,‬וואס מען‬ ‫בסוכות הושבתי את בני ישראל‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז‬ ‫האט שוין חותם געווען פאר יעדן איינעם‪ ,‬און מען‬ ‫סוכות האט א הסבר‪ .‬פאר דעם שטייט אין פסוק‬ ‫ווייסט נישט וואס מען האט חותם געווען אויפן‬ ‫(ויקרא כג‪-‬מא) וחגותם אותו חג לה' שבעת ימים בשנה‪,‬‬ ‫קומענדיגן יאר‪ .‬אפשר האט מען אנגעשריבן אויף‬ ‫מען זאל חוגג זיין סוכות זיבן טאג‪ ,‬חוקת עולם‬ ‫אים‪ ,‬אז דאס יאר וועט ער דארפן גיין אין גלות‪ ,‬ער‬ ‫לדורותיכם‪ ,‬עס איז א חוק‪ ,‬בחודש השביעי תחוגו‬ ‫דארף איבערלאזן די שטוב‪ ,‬ער זאל זיך‬ ‫אותו‪ ,‬אז מען זאל עס חוגג זיין בחודש השביעי‪.‬‬ ‫ארומוואלגערן אין גלות‪ .‬האט דער אייבערשטער‬ ‫פארוואס איז עס א חוק‪ ,‬עס איז דאך דא א הסבר‪,‬‬ ‫געהייסן אז נאך יום כיפור זאל מען ארויסגיין פון‬ ‫למען ידעו דורותיכם כי בסוכות הושבתי את בני‬ ‫שטוב‪ ,‬איבערלאזן די שטוב‪ ,‬און אריינגיין אין די‬ ‫ישראל‪ - .‬און וואס גיט ער צו נאכדעם‪ ,‬בחודש‬ ‫סוכה‪ .‬סוכה דאס איז א רמז אויפן גלות‪ ,‬איך האב‬ ‫השביעי תחוגו אותו‪ ,‬אינעם חודש השביעי זאל מען‬ ‫איבערגעלאזט די שטוב‪ .‬אויב איך בין מחויב‬ ‫עס חוגג זיין‪ .‬מען רעדט דאך פון חודש השביעי‪ ,‬די‬ ‫געווארן גלות‪ ,‬זאל דאס ווערן גערעכנט פאר מיין‬ ‫פרשה הייבט זיך דאך אזוי אן‪ ,‬בחמשה עשר יום‬ ‫גלות וואס איך האב געדארפט אדורכגיין‪ .‬און דער‬ ‫לחודש השביעי הזה‪ ,‬חג הסכות שבעת ימים לה'‪.‬‬ ‫מדרש ענדיגט‪ ,‬והקדוש ברוך הוא מעלה עליהן‬ ‫וואס איז דער 'חוקת' עולם לדורותיכם‪' ,‬בחודש‬ ‫כאילו גלו לבבל‪ ,‬ווי מען וואלט אוועקגעגאנגען אין‬ ‫השביעי' תחוגו אותו‪.‬‬ ‫גלות אריין‪ ,‬ער האט יוצא געווען מיט דעם‪ ,‬דעם‬ ‫גלות‪.‬‬ ‫אין פסוק וואלט מען נאך געקענט זאגן א ביאור‪ ,‬אז‬ ‫אמת מען דארף מאכן א זכר אויף כי בסוכות הושבתי‬ ‫מען קען אביסל מער מסביר זיין דעם מדרש‪ .‬די‬ ‫את בני ישראל‪ ,‬אבער דעם זכר וואלט מען לכאורה‬ ‫גמרא (יומא פו‪ ).‬זאגט‪ ,‬אז עס איז דא ד' חלוקי כפרה‪.‬‬ ‫געדארפט מאכן אין חודש ניסן‪ .‬ווען יודען זענען‬ ‫אז מען איז עובר אן עשה‪ ,‬נוצט תשובה א גאנץ יאר‪.‬‬ ‫ארויסגעגאנגען פון מצרים‪ ,‬בהוציאי אותם מארץ‬ ‫אז מען איז עובר אויף א לא תעשה‪ ,‬נוצט נישט קיין‬ ‫מצרים‪ ,‬דעמאלטס איז מען געזעסן אונטער די ענני‬ ‫תשובה אליין‪ ,‬מען דארף ווארטן ביז יום כיפור‪ .‬יום‬ ‫הכבוד‪ ,‬אדער אין סוכות ממש‪ .‬אבער ווי קומט עס‬ ‫כיפור מיט תשובה טוט מכפר זיין אויף די עשה'ס‬ ‫אויף תשרי‪ ,‬ווי קומט עס אויף בחודש השביעי (עיין‬ ‫און די לא תעשה'ס‪ .‬טאמער מען האט געטון אן‬ ‫טור סימן תרכה)‪ .‬דער חלק אז מען מאכט עס בחודש‬ ‫עבירה וואס איז פארבינדן מיט כריתות און מיתות‬ ‫השביעי‪ ,‬דאס איז חוקת עולם‪ ,‬דאס איז א חוק‪ .‬ווייל‬ ‫בית דין‪ ,‬איז יסורים ממרקים‪ .‬אפילו מען האלט שוין‬ ‫אויב דו זאגסט אז דער טעם איז וועגן עס איז געווען‬ ‫נאך יום כיפור‪ ,‬איז ער נאכנישט פארטיג‪ .‬מען דארף‬ ‫א נס‪ ,‬די נס האט זיך נישט אנגעהויבן תשרי‪ ,‬עס האט‬ ‫אדורך גיין יסורים איבערן יאר‪ ,‬ממרק צו זיין דעם‬ ‫זיך אנגעהויבן פריער‪ .‬זאגט די תורה‪ ,‬וחגותם אותו חג‬ ‫עון‪ .‬קומט דאך אויס‪ ,‬אז אפילו מען האלט שוין נאך‬ ‫לה' שבעת ימים בשנה‪ ,‬חוקת עולם לדורותיכם‪,‬‬ ‫יום כיפור‪ ,‬דער באשעפער האט שוין מוחל געווען די‬ ‫בחדש השביעי תחוגו אותו‪ .‬דו וועסט דאך זאגן אז די‬ ‫עונות‪ ,‬אבער עס איז דא אמאל א חשבון אויפן‬ ‫מצוה קומט אויף ניסן‪ .‬זאג איך ניין‪ ,‬עס איז חוקת‬ ‫מענטש‪ ,‬ער האט עובר געווען אויף א זאך וואס איז‬ ‫עולם‪ ,‬דער אייבערשטער וויל אז מען זאל עס מאכן‬ ‫פארבינדן מיט כריתות און מיתות בית דין‪ ,‬און‬ ‫בחודש השביעי‪ .‬דאס איז א חוק‪ ,‬פארוואס מען האט‬ ‫יסורים ממרקים‪ .‬וואס איז יסורים? א חלק פון‬ ‫אפגעשטופט סוכות אויף חודש תשרי‪.‬‬ ‫יסורים ממרקים איז‪ ,‬אז א מענטש פלאגט זיך‪ ,‬ער‬ ‫*‬ ‫דארף איבערלאזן די שטוב‪ ,‬און ארויסגיין פאר‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫פארשאפן א דירה‪ ,‬בויען א הויז וכדומה‪ .‬מען האט‬ ‫ביזנעס‪ ,‬ער גייט פון איין פלאץ אויפן צווייטן פלאץ‬ ‫נישט געדארפט מאכן קיין זכר אויפן גלות‪ ,‬ווייל ער‬ ‫וכדומה‪ ,‬ער פלאגט זיך מיט זאכן וואס איז נישט אין‬ ‫איז אין גלות‪ .‬ער דארף נישט סוכות ארויסגיין פון‬ ‫שטוב‪ .‬נאך די הייליגע טעג‪ ,‬האט דער אייבערשטער‬ ‫שטוב כדי צו גיין אין גלות‪ ,‬ער האט נישט וואו צו‬ ‫אונז געגעבן דעם יום טוב פון סוכות‪ ,‬סוכות דאס איז‬ ‫וואוינען‪ .‬ווען כלל ישראל איז צוריקגעקומען פונעם‬ ‫גלות‪ .‬ווען מען גייט ארויס אין די סוכה‪ ,‬וועסטו‬ ‫שבי‪ ,‬איז מען געזעסן אין א גלות‪ - .‬קומט דאך אויס‪,‬‬ ‫אפקומען מיט דעם די יסורים ממרקים וואס עס‬ ‫וואלט מען לכאורה געדארפט זאגן אז מען דארף‬ ‫פעלט אויס אמאל דורך גלות‪ - .‬קומט אויס‪ ,‬אז עס‬ ‫נישט האבן קיין סוכות‪ .‬ווייל סוכות איז דאך נאר‬ ‫איז שוין נישט קיין חוקת עולם‪ ,‬פארוואס בחודש‬ ‫געמאכט געווארן‪ ,‬כדי אז טאמער איך בין מחויב‬ ‫השביעי תחוגו אתו‪ .‬מען האט עס טאקע געקענט‬ ‫גלות‪ ,‬זאל איך אפקומען מיט דעם‪ ,‬דעם גלות‪ .‬איך‬ ‫מאכן אין ניסן‪ ,‬ווען עס איז די צייט‪ .‬אבער דער‬ ‫בין אין גלות! איך וואלגער זיך ארום! די סוכות וועט‬ ‫אייבערשטער האט עס אפגעשטופט‪ ,‬אז מען זאל‬ ‫נישט צוגעבן מער גלות ווי ערב סוכות‪ .‬איך בין דאך‬ ‫עס מאכן שפעטער‪ ,‬עס זאל זיין בחודש השביעי‪ ,‬כדי‬ ‫אין גלות‪.‬‬ ‫אויב עס איז באשערט גלות‪ ,‬זאל מען האבן דעם‬ ‫גלות‪ ,‬וואס מען זאל מיט דעם אפקומען די יסורים‪.‬‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז עס איז דא אמאל א פאל וואס עס‬ ‫*‬ ‫האט נישט קיין הסבר אז מען דארף מאכן דעם זכר‬ ‫פון בסוכות הושבתי את בני ישראל‪ ,‬אין חודש תשרי‪,‬‬ ‫מען קען זיך אבער דינגען‪ ,‬דאס איז א גוטער הסבר‬ ‫כדי טאמער איך בין מחויב גלות‪ ,‬זאל איך אפקומען‬ ‫ווען א מענטש לעבט רואיג‪ ,‬און ער גייט ארויס אין‬ ‫דעם גלות‪ .‬איך בין אין א מצב וואס איך בין אין גלות‬ ‫די סוכה‪ ,‬א מקום פון גלות‪ ,‬האט ער געמאכט א זכר‬ ‫גאנץ אלול און גאנץ תשרי‪ ,‬און איך וועל זיין אין‬ ‫אויף גלות‪ .‬עס איז אבער דא זמנים וואס כלל ישראל‬ ‫גלות גאנץ חשון‪ .‬וואלט איך דאך געקענט מאכן‬ ‫אליין איז נישט במקומם‪ ,‬זיי זענען נישט אין זייער‬ ‫דעם יום טוב בזמנו‪ ,‬ווען עס קומט ניסן‪ ,‬מען דארף‬ ‫פלאץ‪ ,‬זיי זענען נישט מסודר‪ ,‬און זיי זענען אין גלות‬ ‫נישט ווארטן ביז תשרי‪ .‬אויף דעם זאגט די תורה‪,‬‬ ‫א גאנץ יאר אויך‪ .‬ער דארף נישט מאכן קיין זכר‬ ‫ניין‪ ,‬חוקת עולם‪ .‬אפילו עס וועט בטל ווערן דער‬ ‫אויפן גלות‪ ,‬ווייל ער איז אין גלות‪ ,‬ער וואלגערט זיך‬ ‫טעם‪ ,‬עס וועט בטל ווערן די סיבה פארוואס מען‬ ‫ארום‪ .‬כלל ישראל האט עס געהאט צוויי מאל‪ .‬ווען‬ ‫דארף עס מאכן אין תשרי‪ ,‬כדי אז טאמער עס איז דא‬ ‫מען איז אריין אויף ארץ ישראל‪ .‬עס איז געווען שבע‬ ‫אן עונש פון גלות‪ ,‬זאל מען עס אפקומען‪ .‬און מען‬ ‫שכבשו ושבע שחלקו‪ ,‬עס האט גענומען זיבן יאר‬ ‫וועט זאגן‪ ,‬איך בין דאך אין גלות‪ ,‬איך האב נישט קיין‬ ‫וואס מען האט כובש געווען ארץ ישראל‪ .‬מען האט‬ ‫מנוחה‪ ,‬איך האב נישט קיין פלאץ וואו צו וואוינען‪,‬‬ ‫נישט געהאט קיין דירות‪ ,‬מען האט זיך געוואלגערט‬ ‫איך דארף עס נישט מאכן יעצט‪ ,‬איך קען עס מאכן‬ ‫פון איין פלאץ אויפן אנדערן פלאץ‪ .‬דא האט מען‬ ‫אן אנדערס מאל‪ .‬זאגט די תורה‪ ,‬ניין‪ ,‬וחגותם אותו‬ ‫איינגענומען דעם שטעטל‪ ,‬דא האט מען‬ ‫חג לה' שבעת ימים‪ ,‬חוקת עולם לדורותיכם‪ ,‬בחודש‬ ‫איינגענומען א צווייטן שטעטל‪ ,‬עס האט גענומען‬ ‫'השביעי' תחוגו אותו‪ .‬דאס וואס עס דארף זיין‬ ‫זיבן יאר ביז מען האט כובש געווען גאנץ ארץ‬ ‫בחודש השביעי איז א חוק‪ .‬אפילו עס וועט‬ ‫ישראל‪ .‬מען האט נישט געהאט קיין מנוחה‪ ,‬מען איז‬ ‫אוועקפאלן דער טעם וואס עס שטייט‪ ,‬דארף מען‬ ‫נישט געזעסן אויף איין פלאץ‪.‬‬ ‫עס אויך מאכן אין חודש תשרי‪.‬‬ ‫דאס זעלבע איז געווען ווען עס איז געווען דער‬ ‫יודען האבן געוואוסט אז מען דארף זיצן אין סוכה‪.‬‬ ‫חורבן‪ ,‬מען איז אוועקגעגאנגען פון ארץ ישראל‪ ,‬מען‬ ‫מען האט עס נישט ערפינדען דעמאלטס‪ ,‬עס שטייט‬ ‫איז געגאנגען אויף בבל‪ ,‬און מען איז צוריקגעקומען‬ ‫אין חומש‪ ,‬וימצאו כתוב‪ ,‬אז מען דארף זיצן אין די‬ ‫אויף ירושלים פאר די הייליגע טעג‪ ,‬עס איז געווען‬ ‫סוכה‪ .‬אלע יארן‪ ,‬פון ווען מען האט געגעבן די תורה‪,‬‬ ‫די מעשה אז מען האט געליינט ראש השנה אין די‬ ‫אפילו אין בבל‪ ,‬זענען זיי געזעסן יעדעס יאר אין א‬ ‫תורה‪ .‬מען איז צוריקגעקומען צו א מדבר שממה‪,‬‬ ‫סוכה‪ .‬ווען מען איז אבער צוריקגעקומען פונעם‬ ‫זיבעציג יאר איז קיינער נישט געווען אין ארץ‬ ‫שבי‪ ,‬און דער עולם האט נישט געהאט קיין דירות‪,‬‬ ‫ישראל‪ .‬מען האט איבערגעלאזט די הייזער‪ ,‬און מען‬ ‫מען האט נישט געהאט וואו צו וואוינען‪ ,‬מען איז‬ ‫האט געדארפט אנהייבן זיך צו מסדר זיין פון אנהייב‪,‬‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫גמרא געווענליך אז דאס איז געווען ביאה ראשונה‪,‬‬ ‫געווען אין גלות די גאנצע צייט‪ .‬אז מען איז געווען‬ ‫די ערשטע מאל וואס מען איז אריינגעקומען אויף‬ ‫אין גלות די גאנצע צייט‪ ,‬האבן זיי געטראכט‪ ,‬דארף‬ ‫ארץ ישראל‪ ,‬און ימי עזרא‪ ,‬דאס איז ביאה שניה‪.‬‬ ‫מען דאך נישט מאכן יעצט סוכות בחודש השביעי‪,‬‬ ‫ווען מען איז אריינגעקומען אויף ארץ ישראל‪ ,‬איז‬ ‫כדי אפצוקומען גלות‪ ,‬ווייל איך בין דאך ממילא אין‬ ‫מע ן דאך נישט געווען מסודר‪ ,‬און דעמאלטס האט‬ ‫גלות‪ .‬מען דארף טאקע מאכן א זכר אויף בסוכות‬ ‫מען געמאכט דעם סוכות‪ ,‬ווייל עס איז א חוק אז‬ ‫הושבתי את בני ישראל בהוציאי אותם מארץ מצרים‪,‬‬ ‫עס מוז זיין בחודש השביעי‪.‬‬ ‫אבער מען קען דאך מאכן דעם זכר בזמנו‪ ,‬אין חודש‬ ‫ניסן‪.‬‬ ‫*‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז דער יום טוב פון סוכות האט אין זיך‬ ‫זאגט דער פסוק‪ ,‬ויעשו כל הקהל 'השבים מן השבי'‪,‬‬ ‫א געוואלדיגע ענין פון שמחה‪ .‬אפילו עס איז‬ ‫די וואס זענען צוריקגעקומען פונעם שבי‪ .‬כאטש זיי‬ ‫באשערט געווארן פאר איינעם אין די הייליגע טעג‪,‬‬ ‫זענען דאך אין גלות‪ ,‬זיי זענען דאך צוווארפן‪ ,‬זיי‬ ‫אז ער דארף גיין אין גלות‪ ,‬פון דעסטוועגן דאך‪ ,‬אז‬ ‫האבן נישט קיין שטוב וואו צו זיין‪ .‬פון דעסטוועגן‬ ‫מען גייט ארויס פון שטוב‪ ,‬און מען זיצט אין די‬ ‫דאך האבן זיי געמאכט סוכות אין חודש תשרי‪,‬‬ ‫סוכה‪ ,‬איז דאס דער גלות וואס מען קומט אפ‪ ,‬אויב‬ ‫כאטש עס איז בטל די טעם‪ .‬פארוואס האבן זיי‬ ‫עס איז נגזר געווארן פון פריער‪ .‬קומט אויס‪ ,‬ביז מען‬ ‫טאקע געמאכט? ווייל מען האט גענומען דעם ספר‬ ‫גייט נישט אריין אין די סוכה‪ ,‬האבן מיר נאך א‬ ‫תורה‪ .‬וימצאו כתוב בתורה‪ ,‬זיי האבן געטראפן אז‬ ‫חשבון פון די עונות פונעם פארגאנגענעם יאר‪ .‬מען‬ ‫עס איז דא א פסוק וואס שטייט 'חוקת עולם'‬ ‫האט טאקע מוחל געווען יום כיפור אויף אלעס וואס‬ ‫לדורותיכם‪ ,‬בחודש השביעי תחוגו אותו‪ ,‬אז אפילו‬ ‫מען האט געזינדיגט‪ ,‬אבער אויף כריתות און מיתות‬ ‫עס וועט אוועקפאלן דער טעם פון גלות‪ ,‬פון‬ ‫בית דין איז מען נאך נישט פארטיג מיטן חשבון ביז‬ ‫דעסטוועגן דאך זאל מען עס מאכן בחודש השביעי‪,‬‬ ‫יעצט‪ ,‬ווייל עס איז דאך יסורים ממרקים‪ .‬קומט‬ ‫דאס האבן זיי געטראפן‪ .‬וימצאו כתוב בתורה אשר‬ ‫אויס‪ ,‬אז מען הייבט נישט אן נאך יום כיפור א‬ ‫צוה ה' ביד משה‪ ,‬אשר ישבו בני ישראל בסוכות בחג‬ ‫פרישע חשבון‪ ,‬ווייל עס איז נאך דא חשבונות פון‬ ‫'בחודש השביעי'‪ .‬די תורה האט געשריבן אז עס איז‬ ‫פריער‪ .‬כריתות און מיתות בית דין האט יום כיפור‬ ‫דא א חוק עס דארף זיין בחודש השביעי‪ .‬ויעשו כל‬ ‫נישט מכפר געווען‪.‬‬ ‫הקהל השבים מן השבי סוכות‪ ,‬וישבו בסוכות‪ ,‬האבן‬ ‫זיי דעמאלטס געמאכט סוכות‪.‬‬ ‫ווען עס קומט אבער דעם ערשטן טאג סוכות‪,‬‬ ‫וואס מען גייט ארויס אין די סוכה‪ ,‬קומט דאך אויס‬ ‫זאגט דער פסוק ווייטער‪ ,‬אזא סארט סוכה וואס‬ ‫אז אפילו עס איז געווען יסורים ממרקים‪ ,‬מען האט‬ ‫עס איז נישט דא דער טעם פון גלות‪ ,‬און פון‬ ‫געדארפט האבן גלות‪ ,‬איז מען שוין יעצט‬ ‫דעסטוועגן דאך מאכט מען א סוכה ווייל עס איז א‬ ‫ארויסגעגאנגען אין דעם גלות‪ .‬יעצט איז ראשון‬ ‫חוקת עולם‪ ,‬דאס איז נאר געווען איינמאל פאר‬ ‫לחשבון עונות‪ ,‬יעצט הייבט זיך אן א נייע חשבון‬ ‫דעם‪ .‬כי לא עשו מימי יהושע בן נון כן בני ישראל‬ ‫פון עונות‪ .‬מען האט שוין אלעס מוחל געווען פון‬ ‫עד היום ההוא‪ .‬פון ימי יהושע בן נון‪ ,‬דעמאלס איז‬ ‫פאר יום טוב‪ ,‬און אפילו יסורים וואס איז נגזר‬ ‫מען דאך אויך אריין געקומען אויף ארץ ישראל‪ ,‬און‬ ‫געווארן‪ ,‬ווען מען האט זיך אריינגעזעצט אין די‬ ‫מען האט נישט געהאט קיין דירות‪ .‬און דעמאלטס‬ ‫סוכה‪ ,‬איז דאס אויך אוועקגעגאנגען‪ .‬מען איז‬ ‫האט מען אויך געמאכט סוכות בחודש השביעי‪,‬‬ ‫ארויסגעגאנגען פון דירת קבע‪ ,‬און מען איז‬ ‫ווייל עס איז א חוק צו מאכן דווקא אין חודש‬ ‫געגאנגען אין א דירת עראי‪ ,‬מען וואלגרט זיך אין א‬ ‫תשרי‪ .‬אלע יארן האט מען טאקע געמאכט סוכות‪,‬‬ ‫דירת עראי‪ ,‬דעמאלטס איז ראשון לחשבון עונות‪,‬‬ ‫אבער לא עשו 'כן'‪ ,‬עס איז נישט געווען די סוכות‬ ‫הייבט זיך אן יעצט א נייע חשבון‪ ,‬עס הייבט זיך‬ ‫וואס מיר מאכן יעצט‪ ,‬אזא סוכה וואס עס איז נישט‬ ‫יעצט אן א נייע יאר‪ ,‬ווייל וואס עס איז געווען פון‬ ‫דא דער טעם פון גלות‪ ,‬און מען מאכט עס בחודש‬ ‫די פארגאנגענע יאר‪ ,‬אפילו עס איז געבליבן יסורים‬ ‫השביעי‪ ,‬אזאנס האבן זיי נישט געטון מימי יהושע‬ ‫ממרקים אויף די עונות פון ביז יעצט‪ ,‬טוט עס די‬ ‫בן נון‪ .‬אין יהושע בן נון' ס צייטן איז אויך געווען‬ ‫סוכה אוועקנעמען‪.‬‬ ‫אזא מצב‪ .‬די צייטן פון יהושע בן נון רופט אן די‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ה~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫איז צורודערט‪ ,‬ער האט נישט קיין מנוחת הנפש‪ ,‬עס‬ ‫סוכה איז נישט נאר אז עס איז דא א מצוה פון‬ ‫פעלט אים די הרחבת הדעת‪ ,‬דאס איז א גלות וואס‬ ‫שמחה‪ ,‬ווייל מען פריידט זיך יעצט מיטן יום טוב‪,‬‬ ‫איז ביי זיך אליין‪ .‬זאגט דער בעלזער רב‪ ,‬די ערשטע‬ ‫מען פריידט זיך מיטן טאג אליין‪ .‬נאר ווען מען קומט‬ ‫צוויי גלות'ער‪ ,‬דאס איז א שוואכערע גלות‪ ,‬עס איז א‬ ‫אריין אין די סוכה‪ ,‬האט מען מיט דעם‬ ‫פיזישע גלות‪ ,‬צווישן א גוי‪ ,‬צווישן א יוד‪ .‬די גלות‬ ‫אוועקגענומען די יסורים ממרקים וואס מען דארף‬ ‫וואס א מענטש איז ביי זיך אליין אין גלות‪ ,‬דאס איז‬ ‫אדורכגיין במשך דעם יאר‪ .‬אפילו מען האט געהאט‬ ‫א ביטערערער גלות‪ ,‬וואס אויף דעם דארף מען‬ ‫א חשבון פון פריער‪ ,‬עס איז נאך געבליבן אן עונש‬ ‫האבן א גרויסן פדות‪.‬‬ ‫פון גלות‪ ,‬וואס א מענטש וואלט געדארפט‬ ‫מיטמאכן‪ .‬אבער יעצט ווען מען קומט אריין אין די‬ ‫דאס איז די מסורה פון די דריי מאל פדות‪ ,‬ושמתי‬ ‫סוכה‪ ,‬גייט אוועק דער גלות‪ ,‬מען איז אויך‬ ‫פדות בין עמי ובין עמך‪ ,‬אמאל איז דא וואס א יוד‬ ‫אפגעקומען‪ ,‬אז עס איז נישט דא קיין יסורים‬ ‫איז צוזאמען מיט א גוי‪ ,‬און ער דארף א פדות‪ .‬דאס‬ ‫ממרקים אויפן קומענדיגן יאר‪ .‬ממילא קומט אויס‪,‬‬ ‫איז פדת חסר‪ ,‬דאס איז א שוואכערע פדות‪ .‬אמאל‬ ‫אז עס איז נישט נאר א שמחה פון יום טוב‪ ,‬עס איז‬ ‫איז דא וואס עס איז פדות שלח לעמו‪ ,‬צווישן איין‬ ‫נישט נאר די שמחה וואס מען האט יעצט‪ ,‬יעצט איז‬ ‫יוד און א צווייטע יוד‪ ,‬וואס דארף האבן א פדות‪,‬‬ ‫ער בשמחה‪ ,‬די וואך איז ער פרייליך‪ .‬נאר ריבה בה‬ ‫דאס איז אויך א גרינגערע פדות‪ .‬אבער והרבה 'עמו'‬ ‫הכתוב שמחה יתירה‪ ,‬די וואך פרייליכקייט‪ ,‬דאס‬ ‫פדות‪ ,‬א פדות וואס מען דארף האבן מיט זיך אליין‪,‬‬ ‫ברענגט אז א גאנץ יאר זאל זיין פרייליך‪ .‬מען איז‬ ‫דאס איז שוין והרבה‪ ,‬דארט דארף מען האבן אסאך‬ ‫ארויסגעגאנגען אין די סוכה‪ ,‬מיט דעם איז מען‬ ‫א שטערקערן פדות‪ .‬דאס איז די דריי פדות וואס איז‬ ‫אפגעקומען דעם גלות‪ ,‬והיית אך שמח‪.‬‬ ‫דא‪.‬‬ ‫*‬ ‫וועגן דעם שטייט די מצוה פון שמחה‪ ,‬דריי מאל‪.‬‬ ‫ריבה בה הכתוב שמחה יתירה‪ ,‬ווייל די שמחה פון‬ ‫עס איז דא א ווארט פון ערשטן בעלזער רב זי"ע‪ ,‬עס‬ ‫סוכה איז‪ ,‬אז אפילו עס איז געווען אן עונש פון‬ ‫איז דא א מסורה‪ ,‬דריי מאל פדות‪ .‬ושמתי פדות בין‬ ‫גלות‪ ,‬ווערט מען פטור פון די גלות‪ ,‬ווען מען גייט‬ ‫עמי ובין עמך (שמות ח‪-‬יד)‪ ,‬פדות שלח לעמו (תהלים‬ ‫ארויס אין די סוכה‪ .‬און מען האט דאך פריער‬ ‫קיא‪-‬ט)‪ ,‬און והרבה עמו פדות (תהלים קל‪-‬ז)‪ .‬די ערשטע‬ ‫גערעדט‪ ,‬אז עס איז דא דריי גלות'ער‪ ,‬גלות ביי א גוי‪,‬‬ ‫צוויי 'פדת' איז חסר‪ ,‬עס פעלט די ו'‪ .‬והרבה עמו‬ ‫גלות ביי א יוד‪ ,‬און גלות ביי זיך אליין‪ .‬האט די תורה‬ ‫'פדות' איז מלא‪ .‬האט דער בעלזער רב געזאגט‪ ,‬עס‬ ‫געשריבן דריי מאל שמחה ביי סוכות‪ .‬צו ווייזן‪ ,‬אז די‬ ‫איז דא דריי ערליי גלות'ן‪ .‬אמאל איז דא א גלות וואס‬ ‫יום טוב פון סוכות‪ ,‬וואס איז ריבה בה הכתוב שמחה‬ ‫א מענטש איז אין גלות צווישן אומות העולם‪ .‬אונז‬ ‫יתירה‪ ,‬מען איז מקיים די מצוה ווי עס דארף זיין‪,‬‬ ‫זעמיר היינט אין גלות צווישן די גוים‪ .‬דאס איז‬ ‫מען עסט און מען שלאפט אין די סוכה‪ ,‬דאס נעמט‬ ‫בכלליות‪ ,‬און עס איז דא א גלות בפרטיות וואס א‬ ‫אוועק די גזירה פון גלות‪ ,‬און עס ווערט זמן‬ ‫מענטש איז אמאל פארבינדן מיט א גוי‪ ,‬און ער‬ ‫שמחתנו‪.‬‬ ‫ליידט פון אים צרות‪ .‬אמאל איז עס אן ארבעטער‪,‬‬ ‫אמאל איז עס א שכן‪ ,‬אמאל איז עס די רעגירונג‪ ,‬ער‬ ‫*‬ ‫איז אין גלות אין די הענט פונעם גוי‪ .‬און דאס איז א‬ ‫און מען דארף נישט איבערלאזן די געלעגנהייט‪.‬‬ ‫גלות וואס מען דארף דערויף א פדות‪.‬‬ ‫יום טוב דארף מען זיין פרייליך‪ .‬יעדע רגע וואס א‬ ‫מענטש איז פרייליך אין די טעג‪ ,‬האט ער אן‬ ‫עס איז דא נאך א גלות‪ ,‬וואס איין יוד איז אין גלות‬ ‫עקסטערע מצוה וואס ער איז מקיים‪ ,‬א מצוה פון‬ ‫ביים צווייטן יוד‪ .‬אן ארבעטער מיט א בעל הבית‪,‬‬ ‫שמחת יום טוב‪ .‬און ווי מען האט פריער גערעדט‪,‬‬ ‫מען פירט זיך נישט אויף ווי עס דארף צו זיין‪ .‬א מאן‬ ‫דאס ברענגט שמחה אויף א גאנץ יאר אויך‪ .‬אין‬ ‫און ווייב‪ ,‬אמאל איז איינער אין גלות ביים צווייטן‪.‬‬ ‫הייליגע ספרים שטייט‪ ,‬עס ווערט אנגערופן זמן‬ ‫עס איז דא אסאך ערליי אופנים‪ ,‬וואס עס איז דא א‬ ‫שמחתנו‪ .‬זמן איז פון לשון זימון‪ ,‬זימן שחורים ומצא‬ ‫גלות צווישן א יוד מיט א יוד‪ - .‬נאכדעם איז דא א‬ ‫לבנים (ביצה ז‪ .).‬עס איז 'זמן' שמחתנו‪ ,‬עס איז א‬ ‫גלות וואס א מענטש איז אין גלות ביי זיך אליין‪ ,‬ער‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דארף זיצן אין די סוכה‪ ,‬זאל מען אפקומען וואס‬ ‫צייט וואס מען גרייט זיך אן‪ ,‬מען איז מזמין שמחה‬ ‫מען דארף אדורך גיין‪.‬‬ ‫אויף א גאנץ יאר‪ .‬און עס איז כדאי אוועקצוגעבן‬ ‫צייט אויף שמחה אין די טעג פון סוכות‪ ,‬ווייל מיט‬ ‫אין די סוכה לייגט מען נוי סוכה‪ .‬אפילו מען דארף‬ ‫דעם ברענגט מען שמחה אויף א גאנץ יאר‬ ‫גיין אין גלות‪ ,‬זאל אבער זיין א שיינע סוכה‪ ,‬עס זאל‬ ‫שפעטער‪ .‬דאס איז די ריבה בה הכתוב שמחה‬ ‫זיין שיין‪ .‬מען זאגט נישט‪ ,‬דו ביסט אין גלות‪ ,‬זאל עס‬ ‫יתירה‪ ,‬מען דארף אוועקלייגן יעדע עגמת נפש‪.‬‬ ‫זיין א גלות בתוך גלות‪ .‬ניין‪ ,‬גלות דארף זיין א גלות‪.‬‬ ‫יעדע שטוב האט דאך זיין פעקל וכדומה‪ ,‬נישט‬ ‫אבער דער אייבערשטער זאל העלפן אז יעדן גלות‬ ‫טראכטן‪ ,‬נישט רעדן אין שטוב‪ ,‬פון קיין שום זאך‬ ‫וואס א יוד דארף אדורך גיין‪ ,‬זאל זיין מיט נוי סוכה‪,‬‬ ‫וואס איז גורם עגמת נפש‪ .‬אויסנוצן די טעג זיך צו‬ ‫עס זאל זיין ארומגענומען מיט שיינקייט‪ ,‬מען זאל‬ ‫פרייען מיטן אייבערשטען‪ ,‬זיך פרייען מיט מצוות‬ ‫קענען דינען דעם אייבערשטען מתוך שמחה ובטוב‬ ‫היום‪ ,‬זיך פרייען מיט די תורה‪ .‬און דאס ברענגט צו‪,‬‬ ‫לבב‪ ,‬און מען זאל זיך קענען שטענדיג פרייען‬ ‫אז עס זאל זיין שמחה א גאנץ יאר אויך‪ .‬דער‬ ‫איינער מיטן צווייטן‪ .‬מען ווארט דאך אויף די‬ ‫אייבערשטער זאל געבן‪ ,‬אז די שמחה זאל נמשך‬ ‫גרויסע שמחה בביאת בן דוד‪ ,‬וואס דעמאלטס וועט‬ ‫ווערן אויף א גאנץ יאר שפעטער‪ ,‬עס זאל זיין והיית‬ ‫דאך זיין תחיית המתים‪ ,‬יקיצו וירננו כל שוכני עפר‪,‬‬ ‫אך שמח‪ ,‬יעדער יוד קען נוצן די שמחה א גאנץ‬ ‫אלעס וועט זיך דאך טוישן‪ ,‬עס וועט זיין א שמחה‬ ‫יאר‪ .‬דער באשעפער זאל צונעמען יעדע עגמת נפש‬ ‫אין אלע ענינים וואס דער מענטש דארף האבן‪ .‬זאל‬ ‫וואס איז אנגעשריבן געווארן וואס מען דארף‬ ‫דער באשעפער געבן‪ ,‬אז מען זאל זוכה זיין צו די‬ ‫אדורך גיין‪ ,‬און מען זאל אפקומען מיט דעם עגמת‬ ‫גרויסע שמחה‪ ,‬בביאת בן דוד‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫נפש וואס מען גייט ארויס פון די שטוב‪ ,‬און מען‬ ‫בשמחת בית השואבה בהסוכה שעל יד בית מדרשנו בוויליאמסבורג‬ ‫יום ה' ‪ -‬ליל ב' דחוה"מ סוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫און די גמרא שטעלט זיך‪ ,‬וואס איז דער ענין פון די‬ ‫דער יום טוב פון סוכות באשטייט פון צוויי מצוות‪,‬‬ ‫נענועים וואס מען מאכט‪ .‬די גמרא (סוכה לז‪ ):‬ברענגט‬ ‫ישיבת סוכה‪ ,‬און די מצוה פון ארבעה מינים‪.‬‬ ‫צו א משנה (מנחות סא‪ ,).‬אז אין בית המקדש איז אויך‬ ‫ולקחתם לכם ביום הראשון פרי עץ הדר (ויקרא‬ ‫געווען תנופה‪ .‬יעדן שבועות איז געווען שני כבשי‬ ‫כג‪-‬לט)‪ ,‬מען דארף שאקלען לולב מיט די איבריגע‬ ‫עצרת‪ ,‬צוויי כבשים פאר די קרבנות פונעם יום טוב‪,‬‬ ‫מינים‪ .‬די מצוה פון סוכה איז מן התורה אלע זיבן‬ ‫און שתי הלחם‪ ,‬צוויי ברויט פון חמץ‪ ,‬און מען האט‬ ‫טאג‪ ,‬אבער די מצוה פון לולב איז מן התורה נאר אין‬ ‫געדארפט מאכן תנופה‪ ,‬מען האט עס געדארפט‬ ‫בית המקדש געווען זיבן טאג‪ ,‬אבער אין חוץ לארץ‪,‬‬ ‫אויפהייבן‪ .‬כיצד הוא עושה‪ ,‬ווי אזוי האט מען עס‬ ‫אויסערן בית המקדש איז די מצוה נאר איין טאג‪ .‬און‬ ‫אויפגעהויבן‪ .‬ער האט גענומען די שתי הלחם‪ ,‬און‬ ‫מדרבנן‪ ,‬אלץ זכר למקדש‪ ,‬שאקלט מען אלע זיבן‬ ‫ארויפגעלייגט אויף די שני כבשים‪ ,‬עס איז געווען‬ ‫טעג (סוכה מא‪ - .).‬די מצוה פון נטילת לולב איז‪,‬‬ ‫ביידע צוזאמען‪ ,‬ומניח ידו תחתיהן‪ ,‬און ער האט‬ ‫מדאגבהיה נפק ביה (סוכה מב‪ ,).‬אז מען האט‬ ‫אונטערגעלייגט די האנט‪ ,‬ומניף‪ ,‬און ער האט עס‬ ‫אויפגעהויבן דעם לולב איין מינוט‪ ,‬האט מען יוצא‬ ‫אויפגעהויבן‪ .‬און עס איז נישט גענוג אז ער האט עס‬ ‫געווען‪ .‬די חכמים זענען געקומען און זיי האבן‬ ‫אויפגעהויבן‪ ,‬אגבהיה‪ ,‬נאר ומוליך ומביא‪ ,‬מעלה‬ ‫צוגעגעבן אז מען זאל מאכן נענועים מיט די לולב‪.‬‬ ‫ומוריד‪ .‬מוליך‪ ,‬ער האט עס געפירט צו אלע פיר‬ ‫מען מאכט נענועים בשעת נטילה‪ ,‬בשעת מען מאכט‬ ‫זייטן‪ ,‬און ער האט עס צוריקגעברענגט‪ .‬מעלה‬ ‫די ברכה‪ ,‬און שפעטער ביי הלל‪ ,‬מאכט מען אויך‬ ‫ומוריד‪ ,‬אויבן און אונטן‪ ,‬שנאמר (שמות כט‪-‬כז) אשר‬ ‫נענועים ביי די פלעצער וואו עס איז איינגעטיילט‪.‬‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫בלולב‪ .‬אזוי ווי ביי תנופה‪ ,‬דאס זעלבע איז ביי לולב‬ ‫הונף ואשר הורם‪ .‬אזוי ווי דארט איז דא אן ענין פון‬ ‫אויך‪ .‬טייטשט רש"י‪ ,‬וכן בלולב‪ ,‬מוליך ומביא מעלה‬ ‫נענועים‪ ,‬איז ביי לולב אויך די זעלבע‪.‬‬ ‫ומוריד‪ .‬אזוי ווי מען האט געטון ביי די תנופה‪ ,‬דארף‬ ‫מען דא אויך טון‪.‬‬ ‫אמר רבי יוחנן‪ ,‬וואס איז דער ענין פון די נענועים‪.‬‬ ‫וואס איז דער מוליך ומביא מעלה ומוריד‪ .‬מוליך‬ ‫זאגט די גמרא ווייטער‪ ,‬רב אחא בר יעקב ממטי ליה‬ ‫ומביא למי שהארבע רוחות שלו‪ ,‬מעלה ומוריד למי‬ ‫ומייתי ליה‪ ,‬ער האט געמאכט נענועים מיטן לולב‪,‬‬ ‫שהשמים והארץ שלו‪ .‬טייטשט רש"י‪ ,‬ווען ער הייבט‬ ‫אמר‪ ,‬ער האט געזאגט‪ ,‬דין גירא בעיניה דסטנא‪ ,‬דאס‬ ‫עס אויף‪ ,‬ווען ער מאכט די נענועים‪ ,‬דארף ער אינזין‬ ‫איז א פייל אין די אויגן פונעם שטן‪ .‬רש"י טייטשט‪,‬‬ ‫האבן‪ ,‬מצוה זו אנו עושים לשמו‪ ,‬איך טוה די מצוה‬ ‫אז דער שטן זעהט אז ער האט נישט קיין כח אונז‬ ‫פארן אייבערשטען‪ .‬דער אייבערשטער איז דער בעל‬ ‫אוועקצונעמען פון די מצוות פונעם אייבערשטען‪,‬‬ ‫הבית אויף די וועלט‪ ,‬די פיר רוחות זענען זיינס‪,‬‬ ‫אונז זעמיר מקיים די מצוות‪ ,‬נישט נאר די מצוה‬ ‫שמים וארץ איז זיינס‪ ,‬איך בין מקיים די מצוה פון‬ ‫אליין‪ ,‬נאר די שירי מצוה זעמיר אונז אויך מקיים‪.‬‬ ‫לולב לשמו‪ ,‬איך טוה עס לשם ה'‪ ,‬פארן‬ ‫דאס שטערט פארן שטן‪ ,‬עס איז אזוי ווי מען וואלט‬ ‫אייבערשטען‪ .‬ווי אזוי צייג איך אן‪ ,‬אז איך טוה עס‬ ‫אים אריינגעשאסן א חץ אין זיינע אויגן‪ .‬זאגט די‬ ‫פארן אייבערשטען‪ ,‬די ארבע רוחות און שמים וארץ‪,‬‬ ‫גמרא‪ ,‬ולאו מלתא היא‪ ,‬מען זאל נישט אזוי זאגן‪,‬‬ ‫דאס איז דער אייבערשטער‪ ,‬פאר אים מאך איך עס‪.‬‬ ‫דאתי לאיגרויי ביה‪ ,‬מען הייבט נישט אן זיך צו‬ ‫טשעפען מיטן שטן‪ ,‬ער קען זיך פארלייגן‪.‬‬ ‫במערבא מתנו הכי‪ ,‬מוליך ומביא כדי לעצור רוחות‬ ‫רעות‪ .‬עס איז דא שלעכטע ווינטן וואס מאכן קאליע‬ ‫און עס איז א גרויסע פלא די גאנצע ענין פון די‬ ‫פאר די וועלט‪ ,‬און די רוחות קומען דאך פון די פיר‬ ‫נענועים‪ .‬וואס איז די טייטש‪ ,‬מען נעמט די מצוה‪,‬‬ ‫זייטן‪ ,‬מאכט מען מוליך ומביא‪ ,‬כדי צוריקצוהאלטן‬ ‫און מען מאכט דערמיט נענועים‪ ,‬צו ווייזן אז אונז‬ ‫אז איבערן יאר זאל נישט קומען קיין רוחות רעות‪.‬‬ ‫טוה מיר עס פארן אייבערשטען‪ ,‬וואס ארבע רוחות‬ ‫מעלה ומוריד כדי לעצור טללים רעים‪ .‬פון הימל‬ ‫שלו‪ ,‬און אזוי ווייטער‪ .‬מילא תנופה וואס איז געווען‬ ‫קומען אראפ טל און גשם‪ ,‬הייבט מען עס אויף אויבן‬ ‫אין בית המקדש‪ ,‬די כבשי עצרת צוזאמען מיט די‬ ‫און אונטן‪ ,‬כדי צוריקצוהאלטן די טללים רעים‪- .‬‬ ‫שתי הלחם‪ ,‬האט מען געמאכט תנופה‪ ,‬ווייל די שתי‬ ‫דאס איז טייטש‪ ,‬אז עס איז דא צוויי כוונות אין די‬ ‫הלחם האט מען נישט מקריב געווען אויפן מזבח‪,‬‬ ‫נענועים‪ .‬איין כוונה איז‪ ,‬איך מאך עס לשם שמים‪,‬‬ ‫ווייל די שתי הלחם איז געווען חמץ‪ ,‬און כל שאור‬ ‫למי שהארבע רוחות שלו‪ .‬און די אנדערע כוונה איז‪,‬‬ ‫וכל דבש לא תקטירו ממנו אשה לה' (ויקרא ב‪-‬יא)‪,‬‬ ‫אז מען טוט עס כדי לעצור רוחות רעות וטללים‬ ‫האט מען עס נישט געקענט מקריב זיין‪ .‬יעדער‬ ‫רעים‪.‬‬ ‫קרבן‪ ,‬ווי אזוי געב איך עס איבער פארן‬ ‫אייבערשטען? ווען איך לייג עס ארויף אויפן מזבח‪,‬‬ ‫אמר רבי יוסי‪ ,‬זאת אומרת‪ ,‬שירי מצוה מעכבין את‬ ‫האב איך עס געברענגט אשה ריח ניחוח לה'‪ .‬אבער‬ ‫הפורעניות‪ .‬ווען א מענטש טוט א מצוה‪ ,‬און ער טוט‬ ‫א קרבן וואס קומט נישט אויפן מזבח‪ ,‬די שתי הלחם‪,‬‬ ‫די מצוה בשלימות‪ .‬און אפילו שירי מצוה‪ ,‬זאכן וואס‬ ‫וואס די כהנים האבן אויפגעגעסן‪ ,‬האט מען‬ ‫וואלט נישט מעכב געווען די מצוה‪ ,‬פון דעסטוועגן‬ ‫געמאכט תנופה‪ ,‬צו ווייזן‪ ,‬אז מען גיט עס איבער‬ ‫דאך טוט ער עס אויך‪ ,‬האט עס א כח‪ ,‬אז עס איז‬ ‫כביכול פארן אייבערשטען‪.‬‬ ‫מעכב את הפורעניות‪ ,‬עס האלט צוריק פורעניות‪ .‬די‬ ‫חשיבות פון א מצוה איז אזוי גרויס‪ ,‬אז נישט נאר די‬ ‫אבער וואס איז דער ענין צו נעמען ד' מינים‪ ,‬א מצוה‬ ‫מצוה אליין האט א כח וואס עס טוט אויף‪ ,‬נאר‬ ‫וואס מען איז מחויב צו געבן א שאקל‪ ,‬און דריי עס‬ ‫אפילו די זייטיגע זאכן פון די מצוה‪ ,‬וואס איז שיריים‪,‬‬ ‫צו אלע זייטן‪ ,‬כדי צו ווייזן אז דו טוסט עס פארן‬ ‫וואס אפילו מען וואלט עס נישט געטון‪ ,‬וואלט מען‬ ‫אייבערשטען? וואס עפעס פונקט מצות לולב‪ ,‬איין‬ ‫אויך יוצא געווען די מצוה‪ ,‬האט עס אויך א כח אז‬ ‫מצוה פון אלע תרי"ג מצוות וואס מען מאכט‬ ‫עס איז מעכב פורעניות‪ .‬שהרי תנופה שירי מצוה‬ ‫נענועים‪ .‬פארוואס נעמט מען נישט די מצה‪ ,‬פאר ער‬ ‫היא‪ ,‬תנופה ביי א קרבן‪ ,‬און ביי לולב‪ ,‬איז שירי‬ ‫גייט עסן מצה‪ ,‬זאל ער מאכן נענועים מיט די מצה‪,‬‬ ‫מצוה‪ ,‬ועוצרת רוחות וטללים רעים‪ .‬אמר רבא‪ ,‬וכן‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫די ביאור דערפון איז‪ ,‬דער ילקוט (אמור תרנג) פרעגט‪,‬‬ ‫כדי צו ווייזן אז מען טוט עס פארן אייבערשטען‬ ‫פארוואס מאכט מען סוכות אין חודש השביעי‪ ,‬אין‬ ‫וואס ארבע רוחות שלו‪ .‬און די זכות פון מצה זאל‬ ‫חודש תשרי? סוכות איז דאך א זכר אויף כי בסוכות‬ ‫אויך העלפן‪ ,‬עס זאל מעכב זיין רוחות רעות וטללים‬ ‫הושבתי את בני ישראל בהוציאי אותם מארץ מצרים‪,‬‬ ‫רעים‪ .‬און ער דארף נישט ווארטן ביז פסח‪ ,‬ער קען‬ ‫וואס דאס איז דאך געווען אין חודש ניסן‪ .‬וואלט‬ ‫נעמען זיינע תפילין יעדע צופרי‪ ,‬און מאכן דערמיט‬ ‫מען געדארפט זיצן אין די סוכה אין חודש ניסן‪.‬‬ ‫די נענועים‪ .‬ער איז מקיים די מצוה לשם שמים‪ ,‬ער‬ ‫פארוואס האט מען עס אפגעשטופט‪ ,‬און מען מאכט‬ ‫טוט עס פארן אייבערשטען‪ .‬עס איז נישט דא נאך א‬ ‫עס בחודש השביעי? דער טור (סימן תרכה) פרעגט‬ ‫מצוה אין די תורה‪ ,‬וואס די חכמים האבן מתקן‬ ‫אויך די קשיא‪ ,‬און דער טור זאגט‪ ,‬מען זיצט נישט‬ ‫געווען אז מען זאל מאכן נענועים נאר ביי מצות‬ ‫אנהייב זומער‪ ,‬נאר ווען עס ווערט שוין קאלט‬ ‫לולב‪ .‬איך האב נישט געזען שטיין אין די מפרשים‬ ‫אינדרויסן‪ ,‬עס איז א זמן פון גשמים‪ ,‬פון דעסטוועגן‬ ‫אויפן פלאץ א הסבר דערויף‪ ,‬פארוואס פונקט דא‬ ‫דאך גייט מען זיצן אין די סוכה‪ ,‬כדי עס זאל זיין ניכר‬ ‫איז דא א ענין פון נענועים‪.‬‬ ‫אז מען זיצט אין די סוכה לשם מצוה‪.‬‬ ‫פונעם אר"י הק' שטייט גרויסע סודות וואס איז דא‬ ‫דער ילקוט זאגט א צווייטן תירוץ‪ ,‬ווייל אזוי ווי מען‬ ‫אין די נענועים‪ .‬אונז מאך מיר די נענועים‪ ,‬מען‬ ‫האלט נאך ראש השנה און יום כיפור‪ ,‬ווען מען האט‬ ‫שאקלט דעם לולב אויף זעקס זייטן‪ ,‬יעדע מאל איז‬ ‫אנגעשריבן אויף אונז אלעס וואס גייט זיין די‬ ‫דא דריי הולכות והובאות‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז עס איז דא‬ ‫קומענדיגע יאר‪ .‬מען האלט שוין נאך א כתיבה‪ ,‬און‬ ‫אכצן נענועים יעדע מאל וואס מען שאקלט‪ .‬דריי‬ ‫נאך א חתימה‪ ,‬און מען ווייסט נישט וואס מען האט‬ ‫מאל מוליך ומביא‪ ,‬און אויף די זעקס זייטן‪ ,‬דריי מאל‬ ‫אונז אנגעשריבן אויף די קומענדיגע יאר‪ .‬קען זיין אז‬ ‫זעקס‪ ,‬איז אכצן‪ .‬ביי הלל שאקלט מען פיר מאל‪ ,‬ביי‬ ‫מען איז מחויב געווארן גלות‪ ,‬דאס איז דער עונש‬ ‫הודו‪ ,‬ביי אנא ה' הושיעה נא צוויי מאל‪ ,‬נאכדעם‬ ‫וואס מען דארף אדורכגיין‪ .‬האט דער אייבערשטער‬ ‫נאכאמאל ביי הודו‪ .‬דאס איז פיר מאל אכצען‪ ,‬דאס‬ ‫געגעבן די מצוה פון סוכה‪ ,‬אז מען זאל איבערלאזן‬ ‫איז צוויי און זיבעציג נענועים וואס מען מאכט מיט‬ ‫די שטוב‪ ,‬און ארויסגיין אין די סוכה‪ ,‬דאס איז א‬ ‫די לולב‪ .‬צוויי און זיבעציג איז דער מנין פון חס"ד‪.‬‬ ‫בחינה פון גלות‪ ,‬ער לאזט איבער זיין שטוב‪ ,‬און ער‬ ‫זאגט דער אר"י הק'‪ ,‬אז דאס איז מעורר חסד אויף די‬ ‫גייט ארויס אין די סוכה‪ .‬און דער אייבערשטער איז‬ ‫וואס דארפן האבן חסד‪ .‬עס שטימט מיט די גמרא‪,‬‬ ‫דאס מחשיב‪ ,‬כאילו ער האט שוין יוצא געווען זיין‬ ‫אז עס איז לעצור רוחות רעות און טללים רעים‪- .‬‬ ‫חיוב פון גלות‪ .‬די לשון אין מדרש איז‪ ,‬והקב"ה מעלה‬ ‫אבער לויט דעם‪ ,‬קען מען ביי יעדע מצוה מאכן‬ ‫עליהן כאילו גלה לבבל‪ ,‬כאילו ער וואלט געגאנגען‬ ‫אזויפיל נענועים‪ .‬און מען געפונט נישט אין ערגעץ‪,‬‬ ‫אין גלות צו בבל‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז מיט דעם האט מען‬ ‫אז עס זאל זיין א ענין אז מען זאל עס טון‪.‬‬ ‫אוועקגענומען דעם גזר‪ ,‬אויב מען וואלט געדארפט‬ ‫*‬ ‫גיין אין גלות‪.‬‬ ‫עס קען אפשר זיין א געדאנק‪ ,‬פארוואס פונקט דא‬ ‫די ביאור דערפון איז‪ .‬עס שטייט אין די גמרא (יומא‬ ‫ביי לולב איז דא אן ענין פון נענועים‪ .‬מען האט‬ ‫פו‪ ,).‬יום כיפור איז נישט מוחל אלע עונות‪ .‬ווען א‬ ‫גערעדט נעכטן ביי שמחת בית השואבה (בעיר‬ ‫מענטש טוט תשובה‪ ,‬איז עס מכפר אויף א מצות‬ ‫מאנסי)‪ ,‬אז סוכות איז ראשון לחשבון עונות (תנחומא‬ ‫עשה‪ ,‬אבער א לא תעשה איז נאך תולה‪ .‬כדי א לא‬ ‫אמור כב)‪ .‬יום כיפור האט מען מוחל געווען אלע‬ ‫תעשה זאל ווערן מכופר‪ ,‬מוז אנקומען יום כיפור‪.‬‬ ‫עונות‪ ,‬ווען עס גייט אדורך יום כיפור‪ ,‬ולקחתם לכם‬ ‫יום כיפור איז מכפר אויף אלע עשה'ס און אלע לא‬ ‫ביום הראשון (ויקרא כג‪-‬מ)‪ ,‬הייבט זיך אן יעצט א‬ ‫תעשה'ס‪ .‬כריתות ומיתות בית דין איז יום כיפור אויך‬ ‫פרישע חשבון אויף די עונות‪ .‬מען האט דאך אלעס‬ ‫נישט מכפר‪ ,‬עס איז נאך תולה‪ ,‬עס מוז נאך זיין‬ ‫מוחל געווען ביז יעצט‪ ,‬מען עפענט יעצט א נייע‬ ‫יסורים וואס זאלן ממרק זיין דעם חטא‪ .‬קומט אויס‪,‬‬ ‫בוך‪ ,‬א נייע פנקס פאר די עונות‪ .‬און די מפרשים‬ ‫אז מען האלט נאך יום כיפור‪ ,‬מען האט נאר מוחל‬ ‫שטעלן זיך‪ ,‬ממחרת יום כיפור וואלט געדארפט זיין‬ ‫געווען די עשה'ס מיט די לא תעשה'ס‪ .‬ווען א‬ ‫ראשון לחשבון עונות‪ ,‬פארוואס רופט מען אן סוכות‬ ‫מענטש איז ל"ע נכשל געווארן אין כריתות ומיתות‬ ‫ראשון לחשבון עונות‪.‬‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫עס איז נישט קלאר‪ ,‬וואס מיינט נע ונד תהיה בארץ‪.‬‬ ‫בית דין‪ ,‬האט ער נאך א פעקל אויף זיך‪ ,‬ער דארף‬ ‫וואס איז די דאפלטע לשון‪' ,‬נע' און 'נד' זאלסטו זיין‬ ‫אדורכגיין יסורים‪ ,‬איז דאך מעגליך אז ער דארף‬ ‫בארץ‪ .‬עס איז דא צוויי פשטים דערין‪ .‬איין פשט איז‪,‬‬ ‫האבן גלות‪ .‬האט מען נאך יום כיפור געגעבן סוכות‪,‬‬ ‫'נד' איז די טייטש‪ ,‬א מענטש וואוינט אויף א פלאץ‪,‬‬ ‫ווען מען גייט ארויס אין די סוכה‪ ,‬האט מען אויך‬ ‫און ער הייבט זיך אויף פון זיין פלאץ און ער גייט‬ ‫יוצא געווען די חיוב פון גלות‪ ,‬איז ממילא האט מען‬ ‫אוועק ערגעץ אנדערש‪ ,‬האט ער נודד געווען‬ ‫אוועקגענומען דעם דין פון גלות‪ .‬אזוי שטייט אין‬ ‫ממקומו‪ ,‬ער איז אוועקגעגאנגען פון זיין פלאץ‪ ,‬און‬ ‫מדרש‪.‬‬ ‫ער קען זיך דארט באזעצן‪ .‬ער גייט אוועק פון דא‬ ‫אויף ארץ ישראל‪ ,‬אדער ער קומט פון ארץ ישראל‬ ‫קומט דאך אויס‪ ,‬אז ווען מען גייט אריין אין די‬ ‫אויף אמעריקא‪ ,‬ער האט נודד געווען‪ ,‬און ער טוט‬ ‫סוכה‪ ,‬דעמאלטס ווערט הערשט אפגעווישט אלע‬ ‫זיך מסדר זיין וואו ער איז‪ .‬נע איז די טייטש‪ ,‬אז ער‬ ‫עבירות פונעם פארגאנגענעם יאר‪ .‬ווייל ביז סוכות‪,‬‬ ‫געפונט זיך נישט אויף איין פלאץ א לענגערע צייט‪,‬‬ ‫אפילו עס איז אדורך יום כיפור‪ ,‬איז דאך נאך‬ ‫ער גייט אייביג ארום פון איין מקום צום אנדערן‬ ‫געבליבן כריתות ומיתות בית דין וואס מען האט‬ ‫מקום‪ .‬מען זאגט אויף צדיקים אז זיי זענען געגאנגען‬ ‫נאכנישט מסדר געווען‪ ,‬אפשר איז נאך דא א חיוב‬ ‫גלות ליידן‪ .‬וואו מען איז געשלאפן איין נאכט‪ ,‬איז‬ ‫פון גלות דערויף‪ .‬אבער אז מען גייט אריין אין די‬ ‫מען נישט געשלאפן די צווייטע נאכט‪ .‬ער איז נישט‬ ‫סוכה‪ ,‬און סוכה נעמט אוועק דעם גלות‪ ,‬איז ממילא‬ ‫נאר 'נד'‪ ,‬ער האט איבערגעלאזט די שטוב און ער איז‬ ‫דעמאלטס ראשון לחשבון עונות‪ ,‬עס הייבט זיך אן א‬ ‫ארויסגעגאנגען דערפון‪ .‬ער האט דארט אויך נישט‬ ‫נייע חשבון פון די עונות‪.‬‬ ‫קיין מנוחה‪ ,‬ער גייט פון איין מקום אויפן אנדערן‬ ‫*‬ ‫מקום‪ .‬וואו ער איז געווען נעכטן איז ער נישט היינט‪,‬‬ ‫נע ונד תהיה בארץ‪ ,‬דו זאלסט זיין ביידע‪.‬‬ ‫אין די גמרא (סנהדרין לז‪ ):‬איז דא א מחלוקת‪ ,‬וויפיל‬ ‫גלות נעמט אוועק פון די יסורים וואס א מענטש איז‬ ‫קין האט דאך געהאט אויף זיך צוויי קללות‪ ,‬נע ונד‬ ‫מחויב צו האבן‪ .‬איינער וואס איז מחויב יסורים‪ ,‬און‬ ‫תהיה בארץ‪ ,‬און וישב בארץ נוד‪ ,‬ער איז‬ ‫ער גייט נאכדעם אין גלות‪ ,‬וויפיל כח האט דער גלות‬ ‫אוועקגעגאנגען פון זיין שטוב‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫אראפצונעמען פון די יסורים‪ .‬עס איז דא אפאר‬ ‫באזעצט אויף נוד‪ ,‬און מען רעדט נישט מער פון‬ ‫דעות אין די גמרא‪ .‬איין דעה איז‪ ,‬גלות מכפרת הכל‪.‬‬ ‫דעם 'נע'‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬ווייל גלות איז מכפרת‬ ‫אז מען איז געגאנגען אין גלות‪ ,‬איז אפגעווישט‬ ‫מחצה‪ .‬קומט אויס אז די צווייטע קללה פון 'נע' וואס‬ ‫געווארן אלע פעקלעך פון יסורים וואס מען דארף‬ ‫ער האט געהאט‪ ,‬איז אפגעווישט געווארן דורכן נוד‪.‬‬ ‫האבן‪ .‬א צווייטע דעה איז דא‪ ,‬אז גלות איז מכפרת‬ ‫דורכדעם וואס ער איז געגאנגען אין גלות‪ ,‬איז גלות‬ ‫מחצה‪ .‬די האלבע עונש וואס דו האסט געדארפט‬ ‫מכפרת מחצה‪.‬‬ ‫האבן‪ ,‬איז אפגעווישט געווארן מיט דעם וואס מען‬ ‫איז געגאנגען אין גלות‪ .‬עס זענען דא נאך דעות אין‬ ‫דער מהרש"א ברענגט צו א מדרש תנחומא (בראשית‬ ‫די גמרא‪ ,‬אבער על כל פנים אונז וועל מיר זיך‬ ‫ט)‪ ,‬אז נע איז א צווייטער עונש‪ .‬וואו ער איז‬ ‫באציען צו די צוויי דעות‪ ,‬אז גלות איז מכפר אלעס‪,‬‬ ‫געגאנגען‪ ,‬האט די ערד אנגעהויבן צו ציטערן‪ ,‬און‬ ‫און איין דעה איז דא‪ ,‬אז גלות האט מכפר געווען די‬ ‫אלע בהמות און חיות וואס זענען געשטאנען ארום‬ ‫העלפט‪.‬‬ ‫אים האבן אנגעהויבן צו ציטערן‪ .‬און זיי האבן‬ ‫געפרעגט וואס גייט דא פאר‪ ,‬פארוואס ציטערט‬ ‫דער וואס זאגט אז גלות איז מכפר די העלפט‪,‬‬ ‫מען? האט מען געזאגט‪ ,‬ווייל דא דרייט זיך ארום א‬ ‫ברענגט א ראיה פון קין‪ .‬קין‪ ,‬איז געווען דער‬ ‫קין וואס האט גע'הרג'ט א מענטש‪ .‬האבן די חיות‬ ‫ערשטער וואס האט גע'הרג'ט זיין ברודער הבל‪ ,‬און‬ ‫געוואלט צוגיין‪ ,‬און מען האט אים געוואלט הרג'נען‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער האט אים געזאגט‪ ,‬דיין שטראף‬ ‫און דער אייבערשטער האט אים אפגעהיטן‪ .‬אויף‬ ‫וועט זיין‪ ,‬נע ונד תהיה בארץ (בראשית ד‪-‬יב)‪ ,‬דו‬ ‫דעם האט ער געזאגט שפעטער פארן אייבערשטען‪,‬‬ ‫וועסט זיין נע ונד בארץ‪ .‬און נאכדעם שטייט אין‬ ‫והיה כל מוצאי יהרגנו (בראשית ד‪-‬יד)‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז‬ ‫פסוק‪ ,‬וישב בארץ נוד‪ ,‬קין האט זיך באזעצט אין‬ ‫'נע' איז די טייטש‪ ,‬אז וואו ער גייט‪ ,‬האט געציטערט‬ ‫ארץ נוד‪.‬‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~י~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫און אויף דעם זאגט די גמרא‪ ,‬שירי מצוה זענען‬ ‫די ערד‪ ,‬און 'נד' איז א צווייטע קללה‪ ,‬אז ער וועט‬ ‫מעכב את הפורעניות‪ .‬דו וועסט פרעגן‪ ,‬וואס איז‬ ‫דארפן גיין אין גלות‪.‬‬ ‫דער ענין פון די נענועים וואס מען דארף מאכן מיט‬ ‫די ד' מינים סוכות‪ .‬דאס איז שירי מצוה‪ ,‬דאס איז‬ ‫על כל פנים‪ ,‬קין האט גע'הרג'ט א מענטש‪ ,‬און ער‬ ‫שיירים פון די מצוה‪ .‬עס איז נישט די עיקר מצוה‪,‬‬ ‫איז געווען מחויב מיתה בידי שמים‪ ,‬עס איז‬ ‫עס איז שירי מצוה‪ .‬און די שירי מצוה‪ ,‬די נענועים‬ ‫נאכנישט געווען מיתה בידי אדם‪ ,‬נאר מיתה בידי‬ ‫וואס דו מאכסט‪ ,‬דאס איז מעכב את הפורעניות‪ .‬עס‬ ‫שמים‪ .‬תשובה איז נישט מכפר דערויף‪ ,‬יום כיפור‬ ‫איז מעכב די פורעניות פון גלות וואס א מענטש‬ ‫איז נישט מכפר אויף כריתות ומיתות בית דין‪ ,‬עס‬ ‫דארף אמאל אדורך גיין‪ ,‬טוט עס צוריקהאלטן‪.‬‬ ‫מוז זיין יסורים ממרקין‪ ,‬און די יסורים ממרקין איז‬ ‫געווען נע ונד תהיה בארץ‪ .‬און עס האט נישט מכפר‬ ‫קומט אויס ביי אלע אנדערע מצוות איז נישט דא‬ ‫געווען אינגאנצן‪ ,‬גלות אליין איז נאר מכפר מחצה‪,‬‬ ‫קיין ענין אז מען זאל מאכן דערמיט נענועים‪ ,‬ער איז‬ ‫עס איז נאר מכפר האלב‪ .‬האט ער געמוזט גיין קיין‬ ‫מקיים די מצוה וואס דער אייבערשטער האט‬ ‫נוד‪ ,‬אבער ער איז פטור געווארן פון דעם נע‪ ,‬וואס‬ ‫געהייסן‪ .‬דא האבן די חכמים מתקן געווען מען זאל‬ ‫איז געווען די צווייטע קללה‪.‬‬ ‫מאכן נענועים‪ ,‬אזוי ווי מען האלט דאך נאך די‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬און מען דארף האבן א פדות‪,‬‬ ‫עס איז ניתן להאמור‪ ,‬אזוי ווי נאך יום כיפור מאכט‬ ‫ארויסצוגיין פון די גזירה אז עס איז נגזר געווארן נע‬ ‫מען א זכר כדי מכפר צו זיין‪ ,‬טאמער מען איז מחויב‬ ‫ונד תהיה בארץ‪ .‬און מען האט מתקן געווען וועגן‬ ‫יסורים‪ ,‬זאל מען עס אפקומען דורך גלות‪ ,‬גלות איז‬ ‫דעם סוכות‪ ,‬כדי עס זאל זיין א בחינה פון גלות‪ ,‬האבן‬ ‫דאך מכפרת‪ .‬מאכט מען צוויי זאכן‪ ,‬איינס‪ ,‬מען גייט‬ ‫די חכמים צוגעגעבן דערצו‪ ,‬אז מען זאל אויך מאכן‬ ‫אריין אין די סוכה‪ ,‬וואס דאס איז 'נוד'‪ ,‬ער האט‬ ‫נענועים‪ ,‬וואס נענועים טוט אויך ארויסנעמען פון‬ ‫איבערגעלאזט די שטוב‪ ,‬און אריינגעגאנגען אין די‬ ‫דעם גזר דין וואס איז געווען‪.‬‬ ‫סוכה‪ .‬וואס טוט מען‪ ,‬אויב עס איז דא נאך א גזירה‬ ‫פון 'נע'‪ .‬פאר 'נע' מאכט מען די נענועים‪ .‬מען נעמט‬ ‫און דין גירא בעיניה דסטנא‪ .‬דער שטן האט זיך‬ ‫די ד' מינים‪ ,‬מען איז עס מנענע‪ ,‬עס רוהט נישט אויף‬ ‫געפלאגט אין די הייליגע טעג‪ ,‬און מען האט‬ ‫איין פלאץ‪ ,‬ער איז מוליך ומביא‪ ,‬ארויף און אראפ‪ .‬אז‬ ‫געברענגט אלע עבירות פון יודען‪ ,‬מען זאל זיי‬ ‫טאמער עס איז אים באשערט איבערן יאר אז ער‬ ‫מעניש זיין‪ .‬און עס איז אמאל ארויסגעקומען אן‬ ‫דארף זיין נישט נאר נוד‪ ,‬ער דארף זיין נע ונד‪ ,‬זאל‬ ‫עונש‪ ,‬וואס מען האט אין הימל נישט מוחל געווען‬ ‫קומען די מצוה פון סוכה‪ ,‬און עס זאל ביישטיין אז‬ ‫אויף די עבירה וואס מען האט געטון‪ .‬יום כיפור איז‬ ‫מען זאל עס נישט דארפן אדורכגיין‪ .‬מיטן ארויסגיין‬ ‫נישט ממרק אלעס‪ ,‬מען דארף אדורך גיין אנדערע‬ ‫אין די סוכה‪ ,‬קומט מען אפ די גזירה פון 'נוד'‪ ,‬און‬ ‫זאכן אויך‪ .‬און דער שטן האט אויסגע'פועל'ט אז‬ ‫מיט די 'נענועים'‪ ,‬וואס איז פון לשון 'נע'‪ ,‬דאס איז‬ ‫פאר דעם מענטש דארף קומען יסורים‪ .‬עס קומט‬ ‫מעכב די פורעניות פון נע ונד‪.‬‬ ‫אבער סוכות‪ ,‬און ער מאכט די נענועים מיטן לולב‪,‬‬ ‫מיט דעם ווערט ער פטור‪ ,‬אפילו עס איז געווען‬ ‫און אונז מאך מיר עס מיט די ד' מינים‪ .‬ווייל עס‬ ‫אויף אים א גזירה פון נע ונד תהיה בארץ‪ .‬דין גירא‪,‬‬ ‫שטייט אין מדרש (ויק"ר ל‪-‬יד)‪ ,‬אז די ד' מינים איז א רמז‬ ‫מיט דעם האט ער אריינגעשאסן בעיניה דסטנא‪.‬‬ ‫אויף די פיר עיקר אברים פון א מענטש‪ .‬די לולב איז‬ ‫דער שטן האט זיך שוין געפרייט אז ער האט‬ ‫די שדרה‪ ,‬די הדס איז די אויג‪ ,‬די ערבה דאס איז די‬ ‫ארויסגעברענגט א גזר דין אויפן מענטש פון גלות‪,‬‬ ‫שפתים‪ ,‬און די אתרוג איז די הארץ‪ .‬טאמער פאר א‬ ‫דין גירא בעיניה דסטנא‪ ,‬מיט דעם האט ער מבטל‬ ‫מענטש איז געווען באשערט אז ער דארף גיין אויף‬ ‫געווען דעם גלות וואס ער האט געדארפט‬ ‫ארבע רוחות העולם‪ ,‬און ער דארף זיין נידח בקצה‬ ‫אדורכצוגיין‪.‬‬ ‫השמים‪ ,‬נעמט מען דעם מענטש‪ ,‬מען נעמט די ד'‬ ‫מינים‪ ,‬און מען טוט אים מנענע זיין אויף אלע זייטן‪,‬‬ ‫קומט אויס אז סוכה מיט לולב‪ ,‬איז פארבינדן איינס‬ ‫אז מיט דעם וועט ער אפקומען‪ ,‬אויב ער האט אויף‬ ‫מיט דאס אנדערע‪ .‬סוכה איז גלות וואס מען גייט‬ ‫זיך א גזירה פון נע ונד תהיה בארץ‪ ,‬מען האט אויף זיך‬ ‫אוועק פון די שטוב‪ ,‬דאס איז נוד‪ .‬נאכדעם איז דא‬ ‫א גזירה פון גלות‪ ,‬קען ער אפקומען דעם גלות‪.‬‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יא~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫יודען טוען אזוי‪ ,‬מוז דאך זיין‪ ,‬אז עס ליגט עפעס‬ ‫דעם 'נע' ונד תהיה בארץ‪ ,‬אז א מענטש וועט זיין‬ ‫דערין‪ ,‬אז מען גיט אוועק א הון רב פאר די מצוה‪.‬‬ ‫אמאל צוווארפן מיט פיזור הנפש‪ ,‬ער האט נישט‬ ‫קיין מנוחת הנפש‪ ,‬ער האט נישט קיין רואיגקייט‪ ,‬ער‬ ‫עס איז דא א גמרא (ברכות כ‪ ,):‬אז די מלאכים האבן‬ ‫גייט דא און ער דארף גיין דארט‪ ,‬ער דארף מסדר‬ ‫געפרעגט דעם אייבערשטען‪ ,‬דו שרייבסט אין די‬ ‫זיין‪ ,‬אין דעם ווינקל און יענעם ווינקל‪ .‬אויף דעם‬ ‫תורה (דברים י‪-‬יז) אשר לא ישא פנים ולא יקח שוחד‪.‬‬ ‫קומט די נענועים‪ ,‬און עס איז דאס מסדר‪ .‬טאמער‬ ‫דער באשעפער איז נישט נושא פנים‪ ,‬ער פירט א‬ ‫איז מען אנגעוויזן אויף ארבע רוחות העולם‪ ,‬זאל ער‬ ‫משפט אן נשיאת פנים‪ .‬און ווען מען דוכענט‪ ,‬זאגן די‬ ‫פטור ווערן פון די גזירה‪ ,‬דורך די נענועים וואס מען‬ ‫כהנים‪ ,‬ישא ה' פניו אליך (במדבר ו‪-‬כו)‪ ,‬דער‬ ‫האט געמאכט‪.‬‬ ‫אייבערשטער זאל דיר נושא פנים זיין‪ .‬דער‬ ‫באשעפער איז דאך נישט נושא פנים‪ .‬זאגט די גמרא‪,‬‬ ‫***‬ ‫אז דער אייבערשטער האט געענטפערט‪ ,‬וכי לא‬ ‫אשא פנים לישראל‪ ,‬ווי אזוי קען איך זיי נישט נושא‬ ‫מען זעהט ביי די מצוה פון ד' מינים‪ ,‬אז יודען געבן‬ ‫פנים זיין‪ ,‬אז איך האב געשריבן (דברים ח‪-‬י) ואכלת‬ ‫אויס ימים מיט געלט‪ .‬א פרי וואס קאסט נישט מער‬ ‫ושבעת וברכת‪ ,‬מען איז נישט מחויב צו בענטשן נאר‬ ‫ווי א פאר צענט‪ ,‬און יעדער איינער גיט אויס אסאך‬ ‫ווען מען האט געגעסן כדי שביעה‪ ,‬והם מדקדקין על‬ ‫געלט‪ ,‬מען צאלט טייערע פרייזן פאר די ארבעה‬ ‫עצמם עד כזית ועד כביצה‪.‬‬ ‫מינים‪ .‬און בעצם מן התורה מוז עס נישט קאסטן‬ ‫קיין געלט‪ ,‬מען מוז נישט קויפן קיין ד' מינים‪.‬‬ ‫זעהט מען פון די גמרא‪ ,‬אז ווען א יוד איז מדקדק‬ ‫איינער קען קויפן ד' מינים‪ ,‬און די גאנצע וועלט קען‬ ‫צו טון א מצוה מער פון וויפיל ער איז מצווה צו‬ ‫יוצא זיין מיט דעם‪ .‬מען נעמט עס איבער‪ ,‬במתנה‬ ‫טון‪ ,‬האט ער א זכות אז דער אייבערשטער זאל‬ ‫על מנת להחזיר‪ .‬מצה דארף קאסטן געלט‪ ,‬ווייל דו‬ ‫אים נושא פנים זיין‪ .‬דאס איז עברי מיט טייטש אין‬ ‫קענסט נישט עסן יענעמס מצה‪ .‬אבער אתרוג און‬ ‫די גמרא‪ .‬דער באשעפער איז נושא פנים‪ ,‬און איך‬ ‫לולב דארף נישט קאסטן קיין געלט‪ ,‬מען קען יוצא‬ ‫האב געפרעגט א קשיא‪ ,‬דער באשעפער איז דאך‬ ‫זיין מיט יענעמס‪ .‬קומט אויס אז איך האב א מצוה‬ ‫נישט נושא פנים‪ .‬האט ער געענטפערט‪ ,‬ער איז יא‬ ‫וואס איך קען יוצא זיין אן א פרוטה‪ .‬איך גיי צום‬ ‫נושא פנים‪ .‬ווען? ווען א מענטש איז מדקדק עד‬ ‫חבר און איך בעהט אים‪ ,‬געב מיר די ד' מינים‪ .‬און‬ ‫כזית ועד כביצה‪ .‬דאס איז טייטש‪ ,‬דו טוסט א‬ ‫פון דעסטוועגן דאך‪ ,‬זאגט די משנה (סוכה מא‪ ,):‬אז‬ ‫מצוה מן המובחר‪ ,‬איך האב דיר נישט געהייסן‬ ‫רבן גמליאל האט באצאלט אלף זוז‪ ,‬להודיעך כמה‬ ‫בענטשן נאר ווען דו האסט געגעסן כדי שביעה‪,‬‬ ‫מצוות חביבין עליו‪.‬‬ ‫און דו ביסט מוסיף צו בענטשן אפילו פאר דעם‪,‬‬ ‫קומט זיך אז דער אייבערשטער זאל דיר נושא‬ ‫די זעלבע איז מצות סוכה‪ .‬א סוכה קאסט נישט קיין‬ ‫פנים זיין‪.‬‬ ‫געלט‪ ,‬מען קען יוצא זיין בסוכת חבירו (סוכה כז‪.):‬‬ ‫ווען ער וויל עסן‪ ,‬גייט ער אריין צום שכן‪ ,‬און ער‬ ‫עס איז א מוסר השכל‪ ,‬ווען א מענטש גיט אויס‬ ‫זעצט זיך אראפ‪ ,‬און ער איז דארט יוצא מצות סוכה‪.‬‬ ‫געלט פאר א מצוה‪ ,‬ער וואלט געקענט מקיים זיין די‬ ‫כל ישראל ראויין לישב בסוכה אחת‪ ,‬איין סוכה איז‬ ‫מצוה פאר ביליגער‪ ,‬אבער פאר הידור מצוה‪ ,‬עס זאל‬ ‫גענוג פאר גאנץ כלל ישראל‪ .‬קומט אויס אז די עצם‬ ‫זיין א שענערע מצוה‪ ,‬איז ער מוסיף מער געלט פון‬ ‫מצוה פון סוכה קאסט נישט קיין געלט‪ ,‬מען קען‬ ‫וויפיל ער וואלט געווען מחויב צו טון פאר די מצוה‪,‬‬ ‫מקיים זיין מצות סוכה אן א פרוטה‪ ,‬און מען קען‬ ‫איז דא א עקסטערע שכר דערויף‪ ,‬אז דער‬ ‫אויך מקיים זיין די מצוה פון ד' מינים אן א פרוטה‪.‬‬ ‫אייבערשטער איז אים נושא פנים‪ ,‬אז אפילו ווען עס‬ ‫און פון דעסטוועגן דאך זעהט מען אז מען גיט אויס‬ ‫קומט זיך אים נישט‪ ,‬פון דעסטוועגן דאך וועט דער‬ ‫דערויף אסאך געלט‪ .‬עס איז איינע פון די טייערסטע‬ ‫אייבערשטער נושא פנים זיין פאר אים‪ .‬דאס איז א‬ ‫ימים טובים ביי א יוד‪ .‬עס קאסט אים די סוכה‪ ,‬עס‬ ‫מפורש'דיגע גמרא‪ ,‬וואס מען קען זיך נישט דינגען‬ ‫קאסט אים די אתרוג מיטן לולב‪ .‬ער וואלט געווען‬ ‫דערויף‪ ,‬אז דער באשעפער איז פאר דעם נושא‬ ‫פטור‪ ,‬און ער גיט אויס פאר הידור מצוה‪ .‬פארוואס‬ ‫פנים‪.‬‬ ‫האט מען זיך אנגעטשעפעט מער אויף די מצוה‪ .‬אז‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אייבערשטער נישט נושא פנים‪ ,‬ער וועט נאר‬ ‫מען האלט נאך די הייליגע טעג‪ ,‬מען ווייסט דאך‬ ‫באקומען זיין שכר אויף יענע וועלט‪ .‬אבער מכאן‬ ‫נישט ווי אזוי דער משפט איז געווען ראש השנה און‬ ‫ואילך‪ ,‬ווען א מענטש גיט אויס מער געלט פון‬ ‫יום כיפור‪ .‬עס איז דאך נאך דא הושענא רבה‪ ,‬עס איז‬ ‫וויפיל ער איז מחויב‪ ,‬ער איז מדקדק עד כזית עד‬ ‫נאך דא איין געלעגנהייט וואס דעמאלטס איז די‬ ‫כביצה וואס ער איז נישט מחויב‪ ,‬דאס איז משל‬ ‫חתימה אינגאנצן‪ .‬אפשר זענען מיר נישט געווען ראוי‬ ‫הקדוש ברוך הוא‪ ,‬דא וועט ער באצאלט ווערן‬ ‫פאר א גוט יאר‪ ,‬און מען דארף האבן נשיאת פנים‬ ‫פונעם אייבערשטען‪ .‬וואס וועט ער באצאלט ווערן?‬ ‫פונעם אייבערשטען‪ ,‬דער באשעפער זאל פארקוקן‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער איז דאך לא ישא פנים ולא יקח‬ ‫וואס ישא ה' פניו מיינט‪ ,‬אז אפילו ער איז אומגערעכט‪,‬‬ ‫שוחד‪ .‬אבער אז מען טוט מער‪ ,‬איז דער‬ ‫פון דעסטוועגן דאך בין איך אים נושא פנים‪ .‬אונז‬ ‫אייבערשטער נושא פנים‪.‬‬ ‫דארף מיר האבן נשיאת פנים פונעם אייבערשטען‪.‬‬ ‫וועגן דעם געבן יודען אויס אזויפיל געלט אויף די מצוה‬ ‫עס איז א געוואלדיגער זכות‪ ,‬ווען מען האלט נאך‬ ‫פון ד' מינים‪ ,‬וואס דאס איז דאך צווישן יום הקדוש און‬ ‫יום הקדוש‪ ,‬מען האלט פארן ענדע פון דעם משפט‪,‬‬ ‫הושענא רבה‪ ,‬אז אפילו אונז זעמיר ארויסגעגאנגען אין‬ ‫מען דארף דאך האבן זכותים‪ ,‬אז דער אייבערשטער‬ ‫א משפט‪ ,‬וואס עס איז נישט אזוי ווי אונז וואלט מיר‬ ‫זאל אונז נושא פנים זיין‪ .‬דאס וואס יודען געבן‬ ‫געוואלט‪ ,‬אבער דורך דעם וואס אונז געב מיר אויס‬ ‫אויס אזויפיל געלט אויף די מצוה‪ ,‬דאס איז א זכות‬ ‫געלט פאר מצוות ה'‪ ,‬מער פון וויפיל אונז זעמיר מחויב‪,‬‬ ‫אז דער באשעפער זאל נושא פנים זיין‪ .‬וועגן דעם‬ ‫האבן מיר א רעכט צו פארלאנגען אז דער‬ ‫האט מען גענומען די ד' מינים‪ ,‬וואס מען האט‬ ‫אייבערשטער זאל אונז נושא פנים זיין‪.‬‬ ‫אויסגעגעבן דערויף אזויפיל געלט‪ ,‬און מען האט‬ ‫געזאגט‪ ,‬דין גירא בעיניה דסטנא‪ .‬אפילו דער שטן‬ ‫און דאס איז די סיבה פארוואס אויף די מצוה פון‬ ‫האט שוין גע'פועל' ט אין יום הקדוש אויף וואס ער‬ ‫סוכה‪ ,‬מיט ד' מינים‪ ,‬געבן יודען אויס געלט‪ ,‬מער פון‬ ‫האט גע'פועל'ט‪ ,‬אבער דין גירא‪ ,‬מיט דעם קען מען‬ ‫וואס מען איז מחויב‪ .‬און דאס איז די פשט וואס די‬ ‫נאך אוועקנעמען די כח פונעם שטן‪ .‬מיט דעם וואס‬ ‫גמרא (בבא קמא ט‪ ):‬זאגט‪ ,‬אז הידור מצוה איז עד שליש‪.‬‬ ‫מיר זענען מקיים די מצוה‪ ,‬מען האט אויסגעגעבן‬ ‫עס איז דא די חיוב פון די מצוה וואס מען דארף טון‪,‬‬ ‫אזויפיל געלט אויף די ד' מינים‪ ,‬פארן אייבערשטען‪,‬‬ ‫און נאכדעם איז דא א מצוה פון זה א‪-‬לי ואנוהו (שמות‬ ‫למי שארבע רוחות שלו‪ ,‬שמים וארץ שלו‪ ,‬דאס‬ ‫טו‪-‬ב)‪ ,‬התנאה לפניו במצות (שבת קלג‪ .):‬וויפיל איז די‬ ‫ברענגט צו‪ ,‬אז אונז זאל מיר קענען געווינען די‬ ‫שיעור פון התנאה לפניו במצות‪ ,‬וויפיל דארף מען‬ ‫משפט אין הושענא רבה‪.‬‬ ‫צוגעבן מער פאר הידור מצוה‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬ביז א‬ ‫שליש פון די מצוה‪ .‬א דריטל מער ווי די פרייז‪ ,‬דארף‬ ‫די תמצית הדברים איז‪ ,‬די געוואלדיגע חשיבות פון‬ ‫מען צוגעבן פאר הידור מצוה‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬עד כאן‪,‬‬ ‫זיצן אין די סוכה‪ ,‬דאס נעמט אוועק די גלות וואס א‬ ‫ביז א שליש‪ ,‬דאס איז משלו‪ ,‬דאס איז פון אייגנס‪.‬‬ ‫מענטש איז מחויב‪ .‬די חשיבות פון מקיים זיין די‬ ‫מכאן ואילך‪ ,‬וואס מען גיט צו נאך מער פאר די מצוה‪,‬‬ ‫מצות פון נענועים‪ ,‬וואס די נענועים נעמט אוועק די‬ ‫דאס איז משל הקדוש ברוך הוא‪ ,‬דאס איז פונעם‬ ‫גזירה‪ ,‬פון נע ונד תהיה בארץ‪ .‬מען ווייסט דאך‬ ‫אייבערשטען‪ .‬רש"י טייטשט‪ ,‬משלו איז די טייטש‪ ,‬אז‬ ‫קיינער נישט‪ ,‬וואס א מענטש דארף אדורך גיין‬ ‫וואס מען גיט ביז א דריטל‪ ,‬ביסטו מחויב צו טון‪ ,‬עס‬ ‫איבערן יאר‪ ,‬שוועריקייטן אין שטוב‪ ,‬שוועריקייטן‬ ‫איז דא א מצוה פון התנאה לפניו במצות‪ ,‬באקומט‬ ‫אינדרויסן‪ ,‬וואסערע סארט גלות עס איז אלץ דא‪ ,‬אז‬ ‫מען נישט קיין שכר אויף די וועלט‪ ,‬מען באקומט נאר‬ ‫מען זאל קענען דערמיט אפקומען‪ .‬מיט דעם וואס‬ ‫שכר אויף יענע וועלט‪ .‬אבער וואס א מענטש גיט צו‬ ‫יודען זענען מקיים מיט א שמחה‪ ,‬די מצוה פון ד'‬ ‫מער געלט פאר א מצוה פון א שליש‪ ,‬דאס איז משל‬ ‫מינים‪ ,‬און די מצוה פון סוכה‪ ,‬האבן מיר א זכות אז‬ ‫הקדוש ברוך הוא‪ ,‬באצאלט אים דער אייבערשטער‬ ‫דער באשעפער זאל אונז נושא פנים זיין‪ ,‬און מיט‬ ‫עקסטער אויף דעם וואס ער האט געטון‪.‬‬ ‫דעם גלות זאל מען אפקומען עפעס אנדערש אויך‪.‬‬ ‫לויט דעם איז דער פשט‪ ,‬ביז א מענטש גיט אויס א‬ ‫איך טראכט אלץ‪ ,‬פארוואס מען לייגט שטערנס אין‬ ‫שליש‪ ,‬האט ער געטון וויפיל ער דארף צו טון‪ .‬אז ער‬ ‫די סוכה‪ ,‬און עס דארף זיין כוכבים נראים בתוכה‬ ‫האט געטון וויפיל ער דארף צו טון‪ ,‬איז דער‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫שטערנס‪ ,‬עס זאל אנקומען גרינג דער גלות וואו מען‬ ‫(סוכה כב‪ ,).‬מען זאל זעהן די שטערנס פונעם סכך‪.‬‬ ‫קומט אן‪ .‬דער באשעפער זאל העלפן‪ ,‬מען זאל‬ ‫ווייל די סוכה איז דאך מרמז אויפן גלות‪ .‬ווען א‬ ‫נישט דארפן צוקומען דערצו‪ ,‬און וואו עס קומט יא‬ ‫מענטש איז אין גלות‪ ,‬שטייט ער דאך איין אין א‬ ‫אויס‪ ,‬אז מען דארף צו גיין‪ ,‬זאל דער באשעפער‬ ‫האטעל ווי ער איז‪ .‬אמאל שטייט ער איין אין א‬ ‫העלפן עס זאל זיין מיט א רואיגקייט‪ ,‬און מיט א‬ ‫שוואכן פלאץ‪ ,‬אמאל שטייט ער איין אין א פיי"וו‬ ‫צופרידנהייט‪ ,‬אז מען זאל האבן די הרחבת הדעת צו‬ ‫סטא"ר האטעל‪ ,‬עס איז דא אסאך שטערנס דארט‪.‬‬ ‫טון דעם רצון ה'‪ .‬און מיר זאלן זוכה זיין אלע‬ ‫דער אייבערשטער האט געגעבן א סימן‪ ,‬אונז דארף‬ ‫אינאיינעם‪ ,‬צו זיצן בסוכת עורו של לויתן‪ ,‬בביאת בן‬ ‫מיר טאקע גיין אין גלות‪ ,‬אבער עס זאל זיין נישט‬ ‫דוד‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫נאר איין שטערן‪ ,‬צוויי שטערנס‪ ,‬עס זאל זיין אסאך‬ ‫דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית‬ ‫שבת חוה"מ סוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫סוכות‪ ,‬ווען מיר זיצן אין די סוכה‪ ,‬האט אין זיך אסאך‬ ‫דוד המלך זאגט אין תהלים‪ ,‬ער חזר'ט עס איבער‬ ‫ערליי מדריגות‪ ,‬און אסאך ערליי השפעות‪ .‬און ער‬ ‫צוויי מאל (תהלים ס‪-‬ח‪ ,‬קח‪-‬ח)‪ .‬אלקים דבר בקדשו‪,‬‬ ‫זאגט‪ ,‬אז דער דעת פון א מענטש ווערט דערהויבן‬ ‫אעלזה‪ ,‬אחלקה שכם‪ ,‬ועמק סוכות אמדד‪ .‬דער‬ ‫דורך די מצוה פון סוכה‪ .‬די השגות וואס א מענטש‬ ‫פשוט'ער פשט אין פסוק איז‪ ,‬אז דער אייבערשטער‬ ‫האט אין תורה‪ ,‬די השגה וואס א מענטש האט אין‬ ‫האט צוגעזאגט‪ ,‬אז ווען עס וועט קומען די צייט‬ ‫השגה פונעם אייבערשטען‪ ,‬ווען מען זיצט אין די‬ ‫וואס עס וועט זיין די גאולה‪ ,‬וועט דער‬ ‫סוכה איז דאס משפיע‪ ,‬אז דער דעת פון א יוד זאל‬ ‫אייבערשטער נעמען די פארמעגן פון די אומות‬ ‫ווערן דערהויבן‪ .‬און דאס מיינט דער פסוק‪ ,‬בסוכות‬ ‫העולם‪ ,‬און ער וועט עס צוטיילן פאר יודען‪ .‬אלקים‬ ‫תשבו שבעת ימים‪ ,‬למען 'ידעו' דורותיכם (ויקרא‬ ‫דבר בקדשו‪ ,‬דער אייבערשטער האט געזאגט‪,‬‬ ‫כג‪-‬מב)‪ ,‬מיט דעם וואס מען זיצט אין די סוכה‪ ,‬למען‬ ‫אעלזה‪ ,‬עס וועט זיין א שמחה‪ ,‬אחלקה שכם‪ ,‬ווען‬ ‫ידעו דורותיכם‪ ,‬וועט מען צוקומען צו די השגה פון‬ ‫איך וועל נעמען די פארמעגן פון שכם און איך וועל‬ ‫דעת‪.‬‬ ‫עס צוטיילן‪ ,‬ועמק סכות‪ ,‬סכות איז א שטאט וואס‬ ‫הייסט סכות‪ ,‬די עמק פון סכות‪ ,‬אמדד‪ ,‬וועל איך‬ ‫און עס דארף האבן א ביאור‪ ,‬מה ענין שמיטה אצל‬ ‫אויסמעסטן‪ ,‬און געבן חלקים דערפון פאר יודען‪.‬‬ ‫הר סיני‪ ,‬וואס האט צו טון‪ ,‬ווען מען זיצט אין די‬ ‫דאס וועט זיין די שמחה שפעטער‪ ,‬ווען דער‬ ‫סוכה‪ ,‬און מען דערמאנט זיך כי בסוכות הושבתי את‬ ‫באשעפער וועט נעמען די פארמעגן פון די אומות‬ ‫בני ישראל בהוציאי אותם מארץ מצרים‪ ,‬זאגט מען‪,‬‬ ‫העולם‪ ,‬און עס צוטיילן פאר יודען‪.‬‬ ‫אז דאס גיט אן השגה אין דעת‪ ,‬א השגה אין תורה‪,‬‬ ‫און א השגה אין יראת ה'‪ .‬וואס איז דער קשר פון די‬ ‫עס קען אפשר זיין‪ ,‬אז עס ליגט דערין א רמז אויף‬ ‫מצוה פון סוכה‪ ,‬מיט דעם למען ידעו‪.‬‬ ‫דעם יום טוב פון סוכות‪ .‬אלקים דבר בקדשו אעלזה‪,‬‬ ‫עס איז א זמן פון שמחה‪ ,‬זמן שמחתנו‪ ,‬ריבה בה‬ ‫*‬ ‫הכתוב שמחה יתירה‪ ,‬עס איז דא א עקסטערע חיוב‬ ‫פון שמחה‪ ,‬אין יום טוב סוכות‪ .‬און אויף דעם ענדיגט‬ ‫מען געפונט‪ ,‬אז כלל ישראל ווערט אנגערופן אין‬ ‫ער‪ ,‬ועמק סוכות אמדד‪ ,‬איך וועל אויסמעסטן די‬ ‫פסוק 'גוי אחד'‪ ,‬מי כעמך ישראל 'גוי אחד' בארץ‬ ‫עמק סוכות‪ .‬וואס האט עס צו טון מיט אלקים דבר‬ ‫(שמואל ב ז‪-‬כג)‪ .‬פארוואס הייסן מיר 'גוי אחד'‪ .‬עס איז‬ ‫בקדשו‪ ,‬אעלזה‪ ,‬די שמחה פון סוכות‪.‬‬ ‫דא אסאך פעלקער‪ ,‬עס איז דא שבעים אומות אויף‬ ‫די וועלט‪ ,‬שבעים גוים‪ .‬מען קען זאגן‪ ,‬אונז זעמיר די‬ ‫עס שטייט אין הייליגע ספרים‪ ,‬אין זרע קודש‬ ‫אויסדערוועלטע‪ ,‬אונז זעמיר די מיוחד'דיגע וואס‬ ‫(לסוכות ד"ה למען)‪ ,‬און אין דברי חיים (דף ט ד"ה הנה)‪.‬‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אויף יחוד ה'‪ .‬וואס איז די נקודה פון בן מ"ח שנה‬ ‫איז דא אין די וועלט‪ .‬אבער זאגן 'גוי אחד'‪ ,‬אונז‬ ‫הכיר את בוראו‪.‬‬ ‫זעמיר איינס‪ .‬וואס איז טייטש איינס‪ ,‬עס איז דא‬ ‫שבעים אומות‪ .‬פארוואס ווערן יודען אנגערופן‪ ,‬אז‬ ‫*‬ ‫יודען זענען א 'גוי אחד' בארץ‪.‬‬ ‫אונז זאג מיר יעדן יום טוב ביי דאווענען‪ ,‬אתה‬ ‫בחרתנו מכל העמים‪ ,‬אהבת אותנו ורצית בנו‪ .‬דער‬ ‫ביי אברהם אבינו געפונט אויך אזא לשון‪ ,‬אחד היה‬ ‫באשעפער האט אונז בוחר געווען פון אלע פעלקער‪.‬‬ ‫אברהם (יחזקאל לג‪-‬כד)‪ .‬אברהם אבינו איז געווען‬ ‫אין מחזור המפורש שטייט‪ ,‬אז עס גייט ארויף אויף‬ ‫'אחד'‪ ,‬ער איז געווען איינס‪ .‬וואס מיינט אז אברהם‬ ‫יציאת מצרים‪ .‬אתה בחרתנו מכל העמים‪ ,‬ווען אונז‬ ‫אבינו איז געווען איינס‪ ,‬יעדער מענטש איז איינס‪,‬‬ ‫זעמיר ארויס פון מצרים‪ ,‬האט דער אייבערשטער‬ ‫וואס ברענגט דער פסוק ארויס‪ ,‬אחד היה אברהם‪.‬‬ ‫אונז בוחר געווען פון אלע פעלקער‪ ,‬אהבת אתנו‬ ‫איך האב נאכגעקוקט אין פסוק אין יחזקאל‪ ,‬און‬ ‫ורצית בנו ורוממתנו מכל הלשונות‪ .‬איך מיין אז דער‬ ‫רש"י ברענגט דארט צו א חז"ל (תוספתא סוטה ו‪-‬ג)‪ ,‬אז‬ ‫אתה בחרתנו גייט נישט ארויף אויף יציאת מצרים‪,‬‬ ‫רבי שמעון בר יוחאי איז געווען א תלמיד פון רבי‬ ‫עס איז געווען נאך פריער‪ .‬עס שטייט די פאריגע‬ ‫עקיבא‪ ,‬און מיט פיר זאכן האט זיך רבי שמעון בר‬ ‫וואך אין די פרשה (דברים לב‪-‬ח)‪ ,‬בהנחל עליון גוים‪,‬‬ ‫יוחאי געקריגט מיט זיין רבי'ן רבי עקיבא‪ .‬און אויף‬ ‫ווען דער אייבערשטער האט מנחיל געווען די‬ ‫דעם פסוק האט זיך רבי שמעון אויך געקריגט מיט‬ ‫פעלקער‪ ,‬בהפרידו בני אדם‪ .‬טייטשט רש"י‪ ,‬בהפרידו‬ ‫רבי עקיבא‪ .‬רש"י ברענגט נישט צו‪ ,‬ווי אזוי רבי‬ ‫בני אדם‪ ,‬ווען דער באשעפער האט צוטיילט די בני‬ ‫עקיבא האט געטייטשט דעם אחד היה אברהם‪,‬‬ ‫אדם ביים דור הפלגה‪ ,‬יצב גבולות עמים‪ ,‬האט דער‬ ‫אבער רש"י ברענגט צו‪ ,‬וואס רבי שמעון האט‬ ‫אייבערשטער דעמאלטס אווועקגעשטעלט גבולות‬ ‫געטייטשט אחד היה אברהם‪ ,‬אז איין מצוה האט‬ ‫פאר די פעלקער‪ ,‬זיי זענען דעמאלטס צושפרייט‬ ‫דער אייבערשטער געגעבן פאר אברהם‪ ,‬מצות מילה‪.‬‬ ‫געווארן אויף זיבעציג לשונות‪ .‬נאכן דור הפלגה איז‬ ‫אחד היה אברהם‪ ,‬ער איז מצווה געווארן‪ ,‬ער איז‬ ‫אויפגעבויט געווארן זיבעציג פעלקער‪ .‬למספר בני‬ ‫געווארן מיוחד מיט איין מצוה וואס דער‬ ‫ישראל‪ ,‬לויט וויפיל עס איז די מספר פון בני ישראל‪,‬‬ ‫אייבערשטער האט אים געגעבן‪ ,‬די מצוה פון מילה‪.‬‬ ‫וואס איז שבעים נפש‪ ,‬אזויפיל איז געווען די גבולות‬ ‫עס איז ארויס פון פשוטו של מקרא‪ ,‬אבער אזוי‬ ‫עמים‪ .‬די שבעים אומות זענען אקעגן די שבעים‬ ‫טייטשט רש"י‪ ,‬אחד היה אברהם‪ ,‬ער איז נצטווה‬ ‫נפש‪ ,‬וואס זענען אראפגעגאנגען מיט יעקב קיין‬ ‫געווארן מיט איין מצוה‪.‬‬ ‫מצרים כי חלק ה' עמו‪ ,‬ווען דער אייבערשטער האט‬ ‫צוטיילט די זיבעציג פעלקער‪ ,‬האט ער דעמאלטס‬ ‫נאכדעם דארף האבן א ביאור‪ .‬מען ווייסט אז‬ ‫גענומען חלק ה'‪ .‬ווער איז געווען דער חלק פונעם‬ ‫אברהם אבינו האט נישט געקענט דעם אייבערשטען‬ ‫אייבערשטען? עמו‪ .‬ער האט דעמאלטס גענומען‬ ‫פון ווען ער איז געבוירן געווארן‪ .‬עס איז א מחלוקת‬ ‫דעם כלל ישראל צו זיך‪ .‬יעקב חבל נחלתו‪ ,‬יעקב איז‬ ‫פון ווען אברהם איז הכיר את בוראו‪ .‬איין דעה איז‬ ‫חבל נחלתו‪ .‬טייטשט רש"י‪ ,‬א חבל באשטייט פון‬ ‫דא (נדרים לב‪ ).‬פון די דריי יאר‪ ,‬ווען ער איז געקומען‬ ‫דריי שטריקן‪ ,‬ווען מען טוט עס צוזאמדרייען‪,‬‬ ‫אביסל לכלל דעת‪ ,‬האט ער מכיר געווען דעם‬ ‫ווערט דערפון א דיקע שטריק‪ ,‬עס ווערט א חבל‪.‬‬ ‫אייבערשטען‪ .‬נאכדעם איז דא א דעה אין מדרש‬ ‫יעקב איז חבל נחלתו‪ ,‬יעקב איז דער דריטער פון די‬ ‫(פסיקתא רבתי כא)‪ ,‬אז בן מ"ח שנה הכיר את בוראו‪ .‬ביי‬ ‫אבות‪ ,‬ער איז דער חבל‪ ,‬און ער מיט זיינע קינדער‬ ‫די אכט און פערציג יאר‪ ,‬האט ער מכיר געווען דעם‬ ‫זענען געווארן א נחלה פארן אייבערשטען‪ .‬לא‬ ‫אייבערשטען‪ .‬וואס איז געשעהן ביי די אכט און‬ ‫ישמעאל בן אברהם‪ ,‬ולא עשו בנו של יצחק‪ ,‬נאר‬ ‫פערציג יאר‪ ,‬אז ער האט מכיר געווען את בוראו‪,‬‬ ‫יעקב איז געווען חבל נחלתו‪ - .‬שטייט דאך דא אז‬ ‫פארוואס נישט ביי זיבן און פערציג‪ ,‬אדער ביי ניין‬ ‫ביי דעם דור הפלגה האט דער אייבערשטער‬ ‫און פערציג‪ ,‬וואס איז דער בן מ"ח שנה‪ .‬עס האט‬ ‫צוטיילט די זיבעציג פעלקער‪ ,‬און דער באשעפער‬ ‫געמוזט פאסירן עפעס א זאך‪ ,‬וואס ביי מ"ח שנים‬ ‫האט דעמאלטס אויסגעקליבן כלל ישראל‪ ,‬כי חלק‬ ‫הכיר איז בוראו‪ .‬עס איז נישט מסתבר אז עס האט‬ ‫ה' עמו‪ ,‬אונז זעמיר געווארן דער חלק פונעם‬ ‫אים גענומען אכט און פערציג יאר צו טראכטן און‬ ‫אייבערשטען‪.‬‬ ‫חוקר זיין‪ ,‬און דעמאלטס איז ער ארויפגעקומען‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~טו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אויסגערעכנט אז דער גורל זאל אויסקומען‪ ,‬אז כלל‬ ‫איך האב נישט געהאט קיין סאך צייט אדורכצוטון‬ ‫ישראל זאל זיין חלק ה'‪ ,‬עס זאל זיין‪ ,‬זיין חלק‪.‬‬ ‫דעם ענין‪ ,‬אבער אביסל וועלן מיר עס יא‬ ‫אויסשמועסן‪ .‬וואס איז געווען ביי די מעשה פון דור‬ ‫פאר דעם דור הפלגה מען האט גערעדט לשון‬ ‫הפלגה? דור הפלגה האבן געוואלט מאכן א מגדל‪,‬‬ ‫הקודש‪ .‬ווי אזוי האבן די זיבעציג פעלקער‬ ‫און דער אייבערשטער האט געזאגט‪ ,‬אז עס קומט‬ ‫אנגעהויבן צו רעדן אנדערע שפראכן‪ ,‬און מען האט‬ ‫זיי אן זייער גרינג צו מאכן א מגדל‪ ,‬זיי קענען אלע‬ ‫אויפגעהערט צו רעדן לשון קודש‪ .‬טאמער זיי‬ ‫איין שפראך‪ ,‬און עס וועט זיי גארנישט פעלן‬ ‫קענען ווייטער רעדן לשון הקודש‪ ,‬קענען זיי דאך‬ ‫אויפצושטעלן וואס זיי ווילן‪ .‬הן עם אחד‪ ,‬עס איז‬ ‫ווייטער אנפירן די גאנצע אפאראט וואס זיי האבן‬ ‫איין פאלק‪ ,‬אלע פעלקער זענען געווען נאר איין עם‪,‬‬ ‫געטון ביז יעצט‪ .‬שטייט אין די מפרשים‪ ,‬אז מען‬ ‫ושפה אחת לכולם‪ ,‬זיי האבן איין שפראך‪ ,‬וזה החילם‬ ‫האט זיי געמאכט פארגעסן לשון הקודש‪ .‬די גאנצע‬ ‫לעשות וגו'‪ ,‬און דאס האט זיי צוגעברענגט אז זיי‬ ‫וועלט האט פארגעסן די שפראך וואס מען האט‬ ‫גייען עס טון‪ .‬הבה נרדה‪ ,‬לאמיר אראפגיין‪ ,‬ונבלה‬ ‫גערעדט (עיין חזקוני ואבן עזרא בראשית יא‪-‬ז)‪.‬‬ ‫שם שפתם‪ ,‬אשר לא ישמעו איש שפת רעהו‪ ,‬אז‬ ‫איינער זאל נישט פארשטיין די שפראך פון דעם‬ ‫עס שטייט אין פרקי דרבי אליעזר (פרק כד)‪ ,‬אז‬ ‫צווייטן‪ .‬ויפץ ה' אותם משם על פני כל הארץ‪ ,‬ויחדלו‬ ‫יעדער מלאך וואס האט באקומען זיין חלק פון די‬ ‫לבנות העיר (בראשית יא‪-‬ו)‪ ,‬אזוי האט זיך עס‬ ‫שבעים אומות‪ ,‬האט אויסגעלערנט א נייע שפראך‬ ‫געענדיגט‪ .‬רש"י טייטשט‪ ,‬בעפאר דעם איז געווען‬ ‫פאר אלע גוים וואס זענען געווען אונטער אים‪ .‬פאר‬ ‫שפה אחת‪ ,‬יעדער האט געקענט נאר איין שפראך‪,‬‬ ‫איינעם פראנצויזיש‪ ,‬פאר איינעם אונגאריש‪ ,‬און פאר‬ ‫לשון הקודש‪ .‬ביז דור הפלגה איז לשון הקודש‬ ‫איינעם ענגליש‪ ,‬ער האט אויסגעלערנט יעדן איינעם‬ ‫געווען די איינציגסטע שפראך וואס די גאנצע וועלט‬ ‫זיין שפראך‪ .‬און ער איז אראפגעקומען מיט א‬ ‫האט גערעדט‪ ,‬אלע גוים האבן גערעדט איין שפראך‪.‬‬ ‫פארטיגן כתב‪ ,‬יעדער האט דאך אן אנדערע שריפט‬ ‫און דעמאלטס האט דער אייבערשטער זיי‬ ‫ווי אזוי מען שרייבט‪ ,‬און מען האט געטוישט די‬ ‫צושפרייט אויף זיבעציג פעלקער‪ ,‬און עס איז‬ ‫וועלט אויף זיבעציג לשונות‪ .‬און כלל ישראל האט‬ ‫געווארן זיבעציג לשונות‪ ,‬זיבעציג שפראכן‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער גענומען פאר זיך‪ ,‬און זיי זענען‬ ‫געבליבן מיט לשון הקודש‪ .‬זיי האט מען נישט‬ ‫עס שטייט אין תרגום יונתן אויפן פסוק (דברים לב‪-‬ח)‬ ‫געדארפט אויסלערנען א נייע שפראך‪ ,‬זיי האבן‬ ‫בהפרידו בני אדם‪ ,‬יצב גבלות עמים‪ ,‬למספר בני‬ ‫נישט פארגעסן די שפראך וואס מען האט געהאט‬ ‫ישראל‪ ,‬אז ווען עס איז געווען די דור הפלגה‪ ,‬האט‬ ‫פון פריער‪ ,‬און זיי זענען געבליבן מיט לשון הקודש‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער געזאגט אויבן אין הימל פאר‬ ‫זיבעציג מלאכים‪ ,‬איך וויל צוטיילן די וועלט אויף‬ ‫קומט אויס אז די גאנצע וועלט איז געטוישט‬ ‫זיבעציג לשונות‪ ,‬און יעדער מלאך זאל זיין א שר‬ ‫געווארן די שפראך‪ .‬עס איז איינס פון די גרעסטע‬ ‫אויף א געוויסע פאלק‪ .‬עס איז דא זיבעציג מלאכים‪,‬‬ ‫נסים וואס דער אייבערשטער האט געטון זייט‬ ‫און זיבעציג פעלקער‪ ,‬יעדער פאלק וועט באקומען‬ ‫בריאת העולם‪ .‬עס איז דא א גאנצע וועלט וואס‬ ‫א שר איבער זיך‪ .‬נו‪ ,‬דארף מען דאך אויסקלויבן‬ ‫רעדט איין שפראך‪ ,‬און יעדער איינער ווען ער‬ ‫ווער נעמט וועמען‪ .‬האט דער באשעפער געווארפן‬ ‫שטייט אויף צופרי‪ ,‬פארגעסט וואס ער האט‬ ‫א גורל אויף אלע פעלקער‪ ,‬ווער עס זאל זיין אונטער‬ ‫געקענט ביז יעצט‪ ,‬און ער קען אן אנדערע שפראך‪,‬‬ ‫וועלכע מלאך‪ .‬און דער גורל איז אויך געווען אויף‬ ‫און ער קען נאר רעדן מיט זיין אומה וואס האט‬ ‫יודען‪ ,‬ווער עס וועט זוכה זיין אין יודען‪ .‬און דער‬ ‫באקומען די זעלבע שפראך ווי ער‪ .‬אזוי האט דער‬ ‫גורל איז געפאלן אויפן אייבערשטען‪ ,‬אז יודען זענען‬ ‫אייבערשטער דעמאלטס אויסגעשטעלט די שבעים‬ ‫דער גורל פונעם אייבערשטען‪ .‬דעמאלטס האט דער‬ ‫אומות‪ .‬דאס איז א נס כמעט אזוי ווי יציאת מצרים‪,‬‬ ‫אייבערשטער אויסגעקליבן יודען פאר זיין פאלק‪- .‬‬ ‫אז די גאנצע וועלט זאל זיך טוישען פון איין טאג‬ ‫דאס איז וואס מען זאגט די הייליגע טעג (בתפלת יום‬ ‫אויפן אנדערן טאג‪ .‬מענטשן זאלן אויפשטיין צופרי‪,‬‬ ‫הכיפורים)‪ ,‬אנו נחלתך ואתה גורלינו‪ .‬עס איז נישט‬ ‫און זיי זאלן נישט געדענקען זייער שפראך‪ ,‬און‬ ‫נאר אזא מליצה אתה גורלינו‪ ,‬נאר דער באשעפער‬ ‫קענען א נייע שפראך‪ .‬דאס קען נאר מאכן א בורא‬ ‫האט געווארפן א גורל‪ ,‬און דער באשעפער האט‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~טז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫האט דער אייבערשטער גענומען דעמאלטס פאר א‬ ‫עולם‪ ,‬נאר דער באשעפער‪ ,‬עס איז נישט שייך אז א‬ ‫פאלק‪ .‬עס איז געווען טויזענטער גוים‪ ,‬און דאס איז‬ ‫בשר ודם זאל קענען טון אזא פעולה וואס איז‬ ‫געווארן צוטיילט אויף שבעים לשונות‪ .‬ווער איז‬ ‫געווען ביים דור הפלגה‪.‬‬ ‫געווען יודען וואס דער אייבערשטער האט בוחר‬ ‫געווען‪ .‬נח האט נאך געלעבט דעמאלטס‪ ,‬שם האט‬ ‫ווען איז געווען דער דור הפלגה? זאגט רש"י‬ ‫אויך געלעבט‪ ,‬אבער זיי האט דער אייבערשטער‬ ‫(בראשית י‪-‬כה)‪ ,‬אז עס איז געווען בימי פלג‪ ,‬אין די‬ ‫נישט בוחר געווען‪ ,‬אז נח זאל זיין דער עם ישראל‪,‬‬ ‫צייטן פון פלג‪ .‬אזוי שטייט אין פסוק‪ ,‬כי בימיו נפלגה‬ ‫ווייל דעמאלטס זענען דאך אלע גוים עם ישראל‪,‬‬ ‫הארץ‪ ,‬אין זיינע טעג האט דער אייבערשטער‬ ‫אלע זענען דאך קינדער פון נח‪ ,‬און קינדער פון שם‪.‬‬ ‫צוטיילט הארץ‪ .‬רש"י ברענגט צו פון סדר עולם‪,‬‬ ‫איז דאך על כרחך‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט‬ ‫וואס מיינט בימיו‪ ,‬וועלכע טעג פון פלג? בסוף ימיו‪,‬‬ ‫דעמאלטס בוחר געווען אין איין מענטש‪ ,‬אין אברהם‬ ‫אין סוף פון זיינע טעג‪ .‬אין סדר עולם (פרק א) שטייט‪,‬‬ ‫אבינו‪ .‬אברהם אבינו איז געווען דער איינציגסטער‬ ‫אז עס איז געווען די לעצטע יאר וואס פלג האט‬ ‫מענטש וואס איז געווען כלל ישראל‪ .‬ווען דער‬ ‫געלעבט‪ ,‬דעמאלטס איז געווען דער דור הפלגה‬ ‫אייבערשטער האט בוחר געווען‪ ,‬אז ער נעמט יודען‬ ‫וואס דער אייבערשטער האט צוטיילט יעדן איינעם‪.‬‬ ‫פאר זיין חלק‪ ,‬כי חלק ה' עמו‪ ,‬האט ער בוחר געווען‬ ‫אין אברהם אבינו‪ ,‬פון דיר גיי איך מאכן דעם כלל‬ ‫אז מען קוקט נאך לויט די סדר הדורות‪ ,‬ווי אלט איז‬ ‫ישראל‪ - .‬איך בין נאכנישט קלאר‪ ,‬אויב אברהם‬ ‫אברהם אבינו געווען דעמאלטס‪ .‬אברהם אבינו איז‬ ‫אבינו איז געווען דער איינציגסטער מענטש וואס‬ ‫אלט געווען אכט און פערציג יאר ווען פלג איז‬ ‫האט דעמאלטס געקענט לשון הקודש‪ ,‬מיט וועם‬ ‫געשטארבן (בשנת א'תתקצו)‪ .‬דאס מיינט אז ווען עס‬ ‫האט ער גערעדט? לויט די ראשונים האט קיינער‬ ‫האט פאסירט די דור הפלגה‪ ,‬איז אברהם אבינו אלט‬ ‫נישט פארשטאנען קיין לשון הקודש‪ ,‬און ער האט‬ ‫געווען אכט און פערציג יאר (שהרי נולד בשנת‬ ‫נישט געהאט קיין פאלק‪ ,‬מיט וועמען ער זאל קענען‬ ‫א'תתקמח)‪ .‬אברהם אבינו האט געזעהן‪ ,‬וואס עס האט‬ ‫אנהאלטן לשון הקודשא‪ - .‬על כל פנים‪ ,‬ווען אונז זאג‬ ‫פאסירט ביי די דור הפלגה‪ .‬עס איז געשען אזא נס‪,‬‬ ‫מיר אז דער אייבערשטער האט בוחר געווען יודען‪,‬‬ ‫וואס די גאנצע וועלט האט געזעהן‪ ,‬איז ער‬ ‫איז עס געווען נאר אין אברהם אבינו‪.‬‬ ‫ארויפגעקומען אז עס מוז זיין א בורא עולם! בן מ"ח‬ ‫שנה הכיר אברהם את בוראו‪ ,‬אברהם אבינו האט‬ ‫עס שטייט אין פסוק (דברים ז‪-‬ז)‪ ,‬לא מרובכם מכל‬ ‫מכיר געווען אז עס איז דא א באשעפער ווען ער איז‬ ‫העמים חשק ה' בכם‪ ,‬ויבחר בכם‪ ,‬כי אתם המעט‬ ‫געווען בן מ"ח שנה‪ ,‬ווייל ביי די מ"ח שנה פון‬ ‫מכל העמים‪ ,‬אונז זעמיר א מעט מכל העמים‪ .‬עס איז‬ ‫אברהם‪ ,‬איז געווען דער דור הפלגה‪ ,‬און דעמאלטס‬ ‫נישט קיין הכרח אז ביי יציאת מצרים זענען יודען‬ ‫האט דאך די גאנצע וועלט געזעהן אז עס האט זיך‬ ‫געווען די קלענסטע פאלק וואס איז דא אויף דער‬ ‫אלעס געטוישט‪ .‬ביי יציאת מצרים האט מען נאר‬ ‫וועלט‪ .‬אבער ווען דער אייבערשטער האט אונז‬ ‫געהערט אז עס האט עפעס פאסירט‪ ,‬עס איז נאר‬ ‫בוחר געווען ביי דור הפלגה‪ ,‬וואס כי חלק ה' עמו‪,‬‬ ‫געווען 'שמעו' עמים ירגזון‪ ,‬אבער מען האט עס‬ ‫דער אייבערשטער האט אונז דעמאלטס גענומען‪,‬‬ ‫נישט געזעהן‪ .‬דא האט יעדער מענטש געזעהן‪,‬‬ ‫איז כלל ישראל באשטאנען פון איין מענטש‪ ,‬פון‬ ‫נעכטן האט ער געקענט לשון הקודש‪ ,‬און היינט‬ ‫אברהם אבינו‪ .‬כי אתם המעט מכל העמים‪ ,‬פון אלע‬ ‫קען ער נישט די שפראך‪ ,‬ער קען נאר א צווייטע‬ ‫עמים זענט עטץ געווען דער 'מעט'‪ .‬כלל ישראל איז‬ ‫שפראך‪ .‬דאס האט צוגעברענגט דאס וואס אברהם‬ ‫געווען איין מענטש‪ ,‬אברהם אבינו‪ ,‬און אים האט דער‬ ‫אבינו האט מכיר געווען את בוראו ביי מ"ח שנה‪,‬‬ ‫אייבערשטער בוחר געווען‪ ,‬פון אים גייט ער‬ ‫ווייל ביי מ"ח שנה פון אברהם אבינו‪ ,‬דעמאלטס איז‬ ‫ארויפברענגען דעם כלל ישראל‪.‬‬ ‫געווען דער דור הפלגה‪.‬‬ ‫*‬ ‫[בגליון 'דברי תורה' הוסיף רבינו שליט"א‪ :‬וצריכין לומר שלימד‬ ‫ביי דעם דור הפלגה האט דער אייבערשטער בוחר‬ ‫המלאך לאברהם כל השבעים לשונות‪ ,‬דוגמת מה שמצינו ביוסף‪,‬‬ ‫געווען כלל ישראל‪ .‬ווער איז געווען כלל ישראל‬ ‫שבא מלאך גבריאל ולימד אותו שבעים לשון (סוטה לו‪.]):‬‬ ‫וואס דער אייבערשטער האט בוחר געווען‪ .‬וועמען‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫איז געווען הערשט א זמן שפעטער‪ .‬עס איז ניתן‬ ‫יודען ווערט אנגערופן‪ ,‬אונז זעמיר א 'גוי אחד'‪ .‬אונז‬ ‫להאמר אז דער אייבערשטער האט הערשט‬ ‫זענען מיר א גוי‪ ,‬א פאלק‪ ,‬וואס איז באשטאנען‬ ‫אפגעקויפט כלל ישראל שפעטער ביי מתן תורה‪.‬‬ ‫אמאל פון איין מענטש‪ .‬א פאלק איז דער טייטש‪ ,‬אז‬ ‫ווען יודען זענען געווען גרייט מקבל צו זיין די תורה‪,‬‬ ‫עס איז דא אין דעם הונדערטער טויזנטער מענטשן‪,‬‬ ‫דעמאלטס איז געשען דער קנין וואס דער‬ ‫אז נישט איז עס דאך נישט קיין פאלק‪ .‬אבער ווען‬ ‫אייבערשטער האט געבעטן פון מיכאל‪ ,‬אז מען זאל‬ ‫דער אייבערשטער האט צוטיילט ביי דור הפלגה‪,‬‬ ‫אים איבערגעבן‪ .‬לויט דעם קען מען יא טייטשן‪ ,‬אז‬ ‫און ער האט גענומען חלק ה' עמו‪ ,‬האט ער גענומען‬ ‫'אתה בחרתנו מכל העמים' גייט ארויף אויף יציאת‬ ‫'אחד'‪ ,‬ער האט גענומען איין מענטש‪ ,‬און ער האט‬ ‫מצרים‪ ,‬ווייל ביי דור הפלגה זענען מיר נאך נישט‬ ‫געזאגט‪ ,‬דו ביסט מיין פאלק‪ .‬און דאס איז געווען‬ ‫געווען אונטערן אייבערשטען‪ ,‬דעמאלטס זענען מיר‬ ‫אחד היה אברהם (יחזקאל לג‪-‬כד)‪ .‬און דאס איז דער גוי‬ ‫נאך געווען אונטער מלאך מיכאל‪ .‬נאר שפעטער‬ ‫אחד בארץ‪ ,‬אונז זעמיר א גוי‪ ,‬א פאלק‪ ,‬וואס איז‬ ‫בשעת יציאת מצרים האט זיי מלאך מיכאל‬ ‫באשטאנען פון 'אחד'‪ ,‬פון איין מענטש‪ .‬ווער איז דער‬ ‫פארקויפט פארן אייבערשטען‪ - .‬על כל פנים‪ ,‬אין‬ ‫אחד‪ ,‬אחד היה אברהם‪ ,‬אברהם אבינו איז געווען‬ ‫פרקי דרבי אליעזר זעהט אויס‪ ,‬אז דער‬ ‫דער ערשטער וואס דער אייבערשטער האט אים‬ ‫אייבערשטער האט אונז אפגעקויפט ביים דור‬ ‫בוחר געווען‪ ,‬אים האט ער גערופן‪ ,‬דו ביסט כלל‬ ‫הפלגה‪.‬‬ ‫ישראל‪ ,‬פון דיר וועט ארויסקומען כלל ישראל‪ ,‬אין‬ ‫דיך בין איך בוחר‪ ,‬אז דו וועסט זיין אונטער מיר‪.‬‬ ‫אזוי ווי מלאך מיכאל איז געווען אמאל אונזער שר‪,‬‬ ‫*‬ ‫איז ער געבליבן דער מליץ יושר פאר יודען (זוה"ק ח"ב‬ ‫רנד‪ .).‬יעדער שר נעמט זיך אן אויבן אין הימל פאר‬ ‫אין די עוז והדר חומשים‪ ,‬האבן זיי אריינגעדרוקט‬ ‫זיין פאלק‪ .‬אונז זעמיר אמאל געווען דאס פאלק‬ ‫אינעם חומש‪ ,‬א פירוש אויף תרגום יונתן‪ .‬ברענגען‬ ‫וואס איז געשטאנען אונטער מלאך מיכאל‪ .‬איז‬ ‫זיי דארט (דברים לב‪-‬ח) צו דעם פרקי דרבי אליעזר‪ ,‬אז‬ ‫אפילו מלאך מיכאל האט אונז שפעטער פארקויפט‬ ‫דעמאלטס האט דער אייבערשטער צוטיילט אלע‬ ‫פארן אייבערשטען‪ ,‬איז מלאך מיכאל דער‬ ‫פעלקער‪ ,‬און כלל ישראל איז ארויסגעקומען פארן‬ ‫אפוטרופסא דישראל‪ ,‬וואס ער נעמט זיך אייביג אן‬ ‫גורל צום אייבערשטען‪ .‬און זיי ברענגען צו פון ספר‬ ‫אויבן פאר כלל ישראל‪ .‬ווען מען דארף האבן א‬ ‫מושב זקנים [א פריערדיגע ספר‪ ,‬נאך פון די‬ ‫מליצת זכות‪ ,‬איז דא מלאך מיכאל‪.‬‬ ‫ראשונים]‪ ,‬וואס ער שרייבט אנדערש‪ .‬ער שרייבט‪,‬‬ ‫אז דער אייבערשטער האט געווארפן א גורל אויף‬ ‫ווען אברהם אבינו האט נישט געהאט קיין קינדער‪,‬‬ ‫אלע פעלקער‪ ,‬און כלל ישראל איז אויסגעקומען‬ ‫און דער באשעפער האט געשיקט דריי מלאכים צו‬ ‫פאר מלאך מיכאל‪ .‬מלאך מיכאל האט געדארפט זיין‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬און איינער איז געקומען לבשר את‬ ‫דער שר פונעם כלל ישראל‪ ,‬ווען מען האט געווארפן‬ ‫שרה‪ .‬דער וואס איז געקומען לבשר את שרה‪ ,‬איז‬ ‫דעם גורל‪ .‬שפעטער האט דער אייבערשטער געזאגט‬ ‫געווען מלאך מיכאל (בבא מציעא פו‪ .):‬וואס עפעס איז‬ ‫פאר מלאך מיכאל‪ ,‬איך וויל פון דיר אפקויפן כלל‬ ‫מלאך מיכאל געקומען מבשר זיין שרה? ווייל מלאך‬ ‫ישראל וואס איז אויסגעקומען פאר דיר‪ ,‬און איך גיי‬ ‫מיכאל איז דאך געווען דער שר איבער גאנץ כלל‬ ‫דיר באצאלן‪ ,‬אז טאמער דו פארקויפסט מיר דעם‬ ‫ישראל‪ ,‬און ער האט נישט געהאט אונטער זיך מער‬ ‫כלל ישראל‪ ,‬וועסטו זיין דער כהן אויבן אין הימל‪- ,‬‬ ‫ווי איין אברהם‪ .‬עס איז נישט געווען קיין אנדערע‬ ‫און דאס איז דער פשט אין פסוק (דברים לב‪-‬ו)‪ ,‬הלא‬ ‫יודען‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז די אינטערעסע פון מלאך‬ ‫הוא אביך‪ ,‬קנך‪ ,‬דער אייבערשטער האט דיר‬ ‫מיכאל איז געווען‪ ,‬עס זאל ארויסקומען א פאלק פון‬ ‫געקויפט‪ .‬וואו האט ער דיך געקויפט? ווייל אונז‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬דעמאלטס וועט ער האבן א פאלק‬ ‫זעמיר אויסגעקומען אין דעם גורל ביים מלאך‬ ‫פאר זיך‪ .‬איז מלאך מיכאל געווען דער וואס איז‬ ‫מיכאל‪ ,‬און דער אייבערשטער האט נאכדעם‬ ‫געקומען מבשר זיין פאר שרה‪ ,‬אז עס גייט זיין יצחק‪,‬‬ ‫אפגעקויפט דעם כלל ישראל‪ ,‬פון מלאך מיכאל‪.‬‬ ‫און עס וועט ארויסקומען שפעטער פון אים דורות‪,‬‬ ‫כי ביצחק יקרא לך זרע‪ - .‬על כל פנים אונז זעמיר א‬ ‫עס שטייט נישט פונקטליך ווען דער אייבערשטער‬ ‫חלק פונעם אייבערשטען‪ ,‬דער באשעפער האט אונז‬ ‫האט זיי אפגעקויפט‪ .‬צו עס איז געווען תיכף‪ ,‬צו עס‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫ישראל (עיין בקב הישר פרק צה‪ ,‬ובתפארת שלמה לסוכות‬ ‫אויסגעקליבן פון אלע פעלקער‪ .‬ווען דער‬ ‫ד"ה ויסעו)‪.‬‬ ‫אייבערשטער האט צוטיילט אלע שבעים אומות‪,‬‬ ‫האט דער אייבערשטער אונז גענומען אונטער זיין‬ ‫אין הייליגע ספרים שטייט‪ ,‬ויהי בשלם סוכו‬ ‫חלק‪ ,‬כי חלק ה' עמו‪ ,‬יודען זענען א חלק פונעם‬ ‫ומעונתו בציון (תהלים עו‪-‬ג)‪ ,‬ויהי בשלם סכו‪ ,‬ווען א‬ ‫אייבערשטען‪.‬‬ ‫מענטש איז מקיים מצות סוכה בשלימות‪ ,‬ווען עס‬ ‫*‬ ‫איז שלם‪ ,‬ומעונתו‪ ,‬וואוינט ער דעמאלטס בציון‪ .‬ווען‬ ‫מען זיצט אין די סוכה‪ ,‬וואוינט מען אין ארץ ישראל‪,‬‬ ‫מען ווייסט אז יעדע זאך איז דא אין עולם‪ ,‬שנה‪,‬‬ ‫וואס דאס איז די זעלבע צל פונעם אייבערשטען‬ ‫נפש (ספר יצירה פרק ו)‪ .‬יעדע זאך איז דא אין די‬ ‫אזוי ווי אין ארץ ישראל‪ .‬און אז יעדע זאך האט דער‬ ‫וועלט‪ ,‬און אין די זמן‪ ,‬און אין נפש‪ .‬ווען דער כהן‬ ‫אייבערשטער בוחר געווען אין עולם‪ ,‬שנה‪ ,‬נפש‪,‬‬ ‫גדול איז אריינגעגאנגען יום הקדוש אין קדשי‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז ישראל‪ ,‬דאס איז דער נפש‪ .‬און עס‬ ‫קדשים‪ ,‬איז עס געווען אין דעם הייליגסטן טאג‪,‬‬ ‫קומט יום טוב סוכות‪ ,‬דאס איז די בחינה פון שנה‪,‬‬ ‫דאס איז אין זמן‪ ,‬דער כהן גדול איז געווען דער‬ ‫און ווען אונז זיץ מיר אין די סוכה‪ ,‬דאס איז געווען‬ ‫הייליגסטער אין נפש‪ ,‬און דער קדשי קדשים איז‬ ‫די בחינה פון עולם‪.‬‬ ‫געווען דער הייליגסטער מקום אין די וועלט‪ .‬האט‬ ‫זיך צוזאם גענומען אלע סארט קדושות פון עולם‪,‬‬ ‫דער אייבערשטער איז דאך דער מקור הדעת‪ ,‬מען‬ ‫שנה‪ ,‬נפש‪.‬‬ ‫קען נישט משיג זיין דעם דעת פונעם רבונו של‬ ‫עולם‪ ,‬כי לא מחשבותי מחשבותיכם‪ ,‬ולא דרכיכם‬ ‫דער אייבערשטער האט בוחר געווען יודען‪ .‬אין נפש‬ ‫דרכי נאום ה'‪ ,‬כי גבהו שמים מארץ‪ ,‬כן גבהו דרכי‬ ‫האט ער בוחר געווען יודען פון אלע נפשות וואס איז‬ ‫מדרכיכם‪ ,‬ומחשבותי ממחשבותיכם (ישעיה נה‪-‬ח)‪.‬‬ ‫דא אויף דער וועלט‪ ,‬כי יעקב בחר לו י‪-‬ה‪ ,‬ישראל‬ ‫דאס וואס דער אייבערשטער איז בוחר פאר זיין‬ ‫לסגולתו (תהלים קלה‪-‬ד)‪ ,‬אין נפש זענען מיר די בחירה‬ ‫חלק‪ ,‬דארט איז דא א עילוי אין דעת‪ .‬כלל ישראל‬ ‫פונעם אייבערשטען‪ .‬אין עולם‪ ,‬אין די וועלט‪ ,‬האט‬ ‫האט דער אייבערשטער בוחר געווען פאר זיך‪ ,‬איז רק‬ ‫דער אייבערשטער בוחר געווען ארץ ישראל‪ ,‬כי בחר‬ ‫עם חכם ונבון הגוי הגדול הזה (דברים ד‪-‬ו)‪ ,‬חכמה איז‬ ‫ה' בציון‪ ,‬אוה למושב לו (תהלים קלב‪-‬יג)‪ ,‬אין די וועלט‬ ‫דא ביי יודען‪ .‬אונז זעמיר א חלק פונעם‬ ‫האט דער אייבערשטער גענומען ארץ ישראל‪ ,‬און‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬דער אייבערשטער איז דער מקור‬ ‫דאס האט ער בוחר געווען‪ .‬וה' שוכן בציון (יואל‬ ‫הדעת‪ ,‬איז וואס עס געהער צום חלק פונעם‬ ‫ד‪-‬כא)‪ ,‬דער באשעפער רוהט אין ציון‪ ,‬דארט איז עיני‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬האט אין זיך די עילוי אין דעת‪.‬‬ ‫ה' אלקיך בה‪ ,‬מראשית השנה ועד אחרית שנה (דברים‬ ‫יא‪-‬יב)‪ .‬אין נפש האט דער אייבערשטער בוחר געווען‬ ‫דער באשעפער האט בוחר געווען אין ארץ ישראל‪,‬‬ ‫יודען‪ .‬און אין עולם‪ ,‬אין די וועלט‪ ,‬האט דער‬ ‫זאגט די גמרא (בבא בתרא קנח‪ ,):‬אוירא דארץ ישראל‬ ‫אייבערשטער בוחר געווען ארץ ישראל‪ .‬אין שנה‪,‬‬ ‫מחכים‪ .‬אין די גאנצע וועלט איז נישט דא א אויר‬ ‫האט דער אייבערשטער בוחר געווען סוכות‪ .‬סוכות‬ ‫וואס גיט חכמה‪ ,‬נאר אוירא דארץ ישראל איז‬ ‫האט דער אייבערשטער מצווה געווען מצות סוכה‪,‬‬ ‫מחכים‪ .‬חכמה איז דא אין ארץ ישראל‪ ,‬ווייל דאס איז‬ ‫וואס סוכה דאס איז צילא דמהימנותא (זוה"ק אמור‬ ‫וואו דער אייבערשטער האט בוחר געווען‪ .‬אז דער‬ ‫קג‪ ,):‬מען זיצט אין די צל פונעם אייבערשטען‪ .‬אזוי‬ ‫אייבערשטער איז בוחר די סוכה‪ ,‬וואס דארט איז דא‬ ‫ווי אין ארץ ישראל איז מען אונטערן צל פונעם‬ ‫די צילא דמהימנותא פונעם אייבערשטען אויף יודען‪,‬‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬תמיד עיני ה' אלקיך בה‪ ,‬מראשית‬ ‫ברענגט סוכות דעת‪ ,‬למען ידעו דורותיכם (ויקרא‬ ‫השנה ועד אחרית שנה‪ ,‬אזוי איז אין חוץ לארץ‪ ,‬וואס‬ ‫כג‪-‬מג)‪ ,‬ווייל אין די סוכה איז מען זוכה צו די זעלבע‬ ‫אונז האב מיר נישט די מעלה אז אונז זאל מיר‬ ‫בחינה וואס יודען האבן אין ארץ ישראל‪ .‬עס איז‬ ‫קענען זיין אונטער עיני ה'‪ ,‬האט דער אייבערשטער‬ ‫אוירא דארץ ישראל מחכים‪ ,‬ווייל עס איז אונטערן‬ ‫אונז געגעבן די מצוה פון סוכה‪ ,‬די מצוה פון סוכה‬ ‫אייבערשטען‪ .‬ווען מען זיצט אין די סוכה וועט זיין‬ ‫דאס איז צילא דמהימנותא‪ ,‬אונז זיץ מיר אין דעם צל‬ ‫למען ידעו דורותיכם‪ ,‬עס וועט צוברענגען דעת‪ ,‬און‬ ‫פונעם אייבערשטען‪ ,‬אכט טאג זיצט א יוד אין ארץ‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫רבי? איז דאך על כרחך‪ ,‬אז משה רבינו האט אויך‬ ‫מען וועט זיין א עם חכם ונבון‪ ,‬ווייל אונז זעמיר א‬ ‫געהאט קודם חמשים שערי בינה‪ ,‬נאר עס איז‬ ‫חלק פונעם אייבערשטען‪.‬‬ ‫צוגענומען געווארן פון אים‪ .‬און ביי יהושע איז נישט‬ ‫*‬ ‫צוגענומען געווארן דער פופציגסטער שער‪ ,‬יהושע‬ ‫בן נון‪ ,‬ער האט געהאט בינה אין דעם פופציגסטען‬ ‫יעדע זאך האט א רמז אין די מצוה אליין‪ .‬אין די‬ ‫שער‪.‬‬ ‫תורה איז דא מ"ט פנים לתורה‪ ,‬אזוי שטייט אין‬ ‫מדרש אויף איין פלאץ (במדב"ר ב‪-‬ג)‪ .‬און אויף איין‬ ‫פארוואס איז צוגענומען געווארן פון משה רבינו‬ ‫פלאץ שטייט‪ ,‬אז עס איז דא שבעים פנים לתורה‬ ‫איין שער‪ ,‬און נישט פון יהושע‪ .‬ווייל דעם חטא‬ ‫(במדב"ר יג‪-‬טו)‪ .‬שטייט אין ערבי נחל (דרוש ב' לפסח)‬ ‫העגל האבן דאך געמאכט די ערב רב‪ .‬רש"י (שמות‬ ‫אז דער ב אשעפער האט באשאפן חמשים שערי‬ ‫לב‪-‬ז) זאגט‪ ,‬לך רד כי שחת 'עמך'‪ ,‬די ערב רב וואס‬ ‫בינה בעולם (ראש השנה כא‪ ,):‬עס איז דא פופציג‬ ‫משה רבינו האט אריינגעברענגט אין כלל ישראל‪.‬‬ ‫שערי בינה אויף דער וועלט‪ ,‬וכולן ניתנו למשה‬ ‫קומט דאך אויס‪ ,‬אז אינעם חטא פונעם עגל‪ ,‬האט‬ ‫חסר אחת‪ ,‬משה רבינו האט באקומען אלעס‪,‬‬ ‫משה רבינו אויך עפעס א נגיעה‪ ,‬ער האט‬ ‫אויסער איין שער‪ ,‬ותחסרהו מעט מאלקים (תהלים‬ ‫אריינגעברענגט דעם ערב רב‪ ,‬און דורכדעם איז‬ ‫ח‪-‬ו)‪ ,‬ער האט באקומען ניין און פערציג פון די‬ ‫געווארן דער עגל‪ .‬ממילא האט ער אויך געליטן‬ ‫שערי בינה‪ ,‬די פו פציגסטע חלק האט ער נישט‬ ‫דערפון‪ ,‬מען האט אים צוגענומען דעם פופציגסטן‬ ‫באקומען‪ .‬די מ"ט פנים לתורה‪ ,‬דאס איז אקעגן די‬ ‫שער‪ .‬יהושע האט דאך נישט געהאט קיין חלק מיט‬ ‫מ"ט שערי בינה‪ .‬אז מען האט נאר ניין און פערציג‬ ‫די ערב רב‪ ,‬און ער האט מקבל געווען די תורה פון‬ ‫שערים פון בינה‪ ,‬איז מען זוכה צו ניין און פערציג‬ ‫לוחות הראשונות‪ ,‬אזוי ווי מיר האבן שוין גערעדט‬ ‫פנים לתורה‪ .‬די פופציג'סטע שער פון בינה‪ ,‬דארט‬ ‫(בסעודה שלישית פרשת האזינו)‪ ,‬ווען משה רבינו איז‬ ‫איז דא איין און צוואנציג פנים לתורה‪ ,‬און דורך‬ ‫אראפגעקומען‪ ,‬האט יהושע מקבל געווען די גאנצע‬ ‫דעם קען מען צוקומען צו ע' פנים לתורה‪ .‬מ"ט‬ ‫אור פון די לוחות‪ ,‬איז ער געבליבן יהושע 'בן נון'‪,‬‬ ‫פנים לתורה‪ ,‬דאס איז וואס מען קען זוכה זיין‬ ‫מיט די גאנצע פופציג‪.‬‬ ‫נארמאל‪ ,‬דורך די ניין און פערציג שערי בינה‪ .‬דער‬ ‫וואס איז זוכה צו חמשים שערי בינה‪ ,‬ביי אים איז‬ ‫אז סוכות איז מען זוכה צו דעת‪ ,‬איז טייטש‪ ,‬אז אין‬ ‫דא ע' פנים לתורה‪.‬‬ ‫די סוכה קען א מענטש ארויפגיין‪ ,‬אז אפילו זיין‬ ‫שערי בינה איז נאר אין די מ"ט שערי בינה‪ ,‬אויב ער‬ ‫דער אר"י הק' (ליקוטי תורה פרשת ואתחנן) זאגט‪ ,‬אז‬ ‫איז זוכה‪ ,‬ויהי בשלם סוכו‪ ,‬קען ער זוכה זיין‬ ‫משה רבינו [עס איז היינט די אושפיזא פון משה]‪,‬‬ ‫צוצוקומען ביז די חמשים שערי בינה וואס איז דא‪,‬‬ ‫האט באקומען אין אנהייב אלע פופציג שערי בינה‪,‬‬ ‫וואס דאס איז שבעים פנים לתורה‪ .‬געווענליך קען‬ ‫נאר ווען עס איז געווען דער חטא העגל‪ ,‬דעמאלטס‬ ‫מען נאר צוקומען צו די מ"ט פנים לתורה‪ ,‬אבער אין‬ ‫האט ער פארלוירן דעם פופציגסטן שער‪' .‬ל"ך רד'‪,‬‬ ‫די סוכה קען מען זוכה זיין צו שבעים פנים לתורה‪.‬‬ ‫'לך' איז פופציג‪' .‬לך רד'‪ ,‬דו וועסט האבן א ירידה פון‬ ‫די פופציג‪' ,‬כי שחת עמך'‪ ,‬דורך דעם חטא וואס‬ ‫*‬ ‫יודען האבן געזינדיגט מיטן עגל‪ ,‬האט משה רבינו‬ ‫אז מען קוקט ווי אזוי א סוכה איז אויסגעשטעלט‪ .‬א‬ ‫פארלוירן דעם פופציגסטן שער‪ .‬זאגט דער אר"י‬ ‫סוכה איז ז' על ז' (סוכה טז‪ .):‬די קרקע פון די סוכה‪,‬‬ ‫הק'‪ ,‬חמשים שערי בינה נבראו בעולם‪ ,‬וכולן ניתנו‬ ‫איז זיבן טפחים אויף זיבן טפחים‪ .‬זיבן מאל זיבן‪ ,‬איז‬ ‫למשה‪ ,‬קודם האט משה רבינו באקומען כולן‪ ,‬ער‬ ‫ניין און פערציג‪ .‬די אויר פון די סוכה איז ניין און‬ ‫האט באקומען אלע פופציג‪ ,‬חסר אחת‪ ,‬שפעטער‬ ‫פערציג‪ ,‬דאס איז א רמז אויף די מ"ט פנים בתורה‪.‬‬ ‫ווען יודען האבן געזינדיגט ביים חטא העגל‪ ,‬האט‬ ‫דאס איז די נידריגסטע חלק פון תורה‪ .‬ווען מען‬ ‫מען צוגענומען פון אים איינס‪.‬‬ ‫קוקט אויף די הייך פון די סוכה‪ ,‬ווי הויך דארף זיין א‬ ‫אויף יהושע בן נון שטייט (שמות לג‪-‬יא) 'ב"ן נו"ן'‪ ,‬ער‬ ‫סוכה‪ ,‬אז א מענטש זאל קענען גיין אין די סוכה‪ .‬אז‬ ‫האט געהאט 'בינה' אין נו"ן‪ ,‬אין אלע חמשים שערי‬ ‫עס איז הויך צען טפחים‪ ,‬דעמאלטס איז די סוכה‬ ‫בינה‪ .‬ווי אזוי קען זיין‪ ,‬אז יהושע זאל האבן מער ווי‬ ‫כשר‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז א וואנט פון א סוכה‪ ,‬איז זיבן‬ ‫משה רבינו‪ ,‬א תלמיד קען נישט האבן מער ווי דער‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כ~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דעת‪ .‬דאס איז‪ ,‬עמק סוכות אמדד‪ ,‬ווען דו וועסט‬ ‫טפחים די ברייט‪ ,‬און צען טפחים די הייעך‪ .‬זיבן אויף‬ ‫אויסמעסטן די עמק פון סוכות‪ ,‬די עמק פון סוכות‬ ‫צען‪ ,‬איז זיבעציג‪ .‬די קרקע פון די סוכה איז מ"ט‬ ‫איז ניין און פערציג מיט זיבעציג‪ ,‬וואס דאס ווייזט‬ ‫פנים‪ ,‬און די וואנט פון די סוכה‪ ,‬וואס הייבט זיך‬ ‫אויף די ניין און פערציג פנים לתורה‪ ,‬וואס מען קען‬ ‫ארויף אין די הייעך‪ ,‬איז שבעים פנים‪ .‬ווייל אזוי ווי‬ ‫נתעלה ווערן אויף די שבעים פנים לתורה‪ .‬דאס איז‬ ‫אין די סוכה באקומט מען דאך דעת‪ ,‬למען ידעו‬ ‫עמק סוכות‪ ,‬ווען דו וועסט אויסמעסטן די עמק פן‬ ‫דורותיכם‪ .‬אז מען באקומט דעת‪ ,‬קען מען נתעלה‬ ‫סוכה‪ ,‬וועסטו פארשטיין דעם אחלקה שכם‪ ,‬דער‬ ‫ווערן פון מ"ט פנים לתורה‪ ,‬צו שבעים פנים לתורה‪.‬‬ ‫חלק וואס דער אייבערשטער גיט אונז צו אין סוכות‪.‬‬ ‫וועגן דעם איז די סוכה אויסגעשטעלט‪ ,‬אז די שיעור‬ ‫פון סוכה‪ ,‬די לענג און די ברייט‪ ,‬איז מ"ט‪ ,‬און די הייך‬ ‫הנותן מתנה לחבירו צריך להודיעו‪ ,‬מען דארף זיך‬ ‫האט א דופן פון זיבעציג‪ ,‬וואס דאס איז אקעגן די‬ ‫איינ'חזר'ן‪ .‬אונז האב מיר באקומען א מתנה פונעם‬ ‫שבעים פנים לתורה‪ ,‬ווייל סוכות דאס גיט דעם כח‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬דער באשעפער האט אונז געגעבן‬ ‫פון למען ידעו דורותיכם‪ ,‬אז מען זאל זוכה זיין צו‬ ‫דעם יום טוב פון סוכות‪ .‬עס איז זמן שמחתינו‬ ‫דעת‪ .‬ווי אזוי איז מען זוכה צו דעת? ווייל אזוי ווי‬ ‫כפשוטו‪ ,‬און עס איז זמן שמחתינו‪ ,‬וואס מען קען‬ ‫יודען זענען א חלק פונעם אייבערשטען‪ ,‬און עס איז‬ ‫זוכה זיין צו תורה‪ ,‬דורך די מצוה פון סוכה‪ .‬פקודי ה'‬ ‫דא אן השראת השכינה פונעם אייבערשטען אין די‬ ‫ישרים משמחי לב‪ ,‬תורה איז אויך א חלק פון זמן‬ ‫סוכה‪ ,‬און אוירא דארץ ישראל מחכים‪ ,‬קען מען זוכה‬ ‫שמחתינו‪ .‬ווי מען האט פריער גערעדט‪ ,‬אפילו מען‬ ‫זיין צו חכמה‪ ,‬דורך די סוכה‪.‬‬ ‫איז אין א שוואכערע מדריגה אין חכמה‪ ,‬למען ידעו‬ ‫דורותיכם‪ ,‬דורך די מצוה פון סוכה קען מען זוכה זיין‬ ‫זאגט דוד המלך‪ ,‬אלקים דבר בקדשו‪ ,‬דער‬ ‫צוצוקומען צו השגות פון דעת און יראת ה'‪.‬‬ ‫באשעפער האט אונז געגעבן דעם יום טוב פון‬ ‫סוכות‪ ,‬אעלזה‪ ,‬וואס מען דארף זיך פרייען‪ ,‬עס איז‬ ‫דער אייבערשטער זאל געבן‪ ,‬אונז זאל מיר קענען‬ ‫זמן שמחתינו‪ .‬ווייל אחלקה שכם‪ ,‬דעמאלטס טוה‬ ‫זיצן אין די סוכה‪ ,‬מיט די כוונות וואס מען דארף צו‬ ‫איך צוטיילן נאך א חלק וואס איז דא אין חלק ה'‬ ‫זיצן‪ .‬און קענען נהנה זיין פון די סוכה‪ ,‬עס זאל‬ ‫עמו‪ .‬דער באשעפער איז דאך א חלק אין 'נפש'‪ ,‬אין‬ ‫משפיע זיין אויף אונז אלעס וואס סוכה ברענגט מיט‬ ‫'עמו'‪ ,‬און ער האט א חלק אין 'עולם'‪ ,‬אין 'ארץ‬ ‫זיך מיט‪ .‬דער עיקר איז‪ ,‬אונז זאל מיר שוין זוכה זיין‬ ‫ישראל'‪ .‬און ער האט א חלק אין 'שנה'‪ ,‬אין 'סוכות'‪.‬‬ ‫אקעגן צו גיין משיח צדקנו‪ ,‬און זיצן בסוכת עורו של‬ ‫סוכות דאס איז א חלק פונעם אייבערשטען‪ ,‬וואס‬ ‫לויתן‪ ,‬בביאת בן דוד‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫דער באשעפער רוהט דעמאלטס אין די סוכה‪ ,‬אפילו‬ ‫אין חוץ לארץ‪ ,‬און דעמאלטס קען מען זוכה זיין צו‬ ‫בביקור חג אצל אחיו כ"ק האדמו"ר מסערדאהעלי שליט"א‬ ‫יום א' ‪ -‬ד' דחוה"מ סוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬חבל על דאבדין‪ ,‬ער איז‬ ‫רבינו‪ :‬מיין איידעם (הרה"ג רבי אהרן ישעי' ראזנער‬ ‫געווען א מורם מעם‪ ,‬א תלמיד חכם‪ ,‬א ירא שמים‪ ,‬א‬ ‫שליט"א) האט היינט א שידוך געטון מיט זיין זון‬ ‫אמת'דיגער ירא שמים‪ ,‬א גרויסע אבידה‪ ,‬א גרויסע‬ ‫יהושע‪ ,‬עס איז די יונגסטע קינד ביי אים‪.‬‬ ‫אבידה‪ .‬ער האט זיך כל ימיו געפלאגט‪ ,‬ער איז נזדכך‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬ווער איז דער גליקליכער?‬ ‫געווארן מיט די יסורים‪ .‬דער מחותן זיינער דאווענט‬ ‫רבינו‪ :‬רבי זלמן באב"ד‪ ,‬א זון פונעם טארטיקובער‬ ‫ביי אונז אין די וואכענטאג‪ ,‬ער פלעגט נאר‬ ‫רב‪ ,‬רבי יחיאל באב"ד שליט"א‪ .‬רבי יחיאל האט‬ ‫אריינצוקומען אזוי מיט שאלות און איבערשמועסן‪.‬‬ ‫יעצט יום טוב פארלוירן א זון (הרה"ג רבי משה יצחק‬ ‫באב"ד זצ"ל)‪.‬‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כא~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫מעשה פון אבילות פון שבעה‪ ,‬אבער אזוי ווי ער איז‬ ‫עס איז א גרויסע אבידה‪ - .‬ער איז אן אבל הייסט‬ ‫אריינגעגאנגען תיכף אינעם יום טוב‪ ,‬האט ער‬ ‫עס‪.‬‬ ‫נאכנישט געטון קיין שום אבילות פאר שלשים‪ ,‬האט‬ ‫רבינו‪ :‬יא‪ ,‬מען איז נאכנישט קיין אבל‪ ,‬מען גייט‬ ‫עס נישט דעם כח אז עס זאל קענען אוועקנעמען די‬ ‫ווערן אן אבל (אחר יו"ט)‪.‬‬ ‫גאנצע שלשים‪ .‬אבער אזוי ווי עס איז יום טוב‪ ,‬איז‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬אונזער מחותן דער‬ ‫עס אזוי ווי יעדע יום טוב עס נעמט אוועק זיבן טאג‪.‬‬ ‫סקאליע רבי שליט"א (‪ 81‬עוו‪ ,).‬זיין רביצין איז אוועק‬ ‫עס קען נישט אוועקנעמען די שלשים‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫ערב פסח (שחל בשבת)‪ .‬נאך יום טוב בין איך נישט‬ ‫נאכנישט אנגעהויבן קיין דין שלשים‪.‬‬ ‫געגאנגען מנחם אבל זיין‪ ,‬ווייל עס איז שוין נאך די‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬דא וועט זיין נאר איין טאג‬ ‫זיבן טאג‪ ,‬על פי הלכה איז דאך שוין נישט דא מער‬ ‫נאך יום טוב (שיש חיוב לנחם אבלים)‪ .‬ווייל עס איז‬ ‫קיין חיוב ניחום אבלים (שו"ע סימן תקמח סעיף ו')‪.‬‬ ‫זעקס טאג יום טוב‪ ,‬קומט אויס אז דער זיבעטער‬ ‫רבינו‪ :‬וואס הייסט‪ ,‬ער איז שוין געזעסן שבעה שעה‬ ‫טאג איז אסרו חג‪ .‬און געווענליך שטייט מען אויף‬ ‫אחת?‬ ‫אינדערפרי‪ ,‬אבער ער שטייט דאך נישט אויף‪ ,‬איז‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬ניין‪ ,‬ער איז נישט געזעסן‬ ‫דא ממש אבילות ביז אסרו חג פארנאכט‪ .‬נאר די‬ ‫קיין שבעה‪ ,‬אבער נאך די זיבן טאג איז נישט דא קיין‬ ‫ערשטע טאג וואס מען וועט זיצן‪ ,‬וועט זיין פון די‬ ‫חיוב מנחם זייןב‪.‬‬ ‫זיבן טאג ממש‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬מען קען מנחם זיין א גאנץ יאר אויך (עיין יו"ד‬ ‫סימן שפה סעיף ב')‪.‬‬ ‫*‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬יא‪ ,‬אבער מען איז נישט‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬וואס זאגסטו צו דעם‬ ‫מחויב צו גיין מנחם זיין א גאנץ יאר‪ .‬עס איז די‬ ‫רעגן? דער אייבערשטער ווייזט זיין גרויסע אהבה‬ ‫זעלבע אזוי ווי א גאנץ יאר‪ ,‬עס איז נישט מער ווי א‬ ‫צו יודען‪ ,‬כאטש עס איז דאך א זמן גשמים וואס עס‬ ‫גאנץ יאר‪ ,‬בין איך נישט געגאנגען‪.‬‬ ‫רעגנט‪ ,‬און אפילו אזוי איז נאך אלץ געווען צייט‪,‬‬ ‫רבינו‪ :‬אפשר ניחום גייט אן א גאנץ יאר‪ ,‬נאר אין די‬ ‫מען האט געקענט עסן די סעודה‪ .‬מען נעמט‬ ‫שבעה איז מען געגאנגען ווייל מען האט געוואוסט‬ ‫אוועק דאס רעגן‪ ,‬כדי י ודען זאלן קענען טון די‬ ‫אז ער איז אינדערהיים‪ ,‬ער זיצט אויף א פלאץ‪ .‬אז‬ ‫מצוה‪ .‬דאס איז שוין א גרעסערע חשיבות‪ .‬ווען עס‬ ‫מען זיצט נישט אויף א פלאץ‪ ,‬איז נאר ווען מען‬ ‫איז נישט דא קיין רעגן‪ ,‬איז פונקט נישט געקומען‬ ‫טרעפט אים‪ .‬מען קען דאך נישט גיין אויפזוכן וואו‬ ‫קיין רעגן‪ ,‬עס האט נישט געדארפט זיין קיין רעגן‪.‬‬ ‫ער איז‪.‬‬ ‫אבער ווען עס איז געקומען רעגן‪ ,‬עס איז דא א‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬עס איז זייער א שווערע‬ ‫צייט פון רעגן‪ ,‬און דער אייבערשטער מאכט אז‬ ‫זאך צו זאגן‪.‬‬ ‫מען זאל קענען עסן‪ ,‬דאס ווייזט די גרויסע אהבה‬ ‫רבינו‪ :‬איך האב פונקט נאכגעקוקט די הלכה יעצט‬ ‫פונעם אייבערשטען‪.‬‬ ‫פאר יום טוב (בשו"ע יו"ד סימן שצט)‪ .‬אויב מען איז יא‬ ‫רבינו‪ :‬עס שטערט מיך יעדעס יום טוב די ענין פון‬ ‫געזעסן א טאג צוויי פריער‪ ,‬איז דאך סוכות נעמט‬ ‫רעגן‪ .‬די הלכה איז דאך (או"ח סימן תרלט סעיף ז)‪ ,‬אז‬ ‫איבער די שבעה‪ ,‬און שמיני עצרת דארף‬ ‫טאמער עס רעגנט‪ ,‬און מען איז אריינגעגאנגען‬ ‫איבערנעמען די שלשים‪ .‬אבער די הלכה איז‪ ,‬אז עס‬ ‫שלאפן אין שטוב‪ ,‬און עס האט אויפגעהערט דער‬ ‫נעמט נישט איבער די גאנצע שלשים‪ ,‬עס נעמט נאר‬ ‫רעגן‪ ,‬איז מען נישט מחויב ארויסצוגיין‪ .‬אבער אז‬ ‫איבער זיבן טאג‪ .‬איז מען מסביר דארט‪ ,‬וואס איז‬ ‫מען שלאפט אין די סוכה‪ ,‬און מען האט צוגעמאכט‬ ‫דער חילוק‪ ,‬פארוואס סוכות נעמט אוועק די שבעה‪,‬‬ ‫דעם שלאק‪ ,‬און עס הערט אויף צו רעגענען‪ ,‬זאגט‬ ‫און שמיני עצרת נעמט נישט אוועק די גאנצע‬ ‫דער משנה ברורה (ס"ק מא)‪ ,‬אז טאמער עס איז גרינג‬ ‫שלשים‪ .‬ווייל ביי שבעה האט ער שוין געטון א‬ ‫צו עפענען דעם שלאק‪ ,‬איז ער מחויב צו עפענען‪.‬‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬עס איז אייגענס‪ ,‬אדער ער‬ ‫זה לשון המחבר‪ :‬אף ע ל פי שאין אבילות ברגל‪ ,‬אם מת לו מת‬ ‫ברענגט עס צו פון עמיצן?‬ ‫ברגל‪ ,‬מתעסקים בו ברגל לנחמו‪ ,‬ולאחר הרגל כשיכלו שבעה‬ ‫רבינו‪ :‬עס איז א ביכורי יעקב (סימן תרלט סקל"ו)‪ .‬אין‬ ‫למיתת המת‪ ,‬א ף על פי שעדיין לא כלה האבילות‪ ,‬מלאכתו נעשית‬ ‫שלחן ערוך שטייט‪ ,‬מען איז נישט מחויב‬ ‫ע"י אחרים בבתיהם‪ ,‬ועבדיו עושים לו בצנעה בתוך ביתו‪ ,‬ואין‬ ‫צריכים לנחמו אחר הרגל מנין הימים שנחמוהו ברגל‪.‬‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬אראפצוגיין פון שטוב איז א‬ ‫אראפצונעמען דעם שלאקג‪ .‬זאגט דער ביכורי יעקב‪,‬‬ ‫טירחא‪ ,‬און עפענען דעם שלאק ווען ער האלט‬ ‫אמאל איז דאס געווען א טירחא‪ ,‬ער האט געמוזט‬ ‫אינמיטן שלאפן איז אויך א טירחא‪ ,‬ער גייט ארויס‬ ‫ארויפגיין אויפן דאך‪ ,‬און אראפנעמען דעם שלאק‬ ‫פונעם שלאפן‪ .‬דאס אלעס דארף מען נאכקוקן‬ ‫וכדומה‪ ,‬איז ער נישט מחויב ווען ער וועקט זיך‬ ‫אינעווייניג‪ .‬אינמיטן טאג איז דאך דאס אויך נוגע‪,‬‬ ‫אויף‪ ,‬אבער אויב עס איז גרינג‪ ,‬ער האט חבלים ביי‬ ‫עס האט גערעגנט‪ ,‬און ער האט צוגעמאכט‪ ,‬שוין‪,‬‬ ‫זיך אין די סוכה‪ ,‬איז ער מחויבד‪ .‬היינט האט שוין‬ ‫און עס הערט אויף דער רעגן‪ ,‬איז ער מחויב צוריק‬ ‫יעדער איינער חבלים אין די סוכה‪ ,‬וואספארא שלאק‬ ‫צו עפענען‪ ,‬צו ער קען ממשיך זיין די סעודה?‬ ‫ער האט‪ ,‬קען מען עס אויפהייבן אין צוויי מינוט‪,‬‬ ‫רבינו‪ :‬צו עסן איז זיכער אז יא‪ ,‬פארוואס זאל ער‬ ‫בדרך כלל‪ ,‬איז אז ער וועקט זיך אויף‪ ,‬און עס רעגנט‬ ‫מעגן עסן? עס רעגנט נישט אינדרויסן‪ ,‬דו קענסט‬ ‫נישט‪ ,‬איז ער מחויב צו עפענען די שלאק‪.‬‬ ‫עפענען דעם שלאק‪ .‬פארוואס זאל ער טאקע מעגן‬ ‫ער עפענט די שלאק‪ ,‬און פינף מינוט ארום קומט‬ ‫עסן‪ .‬עס האט זיך אויפגעהערט די רעגן‪ ,‬דארף ער‬ ‫ווייטער רעגן‪ ,‬מאכט ער עס צו‪ .‬פינף מינוט‬ ‫עפענען‪ .‬ווען עס וועט אנהייבן צו רעגענען‪ ,‬וועט ער‬ ‫שפעטער האט אויפגעהערט צו רעגענען‪ .‬דארף ער‬ ‫עס צומאכן‪ ,‬און נאכאמאל עפענען‪ ,‬נאר ביי שלאפן‬ ‫עס ווייטער עפענען‪ .‬ער קען זיך שפילן אזוי א‬ ‫איז די שאלה‪.‬‬ ‫גאנצע נאכט‪ .‬ווען עס הערט אויף צו רעגענען אויף‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬עס איז זיכער אז נישט‪ ,‬אזוי‬ ‫א פאר מינוט טאר ער נישט שלאפן?‬ ‫ווי ער איז נישט מחויב אראפצוקומען פון די צימער‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬מען דארף אריינקוקן‬ ‫אריינצוקומען אין די סוכה‪.‬‬ ‫אינעווייניג אין די אותיות‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬ווייל דאס הייסט א גרויסע טירחא‪ .‬איך וויל‬ ‫רבינו‪ :‬וואס איך וויל ארויסברענגען דערמיט‪ ,‬אמאל‬ ‫מסביר זיין די ביכורי יעקב‪ ,‬דאס הייסט א גרויסע‬ ‫האט מען מדקדק געווען אז ווען עס האט גערעגנט‬ ‫טירחא‪ ,‬אראפצוקומען פון צימער וכדומה‪ ,‬אבער צו‬ ‫איז מען געשלאפן אין די סוכה‪ .‬לויט דעם ביכורי‬ ‫עפענען דעם שלאק איז נישט אזא טירחא‪.‬‬ ‫יעקב איז דא מער א הידור ער זאל נישט שלאפן אין‬ ‫האדמו"ר מסערדאהעלי‪ :‬און ווען ער שלאפט אין די‬ ‫די סוכה‪ .‬ווען ער גייט אריין אין שטוב‪ ,‬איז ער פטור‪,‬‬ ‫סוכה‪ ,‬דאס הייסט א קליינע טירחא? ער קומט דאך‬ ‫ער קען א גאנצע נאכט שלאפן‪ .‬אבער אויב ער‬ ‫ארויס פונעם שלאף?‬ ‫בלייבט אין די סוכה‪ ,‬וועט ער יעדע פאר מינוט‪ ,‬ווען‬ ‫רבינו‪ :‬עס איז נישט נאר ער קומט ארויס ווען ער‬ ‫עס וועט אויפהערן צו רעגענען‪ ,‬דארפן עפענען די‬ ‫שלאפט‪ ,‬יעדע פינף מינוט וועט ער האבן די זעלבע‬ ‫שלאק‪.‬‬ ‫שאלה‪ .‬עס רעגנט דאך נישט אין איין צי די גאנצע‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬טאמער עס איז ביינאכט‬ ‫צייט‪.‬‬ ‫דארף ער טאקע נישט‪ ,‬אזוי איז מסתבר‪ ,‬ווי אזוי‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬ער מוז קוקן פון די‬ ‫פארשטייט מען די חילוק פון דעם‪ ,‬צו ער איז אין‬ ‫פענסטער?‬ ‫שטוב‪ ,‬צו ער איז אין סוכה‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬ער מוז נישט‪ ,‬אבער ער ווייסט גאנץ גוט‪ ,‬ער‬ ‫רבינו‪ :‬פשוט לערנט מען‪ ,‬אז איבערצולאזן א שטוב‪,‬‬ ‫הערט צו עס טראפט אויפן דאך‪.‬‬ ‫און גיין ערגעץ אנדערש‪ ,‬דאס הייסט א טירחא‪.‬‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬מען דארף קוקן די אותיות‬ ‫וואס איז די נקודה פון די הלכה‪ - .‬דער טאטע ז"ל‬ ‫זה לשון המחבר בסעיף ז‪ :‬היה ישן‪ ,‬וירדו גשמים בלילה‪ ,‬ונכנס‬ ‫פלעגט נאכצוזאגן פונעם בעלזער רב‪ ,‬אז דער בעל‬ ‫לתוך הבית‪ ,‬ופסקו הגשמים‪ ,‬אין מטריחין אותו לחזור לסוכה כל‬ ‫עגלה האט אים אויסגעלערנט אז מען דארף קוקן‬ ‫אותה הלילה‪ ,‬אלא ישן בביתו עד שיעלה עמוד השחר‪.‬‬ ‫אינעווייניג‪.‬‬ ‫וזה לשון הביכורי יעקב‪ :‬היה ישן‪ ,‬וירדו גשמים בלילה‪ ,‬ונכנס‬ ‫רבינו‪ :‬זיי (קהל הנוכחים) ווייסן נישט די מעשה פון‬ ‫לתוך הבית‪ ,‬ופסקו הגשמים‪ ,‬אין מטריחין אותו לחזור לסוכה כל‬ ‫דעם בעל עגלה‪ ,‬מען דארף עס פארציילן‪.‬‬ ‫אותה הלילה‪ .‬וה" ה מי ששוכב בסוכה שיש לה לעטין‪ ,‬נ"ל שאין‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬דער סערדאהעלער זיידע‬ ‫צריך לעלות על הסכך לפתוח הלעטין שסתם בשעת הגשמים‪.‬‬ ‫זצ"ל האט זיך עפעס מפלפל געווען מיטן בעלזער‬ ‫אבל אם יכול לפתחם בסוכה ע" י חבלים צריך לעמוד ולפתחם‪,‬‬ ‫רב‪ ,‬און ער האט נאכגעזאגט פארן בעלזער רב‪,‬‬ ‫שאין זה רק טרחא מעט וליכא מצטער‪ .‬אבל באמצע סעודתו‬ ‫עפעס פונעם רמב"ם‪ ,‬און עס האט אים עפעס נישט‬ ‫אפשר שגם אם צריך לעלות על הסכך צריך לפתחם‪ ,‬שאין בזה‬ ‫געפאלן‪ .‬האט ער געזאגט‪ ,‬יענקל בעל עגלה [איך‬ ‫הפסק סעודה וטרחא כ" כ כמו לעלות לסוכה‪.‬‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דער יענקל האט אים אויסגעלערנט אז מען דארף‬ ‫ווייס נישט צו ער האט געהייסן יענקל‪ ,‬אבער ער‬ ‫קוקן פון אינעווייניג‪.‬‬ ‫האט געהאט א נאמען]‪ .‬יענקל בעל עגלה האט אים‬ ‫הרה"ג רבי יהושע‪ :‬איך האב פונקט געזעהן יום טוב‬ ‫אויסגעלערנט‪ ,‬אז מען דארף קוקן פון אינעווייניג‪,‬‬ ‫אין מקדש ישראל (סוכות סימן רנ"ה)‪ ,‬פון רבי ישראל‬ ‫מען דארף זעהן די אותיות פון אינעווייניג‪.‬‬ ‫דוד הארפענעס שליט"א‪ ,‬אז ער ברענגט פון איינעם‬ ‫און ער האט דערציילט‪ ,‬וואס איז געווען די מעשה‬ ‫די טענה אז מען קען נישט אזוי שלאפן‪ ,‬מען האלט‬ ‫מיט דעם יענקל בעל עגלה? יענקל בעל עגלה האט‬ ‫אין איין אויפשטיין‪ ,‬און אפגיסן נעגל וואסער‪( .‬עיין‬ ‫געבארגט זיין פערדל פאר איינעם‪ .‬ער איז געווען א‬ ‫שם שהביא כן מספר ערוך השולחן סעיף כ"ה)‪.‬‬ ‫פיינער מענטש‪ ,‬און בשעת ער האט אוועקגעבארגט‬ ‫רבינו‪ :‬איינמאל קען מען נאך פארשטיין‪ ,‬עס האט‬ ‫זיין פערדל‪ ,‬האט ער אים געהאלפן איינשפאנען די‬ ‫אויפגעהערט די רעגן‪.‬‬ ‫פערדל‪ ,‬עס איז געווען 'בעליו עמו' (שמות כב‪-‬יד)‪ ,‬ער‬ ‫הרה"ג רבי יהושע‪ :‬עס נעמט ארויס פון שלאף‪ ,‬מען‬ ‫האט אים עכט געטון אלעס‪ .‬און אינמיטן וועג האט‬ ‫קען נישט אזוי ממשיך זיין א פריער'דיגע שלאף‪.‬‬ ‫די פערדל שבק חיים לכל ישראל‪ ,‬עס האט גע'פגר'ט‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬עס שטערט דעם שלאף‪,‬‬ ‫אינמיטן וועג‪.‬‬ ‫מען ברויך יעדע מינוט ארויסגיין‪ ,‬עס איז אסאך‬ ‫איז מען געקומען צו דין תורה צו רבי קלמן‪[ ,‬איך‬ ‫ערגער ווי די טירחא פון ארויפגיין‪ ,‬מען גייט ארויס‬ ‫געדענק נישט די פאמיליע נאמען]‪ ,‬ער איז געווען‬ ‫פונעם שלאף אינגאנצן‪ .‬עס איז זייער נישט מסתבר‪,‬‬ ‫דער דיין אין בעלזא‪ .‬זאגט דער דיין‪ ,‬ער האט אים‬ ‫מען דארף זעהן אינעווייניג אין ביכורי יעקב‪.‬‬ ‫געהאלפן‪ ,‬בעליו עמו לא ישלם‪ ,‬ער דארף נישט‬ ‫ב"ה מען האט געקענט מקיים זיין די מצוות ב"ה‪,‬‬ ‫באצאלן‪ .‬און דער בעל עגלה האט געזאגט‪ ,‬וואס‬ ‫דער אייבערשטער וויל די מצוות פון יודישע‬ ‫הייסט ער דארף נישט באצאלן דעם פערדל‪ .‬ער איז‬ ‫קינדער‪ .‬הבוחר בעמו ישראל באהבה‪.‬‬ ‫געווען געפערליך‪ .‬זאגט אים דער דיין‪ ,‬ווייסטו וואס‪,‬‬ ‫וועלן מיר פרעגן דעם רבי'ן‪ ,‬און אז דער רבי וועט‬ ‫*‬ ‫דיר אזוי זאגן‪ ,‬וועסטו פאלגן? האט ער געזאגט‪ ,‬יא‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬איך האב גערעדט נעכטן (בסעודה שלישית)‪ ,‬מען‬ ‫האט ער אים געשלעפט צום בעלזער רב‪ ,‬און ער‬ ‫זאגט ביים דאווענען‪ ,‬אתה בחרתנו מכל העמים‪ .‬ווען‬ ‫האט אים פארציילט די מעשה‪ ,‬און ער האט‬ ‫איז דאס געווען? אין מחזור המפורש שטייט‪ ,‬אז‬ ‫גע'פסק'נט אז ער דארף נישט באצאלן‪ ,‬און דער איז‬ ‫אתה בחרתנו מכל העמים איז געווען ביי יציאת‬ ‫געפערליך סכנות נפשות‪ ,‬וואס הייסט אזא זאך‪.‬‬ ‫מצרים‪ - .‬אין פרשת האזינו אויפן פסוק (דברים לב‪-‬ח)‪,‬‬ ‫רבינו‪ :‬ער האט געזאגט א בעל בתי'שן שכל‪ .‬ווען איך‬ ‫בהנחל עליון גוים‪ ,‬בהפרידו בני אדם‪ ,‬יצב גבולות‬ ‫וואלט אים נישט געהאלפן‪ ,‬איז ער דאך א שואל‪ ,‬און‬ ‫עמים למספר בני ישראל‪ ,‬כי חלק ה' עמו‪ ,‬שטייט אין‬ ‫ער איז מחויב באונסין‪ .‬ווייל איך בין א גוטער‪ ,‬איך‬ ‫תרגום יונתן‪ ,‬אז ביים דור הפלגה האט דער‬ ‫האב אים געהאלפן‪ ,‬וועגן דעם איז ער מיר פטור צו‬ ‫באשעפער צוטיילט אלע אומות‪ ,‬און דער באשעפער‬ ‫באצאלן?‬ ‫האט אויסגעקליבן פאר זיך כלל ישראל‪ ,‬וואס איז‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬זאגט דער בעלזער רב פאר‬ ‫אונטער אים‪ .‬דאס מיינט אז דער אתה בחרתנו איז‬ ‫דעם יענקל‪ ,‬יענקל‪ ,‬דו האסט דאך אמאל געלערנט‪,‬‬ ‫נישט געווען ביי יציאת מצרים‪ ,‬אתה בחרתנו איז‬ ‫לאמיר אריינקוקן אין די גמרא‪ ,‬לאמיר זעהן וואס עס‬ ‫שוין געווען פון אברהם אבינו אן‪ .‬ביים דור הפלגה‪,‬‬ ‫שטייט‪ .‬און ער נעמט ארויס א גמרא‪ ,‬און ער ווייזט‬ ‫ווען מען האט צוטיילט בני אדם‪ ,‬האט דער‬ ‫אים‪ ,‬עס שטייט מפורש (בבא מציעא צד‪ ,).‬השואל את‬ ‫אייבערשטער בוחר געווען‪ ,‬כי חלק ה' עמו‪.‬‬ ‫הפרה‪ ,‬איינער האט געבארגט פון יענעם א פרה‪,‬‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬דעמאלטס איז נאכנישט‬ ‫ושאל בעלים עמה‪ ,‬עס איז בעליו עמו‪ ,‬ער האט אים‬ ‫געווען קיין כלל ישראל‪ ,‬עס איז געווען במחשבה‪,‬‬ ‫געהאלפן‪ ,‬ומתה‪ ,‬פטור‪ ,‬ער דארף נישט באצאלן‪.‬‬ ‫ביים רצון פון אייבערשטען איז געווען אויסצווועלן‬ ‫שפרינגט אויף דער יענקל און ער זאגט‪ ,‬איך האב‬ ‫יודען‪ ,‬גוט‪ ,‬אבער דער פאקט‪ ,‬און די מעשה‪ ,‬איז‬ ‫אייביג געזאגט אז מען דארף קוקן פון אינעווייניג‪.‬‬ ‫הערשט געשעהן ביי יציאת מצרים און ביי מתן‬ ‫דא שטייט 'פרה'‪ ,‬איך האב דאך אים געבארגט א‬ ‫תורה‪.‬‬ ‫'פערד'‪ ,‬א פערד שטייט נישט‪ ,‬א פערד האט א‬ ‫רבינו‪ :‬און וואס מיינט שלח את עמי (שמות ה‪-‬א)‪.‬‬ ‫אנדערע הלכה‪ ...‬האט דער בעלזער רב געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬יא‪ ,‬קען טאקע זיין אזוי‪.‬‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬שלח את עמי‪ ,‬מיט וואס‬ ‫קומט אויס אז אברהם אבינו איז נאך געווען אונטער‬ ‫זענען זיי מיין פאלק?‬ ‫מיכאל הייסט עס‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬און גיי מיר אביסל ווייטער‪ ,‬שפעטער זאגט‬ ‫רבינו‪ :‬וועגן דעם איז מיכאל געקומען מבשר זיין די‬ ‫דער אייבערשטער (שמות ו‪-‬ו) והוצאתי אתכם מתחת‬ ‫בשורה (בלידת יצחק)‪ ,‬ווייל עס איז דאך געווען זיין‬ ‫סבלות מצרים וגו'‪ ,‬ולקחתי אתכם לי לעם‪ .‬דו האסט‬ ‫פאלק‪ ,‬ער דארף דאך האבן א פאלק‪ ,‬אז נישט האט‬ ‫דאך פריער געזאגט אז עס איז 'עמי'‪.‬‬ ‫ער דאך נאר אברהם‪.‬‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬ביים אייבערשטען איז‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬אברהם איז די ראשי תיבות‬ ‫נישט קיין קשיא‪ .‬ביים אייבערשטען איז דער עבר‬ ‫א'תה ב'חרתנו מ'כל ה'עמים‪ .‬דריי פערטל פון‬ ‫מיטן עתיד איין זאך‪ ,‬ער הייסט שוין 'עמי'‪ .‬אז ער‬ ‫אברהם'ס נאמען‪.‬‬ ‫וועט מארגן זיין 'עמי'‪ ,‬איז ער שוין היינט אויך‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬פיין‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬זיי ווערן אנגערופן פאר פרעה שלח את עמי‪,‬‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬עס פעלט די רי"ש‪.‬‬ ‫ווייל מארגן וועט ער זיין עמי?‬ ‫הרה"ג רבי יהושע‪ :‬א'הבת א'ותנו‪ ,‬ר'צית ב'נו‪.‬‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬עס איז דאך מפורש אז ער‬ ‫הר"ר יוסף רובין הי"ו‪ :‬ר'וממתנו מ'כל ה'לשונות‪.‬‬ ‫וועט הערשט נעמען שפעטער‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬באמת וואלט ער געדארפט הייסן אב הם‪ .‬פון‬ ‫רבינו‪ :‬ווענדט זיך וואס פאר א מדריגה עס מיינט‬ ‫אברם‪ ,‬אב לארם‪ ,‬האט ער געדארפט הייסן אב המון‬ ‫ולקחתי אתכם לי לעם‪.‬‬ ‫גוים‪ ,‬די רי"ש קומט נישט דארט אריין‪.‬‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬און ווער זאגט ביי יציאת‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬פארוואס טאקע איז די‬ ‫מצרים‪ ,‬אפשר טאקע נאר ביי קבלת התורה‪.‬‬ ‫רי"ש?‬ ‫רבינו‪ :‬איך ווייס נישט‪ ,‬דער באשעפער האט‬ ‫רבינו‪ :‬ווייל עס איז געבליבן פון פריער‪ ,‬ער האט‬ ‫דעמאלטס געזאגט‪ ,‬ולקחתי אתכם לי לעם‪.‬‬ ‫געהייסן פאר דעם אברם‪ ,‬האט מען נישט געטוישט‪,‬‬ ‫אויף דעם תרגום יונתן ברענגען זיי צו‪ ,‬אז אין פרקי‬ ‫און מען האט נאר צוגעשטעלט‪ .‬אבער באמת דער‬ ‫דרבי אליעזר (פרק כד) שטייט‪ ,‬אז דער באשעפער‬ ‫רי"ש קומט שוין נישט אין עצם נאמען פון אברהם‪.‬‬ ‫האט דעמאלטס גענומען די שבעים מלאכים אין‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬עס האט געמוזט בלייבן די‬ ‫הימל‪ ,‬און ער האט גענומען די שבעים אומות‪ ,‬און‬ ‫רי"ש וועגן רמ"ח‪ ,‬אברהם איז בגימטריא רמ"ח‪ ,‬עס‬ ‫מען האט געווארפן גורל אויף יעדן איינעם‪,‬‬ ‫קען טאקע זיין נאר דערפאר האט עס דער‬ ‫וועלכער מלאך עס נעמט איבער צו זיין דער שר‪,‬‬ ‫אייבערשטער געלאזט‪.‬‬ ‫און דעם אייבערשטען' ס גורל איז געפאלן אויף כלל‬ ‫רבינו‪ :‬רבי יענק'ל מיללער פלעגט צו זאגן‪ ,‬אז מען‬ ‫ישראל‪ .‬עס איז אתה גורלינו‪ ,‬עס איז געווען מיט א‬ ‫פרעגט אויף א פסוק אז די ווארט איז איבריג‪ .‬וואס‬ ‫גורל‪.‬‬ ‫איז טייטש‪ ,‬עס איז איבריג‪ ,‬אז נישט וואלט די ספר‬ ‫און ער ברענגט צו דארט פון ספר מושב זקנים‪,‬‬ ‫תורה געווען פסול‪...‬‬ ‫איינע פון די בעלי תוספות‪ ,‬אז אין פסוק פאר דעם‬ ‫(דברים לב‪-‬ו) שטייט‪ ,‬הלא הוא אביך קנך‪ ,‬און רש"י‬ ‫*‬ ‫זאגט‪ ,‬קנאך‪ ,‬דער אייבערשטער האט דיך געקויפט‪.‬‬ ‫האסט אריינגעקוקט אביסל? (בספר החדש‬ ‫רבינו‪:‬‬ ‫ו יש לשאול פון וועם האט ער זיי געקויפט? ברענגט‬ ‫ולאשר אמר – ויגד משה על ירח האיתנים‪ ,‬שיצא לאור בחודש‬ ‫ער פון רבי אלעזר פון וורמישא‪ ,‬אז יודען זענען‬ ‫אלול תשפ"ה‪ ,‬ע"י מכוננו מעדני מלך וויען)‬ ‫געפאלן אינעם גורל‪ ,‬פאר מלאך מיכאל‪ .‬אחר כך‪,‬‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬זיכער‪ ,‬זיכער‪ ,‬עס איז א‬ ‫האט דער אייבערשטער געזאגט פאר מלאך מיכאל‪,‬‬ ‫כלילת יופי‪ ,‬איך גלייב עס וועט ארויסקומען נאך‪.‬‬ ‫איך וויל פון דיר אפקויפן כלל ישראל וואס איז‬ ‫עס גייט מסתמא ארויסקומען אויף פסח‪ .‬פסח איז‬ ‫געקומען אין דיין חלק‪ ,‬און פארדעם וועל איך דיך‬ ‫דאך דא די הגדה‪ ,‬אויף שבועות‪.‬‬ ‫מאכן א כהן אויבן אין הימל‪ .‬און מיכאל האט‬ ‫רבינו‪ :‬אויף חנוכה איז דא א גאנצע באנד (ויצא לאור‬ ‫פארקויפט כלל ישראל פארן אייבערשטען‪ .‬דאס‬ ‫בשנת תשפ"ו)‪.‬‬ ‫איז טייטש הלא הוא אביך‪ ,‬קנאך‪ .‬נאר דארט שטייט‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬עס שטייט דא (בולאשר אמר‬ ‫נישט ווען דער אייבערשטער האט זיי‬ ‫לסוכות אות ג') א גרויסער חידוש‪ .‬שבתי בבית ה' כל‬ ‫צוריקגעקויפט‪ ,‬דאס קען שוין זיין‪ ,‬אז עס איז‬ ‫ימי חיי‪ ,‬כי יצפנני בסכה (תהלים כז‪-‬ד)‪ ,‬ווען ער זיצט‬ ‫געווען אסאך שפעטער‪.‬‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כה~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬אוודאי זענען זיי ממליץ‬ ‫אין די סוכה‪ ,‬איז כאילו ער זיצט אין בית המקדשה‪.‬‬ ‫זכות‪ .‬עס איז א נייח נפשיה פאר זיי‪.‬‬ ‫אבער נאר יעצט זיצט ער‪ ,‬נישט א גאנץ יאר‪,‬‬ ‫רבינו‪ :‬דער באשעפער זאל העלפן‪.‬‬ ‫פארוואס זאגט ער שבתי בבית ה' 'כל' ימי חיי‪ ,‬מיין‬ ‫*‬ ‫גאנץ לעבן‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬כל ימי חיי מיינט נישט אז דריי הונדערט‬ ‫רבינו‪ :‬איך האב פונקט געפרעגט מיין זון יהושע‪,‬‬ ‫פינף און זעכציג טעג‪ ,‬קען איך האבן קדושת‬ ‫וואס מיינט מלך מלכי המלכים?‬ ‫הסוכה‪ .‬נאר יעדעס יאר‪ ,‬אין מיין ימי חיי‪ ,‬קען איך‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬דער אייבערשטער איז דער‬ ‫האבן די מצוה פון סוכה‪ ,‬וואס ווערט גערעכנט ווי‬ ‫קעניג פון די וואס זענען מלכי המלכים‪.‬‬ ‫איך בין בבית ה'‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬ווער זענען די מלכי המלכים‪.‬‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬מיט די זיבן טאג קען איך‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬די מלאכים אין הימל זענען‬ ‫האבן כל ימי חיי?‬ ‫די מלכי פון די מלכים‪ .‬און דער אייבערשטער איז‬ ‫רבינו‪ :‬ווען מען איז ארויפגעגאנגען אין בית המקדש‬ ‫דער מלך אויף זיי‪,‬‬ ‫איז ער אויך נישט געווען א גאנצן טאג אין בית‬ ‫רבינו‪ :‬דאס הייסט דער אייבערשטער איז דער מלך‬ ‫המקדש‪ ,‬ער האט אבער געהאט א געלעגענהייט צו‬ ‫אויף די מלאכים‪.‬‬ ‫קומען אין בית ה'‪ .‬כל ימי חיי‪ ,‬זאל איך האבן די‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬מלך אויף די מלאכים‪ ,‬וואס‬ ‫געלעגענהייט צו האבן קדושת בית המקדש‪ .‬איך‬ ‫די מלאכים זענען מלכי מלכים‪.‬‬ ‫האב עס טאקע נאר זיבן טאג‪ ,‬כל ימי חיי מיינט‬ ‫רבינו‪ :‬די מלאכים זענען ממליך מלכים?‬ ‫נישט מיין גאנץ לעבן‪.‬‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬נישט ממליך‪ ,‬זיי זענען די‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬נאר יעדע יאר פון ימי חיי‪,‬‬ ‫קעניג‪ ,‬זיי זענען ממונה‪ .‬דער קעניג פון דעם קעניג‬ ‫קען איך האבן געוויסע טעג‪.‬‬ ‫ווי מען זאגט‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬יא‪ .‬געווענליך קוקט מען דאך אן‪ ,‬אז אונז האב‬ ‫רבינו‪ :‬דאס הייסט אז מען רעדט נישט‪ ,‬אז דער‬ ‫מיר נישט היינט קיין קדושת בית המקדש‪ ,‬אין‬ ‫אייבערשטער איז דער קעניג פון אלע קעניגן דא‪,‬‬ ‫אונזער ימי חיי איז נישט דא קיין בית המקדש‪ .‬מען‬ ‫נאר מען רעדט פון אויבן‪ ,‬די מלאכים‪.‬‬ ‫בעהט‪ ,‬אז אין אונזער ימי חיי‪ ,‬זאל אויך קענען זיין א‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬אסאך העכער‪ ,‬ער איז דער‬ ‫קדושת בית המקדש‪.‬‬ ‫קעניג פון די קעניג פון די קעניגןו‪.‬‬ ‫רבינו‪ :‬איך מיין אז עס איז שוין געדרוקט אין נחלי‬ ‫*‬ ‫בינה אויף סוכות (בקונטרס ולאשר אמר בסוף הספר)‪.‬‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬דער מפתח איז שוין באלד‬ ‫בדרך צאתו עבר רבינו שליט"א בבית‪ ,‬והבחין שאופין‬ ‫אזוי גרויס ווי דער ספר‪.‬‬ ‫חלות לכבוד יום טוב‪ ,‬ואמר‪ :‬א גוטן מועד‪ ,‬אה! ב"ה‬ ‫רבינו‪ :‬אזוי קען מען כאטש טרעפן‪.‬‬ ‫מען באקט חלות‪ ,‬געלויבט דער אייבערשטער‪.‬‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬עס איז א גוטע זאך‪ ,‬עס איז‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬דער טאטע ז"ל פלעגט‬ ‫א גוטע זאך‪.‬‬ ‫דערציילן‪ ,‬אז ביים זיידע‪ ,‬איך בין כמעט זיכער אויף‬ ‫דעם זיידן רבי יונתן בנימין זצ"ל (אביו של הגה"ק‬ ‫רבינו‪ :‬אזוי קען מען טרעפן עפעס‪ ,‬און נישט ווען‬ ‫מסערדאהעלי זצ"ל)‪ ,‬האט מען געדארפט קומען זעהן די‬ ‫מען וויל עפעס זוכן‪ ,‬טרעפט מען נישט‪ .‬אזוי מען‬ ‫געדענקט א ווארט‪ ,‬אמאל געדענקט מען דעם‬ ‫ונעתיק מה שאמר רבינו שליט"א בדרשה ליל שמחת תורה‬ ‫פסוק‪ ,‬אמאל געדענקט מען דעם ענין‪.‬‬ ‫בביאור הדברים‪ :‬וביאור התואר 'מלך מלכי המלכים'‪ ,‬מבואר‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬זייער גוט‪ ,‬זייער שיין‪.‬‬ ‫ברוקח ( פירושי סידור התפלה בתפלת עלינו לשבח)‪ ,‬כי לפעמים‬ ‫רבינו‪ :‬עס נעמט נאר אסאך צייט‪.‬‬ ‫יש מלך‪ ,‬שמשועבד ונכנע תחת מלך יותר גדול ממנו המושל עליו‪.‬‬ ‫זה לשונו‪ :‬ובזה יש לפרש מה שביקש דוד המלך‪ ,‬אחת שאלתי‬ ‫ולדוגמא‪ ,‬קודם זמן החורבן‪ ,‬היה מלך ישראל בארץ ישראל‪ ,‬נכנע‬ ‫מאת ה' אותה אבקש‪ ,‬שבתי בבית ה' כל ימי חיי‪ ,‬לחזות בנועם ה'‬ ‫תחת המלך נבוכדנצר בבבל‪ ,‬אשר הוא המליכו‪ ,‬שיהא מלך תחת‬ ‫ולבקר בהיכלו‪ ,‬כי יצפנני בסכה וגו'‪ .‬דהיינו שהתפלל בעד כלל‬ ‫הדרכתו‪ .‬ואם כן יש לפעמים מלך גדול שמולך גם על מלכים‪,‬‬ ‫ישראל‪ ,‬שבתי בבית ה' כל ימי חיי‪ ,‬שנזכה תמיד לקדושת בית‬ ‫והקב" ה הוא המלך גם על המלכי מלכים‪ ,‬שהם ממליכים המלכים‪,‬‬ ‫המקדש‪ ,‬אף בזמן שאין בית המקדש קיים‪ ,‬על ידי כי יצפנני‬ ‫והקב" ה ממליך מלכים ולו המלוכה‪.‬‬ ‫בסוכו‪ ,‬ששם שורה קדושת בית המקדש ממש‪.‬‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫רבינו‪ :‬מען זאל האבן א גוט קוויטל‪ ,‬מיטן‬ ‫כלה‪ ,‬מען האט אפגעמאכט אז מען וועט קומען זעהן‬ ‫אייבערשטען'ס הילף‪ .‬מען זאל זיך צוזאמקומען‬ ‫מיטוואך‪ .‬אמאליגע צייטן איז מען געקומען מיט די‬ ‫אויף שמחות אי"ה‪.‬‬ ‫באן‪ ,‬און מען איז נישט אנגעקומען‪ ,‬נו פארפאלן‪ .‬דעם‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬עס הייבט זיך אן מיט די‬ ‫אנדערן טאג‪ ,‬דאנערשטאג‪ ,‬פלעגט מען צו וואשן‪ .‬און‬ ‫שמחה‪ ,‬דער באשעפער זאל העלפן ווייטער‪.‬‬ ‫די כלה איז געווען דארט אינעם הויף‪ ,‬מיט די‬ ‫רבינו‪ :‬מען זאל קענען זיין פרייליך‪.‬‬ ‫וואכענדיגע קליידער‪ ,‬און אזוי געוואשן‪ ,‬און פלוצלינג‬ ‫רוקט זיך אן דער חתן‪ .‬און די כלה איז געווען אזוי‪...‬‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬א גאנץ יאר פרייליך‪.‬‬ ‫האט דער זיידע געזאגט‪ ,‬דאס איז די בעסטע בעשו"י!‬ ‫רבינו‪ :‬א גוטן מועד‪ ,‬א גוט קוויטל‪ ,‬מיט אלעם גוטן‪,‬‬ ‫מען קען זעהן אז זי איז א גוטע בעל הבית'טע‪ ,‬מען‬ ‫כל טוב‪.‬‬ ‫האט איר אזוי געטראפן‪ .‬דאס איז נישט קיין בזיון‪,‬‬ ‫האדמו”ר מסערדאהעלי‪ :‬א גוטן מועד‪ ,‬א גוט יאר‪.‬‬ ‫דאס איז נאך גאר די בעסטע‪...‬‬ ‫דברי תורה שנאמרו בנעילת החג‬ ‫מוצאי יום טוב סוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫מה יפו פעמיך בנעלים (שיר ז‪-‬ב)‪ ,‬די גמרא (חגיגה ג‪).‬‬ ‫אונז שטיי מיר אין די אונטערשטע מינוטן פונעם‬ ‫דרש'נט‪ ,‬אז דער פסוק גייט ארויף אויף יודען וואס‬ ‫גרויסן יום טוב וואס איז אדורכגעגאנגען‪ .‬אזעלכע‬ ‫האבן עולה רגל געווען אין בית המקדש‪ .‬מה יפו‬ ‫דערהויבענע טעג‪ ,‬באלד צוויי חדשים‪ ,‬פון חודש‬ ‫פעמיך‪ ,‬ווי שיין זענען רגליהן של ישראל‪ ,‬די פוס פון‬ ‫אלול אן‪ ,‬וואס יודען זענען געזעסן אין בתי כנסיות‬ ‫יודען‪ ,‬בשעה שעולין לרגל‪ ,‬בשעת מען האט עולה‬ ‫און בתי מדרשות‪ ,‬און מען האט פארברענגט כביכול‬ ‫געווען לרגל‪ ,‬בת נדיב‪ ,‬בתו של אברהם אבינו וואס‬ ‫מיטן אייבערשטען צוזאמען‪ .‬יעדער יוד האט‬ ‫ווערט אנגערופן נדיב‪ .‬מה יפו פעמיך‪ ,‬ווי שיין זענען‬ ‫געהאט דערהויבענע מינוטן במשך פון די טעג‪,‬‬ ‫די טריטן מיט וואס מען איז ארויפגעגאנגען אין בית‬ ‫זמנים וואס מען האט נישט שטענדיג‪ ,‬הרהורי‬ ‫המקדש‪ .‬און ער גיט צו 'בנעלים'‪ .‬די חשיבות פון מה‬ ‫תשובה‪ ,‬און קבלות וואס מען האט גענומען אויף‬ ‫יפו פעמיך איז נאר‪ ,‬ווען נאכדעם טוט מען עס‬ ‫זיך‪ .‬די עבודה איז‪ ,‬ווען עס גייט אדורך די טעג‪ ,‬זיך‬ ‫איינשפארן‪ .‬ווען מען נעמט מיט‪ ,‬מיט זיך‪,‬‬ ‫איינצו פאקן און מיטנעמען מיט זיך‪ ,‬די אלע ענינים‬ ‫אויסצופירן וואס מען האט זוכה געווען איבערן יום‬ ‫וואס מען איז נתעורר געווארן במשך פון די‬ ‫טוב‪ ,‬דאס ווערט אנגערופן מה יפו פעמיך‪ .‬אז מען‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬און עס פראקטיצירן אין משך פונעם‬ ‫האט געהאט א שיינעם יום טוב‪ ,‬און עס איז‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫אדורכגעגאנגען‪ ,‬און מען נעמט זיך נישט מיט‬ ‫דערפון‪ ,‬בלייבט נישט איבער קיין סאך פון דעם יום‬ ‫אין הייליגע ספרים שטייט‪ ,‬אז וועגן דעם רופט מען‬ ‫טוב‪ .‬מה יפו פעמיך‪ ,‬ווי שיין זענען רגליהן של‬ ‫עס נעילת החג‪ ,‬נישט אז מען שליסט דעם יום טוב‪.‬‬ ‫ישראל‪ ,‬ווען מען האט עולה רגל געווען‪ ,‬בנעלים‪,‬‬ ‫נאר מען נעמט דעם יום טוב‪ ,‬און מען שליסט איין‬ ‫ווען נאכדעם נעמט מען די אלע רצונות‪ ,‬און די אלע‬ ‫אלע גוטע זאכן וואס דער יום טוב האט מעורר‬ ‫דברים טובים‪ ,‬און מען טוט עס איינשפארן אין זיך‪,‬‬ ‫געווען דעם מענטש‪ ,‬אז מען זאל עס נישט פארלירן‪.‬‬ ‫כדי מען זאל עס קענען אויספירן‪.‬‬ ‫א זאך וואס מען וויל האלטן‪ ,‬לייגט מען עס אוועק‬ ‫אין א פלאץ וואס איז משומר‪ .‬דאס איז נעילת החג‪.‬‬ ‫דער פשוטער פשט איז‪ ,‬מה יפו פעמיך‪ ,‬ווי שיין‬ ‫ווען עס קומט דער סוף פונעם יום טוב‪ ,‬דארף א‬ ‫זענען די טריטן‪ ,‬בנעלים‪ ,‬ווען מען איז געגאנגען‬ ‫מענטש נעמען פאר זיך אלע זיינע קבלות טובות‬ ‫עולה רגל זיין מיט די שיך‪ .‬און עס דארף האבן א‬ ‫וואס ער האט געהאט‪ ,‬און טראכטן ווי אזוי גיי איך‬ ‫ביאור‪ ,‬ווייל מען ווייסט‪ ,‬אז אין בית המקדש האט‬ ‫עס אויספירן למעשה במשך פונעם יאר‪.‬‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫המקדש‪ ,‬עס איז נישט דא וואו מען זאל גיין‪ .‬אונז‬ ‫מען נישט געקענט אריינקומען מיט שיך‪ ,‬אפילו אין‬ ‫קען מיר נישט טון חובותינו בבית בחירתך‪ ,‬מען קען‬ ‫הר הבית‪ ,‬האט מען נישט געטארט גיין מיט שיך‬ ‫נישט מקריב זיין קרבנות‪ .‬אבער וואס איז דער ואין‬ ‫(ברכות נד‪ .).‬ווען ער וויל רעדן פון רגליהן של ישראל‪,‬‬ ‫אנו יכולים לעלות ולראות 'ולהשתחוות'‪ ,‬זיך צו בוקן‪.‬‬ ‫אז די פוס פון יודען זענען שיין‪ ,‬ווען מען האט עולה‬ ‫דער פשוט'ער פשט איז‪ ,‬אז עס איז נישט דא קיין‬ ‫רגל געווען‪ ,‬פארוואס רופט ער עס אן‪ ,‬מה יפו‬ ‫חיוב יעדע יום טוב זיך צו בוקן פארן אייבערשטען‪,‬‬ ‫פעמיך 'בנעלים'‪ ,‬מיט די נעלים האט מען דאך נישט‬ ‫עס איז נאר דא א חיוב פון לעלות ולראות‪ .‬און אז‬ ‫געקענט עולה רגל זיין אינעם בית המקדש‪.‬‬ ‫מען האט געברענגט א קרבן פארן אייבערשטען‪,‬‬ ‫*‬ ‫אפילו אינמיטן יאר‪ ,‬האט מען זיך געדארפט‬ ‫משתחוה זיין בשעת מען האט געברענגט דעם קרבן‪.‬‬ ‫דער פסוק (דברים טז‪-‬טז) זאגט‪ ,‬שלש פעמים בשנה‬ ‫אבער דער השתחואה דאס איז נישט א נקודה וואס‬ ‫יראה כל זכורך את פני ה' אלקיך‪ ,‬דריי מאל א יאר‬ ‫געהערט דירעקט צום יום טוב‪ ,‬אז אונז קען מיר‬ ‫דארף זיך א יוד באווייזן פארן אייבערשטען‪ ,‬במקום‬ ‫נישט לעלות ולראות ולהשתחוות לפניך‪ .‬נאר אז מען‬ ‫אשר יבחר‪ ,‬בחג המצות‪ ,‬ובחג השבועות‪ ,‬ובחג‬ ‫האט געברענגט א קרבן‪ ,‬האט אויסגעפעלט‬ ‫הסוכות‪ ,‬ולא יראה את פני ה' ריקם‪ ,‬מען האט נישט‬ ‫השתחואה‪.‬‬ ‫געקענט אריינקומען אין בית המקדש ליידיג‪ ,‬אן א‬ ‫קרבן‪ .‬יעדער האט געדארפט ברענגען א קרבן‪ ,‬איש‬ ‫אין סידור הרב פונעם תניא שטייט‪ ,‬אז השתחואה‬ ‫כמתנת ידו‪ ,‬יעדער איינער לויט זיין מתנת ידו‪,‬‬ ‫קען מען היינט אויך זיך בוקן פארן אייבערשטען‪,‬‬ ‫כברכת ה' אלקיך אשר נתן לך‪ .‬די ווארט 'ריקם' איז‬ ‫דער אייבערשטער איז מלא כל הארץ כבודו‪ ,‬דער‬ ‫לכאורה איבריג‪ ,‬אז מען זאגט איש כמתנת ידו‪ ,‬אז‬ ‫באשעפער איז איבעראל‪ .‬ער איז אין בית המקדש‪,‬‬ ‫מען זאל קומען כמתנת ידו‪ ,‬פארשטייט מען דאך אז‬ ‫און ער איז אויסערן בית המקדש אויך‪ .‬פארוואס קען‬ ‫עס איז נישט ריקם‪.‬‬ ‫מען זיך נישט בוקן פארן אייבערשטען? פארוואס‬ ‫זאגט מען‪ ,‬אז אונז קען מיר נישט להשתחוות לפניך‪.‬‬ ‫אין הייליגע ספרים שטייט‪ ,‬ולא יראה את פני ה'‬ ‫איז ער מסביר און ער זאגט‪ ,‬השתחואה איז נישט די‬ ‫ריקם‪ ,‬ווען א יוד איז געקומען אין בית המקדש‪ ,‬איז‬ ‫טייטש אז מען לייגט זיך אראפ אויף דער ערד‪ ,‬מען‬ ‫ער נישט ארויסגעגאנגען פון דארט ליידיג‪ .‬יעדער‬ ‫גיט כבוד פארן אייבערשטען‪ ,‬מען האט זיך‬ ‫יוד וואס איז אריינגעקומען‪ ,‬אפילו א ליידיגער‬ ‫אראפגעבויגן‪ .‬השתחואה דאס איז א פנימיות'דיגע‬ ‫מענטש‪ ,‬בשעת ער איז אנגעקומען אין בית המקדש‪,‬‬ ‫זאך‪ ,‬וואס א מענטש איז זיך מבטל פאר יענעם‪ .‬ער‬ ‫האט אים דער בית המקדש דערהויבן‪ ,‬אז ולא יראה‬ ‫ברענגט ארויס זיין ביטול פאר יענעם‪ ,‬מיט‬ ‫את פני ה' ריקם‪ .‬עס איז נישט דא א מציאות‪ ,‬אז א‬ ‫השתחואה‪ .‬ווען א מענטש בוקט זיך פאר א מלך‪ ,‬ער‬ ‫מענטש זאל זיך באווייזן אין פני ה'‪ ,‬און ארויסגיין פון‬ ‫לייגט זיך אראפ ביז צו דער ערד‪ ,‬פישוט ידים‬ ‫דארטן ליידיג‪ .‬יעדער יוד האט מיטגענומען מיט זיך‬ ‫ורגלים‪ ,‬דאס מיינט אז ער איז זיך מבטל‪ .‬וויפיל א‬ ‫די קדושה פונעם בית המקדש‪ ,‬די קדושת המועדים‪,‬‬ ‫מענטש קען זיך מבטל זיין פאר יענעם‪ ,‬איז ער זיך‬ ‫און מיט דעם איז ער אהיימגעגאנגען‪.‬‬ ‫מבטל אינגאנצן‪ ,‬ביז צו דער ערד‪.‬‬ ‫*‬ ‫דער געפיל פון השתחואה‪ ,‬אז א יוד זאל זיך‬ ‫אונז זאג מיר ביים דאווענען‪ ,‬ומפני חטאינו גלינו‬ ‫אינגאנצן מבטל זיין פארן אייבערשטען‪ ,‬ער זאל‬ ‫מארצינו‪ ,‬ונתרחקנו מעל אדמתינו‪ ,‬אונז זעמיר‬ ‫נישט טון קיין שום זאך אויף דער וועלט‪ ,‬נאר וואס‬ ‫דערווייטערט געווארן‪ ,‬מיר האבן נישט קיין בית‬ ‫איז דער רצון ה'‪ .‬דאס האבן מיר געהאט ווען דער‬ ‫המקדש‪ ,‬ואין אנו יכולים לעלות ולראות ולהשתחוות‬ ‫בית המקדש איז געשטאנען‪ ,‬ווען א יוד האט עולה‬ ‫לפניך‪ ,‬מען קען נישט עולה רגל זיין‪ ,‬און מען זאל זיך‬ ‫רגל געווען‪ ,‬איז ער געקומען להשתחוות‪ ,‬ער האט‬ ‫באווייזן פארן אייבערשטען‪ ,‬און זיך בוקן פארן‬ ‫זיך דעמאלטס אינגאנצן מבטל געווען פארן‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬ולעשות חובותינו בבית בחירתך‪ ,‬בבית‬ ‫אייבערשטען‪ .‬על כל פנים‪ ,‬בשעת ער איז געווען אין‬ ‫הגדול והקדוש שנקרא שמך עליו‪ .‬און עס דארף‬ ‫בית המקדש‪ ,‬האט ער געהאט אזעלכע מינוטען‬ ‫האבן א ביאור‪ .‬מילא מען זאגט‪ ,‬אונז קען מיר נישט‬ ‫וואס ער איז נישט געווען פאר זיך אליין‪ ,‬ער האט‬ ‫לעלות ולראות‪ ,‬יא‪ ,‬עס איז נישט דא קיין בית‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫געדארפט זיין אויפן שלחן לחם פנים לפני תמיד‬ ‫זיך אינגאנצן איבערגעגעבן פארן רבונו של עולם‪.‬‬ ‫(שמות כה‪-‬ל)‪ ,‬מען האט עס נישט געקענט‬ ‫דאס האבן מיר נישט היינט‪ .‬ומפני חטאינו גלינו‬ ‫אראפנעמען‪ ,‬א רגע זאל דער שלחן זיין אן קיין לחם‪,‬‬ ‫מארצנו‪ ,‬ונתרחקנו מעל אדמתנו‪ ,‬מען איז אין גלות‪,‬‬ ‫ווייל עס טוט מונע זיין די שפע‪ .‬האט מען געוואלט‬ ‫עס איז נישט דא די כוחות וואס איז געווען אמאל‪,‬‬ ‫ווייזן‪ ,‬אז דער באשעפער וויל אונז געבן פרנסה אויף‬ ‫ואין אנו יכולים לעלות ולראות ולהשתחוות לפניך‪,‬‬ ‫א וועג עס זאל זיין לחם חם‪ ,‬עס זאל זיין ווארעם‪ ,‬עס‬ ‫מען קען זיך נישט בוקן‪ - .‬עס קען אפשר זיין נאך א‬ ‫זאל זיין בא'טעמ'ט‪ ,‬עס זאל נישט זיין מיט קיין‬ ‫כוונה וואס מען ברענגט ארויס פון להשתחוות‬ ‫שוועריגקייטן‪ .‬ראו חיבתכם לפני המקום‪ ,‬ווען מען‬ ‫לפניך‪ ,‬אונז קען מיר זיך נישט היינט בוקן פארן‬ ‫האט געזעהן ווי אזוי די לחם הפנים ליגט אויפן‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬מען טוט באדויערן וואס אמאל האט‬ ‫שלחן‪ ,‬האט מען געזעהן די חיבה פונעם‬ ‫מען געהאט א השתחואה פארן אייבערשטען‪ ,‬און‬ ‫אייבערשטען צו יודען‪ .‬דאס איז איין זאך וואס מען‬ ‫היינט פעלט עס‪.‬‬ ‫האט געזעהן‪.‬‬ ‫*‬ ‫נאכדעם איז געווען נאך א זאך אין בית המקדש‪ .‬די‬ ‫דער בית המקדש האט געהאט א געוואלדיגע‬ ‫גמרא (בבא בתרא צט‪ ).‬זאגט‪ ,‬אז די כרובים וואס איז‬ ‫קדושה‪ ,‬אז ווען א יוד איז אריינגעקומען אין בית‬ ‫געווען אויף דעם ארון‪ ,‬איז געווען פארשידענע‬ ‫המקדש איז ער דערהויבן געווארן‪ .‬די עצם זאך וואס‬ ‫זמנים ווי אזוי די כרובים האבן אויסגעזען‪ .‬איין מאל‬ ‫מען געפונט זיך אין א מקום קדוש‪ ,‬אזוי ווי אין בית‬ ‫שטייט אין פסוק (דברי הימים ב ג‪-‬יג) אז די כרובים‬ ‫המקדש‪ ,‬א פלאץ וואו עס איז דא א השראת‬ ‫זענען געווען פניהם לבית‪ ,‬עס איז געווען‬ ‫השכינה‪ ,‬האט דערהויבן יעדן מענטש‪ .‬אבער עס איז‬ ‫אויסגעדרייט צום בית המקדש‪ .‬און אין חומש (שמות‬ ‫געווען געוויסע זאכן אין בית המקדש‪ ,‬וואס האבן‬ ‫כה‪-‬כ) שטייט‪ ,‬אז עס איז געווען פניהם איש אל אחיו‪,‬‬ ‫גאר דערהויבן דעם מענטש‪ ,‬ווען מען האט עס‬ ‫עס איז געווען איינס אקעגן די אנדערע‪ .‬זאגט די‬ ‫געזען‪ .‬עס שטייט אין די גמרא (חגיגה כו‪ ,):‬אז יעדן‬ ‫גמרא‪ ,‬בזמן שישראל עושין רצונו של מקום‪ ,‬ווען‬ ‫יום טוב ווען מען איז געקומען אין בית המקדש‪,‬‬ ‫יודען האבן געטון דעם רצון פונעם אייבערשטען‪,‬‬ ‫מגביהין את השלחן‪ ,‬האט מען אויפגעהויבן דעם‬ ‫זענען די כרובים געווען פניהם איש אל אחיו‪ ,‬איינס‬ ‫שלחן‪ ,‬און מען האט עס געוויזן‪ .‬די שלחן איז געווען‬ ‫איז געווען אקעגן איבער די צווייטע‪ ,‬דאס ווייזט‬ ‫אינעווייניג אין היכל‪ ,‬א זר האט נישט געקענט‬ ‫אויף אהבה‪.‬‬ ‫אריינגיין זעהן ווי אזוי דער שלחן זעהט אויס מיטן‬ ‫לחם הפנים‪ .‬האט מען אויפגעהויבן דעם שלחן‪ ,‬און‬ ‫די צוויי כרובים האבן געוויזן אויפן אייבערשטען‬ ‫מען האט געוויזן‪ ,‬קוקטס די ברויט וואס מען האט‬ ‫מיט כנסת ישראל (רבינו בחיי פרשת תרומה)‪ .‬עס שטייט‬ ‫ארויפגעלייגט‪ ,‬אז עס איז לחם חם ביום הלקחו‬ ‫אין זוהר הק' (ח"ג נט‪ ,):‬אז די צוויי כרובים‪ ,‬איינס האט‬ ‫(שמואל א כא‪-‬ז)‪ ,‬עס איז געווען ווארעם‪ .‬זעקס טעג‬ ‫געהאט די צורה פון א זכר‪ ,‬און איינס האט געהאט די‬ ‫איז עס געלעגן אויפן שלחן‪ ,‬און עס איז געווען אזוי‬ ‫צורה פון א נקבה‪ ,‬און דאס איז דער יחוד פון כנסת‬ ‫ווארעם‪ ,‬אזוי ווי ווען מען האט עס ארויפגעלייגט‪.‬‬ ‫ישראל מיטן אייבערשטען‪ .‬קול דודי דופק (שיר ה‪-‬ב)‪,‬‬ ‫ווי עס שטייט אין די ראשונים (ריטב"א יומא כא‪ ,).‬אז‬ ‫דער אייבערשטער איז דודי‪ ,‬און אונז זעמיר כלה‬ ‫מען האט געזעהן‪ ,‬אז עס איז געגאנגען א רויך‬ ‫קרואה בנעימה‪ .‬כביכול די צורה פון די כרוב וואס‬ ‫דערפון‪ ,‬אזוי ווי א הייסע זאך וואס מען נעמט ארויס‬ ‫איז געווען די זכר‪ ,‬איז מרמז אויפן אייבערשטען‪ ,‬און‬ ‫פון אויוון‪ ,‬וואס עס קומט א רויך דערפון‪ ,‬אזוי האט‬ ‫די אנדערע כרוב איז מרמז אויף כנסת ישראל‪ .‬און‬ ‫מען געזעהן פון די ווייטענס‪ ,‬אז עס איז לחם חם‪.‬‬ ‫בזמן שישראל עושין רצונו של מקום‪ ,‬ווען יודען‬ ‫ראו חיבתכם לפני המקום‪ ,‬זעהטס ענקער ליבשאפט‬ ‫פירן זיך ערליך‪ ,‬איז געווען פניהם איש אל אחיו‪,‬‬ ‫וואס דער אייבערשטער האט ענק ליב‪ ,‬אז עס איז‬ ‫כביכול עס האט געלאכטן דעם אייבערשטנ'ס פנים‬ ‫דא לחם חם אויפן שלחן‪.‬‬ ‫אקעגן כלל ישראל‪ ,‬יאר ה' פניו אליך ויחנך‪ .‬בזמן‬ ‫שאין עושין רצונו של מקום‪ ,‬ווען מען האט נישט‬ ‫וואס די ביאור דערפון איז‪ .‬דער שלחן האט דאך‬ ‫געטון דעם רצון פון אייבערשטען‪ ,‬האט כביכול דער‬ ‫משפיע געווען פרנסה פאר יודען‪ .‬אלע פרנסות‬ ‫אייבערשטער אוועקגעדרייט די צורה פון איש אל‬ ‫קומען פון הימל‪ ,‬דורכן בית המקדש‪ .‬וועגן דעם האט‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫וואס איז שייך‪ ,‬און דאס האט מען געזעהן ביי די‬ ‫אחיו‪ ,‬און עס איז געווען פניהם לבית‪ ,‬עס איז געווען‬ ‫כרובים‪.‬‬ ‫אויסגעדרייט לבית‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז עס איז געווען‬ ‫צוויי ערליי זמנים‪ ,‬ווען עס איז עושין רצונו של‬ ‫די תורה זאגט‪ ,‬ווען דו וועסט קומען אין בית‬ ‫מקום‪ ,‬איז געווען פניהם איש אל אחיו‪ ,‬און ווען עס‬ ‫המקדש‪ ,‬שלש פעמים בשנה יראה כל זכורך את פני‬ ‫איז אין עושין רצונו של מקום‪ ,‬איז געווען פניהם‬ ‫ה' אלקיך‪ ,‬און דו וועסט קוקן דעם 'פני' ה' אלקיך‪ ,‬ווי‬ ‫לבית‪.‬‬ ‫אזוי די כרובים‪ ,‬וואס דאס איז פני ה' אלקיך‪ ,‬ווי אזוי‬ ‫די כרובים זענען‪ ,‬ולא יראה את פני ה' ריקם‪ ,‬דו‬ ‫עס שטייט אין די גמרא (יומא נד‪ ,).‬יעדן יום טוב איז‬ ‫וועסט נישט זעהן דארט אז דער פני ה' איז ליידיג‪,‬‬ ‫געווען אזא דערהויבענקייט‪ ,‬אזא עת רצון אויבן אין‬ ‫עס איז פניהם לבית‪ ,‬נאר די כרובים וועלן זיין‬ ‫הימל‪ ,‬אז די צוויי כרובים זענען זיך צוזאמגעקומען‬ ‫אויסגעדרייט‪ .‬נישט נאר עס וועט זיין פניהם איש אל‬ ‫און זיי האבן זיך ארומגענומען איינער דעם צווייטן‪,‬‬ ‫אחיו‪ ,‬נאר עס וועט זיין מעורין זה בזה‪ .‬ולא יראה את‬ ‫מעורין זה בזה‪ .‬אזוי גרויס איז געווען די אהבה פון‬ ‫פני ה' ריקם‪ ,‬מען וועט נישט זעהן דעם פני ה' וואס‬ ‫אייבערשטען צו יודען‪ .‬נישט נאר אז עס איז געווען‬ ‫איז דא אין די כרובים‪ ,‬אז עס זאל זיין ריקם‪ ,‬עס וועט‬ ‫פניהם איש אל אחיו‪ ,‬אז דער אייבערשטער קוקט‬ ‫נישט זיין פאר זיך אליין‪ .‬מען וועט זעהן די‬ ‫אויף אונז‪ ,‬נאר עס איז געווען אן אהבה‪ ,‬חבוקה‬ ‫געוואלדיגע חיבה וואס איז דא‪ ,‬אז עס איז מעורין זה‬ ‫ודבוקה בך‪ ,‬דער אייבערשטער טוט אונז מחבק זיין‪,‬‬ ‫בזה‪.‬‬ ‫ער נעמט אונז ארום‪ .‬און דאס האט געוויזן די‬ ‫געוואלדיגע חיבור פון כנסת ישראל צום‬ ‫*‬ ‫אייבערשטען‪.‬‬ ‫די צוויי זאכן וואס מען האט יעצט אויסגערעכנט‪,‬‬ ‫נישט יעדער האט עס געזעהן‪ ,‬מען האט נישט‬ ‫מען קען דאך אבער נישט זעהן וואס טוט זיך אין‬ ‫געעפנט דעם פרוכת א גאנצן טאג‪ ,‬און מען האט‬ ‫קדשי קדשים‪ ,‬וכל אדם לא יהיה באוהל מועד‪ ,‬מען‬ ‫נישט אויפגעהויבן דעם שלחן א גאנצן טאג צו ווייזן‬ ‫האט נישט געטארט אריינגיין אינעווייניג‪ .‬האבן די‬ ‫דעם לחם‪ .‬די יודען וואס זענען געווען דארט בשעת‬ ‫כהנים געעפנט די פרוכת‪ ,‬און מען האט געקענט‬ ‫מען האט אויפגעהויבן דעם שלחן‪ ,‬אדער בשעת מען‬ ‫אריינזעהן אינעווייניג אין קדשי קדשים‪ ,‬און מען‬ ‫האט אוועקגערוקט דעם פרוכת‪ ,‬די האבן געהאט די‬ ‫האט געזעהן ווי אזוי די כרובים זענען מעורין זה‬ ‫זכיה אז זיי האבן עס געקענט זעהן‪ .‬אבער יודען‬ ‫בזה‪ .‬ראו חיבתכם לפני המקום‪ ,‬קוקטס ענקער‬ ‫זענען דאך געקומען אין בית המקדש צוועלף שעה‬ ‫פריינטשאפט צום אייבערשטען‪ .‬יום טוב‪ ,‬בשעת עס‬ ‫איבערן טאג‪ ,‬נישט יעדער איינער האט געזעהן דעם‬ ‫איז געווען אן עת רצון‪ ,‬כלל ישראל איז געקומען אין‬ ‫נס וואס האט פאסירט‪.‬‬ ‫בית המקדש‪ ,‬זענען די כרובים געווען‬ ‫אויסגעשטעלט אויפן העכסטן אופן פון נאנטשאפט‪.‬‬ ‫עס איז אבער געווען נאך א נס‪ ,‬וואס יעדער יוד‬ ‫וואס איז געקומען אין בית המקדש האט‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז די כרובים וואס זענען די צורה‬ ‫מיטגעהאלטן‪ .‬פון די עשרה ניסים וואס איז‬ ‫פונעם אייבערשטען‪ ,‬און די צורה פון כנסת ישראל‪,‬‬ ‫אויסגערעכנט אז עס איז געווען אין בית המקדש‪,‬‬ ‫האבן געהאט פארשידענע זמנים‪ .‬עס איז דא אמאל‬ ‫איז געווען עומדים צפופים ומשתחוים רווחים (אבות‬ ‫וואס דער אייבערשטער בייגט זיך צו דער זייט‪,‬‬ ‫ה‪-‬ה)‪ .‬עס איז געווען א קליינע עזרה‪ ,‬הונדערט פינעף‬ ‫פניהם לבית‪ ,‬ניטאמאל קוקט ער אויף זיי‪ ,‬ער איז‬ ‫און דרייסיג אמות‪ ,‬וואס עס זענען געווען דארט‬ ‫איינצל פאר זיך אליין‪ ,‬ער שטייט פאר זיך אליין‪ ,‬און‬ ‫הונדערטער טויזענטער יודען וואס זענען געקומען‬ ‫קוקט נישט אויף קיין צווייטן‪ .‬אמאל איז דא וואס‬ ‫יום טוב עולה רגל זיין‪ .‬עס איז געווען א קליינע‬ ‫מען איז זוכה‪ ,‬אז עס איז פניהם איש אל אחיו‪ ,‬ער‬ ‫עזרה‪ ,‬עומדים צפופים‪ ,‬מען האט זיך נישט געקענט‬ ‫איז נישט פאר זיך אליין‪ ,‬כביכול עס איז דא א קשר‬ ‫רירן‪ ,‬מען איז געשטאנען צוזאמגעפרעסט איינער‬ ‫צווישן כנסת ישראל מיטן אייבערשטען‪ ,‬דער‬ ‫מיטן אנדערן‪ ,‬אבער ווען מען האט זיך געוואלט‬ ‫באשעפער איז פניהם איש אל אחיו‪ .‬יום טוב איז‬ ‫בוקן פארן אייבערשטען‪ ,‬משתחוים רווחים‪ ,‬יעדער‬ ‫געווען א העכערע מדריגה‪ ,‬יום טוב איז עס געווען‬ ‫וואס האט זיך געבוקט‪ ,‬האט געהאט ד' אמות ארום‬ ‫מעורין זה בזה‪ ,‬דאס איז די גרעסטע סארט אהבה‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ל~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫ישראל‪ ,‬עס איז דא אזויפיל יודען וואס פירן זיך‬ ‫זיך‪ ,‬וואס איז געווען ליידיג‪ ,‬כדי אז דער חבר זאל‬ ‫ערליך‪ ,‬און דער אייבערשטער טוט יעדע זאך‬ ‫נישט הערן זיינע תפלות און זיין ווידוי‪ .‬דער נס פון‬ ‫רעכענען לויט די רוב‪ ,‬און אז רוב כלל ישראל איז ווי‬ ‫משתחוים רווחים‪ ,‬האט יעדער יוד געזעהן‪ .‬ווער עס‬ ‫עס דארף צו זיין‪ ,‬קען פאסירן נסים עס זאל זיין‬ ‫איז אריינגעקומען אין בית המקדש האט זיך דאך‬ ‫מעורין זה בזה‪ ,‬אפילו עס איז דא צווישן זיי אזעלכע‬ ‫געדארפט משתחוה זיין‪ ,‬און ער האט געזעהן די‬ ‫וואס זענען נישט ראוי דערצו‪ .‬אבער ווען עס איז‬ ‫געוואלדיגע נס פונעם אייבערשטען‪ ,‬אז דער‬ ‫געקומען זיך צו בוקן‪ ,‬און מען האט געמאכט א נס‬ ‫באשעפער מאכט אז עס איז משתחוים רווחים‪.‬‬ ‫פאר דעם מענטש אליין‪ .‬יעדער יוד וואס איז‬ ‫אריינגעקומען אין בית המקדש‪ ,‬ווי אזוי ער האט‬ ‫עס שטייט אין רמב"ן (סוף פרשת בא)‪ ,‬יעדע נס וואס‬ ‫אויסגעקוקט א גאנץ יאר‪ ,‬ווען ער האט זיך געוואלט‬ ‫מען זעהט‪ ,‬דאס ווייזט אז עס איז דא א באשעפער‬ ‫בוקן פארן אייבערשטען‪ ,‬ווען דו ביסט מחליט אז דו‬ ‫אויף די וועלט‪ .‬די וועלט איז נישט איבערגעגעבן‬ ‫ווילסט זיך צוריקקערן צום אייבערשטען‪ ,‬און דו‬ ‫געווארן צו א טבע‪ ,‬דער באשעפער האט עס נישט‬ ‫ביסט גרייט זיך צו בוקן פארן באשעפער‪ ,‬האט דער‬ ‫איבערגעגעבן פאר די טבע‪ ,‬עס איז דא א מנהיג‬ ‫באשעפער געמאכט א נס‪ ,‬אז עס איז געווען‬ ‫פארן עולם! עס איז דא א בורא עולם‪ ,‬און עס איז דא‬ ‫משתחוים רווחים‪.‬‬ ‫א מנהיג את העולם‪ .‬דער באשעפער האט באשאפן‬ ‫די וועלט‪ ,‬און ער פירט די וועלט‪ ,‬אלעס איז פון זיין‬ ‫דאס האט געגעבן א געוואלדיגן חיזוק פאר יעדן יוד‬ ‫האנט‪ .‬זאגט דער רמב"ן‪ ,‬יעדע זאך וואס גייט ארויס‬ ‫וואס איז געקומען אין בית המקדש‪ .‬דעם‬ ‫פון טבע‪ ,‬ווי אזוי איז עס ארויסגעגאנגען פון טבע?‬ ‫דערהויבענקייט וואס ער האט צובאקומען פון דעם‬ ‫מוז דאך זיין‪ ,‬אז עס איז דא א בעל הבית אויף דעם‪.‬‬ ‫וואס ער האט געזעהן אז ווען ער בוקט זיך פארן‬ ‫יעדע זאך וואס איז חוץ לדרך הטבע‪ ,‬יעדע נס‪ ,‬האט‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬כאטש ווי אזוי ער קוקט אויס‪ ,‬פון‬ ‫געוויזן אז יש אלו‪-‬ה מחדשו‪ ,‬עס איז דא א‬ ‫דעסטוועגן דאך געשעהנט א נס‪ ,‬וואס דער‬ ‫באשעפער וואס איז מחדש די וועלט‪ ,‬ויודע‪ ,‬דער‬ ‫באשעפער טוט אז עס זאל זיין משתחוים רווחים‪.‬‬ ‫אייבערשטער ווייסט וואס טוט זיך אויף די וועלט‪,‬‬ ‫פאר רשעים מאכט נישט דער אייבערשטער קיין‬ ‫ויכול‪ ,‬און ער האט די מעגליכקייט משנה צו זיין‪.‬‬ ‫נסים‪ .‬אז דער אייבערשטער האט געטון דעם נס‪ ,‬איז‬ ‫א סימן אז יעדער יוד איז מלא מצוות כרימון (חגיגה‬ ‫יעדער יוד וואס איז געקומען יום טוב אין בית‬ ‫כז‪ .).‬עס האט אים געגעבן א געוואלדיגן חיזוק‪ ,‬אז‬ ‫המקדש‪ ,‬און ער האט געזעהן די נסים וואס האט‬ ‫ווען ער גייט אהיים‪ ,‬זאל ער קענען ווייטער דינען‬ ‫פאסירט דארט‪ ,‬איז אהיימגעגאנגען מיט א‬ ‫דעם אייבערשטען‪ .‬עס האט אים דערלאכטן די‬ ‫געוואלדיגע דערהויבענקייט‪ .‬ער האט געזעהן מיט‬ ‫אמונה וואס א יוד דארף האבן אינעם באשעפער‪.‬‬ ‫די אייגענע אויגן‪ ,‬אז עס איז דא א באשעפער אויף‬ ‫געווענליך ווען א מענטש זינדיגט‪ ,‬איז עס דאך ווייל‬ ‫די וועלט‪ .‬עס איז דאך נישט דא יעדן טאג א נס‪ .‬ווען‬ ‫עס פעלט אים די ריכטיגע אמונה‪ ,‬אז עס איז דא א‬ ‫ער איז ארויפגעקומען אין בית המקדש‪ ,‬האט ער‬ ‫באשעפער וואס קוקט אלעס וואס ער טוט‪ .‬די אלע‬ ‫געזעהן די נסים וואס איז געווען דארט יעדן יום‬ ‫זאכן וואס דער מענטש טוט‪ ,‬אמאל עפעס וואס מען‬ ‫טוב‪ .‬און דעם נס האט ער געזעהן אפילו ווען ער איז‬ ‫דארף נישט‪ ,‬טראכט ער אז עס איז בטבע‪ ,‬אין דרך‬ ‫נישט געווען דארט ווען מען האט געוויזן דעם‬ ‫הטבע דארף ער אזוי טון‪ .‬ווען ער איז‬ ‫שלחן‪ ,‬אדער ווען מען האט אוועקגעריקט דעם‬ ‫אהיימגעקומען פון בית המקדש‪ ,‬איז יעדער יוד‬ ‫פרוכת‪ .‬ווען ער האט זיך געדארפט בוקן פארן‬ ‫געווען דערהויבן‪ ,‬יעדער יוד האט געזעהן בשעת ער‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬און עס איז געווען עומדים צפופים‬ ‫האט זיך געבוקט‪ ,‬אז עס איז דא א באשעפער אויף‬ ‫ומשתחוים רווחים‪ ,‬דעם נס האט יעדער יוד געזעהן‪.‬‬ ‫די וועלט‪.‬‬ ‫און עס ליגט דערין נאך א גרעסערער חידוש‪ .‬ווען‬ ‫ווען מען האט זיך געבוקט‪ ,‬איז נתגלה געווארן פאר‬ ‫מען זעהט דעם שלחן‪ ,‬אז די לחם הפנים איז חם‪,‬‬ ‫יעדן איינעם צוויי זאכן‪ .‬איינס‪ ,‬אז עס איז דא א בעל‬ ‫מען זעהט אז די כרובים זענען מעורין זה בזה‪ ,‬דאס‬ ‫הבית אויף די וועלט‪ ,‬דער באשעפער מאכט‬ ‫ווייזט נאכנישט אז 'ער' איז א חלק פון די וואס דער‬ ‫משתחוים רווחים‪ ,‬עס איז נישט דא קיין טבע‪ .‬און‬ ‫אייבערשטער האט ליב‪ .‬עס איז דא א גרויסער כלל‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~לא~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫שוין קומען א יום טוב יעצט‪ ,‬וואס איך וועל קענען‬ ‫נאכדעם‪ ,‬אז ער האט אויך א חלק דערין‪ .‬פאר אים‬ ‫נאנט ווערן צום אייבערשטען‪ .‬עס וועט קומען א יום‬ ‫אליין האט מען אויך געמאכט דעם נס פון משתחוים‬ ‫טוב וואס איך וועל קענען לעלות ולראות‬ ‫רווחים‪ .‬דאס פעלט אונז היינט‪ .‬די אמונה וואס א יוד‬ ‫ולהשתחוות לפני ה'‪ .‬די דערהויבענקייט וואס א יוד‬ ‫האט זיך קונה געווען ווען ער איז אהיימגעגאנגען‬ ‫האט‪ ,‬ביי די השתוקקות בעפאר ער קומט צו דערצו‪,‬‬ ‫פונעם בית המקדש‪ ,‬ער איז ארויסגעקומען מיט א‬ ‫איז אויך זייער חשוב ביים אייבערשטען‪ .‬ווען יודען‬ ‫געוואלדיגע דערהויבנקייט‪ ,‬פון די נסים וואס ער‬ ‫זענען נאך געגאנגען עולה רגל זיין‪ ,‬מען איז‬ ‫האט געזעהן ביי די השתחואה ווען מען האט זיך‬ ‫נאכנישט אנגעקומען אין בית המקדש‪ ,‬כמה יפה‪ ,‬ווי‬ ‫געבוקט‪ ,‬דאס פעלט אונז‪ .‬אונז קען מיר זיך היינט‬ ‫שיין איז רגליהן של ישראל‪ ,‬בשעה שעולין לרגל‬ ‫אויך בוקן פארן אייבערשטען‪ ,‬אבער די השתחואה‬ ‫בנעלים‪ ,‬ווען מען איז נאך געגאנגען מיט די שיך‪ ,‬נאך‬ ‫וואס אונז בוק מיר זיך פארן אייבערשטען איז נישט‬ ‫פארן הר הבית‪ ,‬ווי שיין איז געווען די הכנה וואס‬ ‫קיין עומדים צפופים ומשתחוים רווחים‪ .‬די סארט‬ ‫יודען האבן געמאכט‪ ,‬אז מען זאל קענען צוקומען‬ ‫השתחואה וואס איז געווען דעמאלטס‪ ,‬אויף דעם‬ ‫אין בית המקדש אריין‪.‬‬ ‫טוט מען באוויינען אז מיר האבן עס נישט‪ .‬ומפני‬ ‫חטאינו גלינו מארצנו‪ ,‬ונתרחקנו מעל אדמתנו‪ ,‬ואין‬ ‫יעדער יום טוב‪ ,‬וויפיל הכנות א יוד מאכט‪,‬‬ ‫אנו יכולים לעלות ולראות ולהשתחות לפניך‪ ,‬אונז‬ ‫צוצוקומען צו די הייליגע טעג‪ ,‬און צו די מצוות וואס‬ ‫באדויערן מיר צוויי זאכן‪ ,‬אז אונז קען מיר נישט‬ ‫איז פארבינדן מיט די הייליגע טעג‪ .‬וואס מען טוט‬ ‫עולה רגל זיין‪ ,‬און עס פעלט אונז די השתחואה‪,‬‬ ‫עס מיט א געוואלדיגע שמחה‪ ,‬מיט א געוואלדיגן‬ ‫וואס די השתחואה וואס מען האט געזעהן אין בית‬ ‫השתוקקות‪ .‬אסאך מאל ווען עס קומט שוין צו די‬ ‫המקדש‪ ,‬האט געברענגט א דערהויבענקייט‪ ,‬אז עס‬ ‫מצוה אליין‪ ,‬טוט מען עס שוין קאלטערהייט‪ ,‬אבער‬ ‫האט געלאכטן ביי אים די אמונה אינעם‬ ‫די הכנה וואס א יוד מאכט צו די מצוה‪ ,‬מיט א‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬אז עס איז דא א בורא עולם‪ .‬עס האט‬ ‫געוואלדיגע דערהויבענקייט אין הארץ‪ ,‬וואס ער וויל‬ ‫באלאכטן זיין חיזוק וואס עס האט אים געגעבן‪ ,‬אז‬ ‫דאך זיין נאנט צום אייבערשטען‪ ,‬כמה יפה רגליהן‬ ‫פאר אים אליין טוט אויך דער אייבערשטער‬ ‫של ישראל בשעה שעולין לרגל במנעלים‪ ,‬ווען מען‬ ‫ארויסגיין פונעם דרך הטבע‪ ,‬און דער באשעפער‬ ‫איז נאך ארויפגעגאנגען מיט די שיך‪ ,‬ווען מען האט‬ ‫טוט זאכן חוץ לדרך הטבע‪ .‬אונז האב מיר טאקע א‬ ‫עולה רגל געווען‪ ,‬ווי שיין זענען די רגליהן של‬ ‫יום טוב‪ ,‬ווי יעדער יוד ווערט דערהויבן אין יום טוב‪,‬‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫מען שטייט שענער ווען יום טוב גייט אוועק‪ ,‬פון ווי‬ ‫אזוי מען איז אריינגעקומען אינעם יום טוב‪ .‬אבער‬ ‫דוד המלך זאגט (תהלים סג‪-‬ב)‪ ,‬צמאה לך נפשי‪ ,‬כמה לך‬ ‫אונז באוויין מיר נאך אלץ די הארה וואס מען האט‬ ‫בשרי וגו'‪ ,‬כן בקודש חזיתיך לראות עוזך וכבודך‪.‬‬ ‫געהאט בשעת מען איז אריינגעקומען אין בית‬ ‫שטייט אין הייליגע ספרים‪ ,‬צמאה לך נפשי‪ ,‬איך בין‬ ‫המקדש‪ ,‬דאס האבן מיר נישט‪.‬‬ ‫אויסגעגאנגען פאר דורשט צום אייבערשטען‪ ,‬כמה‬ ‫***‬ ‫לך בשרי‪ ,‬בארץ ציה ועיף‪ ,‬אזוי ווי א מענטש וואס איז‬ ‫אין א ארץ ציה ועיף‪ ,‬ער האט נישט קיין טראפ‬ ‫ווען א יוד איז געקומען אין בית המקדש‪ ,‬איז ער‬ ‫וואסער‪ ,‬ער האט א געוואלדיגע צמאון‪ ,‬אזוי איז‬ ‫שטארק נתעלה געווארן פון די קדושה‪ ,‬און די נסים‬ ‫געווען די צמאון פון דוד המלך צום אייבערשטען‪.‬‬ ‫וואס ער האט געזעהן אין בית המקדש‪ .‬אבער דער‬ ‫זאגט דוד המלך‪ ,‬איך בעהט דיך אבער‪ ,‬אז די צמאון‬ ‫פסוק ברענגט ארויס נאך מער‪ .‬די עילוי איז נישט‬ ‫זאל בלייבן‪ ,‬כן בקודש חזיתיך‪ ,‬איך זאל האבן דעם‬ ‫נאר געווען ווען מען איז שוין געווען אין בית‬ ‫זעלבן צמאון נישט נאר בעפאר איך קום אריין אינעם‬ ‫המקדש‪ ,‬און מען האט שוין אלעס געזעהן‪ .‬די‬ ‫קודש‪ ,‬בעפאר איך קום אריין צו מקיים זיין די מצוות‪,‬‬ ‫השתוקקות וואס א יוד האט געהאט אריינצוגיין‬ ‫נאר ווען איך קום שוין צו דעם קודש‪ ,‬זאל זיין 'כן'‪ ,‬איך‬ ‫אינעם יום טוב‪ ,‬איך גיי מיך יעצט רישן אריינצוגיין‬ ‫זאל בלייבן מיט דעם זעלבן צמאון וואס איך האב‬ ‫צום בית ה'‪ ,‬וואס דאס איז אסאך מאל געווען טעג‬ ‫פאר די מצוה‪ ,‬אזוי זאל איך בלייבן ווען איך בין מקיים‬ ‫און וואכן‪ ,‬פון ווען ער האט איבערלאזט די שטוב‪,‬‬ ‫די מצוה‪ .‬אסאך מאל ווען עס קומט דער יום טוב‬ ‫ביז ער איז אנגעקומען צום מקום המקדש‪ .‬וואס א‬ ‫אליין‪ ,‬דער יום טוב איז שוין אנגעקומען‪ ,‬די הכנות‬ ‫יוד האט זיך געבענקט פאר א יום טוב‪ ,‬אה‪ ,‬עס גייט‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~לב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אויסגערעכנט די לשון הללוהו‪ .‬צוועלף חדשים‬ ‫וואס א יוד גרייט זיך צו‪ ,‬צו דעם יום טוב‪ ,‬זענען אסאך‬ ‫זאגט מען הלל‪ ,‬שטייט דארט צוועלף מאל הללוהו‪.‬‬ ‫מאל שענער‪ ,‬ווי די עצם מצוה אליין‪ ,‬וואס ער איז‬ ‫עס איז דא אמאל מער פון צוועלף חדשים‪ ,‬אדר איז‬ ‫מקיים שפעטער‪ .‬דאס איז כמה נאים רגליהן של‬ ‫אמאל מעובר‪ ,‬וועגן דעם זאגט מען דעם לעצטן‬ ‫ישראל בנעלים‪ ,‬בשעת מען איז נאך געגאנגען מיט די‬ ‫פסוק צוויי מאל‪ ,‬כל הנשמה תהלל י‪-‬ה הללוי‪-‬ה‪,‬‬ ‫שיך‪ ,‬מען איז געגאנגען עולה רגל זיין‪.‬‬ ‫דאס קומט אויס אקעגן חודש אדר‪ ,‬וואס מען זאגט‬ ‫הלל צוויי חדשים (הובא בבית יוסף סימן תכב)‪.‬‬ ‫און כל שכן ווען מען האלט שוין נאכן יום טוב‪ ,‬ווען‬ ‫מען איז ארויסגעגאנגען פון בית המקדש‪ ,‬מען איז‬ ‫זאגט דער ישמח משה (הובא בייטב פנים אלול אות ד)‪,‬‬ ‫אהיימגעגאנגען‪ ,‬כמה יפה רגליהן של ישראל‬ ‫אז מען הייבט אן צו ציילן פון אנהייב‪ ,‬הללו א‪-‬ל‬ ‫בנעלים‪ ,‬ווען מען איז שוין געגאנגען מיט די שיך‪,‬‬ ‫בקדשו‪ ,‬הללוהו ברקיע עזו‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז הללוהו‬ ‫מען איז שוין אוועקגעגאנגען פון בית המקדש‪ ,‬מען‬ ‫בתקע שופר‪ ,‬איז אקעגן חודש אלול‪ .‬זאגט דער‬ ‫האלט שוין נאכן יום טוב‪ ,‬און ער האט אנגעהויבן‬ ‫ישמח משה‪ ,‬דא איז א רמז‪ ,‬אז חודש אלול בלאזט‬ ‫איבערצוטראכטן וואס האב איך אלץ קונה געווען‬ ‫מען שופר‪ .‬הללוהו בתקע שופר‪ ,‬דאס איז דער‬ ‫אין דעם יום טוב‪ ,‬די דערהויבענקייט וואס ער האט‬ ‫זעקסטער חודש‪ ,‬וואס מען לויבט דעם‬ ‫געהאט ווען ער איז געווען אין בית המקדש‪ ,‬מיט‬ ‫אייבערשטען מיט תקיעת שופר‪.‬‬ ‫דעם איז ער אהיימגעגאנגען‪ ,‬איך לאז נישט איבער‬ ‫די קדושה אינעם בית המקדש‪ ,‬עס איז בנעלים‪ ,‬ער‬ ‫א חודש שפעטער איז חודש תשרי‪ ,‬הללוהו בנבל‬ ‫טוט עס איינשפארן אין זיך‪ ,‬און ער נעמט עס מיט‪,‬‬ ‫וכנור‪ ,‬דאס גייט ארויף אויף חודש תשרי‪ .‬עס שטייט‬ ‫בנעלים‪ ,‬ווען ער גייט שוין מיט די שיך‪ ,‬ער איז שוין‬ ‫אין ויגד משה (לסוכות אות לה)‪ ,‬חודש תשרי האט אין‬ ‫ארויסגעגאנגען פונעם הר הבית‪ .‬מה יפו פעמיך‪ ,‬ווי‬ ‫זיך צוויי דערהויבענע זמנים‪ .‬אין חודש תשרי איז דא‬ ‫שיין זענען רגליהן של ישראל‪ ,‬ווען מען גייט אוועק‬ ‫די עשרת ימי תשובה‪ ,‬צען טאג פון ראש השנה ביז‬ ‫פונעם יום טוב‪ ,‬און מען נעמט מיט זיך מיט‪ ,‬וואס‬ ‫יום הקדוש‪ ,‬וואס דער אייבערשטער איז נאנט צו‬ ‫מען האט קונה געווען דעם יום טוב‪ .‬דאס איז די‬ ‫אונז‪ ,‬וואס מען דארף נישט אסאך צו טון‪ ,‬אז מען‬ ‫שענסטע וועג פון דינען דעם אייבערשטען‪.‬‬ ‫זאל זיך קענען מקרב זיין צום אייבערשטען‪ .‬נאכדעם‬ ‫איז דא זיבן טעג פון סוכות‪ ,‬וואס מען זיצט אין די‬ ‫אז מען דינט דעם אייבערשטען יום טוב אליין‪,‬‬ ‫סוכה‪' .‬נבל' איז א כלי שיר וואס האט אויף זיך צען‬ ‫בשעת ער האט א צמאון צום אייבערשטען‪ ,‬בשעת‬ ‫סטרינעס‪ ,‬בנבל עשור זמרו לו (תהלים לג‪-‬ב)‪ ,‬א נבל‬ ‫ער געפונט זיך אין בית המקדש‪ ,‬דאס איז דאך‬ ‫האט עשור‪ ,‬עס האט צען חוטין‪ .‬א כינור‪ ,‬זאגט די‬ ‫נאטורליך‪ ,‬ער געפינט זיך דאך אין א מקום קדוש‪,‬‬ ‫גמרא (ערכין יג‪ ):‬אז כינור של מקדש איז געווען פון‬ ‫אין א זמן פון קודש‪ .‬ווען מען גייט אוועק פונעם‬ ‫זיבן סטרונעס‪ ,‬פון זיבן חוטין איז עס געווען‪ .‬קומט‬ ‫קודש‪ ,‬און מען נעמט מיט זיך מיט‪ ,‬וואס מען האט‬ ‫אויס‪ ,‬אז הללוהו בנבל וכנור‪ ,‬איז דער נבל דאס האט‬ ‫קונה געווען אינעם קודש‪ ,‬ווי שיין זענען רגליהן של‬ ‫צען חוטין‪ ,‬און דער כינור‪ ,‬האט זיבן חוטין‪ ,‬דאס איז‬ ‫ישראל בנעלים‪ ,‬בשעת מען גייט שוין מיט די שיך‪- .‬‬ ‫א רמז אויף חודש תשרי‪ ,‬וואס עס איז דא עשרת ימי‬ ‫די עבודה פון א יוד איז‪ ,‬מיטצונעמען וואס מען האט‬ ‫תשובה דאס איז נבל‪ .‬און נאכדעם איז דא די זיבן‬ ‫קונה געווען אין די הייליגע טעג‪ ,‬און זיך פירן‬ ‫טעג פון סוכות‪ ,‬וואס דאס איז כינור‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז‬ ‫דערמיט א גאנץ יאר‪.‬‬ ‫איז דעם ליגט אויך א רמז אויף חודש תשרי‪ ,‬וואס‬ ‫***‬ ‫דאס איז די עבודה פון נבל וכינור‪.‬‬ ‫יעדן ראש חודש זאגט מען הלל‪ .‬עס שטייט אין‬ ‫גייען מיר ווייטער‪ ,‬נאך חודש תשרי קומט חודש‬ ‫שבלי לקט (סימן קעב)‪ ,‬אז עס איז דא א רמז דערויף‬ ‫חשון‪ .‬הללוהו בתוף ומחול דאס גייט ארויף אויף‬ ‫אינעם פסוק (תהלים קנ‪-‬א)‪ ,‬אין די לעצטע קאפיטל‬ ‫חודש חשון‪ ,‬ווען מען גייט ארויס פון יום טוב‪ ,‬מען‬ ‫אין תהלים שטייט דערמאנט צוועלף מאל דאס‬ ‫גייט אריין אין חודש חשון‪ ,‬דארט איז די עבודה פון‬ ‫ווארט 'הללו'‪ .‬הללו א‪-‬ל בקדשו‪ ,‬הללוהו ברקיע עוזו‪,‬‬ ‫לויבן דעם אייבערשטען בתוף ומחול‪ .‬וואס איז דער‬ ‫הללוהו בגבורותיו‪ ,‬הללוהו כרוב גדלו‪ ,‬הללוהו בתקע‬ ‫תוף ומחול וואס איז נוגע נאך יום טוב‪.‬‬ ‫שופר הללוהו בנבל וכנור וכו'‪ .‬צוועלף מאל איז‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~לג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫יצר הרע זיבן נעמען‪ ,‬זיבן נעמען מיינט אז עס איז‬ ‫די מצוה פון סוכה איז א געוואלדיגע מצוה‪ ,‬דער‬ ‫דא זיבן ערליי אופנים‪ ,‬ווי אזוי דער יצר הרע‬ ‫באשעפער האט אונז געגעבן די זכיה מען זיצט‬ ‫פארלייגט זיך‪ .‬בראתי יצר הרע‪ ,‬בראתי לו תורה‬ ‫בצילא דמהימנותא‪ ,‬כביכול אינעם צל פון‬ ‫תבלין‪ .‬ווען מען גייט אריין אין די סוכה‪ ,‬און מען וויל‬ ‫אייבערשטען‪ .‬אלעס וואס א מענטש טוט אין שטוב‪,‬‬ ‫זיצן בצילא דמהימנותא‪ ,‬האט דער אייבערשטער‬ ‫אלעס פירט ער אריין אין די סוכה‪ .‬אוכל ושותה וישן‬ ‫געגעבן די שיעור סוכה איז ז' על ז'‪ ,‬זיבן ספרים פון‬ ‫ומטייל‪ ,‬אלעס מאכט מען אין די סוכה‪ ,‬אונטערן צל‬ ‫תורה‪ ,‬על ז'‪ ,‬דאס וועט אראפנעמען די אנדערע ז'‪ ,‬די‬ ‫פונעם אייבערשטען‪ .‬סוכה גיט דעם כח‪ ,‬אז א יוד‬ ‫שבעה שמות פון דעם יצר הרע‪ .‬אז דו ווילסט זיצן‬ ‫זאל קענען זיצן בצילא פונעם אייבערשטען א גאנץ‬ ‫אינעם צל פונעם אייבערשטען‪ ,‬דארף מען האבן‬ ‫יאר‪ .‬דער באשעפער האט אונז געגעבן א מצוה‪ ,‬אונז‬ ‫דערצו די קדושת התורה‪.‬‬ ‫זאל מיר זיצן סוכות אינעם צל פונעם אייבערשטען‪,‬‬ ‫און דאס וועט צוברענגען דערצו‪ ,‬עס איז א הכנה‪ ,‬אז‬ ‫נאכדעם איז דא אין די סוכה פיר דפנות‪ .‬יעדער‬ ‫דאס גאנצע יאר זאל מען קענען זיצן אינעם צל‬ ‫דופן איז נאר כשר ביז עשרים אמה‪ ,‬ביז צוואנציג‬ ‫פונעם אייבערשטען‪ - .‬וואס מיינט אז מען זיצט‬ ‫אמות‪ ,‬למעלה מעשרים איז עס פסול‪ .‬א סוכה פון‬ ‫אינעם צל פונעם אייבערשטען א גאנץ יאר‪ .‬ווען א‬ ‫צוואנציג אמה‪ ,‬אז מען רעכנט א אמה זעקס טפחים‬ ‫יוד איז דבוק אינעם אייבערשטען‪ ,‬ער איז דבוק אין‬ ‫(כלים יז‪-‬ט)‪ ,‬איז עס הונדערט און צוואנציג טפחים די‬ ‫תורה הק'‪ ,‬דעמאלטס זיצט ער בצל ה'‪ ,‬אינעם צל‬ ‫הייעך פון די סוכה‪ .‬די פיר זייטן פון די סוכה‪ ,‬איז פיר‬ ‫פונעם אייבערשטען‪.‬‬ ‫מאל‪ ,‬הונדערט און צוואנציג‪ ,‬דאס איז פיר הונדערט‬ ‫און אכציג‪ .‬די נאמען פונעם יצר הרע איז לילי"ת‪,‬‬ ‫אז מען וויל זיצן א גאנץ יאר בצילא פונעם‬ ‫דאס האט אין זיך די מספר פון פיר הונדערט און‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬דארף מען וויסן אז עס הייבט זיך אן‬ ‫אכציג‪ .‬סוכה דאס איז צילא דמהימנותא‪ ,‬דאס נעמט‬ ‫ביי תורה‪ ,‬שיעורי תורה‪ ,‬לערנען תורה‪ ,‬אן תורה קען‬ ‫אוועק דעם כח פון יצר הרע‪.‬‬ ‫מען נישט ביישטיין דעם יצר הרע‪ .‬בראתי יצר הרע‪,‬‬ ‫בראתי לו תורה תבלין (קידושין ל‪ .):‬עס איז נישט דא‬ ‫אין די תורה שטייט בסכת חסר‪ ,‬בסכת תשבו שבעת‬ ‫קיין עצה אקעגן דעם יצר הרע‪ ,‬נאר תורה! אן תורה‬ ‫ימים (ויקרא כג‪-‬מב)‪ ,‬די ווארט 'סכת' אליין‪ ,‬איז פיר‬ ‫איז נישט דא קיין תבלין אקעגן דעם יצר הרע‪ .‬אלע‬ ‫הונדערט און אכציג‪ ,‬ווייל דאס איז די צילא‬ ‫נסיונות וואס א מענטש פאלט אדורך איז‪ ,‬ווייל עס‬ ‫דמהימנותא‪ .‬מען זאל זיך קענען מתגבר זיין אויפן‬ ‫האט אים געפעלט די קדושת התורה וואס זאל אים‬ ‫יצר הרע‪ ,‬דאס נעמט זיך פון סוכה‪ - .‬קומט אויס‪ ,‬אז‬ ‫קענען היטן‪ ,‬בראתי יצר הרע‪ ,‬בראתי לו תורה תבלין‪.‬‬ ‫סוכה איז דער רמז‪ ,‬אז עס איז דא הונדערט און‬ ‫צוואנציג טפחים אויף יעדע זייט פון די סוכה‪ ,‬דאס‬ ‫סוכה וואס איז צילא דמהימנותא‪ ,‬איז די שיעור‬ ‫איז פיר הונדערט און אכציג‪ .‬און 'סכת' אליין‬ ‫סוכה ז' על ז'‪ ,‬זיבן טפחים אויף זיבן טפחים‪ .‬אין‬ ‫באטרעפט אויך פיר הונדערט און אכציג‪.‬‬ ‫יעדע זאך ליגט א רמז‪ .‬די תורה הק' באשטייט פון‬ ‫זיבן ספרים‪ ,‬חצבה עמודיה שבעה (משלי ט‪-‬א)‪ ,‬זאגט‬ ‫עס איז אבער נישט גענוג אז סוכות וועט ער זיצן אין‬ ‫די גמרא (שבת קטז‪ ,).‬ויהי בנסוע דאס איז א ספר בפני‬ ‫די סוכה‪ ,‬בצילא דמהימנותא‪ .‬מען דארף נעמען די‬ ‫עצמו‪ ,‬קומט אויס אז ספר במדבר ווערט גערעכנט‬ ‫סוכה וואס דו ביסט געזעסן בצילא דמהימנותא‪ ,‬דו‬ ‫פאר דריי ספרים‪ ,‬ביז ויהי בנסוע‪ ,‬ויהי בנסוע‪ ,‬און‬ ‫ביסט געזעסן דארט אינעם צל פונעם אייבערשטען‪,‬‬ ‫נאך ויהי בנסוע‪ .‬חצבה עמדה שבעה‪ ,‬די תורה‬ ‫דער באשעפער האט דיר געוויזן ווי אזוי מען זיצט‬ ‫באשטייט פון זיבן ספרים‪.‬‬ ‫בצילא דמהימנותא‪ ,‬ז' על ז'‪ ,‬דו דארפסט האבן די זיבן‬ ‫ספרים‪ ,‬דו זאלסט זיך קענען מתגבר זיין אויפן יצר‬ ‫עס שטייט אין די גמרא (סוכה נב‪ ,).‬שבעה שמות איז‬ ‫הרע‪ .‬די הייעך פון די סוכה איז די מספר פונעם יצר‬ ‫דא פאר דעם יצר הרע‪ ,‬דער יצר הרע האט זיבן‬ ‫הרע‪ .‬כדי מען זאל זיך קענען מתגבר זיין אויפן יצר‬ ‫נעמען‪ .‬דער אייבערשטער האט אונז געגעבן זיבן‬ ‫הרע‪ ,‬איז די עצה דערויף תורה‪ .‬און דאס דארף מען‬ ‫ספרים אין די תורה‪ ,‬ווייל בראתי יצר הרע‪ ,‬בראתי לו‬ ‫מיטנעמען מיט זיך‪ ,‬ווען מען גייט אוועק פונעם יום‬ ‫תורה תבלין‪ ,‬עס איז דא זיבן סארט יצר הרע'ס וואס‬ ‫טוב‪ .‬הללוהו בתף ומחול‪ ,‬ווען מען גייט אוועק פון‬ ‫פארלייגן זיך אויפן מענטש‪ .‬נישט סתם האט דער‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~לד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫די שיינע דירה וואס ווארט אויף יענע וועלט‪ .‬מי‬ ‫חודש תשרי‪ ,‬ווען מען גייט אריין אין חודש חשון‪,‬‬ ‫שטרח בערב שבת יאכל בשבת (עבודה זרה ג‪ ,).‬מען‬ ‫דארף מען מיטנעמען דעם 'בתף ומחול'‪' .‬תף' דאס איז‬ ‫דארף זיך צוגרייטן ערב שבת‪ ,‬אויף דעם איז געגעבן‬ ‫ת"פ‪ ,‬די אמות פון די סוכה איז ת"פ‪ ,‬און 'סכת' דאס‬ ‫געווארן עולם הזה‪ .‬עולם הזה איז נישט געגעבן‬ ‫באטרעפט אויך ת"פ‪ ,‬וואס דאס ווייזט אויף די כח‬ ‫געווארן אויף הנאה צו האבן פון די וועלט‪ ,‬נאר‬ ‫פונעם יצר הרע‪ ,‬וואס זיין נאמען איז לילי"ת‪,‬‬ ‫אויסצונוצן יעדע רגע וואס מען לעבט‪ ,‬זיך איינקויפן‬ ‫בגימטריא ת"פ‪' .‬מחול' דאס איז די עשרת ימי תשובה‪,‬‬ ‫פאר זיין אמת'דיגן בית וואס ער האט אין עולם הבא‪.‬‬ ‫וואס דער אייבערשטער האט מוחל געווען די עונות‪.‬‬ ‫ווען דו גייסט אריין אין חודש חשון‪ ,‬זאלסט וויסן‬ ‫זאגט דער הייליגער אלשי"ך‪ ,‬שבעת ימים‪ ,‬דאס איז די‬ ‫'מחול'‪ ,‬מען האט דיר מוחל געווען אלע עונות‪ ,‬דו‬ ‫לעבן פונעם מענטש‪ .‬סוכות‪ ,‬זאגט די תורה‪ ,‬גיי ארויס‬ ‫ביסט א בריה חדשה‪ ,‬מען דארף אנהייבן א נייע וועג‬ ‫פון דיין דירת קבע‪ ,‬און גיי אריין אין א דירת עראי‪ .‬גיי‬ ‫צו לעבן‪ .‬און נעם דיר מיט דעם 'תף'‪ ,‬נעם דיר מיט די‬ ‫ארויס פון דאס וואס דו טראכסט אז דיין דירה דאס איז‬ ‫סוכה‪ ,‬דו זאלסט זיך אראפלערנען פון די סוכה‪ ,‬אז‬ ‫א דירת קבע‪ .‬דו זאלסט וויסן אז דיין דירה איז נישט‬ ‫ווען מען וויל זוכה זיין צו זיצן אין צל פונעם‬ ‫קיין דירת קבע‪ ,‬דיין דירה איז א דירת עראי‪ .‬מען לאזט‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬דארף מען האבן די קדושת התורה‪.‬‬ ‫אלעס איבער‪ ,‬מען נעמט זיך גארנישט מיט‪ .‬נאר וואס‬ ‫חודש חשון איז די עבודה‪ ,‬הללוהו בתף ומחול‪ ,‬עס איז‬ ‫א יוד האט זיך קונה געווען מצוות ומעשים טובים‪,‬‬ ‫נישט דא קיין שום מצוה אין חודש חשון‪ ,‬נאר‬ ‫יעדע בלאט גמרא וואס ער האט געלערנט‪ ,‬יעדע‬ ‫מיטצונעמען מיט זיך וואס די סוכה האט דיך‬ ‫תפלה וואס ער האט געדאווענט פארן אייבערשטען‪,‬‬ ‫געלערנט‪ .‬וויסן אז דו ביסט א בריה חדשה‪ ,‬וואס עס‬ ‫יעדע קאפיטל תהלים וואס ער האט געזאגט‪ ,‬יעדע‬ ‫איז געווען ביז יעצט‪ ,‬האט מען דיר אלעס מוחל‬ ‫פרוטה וואס ער האט געגעבן פאר צדקה‪ ,‬מיט דעם‬ ‫געווען‪ ,‬פון מארגן זאלסטו אנהייבן א נייע לעבן‪.‬‬ ‫בויט ער זיין הויז‪ .‬דאס איז דער ענין פון סוכה‪ ,‬אז מען‬ ‫אבער עס מוז זיך אנהייבן מיט תורה‪ ,‬לערנען יעדן‬ ‫זאל געדענקען אז עולם הזה איז נאר א סוכה‪ .‬אונזער‬ ‫טאג‪ ,‬האבן שיעורי תורה‪ ,‬דאס איז די איינציגסטע זאך‬ ‫תכלית דארף זיין‪ ,‬אויפצובויען א בית‪ ,‬וואס דאס איז‬ ‫וואס קען מציל זיין פונעם יצר הרע‪.‬‬ ‫דער עולם הבא‪ .‬עולם הזה איז נאר אזוי ווי א פרוזדור‬ ‫***‬ ‫לפני הטרקלין‪.‬‬ ‫סוכה ווייזט אויף נאך א ענין‪ .‬עס שטייט אין‬ ‫די וועלט זאגט נאך אויפן הייליגן חפץ חיים זצ"ל‪ ,‬אז‬ ‫אלשי"ך הק'‪ ,‬בסכות תשבו שבעת ימים (ויקרא כג‪-‬מב)‪,‬‬ ‫ער האט געוואוינט זייער פשוט‪ ,‬ווי אמאליגע‬ ‫'שבעת ימים' דאס איז די לעבן פונעם מענטש‪ ,‬ימי‬ ‫ערליכע יודען‪ .‬ער האט געהאט איין צימער‪ ,‬פאר זיך‬ ‫שנותינו בהם שבעים שנה (תהלים צ‪-‬י)‪ ,‬די זיבן טעג‬ ‫מיט די בני בית‪ .‬און עס איז אנגעקומען צו אים א‬ ‫פון סוכה‪ ,‬דאס ווייזט אויף די לעבן פונעם מענטש‪,‬‬ ‫גרויסער עושר פון דערווייטנס‪ ,‬וואס האט געהערט‬ ‫וואס איז שבעים שנה‪ .‬פאר א מענטש דאכט זיך‬ ‫פונעם חפץ חיים‪ ,‬און ער איז אים געקומען באזוכן‪.‬‬ ‫אמאל‪ ,‬אז מען בלייבט לעבן אויף די וועלט‬ ‫ער קומט אריין אין שטוב‪ ,‬און ער קוקט ווי אזוי דער‬ ‫שטענדיג‪ ,‬עס איז זיין וועלט‪ ,‬עס איז זיין שטוב‪,‬‬ ‫חפץ חיים לעבט‪ ,‬אין אזא דחקות‪ ,‬אין אזא‬ ‫זיינע געשעפטן‪ ,‬זיינע הייזער‪ ,‬זיינע ביזנעסער וואס‬ ‫ענגשאפט‪ .‬האט ער געפרעגט דעם חפץ חיים‪ ,‬דער‬ ‫ער האט‪ ,‬און מיט דעם וועט ער בלייבן לעולם ועד‪.‬‬ ‫רבי וואוינט אזוי? פארוואס וואוינט נישט דער רבי‬ ‫ימי שנותינו בהם שבעים שנה‪ ,‬עס קומט אמאל א‬ ‫אין א נארמאלע דירה געהעריג‪ .‬האט אים דער חפץ‬ ‫צייט וואס מען לאזט אלעס איבער‪ ,‬מען נעמט זיך‬ ‫חיים צוריק געפרעגט‪ ,‬דו ביסט דא אויף געסטעריי‪,‬‬ ‫גארנישט מיט‪ ,‬אין מלוין לו לאדם לא כסף ולא זהב‬ ‫וואו שטייסטו איין‪ .‬האט ער געזאגט‪ ,‬ער שטייט איין‬ ‫ולא אבנים טובים ומרגליות (אבות ו‪-‬ט)‪ ,‬די וועלט איז‬ ‫אין דעם און דעם האטעל‪ ,‬א גאסט הויז ווי אזוי מען‬ ‫נאר א פרוזדור בפני הטרקלין (אבות ד‪-‬טז)‪ ,‬עס איז‬ ‫האט עס גערופן‪ .‬וויפיל צימערן האסטו דארט?‬ ‫נאר א דורכגאנג אז מען זאל קענען אנקומען צום‬ ‫זאגט ער‪ ,‬איין צימער‪ .‬איך דארף נאר א טיש‪ ,‬וואו‬ ‫עולם הבא‪ ,‬וואס דאס איז דיין ריכטיגע דירה‪ .‬די‬ ‫איך זאל קענען עסן‪ ,‬און א בעט אז איך זאל זיך‬ ‫דירה פון א מענטש איז נישט די וועלט‪ ,‬די וועלט איז‬ ‫קענען אראפלייגן‪ .‬זאגט אים דער חפץ חיים‪ ,‬זעהסט‬ ‫נאר א סוכה‪ ,‬עס איז נאר א דירת עראי‪ ,‬די עיקר פון‬ ‫דאך אז דו האסט נאר גענומען איין צימער‪ ,‬און דו‬ ‫דיין וועלט איז‪ ,‬זיך צוצוגרייטן דא אויף די וועלט‪ ,‬צו‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~לה~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫בעהט‪ ,‬אחת שאלתי מאת ה'‪ ,‬איך בעהט איין זאך‬ ‫דארפסט נישט קיין סאך צימערן‪ .‬זאגט ער‪ ,‬רבי‪ ,‬דא‬ ‫פונעם אייבערשטען‪ ,‬אז ווען איך בין דא אויף די‬ ‫בין איך אונטערוועגנס‪ ,‬אונטערוועגנס דארף איך‬ ‫וועלט‪ ,‬שבתי‪ ,‬מיין זיצן זאל זיין‪ ,‬בבית ה'‪ .‬נישט איך‬ ‫נישט קיין סאך‪ ,‬אונטערוועגנס איז מיר גענוג א‬ ‫זאל זיצן אין עולם הזה‪ ,‬נישט איך זיץ אין א סוכה‪,‬‬ ‫קליינע שטוב‪ ,‬אבער אינדערהיים האב איך א שיינע‬ ‫מיין גאנצע לעבן דארף זיין‪ ,‬שבתי בבית ה'‪ ,‬איך זאל‬ ‫גרויסע דירה‪ .‬זאגט אים דער חפץ חיים‪ ,‬איך בין אויך‬ ‫קענען זיצן בבית ה'‪ ,‬אויף דעם דארף זיין כל ימי חיי‪.‬‬ ‫אונטערוועגנס! אונטערוועגנס איז מיר גענוג נאר‬ ‫א מענטש דארף לעבן כל ימי חייו‪ ,‬כדי‬ ‫איין צימער‪ .‬אין מיין שטוב אינדערהיים‪ ,‬דארט האב‬ ‫אויפצושטעלן זיין בית‪ ,‬און נישט זיין פארנומען‬ ‫איך צוגעגרייט זייער א שיינע שטוב‪.‬‬ ‫אויפצושטעלן זיין סוכה‪ .‬אויפצושטעלן זיין בית‪,‬‬ ‫אויף דעם איז אחת שאלתי מאת ה' אותה אבקש‪,‬‬ ‫ווען א יוד גייט ארויס פון די סוכה‪ ,‬דארף ער‬ ‫שבתי בבית ה' כל ימי חיי‪ ,‬אז איך זאל קענען זיצן כל‬ ‫מיטנעמען מיט זיך‪ ,‬אז דאס לעבן פון די וועלט איז‬ ‫ימי חיי בבית ה'‪ ,‬אז די מחשבה פונעם מענטש זאל‬ ‫נאר א סוכה‪ ,‬עס איז נאר א דורכגאנג‪ ,‬מען נעמט זיך‬ ‫נישט ליגן אין עולם הזה‪ ,‬נישט ליגן אין די וועלט‪,‬‬ ‫גארנישט מיט פון די וועלט‪ .‬דער עיקר איז‪ ,‬וואס‬ ‫עס זאל ליגן אין 'בית' ה'‪ ,‬וואס דער בית דאס איז א‬ ‫מען קען טון פאר דעם בית‪ .‬מען דארף שטענדיג‬ ‫נצחי וואס בלייבט אויף שפעטער‪.‬‬ ‫טראכטן‪ ,‬עס ווארט אויף אונז א טרקלין אין הימל‪.‬‬ ‫יפה שעה אחת קורת רוח בעולם הבא‪ ,‬מכל חיי עולם‬ ‫מען הייבט אן פאר דעם‪ ,‬אם תחנה עלי מחנה‪ ,‬לא‬ ‫הזה (אבות ד‪-‬יז)‪ ,‬יעדע קלייניגקייט וואס ער האט‬ ‫יירא לבי‪ ,‬אם תקום עלי מלחמה בזאת אני בוטח‪ .‬א‬ ‫געטון אויף די וועלט‪ ,‬וועט אים זיין שפעטער א‬ ‫מענטש וועט קלערן‪ ,‬ווי אזוי קען איך צוקומען צו‬ ‫תענוג מער פון אלע תענוגי עולם הזה וואס א‬ ‫אחת שאלתי מאת ה' אותה אבקש‪ ,‬מען לעבט דאך‬ ‫מענטש קען זיך נאר פארשטעלן‪ .‬דאס דארף זיין‬ ‫אין עולם הזה‪ ,‬דער עולם הזה בליטשקעט‪ .‬עולם‬ ‫דער מהלך ווען א יוד גייט אוועק פון די סוכה‪,‬‬ ‫הבא זעהט מען דאך נישט פאר די אויגן‪ ,‬און עס איז‬ ‫געדענקען אז די וועלט איז נישט מער ווי א‬ ‫שווער צו קענען זיך מתגבר זיין‪ .‬אויף דעם האט‬ ‫דורכגאנג‪ ,‬די וועלט איז נאר א סוכה‪ ,‬דער תכלית פון‬ ‫דער אייבערשטער אונז געגעבן די הייליגע טעג‪,‬‬ ‫אונז איז‪ ,‬צו בויען א בית אין עולם הבא‪.‬‬ ‫חודש תשרי‪ .‬ווען א מענטש נעמט דעם חודש תשרי‬ ‫וואס ער איז אדורכגעגאנגען‪ ,‬און ער נעמט עס מיט‪,‬‬ ‫ויעקב נסע סכותה‪ ,‬ווען יעקב איז אוועקגעגאנגען‬ ‫מיט זיך‪ ,‬געדענקען שטענדיג‪ ,‬וואס האב איך געטון‬ ‫פון סוכות‪ ,‬וואס האט ער זיך מיטגענומען פון די‬ ‫אין חודש תשרי‪ ,‬איך האב תשובה געטון אויף אלע‬ ‫סוכה‪ ,‬אז ויבן לו בית (בראשית לג‪-‬יז)‪ ,‬איך דארף יעצט‬ ‫זאכן וואס מען האט נישט געדארפט צו טון‪ ,‬און עס‬ ‫בויען א הויז‪ ,‬ולמקנהו עשה סוכות‪ ,‬די וועלט איז‬ ‫איז אראפגעגאנגען פונעם חשבון וואס מען האט‬ ‫נאר א סוכה‪ ,‬עניני עולם הזה דאס איז נאר א סוכה‪,‬‬ ‫געהאט ביז יעצט‪ .‬עס איז דא א נייער חשבון‪ ,‬ראשון‬ ‫די וועלט איז נאר א דורכגאנג‪ ,‬מען דארף טראכטן‬ ‫לחשבון עונות‪ .‬מען האט געהאט א סוכה וואס מען‬ ‫ווי אזוי מען וויל בויען זיין הויז אין עולם הבא‪.‬‬ ‫איז געזעסן דארט זיבן טעג‪ ,‬וואס די סוכה האט אונז‬ ‫געלערנט‪ ,‬צו געדענקען אז דו זיצט אין א סוכה‪ ,‬דו‬ ‫ווען מען גייט אוועק פון דעם יום טוב‪ ,‬דארף מען‬ ‫זיצט אין א עולם הזה וואס איז נאר א סוכה‪ ,‬נישט‬ ‫וויסן אז אלע הבלי עולם הזה איז נאר א דורכגאנג‪,‬‬ ‫דאס איז דיין פלאץ‪ ,‬דיין פלאץ איז א בית‪ ,‬זיך‬ ‫וואס מען האט דערפון גארנישט‪ .‬קיינער האט‬ ‫צוצוגרייטן אויף יענע וועלט‪ .‬דאס גיט דעם כח אז א‬ ‫גארנישט פון דאס וואס ער האט געטון מיט יארן‬ ‫יוד זאל עס קענען אויספירן שפעטער‪.‬‬ ‫צוריק‪ ,‬אלע תענוגים‪ ,‬מיט אלע זאכן‪ ,‬איז נישט‬ ‫מעלה ומוריד‪ .‬זאכן וואס ער האט אבער געטון פארן‬ ‫ווען מען רעכנט צוזאם וויפיל שעות איז דא אין די‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬דאס בלייבט אויף שטענדיג‪ ,‬און מיט‬ ‫צען טאג פון עשרת ימי תשובה‪ ,‬און אין די זיבן טעג‬ ‫דעם גייט ער בויען זיין בית אויף שפעטער‪.‬‬ ‫פון סוכות‪ ,‬זיבעצן טעג‪ .‬יעדן טאג האט פיר און‬ ‫*‬ ‫צוואנציג שעה‪ ,‬קומט עס אויס די מספר פון זא"ת‪,‬‬ ‫פיר הונדערט און אכט שעה‪ ,‬איז עשרת ימי תשובה‬ ‫דוד המלך בעהט (תהלים כז‪-‬ד)‪ ,‬אחת שאלתי מאת ה'‪,‬‬ ‫מיט יום טוב פון סוכות‪ .‬אם תחנה עלי מחנה‪ ,‬לא יירא‬ ‫אותה אבקש‪ ,‬שבתי בבית ה' כל ימי חיי‪ .‬דוד המלך‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~לו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דער עיקר איז‪ ,‬בכל דרכיך דעהו (משלי ג‪-‬ו)‪ ,‬מען גיט‬ ‫לבי‪ ,‬אם תקום עלי מלחמה‪ ,‬אויב איך האב א מלחמה‪,‬‬ ‫דאך אוועק אזויפיל צייט פאר עולם הזה‪ ,‬און מיט‬ ‫און עס איז שווער זיך מתגבר זיין‪ ,‬ב'זאת' אני בוטח‪,‬‬ ‫איין גוטע כוונה וואס ער האט אינזין לשם שמים‪,‬‬ ‫איך פארלאז מיך אויף דעם 'זאת'‪ .‬אונז האב מיר‬ ‫איך עס‪ ,‬איך טרינק‪ ,‬איך מאך געשעפטן‪ ,‬כדי איך‬ ‫געהאט דעם מספר פון 'זאת' שעות‪ ,‬פיר הונדערט און‬ ‫זאל קענען דינען דעם אייבערשטען‪ ,‬איך זאל קענען‬ ‫אכט שעה האבן מיר געהאט עשרת ימי תשובה‪ .‬א‬ ‫טוען א נחת רוח פארן באשעפער‪ ,‬נמצא עובד את‬ ‫ראש השנה‪ ,‬מיט א יום כיפור‪ ,‬מיט עשרת ימי תשובה‬ ‫בוראו תמיד‪ ,‬דינט ער דעם אייבערשטען שטענדיג‪.‬‬ ‫מיט סליחות‪ ,‬נאכדעם איז געקומען תשובה מאהבה‪,‬‬ ‫זיבן טעג וואס מען איז געזעסן אין די סוכה‪ ,‬און מען‬ ‫זאל דער אייבערשטער געבן‪ ,‬מען זאל קענען זיין‬ ‫האט זיך אויסגעלערנט אז די וועלט איז נאר א עולם‬ ‫אין די בחינה פון נמצא עובד את בוראו תמיד‪ ,‬מען‬ ‫הזה‪ ,‬עס איז נאר א דורכגאנג‪ ,‬עס איז נאר א סוכה‪,‬‬ ‫זאל קענען דינען דעם אייבערשטען שטענדיג‪ .‬דער‬ ‫בזאת אני בוטח‪ ,‬אין דעם טוה איך מיך בוטח זיין‪.‬‬ ‫באשעפער זאל מקבל זיין די אלע מחשבות טובות‬ ‫אחת שאלתי מאת ה'‪ ,‬און איך בעהט פונעם‬ ‫וואס אונז האב מיר געהאט‪ ,‬אלע קבלות טובות וואס‬ ‫אייבערשטען‪ ,‬שבתי בבית ה' כל ימי חיי‪.‬‬ ‫מען האט גענומען אויף זיך‪ ,‬אלע תפלות וואס מען‬ ‫*‬ ‫האט פארגאסן דאס הארץ פארן רבונו של עולם‪,‬‬ ‫דער אייבערשטער איז א שומע תפלת כל פה‪ ,‬יעדע‬ ‫ווען מען גייט אוועק פונעם יום טוב‪ ,‬דארף מען‬ ‫מויל וואס האט עפעס געדאווענט אין די הייליגע‬ ‫מיטנעמען מיט זיך די געדאנקען וואס מען האט‬ ‫טעג‪ ,‬האט דער אייבערשטער צוגעהערט די תפלה‪.‬‬ ‫פריער גערעדט‪ .‬יום טוב האט דאך יעדן איינעם‬ ‫דער באשעפער איז נישט ממאס א תפילת עני‪ ,‬עס‬ ‫אויפגעהויבן‪ .‬מען זאל זיך נישט אונטערשאצן פון‬ ‫איז נישט קיין נפקא מינה ווי אזוי ער זעהט אויס‪,‬‬ ‫וואס מען איז‪ .‬א מענטש זאגט אסאך מאל‪ ,‬איך בין‬ ‫דער באשעפער איז מקבל אלע תפלות וואס מען‬ ‫גארנישט‪ ,‬פון מיר וועט ממילא גארנישט זיין‪ ,‬עס איז‬ ‫האט מתפלל געווען‪ .‬מען דארף זעהן עס זאל נישט‬ ‫נישט קיין נפקא מינה‪ ,‬איך זאל יעצט אויף די עלטער‬ ‫זיין קיין עיכוב‪ ,‬אז עס זאל קענען אראפקומען די‬ ‫אנהייבן צו לערנען? יעצט וועל איך אנהייבן צו טון‬ ‫שפע פונעם אייבערשטען‪.‬‬ ‫דברים טובים? עס איז קיינמאל נישט צו שפעט! אונז‬ ‫זעמיר א נייע בריה‪ ,‬מען דארף זיך באטראכטן כאילו‬ ‫דער באשעפער זאל העלפן אי"ה‪ ,‬מען זאל זוכה זיין‬ ‫ער איז היינט געבוירן געווארן‪ .‬וואס עס איז געווען‬ ‫אז אלע תפלות זאלן ווערן אנגענומען‪ ,‬און מען זאל‬ ‫ביז יעצט‪ ,‬האט יום כיפור אלעס אפגעווישט‪ ,‬כי ביום‬ ‫קענען דינען דעם אייבערשטען מתוך שמחה וטוב‬ ‫הזה יכפר עליכם לטהר אתכם מכל חטאתיכם‪.‬‬ ‫לבב‪ .‬עס קומט א ניי יאר‪ ,‬זאל גאנץ כלל ישראל‬ ‫מיטנעמען מיט זיך די קדושה פון סוכה‪ ,‬זיצן בצילא‬ ‫געבענטשט ווערן מיט נחת ביי די קינדער‪ .‬די וואס‬ ‫דמהימנותא‪ ,‬אין צל פונעם אייבערשטען‪.‬‬ ‫דארפן קינדער‪ ,‬זאל דער באשעפער געבן קינדער‪,‬‬ ‫ערליכע קינדער‪ ,‬געזונטע קינדער‪ .‬דער‬ ‫מקבל זיין אויף זיך די אלע קבלות טובות וואס מען‬ ‫אייבערשטער זאל געבן אריכת ימים ושנים טובים‪.‬‬ ‫האט געהאט‪ ,‬און איבערטראכטן ווי אזוי גיי איך עס‬ ‫די אלע וואס דארפן א רפואה‪ ,‬זאל דער באשעפער‬ ‫אויספירן למעשה‪ ,‬ווי אזוי גייט אויסקוקן מיין‬ ‫היילען‪ ,‬און די וואס זענען געזונט‪ ,‬זאל דער‬ ‫ווינטער‪ ,‬ווי אזוי וועט אויסקוקן מיין דאווענען‪ .‬די‬ ‫אייבערשטער געבן מען זאלן נישט קראנק ווערן‪.‬‬ ‫איינציגע שעה וואס א יוד האט איבערן טאג‪ ,‬וואס‬ ‫מען זאל האבן פרנסה בהרחבה‪ ,‬עס זאל זיין לחם‬ ‫ער איז צוגעבינדן צום אייבערשטען‪ ,‬און מען קען‬ ‫חם‪ ,‬אזוי ווי דער אייבערשטער האט אונז געוויזן יום‬ ‫קונה זיין אהבת ה'‪ ,‬איז נאר אין די שעה פון תפלה!‬ ‫טוב‪ ,‬אז ער וויל משפיע זיין פאר אונז‪ ,‬ראו חיבתכם‬ ‫אינדרויסן אויף דער גאס איז מען נישט קונה קיין‬ ‫לפני המקום‪ ,‬זאלן מיר אלע זוכה זיין דערצו‪ .‬מען‬ ‫אהבת ה'‪ ,‬נאר די שעה וואס מען זיצט אין בית‬ ‫זאל קענען דינען דעם אייבערשטען בשמחה ובטוב‬ ‫המדרש און מען דאווענט‪ .‬מען זאל קענען אויסנוצן‬ ‫לבב‪ .‬מען זאל זוכה זיין אז דאס יאר וועט זיין שנת‬ ‫די שעות פון תפלה‪ .‬און אלע פרייע צייטן‬ ‫גאולה וישועה‪ ,‬בביאת בן דוד‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫אוועקגעבן פאר תורה‪.‬‬ ‫קול מעדני מלך וויען – ‪MechonMMVien@Gmail.com • 8174.7748817‬‬ ‫הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו ‪1.84..44.141‬‬ ‫חג הסוכות תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~לז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬