צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

גליון קצ״ח • חג הסוכות תשפ״ז • צום פינטל
ווען די פסולת גייט ארויף
ראש השנה און יום כיפור ווערן צוזאמגעקליבן אין חג הסוכות
וואס האב איך פארדינט פון דער תפילה אין סוכות געשעט א וואונדערליכע זאך .די זאכן וואס
זענען געלעגן אונטן ,גייען ארויף .די שטרוי ,בלעטער און
נאך ראש השנה און יום כיפור כאפט זיך צומאל אריין א צווייגן ,אלעס וואס בלייבט איבער פונעם גורן ויקב ווערט
מחשבה :וואס איז מיר געבליבן פון אלע תפילות? איך בין פסולת ,און זיי ווערן די סכך .א גאנץ יאר ווארפט מען זיי
געשטאנען שעות אין בית המדרש ,געזאגט פיוטים, אוועק ,אראפ אויף דער ערד; אין סוכות הייבט מען זיי אויף,
געהערט תקיעות ,געוויינט ,געבעטן און מקבל געווען מ'לייגט זיי העכער דעם קאפ.
קבלות .וואס האב איך יעצט אין דער האנט? וואס קען איך ״באספך מגרנך ומיקבך״ ,דער סכך קומט פון פסולת גורן
למעשה איינקעשן פון דער גאנצער עבודה? ויקב .דוקא דאס וואס דער מענטש דארף שוין נישט ,די
פון די אנדערע זייט ,א איד אויף די עצם זאך וואס ער איז שיריים וואס זענען געבליבן נאכן ארויסנעמען די עיקר ,זיי
ארויס מיט אביסל מער יראת שמים ,דאס אליינס איז ביי
אים א גרויסער רווח .אויב איין רגע אמונה איז אריין אין זיין ווערן יעצט דער עיקר פון דער מצוה .אונטער די פסולת
הארץ ,אויב ער האט איינמאל געשפירט אז ער שטייט פארן זיצט א איד ,ער עסט ,טרינקט און שלאפט ,און ברענגט זיין
מלך ,אויב איין אמת׳ע ווארט איז ארויס פון זיין מויל ,האט גאנץ לעבן אונטערן שאטן פון דער שכינה.
ער אן אוצר. אין סוכות דרייט זיך דער סדר איבער .די פסולת גייט
א משהו יראת שמים איז אויך עפעס .א ארויף .דער מענטש זיצט אונטן ,און די שטרוי און צווייגן
משהו אמונה איז אויך עפעס .איין רגע שטייען העכער פון אים .דאס וואס איז א
וואס דאס הארץ האט זיך געעפנט איז גאנץ יאר געווען אונטער זיינע פיס,
אן אוצר וואס מען קען נישט געפינט זיך יעצט איבער זיין קאפ און
אפמעסטן .ער דארף עס נישט נעמט אים ארום מיט קדושת
ווייזן פאר אנדערע ,און ער הסוכה .פלוצלינג ווערט קלאר אז
דארף עס נישט שפירן יעדע א זאך וואס איז געפאלן איז
נישט ארויסגעפאלן פון דעם
מינוט .ער ווייסט אז אין אייבערשטנ׳ס וועלט .זי
ראש השנה און יום כיפור
איז עפעס גוטס אריין אין האט נאך א פלאץ ,זי האט
אים .אפילו עס איז קליין נאך א תפקיד ,און מען קען
און איידל ,איז עס זייער פון איר נאך מאכן א דירה
טייער. פאר דער שכינה.
אין סוכות לערנט דער דער ענן הקטורת ווערט
איד מחשיב צו זיין אויך א סכך
זאך וואס האט נישט קיין
פרייס .דער סכך איז נישט פון וואו האבן מיר
קיין טייערע מאכל אין א כוח דעם באקומען
סטאר .ער איז פסולת גורן אויפצוהייבן די פסולת? דער
ויקב .און דאך ,ווען ער כוח הייבט זיך אן אין יום
כיפור .יום כיפור זאגן די
ליגט אויפן ריכטיגן פלאץ, ספרים ווערן פון די עבירות
ווערט ער א מצוה .אזוי איז זכיות ,די פסולות ווערט חשוב.
אויך א קליינער רגע יראה .אפשר די ספעציעלע עבודה פון יום
קען מען אים נישט גלייך איינקעשן, כיפור אין בית המקדש איז געווען דער
אבער ער שטייט העכער פונעם קאפ, כניסה פונעם כהן גדול לפני ולפנים מיט
היט דעם מענטש און נעמט ארום זיין דער קטורת .ער איז אריין אין הייליגסטן
לעבן. פלאץ ,האט געלייגט די קטורת אויפן פייער,
דער קאפ טיילט חיות פארן גאנצן גוף און דער גאנצער מקום איז אנגעפילט געווארן מיטן ענן ,ווי
ראש השנה הייסט ראש ,נישט בלויז דער ערשטער טאג עס שטייט :״וכסה ענן הקטורת את הכפורת אשר על
פונעם יאר .דער קאפ איז נישט נאר דער ערשטער אבר; העדות״ .די קטורת לערנט אונז ווי אזוי מ'הייבט אויף דעם
ער איז דער פלאץ פון וואו חיות ,הרגשה און הנהגה גייען 'חלבנה' וואס איז נישט חשוב .אליין האט די חלבנה געהאט
ארויס צום גאנצן גוף .דער מוח טראכט ,באשליסט און א שלעכטן ריח ,און דאך קען מען נישט מאכן די קטורת אן
פירט ,און דערנאך גייען די כוחות צו די אויגן ,צום הארץ ,צו איר .מען לייגט זי צווישן אלע אנדערע סממנים ,און מען
די הענט און פיס. הייבט אלעס אינאיינעם אויף אויפן פייער.
אזוי איז ראש השנה .אין ראש השנה ווערן נמשך די פון דעם ענן קומט דער סכך .נאכדעם וואס אין יום כיפור
מוחין פונעם גאנצן יאר .דער מענטש זעט נאך נישט וואס באקומען מיר דעם כוח אויפצוהייבן די חלבנה ,קענען מיר
וועט געשען אין חשון ,טבת ,ניסן אדער תמוז .אבער דער אין סוכות אויפהייבן פסולת גורן ויקב .די קטורת ווייזט אז
קאפ האלט שוין אין זיך די חיות וואס וועט שפעטער ווערן קיין איד ווערט נישט ארויסגעווארפן פונעם כלל; דער סכך
צעטיילט פאר אלע אברים .ראש השנה איז דער שורש פון ווייזט אויף 'לא ידח ממנו נידח' ,קיין שום חלק פון דער
וואו יעדער טאג אין יאר וועט באקומען זיין חלק. בריאה ווערט נישט פארפאלן ,אלעס גייט דורך זיין 'פראסעס',
דאס איז דא ,אין א געוויסן מאס ,ביי יעדער תפילה. אבער צום סוף האט ער זיין עלייה .דער שוואכער ריח גייט
אינדערפרי דאווענט דער מענטש און איז ממשיך דעת און ארויף לריח ניחוח ,און דער אוועקגעווארפענער צווייג גייט
חיות פארן גאנצן טאג .ער גייט אביסל ארויף ,ער שטעלט ארויף און ווערט דער שאטן פון א מצוה.
עמוד 1
גליון קצ״ח • חג הסוכות תשפ״ז • צום פינטל
מיר זיי נישט נאר פאר זיך .מיר הייבן זיי צוריק צום זיינע מחשבות אין סדר ,ער דערמאנט זיך פאר וועמען ער
אייבערשטן. לעבט און וואס זיין תכלית איז ,און דערנאך גייט ער אראפ
דער לולב שטייט גראד און זיין קאפ גייט הויך ארויף. צו זיינע געשעפטן .די תפילה איז דער קאפ פונעם טאג .פון
ארום זענען די הדסים און ערבות ,און אין דער צווייטער איר דארפן באקומען די הענט וואס ארבעטן ,די פיס וואס
האנט דער אתרוג .פארשידענע זאכן ,מיט פארשידענע גייען אין גאס ,און דער מויל וואס רעדט מיט מענטשן.
טעמים און ריחות ,אלעס ווערט איין אגודה .יעדער ברענגט אין ראש השנה טוט מען די עבודה פארן גאנצן יאר .מען
וואס ער האט ,און אלע גייען צוזאמען ארויף. שטייט שעות און דאווענט ,מען גריבלט אויבן ,און מען איז
עס איז נישט בלויז א עלייה פון די חשוב׳ע זאכן .די ממשיך מוחין פאר אלע קומענדיגע טעג .יעדע תקיעה,
ערבה ,וואס האט נישט קיין טעם און נישט קיין ריח ,שטייט יעדער פסוק מלכיות ,יעדער זכרון און יעדע תפילה פלאנצן
אין דער אגודה .מען לייגט זי נישט אין א זייט .אויך זי גייט א שורש .במשך די יאר טיילט זיך דער שורש צו א טאג נאך
ארויף .פונקט ווי די חלבנה אין דער קטורת און די פסולת א טאג ,צו נאך א נסיון און נאך א בחירה.
אין סכך ,אזוי ווערט אויך די ערבה איינגעקליבן און און יא ,אויך אין פרנסה קעשט מען איין די תפילות .דאס
אויפגעהויבן. איז אויך א חלק פון דער חיות וואס גייט פונעם קאפ צום
די קטורת זאמלט פארשידענע ריחות ,אויך די חלבנה .די גוף .דער גוף דארף עסן ,א שטוב און קליידער ,און דאס
סוכה זאמלט פסולת גורן ויקב .די ארבעה מינים זאמלען ווערט אויך נקבע אין ראש השנה .אבער די מוחין זענען
פארשידענע מינים ,אויך די ערבה .אין אלע דריי זעט מען נישט בלויז א וועג צו באקומען צרכי הגוף .זיי זענען די
דעם זעלבן יסוד :קדושה נעמט נישט נאר דאס וואס זעט פנימיות׳דיגע חיות וואס וועט באגלייטן דעם מענטש אין
שוין אויס שלם און חשוב .זי קען איינזאמלען אויך דאס אלעס וואס ער וועט באקומען.
ווייניגער חשוב ,עס צושטעלן צום כלל און עס אויפהייבן. סוכות איז דער זמן פון אסיפה
אין יום כיפור גייט דער ענן הקטורת ארויף .אין סוכות
די תורה רופט סוכות ״חג האסיף״ .א גאנץ יאר זענען
ווערט דער ענן דער סכך איבערן קאפ .דערנאך נעמט דער
מענטש די ארבעה מינים אין זיינע הענט און הייבט אויך זיי זאכן געוואקסן אין פעלד ,און יעצט זאמלט דער מענטש זיי
אויף .קודם נעמט דער אייבערשטער אים ארום פון אויבן, איין .ער שאפט זיי נישט אין סוכות; זיי זענען שוין געוואקסן
און דערנאך זאמלט ער אליין וואס עס געפינט זיך אין דער חדשים לאנג .יעצט ברענגט ער זיי אריין און זעט וואס עס
וועלט און הייבט עס צוריק ארויף. איז באמת געוואקסן אין זיין פעלד.
אויך אין דער עבודה פון חודש תשרי איז דא זריעה,
איינקעשן די תפילות פון די ימים נוראים צמיחה און אסיפה .אין ראש השנה און יום כיפור האט דער
מען קען זאגן ,אז נטילת ארבעה מינים איז דער זמן ווען מענטש איינגעפלאנצט תפילות .ער האט ממשיך געווען
דער איד קעשט איין די ראש השנה׳דיגע און יום כיפור׳דיגע מוחין ,אויפגעוועקט רצונות ,אויפגעהויבן די חלבנה און
תפילות .ער קעשט זיי נישט בלויז אין געלט .ער נעמט געטון תשובה .אסאך מאל ווייסט ער נאך נישט וואס איז
ארויס פון זיי די דעת ,די יראה ,די אמונה און די שמחה ארויסגעוואקסן דערפון .עס קומט סוכות און מען הייבט אן
וואס זענען געווען באהאלטן אין זיי. איינצוזאמלען די פירות.
יעצט פארשטייט מען דעם גאנצן יום טוב ווי איין מהלך. דאס מיינט נישט אז מען זעט שוין אלע ישועות .די
אין ראש השנה איז מען ממשיך א ראש און מוחין פארן ערשטע אסיפה איז אינעם נפש .דער מענטש הייבט אן צו
גאנצן יאר .אין יום כיפור הייבט מען אויף אלע חלקים פונעם דערקענען אז ער האט עפעס אין דער האנט .ער זאמלט די
מענטש אינעם ענן הקטורת ,און אפילו די חלבנה גייט ארויף רגעים פון אמונה ,דאס ביסל יראה ,די גוטע רצונות און די
לריח ניחוח .פון דעם ענן קומט דער סכך .דעריבער האט אמת׳ע ווערטער וואס ער האט געזאגט .ער לאזט זיי נישט
סוכות דעם כוח אויפצוהייבן פסולת גורן ויקב און איר געבן א איבער אין בית המדרש נאך ראש השנה און יום כיפור .ער
פלאץ העכער פונעם קאפ. נעמט זיי מיט אין דער סוכה.
דאס איז חג האסיף .מען זאמלט אלע תפילות .מען דאס איז די שמחה פון סוכות .ראש השנה שטייט דער
זאמלט די גוטע מחשבות .מען זאמלט די רגעים פון יראה מענטש מיט יראה .אין יום כיפור פאסט ער ,זאגט וידוי און
וואס זענען געווען צעשפרייט צווישן שעות פון דאווענען .מען הייבט אלעס אויף .אין סוכות הייבט ער אן צו שפירן אז די
זאמלט אויך די חלבנה ,די פסולת און די ערבה .גארנישט עבודה באלאנגט צו אים .זי בלייבט נישט נאר אין הימל .זי
מוז נישט בלייבן אינדרויסן. קומט אראפ און ווערט סכך ,דפנות ,עסן ,טרינקען און זיצן.
אין סוכות גייט די פסולת ארויף .די חלבנה גייט ארויף .די די קדושה גייט אריין אינעם פשוט׳ן לעבן.
ערבה גייט ארויף .די תפילות וואס האבן אויסגעזען שוואך יעצט פארשטייט מען פארוואס חג האסיף איז זמן
גייען ארויף .די געפאלענע חלקים פונעם מענטש ווערן שמחתנו .שמחה קומט ווען דער מענטש דערקענט וואס ער
איינגעקליבן .וואס איז געווען צעשפרייט ווערט איין אגודה, האט .ווילאנג ער מיינט אז ער האט גארנישט גע׳פועל׳ט,
און וואס איז געווען אונטן ווערט א שאטן איבערן קאפ. איז זיין הארץ פארמאכט .ווען ער זאמלט זיינע גוטע נקודות
דער מענטש זיצט אונטערן סכך און זאגט :אויך מיין און דערקענט אז יעדער משהו איז אן אוצר ,ווערט ער
פסולת קען ארויפגיין .ער נעמט דעם לולב און זאגט :אויך פרייליך.
מיינע צעשפרייטע חלקים קענען ווערן צוזאמגעקליבן .ער די ארבעה מינים גייען ארויף בתנופה
ברענגט די ארבעה מינים צום הארץ און זאגט :אלעס וואס
איך האב אויפגעהויבן אין ראש השנה און יום כיפור קען נאכדעם וואס מען גייט אריין אין סוכה נעמט מען די
יעצט אראפקומען אין מיר און ווערן חיים. ארבעה מינים :לולב ,אתרוג ,הדסים און ערבות .מען נעמט
חג הסוכות איז דער יום טוב פון מקיפים .אלעס וואס איז זאכן וואס זענען געוואקסן פון דער ערד ,מען ברענגט זיי
ארויף אין תפילה קומט אראפ און איז מקיף דעם מענטש. צוזאמען ,מ'בינדט זיי און מ'הייבט זיי אויף.
נאכדעם וואס דער תחתון איז ארויף צום עליון ,קומט דער דאס איז א המשך פון דער עבודת הסכך .ביים סכך הייבן
עליון צוריק אראפ צום תחתון און נעמט אים ארום כביכול. מיר אויף די פסולת און לייגן זי העכער פונעם קאפ .ביי די
אינדערמיט זיצט דער איד ,ארומגענומען פון אלע זייטן, ארבעה מינים הייבן מיר אויף די צומח אין האנט .נאכדעם
זאמלט איין זיין גאנץ לעבן און פרייד זיך מיט זיין וואס מיר האבן צוזאמגעקליבן די פירות פונעם יאר ,האלטן
באשעפער.
עמוד 2
גליון קצ״ח • חג הסוכות תשפ״ז • צום פינטל
לעבן מיט די פסולת
דער געפאלענער עפל ,די קערלעך וואס די טויב האט געפונען ,און דאס לעבן וואס קומט צו זיין פלאץ
פסולת גורן ויקב נעבן דעם בית המדרש וואו איך דאוון שטייט אן עפל בוים.
יעדן טאג גייען דארט דורך אסאך מענטשן .מען גייט אריין אין
דאס איז אויך דער סוד פון דער סוכה .די תורה זאגט :״חג בית המדרש ,מען גייט ארויס ,מען איילט צו דער ארבעט און
הסוכות תעשה לך שבעת ימים באספך מגרנך ומיקבך״ .חז״ל צו אלע ענינים .אינדערצווישן ווערן אויפן בוים צייַטיג שיינע
לערנען אז דער סכך קומט פון פסולת גורן ויקב ,פון די זאכן עפל ,זיי פאלן אראפ ,ווערן צוטרעטן אונטער די פיס ,און די
וואס בלייבן איבער נאכדעם וואס דער מענטש האט גאנצע גאס ווערט אנגעשמיצט .כמעט קיינער הייבט נישט אויף
צוזאגעקליבן די תבואה און וויין .די חשוב׳ע מאכלים נעמט ער די אויגן צום בוים און בייגט זיך נישט אראפ צו די עפל.
אריין אין שטוב ,און די שטרוי ,צווייגן און פסולת ווערן סכך קיינער וויל זיך נישט מטריח זיין זיך אראפצובייגן ,אויפהייבן
פאר א מצוה. א גאנצן עפל ,אים אהיימנעמען ,אפוואשן און עסן .חוץ פון
די סוכה איז נישט געבויט פון דעם חלק וואס דער מענטש מיר .איך בין דער איין משוגענער וואס בייגט זיך אראפ ,זוכט
האט געגעסן און הנאה געהאט .זי איז געבויט פון די שיריים. צווישן די עפל איינעם וואס איז נישט צוטרעטן ,הייבט אים אויף
דער סכך איז נישט קיין מאכל און נישט קיין שיינע כלי ,און און נעמט אים אהיים .איך וואש אים גוט ,מאך א ברכה און עס
מענטשן צאלן נישט פאר אים קיין גרויסע געלטער .און דאך אים .ער איז פריש ,היימיש און זיס .אפילו די שאלעכץ קען
ווערט דוקא מיט אים מקיים די מצוה .דער מענטש זיצט מען עסן .מען האט אים נישט געשמירט .עס איז א פשוט׳ער
אונטער דער פסולת ,מאכט דארט ברכות ,עסט און שלאפט, עפל וואס איז געוואקסן דא נעבן בית המדרש.
און לייגט זיין גאנץ לעבן אונטער דעם פשוט׳ן סכך.
די קערלעך וואס די טויב האט געפונען
דור הולך ודור בא
איין טאג בין איך דארט דורכגעגאנגען און געזען א טויב
אין סוכות לייענט מען קהלת .אויפן ערשטן בליק שטיין אינעם צוקוועטשטן עפל .זי האט געפיקעט
רעדט קהלת פון א וועלט וואו אלעס גייט נאכאמאל און נאכאמאל .קודם האב איך זיך
פארביי :״דור הולך ודור בא״; די זון גייט אויף געוואונדערט :וואס זוכט זי אין די שמיץ? ביי
און אונטער; דער ווינט גייט און קערט זיך די מענטשן איז דאס געווען א צוטרעטער
צוריק; די טייכן לויפן צום ים און דער ים עפל ,א שמוציגע זאך וואס מען דארף
ווערט נישט פול .דער מענטש ארבעט, אוועקווארפן .אבער די טויב איז
בויט ,זאמלט און קויפט ,און צום סוף געשטאנען מיט אן ערנסטקייט,
גליטשט אלעס ארויס פון זיינע הענט. געפיקעט און אוועקגערוקט שטיקלעך
אבער אין קהלת ליגט אויך א עפל ,כאילו זי ווייסט פונקטליך וואס
ברייטערע הסתכלות .דאס לעבן זי זוכט.
ווערט נישט בלויז פארשווינדן; עס איך האב זיך מתבונן געווען און
קומט צוריק אין נייע צורות .וואס געזען אז זי זוכט נישט בעיקר דעם
ס'פארשווינדט פון אונזערע אויגן אין פלייש פונעם עפל .זי זוכט די
איין פלאץ קומט צוריק ערגעץ קערלעך אינעווייניג .אין יעדן עפל
אנדערש .מיר האלטן נישט דאס קערלעך, קליינע דא זענען
לעבן אין דער האנט ,ווייל דאס לעבן אויסגעשטעלט אינעם הארץ פונעם
איז נישט אונזער אייגנטום .עס איז א עפל ,און די טויב פיקט אינעם
תנועה וואס דער אייבערשטער פירט צוקוועטשטן עפל כדי צוצוקומען דוקא
אין זיין וועלט. צו זיי .וואס ביי מענטשן איז געווען א
דער עפל קומט פונעם בוים און קערט מיאוסער אוועקגעווארפענער עפל ,איז
זיך צוריק אינעם סדר החיים .אמאל גייט ביי איר געווען א פלאץ מיט גוטע עסן
ער צוריק אין דער ערד .אמאל וואקסט אינעווייניג.
פונעם קערל א נייער בוים .אמאל עסט די פלוצלינג האב איך נישט געזען בלויז א
טויב דעם קערל און זיין כוח החיים גייט אריין געפאלענעם עפל ,נאר א גאנצן סדר פון לעבן.
אין איר .דער עפל בלייבט נישט קיין עפל ,דער קערל דער בוים האט ארויסגעגעבן אן עפל ,און אינעם עפל
בלייבט נישט קיין קערל ,און דאס לעבן שטייט נישט אויף איין זענען געוואקסן קערלעך .דער קערל טראגט אין זיך דעם כוח
פלאץ .איין צורה גייט פארביי און פון איר קומט אן אנדער פון א נייעם בוים .ווען ער וואלט געפאלן אין א פאסיגן פלאץ
צורה. און זיך איינגעכאפט אין דער ערד ,וואלט פון אים געקענט
אליין געבן חשיבות אנהייבן א נייער בוים ,מיט נאך עפל און נאך קערלעך .אבער
עס זענען דא מענטשן וואס קענען נישט מחשיב זיין א זאך, דא איז געקומען די טויב און אויפגעגעסן דעם קערל .דאס
ווען אנדערע זענען דאס נישט מחשיב .זיי דארפן זען א שיינעם לעבן וואס איז געווען באהאלטן אינעם קערל איז יעצט נישט
סטאר ,א הויכן פרייז און אסאך קונים .אבער באמת אין דער ארויסגעקומען אלס בוים; עס איז אריין אין דער טויב און
מענטש ליגט באהאלטן א כוח :אליינס צו געבן חשיבות פאר א געווארן א חלק פון איר לעבן.
זאך .צו זען א זאך וואס ליגט אין א זייט ,זיך אראפבייגן ,איר אפשר דערפאר האט מיך די טויב אזוי שטארק בארירט .זי
אויפהייבן און ארויסנעמען דעם גוטס. האט מיך געלערנט אז קיין זאך איז נישט מיאוס מצד עצמה.
איך קען דעם כוח אויך פון קליידער .אמאל ברענגען מענטשן עס איז דא א זאך וואס האט נאכנישט געפונען איר פלאץ.
בעגס און באקסעס פון קליידער וואס זיי ווילן שוין נישט .איך פארן מענטש אין גאס איז דאס עפל שמוץ; פאר דער טויב איז
קען זוכן אינעם הויפן און געפינען איין גוטע שיינע בגד .און ער אן אוצר מיט קערלעך; פאר דער ערד איז ער ווי טאפסאול
זייער אסאך מאל קען ער זיין שענער ווי א נייער בגד אין און אזוי ווייטער .די זעלבע זאך קען זיין ,פסולת פאר איינעם,
געשעפט. און לעבן פארן צווייטן.
דער בגד האט זיך נישט געטוישט אין דעם רגע וואס איך
האב אים אויפגעהויבן .וואס ס'האט זיך געטוישט איז דער יחס
עמוד 3
צום פינטל • חג הסוכות תשפ״ז • גליון קצ״ח
צו אים .איין רגע איז ער געלעגן אין א בעג צווישן זאכן וואס מקבל זיין ווען זי קומט ,מאכן א ברכה ,געבן כבוד ,און לאזן
קיינער וויל נישט; א רגע שפעטער איז ער געווארן א בגד פון דאס לעבן גיין ווייטער .וואס קומט יעצט צו מיר מוז נישט
א מענטש .איך האב אים געגעבן א פלאץ ,זיין 'וועליא' איז בלייבן ביי מיר; אבער ווילאנג עס איז אין מיין האנט ,קען איך
אנטפלעקט געווארן .אמאל דארף מען נישט ניי שאפן די זאך; אריינלייגן קדושה.
זינט איך האב געזען די טויב פיקן אינעם צוקוועטשטן עפל, מען דארף נאר אז איינער זאל זי זען ,אויפהייבן און זאגן :דו
קוק איך אנדערש אויף דער גאס .די עפל פאלן נאך אלץ. האסט נאך א פלאץ אין דער וועלט.
באמת איז דאס א גרויסער חלק פון דער עבודת האדם .דער מענטשן גייען נאך אלץ פארביי .אבער אינעם שמוץ זע איך א
אייבערשטער גיט אונז נישט אלעמאל זאכן שיין אויסגעשטעלט תנועה .איך זע א פרי וואס איז אמאל געווען א בלום .איך זע
אין א שוי־ווינדאו .אסאך מאל לייגט ער פאר אונז געפאלענע קערלעך וואס זענען געוואקסן אין אים .איך זע א טויב וואס
זאכן :א תפילה וואס ס'האט זיך נישט אזוי געשפירט ,א טאג געפינט זיי און באקומט פון זיי כוח צו לעבן.
און איך זע אויך מיין אייגענעם לעבן .נישט יעדע זאך שטייט וואס ס'קוקט אויס נישט געלונגען ,א געדאנק וואס קיינער האט
נישט מחשיב געווען ,א מענטש וואס איז נישט אנגענומען ,א שיין אויסגעשטעלט אין געשעפט .עס זענען דא געפאלענע
כוח אין נפש וואס האט נאכנישט געפונען א פלאץ .מיר תפילות ,אוועקגעשטופטע מחשבות ,כוחות וואס האבן נישט
באקומען א פלאץ ,און טעג וואס האבן אויסגעזען איבריג. באשליסן שנעל אז דאס איז פסולת.
מוצאי יום כיפור טאנצט מען מיט גרויס שמחה און מ'זינגט אבער אויב דער אייבערשטער האט מיר געגעבן כוח זיך
״המבדיל בין קודש לחול״ .דאס איז א שיינע הייליגע שמחה .אראפצובייגן צו אן עפל אין גאס ,אפשר האט ער מיר אויך
אבער דער מענטש מוז נישט ווארטן אז דער גאנצער ציבור געגעבן כוח זיך אראפצובייגן צו די פלעצער אין מיר ,דורכפיקן
זאל טאנצן מיט אים כדי צו וויסן אז ער האט געהאט א גוטן דעם צוקוועטשטן חיצוניות און געפינען א קערל פון לעבן.
איך דארף נישט ווארטן אז אנדערע זאלן געבן א פרייז .איך יום כיפור .ער קען זיך אליין פרייען מיט זיין באשעפער .ער
קען זאגן :ברוך השם ,איך האב געדאוונט .ברוך השם ,איך דארף נישט ווארטן אז איינער זאל זאגן אז מיין תפילה איז
בין געשטאנען אין בית המדרש .ברוך השם ,איך האב געזאגט געווען חשוב ,מיין שמחה איז ריכטיג ,אדער מיין לעבן איז
שיין .איך קען נעמען וואס מ'האט מיר געגעבן ,מאכן א ברכה אפאר אמת׳ע ווערטער .עפעס טייערס איז דא געווען.
די טויב דארף נישט דעם גאנצן עפל .אפאר קליינע קערלעך און זיך פרייען .איך קען געבן כבוד אויך פאר א זאך וואס
זענען גענוג .אויך דער מענטש ווייסט נישט וועלכע קליינע קיינער אנדערש איז נישט מכבד.
אויב מ'קען געבן כבוד פאר א געפאלענעם עפל ,קען מען נקודה אין זיין תפילה איז באמת לעבעדיג .ער קוקט אויף דער
גאנצער תפילה און זאגט :זי איז געווען צוקוועטשט; איך האב געבן כבוד פאר א געפאלענעם מענטש .אויב מען קען געפינען
געהאט מחשבות זרות; איך האב נישט געשפירט; איך האב א גוטע בגד אין א אוועקגעווארפענעם בעג ,קען מען געפינען
נישט געדאוונט ווי איך האב געוואלט .אבער אפשר איז אינעם א גוטן כוח אין א נפש וואס איז אוועקגעשטופט .אויב פסולת
גאנצן דאווענען געווען איין קערל פון אמת ,איין ווארט ,איין גורן ויקב קען ווערן סכך פאר א מצוה ,קען אויך חלקים פונעם
קרעכץ ,איין רגע וואס ער איז באמת געשטאנען פאר זיין לעבן וואס האבן אויסגעזען ווי פסולת ווערן דער פלאץ וואו די
שכינה רוט. באשעפער.
ווייל ביים אייבערשטן איז נישט דא קיין איבעריגע לעבן .עס אויך דער באשעפער איז כביכול בחינם
איז דא לעבן וואס אז נאכנישט אנגעקומען צו זיין פלאץ .עס
גייט און גייט ,עס איז זיך מתגלגל פון איין צורה צום צווייטן ביז דער כביכול עס ליגט דא נאך א טיפערער געדאנק.
זיין באשטימטע רגע קומט און די חיים ווערט נתגלה .אמאל נאמען ןזיי איז אייבישטשער אויף דער וועלט דא למטה
גייט דער קערל אין דער ערד און ווערט א בוים .אמאל עסט פון חיים די איז ער פארשעימט און מחולל .ער טיילט לעבן,
אלעס ,ער געבט ליכטיגקייט ,לופט ,וואסער ,פירות און כוחות ,אים א טויב און ער ווערט כוח אין איר גוף .אמאל קומט סוכות,
און אלעס בחינם .דערפאר שפירן מענטשן נישט אלעמאל די און די פסולת וואס איז געלעגן אונטן גייט ארויף און ווערט סכך
וועליו .ווען מען וואלט געדארפט צאלן יעדן אינדערפרי פארן איבערן קאפ.
דאן ווערט קלאר אז שמחה געפינט זיך נישט בלויז אין וואס אטעם ,וואלט מען געוואוסט ווי טייער ער איז .ווען מען וואלט
געדארפט קויפן יעדן שטראל זון ,וואלט מען זיך געוואונדערט .מיר האבן מצליח געווען אריינצוברענגען אין שטוב .עס איז דא
אבער דער אייבערשטער געבט און טיילט אן קיין פרייז ,און שמחה אויך אין דאס וואס איז געבליבן אינדרויסן ,אין די פסולת
גורן ויקב .אין דעם קען מען אויך מאכן א קביעות .עס איז דא דער מענטש ווערט צוגעוואוינט און גייט ווייטער.
אבער א איד קען זיך אראפבייגן און אויפהייבן .ער קען שמחה דוקא אין די פשוט׳ע זאכן ,אין די בחינם׳דיגע זאכן ,אין
נעמען אן עפל וואס איז געגעבן געווארן בחינם ,אים אפוואשן ,דער זאך וואס קיינער וויל נישט .ווען דער מענטש דערקענט
מאכן ״בורא פרי העץ״ ,און געבן כבוד פאר דעם וואס האט אז אלעס קומט פונעם באשעפער ,און אין אלעס איז זיכער דא
אים באשאפן .מיט איין ברכה ברענגט ער דעם עפל צוריק צו חיים .קען ער זיצן אין א סוכת עראי און זיך פרייען מיט א
זיין שורש .ביז יעצט זענען מענטשן דורכגעגאנגען און שלימות׳דיגע שמחה.
ער ווייסט אז דאס לעבן ווערט נישט פארלוירן .עס גייט געטרעטן .יעצט קומט איין מענטש און דערקענט :דא איז א
בריאה .דא איז א זיסקייט וואס דער אייבערשטער האט בלויז ווייטער .דער עפל גייט פונעם בוים צו דער ערד .דער
קערל גייט פונעם עפל צו דער טויב .די פסולת גייט פון גורן צו צוגעגרייט .דא איז לעבן.
דאס איז אפשר די ספעציעלע שמחה פון חג הסוכות .מיר דער סוכה .די מחשבה גייט פונעם הארץ צו דער תפילה .און
גייען ארויס פונעם קבועת׳דיגן הויז און זיצן אונטער זאכן וואס די תפילה גייט פונעם מענטש צו זיין באשעפער.
און אפשר זענען אלע שיינע עפל וואס קיינער הייבט נישט האבן נישט קיין גרויסע חשיבות אין די אויגן פון דער וועלט.
עס איז נישט קיין דאך פון שטיינער ,א שטארקע בנין און א אויף באשאפן געווארן דערפאר :אז איין טאג זאל דארט
חיצוניות׳דיגע פראכט .עס זענען ווענט ,סכך פון פסולת גורן דורכגיין א איד ,זיך אראפבייגן ,אויפהייבן אן עפל ,זען א טויב
וואס פיקט דוקא נאך די קערלעך ,און פון פריש לערנען וויפיל ויקב .און דארט זאגן מיר :״זמן שמחתנו״.
קהלת לערנט אז די וועלט גייט פארביי .די סוכה לערנט ווי לעבן דער אייבערשטער האט באהאלטן אויך אין וואס די וועלט
אזוי מען פרייד זיך אין דער וועלט וואס גייט פארביי .מען האט שוין גערופן פסולת.
דארף נישט האלטן יעדע זאך אויף אייביג .מען דארף איר
מכון מישרים — הרב שלום לאנגסאם | shalomlangs@gmail.com | 845-274-3516 :קול הלשון6053136803 :
עמוד 4
