gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

מוציא לאור: צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish

שבוע: סוכות (2026-09-21)

צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish — סוכות (2026-09-21)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון קצ״ח‬ ‫•‬ ‫חג הסוכות תשפ״ז‬ ‫•‬ ‫צום פינטל‬ ‫ווען די פסולת גייט ארויף‬ ‫ראש השנה און יום כיפור ווערן צוזאמגעקליבן אין חג הסוכות‬ ‫וואס האב איך פארדינט פון דער תפילה‬ ‫אין סוכות געשעט א וואונדערליכע זאך‪ .‬די זאכן וואס‬ ‫זענען געלעגן אונטן‪ ,‬גייען ארויף‪ .‬די שטרוי‪ ,‬בלעטער און‬ ‫נאך ראש השנה און יום כיפור כאפט זיך צומאל אריין א‬ ‫צווייגן‪ ,‬אלעס וואס בלייבט איבער פונעם גורן ויקב ווערט‬ ‫מחשבה‪ :‬וואס איז מיר געבליבן פון אלע תפילות? איך בין‬ ‫פסולת‪ ,‬און זיי ווערן די סכך‪ .‬א גאנץ יאר ווארפט מען זיי‬ ‫געשטאנען שעות אין בית המדרש‪ ,‬געזאגט פיוטים‪,‬‬ ‫אוועק‪ ,‬אראפ אויף דער ערד; אין סוכות הייבט מען זיי אויף‪,‬‬ ‫געהערט תקיעות‪ ,‬געוויינט‪ ,‬געבעטן און מקבל געווען‬ ‫מ'לייגט זיי העכער דעם קאפ‪.‬‬ ‫קבלות‪ .‬וואס האב איך יעצט אין דער האנט? וואס קען איך‬ ‫״באספך מגרנך ומיקבך״‪ ,‬דער סכך קומט פון פסולת גורן‬ ‫למעשה איינקעשן פון דער גאנצער עבודה?‬ ‫ויקב‪ .‬דוקא דאס וואס דער מענטש דארף שוין נישט‪ ,‬די‬ ‫פון די אנדערע זייט‪ ,‬א איד אויף די עצם זאך וואס ער איז‬ ‫שיריים וואס זענען געבליבן נאכן ארויסנעמען די עיקר‪ ,‬זיי‬ ‫ארויס מיט אביסל מער יראת שמים‪ ,‬דאס אליינס איז ביי‬ ‫אים א גרויסער רווח‪ .‬אויב איין רגע אמונה איז אריין אין זיין‬ ‫ווערן יעצט דער עיקר פון דער מצוה‪ .‬אונטער די פסולת‬ ‫הארץ‪ ,‬אויב ער האט איינמאל געשפירט אז ער שטייט פארן‬ ‫זיצט א איד‪ ,‬ער עסט‪ ,‬טרינקט און שלאפט‪ ,‬און ברענגט זיין‬ ‫מלך‪ ,‬אויב איין אמת׳ע ווארט איז ארויס פון זיין מויל‪ ,‬האט‬ ‫גאנץ לעבן אונטערן שאטן פון דער שכינה‪.‬‬ ‫ער אן אוצר‪.‬‬ ‫אין סוכות דרייט זיך דער סדר איבער‪ .‬די פסולת גייט‬ ‫א משהו יראת שמים איז אויך עפעס‪ .‬א‬ ‫ארויף‪ .‬דער מענטש זיצט אונטן‪ ,‬און די שטרוי און צווייגן‬ ‫משהו אמונה איז אויך עפעס‪ .‬איין רגע‬ ‫שטייען העכער פון אים‪ .‬דאס וואס איז א‬ ‫וואס דאס הארץ האט זיך געעפנט איז‬ ‫גאנץ יאר געווען אונטער זיינע פיס‪,‬‬ ‫אן אוצר וואס מען קען נישט‬ ‫געפינט זיך יעצט איבער זיין קאפ און‬ ‫אפמעסטן‪ .‬ער דארף עס נישט‬ ‫נעמט אים ארום מיט קדושת‬ ‫ווייזן פאר אנדערע‪ ,‬און ער‬ ‫הסוכה‪ .‬פלוצלינג ווערט קלאר אז‬ ‫דארף עס נישט שפירן יעדע‬ ‫א זאך וואס איז געפאלן איז‬ ‫נישט ארויסגעפאלן פון דעם‬ ‫מינוט‪ .‬ער ווייסט אז אין‬ ‫אייבערשטנ׳ס וועלט‪ .‬זי‬ ‫ראש השנה און יום כיפור‬ ‫איז עפעס גוטס אריין אין‬ ‫האט נאך א פלאץ‪ ,‬זי האט‬ ‫אים‪ .‬אפילו עס איז קליין‬ ‫נאך א תפקיד‪ ,‬און מען קען‬ ‫און איידל‪ ,‬איז עס זייער‬ ‫פון איר נאך מאכן א דירה‬ ‫טייער‪.‬‬ ‫פאר דער שכינה‪.‬‬ ‫אין סוכות לערנט דער‬ ‫דער ענן הקטורת ווערט‬ ‫איד מחשיב צו זיין אויך א‬ ‫סכך‬ ‫זאך וואס האט נישט קיין‬ ‫פרייס‪ .‬דער סכך איז נישט‬ ‫פון וואו האבן מיר‬ ‫קיין טייערע מאכל אין א‬ ‫כוח‬ ‫דעם‬ ‫באקומען‬ ‫סטאר‪ .‬ער איז פסולת גורן‬ ‫אויפצוהייבן די פסולת? דער‬ ‫ויקב‪ .‬און דאך‪ ,‬ווען ער‬ ‫כוח הייבט זיך אן אין יום‬ ‫כיפור‪ .‬יום כיפור זאגן די‬ ‫ליגט אויפן ריכטיגן פלאץ‪,‬‬ ‫ספרים ווערן פון די עבירות‬ ‫ווערט ער א מצוה‪ .‬אזוי איז‬ ‫זכיות‪ ,‬די פסולות ווערט חשוב‪.‬‬ ‫אויך א קליינער רגע יראה‪ .‬אפשר‬ ‫די ספעציעלע עבודה פון יום‬ ‫קען מען אים נישט גלייך איינקעשן‪,‬‬ ‫כיפור אין בית המקדש איז געווען דער‬ ‫אבער ער שטייט העכער פונעם קאפ‪,‬‬ ‫כניסה פונעם כהן גדול לפני ולפנים מיט‬ ‫היט דעם מענטש און נעמט ארום זיין‬ ‫דער קטורת‪ .‬ער איז אריין אין הייליגסטן‬ ‫לעבן‪.‬‬ ‫פלאץ‪ ,‬האט געלייגט די קטורת אויפן פייער‪,‬‬ ‫דער קאפ טיילט חיות פארן גאנצן גוף‬ ‫און דער גאנצער מקום איז אנגעפילט געווארן מיטן ענן‪ ,‬ווי‬ ‫ראש השנה הייסט ראש‪ ,‬נישט בלויז דער ערשטער טאג‬ ‫עס שטייט‪ :‬״וכסה ענן הקטורת את הכפורת אשר על‬ ‫פונעם יאר‪ .‬דער קאפ איז נישט נאר דער ערשטער אבר;‬ ‫העדות״‪ .‬די קטורת לערנט אונז ווי אזוי מ'הייבט אויף דעם‬ ‫ער איז דער פלאץ פון וואו חיות‪ ,‬הרגשה און הנהגה גייען‬ ‫'חלבנה' וואס איז נישט חשוב‪ .‬אליין האט די חלבנה געהאט‬ ‫ארויס צום גאנצן גוף‪ .‬דער מוח טראכט‪ ,‬באשליסט און‬ ‫א שלעכטן ריח‪ ,‬און דאך קען מען נישט מאכן די קטורת אן‬ ‫פירט‪ ,‬און דערנאך גייען די כוחות צו די אויגן‪ ,‬צום הארץ‪ ,‬צו‬ ‫איר‪ .‬מען לייגט זי צווישן אלע אנדערע סממנים‪ ,‬און מען‬ ‫די הענט און פיס‪.‬‬ ‫הייבט אלעס אינאיינעם אויף אויפן פייער‪.‬‬ ‫אזוי איז ראש השנה‪ .‬אין ראש השנה ווערן נמשך די‬ ‫פון דעם ענן קומט דער סכך‪ .‬נאכדעם וואס אין יום כיפור‬ ‫מוחין פונעם גאנצן יאר‪ .‬דער מענטש זעט נאך נישט וואס‬ ‫באקומען מיר דעם כוח אויפצוהייבן די חלבנה‪ ,‬קענען מיר‬ ‫וועט געשען אין חשון‪ ,‬טבת‪ ,‬ניסן אדער תמוז‪ .‬אבער דער‬ ‫אין סוכות אויפהייבן פסולת גורן ויקב‪ .‬די קטורת ווייזט אז‬ ‫קאפ האלט שוין אין זיך די חיות וואס וועט שפעטער ווערן‬ ‫קיין איד ווערט נישט ארויסגעווארפן פונעם כלל; דער סכך‬ ‫צעטיילט פאר אלע אברים‪ .‬ראש השנה איז דער שורש פון‬ ‫ווייזט אויף 'לא ידח ממנו נידח'‪ ,‬קיין שום חלק פון דער‬ ‫וואו יעדער טאג אין יאר וועט באקומען זיין חלק‪.‬‬ ‫בריאה ווערט נישט פארפאלן‪ ,‬אלעס גייט דורך זיין 'פראסעס'‪,‬‬ ‫דאס איז דא‪ ,‬אין א געוויסן מאס‪ ,‬ביי יעדער תפילה‪.‬‬ ‫אבער צום סוף האט ער זיין עלייה‪ .‬דער שוואכער ריח גייט‬ ‫אינדערפרי דאווענט דער מענטש און איז ממשיך דעת און‬ ‫ארויף לריח ניחוח‪ ,‬און דער אוועקגעווארפענער צווייג גייט‬ ‫חיות פארן גאנצן טאג‪ .‬ער גייט אביסל ארויף‪ ,‬ער שטעלט‬ ‫ארויף און ווערט דער שאטן פון א מצוה‪.‬‬ ‫עמוד ‪1‬‬ ‫גליון קצ״ח‬ ‫•‬ ‫חג הסוכות תשפ״ז‬ ‫•‬ ‫צום פינטל‬ ‫מיר זיי נישט נאר פאר זיך‪ .‬מיר הייבן זיי צוריק צום‬ ‫זיינע מחשבות אין סדר‪ ,‬ער דערמאנט זיך פאר וועמען ער‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫לעבט און וואס זיין תכלית איז‪ ,‬און דערנאך גייט ער אראפ‬ ‫דער לולב שטייט גראד און זיין קאפ גייט הויך ארויף‪.‬‬ ‫צו זיינע געשעפטן‪ .‬די תפילה איז דער קאפ פונעם טאג‪ .‬פון‬ ‫ארום זענען די הדסים און ערבות‪ ,‬און אין דער צווייטער‬ ‫איר דארפן באקומען די הענט וואס ארבעטן‪ ,‬די פיס וואס‬ ‫האנט דער אתרוג‪ .‬פארשידענע זאכן‪ ,‬מיט פארשידענע‬ ‫גייען אין גאס‪ ,‬און דער מויל וואס רעדט מיט מענטשן‪.‬‬ ‫טעמים און ריחות‪ ,‬אלעס ווערט איין אגודה‪ .‬יעדער ברענגט‬ ‫אין ראש השנה טוט מען די עבודה פארן גאנצן יאר‪ .‬מען‬ ‫וואס ער האט‪ ,‬און אלע גייען צוזאמען ארויף‪.‬‬ ‫שטייט שעות און דאווענט‪ ,‬מען גריבלט אויבן‪ ,‬און מען איז‬ ‫עס איז נישט בלויז א עלייה פון די חשוב׳ע זאכן‪ .‬די‬ ‫ממשיך מוחין פאר אלע קומענדיגע טעג‪ .‬יעדע תקיעה‪,‬‬ ‫ערבה‪ ,‬וואס האט נישט קיין טעם און נישט קיין ריח‪ ,‬שטייט‬ ‫יעדער פסוק מלכיות‪ ,‬יעדער זכרון און יעדע תפילה פלאנצן‬ ‫אין דער אגודה‪ .‬מען לייגט זי נישט אין א זייט‪ .‬אויך זי גייט‬ ‫א שורש‪ .‬במשך די יאר טיילט זיך דער שורש צו א טאג נאך‬ ‫ארויף‪ .‬פונקט ווי די חלבנה אין דער קטורת און די פסולת‬ ‫א טאג‪ ,‬צו נאך א נסיון און נאך א בחירה‪.‬‬ ‫אין סכך‪ ,‬אזוי ווערט אויך די ערבה איינגעקליבן און‬ ‫און יא‪ ,‬אויך אין פרנסה קעשט מען איין די תפילות‪ .‬דאס‬ ‫אויפגעהויבן‪.‬‬ ‫איז אויך א חלק פון דער חיות וואס גייט פונעם קאפ צום‬ ‫די קטורת זאמלט פארשידענע ריחות‪ ,‬אויך די חלבנה‪ .‬די‬ ‫גוף‪ .‬דער גוף דארף עסן‪ ,‬א שטוב און קליידער‪ ,‬און דאס‬ ‫סוכה זאמלט פסולת גורן ויקב‪ .‬די ארבעה מינים זאמלען‬ ‫ווערט אויך נקבע אין ראש השנה‪ .‬אבער די מוחין זענען‬ ‫פארשידענע מינים‪ ,‬אויך די ערבה‪ .‬אין אלע דריי זעט מען‬ ‫נישט בלויז א וועג צו באקומען צרכי הגוף‪ .‬זיי זענען די‬ ‫דעם זעלבן יסוד‪ :‬קדושה נעמט נישט נאר דאס וואס זעט‬ ‫פנימיות׳דיגע חיות וואס וועט באגלייטן דעם מענטש אין‬ ‫שוין אויס שלם און חשוב‪ .‬זי קען איינזאמלען אויך דאס‬ ‫אלעס וואס ער וועט באקומען‪.‬‬ ‫ווייניגער חשוב‪ ,‬עס צושטעלן צום כלל און עס אויפהייבן‪.‬‬ ‫סוכות איז דער זמן פון אסיפה‬ ‫אין יום כיפור גייט דער ענן הקטורת ארויף‪ .‬אין סוכות‬ ‫די תורה רופט סוכות ״חג האסיף״‪ .‬א גאנץ יאר זענען‬ ‫ווערט דער ענן דער סכך איבערן קאפ‪ .‬דערנאך נעמט דער‬ ‫מענטש די ארבעה מינים אין זיינע הענט און הייבט אויך זיי‬ ‫זאכן געוואקסן אין פעלד‪ ,‬און יעצט זאמלט דער מענטש זיי‬ ‫אויף‪ .‬קודם נעמט דער אייבערשטער אים ארום פון אויבן‪,‬‬ ‫איין‪ .‬ער שאפט זיי נישט אין סוכות; זיי זענען שוין געוואקסן‬ ‫און דערנאך זאמלט ער אליין וואס עס געפינט זיך אין דער‬ ‫חדשים לאנג‪ .‬יעצט ברענגט ער זיי אריין און זעט וואס עס‬ ‫וועלט און הייבט עס צוריק ארויף‪.‬‬ ‫איז באמת געוואקסן אין זיין פעלד‪.‬‬ ‫אויך אין דער עבודה פון חודש תשרי איז דא זריעה‪,‬‬ ‫איינקעשן די תפילות פון די ימים נוראים‬ ‫צמיחה און אסיפה‪ .‬אין ראש השנה און יום כיפור האט דער‬ ‫מען קען זאגן‪ ,‬אז נטילת ארבעה מינים איז דער זמן ווען‬ ‫מענטש איינגעפלאנצט תפילות‪ .‬ער האט ממשיך געווען‬ ‫דער איד קעשט איין די ראש השנה׳דיגע און יום כיפור׳דיגע‬ ‫מוחין‪ ,‬אויפגעוועקט רצונות‪ ,‬אויפגעהויבן די חלבנה און‬ ‫תפילות‪ .‬ער קעשט זיי נישט בלויז אין געלט‪ .‬ער נעמט‬ ‫געטון תשובה‪ .‬אסאך מאל ווייסט ער נאך נישט וואס איז‬ ‫ארויס פון זיי די דעת‪ ,‬די יראה‪ ,‬די אמונה און די שמחה‬ ‫ארויסגעוואקסן דערפון‪ .‬עס קומט סוכות און מען הייבט אן‬ ‫וואס זענען געווען באהאלטן אין זיי‪.‬‬ ‫איינצוזאמלען די פירות‪.‬‬ ‫יעצט פארשטייט מען דעם גאנצן יום טוב ווי איין מהלך‪.‬‬ ‫דאס מיינט נישט אז מען זעט שוין אלע ישועות‪ .‬די‬ ‫אין ראש השנה איז מען ממשיך א ראש און מוחין פארן‬ ‫ערשטע אסיפה איז אינעם נפש‪ .‬דער מענטש הייבט אן צו‬ ‫גאנצן יאר‪ .‬אין יום כיפור הייבט מען אויף אלע חלקים פונעם‬ ‫דערקענען אז ער האט עפעס אין דער האנט‪ .‬ער זאמלט די‬ ‫מענטש אינעם ענן הקטורת‪ ,‬און אפילו די חלבנה גייט ארויף‬ ‫רגעים פון אמונה‪ ,‬דאס ביסל יראה‪ ,‬די גוטע רצונות און די‬ ‫לריח ניחוח‪ .‬פון דעם ענן קומט דער סכך‪ .‬דעריבער האט‬ ‫אמת׳ע ווערטער וואס ער האט געזאגט‪ .‬ער לאזט זיי נישט‬ ‫סוכות דעם כוח אויפצוהייבן פסולת גורן ויקב און איר געבן א‬ ‫איבער אין בית המדרש נאך ראש השנה און יום כיפור‪ .‬ער‬ ‫פלאץ העכער פונעם קאפ‪.‬‬ ‫נעמט זיי מיט אין דער סוכה‪.‬‬ ‫דאס איז חג האסיף‪ .‬מען זאמלט אלע תפילות‪ .‬מען‬ ‫דאס איז די שמחה פון סוכות‪ .‬ראש השנה שטייט דער‬ ‫זאמלט די גוטע מחשבות‪ .‬מען זאמלט די רגעים פון יראה‬ ‫מענטש מיט יראה‪ .‬אין יום כיפור פאסט ער‪ ,‬זאגט וידוי און‬ ‫וואס זענען געווען צעשפרייט צווישן שעות פון דאווענען‪ .‬מען‬ ‫הייבט אלעס אויף‪ .‬אין סוכות הייבט ער אן צו שפירן אז די‬ ‫זאמלט אויך די חלבנה‪ ,‬די פסולת און די ערבה‪ .‬גארנישט‬ ‫עבודה באלאנגט צו אים‪ .‬זי בלייבט נישט נאר אין הימל‪ .‬זי‬ ‫מוז נישט בלייבן אינדרויסן‪.‬‬ ‫קומט אראפ און ווערט סכך‪ ,‬דפנות‪ ,‬עסן‪ ,‬טרינקען און זיצן‪.‬‬ ‫אין סוכות גייט די פסולת ארויף‪ .‬די חלבנה גייט ארויף‪ .‬די‬ ‫די קדושה גייט אריין אינעם פשוט׳ן לעבן‪.‬‬ ‫ערבה גייט ארויף‪ .‬די תפילות וואס האבן אויסגעזען שוואך‬ ‫יעצט פארשטייט מען פארוואס חג האסיף איז זמן‬ ‫גייען ארויף‪ .‬די געפאלענע חלקים פונעם מענטש ווערן‬ ‫שמחתנו‪ .‬שמחה קומט ווען דער מענטש דערקענט וואס ער‬ ‫איינגעקליבן‪ .‬וואס איז געווען צעשפרייט ווערט איין אגודה‪,‬‬ ‫האט‪ .‬ווילאנג ער מיינט אז ער האט גארנישט גע׳פועל׳ט‪,‬‬ ‫און וואס איז געווען אונטן ווערט א שאטן איבערן קאפ‪.‬‬ ‫איז זיין הארץ פארמאכט‪ .‬ווען ער זאמלט זיינע גוטע נקודות‬ ‫דער מענטש זיצט אונטערן סכך און זאגט‪ :‬אויך מיין‬ ‫און דערקענט אז יעדער משהו איז אן אוצר‪ ,‬ווערט ער‬ ‫פסולת קען ארויפגיין‪ .‬ער נעמט דעם לולב און זאגט‪ :‬אויך‬ ‫פרייליך‪.‬‬ ‫מיינע צעשפרייטע חלקים קענען ווערן צוזאמגעקליבן‪ .‬ער‬ ‫די ארבעה מינים גייען ארויף בתנופה‬ ‫ברענגט די ארבעה מינים צום הארץ און זאגט‪ :‬אלעס וואס‬ ‫איך האב אויפגעהויבן אין ראש השנה און יום כיפור קען‬ ‫נאכדעם וואס מען גייט אריין אין סוכה נעמט מען די‬ ‫יעצט אראפקומען אין מיר און ווערן חיים‪.‬‬ ‫ארבעה מינים‪ :‬לולב‪ ,‬אתרוג‪ ,‬הדסים און ערבות‪ .‬מען נעמט‬ ‫חג הסוכות איז דער יום טוב פון מקיפים‪ .‬אלעס וואס איז‬ ‫זאכן וואס זענען געוואקסן פון דער ערד‪ ,‬מען ברענגט זיי‬ ‫ארויף אין תפילה קומט אראפ און איז מקיף דעם מענטש‪.‬‬ ‫צוזאמען‪ ,‬מ'בינדט זיי און מ'הייבט זיי אויף‪.‬‬ ‫נאכדעם וואס דער תחתון איז ארויף צום עליון‪ ,‬קומט דער‬ ‫דאס איז א המשך פון דער עבודת הסכך‪ .‬ביים סכך הייבן‬ ‫עליון צוריק אראפ צום תחתון און נעמט אים ארום כביכול‪.‬‬ ‫מיר אויף די פסולת און לייגן זי העכער פונעם קאפ‪ .‬ביי די‬ ‫אינדערמיט זיצט דער איד‪ ,‬ארומגענומען פון אלע זייטן‪,‬‬ ‫ארבעה מינים הייבן מיר אויף די צומח אין האנט‪ .‬נאכדעם‬ ‫זאמלט איין זיין גאנץ לעבן און פרייד זיך מיט זיין‬ ‫וואס מיר האבן צוזאמגעקליבן די פירות פונעם יאר‪ ,‬האלטן‬ ‫באשעפער‪.‬‬ ‫עמוד ‪2‬‬ ‫גליון קצ״ח‬ ‫•‬ ‫חג הסוכות תשפ״ז‬ ‫•‬ ‫צום פינטל‬ ‫לעבן מיט די פסולת‬ ‫דער געפאלענער עפל‪ ,‬די קערלעך וואס די טויב האט געפונען‪ ,‬און דאס לעבן וואס קומט צו זיין פלאץ‬ ‫פסולת גורן ויקב‬ ‫נעבן דעם בית המדרש וואו איך דאוון שטייט אן עפל בוים‪.‬‬ ‫יעדן טאג גייען דארט דורך אסאך מענטשן‪ .‬מען גייט אריין אין‬ ‫דאס איז אויך דער סוד פון דער סוכה‪ .‬די תורה זאגט‪ :‬״חג‬ ‫בית המדרש‪ ,‬מען גייט ארויס‪ ,‬מען איילט צו דער ארבעט און‬ ‫הסוכות תעשה לך שבעת ימים באספך מגרנך ומיקבך״‪ .‬חז״ל‬ ‫צו אלע ענינים‪ .‬אינדערצווישן ווערן אויפן בוים צייַטיג שיינע‬ ‫לערנען אז דער סכך קומט פון פסולת גורן ויקב‪ ,‬פון די זאכן‬ ‫עפל‪ ,‬זיי פאלן אראפ‪ ,‬ווערן צוטרעטן אונטער די פיס‪ ,‬און די‬ ‫וואס בלייבן איבער נאכדעם וואס דער מענטש האט‬ ‫גאנצע גאס ווערט אנגעשמיצט‪ .‬כמעט קיינער הייבט נישט אויף‬ ‫צוזאגעקליבן די תבואה און וויין‪ .‬די חשוב׳ע מאכלים נעמט ער‬ ‫די אויגן צום בוים און בייגט זיך נישט אראפ צו די עפל‪.‬‬ ‫אריין אין שטוב‪ ,‬און די שטרוי‪ ,‬צווייגן און פסולת ווערן סכך‬ ‫קיינער וויל זיך נישט מטריח זיין זיך אראפצובייגן‪ ,‬אויפהייבן‬ ‫פאר א מצוה‪.‬‬ ‫א גאנצן עפל‪ ,‬אים אהיימנעמען‪ ,‬אפוואשן און עסן‪ .‬חוץ פון‬ ‫די סוכה איז נישט געבויט פון דעם חלק וואס דער מענטש‬ ‫מיר‪ .‬איך בין דער איין משוגענער וואס בייגט זיך אראפ‪ ,‬זוכט‬ ‫האט געגעסן און הנאה געהאט‪ .‬זי איז געבויט פון די שיריים‪.‬‬ ‫צווישן די עפל איינעם וואס איז נישט צוטרעטן‪ ,‬הייבט אים אויף‬ ‫דער סכך איז נישט קיין מאכל און נישט קיין שיינע כלי‪ ,‬און‬ ‫און נעמט אים אהיים‪ .‬איך וואש אים גוט‪ ,‬מאך א ברכה און עס‬ ‫מענטשן צאלן נישט פאר אים קיין גרויסע געלטער‪ .‬און דאך‬ ‫אים‪ .‬ער איז פריש‪ ,‬היימיש און זיס‪ .‬אפילו די שאלעכץ קען‬ ‫ווערט דוקא מיט אים מקיים די מצוה‪ .‬דער מענטש זיצט‬ ‫מען עסן‪ .‬מען האט אים נישט געשמירט‪ .‬עס איז א פשוט׳ער‬ ‫אונטער דער פסולת‪ ,‬מאכט דארט ברכות‪ ,‬עסט און שלאפט‪,‬‬ ‫עפל וואס איז געוואקסן דא נעבן בית המדרש‪.‬‬ ‫און לייגט זיין גאנץ לעבן אונטער דעם פשוט׳ן סכך‪.‬‬ ‫די קערלעך וואס די טויב האט געפונען‬ ‫דור הולך ודור בא‬ ‫איין טאג בין איך דארט דורכגעגאנגען און געזען א טויב‬ ‫אין סוכות לייענט מען קהלת‪ .‬אויפן ערשטן בליק‬ ‫שטיין אינעם צוקוועטשטן עפל‪ .‬זי האט געפיקעט‬ ‫רעדט קהלת פון א וועלט וואו אלעס גייט‬ ‫נאכאמאל און נאכאמאל‪ .‬קודם האב איך זיך‬ ‫פארביי‪ :‬״דור הולך ודור בא״; די זון גייט אויף‬ ‫געוואונדערט‪ :‬וואס זוכט זי אין די שמיץ? ביי‬ ‫און אונטער; דער ווינט גייט און קערט זיך‬ ‫די מענטשן איז דאס געווען א צוטרעטער‬ ‫צוריק; די טייכן לויפן צום ים און דער ים‬ ‫עפל‪ ,‬א שמוציגע זאך וואס מען דארף‬ ‫ווערט נישט פול‪ .‬דער מענטש ארבעט‪,‬‬ ‫אוועקווארפן‪ .‬אבער די טויב איז‬ ‫בויט‪ ,‬זאמלט און קויפט‪ ,‬און צום סוף‬ ‫געשטאנען מיט אן ערנסטקייט‪,‬‬ ‫גליטשט אלעס ארויס פון זיינע הענט‪.‬‬ ‫געפיקעט און אוועקגערוקט שטיקלעך‬ ‫אבער אין קהלת ליגט אויך א‬ ‫עפל‪ ,‬כאילו זי ווייסט פונקטליך וואס‬ ‫ברייטערע הסתכלות‪ .‬דאס לעבן‬ ‫זי זוכט‪.‬‬ ‫ווערט נישט בלויז פארשווינדן; עס‬ ‫איך האב זיך מתבונן געווען און‬ ‫קומט צוריק אין נייע צורות‪ .‬וואס‬ ‫געזען אז זי זוכט נישט בעיקר דעם‬ ‫ס'פארשווינדט פון אונזערע אויגן אין‬ ‫פלייש פונעם עפל‪ .‬זי זוכט די‬ ‫איין פלאץ קומט צוריק ערגעץ‬ ‫קערלעך אינעווייניג‪ .‬אין יעדן עפל‬ ‫אנדערש‪ .‬מיר האלטן נישט דאס‬ ‫קערלעך‪,‬‬ ‫קליינע‬ ‫דא‬ ‫זענען‬ ‫לעבן אין דער האנט‪ ,‬ווייל דאס לעבן‬ ‫אויסגעשטעלט אינעם הארץ פונעם‬ ‫איז נישט אונזער אייגנטום‪ .‬עס איז א‬ ‫עפל‪ ,‬און די טויב פיקט אינעם‬ ‫תנועה וואס דער אייבערשטער פירט‬ ‫צוקוועטשטן עפל כדי צוצוקומען דוקא‬ ‫אין זיין וועלט‪.‬‬ ‫צו זיי‪ .‬וואס ביי מענטשן איז געווען א‬ ‫דער עפל קומט פונעם בוים און קערט‬ ‫מיאוסער אוועקגעווארפענער עפל‪ ,‬איז‬ ‫זיך צוריק אינעם סדר החיים‪ .‬אמאל גייט‬ ‫ביי איר געווען א פלאץ מיט גוטע עסן‬ ‫ער צוריק אין דער ערד‪ .‬אמאל וואקסט‬ ‫אינעווייניג‪.‬‬ ‫פונעם קערל א נייער בוים‪ .‬אמאל עסט די‬ ‫פלוצלינג האב איך נישט געזען בלויז א‬ ‫טויב דעם קערל און זיין כוח החיים גייט אריין‬ ‫געפאלענעם עפל‪ ,‬נאר א גאנצן סדר פון לעבן‪.‬‬ ‫אין איר‪ .‬דער עפל בלייבט נישט קיין עפל‪ ,‬דער קערל‬ ‫דער בוים האט ארויסגעגעבן אן עפל‪ ,‬און אינעם עפל‬ ‫בלייבט נישט קיין קערל‪ ,‬און דאס לעבן שטייט נישט אויף איין‬ ‫זענען געוואקסן קערלעך‪ .‬דער קערל טראגט אין זיך דעם כוח‬ ‫פלאץ‪ .‬איין צורה גייט פארביי און פון איר קומט אן אנדער‬ ‫פון א נייעם בוים‪ .‬ווען ער וואלט געפאלן אין א פאסיגן פלאץ‬ ‫צורה‪.‬‬ ‫און זיך איינגעכאפט אין דער ערד‪ ,‬וואלט פון אים געקענט‬ ‫אליין געבן חשיבות‬ ‫אנהייבן א נייער בוים‪ ,‬מיט נאך עפל און נאך קערלעך‪ .‬אבער‬ ‫עס זענען דא מענטשן וואס קענען נישט מחשיב זיין א זאך‪,‬‬ ‫דא איז געקומען די טויב און אויפגעגעסן דעם קערל‪ .‬דאס‬ ‫ווען אנדערע זענען דאס נישט מחשיב‪ .‬זיי דארפן זען א שיינעם‬ ‫לעבן וואס איז געווען באהאלטן אינעם קערל איז יעצט נישט‬ ‫סטאר‪ ,‬א הויכן פרייז און אסאך קונים‪ .‬אבער באמת אין דער‬ ‫ארויסגעקומען אלס בוים; עס איז אריין אין דער טויב און‬ ‫מענטש ליגט באהאלטן א כוח‪ :‬אליינס צו געבן חשיבות פאר א‬ ‫געווארן א חלק פון איר לעבן‪.‬‬ ‫זאך‪ .‬צו זען א זאך וואס ליגט אין א זייט‪ ,‬זיך אראפבייגן‪ ,‬איר‬ ‫אפשר דערפאר האט מיך די טויב אזוי שטארק בארירט‪ .‬זי‬ ‫אויפהייבן און ארויסנעמען דעם גוטס‪.‬‬ ‫האט מיך געלערנט אז קיין זאך איז נישט מיאוס מצד עצמה‪.‬‬ ‫איך קען דעם כוח אויך פון קליידער‪ .‬אמאל ברענגען מענטשן‬ ‫עס איז דא א זאך וואס האט נאכנישט געפונען איר פלאץ‪.‬‬ ‫בעגס און באקסעס פון קליידער וואס זיי ווילן שוין נישט‪ .‬איך‬ ‫פארן מענטש אין גאס איז דאס עפל שמוץ; פאר דער טויב איז‬ ‫קען זוכן אינעם הויפן און געפינען איין גוטע שיינע בגד‪ .‬און‬ ‫ער אן אוצר מיט קערלעך; פאר דער ערד איז ער ווי טאפסאול‬ ‫זייער אסאך מאל קען ער זיין שענער ווי א נייער בגד אין‬ ‫און אזוי ווייטער‪ .‬די זעלבע זאך קען זיין‪ ,‬פסולת פאר איינעם‪,‬‬ ‫געשעפט‪.‬‬ ‫און לעבן פארן צווייטן‪.‬‬ ‫דער בגד האט זיך נישט געטוישט אין דעם רגע וואס איך‬ ‫האב אים אויפגעהויבן‪ .‬וואס ס'האט זיך געטוישט איז דער יחס‬ ‫עמוד ‪3‬‬ ‫צום פינטל • חג הסוכות תשפ״ז • גליון קצ״ח‬ ‫צו אים‪ .‬איין רגע איז ער געלעגן אין א בעג צווישן זאכן וואס מקבל זיין ווען זי קומט‪ ,‬מאכן א ברכה‪ ,‬געבן כבוד‪ ,‬און לאזן‬ ‫קיינער וויל נישט; א רגע שפעטער איז ער געווארן א בגד פון דאס לעבן גיין ווייטער‪ .‬וואס קומט יעצט צו מיר מוז נישט‬ ‫א מענטש‪ .‬איך האב אים געגעבן א פלאץ‪ ,‬זיין 'וועליא' איז בלייבן ביי מיר; אבער ווילאנג עס איז אין מיין האנט‪ ,‬קען איך‬ ‫אנטפלעקט געווארן‪ .‬אמאל דארף מען נישט ניי שאפן די זאך; אריינלייגן קדושה‪.‬‬ ‫זינט איך האב געזען די טויב פיקן אינעם צוקוועטשטן עפל‪,‬‬ ‫מען דארף נאר אז איינער זאל זי זען‪ ,‬אויפהייבן און זאגן‪ :‬דו‬ ‫קוק איך אנדערש אויף דער גאס‪ .‬די עפל פאלן נאך אלץ‪.‬‬ ‫האסט נאך א פלאץ אין דער וועלט‪.‬‬ ‫באמת איז דאס א גרויסער חלק פון דער עבודת האדם‪ .‬דער מענטשן גייען נאך אלץ פארביי‪ .‬אבער אינעם שמוץ זע איך א‬ ‫אייבערשטער גיט אונז נישט אלעמאל זאכן שיין אויסגעשטעלט תנועה‪ .‬איך זע א פרי וואס איז אמאל געווען א בלום‪ .‬איך זע‬ ‫אין א שוי־ווינדאו‪ .‬אסאך מאל לייגט ער פאר אונז געפאלענע קערלעך וואס זענען געוואקסן אין אים‪ .‬איך זע א טויב וואס‬ ‫זאכן‪ :‬א תפילה וואס ס'האט זיך נישט אזוי געשפירט‪ ,‬א טאג געפינט זיי און באקומט פון זיי כוח צו לעבן‪.‬‬ ‫און איך זע אויך מיין אייגענעם לעבן‪ .‬נישט יעדע זאך שטייט‬ ‫וואס ס'קוקט אויס נישט געלונגען‪ ,‬א געדאנק וואס קיינער האט‬ ‫נישט מחשיב געווען‪ ,‬א מענטש וואס איז נישט אנגענומען‪ ,‬א שיין אויסגעשטעלט אין געשעפט‪ .‬עס זענען דא געפאלענע‬ ‫כוח אין נפש וואס האט נאכנישט געפונען א פלאץ‪ .‬מיר תפילות‪ ,‬אוועקגעשטופטע מחשבות‪ ,‬כוחות וואס האבן נישט‬ ‫באקומען א פלאץ‪ ,‬און טעג וואס האבן אויסגעזען איבריג‪.‬‬ ‫באשליסן שנעל אז דאס איז פסולת‪.‬‬ ‫מוצאי יום כיפור טאנצט מען מיט גרויס שמחה און מ'זינגט אבער אויב דער אייבערשטער האט מיר געגעבן כוח זיך‬ ‫״המבדיל בין קודש לחול״‪ .‬דאס איז א שיינע הייליגע שמחה‪ .‬אראפצובייגן צו אן עפל אין גאס‪ ,‬אפשר האט ער מיר אויך‬ ‫אבער דער מענטש מוז נישט ווארטן אז דער גאנצער ציבור געגעבן כוח זיך אראפצובייגן צו די פלעצער אין מיר‪ ,‬דורכפיקן‬ ‫זאל טאנצן מיט אים כדי צו וויסן אז ער האט געהאט א גוטן דעם צוקוועטשטן חיצוניות און געפינען א קערל פון לעבן‪.‬‬ ‫איך דארף נישט ווארטן אז אנדערע זאלן געבן א פרייז‪ .‬איך‬ ‫יום כיפור‪ .‬ער קען זיך אליין פרייען מיט זיין באשעפער‪ .‬ער‬ ‫קען זאגן‪ :‬ברוך השם‪ ,‬איך האב געדאוונט‪ .‬ברוך השם‪ ,‬איך דארף נישט ווארטן אז איינער זאל זאגן אז מיין תפילה איז‬ ‫בין געשטאנען אין בית המדרש‪ .‬ברוך השם‪ ,‬איך האב געזאגט געווען חשוב‪ ,‬מיין שמחה איז ריכטיג‪ ,‬אדער מיין לעבן איז‬ ‫שיין‪ .‬איך קען נעמען וואס מ'האט מיר געגעבן‪ ,‬מאכן א ברכה‬ ‫אפאר אמת׳ע ווערטער‪ .‬עפעס טייערס איז דא געווען‪.‬‬ ‫די טויב דארף נישט דעם גאנצן עפל‪ .‬אפאר קליינע קערלעך און זיך פרייען‪ .‬איך קען געבן כבוד אויך פאר א זאך וואס‬ ‫זענען גענוג‪ .‬אויך דער מענטש ווייסט נישט וועלכע קליינע קיינער אנדערש איז נישט מכבד‪.‬‬ ‫אויב מ'קען געבן כבוד פאר א געפאלענעם עפל‪ ,‬קען מען‬ ‫נקודה אין זיין תפילה איז באמת לעבעדיג‪ .‬ער קוקט אויף דער‬ ‫גאנצער תפילה און זאגט‪ :‬זי איז געווען צוקוועטשט; איך האב געבן כבוד פאר א געפאלענעם מענטש‪ .‬אויב מען קען געפינען‬ ‫געהאט מחשבות זרות; איך האב נישט געשפירט; איך האב א גוטע בגד אין א אוועקגעווארפענעם בעג‪ ,‬קען מען געפינען‬ ‫נישט געדאוונט ווי איך האב געוואלט‪ .‬אבער אפשר איז אינעם א גוטן כוח אין א נפש וואס איז אוועקגעשטופט‪ .‬אויב פסולת‬ ‫גאנצן דאווענען געווען איין קערל פון אמת‪ ,‬איין ווארט‪ ,‬איין גורן ויקב קען ווערן סכך פאר א מצוה‪ ,‬קען אויך חלקים פונעם‬ ‫קרעכץ‪ ,‬איין רגע וואס ער איז באמת געשטאנען פאר זיין לעבן וואס האבן אויסגעזען ווי פסולת ווערן דער פלאץ וואו די‬ ‫שכינה רוט‪.‬‬ ‫באשעפער‪.‬‬ ‫ווייל ביים אייבערשטן איז נישט דא קיין איבעריגע לעבן‪ .‬עס‬ ‫אויך דער באשעפער איז כביכול בחינם‬ ‫איז דא לעבן וואס אז נאכנישט אנגעקומען צו זיין פלאץ‪ .‬עס‬ ‫גייט און גייט‪ ,‬עס איז זיך מתגלגל פון איין צורה צום צווייטן ביז‬ ‫דער‬ ‫כביכול‬ ‫עס ליגט דא נאך א טיפערער געדאנק‪.‬‬ ‫זיין באשטימטע רגע קומט און די חיים ווערט נתגלה‪ .‬אמאל‬ ‫נאמען‬ ‫ן‬‫זיי‬ ‫איז‬ ‫אייבישטשער אויף דער וועלט דא למטה‬ ‫גייט דער קערל אין דער ערד און ווערט א בוים‪ .‬אמאל עסט‬ ‫פון‬ ‫חיים‬ ‫די‬ ‫איז‬ ‫ער‬ ‫פארשעימט און מחולל‪ .‬ער טיילט לעבן‪,‬‬ ‫אלעס‪ ,‬ער געבט ליכטיגקייט‪ ,‬לופט‪ ,‬וואסער‪ ,‬פירות און כוחות‪ ,‬אים א טויב און ער ווערט כוח אין איר גוף‪ .‬אמאל קומט סוכות‪,‬‬ ‫און אלעס בחינם‪ .‬דערפאר שפירן מענטשן נישט אלעמאל די און די פסולת וואס איז געלעגן אונטן גייט ארויף און ווערט סכך‬ ‫וועליו‪ .‬ווען מען וואלט געדארפט צאלן יעדן אינדערפרי פארן איבערן קאפ‪.‬‬ ‫דאן ווערט קלאר אז שמחה געפינט זיך נישט בלויז אין וואס‬ ‫אטעם‪ ,‬וואלט מען געוואוסט ווי טייער ער איז‪ .‬ווען מען וואלט‬ ‫געדארפט קויפן יעדן שטראל זון‪ ,‬וואלט מען זיך געוואונדערט‪ .‬מיר האבן מצליח געווען אריינצוברענגען אין שטוב‪ .‬עס איז דא‬ ‫אבער דער אייבערשטער געבט און טיילט אן קיין פרייז‪ ,‬און שמחה אויך אין דאס וואס איז געבליבן אינדרויסן‪ ,‬אין די פסולת‬ ‫גורן ויקב‪ .‬אין דעם קען מען אויך מאכן א קביעות‪ .‬עס איז דא‬ ‫דער מענטש ווערט צוגעוואוינט און גייט ווייטער‪.‬‬ ‫אבער א איד קען זיך אראפבייגן און אויפהייבן‪ .‬ער קען שמחה דוקא אין די פשוט׳ע זאכן‪ ,‬אין די בחינם׳דיגע זאכן‪ ,‬אין‬ ‫נעמען אן עפל וואס איז געגעבן געווארן בחינם‪ ,‬אים אפוואשן‪ ,‬דער זאך וואס קיינער וויל נישט‪ .‬ווען דער מענטש דערקענט‬ ‫מאכן ״בורא פרי העץ״‪ ,‬און געבן כבוד פאר דעם וואס האט אז אלעס קומט פונעם באשעפער‪ ,‬און אין אלעס איז זיכער דא‬ ‫אים באשאפן‪ .‬מיט איין ברכה ברענגט ער דעם עפל צוריק צו חיים‪ .‬קען ער זיצן אין א סוכת עראי און זיך פרייען מיט א‬ ‫זיין שורש‪ .‬ביז יעצט זענען מענטשן דורכגעגאנגען און שלימות׳דיגע שמחה‪.‬‬ ‫ער ווייסט אז דאס לעבן ווערט נישט פארלוירן‪ .‬עס גייט‬ ‫געטרעטן‪ .‬יעצט קומט איין מענטש און דערקענט‪ :‬דא איז א‬ ‫בריאה‪ .‬דא איז א זיסקייט וואס דער אייבערשטער האט בלויז ווייטער‪ .‬דער עפל גייט פונעם בוים צו דער ערד‪ .‬דער‬ ‫קערל גייט פונעם עפל צו דער טויב‪ .‬די פסולת גייט פון גורן צו‬ ‫צוגעגרייט‪ .‬דא איז לעבן‪.‬‬ ‫דאס איז אפשר די ספעציעלע שמחה פון חג הסוכות‪ .‬מיר דער סוכה‪ .‬די מחשבה גייט פונעם הארץ צו דער תפילה‪ .‬און‬ ‫גייען ארויס פונעם קבועת׳דיגן הויז און זיצן אונטער זאכן וואס די תפילה גייט פונעם מענטש צו זיין באשעפער‪.‬‬ ‫און אפשר זענען אלע שיינע עפל וואס קיינער הייבט נישט‬ ‫האבן נישט קיין גרויסע חשיבות אין די אויגן פון דער וועלט‪.‬‬ ‫עס איז נישט קיין דאך פון שטיינער‪ ,‬א שטארקע בנין און א אויף באשאפן געווארן דערפאר‪ :‬אז איין טאג זאל דארט‬ ‫חיצוניות׳דיגע פראכט‪ .‬עס זענען ווענט‪ ,‬סכך פון פסולת גורן דורכגיין א איד‪ ,‬זיך אראפבייגן‪ ,‬אויפהייבן אן עפל‪ ,‬זען א טויב‬ ‫וואס פיקט דוקא נאך די קערלעך‪ ,‬און פון פריש לערנען וויפיל‬ ‫ויקב‪ .‬און דארט זאגן מיר‪ :‬״זמן שמחתנו״‪.‬‬ ‫קהלת לערנט אז די וועלט גייט פארביי‪ .‬די סוכה לערנט ווי לעבן דער אייבערשטער האט באהאלטן אויך אין וואס די וועלט‬ ‫אזוי מען פרייד זיך אין דער וועלט וואס גייט פארביי‪ .‬מען האט שוין גערופן פסולת‪.‬‬ ‫דארף נישט האלטן יעדע זאך אויף אייביג‪ .‬מען דארף איר‬ ‫מכון מישרים — הרב שלום לאנגסאם‪ | shalomlangs@gmail.com | 845-274-3516 :‬קול הלשון‪6053136803 :‬‬ ‫עמוד ‪4‬‬